Kierch Lëtzebuerg-Stadgronn

D**'Abteikierch Neimënster**, am Volleksmond d**Grënnesch Kierch'' oder ''Jangekierch'', offiziell ''Lëtzebuerg-Stadgronn'' oder ''Kierch Saint-Jean'', steet am [[Gronn (Stad Lëtzebuerg)|Stadgronn]]. Se gehéiert zur [[Par Lëtzebuerg Notre-Dame]], zum [[Dekanat Lëtzebuerg]] an zur [[Gemeng Lëtzebuerg]].

== Geschicht ==
1308 gouf d'Kierch "''Sankt Johann auf den Steynen''" vum [[Heinrich VII. vu Lëtzebuerg]] gegrënnt an 1321 gouf se [[Par]]kierch.

Am Krich tëscht dem franséische Kinnek [[François I. vu Frankräich|François I]] an dem Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]] gouf 1542 d'[[Abtei Almënster|Benediktinerabtei Almënster]], déi virun de Festungsmaueren am [[Clausen]]erbierg louch, zerstéiert an ofgerappt.

Nom Krich hunn d'[[Benediktiner]] beschloss hir [[Abtei]] am Stadgronn nei opzeriichten. Se krut den Numm [[Abtei Neimënster|Neimënster]]. Am Joer 1606 gouf d'Abteikierch nei gebaut a 1618 als Parkierch St. Jean benotzt. Bis zu der [[Franséisch Revolutioun|franséischer Revolutioun]] hunn d'Benediktiner sech ëm d'Kierch bekëmmert.

Bei der Belagerung duerch d'[[Frankräich|Fransousen]] 1684 ass d'Kierch mat der Abtei ofgebrannt. Tëscht 1688 an 1705 gouf se nees opgebaut. D'Pläng si vum [[Hubert Laloir]] vu [[Léck]], engem Mataarbechter vum [[Vauban]]. 1731 huet de [[Weibëschof]] Nalbach vun [[Tréier]] se ageweit.

Den 23. Abrëll 1953 gouf d'Gebai [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg/Stadgronn|als nationaalt Monument klasséiert]].

Am Mee 2024 goufe virun der Kierch bei Renovéierungsaarbechten eng Rei mënschlech Skeletter fonnt.

==Mobiliar==
=== D**Schwaarz Muttergottes* ===

An enger Säitennisch op der lénkser Säit vum Kiercheraum steet déi [[Schwaarz Muttergottes]]-Statu, och nach Noutmuttergottes genannt.<br>
Si koum 1805 mat dem Barockaltor aus der Abtei [[Mariendall]] an de Stadgronn.

Dës Statu aus dem [[14. Joerhonnert]] staamt wuel vun der [[Parler-Kënschtlerfamill]].

Den [[Albert Hames]] huet d'Statu [[1954]] restauréiert.

D'Pilgere bei d'Schwaarz Muttergottes dauert vum 1. Freideg an der [[Faaschtenzäit]] bis de Freide virum [[Karfreideg]].

===Uergel===



D'Uergel gouf de 7. Dezember 2001 [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg/Stadgronn|als nationaalt Monument klasséiert]].

==D'Portal vun der Kierch==

Um Portal sinn dräi stenge Statuen ze gesinn:
* D'[[Muttergottes]] mam [[Jesus]]kand (iwwer der Entrée)
* Den [[Hellege Benedikt|hl. Benedikt]] (lénks vun der Entrée)
* D'[[Helleg Scholastika|hl. Scholastika]] (riets vun der Entrée)

Déi dräi Statue waren ëm 1700 fir déi deemools nei Kierch gemaach ginn.

2005 gouf d'Portal restauréiert. Gläich drop goufen der Statu vum Benedikt de Staf an déi riets Hand ewechgebrach. Am Juli 2010 gouf d'Statu vun der Scholastika, déi ronn 500&nbsp;kg gewien huet, vun Onbekannten erausgerappt an zerstéiert.

== Literatur ==
[[Alex Langini|Langini, A.]], 1996. L'èglise Saint-Jean. [[ons stad]] 51, S. 14-17. [https://web.archive.org/web/20180806161906/http://onsstad.vdl.lu/uploads/media/ons_stad_51-1996_12-15.pdf PDF]

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren]]
* [[Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==

* [https://web.archive.org/web/20140508104341/http://web.cathol.lu/990/paroisses/porverband-notre-dame-limpertsberg/ Websäit vum Parverband Notre-Dame, Lampertsbierg, Rollengergronn]
* [https://www.youtube.com/watch?v=ttOSEh9ZC_o Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer déi fréier Abteikierch Neimënster]
* [https://web.archive.org/web/20160910164059/http://www.ssmn.public.lu/patrimoine/religieux/eglises/region_centre/luxembourg_eglise_stjean/index.html D'Kierch vum Stadgronn op der Websäit vum *Service des sites et monuments nationaux*] 
* [http://www.glasmalerei-ev.de/pages/b2484/b2484.shtml D'Fënstere vun der Kierch zu Lëtzebuerg-Gronn op der Websäit vun der *Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''] 
* Grënnesch Kierch: e Musée d’Art Sacré, Serie iwwer Lëtzebuerger Kierchen (2. Deel), op rtl.lu