open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kachkéis Kultur

**Kachkéis Kultur** ass eng Podcastradiosemissioun op Lëtzebuergesch, an där Lëtzebuerger Museker a Lëtzebuerger Museksgruppen a Form vun engem Interview virgestallt ginn.

Den Ufank hat de Podcast den 30. Mee 2023 mat der Verëffentlechung vum Interview mam Jazz/Fusion Gittarist Claude Pauly gemaach, an huet vun deem Zäitpunkt u bis den 28. August 2023 onreegelméisseg op Spotify, Apple Podcast, Amazon Music, Stitcher, Castbox an iHeart Radio verëffentlecht.

Säit dem 28. August leet Kachkéis Kultur d'Haaptgewiicht op Interviewen, an et ass Méint laang näischt aneres méi komm. Virdru war den dräizéngjäregen Host,  de Charel Schiltz, gréisstendeels op Festivallen zu Lëtzebuerg, an huet d'Atmosphär beschriwwen, an déi eenzel Bands a Museker unhand vu Recherchë virgestallt. Dat ,,Festival Format" soll awer no dem Host am Mee 2024 erëm vereenzelt opkommen. Weider Informatioune sinn nach net bekannt.

Säit dem 28 August 2023 ass Kachkéis Kultur deel vu Graffiti, de Jugendsendungen um Radio ARA, a gëtt soumat all Méinde vu 15:00 bis 16:00 op der Antenn vum Radio ARA diffuséiert. Kachkéis Kultur gëtt, wéi an all Episod gesot, am Studio vum Radio ARA, op der Place des Rotondes an der Staat Lëtzebuerg opgeholl.

Kachkéis Kultur huet ëmmer, 1 Woch virdrun, den nächsten Interviewpartner op der Websäit *www.kachkeiskultur.com* stoen, a verëffentlech ëmmer den Owend virun der Diffusioun op Instagram, an um Facebook Account mam selwechten Numm e Poust, an deem nach eng kéier den Interviewpartner genannt gëtt, gradewéi d'Zäiten an  d'Frequenzen..

Bei Kachkéis Kultur ass all Woch en anere Museker / eng aner Band zu Gaascht.

## Interviewen

# Claude Pauly (Jazz/Fusion)
# Claude vun Orange Squad (Rock)
# Gone Machado (Rap)
# Freshdax (Rap)
# Blanket Hill (Metal)
# Versus Bugs (Folk/Punk)
# CHAiLD (Pop)
# Kaméidi - Luxembourg's finest Metalpodcast 
# Nicool (Rap)
# Mallows (Skate Punk)
# The cookies (Funk)
# Maz (Rap)
# Tom Gatti (Produzent)
# Serpent Bite (Metal)
# Pascal vu Woolz    ë.&nbsp;a. vir Weakonstruction (Rock/Folk)
# Kitshikers (Metal)
# Schëppe Siwen (Folk)
# Deep Dive Culture (Alternative Rock)
# Scarlet Anger (Trash Metal)
# Maale Gars (Pop/Rap)
# Sempervirent (Rock/Metal)
# Them Lights 
# Luk. (Rap)
# Shmogan Shogan
# Tuys (Rock)
# Sun Smash Palace 
# Dontnod (Crossover)
# Pleasing (Alternative Rock)
# Drogher (Metal)
# Hunneg-Strëpp
# Alfalfa (Pop)
# Hunneg-Strëpp
# Eddie Keller (Teaser)
# Daniel Balthasar 
# Hexeen (Black Metal)
# Leen (Rock)
# Marcy (Pop)
# Pineway (Rock)

## Festivallen
# Festiv'ell (Ell)
# Millrock Festival (Consdorf)
# Eastcoast Festival (Mertert)
# e-Lake festival (nemmen Recherch)
Tali Golergant

D**'Tali Golergant**, gebuer de 26. November 2000 zu Jerusalem, Israel, bekannt als **Tali**, ass eng lëtzebuergesch Sängerin, Lidderschreiwerin, Schauspillerin a Gesangsléierin. 2024 huet si Lëtzebuerg beim Eurovision Song Contest zu Malmö mat hirem Lidd *[[Fighter (Lidd vun der Tali Golergant)|Fighter]]* representéiert, a koum do op déi 13. Plaz vu 25.

## Liewen a Karriär
D'Tali gouf zu Jerusalem als Duechter vun engem jiddesche Papp aus dem Peru an enger israeelescher Mamm gebuer. Wéinst hirem Papp senger Aarbecht ass d'Famill wärend hirer Kandheet e puermol geplënnert. No 5 Méint an Israel hu se 4 Joer am Chile an duerno 7 Joer an Argentinie gelieft, ier se sech zu Lëtzebuerg néiergelooss hunn. D'Tali huet am Alter vu siwe Joer geléiert Piano ze spillen a mat 12 huet se ugefaange mat sangen, Theater ze spillen a Lidder ze schreiwen.

Nom Ofschloss op der International School of Luxembourg ass d'Tali an d'USA gaange fir Musekstheater um Marymount Manhattan College zu New York City ze studéieren Si spillt reegelméisseg mat hirer Band op verschiddene Plazen zu New York. Am Joer 2020 huet se hir éischt Single erausbruecht, *Temporary*, gefollegt 2021 vun hirer éischter EP, *lose you* .

Nieft hirer Aarbecht als Sängerin schafft si och als Gesangsproff, spillt am Theater a bei Musicals mat an hat eng Roll am Kuerzfilm *Agua* .

Am Dezember 2023 gouf d'Tali bei der Lëtzebuerger Virauswiel fir den Eurovision Song Contest 2024 als ee vun den 8 Finaliste beim Luxembourg Song Contest (LSC) selektionéiert a koum an der Finall de 27. Januar 2024 an der Rockhal op déi éischt Plaz. Beim Eurovision Song Contest zu Malmö, wou si den 11. Mee 2024 Lëtzebuerg mat hirem Lidd *[[Fighter (Lidd vun der Tali Golergant)|Fighter]]* representéiert huet, gouf si déi 13. (vu 25).

## Discographie
### E.P.

* 2021: *lose you*
* 2025: *Wander*

### Singelen

* 2020: *Temporary*
* 2020: *By the Ivory*
* 2020: *Mountains Between Us*
* 2021: *lose you*
* 2021: *at all*
* 2022: *Garden of Eden*
* 2023: *dancing alone*
* 2024: *Fighter*
* 2025: *Dear Parents*
* 2025: *So Far So Good*
*2026: Style

## Biller
Bei der Generalprouf vun der Halleffinall vum ESC zu Malmö

File:Tali Eurovision Song Contest 2024 Final Malmö dressrehearsal semi 1 01.jpg
File:Tali Eurovision Song Contest 2024 Final Malmö dressrehearsal semi 1 02.jpg
File:Tali Eurovision Song Contest 2024 Final Malmö dressrehearsal semi 1 03 (cropped).jpg


## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Tali Golergant
Tynaarlo

**Tynaarlo** ass eng Gemeng an der Provënz Drenthe an Holland mat ronn 35.000 Awunner (2023). De Sëtz vun der Gemeng ass an der Uertschaft Vries.

## Geschicht
D'Gemeng Tynaarlo 1998 bei der Fusioun vun de fréiere Gemengen Eelde, Vries an Zuidlaren. Well déi dräi Fusiounsgemenge sech net eens goufen, watereng den Numm vun der neier Gemeng sollt stellen, gouf se schlussendlech no der klenger Uertschaft *Tynaarlo* genannt déi praktesch um Mëttelpunkt vun der Gemeng läit.

