open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lucienne Bogaert

D**'Lucienne Bogaert**, gebuer als *Lucienne Jeanne Gabrielle Lefebvre* de 6. Januar 1892 zu Caudry, a gestuerwen de 4. Februar 1983 zu Montrouge, war eng franséisch Schauspillerin.

Si war nieft hirer grousser Theaterkarriär awer och a bedeitende Filmer wéi *[[Le corbeau (Film 1943)|Le corbeau]]* (1943) vum Henri-Georges Clouzot, *[[Les dames du bois de Boulogne]]* (1945) vum Robert Bresson an a *[[Maigret tend un piège (Film)|Maigret tend un piège]]* (1958) vum Jean Delannoy ze gesinn.

## Filmographie
### Kino
* 1943: *[[Le corbeau (Film 1943)|Le corbeau]]* - Regie:Henri-Georges Clouzot - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Ginette Leclerc
* 1944: *[[Vautrin (Film 1944)|Vautrin]]* - Regie: Pierre Billon - Haaptacteuren: Michel Simon, Madeleine Sologne
* 1945: *[[Les dames du bois de Boulogne]]* - Regie: Robert Bresson - Haaptacteuren: María Casares, Paul Bernard
* 1948: *Une grande fille toute simple* - Regie: Jacques Manuel - Haaptacteuren: Madeleine Sologne, Raymond Rouleau
* 1950: *Dieu a besoin des hommes* - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Madeleine Robinson
* 1953: *Les enfants de l'amour* - Regie: Léonide Moguy - Haaptacteuren: Etchika Choureau, Jean-Claude Pascal
* 1956: *[[Voici le temps des assassins]]* - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Jean Gabin, Danièle Delorme
* 1958: *[[Maigret tend un piège (Film)|Maigret tend un piège]]* - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: Jean Gabin, Jean Desailly, Annie Girardot
* 1960: *[[Le huitième Jour (Film 1960)|Le huitième Jour]]* - Regie: Marcel Hanoun - Haaptacteuren: Emmanuelle Riva, Félix Marten
* 1961: *[[Le crime ne paie pas (Film 1962)|Le crime ne paie pas]]*, Episod: *L'affaire Hugues* - Regie: Gérard Oury - Haaptacteuren: Michèle Morgan, Jean Servais
* 1964: *Un gosse de la butte* - Regie: Maurice Delbez - Haaptacteuren: Madeleine Robinson, René Lefèvre
* 1966: *[[Safari diamants]]* - Regie: Michel Drach - Haaptacteuren: Marie-José Nat, Jean-Louis Trintignant, Horst Frank
* 1967: *[[Le soleil des voyous]]* - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: Jean Gabin, Robert Stack
* 1972: *[[Les volets clos (Film 1973)|Les volets clos]]* - Regie: Jean-Claude Brialy - Haaptacteuren: Marie Bell, Jacques Charrier

### Televisioun
* 1971: *Tang* - (TV-Serie) - (4 Episoden)
* 1971: *Les papiers d'Aspern* - Regie: Raymond Rouleau - Haaptacteuren: Robert Rimbaud, Marie-Christine Barrault
* 1972: *[[La dame aux camélias (TV-Film 1972)|La dame aux camélias]]* - Regie: Robert Maurice - Haaptacteuren: Ludmilla Tchérina, Viviane Romance
* 1973: *[[La belle au bois dormant (TV-Film)|La belle au bois dormant]]* - Regie: Robert Maurice - Haaptacteuren: Isabelle Weingarten, Marie Dubois

## Um Spaweck
Administrativ Juegd

Eng **administrativ Juegd** ass eng Juegd, déi vum zoustännege Minister am allgemengen Interessi ordonéiert ka ginn, sief et op eng schrëftlech a motivéiert Ufro vun alle Betraffenen hin, sief et aus eegener Initiativ, an dat op allen Terrainen, och op deenen, wou d'Juegd verbueden, suspendéiert oder limitéiert ass, an och an deenen Zäiten, wou d'Juegd zou ass.

## Bedingungen
Eng administrativ Juegd kann ënner follgende Bedingungen ordonéiert ginn:
* Wann ze vill Wëld um Lous ass, wat dann och ze vill Wëldschued mat sech bréngt.
* Wa Wëld oder iergend aner Déieren onerlaabt ausgesat goufen.
* Fir eng Seuch ze verhënneren.

Ier de Minister d'Juegd ordonéiert, informéiert hien de Piechter, eventuell och d'Proprietäre vun den zeréckgezunnene Parzellen an d'Proprietäre, vun den Terrainen, wou d'Juegd verbueden ass, iwwert seng Intentioun a setzt en Delai fir déi néideg Moossnamen ze huelen.

Wann dorops hin näischt oder net genuch geschitt, dann ordonéiert de Minister d'Juegd, nodeems hien déi concernéiert Parteien informéiert huet, an och den Avis vum ieweschte Juegdrot gefrot huet.

## Wien organiséiert se
D'Natur- a Bëschverwaltung organiséiert, dirigéiert an iwwerwaacht se. D'Verwaltung leet och fest, wien däerf participéieren. Alleguerten, déi arméiert hëllefen, mussen e gültege Juegdschäin hunn.

## Wie bezilt se
* De Piechter vum Lous, wann et op Terrainen ass, wou d'Juegd erlaabt ass.
* De Proprietär, wann et op Terrainen ass, déi zeréckgezunn sinn.
* De Staat, wann et op Terrainen ass, wou d'Juegd duerch e Reglement oder Gesetz verbueden ass.
* Deejéinegen, deen d'Déieren ausgesat huet, wann hien erwëscht gouf.

An den anere Fäll muss de Staat fir d'Onkäschten opkommen.

## Um Spaweck

* WOXX: Jagd auf Mufflons: Sympathische Schädlinge
Kirren

D**'Kirren** ass eng Lackjuegd, wou d'Wëld mat klenge Quantitéite Fudder gelackelt gëtt fir et dann, kuerz nom Ausleeë vum Fudder, ofzeschéissen.

D'Fiddere vum Wëld, wat iwwert dat hei beschriwwent Kirren erausgeet, ass verbueden.

Eng Salzleck ass kee Kirren an ass ouni Beschränkungen erlaabt.

## Wat fir Déieren däerfe gekirrt ginn?
* Vun den Idderzer: den Hirsch, den Dammhirsch an de Muffel.
* Vun den Allesfrësser: d'Wëllschwäin.

## Wat fir e Fudder a wéi vill däerf ausgeluecht ginn?
### fir d'Idderzer
Et sinn erlaabt: 
Rommelen, Hee, Gras, Gras-silage, Muerten, regionaalt Uebst, Trester mat oder ouni vermëschter Huewer.

Et si maximal fënnef Liter pro Kirrplatz erlaabt.

D'Idderzer däerfen nëmme wärend den Ëffnungszäiten vum **Hirsch** gekirrt ginn.

### fir d'Allesfrësser
Et sinn nëmme Kären a Mais erlaabt. Déi Produite musse sou ausgeluecht ginn, datt d'Idderzer net drun kommen.

Et ass ee Liter Kären oder Mais pro Kirrplaatz erlaabt.

## Wéi vill Kirrplaze pro [[Juegd zu Lëtzebuerg#Geographesch Glidderung|Lous]] sinn erlaabt?
Fir all 50 Hektar Bësch, an nach eng fir déi ugebrachen 50 Hektar, ass eng Kirrplatz fir d'Idderzer an eng fir d'Allesfrësser erlaabt. Déi exakt Koordinate vun de Plaze mussen der Natur- a Bëschverwaltung gemellt ginn.

D'Plaze mussen am Bësch sinn, ausser déi fir den Hirsch.