## Um Spaweck

* Gemeng Tynaarlo
* Statistik vun der Gemeng Tynaarlo
Ein Amerikaner in Salzburg

**Ein Amerikaner in Salzburg** ass en däitsche Film vum Helmut Weiss aus dem Joer 1958 mam Bruce Low a mat der Margit Saad an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Schlass Ell

D**'Schlass vun Ell** ass en herrschaftlecht Gebai an der Réidenerstrooss zu Ell, an der Gemeng mam selwechten Numm. Et ass a Privatbesëtz.

Et huet ± 560 m² Wunnfläch a bal 1.900 m² Fläch am Ganzen. Am Gebai ass ë.&nbsp;a. eng verwëlleft Kiche mat engem Bakuewen erhalen.

D'Schlass stéisst un d'Atert, an huet e Park vun 2 ha.

De 4. Dezember 2023 gouf et als national Kulturierfschaft klasséiert.

## Geschicht
1156 goung eng éischt Kéier an engem Dokument vun enger Buerg zu Ell rieds. 1453 goufen d'Befestegungsanlagen an d'Tierm ofgebaut. Dat aktuellt Haus ass warscheinlech  an de Mauere vum fréiere Donjon ageriicht. Iwwer der Entréesdier ass e Wope mat der Joreszuel 1635.

Am Zweete Weltkrich war d'Waasserbuerg vun Ell déi deemools der Famill Godelet gehéiert huet, eng gutt Stopp fir en ettlech Refractairen déi tëscht 5 a 17 Méint do verstoppt waren.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ell
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer
Norman Jewison

Den **Norman Jewison**, CC, O.Ont, gebuer den 21. Juli 1926 zu Toronto, am Ontario, a gestuerwen den 20. Januar 2024 zu Malibu, a Kalifornien, war e kanadesche Filmregisseur a Filmproduzent. Bekannt Filmer vun him sinn *[[In the Heat of the Night]]*, *[[The Fiddler on the Roof]]*, *[[Moonstruck]]* oder *[[Hurricane (Film 1999)|Hurricane]]*.

Hie gouf siwemol fir en Oscar nominéiert, huet en awer ni gewonnen.

## Filmographie
### als Regisseur
#### Kino
* 1962: *40 Pounds of Trouble* - Haaptacteuren: Tony Curtis, Suzanne Pleshette, Larry Storch
* 1963: *The Thrill of It All* - Haaptacteuren: Doris Day, James Garner, Arlene Francis
* 1964: *Send Me No Flowers* - Haaptacteuren: Rock Hudson, Doris Day, Tony Randall
* 1965: *The Art of Love* - Haaptacteuren: James Garner, Dick Van Dyke, Elke Sommer, Angie Dickinson
* 1965: *The Cincinnati Kid* - Haaptacteuren: Steve McQueen, Ann-Margret, Karl Malden
* 1966: *The Russians Are Coming the Russians Are Coming* - Haaptacteuren: Carl Reiner, Eva Marie Saint, Alan Arkin
* 1967: *[[In the Heat of the Night]]* - Haaptacteuren: Sidney Poitier, Rod Steiger, Warren Oates
* 1968: *[[The Thomas Crown Affair (Film 1968)|The Thomas Crown Affair]]* - Haaptacteuren: Steve McQueen, Faye Dunaway, Jack Weston
* 1969: *Gaily, Gaily* - Haaptacteuren: Beau Bridges, Melina Mercouri, Brian Keith
* 1971: *Fiddler on the Roof* - Haaptacteuren: Topol, Norma Crane
* 1973: *[[Jesus Christ Superstar (Film)|Jesus Christ Superstar]]* - Haaptacteuren: Ted Neeley, Carl Anderson
* 1975: *[[Rollerball (Film 1975)|Rollerball]]* - Haaptacteuren: James Caan, John Houseman, Maud Adams
* 1978: *F.I.S.T.* - Haaptacteuren: Sylvester Stallone, Peter Boyle
* 1979: *And Justice for All* - Haaptacteuren: Al Pacino, Jack Warden, John Forsythe
* 1982: *Best Friends* - Haaptacteuren: Burt Reynolds, Goldie Hawn, Jessica Tandy
* 1984: *A Soldier’s Story* - Haaptacteuren: Howard E. Rollins Jr., Adolph Caesar
* 1985: *Agnes of God* - Haaptacteuren: Jane Fonda, Anne Bancroft, Meg Tilly
* 1987: *Moonstruck* - Haaptacteuren: Cher, Nicolas Cage, Vincent Gardenia
* 1989: *In Country* - Haaptacteuren: Bruce Willis, Emily Lloyd, Joan Allen
* 1991: *Other People's Money* - Haaptacteuren: Danny DeVito, Gregory Peck, Piper Laurie
* 1994: *Only You* - Haaptacteuren: Marisa Tomei, Robert Downey Jr., Joaquim de Almeida
* 1996: *Bogus* - Haaptacteuren: Whoopi Goldberg, Gérard Depardieu, Haley Joel Osment
* 1999: *The Hurricane* - Haaptacteuren: Denzel Washington, Vicellous Shannon, Deborah Kara Unger
* 2003: *The Statement* - Haaptacteuren: Michael Caine, Tilda Swinton, Charlotte Rampling

## Um Spaweck
Gustav Adolfs Page (Film)

**Gustav Adolfs Page** ass en däitsch-éisträichesche Film vum Rolf Hansen aus dem Joer 1960 mat der Liselotte Pulver a mam Curd Jürgens an den Haaptrollen no enger Novell vum Conrad Ferdinand Meyer.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Filmportal.de
Sergeant Rutledge

** Sergeant Rutledge** ass en US-amerikanesche Film vum John Ford aus dem Joer 1959 mam Jeffrey Hunter an der  Constance Towers an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Catalpa am Eecher Bierg

De ****, ass e Catalpa an der Stad Lëtzebuerg, deen zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gehéiert.
 
## Lokalisatioun
De Bam steet am „Englesche Gaart“, laanscht dem Eecher Bierg am Quartier Lampertsbierg vun der Stad Lëtzebuerg.
 
## Geschicht
De Bam deen am Hank vum Eecher Bierg steet, hat am Laf vun der Zäit keng Problemer fir sech z'entwéckelen. Déi kleng Plaz op där et steet, am Volleksmond „Englesche Gaart“ genannt, gouf tëscht 1868 an 1880 ugeluecht, wéi d'Festung geschleeft gouf. Et ass unzehuelen, datt de Bam deemools mat geplanzt gouf.

Säi Stamm deelt sech an zwéin imposant Haaptäscht, déi sech selwer nees an zwéin oder dräi grouss Äscht splécken. Déi onreegelméisseg Kroun, déi schuppeg Schuel an déi vill Ausbuchtungen, déi wärend dem laange Liewen entstane sinn, loossen de Bam wéi eng Skulptur ausgesinn.

D'Catalpae kommen aus Nordamerika a produzéieren zimmlech spektakulär Friichten. Den Exemplar am Eecher Bierg kritt leider just nach op enger Säit Bléien a Friichten. An den Huelraim vum Bam hu sech eng Rëtsch Insekten, Vullen a Kaweechelcher néiergelooss.

Eng Partie Stäipen a Seeler halen d'Äscht vum Bam fest.

## Entwécklung
 
De Bam steet zënter 2023 an der Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg.
 

## Biller

Fichier:Luxembourg, catalpa remarquable Côte d'Eich (103).jpg|Wanter (2023-24)
Fichier:Luxembourg, catalpa remarquable Côte d'Eich (106).jpg|Fréijoer (2024)
Fichier:KeeBild.jpg|Summer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Hierscht ()



## Literatur
* Murat, Danièle et al. *Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. [3e parution revue et adaptée]. Diekirch: ANF, 2023. Print. ISBN 978-2-9199474-3-0 (Text a Foto S. 164-165)
 
## Um Spaweck

 

* Quell vum Artikel wou net anescht uginn: *(Les) Arbres remarquables…* an der Literatur
Eelde

**Eelde** ass eng Uertschaft a fréier Gemeng am Norde vun der Provënz Drenthe an Holland. Tëscht 1811 an 1998 war et eng eegestänneg Gemeng déi du mat Vries a Zuidlaren zur Gemeng Tynaarlo fusionéiert huet. Ausser der Uertschaft Eelde huet nach Paterswolde zur Gemeng gehéiert. 
## Verkéier
De Fluchhafen Groningen Airport Eelde läit gréisstendeels um Territoire vun der fréierer Gemeng.
## Um Spaweck

* Gemeng Tynaarlo
* Statistik vun der Gemeng Tynaarlo
CR191A

Den **CR191A** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht um Belval, um Gebitt vun der Gemeng Suessem. Et ass eng Verbindungsstrooss tëscht der N31 an dem CR191.

Den CR 191A ass ronn 230 m laang. D'Porte des Sciences féiert driwwer.

## Biller

File:Bridge B40 (Liaison Micheville) over N 31 (Eastern side) 2024-05 ---1.jpg|Ufank bei der N31.
CR191B

Den **CR191B** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht um Belval, um Gebitt vun der Gemeng Suessem an Esch Uelzecht. Et ass eng Alternativstrooss zum Verlaf vun engem Deelstéck vum CR191.

Den CR 191B ass ronn 530 m laang. E geet um Boulevard Porte de France vum CR191 fort, féiert duerch de Boulevard des Lumières a béit dann an de Boulevard de la Recherche an. Op der Héicht vum Boulevard du Jazz stéisst en nees op den CR191.
Vries

**Vries** ass eng Uertschaft a fréier Gemeng am Norde vun der Provënz Drenthe an Holland. Bis 1998 war et eng eegestänneg Gemeng  déi du mat Eelde a Zuidlaren zur Gemeng Tynaarlo fusionéiert huet. Aner Uertschaften an der Gemeng waren Zeijen, Tynaarlo an Donderen. Zu Vries ass och de Sëtz vun der Gemeng Tynaarlo. 
## Um Spaweck

* Gemeng Tynaarlo
* Statistik vun der Gemeng Tynaarlo
CR191

Den **CR191** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht um Belval, um Gebitt vun de Gemengen Esch-Uelzecht a Suessem. Et ass eng Verbindungsstrooss tëscht der N31 an dem CR161, südlech vun der Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng.

Den CR191 ass ronn 2,4&nbsp;km laang.

E geet vum Rond-Point Rämerech Richtung Westen tëschent de Killweiere vun der Schmelz erduerch (Rue de l'Arbed), fir dann um Rondpoint mam CR191A an d'Porte des Sciences anzebéien. Kuerz duerno, op der Héicht vun der Maison du savoir, dem Haaptgebai vun der Uni Lëtzebuerg, béit en no riets an dann nees no lénks, fir dann zwou Kräizunge weider no riets an de Boulevard du Jazz anzebéien. Um Enn dovun, bei de Schaartecher vun der fréierer Agglomeratioun, béit den CR191 no lénks an de Boulevard de la Recherche a geet dann an enger Ënnerféierung ënnert der Avenue du Blues, der Wierksbunn vun ArcelorMittal, der Eisebunnsstreck Esch-Uelzecht-Péiteng an der Rue de Belval (CR 161) erduerch. Dono mécht en eng laanggezunne Rietskéier, an e kënnt dann um Enn am Rondpoint mam CR161 (Rue de l'Usine) eraus.

Dëst lescht Stéck ass  mat franséischen a lëtzebuergesche Grenzschëlter equippéiert: Op enger 290 m geet d'Strooss iwwer e Stéck Land, dat beim Redressement vun der Grenz u Lëtzebuerg sollt goen. De Kaarten an de Schëlter no ass net kloer, ob dës Ännerung schonn a Kraaft ass oder net.

## Biller

Boulevard du Jazz Belval 2019-12 --1.jpg|Boulevard du Jazz
Belval Avenue de la Recherche 2019-12 --2.jpg|Boulevard de la Recherche, virun der Ënnerféierung
Belval, Sanem, Luxembourg - CR 191 underpass to Belval and border sign 2024-02.jpg|D'Südsäit vun der Ënnerféierung. 
Belval, Sanem, Luxembourg - CR 191 leading towards Belval, French border sign.jpg|Stéck a Frankräich


## Um Spaweck
Tony Schuster

Den **Tony Schuster**, gebuer den 22. November 1936 zu München a gestuerwen de 24. Januar 2024, war e Komponist a Museker.

Hien huet an internationale Bands gespillt, a war Gaschtrompettist beim Max Greger a beim James Last.

Hien huet zanter 1964 zu Lëtzebuerg gelieft.

1965 hat hien d'Luxembourg Singers gegrënnt, mat deenen hien zéng Joer duerch Lëtzebuerg an och duerch Europa getourt ass.

Zënter den 1970er Jore war den Tony Schuster als Komponist fir de Kasemattentheater an d'Lëtzebuerger Revue aktiv.

Den Tony Schuster huet bis 1997 Coursen am Piano an an der Trompett am Escher Conservatoire ginn.
## Wierker
**Mateneen a fireneen* (1988)
**L'Important...* (1997)
O sole mio (Film 1960)

**O sole mio** ass en däitsche Film vum Paul Martin aus dem Joer 1960 mat der Senta Berger a mam Jerome Courtland an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
  Filmportal.de
Ice Palace (Film)

**Ice Palace** ass en US-amerikanesche Film vum Vincent Sherman aus dem Joer 1960 mam Richard Burton a mat der Carolyn Jones an den Haaptrollen nom Roman *Ice Palace* vun der Edna Ferber.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Bezaubernde Arabella

** Bezaubernde Arabella** ass en däitsche Film vum Axel von Ambesser aus dem Joer 1959 mat der Johanna von Koczian a mam Carlos Thompson an den Haaptrollen no engem Roman vun der Georgette Heyer.

## Ëm wat geet et am Film?
Nom Doud vun hirem Papp muss d'Arabella fir hir Famill, déi Finanziell schlecht do steet, suergen…

## Um Spaweck
De Film op Filmportal
La venere dei pirati

**La venere dei pirati** ass en italieenesch-däitsche Film vum Mario Costa aus dem Joer 1960 mat der Gianna Maria Canale a mam Massimo Serato an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
The Story of Ruth

**The Story of Ruth** ass en US-amerikanesche Film vum Henry Koster aus dem Joer 1959 mam Stuart Whitman an der  Elana Eden an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film baséiert op der Geschicht vun der Ruth aus dem Alen Testament.

## Um Spaweck
Gli invasori

**Gli invasori** ass en italieenesch-franséische Film vum Mario Bava aus dem Joer 1961 mam Cameron Mitchell a mam Giorgio Ardisson an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

Zwéi Wikinger-Bridder goufe fréi vunenee getrennt; deen een ass an England an deen aneren a Skandinavien opgewuess. No 20 Joer begéine se sech erëm, allerdéngs an zwou verfeinten Arméien, déi sech bekämpfen...