## Op wat muss een nach oppassen?
D'Kirre muss manuell geschéien. Automatesch Apparater esouwéi d'Ausleeë vun net natierlechen oder verschaffte Liewensmëttel, vu verduerwene Produiten, vu Fleesch oder verschafftem Fleesch si verbueden. De Minster kann, am Kader vun der Bekämpfung vun enger Seuch, erlaben, datt Liewensmëttel mat zousätzleche Chemikalien ausgeluecht ginn.

## Um Spaweck
* "Jagdschein für zwei Jahre entzogen." Pressecommuniqué op gouvernement.lu, 25.03.2022.
Josy Hamer

De **Josy Hamer**, gebuer den 3. Oktober 1925 zu Eeselbuer, a gestuerwen de 26. Dezember 2022, war e lëtzebuergesche Violonist, Hautboisspiller an Direkter vum Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg.

Vum zweete Schouljoer un ass hien zu Esch-Uelzecht an d'Museksschoul gaangen, wou hie Solfège, Gei an Hautbois studéiert huet. No dem zweete Weltkrich huet e säi Museksstudium zu Bréissel um Conservatoire Royal weidergefouert a mat e puer Diplomer ofgeschloss. Kuerz duerno gouf en 1949 vum Henri Pensis an den Orchester vun RTL engagéiert, wou en déi zwee Instrumenter Gei an Hautbois gespillt huet. Doniewent war hie vun 1955 bis 1965 Dirigent vun der Dikrecher Philharmonie an huet zu Dikrech an der Museksschoul Gei, Hautbois a Klarinett enseignéiert. Vun 1965 bis Dezember 1989 war hien deen éischte Lëtzebuerger Direkter vum Stater Conservatoire, deen duerch seng Impulser 1985 en neit Gebai um Geesseknäppche krut.

## Gielercher
* Officier vum Ordre d'Orange Nassau (Promotioun 1974)
*
Ritt Bjerregaard

D**'Ritt Bjerregaard**, gebuer den 19. Mee 1941 zu Kopenhagen, a gestuerwen den 21. Januar 2023 am Kopenhagener Quartier Østerbro, war eng dänesch Politikerin (Sozialdemokratesch Partei).

Si war, als éischt Fra, vun 2006 bis 2009 Buergermeeschtesch vu Kopenhagen. Virdru war si Ministesch fir Bildung a Soziales an der Regierung vum Anker Jørgensen, vun 2000 bis 2001 Ministesch fir Ernierung, Landwirtschaft a Fëscherei an der Regierung vum Poul Nyrup Rasmussen, a vun 1995 bis 1999 Europäesch Kommissarin fir Ëmwelt an der Kommissioun Santer.

## Um Spaweck
Juegdgéigner

E **Juegdgéigner**, am Sënn vum Juegdgesetz, ass eng Persoun, déi aus eetheschen a perséinleche Grënn d'Juegd op hirer Proprietéit verbitt.

Beim Wëldschued muss se proportionell zu der Gréisst vun hirem Terrain fir den eventuelle Schued op den anere Parzellen am Lous opkommen.

Si ass dann och net Member am Juegdsyndikat a kann net bei der Generalversammlung mat ofstëmmen.

Si muss d'Juegd och op all hiren Terraine verbidden an net nëmmen op enger Parzell an engem Lous.
Zeréckgezunnenen Terrain

En **zeréckgezunnenen Terrain** ass en Terrain vun engem Juegdgéigner, wou d'Juegd drop verbuede ass. De Proprietär muss eng schrëftlech a motivéiert Erklärung aacht Deeg virun der Generalversammlung bei de betraffenen Juegdsyndikater ofginn. Fir déi Terraine gëtt natierlech kee Juegdgeld a kee Wëldschued bezuelt.
Uniwersytet Wrocławski

D**'Universitéit vu Wrocław** (Polnesch: ***Uniwersytet Wrocławski***, Latäin: *Universitas Wratislaviensis*) ass eng Universitéit an der polnescher Stad Wrocław (fréier: Breslau). Se gouf 1702 als Jesuittekolléisch gegrënnt an nom Leopold I., *Leopoldina* genannt. Si steet op der Plaz vun der aler kinneklecher Buerg vu Breslau, déi de Leopold I. dem Uerde geschenkt hat, an déi fir de Bau vum Kolléisch ofgerappt gouf.

1811 gouf ënner dem Friedrich Wilhelm III. vu Preisen, deen d*Brandenburgische Universität Frankfurt* nom Fridde vun Tilsit op Breslau verleeë gelooss huet, d'Gebai vergréissert an erneiert, an aus der Leopoldina gouf d*'Königliche Universität zu Breslau*. 1911 gouf s'a *Schlesische Friedrich-Wilhelms-Universität* ëmgenannt.

Nom Zweete Weltkrich gouf s'eng polnesch Universitéit.

Den eelsten Deel gëllt als eent vun de schéinste Monumenter vum éisträichesche Barock. D'Aula dovun (1728–1732 gebaut) ass de gréisste Barocksall a Polen, an ee vun de gréissten an Europa. Dat spéidert preisescht Kinneksschlass, am Rokoko- a klassizistesche Stil, ass aus dem spéiden 18./19. Joerhonnert a just nach zum Deel erhalen.

## Um Spaweck
Scriptorium

**Scriptorium** ginn déi Schreifateliere genannt, déi an der Spéitantikitéit opkoumen a meeschtens a Kléischter ënnerbruecht waren. An hinne goufe sakral an deelweis och profan Texter vun Hand reproduzéiert an duplizéiert.

D'Klouschterskriptorien hu virun allem am Fréimëttelater bal nëmme fir hiren eegene Gebrauch, oder awer op Commande, fir en Adlege geschafft. Zanter dem 13. Joerhonnert koumen och biergerlech Schreifatelieren op (z.&nbsp;B. fir de Besoin u Bicher vun den Universitéiten ze decken, déi no an no entstane sinn).

Mat der Etabléierung vum Buchdrock mat beweegleche Lettere gouf d'Kultur vum Skriptorium bal ganz duerch d'Typographeum ofgeléist.

Ëm d'11. Joerhonnert war d'Klouschter Iechternach bekannt fir säi Scriptorium, an deem verschidde Codices geschafe goufen.

## Produktiounsschrëtt

De Commeanditaire vum Buch (Codex) huet festgeluecht, wéi d'Ofschrëft auszegesinn hätt, an huet zum Deel och d´Produktiounsmaterialie wéi Gold oder Pigmenter zur Verfügung gestallt. Wichteg war et fir de Scriptor, eng Virlag ze hunn, fir de Layout an d'Säitenzuel kënnen ofzeschätzen.

Geschriwwe gouf op Pergament. vum 14. Joerhonnert un och op Pabeier. Dorop goufe fir d'éischt Linne gezunn, deenen hir Héicht an Zuel ausgerechent gouf, woubäi och der Zuel vun de Béi - duebel oder véierfach gefaalt - Rechnung gedroe gouf. Da gouf geschriwwen, woubäi d'Plaz fir Initialen (Ufanksbuschtawen) a soss Illustratioune fräi gelooss gouf. Dës goufen an der Reegel duerno vun Zeechner - *Rubricator* fir d'Initialien an *IIlustrator* fir d'Molereie genannt - ausgemoolt.

E Buchbënner huet dono dann déi fäerdeg Béi zesummegebitzt a mat engem Aband verbonnen. Grad bei liturgesche Bicher konnten op dësem Aband wäertvoll Materialie verschafft ginn, wéi Edelsteng, Elfebeen versëlwert oder vergolt Relieffer, asw.