## Soss
*Gli invasori* ass eng fräi Adaptatioun vum Richard Fleischer sengem Film *[[The Vikings]]*.

## Um Spaweck
Ich heirate Herrn Direktor

**Ich heirate Herrn Direktor** ass en éisträichesche Film vum Wolfgang Liebeneiner aus dem Joer 1959 mam Gerhard Riedmann a mat der Heidelinde Weis an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Déi jonk Sekretärin Brigitte well sech mam Direkter vun der Firma an där si schafft bestueden…
## Um Spaweck
De Film op Filmportal
Der Orgelbauer von St. Marien

**Der Orgelbauer von St. Marien** ass en éisträichesche Film vum August Rieger aus dem Joer 1960 mat der Gerlinde Locker a mam Sieghardt Rupp an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
 Filmportal.de
Lann zu Iechternach

D**'Lann zu Iechternach** ass eng Summerlann (*Tilia platyphyllos*,  Sommerlinde,  tilleul à grandes  feuilles) déi zu Iechternach nieft der Péitrus a Paulus-Kierch steet. De Bam, deem säin Alter op 120-140 Joer geschat gëtt(Stand: 2023), gehéiert virun allem wéinst der historescher Plaz op där e steet zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg.

## Lokalisatioun
D'Lann steet an der *Rue de la Montagne*, bei der aler Parkierch vun der Stad. D'Kierch Saint-Pierre-et-Paul gouf mat den Terraine ronderëm den 28. Dezember 1961 op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *nationaalt Monument* agedroen.

Nieft der Kierch steet en anere Bam, deen zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gezielt gëtt: e Wëlle Käschtebam (*Aesculus hippocastanum*), mat enger Gréisst vun 19,30&nbsp;m (ëm 2023 gemooss).

## Entwécklung vum Bam
De Bam gouf 1976 restauréiert.

## Kuerzen Historique vun de Bauten um Hiwwel
Well vum Hiwwel aus d'Strooss am Dall, a besonnesch och d'Fuert an d'Fär iwwer d'Sauer liicht konnten iwwerwaacht ginn, gouf et hei schonn zur Réimerzäit eng befestegt Anlag. De Passage iwwer d'Sauer huet zum Kiem gehéiert, dee vun der Schanz op Béibreg gefouert huet.

D'archeologesch Ausgruewungen aus de Joren 1959 bis 1966 hu gewisen, datt do zur Réimerzäit zwou Festungsmauere gebaut goufen: eng éischt ëm 275 an eng zweet ëm 375 n. Chr. No der Christianiséierung ass op där Plaz eng kleng Abtei entstanen, déi d'Irmina vun Oeren dem Willibrord am Joer 698 geschenkt huet.

D'Parkierch gouf am 11. Joerhonnert gebaut, woubäi e véiereckege réimesche Bau als Krypta ëmgebaut gouf.

## Quellen
* J.-M. Sinner et al., 2002. *Les arbres remarquables.* Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 136-137, Text a Foto).
* Administration des eaux et forêts, 1981. *Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg.* Imprimerie Saint-Paul, 167 S. (Cf. Tabell S. 102; keng Beschreiwung a keng Foto heiran).
* Fir den Historique: Panneau (2008) op enger vun de Mauere vun der Péitrus a Paulus-Kierch.
* Fir d'Monument: P. Kauthen, 1999. *Echternach 698-1998: Chronik des Jubiläumsjahres.* In: Annuaire de la Ville d'Echternach 1999: 363-403 (Cf. S. 365-370).

## Kuckt och
*Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Buchen um Houwald

D****' sinn eng Koppel Buchen déi um Houwald an der Gemeng Hesper stinn an zënter 2023 zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gehéieren.
 
## Lokalisatioun
D'Beem stinn um Houwald laanscht der *Rue Henri Entringer*, am Bësch tëscht dem Houwalder Bëschkierfecht an dem Waassertuerm.
 
## Geschicht
Et ass beandrockend ze gesinn, wéi dës zwéi Beem zesummegewuess sinn. Op englesch gëtt esou eng Fusioun “Husband and Wife tree” (Mann-a-Fra-Bam) genannt. Wärend et zimmlech heefeg ass, datt Beem mat de Wuerzelen zesummewuessen (besonnesch bannent derselwechter Aart), sou ass et awer net gewéinlech, datt Beem mat den Äscht fusionéieren; esou eng Fusioun gëtt Anastomos genannt.

D'Verbindung tëscht den Äscht vun zwéi Beeem geschitt doduerch, datt bei Äscht, déi souwisou schonn no beienee gewuess sinn, déi zwou Extremitéite sech stänneg widderenee reiwen. Des Reiwung, dacks wéinst der Beweegung am Wand, hannerléisst Blessen, déi hirersäits den Tissu ënner der Schuel fräileeën. An dësem Tissu gëtt et Zellen a Gefäässer. Wann e Bam blesséiert gëtt, probéiert en d'Wonn zouzemaachen andeems en nei Zelle produzéiert, déi en iwwer seng Gefäässer mat Närstoffer a Waasser alimentéiert. Bei de Beem um Houwald hu béid Beem sech selwer a gläichzäiteg een deen anere reparéiert. Hir Tissuen an d'Gefäässer hu sech verbonnen. 

Eng vun den zwou Buchen wiisst zimmlech riicht a produzéiert Blieder op ganz héijen Äscht, déi gutt vun der Sonn profitéiere kënnen. Den anere Bam huet eng manner gutt entwéckelt Kroun an e konnt sech tëscht den anere Buchen an der Héicht och net esou gutt Plaz maachen. Well en net esou gutt Luucht kritt, huet seng Kroun sech zur Säit hin entwéckelt. Säi Stamm ass och liicht op d'Säit gekippt.

## Entwécklung

## Biller

Fichier:KeeBild.jpg|Fréijoer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Summer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Hierscht ()
Fichier:Hesperange, hêtres remarquables Howald (105).jpg|Wanter (2024)

 
## Literatur
* Murat, Danièle et al. *Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. [3e parution revue et adaptée]. Diekirch: ANF, 2023. Print. ISBN 978-2-9199474-3-0 (cf. S. 142-143, Fotoen an Text)
* Bartimes, Mett et al. *Les arbres remarquables 2002*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 2002. Print. ISBN 2-919877-05-4
* *Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 1981. Print.
 
## Um Spaweck

 

* Quell vum Artikel wou net anescht uginn: *(Les) Arbres remarquables, 2023* an der Literatur
Gino Santini

Den **Gino Santini**, gebuer den 28. Abrëll 1935 zu Roum, a gestuerwen den 28. Januar 2024 an der Stad Lëtzebuerg, war en italieeneschen Tëleesrealisateur a -moderater.

Vun 1982 bis 1993 huet hie sonndes mëttes op RTL d'Tëleesemissioun Buona Domenica fir d'italieeneschsproocheg Communautéit zu Lëtzebuerg produzéiert e presentéiert. An d'Sendung goufen dacks italieenesch Perséinlechkeeten invitéiert.

## Um Spaweck

* Gino Santini am Alter vun 88 Joer gestuerwen, rtl.lu. 03.02.2024
Buchen um Kéibuer

D**'Buchen um Kéibuer** sinn eng Koppel Routbuchen (*Fagus sylvatica*,  hêtre,  Rotbuche) déi beim Kéibuer an der Sektioun Fenteng vun der Gemeng Hesper stinn. Wéinst hirem opfällege Wuerzelgeflecht an och der Plaz wou se stinn, ziele se zënter 2002 zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg.

## Lokalisatioun
D'Buche stinn am Flouer *Géisselbierg*, südlech vun der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Beetebuerg, säitlech iwwer dem Kéibuer. Fir bei de Kéibuer ze kommen, fiert ee vu Fenteng aus bis un de Wupp vun der *Rue de Kockelscheuer*; vun do aus sinn et dann nach ronn 820&nbsp;m iwwer en asphaltéierte Wee laanscht d'Doulemerbaach.

## Entwécklung vun de Beem
Déi zwou Buchen hunn en opfällegt Wuerzelgeflecht an d'Wuerzele goufe warscheinlech beim Bau vum Wäschbuer fräigeluecht. Déi zwou Buche wieren deemno ëm 175 Joer al(Stand: 2024).

Ëm 2000 gouf eng Stammdéckt, op Broschthéicht, vun 2,70 m respektiv 1,47 m gemooss. D'Gréisst gouf net opgeholl.

Déi zwou Buche goufen 2002 fir d'éischt op den Inventaire vun de bemierkenswäerte Beem gesat.

## Kuckt och
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Biller

HesperKéibuer03.jpg
HesperKéibuer04.jpg

## Quellen
* Murat, Danièle et al. *Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. [3e parution revue et adaptée]. Diekirch: ANF, 2023. Print. ISBN 978-2-9199474-3-0 (Cf. S. 140-141, Text a Foto)
* *Natur, Kultur und Geschichte in der Gemeinde Hesperingen*, 2004. Erausgi vun der Gemeng Hesper, de Geschichtsfrënn vun der Gemeng Hesper an der Administration des eaux et forêts. (Text op Däitsch an op Franséisch). Dréckerei Heintz, Péiteng.
*Sinner, J. et al., 2002. *Les arbres remarquables*. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 72 an 73, Text a Foto)
## Um Spaweck
Bluttbuch zu Miersch

D**'Bluttbuch zu Miersch** ass eng Bluttbuch (*Fagus sylvatica* f. *purpurea*,  Blutbuche,  Hêtre pourpre) déi zu Miersch an der Gemeng mam selwechten Numm steet an déi zënter 2002 zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gehéiert.

D'Bluttbuch ass eng Form (Varietéit) vun der Routbuch (*Fagus sylvatica*), déi duerch eng Mutatioun entstanen ass.

## Lokalisatioun
De Bam steet am Park vum Nationale Literaturzentrum, dem fréiere Servais-Haus. Den Accès fir an de Park ass iwwer d'Rue de la Gare oder d'Rue Emmanuel-Servais.
 
## Geschicht
De geneeën Alter vun dëser Bluttbuch ass net bekannt, se ass méi wéi 200 Joer al a gouf warscheinlech geplanzt, wéi d'Servais-Haus tëscht 1780 a 1788 gebaut ginn ass.

De Bam huet e kuerzen a breede Stamm mat engem Duerchmiesser vu méi wéi zwéi Meter a steet isoléiert um Bord vun der Wiss hanner der Villa. Seng Kroun ass breet a bal perfekt symmetresch.

## Entwécklung

## Biller

Fichier:KeeBild.jpg|Fréijoer ()
Fichier:Am Park vun der Maison Servais-102.jpg|Summer (2016)
Fichier:KeeBild.jpg|Hierscht ()
Fichier:Mersch, hêtre pourpre remarquable (102).jpg|Wanter (2024)


## Literatur
* Murat, Danièle et al. *Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. [3e parution revue et adaptée]. Diekirch: ANF, 2023. Print. ISBN 978-2-9199474-3-0 (cf. S. 176-177, Foto an Text)
* Bartimes, Mett et al. *Les arbres remarquables 2002*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 2002. Print. ISBN 2-919877-05-4
* *Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 1981. Print.
## Um Spaweck

* Quell vum Artikel wou net anescht uginn: *(Les) Arbres remarquables…* an der Literatur
Käschtebam zu Miersch

De **** ass e Wëlle Käschtebam (*Aesculus hippocastanum,*  marronnier commun,  Gewöhnliche Rosskastanie) deen zu Miersch an der Gemeng mam selwechten Numm steet an deen zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gehéiert.
 
## Lokalisatioun
De Bam steet laanscht der Nationalstrooss 7 fir op Colmer-Bierg, am Haff vum fréiere Linden-Haus, dat ëm 1820 gebaut gouf. Lénks am Haff ass hautdesdaags d'Gebai mat de Regionalbüroe vum Kadaster a riets d'Mierscher Kommissariat vun der Police.

Am Mee 2008 ass den Haff, wou de Bam steet, komplett renovéiert ginn an d'Schlaken an de Kräsi um Buedem goufe mat Pawee ersat. 

Ronderëm de Käschtebam gouf  en diskreeten Drainagesystem agebaut, déi doudeg Äscht goufen ewech geholl an d'Kroun vum Bam gouf stabiliséiert.

## Entwécklung
Den Alter vum Bam kann op 100-120 Joer geschat ginn a wär deemno zur Zäit geplanzt ginn, wéi de Prosper Linden seng Molkerei am Joer 1904 opgemaach huet. De Bam ass an engem gudden Zoustand, mat enger schéiner Kroun, déi ënnen erlaanscht weit an uewen ofgerënnt ass.

## Biller

Fichier:KeeBild.jpg|Fréijoer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Summer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Hierscht ()
Fichier:Mersch, marronnier remarquable (102).jpg|Wanter (2024)

 
## Literatur
* Murat, Danièle et al. *Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. [3e parution revue et adaptée]. Diekirch: ANF, 2023. Print. ISBN 978-2-9199474-3-0 (cf. S. 178-179, Foto an Text)
* Bartimes, Mett et al. *Les arbres remarquables 2002*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 2002. Print. ISBN 2-919877-05-4 (cf. Tabell S. 242, ouni Foto an Text)
* *Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 1981. Print. (cf. S. 110-111, Foto an Text)
 
## Um Spaweck

 

* Quell vum Artikel wou net anescht uginn: *Les arbres remarquables, 2023* an der Literatur
Hage Geingob

Den **Hage Gottfried Geingob**, gebuer den 3. August 1941 zu Otjiwarongo, a Südwestafrika, a gestuerwen de 4. Februar 2024 zu Windhoek war en namibesche Politiker a vum 21.&nbsp;Mäerz 2015 bis zu sengem Doud Staatspresident vun Namibia. Hie war vum Mäerz 1990 bis August 2002 deen éischte Premierminister vum Land a gëtt zu de Matgrënner vum onofhängegen Namibia gezielt. Vum 8. Abrëll 2008 bis de 4. Dezember 2012 war hien Handels- an Industrieminister. Dono war e bis den 21. Mäerz 2015 op en Neits Premierminister.

Hie gouf 2007 Vizepresident an 2017 President vun der SWAPO .
## Gielercher
*
## Um Spaweck
Linden-Haus Miersch

D**'Linden-Haus zu Miersch** ass en herrschaftlecht Haus an der Rue de Colmar-Berg zu Miersch.  Am Haaptgebai ass hautedaags eng Dependance vum Kadaster, an deem niewendrun eng Antenn vun der Police grand-ducale. 

## Geschicht
D'Härenhaus staamt aus de fréien 1820er Joren a gouf vun engem gewësse Scheer baue gelooss, deen do eng Poststatioun mat enger Auberge bedriwwen huet. De Scheer, dee Staatsbeamte war, huet säi Commerce no nëmmen zwéi Joer missen opginn, well säin Handel net kompatibel mat senger Staatsplaz war. D'Wiertschaft ass awer weiderhin op bliwwen, eng Zäit laang ënner dem Numm « Hôtel de l'Espérance ». 