## Literatur
* Siegfried Both: *Die Schreibstube im Kloster des Mittelalters*. Michael Imhof, Petersberg 2007, ISBN 978-3-86568-216-1.
* Stephanie Hauschild: *Skriptorium. Die mittelalterliche Buchwerkstatt*. Philipp von Zabern, Darmstadt 2013, ISBN 978-3-8053-4606-1.
* Katja Rother, Jan H. Sachers: *Die Schreibwerkstatt. Schrift und Schreiben im Mittelalter*. G-&-S-Verlag, Zirndorf 2009, ISBN 978-3-925698-85-9, (*DragonSys – Lebendiges Mittelalter* 8).
* Vera Trost: *Skriptorium. Die Buchherstellung im Mittelalter*. Belser, Stuttgart 1991, ISBN 3-7630-1212-5.

## Um Spaweck

* ''Skriptorium. Mittelalterliche Buchkunst'', Haus der Bayerischen Geschichte.
* ''Schreibschule (Scriptorium).'' Universitéit Bamberg.
* *[http://digi.ub.uni-heidelberg.de/de/bpd/skriptorium.html Skriptorium. Buchproduktion im Mittelalter]*, Universitätsbibliothek Heidelberg
Politechnika Wrocławska

D**'Politechnika Wrocławska** (PWr), op Englesch **Wroclaw University of Science and Technology** (WUST), ass eng Technesch Universitéit zu Wrocław, déi 1910 als *Technische Hochschule Breslau* gegrënnt gouf.

No der Eruewerung vu Breslau duerch d'Rout Arméi, an nodeems d'Stad u Pole gaange war, gouf aus der Technescher Héichschoul de 24. August 1945 eng polnesch Universitéit an de 15. November dat Joer waren d'Feierlechkeeten vun der Reouverture.

Op der PWr studéieren eng 32.000 Studenten a schaffen eng 4.200 Leit, wat se zum gréisste Patron an der Stad mécht.

## Fakultéiten
* *(W-1)* Architektur
* *(W-2)* Bauingenieurwiesen
* *(W-3)* Chimie
* *(W-4)* Elektronik
* *(W-5)* Elektrotechnik
* *(W-6)* Geowësseschaften a Biergbau
* *(W-7)* Ëmwelttechnik
* *(W-8)* Informatik a Management
* *(W-9)* Maschinnebau Energietechnik
* *(W-10)* Maschinnebau
* *(W-11)* Fakultéit fir fundamental Problemer vun der Technik
* *(W-12)* Mikrosystemer a Photonik 
* *(W-13)* Reng an Applizéiert Mathematik

## Um Spaweck

* Websäit vun der PWr
Wëldschuedfong

De **Wëldschuedfong** zu Lëtzebuerg ass eng Solidaritéitskeess, déi eng Partie vun den Onkäschten, déi duerch de Wëldschued vum Hirsch a vum Wëllschwäin entstinn, op d'Jeeër vum ganze Land verdeelt.

## Firwat just den Hirsch an d'Wëllschwäin?
Déi zwou Wëldaarte wiesselen dacks d'Lous, sou datt een eenzele Piechter net ka responsabel gemaach gi fir de Schued, dee s'op sengem Lous gemaach hunn.

## Quell vun de Suen
De gréissten Deel vum Präis vum Juegdschäin, eng ronn 90 %, ginn an de Fong. Et sinn also nëmme Sue vun de Jeeër, déi verdeelt ginn.

## D'Prozedur
De Piechter streckt d'Sue vir a kann um Enn vum Juegdjoer bis zu 4 Euro pro Hektar vun der Fläch vum Lous aus dem Fong zeréckkréien. Am Joer 2019 goufe méi ewéi 700.000 Euro ausbezuelt an 98 Prozent dovu ware fir de Schued vum Wëllschwäin. De Fong gëtt vun der Natur- a Bëschverwaltung geréiert.

## Um Spaweck
* ANF Informations et formalités relatives aux dégâts de gibier
Juegdgeld

D**'Juegdgeld** ass eng Indemnitéit, déi de Piechter un d'Proprietäre vun den Terrainen am Lous bezilt, well si him d'Recht fir ze joen oftrieden.

De Piechter bezilt d'Proprietären net direkt, mä de Juegdsyndikat, deen d'Suen da proportionell zu der Gréisst vun den Terrainen un déi eenzel Proprietären, déi Member am Juegdsyndikat sinn, virugëtt.

De Proprietär muss sech selwer drëm këmmeren, datt de Juegdsyndikat seng Bankverbindung huet. Wann hien dat no dräi Joer net an d'Rei bruecht huet, da verfält säin Urecht an d'Sue vum dem eelste Juegdjoer ginn un déi aner Proprietäre verdeelt. D'Prozedur fir de Konto matzedeele kann um guichet.lu gemaach ginn.

## Entwécklung vum duerchschnëttleche Juegdgeld pro Hektar a Bezierk
Pergament

**Pergament** ass eng Déierenhaut vu Kälwer, Geessen oder Schof, déi net gegierft gouf, mä just liicht verschafft gouf, andeems d'Hoer ewechgemaach goufen a se gespaant gouf, fir ze dréchnen.

De Pergament gouf zanter der Antikitéit meeschtens gebraucht, fir drop ze schreiwen, a war deemno eng Zort Virleefer vum Pabeier. 

## Um Spaweck
Sudeten

**Sudeten** (Tschechesch a Polnesch: **Sudety**) ass den Numm vun enger Biergkette vu mëttelhéije Bierger an der däitsch-polnesch-tschechescher Grenzregioun. Se ass en Deel vum Béimesche Massiv a geet vun Dresden (Elbe-Sandsteenbierger - *Elbsandsteingebirge*) am Weste bis bei d'Moravsky Brana ("Mieresch Paart", wou d'Europäesch Waasserscheed derduerchgeet, a wat en historesche Passage tëscht Nord a Südeuropa war) am Osten.

Si setzt sech aus e puer Bierggruppen zesummen, dorënner d'Krkonoše (tschechesch)/Karkonosze (polnesch)/Riesengebirge (däitsch) an d'Hrubý Jeseník (cs)/Wysoki Jesionik (pl)/Altvatergebirge (de). Am Ganzen ass s'eng 310&nbsp;km laang an 30 bis 50&nbsp;km breet.

D'Sudete ginn an dräi Sektiounen ënnerdeelt - West-, Mëttel- an Ostsudeten -, déi hirersäits aus enger ganzer Rëtsch vu Landschafte bestinn.

De Bierg Sněžka (cs)/Śnieżka (pl)/Schneekoppe (de) ass mat 1603 Meter den héchste Punkt.

D'Begrëffer "Sudetendäitsch" (*Sudetendeutsche*), d.&nbsp;h. déi däitschsproocheg Awunner aus der deemoleger Tschechoslowakei, wéi och "Sudetenland" (fir déi béimesch, mieresch an tschechesch-schleesesch Grenzregiounen zu Däitschland an Éisträich, wou se gewunnt hunn, ginn op d'Sudeten zeréck.

## Um Spaweck
Béimescht Massiv

D**'Béimescht Massiv** (Tschechesch: *Česká vysočina* oder *Český masiv*, Däitsch: *Böhmische Masse* oder *Böhmisches Massiv*) ass eng geomorphologesch Géigend a Mëtteleuropa. Et erstreckt sech iwwer bal déi ganz Tschechesch Republik, an iwwer d'Grenzen dovun eraus an de Südoste vun Däitschland, de Süde vu Polen an den Norde vun Éisträich.

Am Massiv gëtt et eng Rëtsch vu Mëttelhéije Bierger (de: *Mittelgebirge*) an et besteet aus kristallinem Gestengs, dat méi al wéi de Perm (iwwer 300 Millioune Joer) ass, an dat dofir am Laf vun der Variszescher Orogenes deforméiert gouf, an zanterhir staark erodéiert ass.

Deeler vun de Sudete falen aus der Rei vun den 'normalen' Mëttelhéije Bierger (absënns d'Krkonoše (tschechesch)/Karkonosze (polnesch)/Riesengebirge (däitsch), wou et véier ënnerschiddlech klimatesch determinéiert Héichtenzone gëtt, déi ënner anerem iwwer d'Bamgrenz erausginn.