Se hat duerno verschidde Proprietären, bis de Prosper Linden, e Geschäftsmann an Industriellen, d'Gebaier 1904 kaaft huet an eng privat industriell Molkerei dran installéiert huet. No sengem Doud am Joer 1940 huet seng Wittfra d'Geschäft nach e puer Joer virugefouert, ier et um Enn vun den 1940er Jore fir zerguttst zougemaach gouf. 

An den 1970er Joren huet de Staat d'Gebai kaaft a méi spéit sinn déi zwou uewe genannt Verwaltungen do erageplënnert.

Am Haff vum Gebai steet e bemierkenswäerte Päerdskäschtebam (*Aesculus hippocastanum*), deen  zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gehéiert.

D'Linden-Haus gouf den 10. Februar 1978 op d'Lëscht vum Zousazinventaire, an de 6. Dezember 2023 als national Kulturierfschaft klasséiert.

## Um Spaweck
Pontebier

D**'Pontebier** ( *Pontenbirne*) ass eng Bierenzort, déi fréier haaptsächlech gezillt gouf fir Viz ze maachen oder Drëppen draus ze brennen.

Se ass zu Lëtzebuerg an an Däitschland besonnesch op der Musel, soss awer nach am Westen, ronderëm Dippech, gezillt ginn. Nodeem d'Pontebieren an de Bongerte geraaft waren, goufen s'entweeder vun der Dippecher Gare aus mat der Eisebunn a grouss Brennereie gefouert, de Gros gouf awer de klenge lokale Brennereien zu Branntewäin distilléiert.

Fir un d'Traditioun vun der Pontebier z'erënneren, gouf de Kulturzenter zu Schuller *Kulturhaus Pontebier* genannt.

## Ursprong, Verbreedung a Gebrauch
Den Ursprong vun de Pontebier ass net bekannt. D'Varietéit kéint no der Uertschaft „Ponten“, engem Quartier vu Besseringen am saarlännesche Landkrees Merzig-Wadern genannt sinn, et kann awer net nogewise ginn. Och wann d'Pontebier net vum Lëtzebuerger Landesuebstbauveräin (LLUV) recommandéiert gouf an – wéi vill aner Vizbieren och – net an de Kataloge vun de Bamschoulen opgezielt war, hat s'am Lëtzebuerger Guttland eng permanent Plaz an der Gamm vun de Vizbieren.

Si war och an an der Fidei vertrueden, engem Beräich am südlechen Deel vun der Äifel, an deem vill Bongerte sinn. Géint Enn vum 19. Joerhonnert war se och schonn zu Lëtzebuerg vill verbreet, och wann net iwwerall mat der selwechter Begeeschterung. Well se zur selwechter Zäit zeideg war wéi aner Aarbechten op de Felder néideg waren, konnt se dacks net geraaft ginn.

Natur&ëmwelt klasséiert d'Pontebier als rar, besonnesch well se an de Bamschoulen net méi ze kréien ass an deemno keng Noplanzunge méiglech sinn.

Aus haiteger Siicht ass d'Pontebier haaptsächlech gezillt gi fir Drëppen draus ze brennen. Et ass déi fréist Variant fir ze brennen zu Lëtzebuerg; se ass ongeféier 10 Deeg virun der Neelchesbier zeideg, jee no Standuert vu Mëtt bis Enn August. Am Ufank vum 20. Joerhonnert gouf et se och industriell benotzt fir Kraut a Gebeess ze maachen.

## Beschreiwung vum Bam, Empfindlechkeet fir Krankheeten an Uspréch un de Standuert
De Bam vun der Pontebier bilt fir eng Vizbier just eng mëttelgrouss Kroun déi héich a pyramidefërmeg wiisst. Op d'mannst am Alter huet de Bam just kuerz a reng verzweigt Schëtz. D'Blieder si ganz dicht, wat de Pontebierebam scho vu villen anere Bierenzorten aus der Regioun ënnerscheet.

D'Friichte sinn net ufälleg fir de Bamkrätz. Well se awer relativ fréi zeideg ginn, gi se dacks vun Harespelen a Vulle gefriess, dat heescht datt vill Friichten um Bam verdierwen, ier se richteg zeideg sinn. D'Pontebier huet keng héich Ufuerderunge wat de Buedem ugeet.

## Kuckt och

* Neelchesbier, eng aner Zort Bieren déi och geholl gouf fir ze brennen.
Black Narcissus

**Black Narcissus** ass e brittesche Film vum Michael Powell an Emeric Pressburger aus dem Joer 1947 mat der Deborah Kerr a mat der Flora Robson an den Haaptrollen no engem Roman vum Rumer Godden.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Schwëster Clodagh vun engem anglikaneschen Uerde soll soll zu Mopu engem Duerf am Himalaya e klengt Klouschter mat enger Schoul an enger Infirmerie opmaachen...

## Um Spaweck
Nur der Wind

**Nur der Wind** ass en däitsche Film vum Fritz Umgelter aus dem Joer 1961 mam Freddy Quinn a mat der Cordula Trantow an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Blond muß man sein auf Capri

** Blond muß man sein auf Capri** ass en däitsche Film vum Wolfgang Schleif aus dem Joer 1961 mat der Karin Baal a mam Helmuth Lohner an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Das Spukschloß im Spessart

**Das Spukschloß im Spessart** ass en däitsche Film vum Kurt Hoffmann aus dem Joer 1960 mat der Liselotte Pulver a mam Heinz Baumann an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Filmportal.de
Ein Stern fällt vom Himmel (Film 1961)

**Ein Stern fällt vom Himmel** ass en däitsch-éisträichesche Film vum Géza von Cziffra aus dem Joer 1961 mat der Ina Bauer a mam Toni Sailer an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
La vérité (Film 1960)

** La vérité** ass en italieenesch-franséische Film vum Henri-Georges Clouzot aus dem Joer 1961 mat der Brigitte Bardot a mam Sami Frey an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Dominique Marceau steet viru Geriicht well si hire Frënn Gilbert Tellier erschoss huet…

## Um Spaweck
Edouard Kohl

Den **Edouard Kohl**, genannt **Ed Kohl**, gebuer den 19. August 1934 zu Rodange, a gestuerwen de 27. Januar 2024, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Filmpedagog, Theaterkritiker a Regisseur. Hien ass e Brudder vum Moler a Sculpteur Charles Kohl.

## Liewen
D'Primärschoul huet en zu Rodange gemaach, duerno de Kolléisch an der Stad an d'Ausbildung zum Schoulmeeschter. Déi éischt Aarbechtsplaze waren zu Rodange an zu Schuller. Hie wollt awer senge Schoulkanner eng besser Ausbildung erméiglechen an huet den deemolege Schoulminister Emile Schaus iwwerzeegt kritt fir hie vun 1960 bis 1962 zu Paräis op der "Ecole normale supérieure de Saint-Cloud" Filmpedagogik studéieren ze loossen. Zousätzlech dozou huet de Kulturminister Pierre Grégoire him eng zousätzlech Weiderbildung zu Paräis um "Institut des hautes études cinématographiques" erméiglecht.

No dem Studium zu Paräis war den Ed Kohl en ettlech Joer Schoulmeeschter an der Haaptstad an huet gläichzäiteg als Filmpedagog geschafft. 1968 huet en d'Direktioun vum 1945 gegrënnten "Office du film scolaire" zu Walfer iwwerholl deen 1993 a "Centre des technologies de l’éducation" ëmbenannt gouf. Hien huet do d'Auswiel vu Filmer fir all d'Schoulen am Land gemaach an d'Ausléinen organiséiert. 1998 ass en an d'Pensioun gaang.

## Radio an Theater
Nieft deem Film war den Ed Kohl awer och staark um Theater an un "Hörspiel" interesséiert. Beim RTL-UKW Hörspielpräis (Prix Michel Rodange) huet en 1954 mat "Hues du deng Mamm nach?" den zweete Präis gewonnen an 1961 huet e beim Hörspielpräis (Prix Marcel Reuland) mat "Matricule 340902" och den zweete Präis kritt. Fir de Radio huet e Märercher vum Hans Christian Andersen op Lëtzebuergesch iwwersat an Erzielunge fir d'RTL-Kannersendunge geschriwwen.

Iwwer Film an Theater huet hie Kriticke fir d'Wochenzeitung D'Lëtzebuerger Land geschriwwen a stoung selwer och ëfters als Statist op Theaterbünen. Um Conservatoire huet en och Sproocherzéiung fir Franséisch gemaach an do Kontakt kritt mat Schauspiller a Regisseure wéi Pol Greisch, Juliette François an Tun Deutsch. De Grënner vum Kasemattentheater huet him verschidde Regieaarbechten uvertraut, wéi "Azote" vum René de Obaldia am Joer 1967. Hien huet nach vill aner Inzenéierunge gemaach fir de Kasemattentheater, den Théâtre du Centaure, de Lëtzebuerger Stadtheater, den "Théâtre des Nouveautés" zu Paräis, de Café-Théâtre Melusina an de Wolzer Festival.
Scheedhaff (Waldbëlleg)

De **Scheedhaff** ass e Bauerenhaff an der Gemeng Waldbëlleg. Et läit nërdlech vu Freckeisen am Flouer *Scheed *op enger Héicht vun 365 Meter, ëstlech vum CR356.

## Kuckt och

## Um Spaweck
La ragazza che sapeva troppo

**La ragazza che sapeva troppo** ass en italieenesche Film vum Mario Bava aus dem Joer 1963 mat der Letícia Román a mam John Saxon an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Nora Davis eng jonk Amerikanerin kéint op Roum fir hir Tatta ze besichen. D'Tatta stierft awer deen Dag wou d'Nora zu Roum ukënnt…

## Um Spaweck
Terrore nello spazio (Film 1965)

*** Terrore nello spazio*** ass en italieenesch-spuenesche Film vum Mario Bava aus dem Joer 1965 mam Barry Sullivan an der Norma Bengell an den Haaptrollen nom Roman *Una notte di ventuno ore* vum Renato Pestriniero.

## Ëm wat geet et am Film?
Zwee Raumschëffer maachen um Planéit Aura eng Noutlandung. Et stellt sech eraus, dass um Planéit Wiesen ouni Kierper wunnen, déi mat engem Noutsignal friem Raumschëffer ugelackelt hunn, fir an de Membere vun den Ekippagen hire Kierpere vun hirem Planéit fortzekommen, well deen am Gaang ass onbewunnbar ze ginn …

## Um Spaweck
Sei donne per l'assassino

** Sei donne per l'assassino** ass en italieenesch-däisch-franséische Film vum Mario Bava aus dem Joer 1964 mam Cameron Mitchell a mat der Eva Bartok an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
An engem réimesche Moudenatelier gi Frae vun engem maskéierten Onbekannte brutal ermuert…

## Um Spaweck
La strada per Fort Alamo

** La strada per Fort Alamo** ass e franséisch-italieenesche Film vum Mario Bava aus dem Joer 1964 mam Ken Clark a mat der Jany Clair an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
La morte viene dallo spazio

** La morte viene dallo spazio** ass en italieenesch-franséische Film vum Paolo Heusch a Mario Bava aus dem Joer 1958 mam Paul Hubschmid a mat der Fiorella Mari an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

E bemannte Fluch op Mound geet schif: Den Equipage ka sech mam ofgekoppelte Landemodul op d'Äerd zeréck retten, ma déi mat Atomenergie bedriwwe Rakéit flitt onkontroléiert weider, bis se d'Asteroidenceinture erreecht. Do bréngt s'en Asteroid aus senger Ëmlafbunn, deen ewell riicht op d'Äerd zouflitt ...

## Soss
*La morte viene dallo spazio* gëllt als deen éischten italieenesche Science-fiction-Film.

## Um Spaweck
Veendam

**Veendam** (Gronengesch: *Veendaam*) ass eng Stad a Gemeng an der Provënz Groningen an Holland mat ronn 22.000 Awunner an der Stad a ronn 28.000 Awunner an der Gemeng (2023).

## Um Spaweck

* Gemeng Veendam
* Statistik vun der Gemeng Veendam
Wiltgeshaff

De **Wiltgeshaff** ass e Lieu-dit an e Bauerenhaff an der Gemeng Viichten.

## Geographie
De Wiltgeshaff läit op enger Héicht vun 340&nbsp;m um CR305, nërdlech vu Viichten an der Sektioun Viichte vun der Gemeng Viichten. An der direkter Noperschaft (ronn 350&nbsp;m a Richtung Méchelbuch) läit de Peckelshaff.

## Geschicht

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng Viichten
Lannen zu Bëttel

D****' sinn e Grupp vu véier Sëlwerlannen (*Tilia tomentosa,* tilleul argenté, Silber-Linde) déi zu Bëttel an der Gemeng Tandel stinn an déi zënter 2002 zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gehéieren.
 
## Lokalisatioun
D'Beem stinn zu Bëttel am *Kierfechtswee*, bei der fréierer Gare, op der Vëlospist vun den dräi Flëss (PC3) resp. dem Our-Wanderpad.

## Geschicht
D'Beem stinn do wou sengerzäit, tëscht 1899 an 1948 de „Benni“ gehalen huet, deen Zuch, deen tëscht Dikrech a Veianen hin- an hiergefuer ass. D'Lanne goufen zu ënnerschiddlechen Zäiten als Koppel gesat an hir Kroune konnte sech net harmonesch zu alle Säiten hin entwéckelen.

## Entwécklung

## Biller

Fichier:KeeBild.jpg|Fréijoer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Summer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Hierscht ()
Fichier:Tandel, tilleuls argentés remarquables à Bettel (111).jpg|Wanter (2024)

 
## Literatur
* Murat, D. & M. Feldtrauer-Molitor (Koordinatioun), 2023. *Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. Editeuren: Administration de la nature et des forêts (ANF) an natur&ëmwelt asbl. ISBN 978-2-9199474-3-0 (cf. S. 30-31, Foto an Text).
* Bartimes, Mett et al.. 2002. *Les arbres remarquables*. Administration des eaux et forêts. ISBN 2-919877-05-4 (cf. S. 104-105, Foto an Text).
* *Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 1981. Print.

## Um Spaweck

 

* Quell vum Artikel wou net anescht uginn: *(Les) Arbres remarquables…* an der Literatur
Käschtebam bei Branebuerg

De **** ass e Wëlle Käschtebam (*Aesculus hippocastanum*, marronnier commun, Gewöhnliche Rosskastanie) dee bei Branebuerg an der Gemeng Tandel steet an zënter 2002 zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gehéiert.
 