D'Béimescht Massiv ass en Deel vum fréieren Hercynesche Bësch-Subsystem, a grenzt un d'Westkarpaten am Osten, déi Ëstlech Alpen am Süden, d'Nordeuropäescht Flaachland am Norden, an Däitsch Mëttelhéich Bierger am Westen. D'Béimescht Massiv selwer kann a sechs Ënnerregiounen ageeelt ginn:
*d**[[Sudeten]]''; mat de Bierggruppe [[Krkonoše]]/Karkonosze/Riesengebirge, [[Lužické hory]]/Góry Łużyckie/Lausitzer Gebirge, an [[Hrubý Jeseník]]/Wysoki Jesionik/Altvatergebirge;
*d**Äerzbierger*; mat dobäi och den [[Elbe Sandsteenbierger]] an an dem [[České Středohoří|Mëttelbéimechen Héichland]];
*de *Béimesche Bësch*, zu deem och de [[Bayresche Bësch]], de *Pfälzerwald* d*'Gratzener Bergland* an de [[Granit- a Gneisplateau]] gehéieren;
* d*'Béimesch-Mieresch Héichten* (*Českomoravská vrchovina*) an d'[[Héichland vu Brno]] (*Brněnská vrchovina*);
**Poberoun*; mat der [[Brdy]]-Biergketten an dem [[Prager Plateau]];
**Béimescht Tafelland''; mam Polabí-Déifland ronderëm d'Elbe/Labe.

## Geographie
D'Topographie vum Béimesche Massiv ass meeschtens dominéiert vun enger Hiwwelllandschaft. Nërdlech vun der Donau sinn et kleng Däller mat breede, flaache Flanken. Déi héchst Bierger laanscht d'éisträichesch-tschechesch Grenz sinn de Plöckenstein (Plechý, 1.378 m) an de Sternstein (1.125 m).

Allgemeng sinn d'Däller, wéi och an aneren europäesche Mëttelhéije Bierger, méi onreegelméisseg a manner staark prononcéiert wéi z.&nbsp;B. an den Alpen, déi méi jonk sinn.

## Um Spaweck
Wantervullenzielung

D**'Wantervullenzielung** ass eng Aktioun vun natur&ëmwelt, déi et zanter 2006 gëtt a bei där all Joer de leschte Weekend am Januar Fräiwëlleger Vullen zu Lëtzebuerg zielen. Wärend dräi Deeg (freides bis sonndes) huelen d'Participantë sech eng Stonn Zäit fir d'Vullen an hirem Gaart ze zielen. Dobäi gëtt fir all Aart festgehalen, wat déi héchst Zuel ass, déi wärend där enger Stonn gläichzäiteg am Gaart gesi gouf.

## Wat ass den Zweck vun der Aktioun?
Primär geet et bei der Wantervullenzielung dorëms, d'Bestänn vun de Vulle besser ofschätzen ze kënnen an iwwert d'Joren d'Populatiounsentwécklung z'erkennen. Dobäi geet et haaptsächlech, awer net nëmmen, ëm déi heefeg Vullenaarte ronderëm d'Haiser an an de Gäert. Wärend ee fir seele Vullenaarten duerch geziilt Kartéierungen vun Ornithologen dacks gutt Bescheed weess, ass ee bei de geleefege Villercher an den Dierfer a Stied drop ugewisen, datt méiglechst vill Fräiwëlleger hëllefen Daten ze sammelen.

D'Wantervullenzielung huet awer och ee pedagogeschen Aspekt: Doduerch, datt d'Leit sech mat de Vullen an hirem Ëmfeld auserneesetzen, soll sech d'Aartekenntnis vun der Bevëlkerung verbesseren, wat nom Motto „et schützt ee just, wat ee kennt“ indirekt rëm dem Vulleschutz zeguttkënnt.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Websäit vun natur&ëmwelt fir d'Wantervullenzielung 2026 

## Quell
* natur&ëmwelt a.s.b.l. (Ed.): E Bléck an eis Natur vun A-Z, 1. Oplo, Éditions Guy Binsfeld 2020, S. 394f
D'Masha an de Bier

D**'Masha an de Bier** (op Russesch "Маша и Медведь") ass eng populär russesch Cartoon-Serie, vum Animacord Studio. D'Première war de 7. Januar 2009.

D'Iddi vum Projet koum vum Animateur Oleg Kuzaukov am Joer 1996. Hien huet e Meedchen op der Plage gesinn, deem säi Verhalen änlech wéi de Charakter vum Cartoon Masha war. De Kuzaukov war och vun der Cartoon-Serie "Tom and Jerry" inspiréiert. D'Iddi vum Komplott baséiert op der russescher Volleksgeschicht mam selwechten Numm "Masha and the Bear".

2011 koum den éischte Spin-Off mam Numm "Dem Masha seng Märercher" eraus, mat 26 Episoden op Basis vu russesche Volleksgeschichten. 2014 koum en zweete Spin-Off ënnert dem Numm "Dem Masha seng Horrorgeschichten" eraus.

## Ëm wat geet et?
D'Meedche Masha fënnt zoufälleg d'Haus vum Bier, dat net wäit vun hirem Haus ass, a mécht do eng Mess. De Bier, erschreckt vun der Mess, probéiert si lass ze ginn, a léisst si alleng am Bësch. Am Ufank vun der Nuecht fänkt hien un, sech ëm d'Masha ze suergen a probéiert si am Bësch ze fannen, wat him awer net geléngt, a geet zeréck an säin Heem, wou hien si fënnt. Zanterhier sinn d'Masha an de Bier bescht Frënn. D'Masha kënnt dacks de Bier besichen, mécht dauernd Pranks a mécht vill Chaos. Doropshi probéiert de Bier hir eppes bäizebréngen, wat him awer net geléngt.

## Kritik
An de westleche Medie gëtt dëse Comic hei an do als pro-russesch-Propaganda kritiséiert.

A Russland gouf et uganks awer och negativ Kriticken, de Comic wier eng weider Drog fir d'Kanner, e gouf mat den Teletubbies a mat Pokémon verglach a mat den US-amerikanesche Comics am grousse Ganzen, déi an de russesche konservative Kreesser als schlecht Virbiller fir Kanner gëllen.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun der Cartoon
* Offiziell Säit vum Animaccord Studio
Intarabus

**Intarabus** oder **Entarabus**, ass eng keltesch Gottheet vun den Treverer an der Provënz Gallia Belgica. All bekannt Inskriptioune goufen an engem relativ begrenzte Raum ronderëm Lëtzebuerg fonnt. Der Interpretatio Romana no gëtt e mam Mars gläichgesat, eventuell awer och mat der keltescher Gottheet Narius.

## Mythologie
Et gëtt néng bekannt Dedicace-Inskriptiounen, op deene den Intarabus genannt gëtt. Eng dovunn ass op enger Statu aus der Géigend vu Foy, am Arrondissement Baaschtnech. Och zu Tréier (*[[Augusta Treverorum]]*) an zu Niersbach goufen der fonnt. Zu Lëtzebuerg gëtt et eng Fondplaz aus der Géigend vun Iechternach. Op enger Opschrëft, déi zu Mackwiller, am Departement Bas-Rhin am Elsass fonnt gouf, hat en de Bäinumm *Narius*. Op där Plaz stoung schonn am 1.&nbsp;Joerhonnert n.&nbsp;Chr. en Hellegtum fir de *[[Genius loci]]* Narius Intarabus, am Zesummenhang mat enger lokaler Quelleveréierung. An engem Mithräum, dat am 2.&nbsp;Joerhonnert opgeriicht gouf, bezeien Inskriptiounen, datt do de Mithras an de Narius Intarabus zesumme veréiert goufen. An der zweeter Hallschecht vum 3.&nbsp;Joerhonnert gouf d'Mithräum zerstéiert an an d'Plaz gouf en traditionelle galleschen Tempel ronderëm déi helleg Quell gebaut, wat bedeiten dierft, datt de Mithraskult zu Gonschte vun den ale keltesche Gottheeten nees opgi gouf.

## Etymologie
Dem Xavier Delamarre no géif sech den Numm aus de protokeltesche Wierder *enter* ("tëschent") an *ab(us)* ("Floss") zesummesetzen. Déi meescht Keltologe bezeechnen awer d'Origine vum Numm als ongekläert.

## Literatur
* Helmut Birkhan: *Kelten. Versuch einer Gesamtdarstellung ihrer Kultur.* Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 1997, ISBN 3-7001-2609-3.
* Bernhard Maier: *Lexikon der keltischen Religion und Kultur* (= *Kröners Taschenausgabe* Band 466). Kröner, Stuttgart 1994, ISBN 3-520-46601-5.
Via Agrippa

Mat **Via Agrippa** ("Agrippa-Strooss") si véier fir d'réimescht Militär ugeluecht Stroosse gemengt, déi ënnert dem Marcus Vipsanius Agrippa, Militärkommandant, Eedem vum Augustus a Prefekt vu Gallien, ugeluecht goufe fir Lugdunum (*Lyon*) mat anere Stied a Gallien ze verbannen:

# Agrippa-Strooss an d'Aquitaine: vu *Lugdunum* iwwer Augustonemetum (*Clermont-Ferrand*) a Lemovicum (*Limoges*) bis bei d'Mier op Mediolanum santonum (*Saintes*) a Burdigala (*Bordeaux*);
# Agrippa-Strooss op de Rhäin: vu *Lugdunum* d'Saône erop iwwer Matisco (*Mâcon*), Cabillonum (*Chalon-sur-Saône*), Dibio (*Dijon*), Langres (*Langres*), Noviomagus (*Neufchâteau*), Tullum (*Toul*), Divodurum (*Metz*), Vicus Ricciacus (bei Duelem) op Augusta Treverorum (*Tréier*). Vun do duerch d'Äifel via Beda (*Bitburg*), Ausava (*Oos*), Icorigium (*Jünkerath*), Marcomagus (*Marmagen*), Tolbiacum (*Zülpich*) op Colonia Claudia Ara Agrippinensium (*Köln*);
# Agrippa-Strooss op Boulogne-sur-Mer: Richtung Norden, dann iwwer Augustodunum (*Autun*), Autessiodurum (*Auxerre*), Augustobona (*Troyes*), Durocortorum (*Reims*), Samarobriva (*Amiens*) op Gesoriacum (*Boulogne-sur-Mer*)
# Agrippa-Strooss an d'Narbonner Géigend (*Gallia narbonensis*): Vu *Lugdunum* aus um lénksen Uwänner vum Rhône iwwer Vienna (*Vienne*), Valentia (*Valence*), Arausio (*Orange*) op Arelate (*Arles*), wou se sech mat der Via Aurelia kräizt.

## Um Spaweck
Réidingshaff

De **Réidingshaff** (och alt **Redingshaff**), ass e Bauerenhaff a Lieu-dit an der Gemeng Groussbus-Wal. Fréier war den Haff als Weiderterhaff bekannt.

## Geographie
De Réidingshaff läit op enger Héicht vu 500&nbsp;m, eng ronn 900&nbsp;m südwestlech vum Napoleonsgaart am westleche Wupp vun der Gemeng.

Den Haff ass iwwert een als Sakgaass gezeechente Feldwee, dee vum CR308 beim Napoleonsgaart aus fortgeet, ze erreechen.

## Geschicht
Virum 1. September 2023 huet de Réidingshaff zu der Gemeng Wal gehéiert, déi du mat der Gemeng Groussbus zu der neier Gemeng Groussbus-Wal fusionéiert huet.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Lisa Loring

D**'Lisa Loring**, gebuer als **Lisa Ann DeCinces** de 16. Februar 1958 op Kwajalein (Atoll op den haitege Marshallinselen), a gestuerwen den 28. Januar 2023 zu Burbank a Kalifornien, war eng US-amerikanesch Schauspillerin.

Als Kannerschauspillerin gouf si uganks vun den 1960er Joren an der Serie The Addams Family bekannt, an där si mat sechs Joer d'Duechter *Wednesday Addams* gespillt huet.

## Liewen

## Filmographie

## Um Spaweck
Aix-sur-Cloie

**Aix-sur-Cloie**, lb: **Esch-op-der-Huurt**, ass eng Uertschaft an der Gemeng Éibeng (Sektioun Hueldang) an der Provënz Lëtzebuerg, am Areler Land.

## Geographie
Et läit nordwestlech vun der Uertschaft Éibeng, an ëstlech vun Hueldang, dat an der Gaume läit.

Nërdlech vun der Uertschaft huet d'Baach Brühl hir Quell, si leeft Richtung Südosten an am Dräilännereck an d'Kuer.

## Geschicht
Esch-op-der-Huurt stoung ursprénglech ënnert der Herrschaft vu Lonkech. No der Konventioun vum 16. Mee 1769, gouf et en Deel vum Grand-gouvernement de Lorraine-et-Barrois, an ënnerstoung dem Bailliage de Villers-la-Montagne.

An der Franséischer Revolutioun an dem Directoire war et en Deel vum Departement Forêts, dono vum neigegrënnte Groussherzogtum Lëtzebuerg, bis wéi no der Belscher Revolutioun d'Provënz Lëtzebuerg gespléckt gouf an et op der belscher Säit vun der Grenz ze leie koum.

Als Sektioun vun der Gemeng Halanzy koum et schlussendlech, am Zock vun der belscher Gemengereform vun 1977, an d'Gemeng Éibeng, mat där Halanzy fusionéiert hat.

## Kuckeswäertes
* d'Kierch Saint-Martin
* véier Weekräizer, déi klasséiert sinn

## Kuckt och
* Lëscht vun den Uertschaften am Areler Land

## Um Spaweck
Alfred Bertrang

Den **Alfred Alphonse Michel Bertrang**, gebuer den 31. Mäerz 1880 zu Arel, a gestuerwen de 25. Oktober 1962 zu Léck, war e belsche Philolog, Enseignant, Historiker a Politiker (Parti catholique).

## Biographie
De Bertrang huet 1904 an der däitscher Philologie promovéiert an huet vun 1904 bis 1938 um Athénée royal d'Arlon enseignéiert. Hie war och Historiker an Archeolog. 1922 hat hie fir eng kuerz Zäit e Léierstull fir däitsch Sprooch a Literatur op der Universitéit Gent.

Vun 1938 bis 1958 war hie Gemengeconseiller zu Arel, vun 1946 bis 1949 Arrondissements-Senateur vun der Provënz Lëtzebuerg a vun 1949 bis 1950 Provënzial-Senateur vun där Provënz.

Den Alfred Bertrang war Member vum (belschen) Institut archéologique du Luxembourg, vun deem en 1922 Sekretär an 1935 President gouf. Ausserdeem war hie Conservateur am Musée archéologique d'Arlon.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *Histoire de l'incendie d'Arlon en 1785* ; Arlon (Willems), 1913. 
* *Arlon sous la Révolution* ; in: Annales de l'Institut archéologique du Luxembourg (belge), t. XLIX, 1914 ; p.&nbsp;1-23. 
* *Grammatik der Areler Mundart*, 1921, 463 Säiten. 
* *Histoire d'Arlon* ; Arlon (Everling), 1940. Nei a vergréissert Oplo 1953.

## Quell
* Marcel Bourguignon, *In memoriam. Alfred Bertrang (1880-1962)* ; in: *Mémorial Alfred Bertrang*; Arlon, Institut archéologique du Luxembourg (belge), 1964; p.&nbsp;4-29 (ill., Bibliographie vum Bertrang senge Publikatiounen S.&nbsp;25-29).
*Biographie op odis.be
Neimillen (Groussbus)

D**'Neimillen** ass e Lieu-dit an eng fréier Millen an der Gemeng Groussbus-Wal a läit am Dall vun der Waark, um nordwestleche Wupp vu Groussbus.

Se ass nëmmen iwwer e Bëschwee vun der N12 aus ze erreechen.

## Geschicht

## Kuckt och

* Millen zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Groussbus

## Um Spaweck
Paritéit (Mathematik)

An der Mathematik ass d**'Paritéit** vun enger ganzer Zuel hir Eegenschaft **gerued** oder **ongerued** ze sinn. Eng ganz Zuel ass gerued, wa se duerch 2 deelbar ass; am anere Fall ass se ongerued.

De Begrëff „Paritéit“ kënnt vum laténgesche *paritas*, wat sou vill wéi „Änlechkeet“ oder „Gläichheet“ heescht.

## Definitioun
Eng ganz Zuel x ass *gerued*, wann et eng ganz Zuel k mat x = 2 \cdot k gëtt.

Eng ganz Zuel x ass *ongerued*, wann et eng ganz Zuel k mat x = 2 \cdot k + 1 gëtt.

## Um Spaweck
* Eric W. Weisstein: „Parity“, „Even Number“ an „Odd Number“ op Wolfram MathWorld.
Kommunioun (Film)

***Kommunioun*** (internationalen Titel: *Wolfkin*) ass e Film vum lëtzebuergesche Regisseur Jacques Molitor aus dem Joer 2022. En hat seng Première um *Sitges Catalunia festival of Fantastic Film* a koum den 20. September 2023 zu Lëtzebuerg an de Kino.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Elaine, eng alengerzéiend Wittfra, ass besuergt ëm hiren zéngjärege Jong Martin, dee sech ëmmer méi aggressiv behëlt. Si fiert mat him bei hir Schwéiereltern op Lëtzebuerg, fir bei hinne Rot an Hëllef ze sichen, wéi mam Jong ëmzegoe wier. Ma dat mécht d'Saach net besser...

## Produktioun
De Film gouf am Summer 2021 gedréint.

## Accueil

*Kommunioun* gouf mam Lëtzebuerger Filmpräis 2023 ausgezeechent.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Den Trailer op youtube.com
USS Lexington

D' **USS ''Lexington'' (CV-16)** (duerno **CVA-16**, **CVS-16**, **CVT-16** an **AVT-16**) ass e Fligerdréier aus der ''Essex''-Klass, dee vun 1943 bis 1991 am Déngscht vun der United States Navy stoung.
Den Numm krut en zu Eiere vun der *[[USS Lexington (CV-2)]]*, déi den 8. Mee 1942 am Korallemier ënnergaange war, an där hiren Numm op d'Schluecht vu Lexington zeréckgoung.

Déi éischt Faart goung duerch de Panamakanal an de Pazifik op Pearl Harbor, wou en den 9. August 1943 ukoum.

Si gouf am Pazifikkrich agesat, wou s'och emol vun engem Torpedo beschiedegt gouf an huet missen nees an d'Rei gesat ginn.

Vun 1963 u gouf se als Trainingsplattform fir Marinefligere gebraucht.

Am Ganze gouf et 493.248 Landungen um Schëff.

Zanter 1992 ass et e Muséesschëff.

## Biller

File:USS Lexington -- The-Blue-Ghost' -- Corpus Christi.jpg|2018, als Muséesschëff zu Corpus Christi, Texas.
File:Douglas TA-4J Skyhawk aboard USS Lexington (AVT-16), 1 April 1989 (6445251).jpg|1989, Douglas TA-4J beim Touch-and-go.

## Um Spaweck

* D'USS Lexington op navysite.de (engl.)
* Off. Website vum USS Lexington Museum on the Bay in Corpus Christi, TX (engl.)
Wëldschued

De **Wëldschued** ass de Schued, deen d'Wëld, dat gejot ka ginn, an de landwirtschaftleche Kulturen, am Bësch oder am Wäibau mécht.

Et sinn zum Beispill d'Wulle vun de Wëllschwäin an de Wisen, d'Ëmtrëppele vun de Maisstaangen, d'Friesse vun de Maiskolwen, d'Ofbäisse vun de Spëtze vun den nei geplanzte Beem oder och d'Schiele vun de Stämm.

Den Ausgläich, deen ze bezuelen ass, besteet aus dem Akommesverloscht, dem Frëschmaache vun de Kulturen oder och dem Neiuséie vun de Wisen.

Dobäi gëtt nëmmen nom ekonomesche Schued gekuckt. Eng ze héich Wëlddicht vu Réi an Hirsche behënnert oder verhënnert d'Naturverjüngung, e Schued, deen net a Suen kann ausgedréckt ginn an deen nëmmen mat Hëllef vun engem Weisergatter geschat ka ginn. Sou Gatteren hëllefen deemno och beim Festsetze vun de Bejoungspläng.

## Prozedur
Deen, deen de Schued erlidden huet, soll en direkt beim Sekretär-Tresorier vum Lous mellen. Bei der Umeldung vum Schued muss een d'Zort vum Schued, eng Schätzung vun der beschiedegter Fläch an eng Berechnung vum Schued uginn.

De Sekretär-Tresorier invitéiert all d'Parteien, de Geschiedegten, de Piechter, de Juegdgéigner, ee Vertrieder vun der Natur- a Bëschverwaltung (wann de Wëldschuedfong am Spill ass), de Collège des syndics, fir de Schued kucken ze goen an och fir dann op der Plaz en Accord ze fannen.

Wa keen Accord fonnt gëtt, da gëtt de Sekretär-Tresorier d'Affär un de kompetente Friddensriichter, deen dann, op der Basis vun der Schätzung vum Collège des syndics, eng Ordonnance de paiement un de Piechter an de Juegdgéigner ausstellt. Wann do dergéint eng Oppositioun ageet, dann ernennt de Friddensriichter en Expert.

De *Service d'économie rural* publizéiert eng Lëscht mat de Präisser vun der Produktioun pro landwirtschaftlech Kultur an Hektar.

## Wie muss bezuelen?
De Schued, deen op Terrainen entsteet, wou d'Juegd verbueden ass, oder déi zeréckgezu sinn, muss de Proprietär selwer bezuelen.

Wann et op Terrainen ass, wou d'Juegd duerch e Reglement oder Gesetz verbueden ass, muss de Staat de Schued bezuelen.

Op den aneren Terrainen ass de Piechter zesumme mam eventuelle Juegdgéigner responsabel.

## Opdeele vun der Entschiedegung
* Hirsch a Wëllschwäin:
Een Zéngtel gëtt aus der Syndikatskeess bezuelt.

Néng Zéngtel gi vum Piechter an dem Juegdgéigner bezuelt. Wann d'Syndikatskeess eidel ass, da muss deen Zéngtel och vum Piechter a Juegdgéigner iwwerholl ginn. De Piechter kann en Deel aus dem Wëldschuedfong rembourséiert kréien.

* Anert Wëld dat gejot ka ginn:
De ganze Schued muss vum Piechter an dem Juegdgéigner bezuelt ginn.

## Schued vum Dachs
Well den Dachs net gejot ka ginn, gëtt dee Schued komplett vum Staat iwwerholl. Dacks maachen d'Dachsen an d'Wëllschwäin zesumme Schued am Mais, sou datt e Prozentsaz festgesat muss ginn, wéi vill op de Kont vum Wëllschwäi geet, also vum Piechter ze bezuelen ass, a wéi vill op de Kont vum Dachs geet.

## Um Spaweck
* ANF Informations et formalités relatives aux dégâts de gibier
* Horst Stern - Bemerkungen über den Rothirsch
Ringbaach (Lieu-dit)

D**'Ringbaach** ass e fréiere Bauerenhaff an e Lieu-dit an der Gemeng Groussbus-Wal.

## Geographie
De fréieren Haff läit op enger Héicht vu 439 m, eng ronn 750 m nordwestlech vum Duerfkär vu Wal, am Hang um rietsen Uwänner vun der Ringbaach.

Den Haff ass iwwert de *Bousserwee* vu Wal aus ze erreechen.

## Geschicht
Virum 1. September 2023 huet d'Ringbaach zu der Gemeng Wal gehéiert, déi du mat der Gemeng Groussbus zu der neier Gemeng Groussbus-Wal fusionéiert huet.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Frédéric Zeimet

De **Frédéric Zeimet**, gebuer den 30. August 1983 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesch-belschen Dréibuchauteur a Filmregisseur.

## Liewen a Karriär
Hien huet zu Bréissel e Master an der Konschtgeschicht an der Archeologie gemaach, mat enger Spezialisatioun op d'zäitgenëssesch Konscht, an en zweete Master an der "Écriture et analyse cinématographiques". Fir deen huet hie mam belsche Regisseur Luc Dardenne u sengem éischten Dréibuch geschafft, enger Adaptatioun vum Friedrich Dürrenmatt sengem *Der Richter und sein Henker*.

2012 ass de Film *[[Doudege Wénkel (Film)|Doudege Wénkel]]* an de Kino komm, fir deen hien d'Dréibuch matgeschriwwen huet an deen e grousse Succès zu Lëtzebuerg war. De Film huet de Lëtzebuerger Filmpräis 2014 fir de beschte Film krut, an de Frédéric Zeimat war mam Christophe Wagner bei den Trophées francophones du cinéma 2013 an der Kategorie "Bescht Dréibuch" nominéiert. Am selwechte Joer ass och d'Sitcom *[[Comeback (Sitcom)|Comeback]]* (2012-2013) op d'Tëlee komm, un där hien och matgeschriwwen huet.

Dofir ass hien 2013 fir de "European TV Drama Series Lab" ausgewielt ginn. Deen europësche Workshop fir Fachleit huet et him erméiglecht, u Fernsee- a Filmprojeten a Frankräich an der Belsch ze schaffen.

2015 huet hien den éischte 100,7 Radio-Präis fir säi Stéck *Jrruie* gewonnen. Dora geet et ëm eng Kläpperei tëscht de lëtzebuergesche Bewunner vun engem Duerf bei der Musel an enger Grupp Immigranten. *Jrruie* kann een aus dem Arabesche mat "Laaft" iwwersetzen.

Nom Kuerzfilm *[[Cowboy (Kuerzfilm)|Cowboy]]* (2019) huet hien 2020 déi éischt Staffel vun der Webserie *[[W. (Webserie)|W.]]* erausbruecht, déi éischt an där Aart zu Lëtzebuerg. Eng zweet Staffel ass 2022 erauskomm, an och säi mëttellaange Spillfilm *[[Zeréck (Film)|Zeréck]]*.

## Wierker (Auswiel)
Duck Féiss

***Duck Féiss*** war eng lëtzebuergesch Sketch-Comedy-Show, déi tëscht 2013 an 2017 iwwer Internet diffuséiert gouf.

Si gouf vun den deemools 20-järege Sebastien "Baschti" Gudenburg, Joe Dennenwald, Philippe Berscheid a Philippe Storck an d'Liewe geruff, déi sech aus hirer Zäit am Iechternacher Lycée kannt hunn. Den Titel vun der Show ass eng Uspillung op de Gesiichtsausdrock "Duckface".

No zwéin Traileren am Mäerz 2013 gouf den éischte Video de 4. Abrëll 2013 op Youtube eropgelueden. En hat den Titel *Bettseechesch - Déi Grouss Botz* a war eng Parodie op déi däitsch Kannersendung *Löwenzahn* mat der Figur vum Pit "Pol" Witzeg amplaz vum Peter Lustig.

Duerno ass all Donneschdeg en neie Video vun der éischter Staffel erauskomm. Iwwer déi nächst fënnef Joer si véier weider Staffelen iwwer YouTube a Facebook verëffentlecht ginn. Duck Féiss hat Erfolleg, mat ville Videoen déi zéngdausende-mol gekuckt goufen.

2019 hunn de Philippe Berscheid, de Sebastien Gudenburg, an de Joe Dennenwald de Podcast *Erklär&Laach* lancéiert.

## Quellen
* Duck Féiss op YouTube an op Facebook
* Duck Féiss an der Internet Movie Database
Alfalfa (Museksgrupp)

**Alfalfa** ass e lëtzebuergesche Pop an Elektropopduo. D'Lidder gi vum Tom Gatti produzéiert.

## Geschicht

Alfalfa gouf 2018 vum Bert Jung a Charel Geimer an d'Liewe geruff. Déi zwéin hu sech aus Schoulzäite kannt a virdru scho jorelaang Musek zesumme gemaach, a Gruppe wéi Los Dueños a Make Some Noize. Si hunn déi éischt zwou Singelen *Lift Me Up* an *Off and On and Over It * am Abrëll, respektiv September 2018 verëffentlecht. De Museksvideo vun där zweeter gouf op YouTube bal 30.000 Mol gekuckt.

D'Joer drop koum du *Your Side* mam Rapper Maz eraus. Am Lidd erkläre si engem Kand d'Welt, datt et sech vu Feeler net soll erofzéie loossen an datt se ëmmer wäert fir et do sinn.

Am Mäerz 2020 hätt Alfalfa d'Virband vum Concert vum Maz an Chaild an der Escher Kulturfabrik solle sinn, deen dunn awer wéinst dem Lockdown ofgesot gouf. An der Quarantaine an duerno hu si eng Rei Lidder verëffentlecht, dorënner *Red Wine* a *Ridiculous Evil*.

Bei den nächsten zwee Lidder, *So Cold* a *New Morning*, huet d'Claire Parson den Hannergrondgesank gesongen.

No zwee Joer Paus ass Alfalfa 2022 um E-Lake an op der Fête de la musique zu Mamer an zu Keel opgetrueden, an huet d'Single *Too Many Maybes* produzéiert.

## Lidder

* 2018: *Lift Me Up*
* 2018: *Off and On and Over It*
* 2019: *Your Side* 
* 2020: *Red Wine*
* 2020: *Ridiculous Evil*
* 2020: *So Cold*
* 2020: *New Morning*
* 2022: *Too Many Maybes*
* 2022: *Red Wine (Mark Twiin Remix)*

## Um Spaweck
* Diskografie op Rate Your Music
* Videografie op YouTube
Anthem of the Sun

**Anthem of the Sun** war eng lëtzebuergesch Pop-Rock-Band, déi tëscht 2009 an 2013 existéiert huet.

## Bandgeschicht

D'Grupp gouf 2009 als Schülerband vum Patrick Kraus, Laurent Krier, Christophe Reitz a Jeff Hennico gegrënnt. Den Numm kënnt vun engem Album vun der amerikanescher Band Grateful Dead aus dem Joer 1968.

2010 hunn Anthem of the Sun beim Screaming-Fields-Festival matgemaach, wou si de Stater Athénée vertrueden hunn, an d'Sängerin Esther Conter an de Bassist Philipp Colling koumen dobäi.

Ufank 2011 hunn d'Lieser vun essentiel.lu Anthem of the Sun als Virband fir de Concert vun Eternal Tango zu Wolz gewielt. No engem Optrëtt am Mee um Food for Your Senses hu si am Juni neess beim Screaming Fields matgemaach, wou si fir *Broken* de Präis fir dat bescht Lidd gewonnen hunn.

Hir éischt EP *Red Ballonn* koum am Juli 2011 eraus. Déi dräi Lidder, dorënner den Titelsong mam selwechten Numm, goufe mam Ralph Popov am Equinox Studio zu Lëtzebuerg opgeholl. Géint Enn dës Joers ass Anthem of the Sun och nach um Rock the South opgetrueden.

Am Mee 2012 huet d'Band hir zweet a lescht EP *Introspection* erausbruecht, op där erëm dräi Lidder ze fanne sinn. Si gouf am Hierscht 2011 am Holtz Studio zu Tënten zesumme mam Charel Stoltz opgeholl. D'Releaseparty war am Melusina Club a Clausen, mat Backyard a Seed to Tree als Support-Acts. D'EP hat eng Oplag vun 1.000 CDen.

Am selwechte Joer sinn Anthem of the Sun och nach ënner anerem um Rock um Knuedler an op der Fête de la Musique zu Iechternach opgetrueden. 2013 koumen nach e puer aner Concerten dobäi, éier sech d'Band schlussendlech getrennt huet.

De Christophe Reitz mécht weiderhi Musek, ënner dem Numm All Reitz Reserved. Och de Jeff Hennico ass duerno nach an der Band District 7 aktiv bliwwen.

## Diskografie

### EPen
* 2011: *Red Ballon*
* 2012: *Introspection*

### Singelen
* 2011: *Red Balloon*
* 2012: *Beautiful*

## Um Spaweck
* Profil op Facebook a ReverbNation
* Diskografie op Rate Your Music
* Videografie op YouTube
Birra Peja

**Birra Peja** ass eng kosovaresch Brauerei an der Stad Peja, déi d'Béiermark mam selwechten Numm produzéiert.

Mam Bau vun der Brauerei gouf 1968 ugefaangen, 1971 gouf den éischte Béier produzéiert. Deemools war se a jugoslaweschem Staatsbesëtz an huet och nach *Pećko Pivo* oder *Пећко пиво* op Serbesch geheescht. Nom Krich am Kosovo (1998-1999) gouf d'Entreprise 2006 privatiséiert. Den neien Haaptbesëtzer ass déi slowenesch Brauerei Pivovarna Laško ginn. An de véier Joer duerno goufen iwwer 25 Milliounen Euro an d'Brauerei investéiert, fir se ze moderniséieren.

2011 hat Birra Peja e Maartundeel vu 65 % am Kosovo.

Zënter 2014 gehéiert Peja zum kosovaresche Firme-Konglomerat Devolli Group.
Elektropop

**Elektropop** oder **Electropop** ass e Museksgenre, deen elektronesch Musek mat Popmusek kombinéiert. Nodeems en Enn der 1970 opkomm war a sech an den 1980er staark entwéckelt hat, huet en an de spéiden 2000er e Revival erlieft.

Beim Elektropop gëtt vill Gebrauch gemaach vum Synthesizer, wouduerch en als eng Variatioun vum Synthpop gëllt, awer déi elektronesch Produktioun méi staark ervirgehuewen ass. D'Synthesizertéin, déi am Elektropop gebraucht ginn, kënnen als méi "flou a waarm" beschriwwe ginn, mat méi niddrege Frequenzen. D'Produktioun vun Elektropop inspiréiert sech an ënnerschiddleche Moosse un aneren Ënnergenre vun der elektronescher Danzmusek, wéi dem Electrohouse an Electroclash.

## Quellen
* Beschreiwung op rateyourmusic.com
Falsche Frënd

E **falsche Frënd** ass e Begrëff aus der Sproochwëssenschaft, a speziell aus der Interlinguistik. E bezeechent e Wuert an enger Sprooch, dat änlech ausgesäit oder sech änlech unhéiert wéi e Wuert an enger anere Sprooch, awer eng komplett aner Bedeitung huet.

Beispiller vu falsche Frënn sinn:
* dat englescht *embarrassed* ("genéiert") an dat spuenescht *embarazada* ("schwanger")
* dat englescht *actually* ("a Realitéit", "en fait") an dat lëtzebuergescht an däitscht *aktuell*
* d'"Mier" ass *zee* op Hollännesch a *Meer* op Däitsch , a de "Séi" ass *meer* op Hollännesch a *See* op Däitsch 
* *salire* op Italieenesch bedeit "eropgoen", wärend *salir* op Franséisch "knaschteg maachen" bedeit an op Spuenesch "erausgoen"
* *fast* bedeitend op Däitsch "bal" an op Englesch "séier"
* *brav* bedeit op Lëtzebuergesch an Däitsch eppes aneres wéi am Franséischen, wou et "courageéiert" bedeit
* *apparat* op Franséisch bedeit "Prunk" oder "Glanz", an huet näischt mam lëtzebuergeschen oder däitschen "Apparat" ze dinn, deen op franséisch "appareil" heescht
* *liegen* bedeit op Hollännesch "léien", wärend et op Däitsch "leien" bedeit.

De Begrëff kënnt ursprénglech aus dem Franséischen a gouf 1928 vum Maxime Koessler a Jules Derocquigny an hirem Buch *Les faux amis ou les trahisons du vocabulaire anglais* gepräägt, a spéider an anere Sproochen iwwerholl.

Donieft ginn et och partiell falsch Frënn (*faux-amis partiels* op Franséisch). Dat si Wierder, déi zwar an zwou Sproochen eng Bedeitung hunn, déi déi selwecht ass, mee déi an enger Sprooch och eng aner Bedeitung hunn an an där anerer net. E *Rezept* (Lëtzebuergesch, Däitsch) ass wéi déi franséisch *recette* eng Instruktioun fir ze Kachen, mee dat éischt ass och eng Medikamenteverschreiwung vun engem Dokter, déi op Franséisch *ordonnance* genannt gëtt. En anert Beispill ass d'Wuert *essence*, dat am Franséischen an am Engleschen d'Natur vum Wiese beschreift (d'Essenz), mee am Franséischen och de Bensinn bezeechent. Op Englesch dogéint gëtt de Bensinn entweeder *petrol* (a Groussbritannien) oder *gas* oder *gasoline* (an den USA) genannt.
Rock the South

**Rock the South** ass e Museksconcours fir Nowuessbands, deen zënter 2009 all Joer zu Péiteng ofgehale gëtt.

## Prinzip

De Rock the South gëtt vun der Jugendkommissioun vun der Gemeng Péiteng zesumme mam Service national de la jeunesse (SNJ) organiséiert. En ass eemol d'Joer am Home St-Hubert zu Péiteng.

En adresséiert sech u jonk Amateursrockgruppen, déi nei an der lëtzebuergescher Musekszeen sinn. Fir kënne matzemaachen, muss op d'mannst d'Hallschent vun de Museker zu Lëtzebuerg wunnen an d'Altersmoyenne vun all de Bandmembere muss op d'mannst 15 Joer a maximal 25 Joer sinn. All Joer maache véier oder fënnef nei Gruppe mat. Donieft trëtt och nach en "Headliner" op, eng aner Lëtzebuerger Grupp, déi schonn etabléiert ass.

Lidder mat rassisteschem, homophoben oder sexisteschem Contenu ginn ausgeschloss, an all Grupp dierf maximal 30 Minutten op der Bün spillen. Duerno wielt eng Jury de Gewënner aus, a bewäert d'Gruppen no der Originalitéit vun de Lidder, Charisma a Presentatioun, musikaleschem Talent, Kontakt an Interaktioun mam Public, a Promotioun vun der Grupp am Virfeld.

De Gewënner kritt d'Méiglechkeet, en Album oder eng EP an engem professionelle Kader opzehuelen, an däerf beim *Rock the South* d'Joer drop nees *hors Concours* optrieden. Den SNJ wielt dann och e Gewënner, deen um nächsten On Stéitschfestival dierf optrieden.

## Editiounen