## Lokalisatioun
De Bam steet am Flouer *Heedebierg* / *Weschterbaach*, ëstlech vu Branebuerg an der Sektioun Baastenduerf vun der Gemeng Tandel. Et gesäit een de Bam wann ee vu Baastenduerf aus iwwer den CR352 a Richtung Groestee fiert, ronn 2,5&nbsp;km nom Enn vum Duerf, lénkssäiteg vun der Strooss.
 
## Geschicht
De Käschtebam deen isoléiert an der Landschaft steet huet weeder en aussergewéinlechen Alter, Ëmfang oder Héicht, nach eng speziell Form oder eng extra Kroun. Et ass e klassesche Wëlle Käschtebam deen eleng an als Unhaltspunkt an der Landschaft steet.

Ëm 2023 konnt gesi ginn, datt e Bam net méi an engem ganz gudden Zoustand ass, well en décken Aascht ofgebrach ass an doduerch Waasser an de Bam andréngt.

Et ass net genee gewosst wéi al de Bam ass, e gouf awer warscheinlech um Enn vum 19. Joerhonnert geplanzt, wéi d'Weekräiz ënnert dem Bam opgeriicht gouf.

Am Rampli nieft dem Bam goufen am Zweete Weltkrich Läiche vun däitschen Zaldote provisoresch do begruewen, ier se dunn nom Krich definitiv op enger anerer Plaz bäigesat goufen.

Nieft dem Bam erënnert och nach e Gedenksteen un de *Weckerings Mett*, deen de 17. Mäerz 1945 op der Strooss duerch Tellerminnen ëmkoum.

## Entwécklung
 

## Biller


Fichier:KeeBild.jpg|Fréijoer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Summer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Hierscht ()
Fichier:Tandel, marronnier remarquable à Brandenbourg (Heedebierg) (103).jpg|Wanter (2024)

 
## Literatur
* Murat, Danièle et al. *Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. [3e parution revue et adaptée]. Diekirch: ANF, 2023. Print. ISBN 978-2-9199474-3-0 (cf. S. 38-39, Foto an Text)
* Bartimes, Mett et al. *Les arbres remarquables 2002*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 2002. Print. ISBN 2-919877-05-4 (cf. S. 142-143, Foto an Text)
* *Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 1981. Print.
 
## Um Spaweck

 

* Quell vum Artikel wou net anescht uginn: *(Les) Arbres remarquables…* an der Literatur
Caltiki il mostro immortale

** Caltiki, il mostro immortale** ass en italieenesch-franséische Film vum Riccardo Freda a Mario Bava aus dem Joer 1959 mam John Merivale a mat der Didi Sullivan an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
La battaglia di Maratona

**La battaglia di Maratona** ass en italieenesch-franséische Film vum Jacques Tourneur a Mario Bava aus dem Joer 1959 mam Steve Reeves als Pheidippides a mat der Mylène Demongeot als Andromeda an den Haaptrollen.

Et ass e Sandalefilm iwwer d'Schluecht vu Marathon.

Well den Tourneur d'Dréiaarbechten a Jugoslawien net mat Zäite fäerdeg krut, gouf de Fim zu a ronderëm Roum vum Mario Bava a Bruno Vailati fäerdeggedréint.

Wéinst dem Succès, deen de Film hat, konnt de Bava sech als Regisseur en Numm maachen an de Reeves, deen am Fong Ringer war, krut och an den USA Filmrollen ugebueden.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Le meraviglie di Aladino

**Le meraviglie di Aladino** ass en italieenesch-franséisch-US-amerikanesche Film vum Henry Levin a Mario Bava aus dem Joer 1961 mam Donald O'Connor a mat der Noëlle Adam an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

Eng orientalesch Abenteuergeschicht ronderëm den Aladin a seng Wonnerlut.

## Um Spaweck
Eemsdelta

**Eemsdelta** (Gronengesch: *Emsdelta*) ass eng Gemeng an der Provënz Groningen an Holland mat ronn 45.000 Awunner (2023).

D'Gemeng Eemsdelta ass den 1. Januar 2021 bei der Fusioun vun de fréiere Gemengen Appingedam, Delfzijl a Loppersum enstanen. Den Numm weist drop hin, datt se um Estuaire vun der Ems läit, deen awer am eigentlech Sënn vum Wuert keen Delta ass.

No der Fusioun, sinn well keen adequat Gebai zur Verfügung stoung, déi dräi fréier Märeien a Betrib bliwwen, woubäi d'Gemengerotssëtzungen zu Delfzijl ofgehale ginn an d'administratif Adress an der fréierer Märei vun Appingedam ass.
## Nopeschgemengen

## Um Spaweck

* Gemeng Eemsdelta
* Statistik vun der Gemeng Eemsdelta
Kapell Jangharishaff

D**'Kapell um Jangharishaff** ass eng kleng kathoulesch Privatkapell um Lieu-dit Jangharishaff an der Gemeng Jonglënster. Se steet e puer Meter méi héich wéi d'Strooss, op der Virplaz vum Haff.

## Geschicht
Ëm d'Joer 1700 gouf an der Ëmgéigend vum Jangharishaff eng Klaus („Ehrensclausen“, „Erenzklaus“ oder „Ernzklaus“) mat enger klenger Kapell opgeriicht, déi der „Notre-Dame de la Compassion“ geweit war. Just e puer Joer duerno huet de Bëschof – aus engem net bekannte Grond – en Interdikt ausgesprach an et huet keng Mass méi dierften an der Kapell gehale ginn, a keng Sakramenter hunn dierften ausgedeelt ginn.

Et ass nëmmen een Eremit bekannt, deen an der Klaus gelieft huet, de Brudder Abraham Gros. Dee war ëm 1681 an der Par Beidler gebuer ginn an ass warscheinlech 1741 oder 1742 gestuerwen, well no 1742 gëtt d'Klaus a kengem Dokument méi ernimmt.

Déi haiteg Kapell beim Jangharishaff gouf am Joer 1852 vun de Besëtzer vum Haff, der Koppel Peter Schell a Margaretha Giver, opriichte gelooss. Se gouf gréisstendeels mat de Steng vun der Klaus an der aler Kapell gebaut.

## D'Kapell
D'Entréestrap huet dräi Träppleken an d'Dier huet zwéi Flilleken. Iwwer der Dier steet: „PETER SCHELL 1852 MARG. GlEWER“. D'Kapell huet e längleche Suedeldaach mat engem Tiermchen an enger klenger Klack. An der Fassad sinn eng Rëtsch Hasteng verschafft ginn.

Hanner der Entréesdier ass e klengen Hall an do hannendrun den Andachtsraum mat Biedstill an engem Altor. Et gëtt weeder eng Sakristei nach en Duxall oder e Späicher.

Am Banneraum vun der Kapell gëtt et déi 14 Statioune vum Kräizwee déi a Seid gestach sinn an eng Rëtsch eeler Holzstatuen (ë.&nbsp;a. eng Muttergottes, en Hl. Antonius, Jousef a Péitrus).

D'Kapell moosst 6,5&nbsp; × 5&nbsp;m × 5&nbsp;m (L×B×H).

## Billergalerie

Junglinster, Jangharishaff, chapelle Notre-Dame (102).jpg
Junglinster, Jangharishaff, chapelle Notre-Dame (103).jpg
Junglinster, Jangharishaff, chapelle Notre-Dame (105).jpg


## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Ringo del Nebraska

**Ringo del Nebraska** ass en italieenesch-spuenesche Film vum Antonio Román a Mario Bava aus dem Joer 1966 mam Ken Clark a mat der Yvonne Bastién an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck