open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Melusina Mater

***Melusina Mater*** ass eng monumental Skulptur a Bronze vun der Bettina Sabbatini, déi an der Stad nieft der Maternité um Site vum Centre hospitalier (CHL) steet.

## D'Skulptur
Fir de Projet vun der *Melusina Mater* huet d'Kënschtlerin sech op Wonsch vun der Direktioun vum CHL un enger anerer Statu inspiréiert. Et handelt sech dobäi ëm eng gëlle Melusina mat Flilleken, déi 2015 um Daach vun der Academia Belgica zu Roum am Kader vun der Lëtzebuergescher Presidentschaft vum EU-Conseil installéiert gouf.

D'Wiel vum Sujet ergëtt sech aus deem, wat Melusina duerstellt: e märchenhaft an aussergewéinlecht Wiesen, dat mat sengem Fëschschwanz un d*'eau fécondatrice* an d'Originne vum Liewen erënnert. Et ass virun allem eng Symbolfigur vun der Fruchtbarkeet an dem Wuelstand. D'Statu representéiert d'Melusina déi hir Flilleken an hir Léift gebraucht fir hir Famill ze schützen.

Den CHL huet d'Skulptur finanzéiert, well am Budget fir de Bau vun der neier Maternité e gewëssen Deel fir e Konschtwierk virgesi war. D'Skulptur gouf den 12. Juli 2020, kuerz virum 5. Anniversaire vum neie Maternitésgebai de 15. August 2020, ageweit.

## Um Spaweck

* Inauguration officielle de la statue MELUSINA MATER érigée devant l'entrée de la Maternité du CHL op der Websäit vun der Kannerklinick den 13. Juli 2020, gekuckt den 30. August 2020
Rue Albert-Unden

De **Pabeierbierg** (offiziell: *Rue Albert Unden*) ass op senger ganzer Längt en Deelstéck vum CR215 tëscht de Quartiere Millebaach a Lampertsbierg vun der Stad Lëtzebuerg. D'Strooss verbënnt d'Rue de Mühlenbach (Kräizung) mat der Avenue du Bois (Kräizung mat de Boulevarden John J. Pershing an Dr Ernest Feltgen) um Lampertsbierg, woubäi den Deel um CR215 eng Längt vun 813m huet. Den Héichtenënnerscheed vum déifste bis op den héchste Punkt ass ronn 74 m.

Dës Steigung mat zwee Deelstécker mat maximal bal 14 % an enger Moyenne vun ongeféier 9 % ass scho bei Etappe vum Tour de France a vum Tour de Luxembourg gefuer ginn.

D'Rue Albert Unden huet, nieft dem Deel op der Haaptstrooss (CR215), am éischte Véirel vum Biergop laut Geoportail.lu och nach en ca. 74m laangen Säitenaarm no lénks an e puer Meter méi wäit laut Kaart vun der Stater Gemeng nach en ca. 85m laangen Säitenaarm op der rietser Säit (Haiser 187-195).

D'Strooss krut den 20. Dezember 1945 hiren Numm als Erënnerung un de lëtzebuergeschen Industriellen a Gemengepolitiker Albert Unden.

## Geschicht
De lëtzebuergeschen Numm erënnert un e puer fréier Pabeiermillen, respektiv -fabricken an der Millebaach (Jesuittemillen, St. Margarethen Pabeiermillen an aner).

Am Pabeierbierg stoung am 19. Joerhonnert e Weekräiz aus Holz, dat awer geklaut gouf.

Vun 1984 bis 2017 war an engem alen Haus (nogewisen um Kadaster vun 1856) op der Nummer 217 riets op den éischte Metere biergop deen éischten traditionellen englesche Pub vu Lëtzebuerg, den "George and Dragon".

Am Tour de France ass den 2. Juli 1989, op der éischter hallwer Etapp vum Dag (iwwer 135,5&nbsp;km), de Pabeierbierg zwee an en hallwe Kilometer virun der Arrivée eropgefuer ginn. Den Acacio Da Silva hat déi Plaz fir z'attackéieren ausgenotzt an huet gewonnen.

An der Editioun 2019 vum Tour de Luxembourg, déi fir d'éischt Kéier eng international Live-Iwwerdroung inklusiv Kameraopnamen vun engem Helikopter hat, war de Pabeierbierg an enger Etapp e puermol op engem Circuit ronderëm de Lampertsbierg ze fueren.

## Um Spaweck

*D'Rue Albert Unden op topographie.lu, dem *Système d`Information Urbain* vun der Stad Lëtzebuerg (gekuckt den 31. August 2020)
Pranab Mukherjee

De **Pranab Kumar Mukherjee** (প্রনব কুমার মুখার্জী), gebuer den 11. Dezember 1935 zu Mirati a Westbengalen, a gestuerwen den 31. August 2020 zu Nei-Delhi, war en indesche Politiker a vum 25. Juli 2012 bis de 25. Juli 2017 de 14. President vun der Republik Indien.

Hien huet Droit op der University of Calcutta studéiert an huet seng Carrière als Affekot an Universitéitsdozent ugefaangen. Hien huet och Geschicht a Politikwëssenschafte studéiert.

1969 gouf hie fir d'éischt an d'Rajya Sabha gewielt an e puermol erëmgewielt, fir d'lescht 1999. 1995 bis 1996 an 2006 bis 2009 war hien Ausseminister. Dono gouf hie Finanzminister ënnert dem Premierminister Manmohan Singh, ier en da fir d'Presidentewale kandidéiert an déi gewonnen huet.

Hie war bestuet a Papp vun 3 Kanner.

## Um Spaweck
Albert Unden

Den **Albert Unden**, gebuer den 29. Mäerz 1873 an der Millebaach, an och do gestuerwen de 15. Januar 1934, war e lëtzebuergeschen Industriellen a Geschäftsmann.

Hien hat an der Millebaach eng Fierwerei an en Handel mat Stoft, d'Teinturerie Unden, déi e vu sengem Papp Charles Unden iwwerholl hat.

Hie war vun 1916 bis 1920 Conseiller an der Gemeng Rollengergronn, bis déi 1920 mat der Stad Lëtzebuerg fusionéiert huet. Dono war hien, bis zu sengem Doud, Member vum Stater Gemengerot.

1945 gouf de *Pabeierbierg* um Lampertsbierg no him genannt (Rue Albert-Unden).

## Gielercher

* Chevalier vum l'Ordre de la couronne de chêne 
* Chevalier vum Ordre de la Couronne de Belgique 
* 

## Kuckt och
* Duchindustrie zu Lëtzebuerg
Eric Thill

Den **Eric Thill**, gebuer de 27. November 1993, ass e lëtzebuergesche Politiker (DP) an Ekonomist. Hien ass zanter dem 17. November 2023 Minister fir Kultur an Delegéierte Minister fir Tourismus an der Regierung Frieden-Bettel.

## Karriär
Vun November 2019 bis November 2023 war hie Buergermeeschter vun der Gemeng Schieren.

Hie gouf bei senger Nominatioun mat 25 Joer dee jéngsten amtéierende Buergermeeschter am Land, an och dee jéngsten an der Geschicht.

Virdru war hie bei de Gemengewale vun 2017 an de Schierener Gemengerot gewielt ginn, wou e Schäffe gouf. Nom Récktrëtt vum viregte Buergermeeschter wéinst Onstëmmegkeeten am PAG koum et zu engem Wiessel, an den Thill gouf neie Buergermeeschter.

De 27. Abrëll 2025 gouf hien um Nationalkongress vun där Partei zum Generalsekretär gewielt.

## Literatur
* Bernard Thomas: "L'Année des Tigres." *d'Lëtzebuerger Land* Nr.45, 11.11.2022, S.6.

## Um Spaweck
Syndicat de communes pour la création, l'aménagement, la promotion et l'exploitation de zones d'activités économiques régionales Mierscherdall

De ****, gekierzt **ZAMID**, ass en interkommunale Syndikat deen 2020 gegrënnt gouf, fir eng oder méi regional Aktivitéitszonen ze geréieren. Déi éischt Zon déi de Syndikat schaaft an exploitéiert läit Gebitt vun der Gemeng Miersch, um Flouer *Reckenerwee* an *Eischschleed*, tëscht dem Mierscher Bierg a Biereng, westlech vun der Uelzecht.

De Sëtz vum Syndikat ass an der Märei zu Miersch.

## Membergemengen
Grënnungsmembere vum Syndikat si follgend Gemengen:

## Um Spaweck
Nicolas Schumacher

Et gëtt verschidde Persounen déi **Nicolas Schumacher** heeschen:
* Nicolas Schumacher (1891-1974), lëtzebuergeschen Turner an Olympionik
* Nicolas Schumacher (1901-1962), lëtzebuergeschen Deputéierten (KPL)
Chadwick Boseman

De **Chadwick Aaron Boseman**, gebuer den 29. November 1976 zu Anderson, a South Carolina, a gestuerwen den 28. August 2020 zu Los Angeles, a Kalifornien, war en US-amerikanesche Filmschauspiller.

Hie gouf virun allem bekannt fir seng Roll vum Superheld Black Panther an enger Rëtsch vu Filmer vun de Marvel Studios, absënns als Haaptfigur vum Film *[[Black Panther (Film)|Black Panther]]*. Aner Haaptrolle vun him waren ë.&nbsp;a. déi an de Filmbiographien *[[42 (Film)|42]]* (als Jackie Robinson), *[[Get on Up]]* (als James Brown) a *[[Marshall (Film)|Marshall]]* (als Thurgood Marshall), souwéi am Action-Thriller *[[21 Bridges]]* an am Krichsdrama *[[Da 5 Bloods]]*.

## Filmographie
### Kino
#### als Schauspiller
* 2004: *Date* - Regie: Eva Saks - (Kuerzfilm)
* 2006: *LadyLike* - Regie: Safiya Songhai - (Kuerzfilm)
* 2007: *The Appointment* - Regie: Kevin Forte - (Kuerzfilm)
* 2008: *[[The Express]]* - Regie: Gary Fleder 
* 2012: *[[The Kill Hole]]* - Regie: Mischa Webley 
* 2013: *[[42 (Film)|42]]* - Regie: Brian Helgeland 
* 2014: *[[Draft Day]]* - Regie: Ivan Reitman 
* 2014: *[[Get on Up]]* - Regie: Tate Taylor 
* 2014: *9 Kisses* - Regie: Elaine Constantine - (Kuerzfilm)
* 2016: *[[Gods of Egypt]]* - Regie: Alex Proyas 
* 2016: *[[Captain America: Civil War]]* - Regie: Anthony Russo, Joe Russo 
* 2017: *[[Message from the King]]* - Regie: Fabrice Du Welz 
* 2017: *[[Marshall (Film)|Marshall]]* - Regie: Reginald Hudlin 
* 2018: *[[Black Panther (Film)|Black Panther]]* - Regie: Ryan Coogler 
* 2018: **' - Regie: Anthony Russo, Joe Russo]] 
* 2019: **' - Regie: Anthony Russo, Joe Russo 
* 2019: *[[21 Bridges]]* - Regie: Brian Kirk 
* 2020: *[[Da 5 Bloods]]* - Regie: Spike Lee

## Um Spaweck
Sassenheim (Südholland)

**Sassenheim** ass eng Uertschaft a fréier hollännesch Gemeng an der Provënz Südholland. D'Uertschaft huet ronn 16.000 Awunner (2023).

Déi fréier Gemeng hat eng Fläch vu 6,62&nbsp;km² (dovun 0,23&nbsp;km² Waasser) an hat am Joer 2005 14.906 Awunner. 

Zanter dem 1. Januer 2006 gehéiert Sassenheim zu der Gemeng Teylingen, zu där et mat Voorhout a Warmond fusionéiert huet.

## Um Spaweck

* Statistik vun Sassenheim
Schluecht vu Sedan

D**'Schluecht vu Sedan** am Kader vum Däitsch-Franséische Krich huet sech den 1. an 2. September 1870 bei der franséischer Stad Sedan ofgespillt.

Déi franséisch Arméi, mat 120.000 Mann a 560 Kanounen ënnert dem Kommando vum Napoleon III., stoung der Arméi vum Norddäitsche Bond a vu sengen Alliéierten (Bayern, Württemberg, Baden...), mat 200.000 Mann a 780 Kanounen ënnert dem Kommando vum zukünftegen däitsche Keeser, dem Wilhelm I. vu Preisen géigeniwwer. Déi däitsch Arméi huet déi Schluecht gewonnen an dobäi den Napoleon III. a seng Arméi no Verhandlunge gefaange geholl.

## Verlaf
Déi franséisch Arméi hat ouni Erfolleg versicht déi besat Stad Metz ze befreien, a war dobäi vun der däitscher Meusearméi, dem 1. Bayeresche Korps a IV. Arméi-Korps, bei der Schluecht bei Beaumont den 30. August 1870 ëmzéngelt a geschloe ginn. Wéi dunn nach déi Drëtt Däitsch Arméi, begleet vum Kinnek Wilhelm vu Preisen an dem Kanzler Otto vu Bismarck derbäi koumen, goufen d'Reschter vun der franséischer Arméi bei Sedan agekreest.

Den 31. August 1870 waren d'Arméien méi oder manner a Positioun. Den 1. September um 4 Auer moies goung déi eigentlech Schluecht mat Kampfhandlungen (Stroossekämpf) an der Uertschaft Bazeilles lass, an huet sech séier och op aner Uertschaften ausgebreet.

Den Napoleon III. hat sech an d'Festung vu Sedan zeréckgezunn. Wéi do de wäisse Fändel gewise gouf, koum et zu Verhandlungen. E Waffestëllstand gouf festgeluecht bis den 2. September um 4 Auer Moies. Déi Däitsch woussten am Ufank net, datt de franséische Keeser, dee keen direkte Kommando an der Arméi hat, an der Festung war. De Waffestëllstand gouf e puermol verréckelt, iwwerdeems den Napoleon III. an de Wilhelm I., mat ënner anerem dem Bismarck als Tëschenhändler, verhandelt hunn.

Et koum schlussendlech zur franséischer Kapitulatioun.

## Konsequenzen
D'franséisch Arméi hat keng Mëttele méi, fir Metz ze verdeedegen. Zu Paräis gouf d'Republik ausgeruff an d'Keeserin ass an England geflücht.

De Krich ass nach bis 1871 ënnert der neier III. Republik weidergaangen.

Den Norddäitsche Bond a seng Alliéiert hu sech zesummegedoen, an d'Däitscht Keeserräich ass zu Versailles, mam Kinnek vu Preisen als "Däitsche Keeser", ausgeruff ginn.

## Literatur
* Nicolas Chaudun, *L'été en enfer - Napoléon III dans la débâcle*; Arles (Éditions Actes Sud, collection 'Babel'), 2011; 207 Säiten. ISBN 978-2-330-06677-2
Sterpenich

**Sterpenich**, op Lëtzebuergesch *Sterpenech*, ass eng belsch Uertschaft an der Gemeng Arel, an der Provënz Lëtzebuerg. 
## Geographie
De *Ruisseau d'Autelbas* (op Lëtzebuergesch Kolerbaach), eng Niewebaach vun der Äisch, leeft vu Westen no Osten duerch d'Duerf.
## Nopeschuertschaften

## Geschicht
Am Mëttelalter gouf et d'Häre vu Sterpenech, déi méi spéit vun den Häre vun *[[Nidderelter]]* ofgeléist goufen*.* Dës Herrschaften hate schonn e Schlass.

Dat neit *Sterpenecher Schlass* gouf tëscht 1680 an 1690 vum Jean-Adam Pellot op de Fëllementer vum ale Schlass gebaut. Am Joer 1706, souwéi och am 19. Jh., wéi d'Schlass de Grofe vu Berlaymont gehéiert huet, gouf et ëmgebaut. Hannert deem grousse viischten Deel mat zwéi quadrateschen Tierm an der Mauer op der Stroossesäit steet e Bauerenhaff. D'Bauwierk gouf 1956 klasséiert.

D'Uertschaft ass bis haut vum Bauerewiese markéiert. Déi haiteg Kierch ass 1900 gebaut ginn.

D'Duerf hat fréier eng Grenzgare op der Streck Lëtzebuerg-Bréissel an ass haut un de Verkéier ugeschloss iwwer d'Bréisseler Autobunn am Süden an d'Nationale 4 am Norden. E puer kleng Weeër féieren op déi lëtzebuergesch Grenz bei Stengefort a Klengbetten am Osten a Grass am Süden.

## Persounen
*Zu engem net bekannten Datum (ongeféier um Enn vum 16. Jh.) ass den Heinrich Kauder, besser bekannt als *Gaderius*, zu Sterpenech op d'Welt komm, wou hien och spéider Paschtouer war. 
*De Victor de Tornaco gouf am Schlass gebuer
*Camille de Tornaco, gebuer zu Sterpenich
## Um Spaweck
Marco Godinho

De **Marco Godinho**, gebuer 1978 zu Salvaterra de Magos am Portugal, ass e Kënschtler, deen haaptsächlech zu Lëtzebuerg an zu Paräis lieft a schafft.

Hien huet tëscht 2000 an 2005 op der *[[École nationale supérieure d'art et de design de Nancy|École nationale supérieure d'art]]* zu Nanzeg, op der *[[École cantonale d'art de Lausanne|École cantonale d'arts]]* zu Lausanne an op der *[[Kunstakademie Düsseldorf]]* studéiert an dat Joer drop e Post-Graduat am *[[Atelier national de recherche typographique]]* zu Nanzeg gemaach.

2019 huet hien am Lëtzebuerger Pavillon, der *Sale d'Armi* vum *Arsenale*, op der Biennale fir modern Konscht zu Venedeg ausgestallt. Et war eng Installtioun mam Numm *Written by Water*.

## Ausstellungen (Auswiel)
### Eenzelausstellungen
* Musée d'art moderne Nice (2016)
*Casino Luxembourg – Forum d'art contemporain (2013)
*Faux Mouvement - centre d'art contemporain zu Metz (2013), 
*Neuer Kunstverein Aschaffenburg (2012),
*Espace pour l'art Arles (2012), 
*Mois de la Photo Montréal(2011), 
*Instituto de Camões Luxembourg (2008, 2011),
*Centre d'arts plastiques et visuels Lille (2009),
*La chaudronnerie Frac Champagne-Ardenne Reims (2007), 
*Hervé Bize Gallery Nanzeg (2007, 2009, 2012).

## Literatur
* *Written by Water.* Luxembourg, Berlin: Casino Luxembourg, Hatje Cantz, 2020 [Katalog iwwer de Pavillon vu Venedeg an Anthologie].
Cessna 140

D**'Cessna 140** ass e Sportsfliger dee vum amerikanesche Fligerbauer Cessna direkt nom Zweete Weltkrich gebaut gouf. Mat méi wéi 7.000 gebaute Fligere war dat den éischte Succès vun Cessna. Eng vereinfacht Vesioun gouf ënner der Bezeechnung **Cessna 120** gebaut.

Technesch gesinn ass d'Cessna 140 en Nobau vum Luscombe 8. 
## Um Spaweck
Walbezierk Osten

De **Walbezierk Osten** ass ee vun de 4 Walbezierker zu Lëtzebuerg. En ass fir déi aktuell Legislaturperiod mat 7 Deputéierten an der Chamber vertrueden.

Den Haaptbüro vum Walbezierk war zu Gréiwemaacher an der Gemeng.

## Resultat vun de [[Chamberwale vum 14. Oktober 2018]]

D'Reschtsëtz gin un d'DP an d'CSV
Fage

**FAGE** (Griichesch: ΦΑΓΕ []), mam ganzen Numm **Fage International S.A.**, ass eng lëtzebuergesch Molkerei, déi international virun allem fir griichesche Jugurt bekannt ass. Den Numm ass en Akronym vun Φιλίππου Αδελφοί Γαλακτοκομικές Επιχειρήσεις/"Filippou Adelphoi Galaktokomikes Epicheiriseis" - Molkerei vun de Filippou-Bridder; d'Wuert φάγε heescht awer och "iess!" op Griichesch.

## Geschicht
D'Molkerei FAGE gouf 1926 am Athener Quartier Patíssia gegrënnt an huet 1954 domat ugefaangen, sech op Jugurt ze spezialiséieren. 1974 huet se zu Metamórfosi eng nei Produktiounsanlag opgemaach, an där de Jugurt *Total* produzéiert gëtt. Dee gëtt zanter 1981 och exportéiert an ass mëttlerweil praktesch a ganz Europa ze kréien. Zanter 1993 produzéiert FAGE, fir de griichesche Maart, och nees Kéis, Mëllech a Glace.

Och an den USA huet FAGE mam Total-Jugurt Succès; 2008 gouf zu Johnstown, am Staat New York eng Molkerei opgemaach an där bis zu 12.000 Tonne produzéiert sollte ginn. Zanterhier ass d'Produktioun op 45.000 Tonnen eropgaangen.

Enn 2012 huet Fage säi Firmesëtz vun Athen op Lëtzebuerg (Stroossen) verluecht.

An der Zentral zu Stroossen schaffen 12 Leit. Op de véier Produktiounsplazen (dräi a Griichenland, an eng an den USA) sinn 1.081 Mataarbechter beschäftegt (Stand 2015).

Enn vun den 2010er Joren hat Fage wëlles, an der Industriezon Wolser tëscht Beetebuerg an Diddeleng eng nei Jugurtsfabrick ze bauen. D'Firma hat dofir fir 30 Milliounen Euro vum Staat en Terrain ofkaaft. Déi nei Fabrick hätt solle bis zu 40.000 Tonne Jugurt am Joer produzéieren, woufir eng 180.000 Tonne Mëllech néideg gewiescht wieren – d'Hallschecht vun der Produktioun vu ganz Lëtzebuerg. Fir de Betrib wiere bis zu 900.000  Waasser am Joer gebraucht ginn, dat sinn 3 % vum Verbrauch vum ganze Land oder souvill wéi vun der Stad Diddeleng. Enn September 2020 huet Fage matgedeelt, datt se de Projet opginn hätt; de Staat keeft den Terrain zum selwechte Präis zeréck.

Do wou d'Jugurtsfabrick geplangt war, soll elo 2026 e Logistikzenter vu Vodafone opgoen.

## Literatur
* Bernard Thomas: "Fayéyé." *d'Lëtzebuerger Land*, 26.01.2018; och op land.lu.

## Um Spaweck
* Websäit vun der Entreprise
* "Luxemburg und die Joghurtfabrik: Eine Chronologie." wort.lu, 23-09-2020.
Birol Ünel

De **Birol Ünel**, gebuer den 18. August 1961 zu Silifke, an der Tierkei, a gestuerwen den 3. September 2020 zu Berlin, war en däitsche Schauspiller. Hie gouf besonnesch duerch seng Filmer ënnert der Regie vum Fatih Akin bekannt, dorënner *[[Gegen die Wand]]* (2004), woufir en den *[[Deutscher Filmpreis|Deutsche Filmpreis]]* krut.

## Filmographie (Auswiel)

* 1987: *[[Ein Fall für Zwei]]* – *Zahltag*
* 1988: *[[Der Passagier – Welcome to Germany]]*
* 1989: *[[A Wopbopaloobop A Lopbamboom]]*
* 1992: *[[Mau Mau (Film)|Mau Mau]]*
* 1996–2003: *[[Tatort (Fernsehreihe)|Tatort]]* (4 Episoden)
** 1996: **'
** 1998: **'
** 1999: **'
** 2003: **'
* 1997: *[[Todesspiel]]*
* 1999: *[[Dealer (1999)|Dealer]]*
* 2000: *[[Im Juli]]*
* 2001: *[[Duell – Enemy at the Gates]]*
* 2001: *[[Anam]]*
* 2004: *[[Gegen die Wand]]*
* 2004: *Brombeerchen*
* 2004: *[[König der Diebe]]*
* 2005: *[[Diebstahl alla turca]]*; (Hırsız var!)
* 2005: *Not a Lovestory*
* 2006: *[[Das Haus der schlafenden Schönen]]*
* 2007: *[[Valerie (2006)|Valerie]]*
* 2007: *[[Transylvania (Film)|Transylvania]]*
* 2007: *Die Unerzogenen*
* 2008: *[[Der Mond und andere Liebhaber]]*
* 2009: *[[Soul Kitchen]]*
* 2011: *[[Nuit blanche]]*
* 2012: *Looking for Eimish*
* 2015: *[[Ich bin dann mal weg]]*
* 2016: *Back To Nothing*
* 2016: *Falling*
* 2017: *Eskiya Dünyaya Hükümdar Olmaz* (7 Episoden)
* 2018: *Hürkus*
* 2019: *Deutschland ist... Heim*

## Um Spaweck
Julie Kieffer

D**'Julie Kieffer**, gebuer den 3. Dezember 1992, ass eng lëtzebuergesch Schauspillerin an Theaterpedagogin.

Si gouf mat der Roll vun der Sophie an der lëtzebuerger Sitcom *[[Comeback (Sitcom)|Comeback]]*, déi vun 2012-2013 op RTL Télé Lëtzebuerg gewise gouf, bekannt.

Säitdeem ass si an Televisiounsproduktiounen, Kinofilmer an am Theater ze gesinn.

2019 huet si e Master an Theaterpedagogik op der *Universität der Künste* zu Berlin ofgeschloss.

Si ass d'Duechter vum Museker Jean-Marie Kieffer.

## Filmographie
* 2012-2013: *[[Comeback (Sitcom)|Comeback]]* (RTL Sitcom) Regie: Eric Lamhène, Christophe Wagner, Thierry Faber
* 2014: *Away* (Museskvideo, Daniel Balthasar)
* 2016: *[[Aus den Aen]]* / Long Lost (Kuerzfilm), Regie: Nadia Masri
* 2017: *Never grow old*, Regie: Ivan Kavanagh
* 2018: *[[De Superjhemp retörns]]*, Regie: Félix Koch
* 2018: ORLOK (Kuerzfilm), Regie: J.-B. Moisy
* 2019: *[[Capitani]]*, (RTL Serie vum Thierry Faber) Regie: Christophe Wagner
* 2019: *[[4Blocks]]* Staffel 3, Regie: Özgür Yıldırım
* 2021: *[[Vis-à-Vis (Film)|vis a vis]]*, Regie: Émile V. Schlesser
* 2023: *More Than Strangers*, Regie: Sylvie Michel

## Theater
* 2019: *Wohin der Apfel fällt*, Regie: Uta Plate (UdK Berlin)
* 2017 - 2019: *Die Fürchterlichen Fünf*, Regie: Marion Rothhaar
* 2020: *Nur Wut/ Mega Béis*, Regie: Florian Hackspiel
## Um Spaweck
Yvonne Printemps

D**'Yvonne Printemps**, gebuer als *Yvonne Wigniolle* de 25. Juli 1894 zu Ermont, a gestuerwen den 18. Januar 1977 zu Neuilly-sur-Seine, war eng franséisch Schauspillerin a Sängerin.

## Filmographie
* 1918: *[[Un roman d'amour et d'aventures]]* - Regie: René Hervil, Louis Mercanton - Haaptacteuren: Sacha Guitry, Fred Wright
* 1926: *Camille* - Regie: Ralph Barton - (Kuerzfilm)
* 1934: *[[La dame aux camélias (Film 1934)|La dame aux camélias]]* - Regie: Fernand Rivers, Abel Gance - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Jane Marken
* 1938: *[[Trois valses (Film 1938)|Trois valses]]* - Regie: Ludwig Berger - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Henri Guisol
* 1938: *[[Adrienne Lecouvreur (Film 1938)|Adrienne Lecouvreur]]* - Regie: Marcel L'Herbier - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Junie Astor
* 1939: *[[Le duel (Film 1939)|Le duel]]* - Regie: Pierre Fresnay - Haaptacteuren: Raimu, Pierre Fresnay
* 1943: *[[Je suis avec toi]]* - Regie: Henri Decoin - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Louvigny 
* 1948: *[[Les condamnés (Film 1948)|Les condamnés]]* - Regie: Georges Lacombe - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Roger Pigaut 
* 1949: *[[La valse de Paris]]* - Regie: Marcel Achard - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Jacques Charon 
* 1951: *[[Le voyage en Amérique]]* - Regie: Henri Lavorel - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Jean Brochard

## Um Spaweck
Palermo Football Club

De **Palermo Football Club**, och bekannt als * FC Palermo*, ass en italieenesche Foussballclub an der Stad Palermo. E spillt an der Saison 2020/21 an der drëtter italieenescher Liga, der Serie C.

D'Ekipp hat déi bescht sportlech Resultater an den 2000er, an deene se dräimol op eng 5. Plaz an der Serie A koumen (zwou dovun hannereneen). 2005 an 2006 huet Palermo am UEFA Cup gespillt, an ass awer respektiv an der Aachtelsfinall an an der Gruppephas ausgescheet.

Nodeems den Entreprener Maurizio Zamparini, dee vun 2002 u President vum Club war, am Dezember 2018 demissionnéiert huet, geet et ferm biergof. Dem Zamparini ginn ënner anerem Bilanzfälschung, Faux, Usage de Faux, a Geldwäsch virgeheit. Palermo huet tëschenzäitlech an der *Serie D* gespillt a spillt zanter 2020/21 an der Serie C.
## Stadion
De Club spillt seng Heemmatcher am Renzo-Barbera Stadion am *Parco della Favorita* (lb. Park vun der Favorita) vu Palermo, de Stadion gëtt dohier och einfach *La Favorita* genannt. En huet eng Capacitéit vu 36.365 Plazen.
## Um Spaweck
Elmen

**Elmen** ass en neie Wunnquartier bei Ollem an der Gemeng Kielen.

## Geographie
Dat „neit Duerf“ gëtt bis 2026/27  op engem Terrain vu 27 Hektar, op de Flouere *Siggelsreech,* *Am Grënnchen* an *Op der laanger Schanz* vun der Gemeng Kielen zesumme mat der Société nationale des habitations à bon marché gebaut.

Den neie Quartier vun Ollem läit nërdlech vum CR103, am südwestleche Wupp vun der Gemeng Kielen. E stéisst am Süden deelweis un d'Gemeng Mamer.

## „Alternatiivt Wunnen“
Beim Projet Elmen handelt sech ëm Wunnraum fir eng 2.000 Leit, op 375 Haiser an 375 Appartementer verdeelt, bei deem vill Wäert op Nohaltegkeet geluecht gëtt. Sou hunn d'Haiser keng Garage, ma d'Autoe mussen, wann een dann een huet, an engem Parkhaus ofgestallt ginn. Et gëtt eng direkt Buslinn vun do an d'Stad Lëtzebuerg amenagéiert, an och e Carsharingsystem kéint agefouert ginn. Schoulen an Akafsgeleeënheeten am Quartier solle fir kuerz Weeër suergen.

An enger éischter Phas gi 400 Wunnenge gebaut an ufanks Februar 2023 war déi offiziell Iwwerreechung vun de Schlësselen un déi éischt Awunner vum neie Quartier (32 Stéit mat 95 Awunner). Den éischte Stee fir d'Grondschoul zu Elmen ass den 19. November 2021 geluecht ginn.

## Um Spaweck
* Websäit vum Projet
* MyElmen: Ein neues Dorf schafft sich sein Dorfleben selbst op wort+, 14.02.2024
* 386 Wunnengen entstinn am neie Quartier "Elmen" rtl.lu, 14.03.2021
André Zwoboda

Den **André Zwobada**, gebuer den 3. Mäerz 1910 zu Paräis, a gestuerwen den 12. Mee 1994 zu Dreux, war e franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
## Filmographie
### als Regisseur
* 1936: *[[La vie est à nous]] * - Regie zesumme mam Jean Renoir, Jacques Becker, Jacques B. Brunius, Henri Cartier-Bresson, Jean-Paul Le Chanois, Maurice Lime, Pierre Unik
* 1942: *[[Croisières sidérales]]* - Haaptacteuren: Madeleine Sologne, Jean Marchat, Carette
* 1943: *[[Une étoile au soleil]]* - Haaptacteuren: Martine Fougère, Jean Davy, Pierre Larquey
* 1944: *[[Farandole (Film)|Farandole]]* - Haaptacteuren: André Luguet, Gaby Morlay, Jany Holt
* 1945: *[[François Villon (Film 1945)|François Villon]]* - Haaptacteuren: Serge Reggiani, Renée Faure, Henri Crémieux
* 1946: *Maroc d'aujourd'hui* - (Kuerzfilm)
* 1946: *Jeux de sable* - (Kuerzfilm)
* 1948: *[[La septième porte (Film 1948)|La septième porte]]* - Haaptacteuren: Georges Marchal, María Casares, Aimé Clariond
* 1947: *Symphonie berbère* - (Kuerzfilm)
* 1947: *Ermites du bled* - (Kuerzfilm)
* 1949: *[[Les noces de sable]]* - Haaptacteuren: Denise Cardi, Larbi Tounsi
* 1951: *[[Capitaine Ardant]]* - Haaptacteuren: Yves Vincent, Renée Saint-Cyr, Jean Danet
* 1951: *Beni-Mellal, ou 24 heures de la vie du bled* - (Kuerzfilm)
* 1952: *Échec à la misère* - (Kuerzfilm)
* 1954: *Maisons d'Alsace* - (Kuerzfilm)
* 1955: *Au service des mutilés* - (Kuerzfilm)
* 1955: *Algérie pastorale* - (Kuerzfilm)

## Um Spaweck
Christian Stengel

De **Christian Stengel**, gebuer den 22. September 1902 zu Marly-le-Roi, a gestuerwen de 15. Juni 1986 zu Versailles, war franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.

## Filmographie
* 1938: *[[Je chante]]* - Haaptacteuren: Charles Trenet, Félix Oudart, Janine Darcey
* 1939: *[[La famille Duraton (Film 1939)|La famille Duraton]]* - Haaptacteuren: Noël-Noël, Jules Berry, Blanchette Brunoy
* 1945: *[[Seul dans la nuit]]* - Haaptacteuren: Bernard Blier, Sophie Desmarets, Jacques Pills
* 1947: *[[Rêves d'amour]]* - Haaptacteuren: Pierre Richard-Willm, Mila Parély, Annie Ducaux
* 1947: *[[Le village perdu]]* - Haaptacteuren: Gaby Morlay, Alfred Adam
* 1948: *[[La figure de proue]]* - Haaptacteuren: Madeleine Sologne, Georges Marchal, Pierre Dudan
* 1950: *[[Rome-Express (Film 1950)|Rome-Express]]* - Haaptacteuren: Hélène Perdrière, Jean Debucourt, Saturnin Fabre
* 1950: *Coups de chapeau* - (Kuerzfilm) 
* 1950: *[[Pas de pitié pour les femmes]]* - Haaptacteuren: Simone Renant, Michel Auclair, Marcel Herrand
* 1951: *[[La plus belle fille du monde (Film 1951)|La plus belle fille du monde]]* - Haaptacteuren: Nadine Alari, Françoise Arnoul, Madeleine Barbulée
* 1952: *[[Minuit… Quai de Bercy]]* - Haaptacteuren: Madeleine Robinson, Erich von Stroheim, Philippe Lemaire
* 1954: *[[Mourez, nous ferons le reste]]* - Haaptacteuren: Roger Nicolas, Magali Noël, Suzet Maïs
* 1955: *[[Casse-cou, mademoiselle]]* - Haaptacteuren: Raymond Bussières, Marthe Mercadier, Albert Préjean
* 1957: *[[Vacances explosives]]* - Haaptacteuren: Arletty, Raymond Bussières, Marthe Mercadier

## Um Spaweck
Jean Gehret

De **Jean Gehret**, gebuer den 10. Januar 1900 zu Genf, a gestuerwen de 24. Mee 1956 zu Paräis, war e Schwäizer Filmregisseur a Schauspiller.

## Filmographie
### als Regisseur
*1947: *[[Le café du cadran]]* – Regie zesumme mam Henri Decoin - Haaptacteuren: Bernard Blier, Blanchette Brunoy, Aimé Clariond
*1949: *[[Tabusse]]* - Haaptacteuren: Rellys, Marcel Lévesque
*1949: *[[Orage d'été]]* - Haaptacteuren: Gaby Morlay, Odette Joyeux, Odile Versois
*1949: *[[Le crime des justes]]* - Haaptacteuren: Claudine Dupuis, Jean Debucourt 
*1953: *[[La loterie du bonheur]]* - Haaptacteuren: Yves Deniaud, Suzanne Dehelly, Raymond Bussières

## Um Spaweck
Jacques Daniel-Norman

De **Jacques Daniel-Norman**, gebuer als *Joseph Jacques Compère* den 2. Dezember 1902 zu Lyon, a gestuerwen de 5. Dezember 1978 zu Paräis, war e franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### Realisateur
* 1937: *[[Si tu reviens]]* - Haaptacteuren: Reda-Caire,
* 1938: *[[Prince de mon cœur]]* - Haaptacteuren: Reda-Caire, Claude May, Pierre Larquey
* 1940: *[[Marseille mes amours]]* 
* 1941: *[[Le briseur de chaînes]]* - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Marcelle Géniat, Blanchette Brunoy
* 1942: *[[La loi du printemps]]* - Haaptacteuren: Pierre Renoir, Alice Field, Georges Rollin
* 1943: *[[Ne le criez pas sur les toits]]* - Haaptacteuren: Fernandel, Robert Le Vigan, Meg Lemonnier
* 1944: *[[L'aventure est au coin de la rue]]* - Haaptacteuren: Raymond Rouleau, Michèle Alfa, Denise Grey
* 1946: *[[120, rue de la Gare]]* - Haaptacteuren: René Dary, René Dary, Albert Dinan
* 1946: *[[Monsieur Grégoire s'évade]]* - Haaptacteuren: Bernard Blier, Yvette Lebon, Jules Berry
* 1947: *[[Les trois cousines]]* - Haaptacteuren: Rellys, Andrex, Lysiane Rey
* 1948: *[[Le diamant de cent sous]]* - Haaptacteuren: René Dary, Suzy Carrier, Jean Tissier
* 1948: *[[Si ça peut vous faire plaisir]]* - Haaptacteuren: Fernandel, Antonin Berval, Mona Dol
* 1948: *[[La femme que j'ai assassinée]]* - Haaptacteuren: Armand Bernard, Pierre Larquey, Charles Vanel
* 1949: *[[L'ange rouge (Film 1949)|L'ange rouge]]* - Haaptacteuren: Paul Meurisse, Tilda Thamar, Antonin Berval
* 1951: *[[Cœur-sur-Mer]]* - Haaptacteuren: André Claveau, Armand Bernard, Jean Tissier
* 1951: *[[Dakota 308]]* - Haaptacteuren: Suzy Carrier, Louis Seigner, Roland Toutain
* 1952: *[[Son dernier Noël]]* - Haaptacteuren: Tino Rossi, Claude May, Louis Seigner
* 1954: *[[Tourments (Film 1954)|Tourments]]* - Haaptacteuren: Tino Rossi, Blanchette Brunoy
* 1961: *[[Alerte au barrage (Film 1961)|Alerte au barrage]]* - Haaptacteuren: Alexandre Grecq, Monique Vita

## Um Spaweck
Universidade Federal de Goiás

D**'Universitéit vu Goiás** (*Universidade Federal de Goiás*, **UFG**) ass d'Universitéit vun der Stad Goiânia am brasilianesche Bundesstaat Goiás.

## Um Spaweck

*  Websäit vun der Universidade Federal de Goiás
Dunn (Homonymie)

D'Wuert **Dunn** ka fir follgend Begrëffer stoen:

* Dunn, en hëlzent oder stolen Droelement dat ënner verschiddenste Varianten am Bau gebraucht gëtt;
* ëmgangssproochlech fir en Hutt an Zylinder- oder Melouneform;
*Dunn, eng Stad an North Carolina.
## Kuckt och
* de Familljennumm Dunn
Schlass Weimerech

D**'Schlass Weimerech** (och an der Schreifweis *Weimericht* oder *Weimerich*) war en herrschaftlecht Haus an der Gemeng Jonglënster. Et stoung laanscht den CR132, tëscht Gonnereng an Eescheler, am Naturschutzgebitt Weimericht. Enn Januar 2026 gouf et ofgerappt.

## Geschicht
D'Haus gouf 1899 fir de Geschäftsmann Virgil Burg gebaut. Et gouf e puermol rafistoléiert an ëmgebaut.

Zulescht huet eng eeler Koppel dra gewunnt, déi béid am November 2004 gestuerwe sinn. Zanterdeem stoung d'Haus eidel an ass lues a lues verfall. D'Gemeng Jonglënster huet et 2006 fir 135.000 Euro vun engem Ierwe vun der Koppel ofkaaft, mee jorelaang weider näischt dru gemaach. 2017 huet s'et du fir 30 Joer der Natur- a Bëschverwaltung verlount. Déi wollt do eng Zort "Hotel" fir Fliedermais draus maachen. Well d'Bausubstanz sech an de 5 Joer dono weider verschlechtert huet, a weider näischt um Bau geschitt ass, goufen dës Pläng der Naturverwaltung ze deier. Duerfir ass e Fliedermaustuerm an der direkter Noperschaft opgeriicht ginn, deen den 11. Juni 2025 ageweit gouf. D'Gebai blouf weider dem Verfall iwwerlooss, bis et dann uganks 2026 ofgerappt gouf.

No der Anne Schroeder aus dem Gemengerot hätt d'Schlass Weimerech nach ni eng Roll fir Jonglënster gespillt.

## Kuckt och

* Gedenkplaz fir d'Verkéiersaffer, vis-à-vis vum fréiere Schlass.

## Literatur
* Volker Bingenheimer, “Einsam und verlassen”. *[[Luxemburger Wort]]*, 31.10.2020 S. 40-41; och als "Drei Generationen Familie - und ein tragisches Ende." op wort.lu, 1.11.2020.
* Irina Figut, “Das Schloss Weimerich verschwindet – doch was kommt danach?” op wort.lu, 28.01.2026.

## Um Spaweck

* Fotoe vum Schlass op industrie.lu
* Video iwwer d'Schlass Weimerech op youtube
Befreiungsmonument Dikrech

D**'Monument fir d'Befreiung duerch d'US-Arméi** zu Dikrech ass e Krichsmonument, dat 1984 ageweit gouf, fir un d'Befreiung vun der Naziokkupatioun am Zweete Weltkrich duerch d'U.S. Arméi z'erënneren.

D'Opschrëft vum Monument ass:
 
IN GRATITUDE TO OURAMERICAN LIBERATORSSEP. 1944 - JAN. 1945THE CITIZENS OF DIEKIRCH

Ënner der Opschrëft sinn d'Emblemer vun den amerikaneschen Divisiounen déi déizäit an der Ëmgéigend gekricht hunn. 

* Een Emblem fir d'Tanks-Bataillounen déi bei der Befreinung derbäi waren
* 5th Infantry Division
* 80th Infantry Division
* 28th Infantry Division
* 4th Infantry Division

### Plack virum Monument

Well d'Nazien an der Ardennenoffensiv erëmkoumen ass Dikrech effektiv zweemol befreit ginn: den 11. September 1944 an den 21. Januar 1945.

## Kuckt och
* Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
* Monumenter vun der Ardennenoffensiv
## Um Spaweck

__NOTOC__
Charles Bech

De **Charles Bech**, gebuer de 24. August 1919 an der Stad Lëtzebuerg an och do gestuerwen den 18. Februar 2000, war e lëtzebuergeschen Zaldot.

Hie war den eenzege Lëtzebuerger dee fir d'US-Airforce Asätz op enger B-17 Flying Fortress am 385. Bomb Group, no deem och de Krichsmusée zu Pärel genannt ass, geflunn ass.

## Liewen
Dem Charles Bech seng Begeeschterung fir d'Fléien hat scho virum Krich ugefaangen. Hien huet säin éischte Fluch op enger Klemm mam Fred Welter gemaach, an huet 1937 säi Piloteschäin op enger Tiger Moth gemaach. Wéi den Zweete Weltkrich ausgebrach ass, ass hie mat senger Famill iwwer Frankräich a Spuenien a Portugal komm. Vun do aus ass dem Charles säi Papp, de Joseph Bech, zesumme mam deemolegen Aarbechtsminister Pierre Krier den 12. September op London gefuer. De Charel, seng Schwëster Betty an hir Mamm sollten awer an Amerika goen. Sou koum et, datt de Charel sech den 2. Oktober 1940 zu Lissabon op der Excambion, engem Four-Aces-Schëff, ageschëfft huet an den 11. Oktober zu New York u Land gaangen ass. Um Schëff waren ausser him och nach de Justizminister Victor Bodson a spéidere Minister Jean Dupong.

De Gedanken un d'Fléien huet hien awer net méi lassgelooss, a sou huet e sech den 2. Abrëll 1941 bei d'Kanadesch Loftwaff gemellt. Do gouf hien an der *11th Elementary Flying Training School* um Cap-de-la-Madelaine bei Trois-Rivières als Kampfpilot ausgebilt.

Nom japaneschen Ugrëff op Pearl Harbor am Dezember 1941 hu vill Amerikaner déi mat him bei de Kanadier geflu sinn, sech an d'US-Airforce gemellt a se hunn dem Charles gefléift dat och ze maachen. Fir dat kënnen ze maachen, huet hien awer missen d'amerikanesch Nationalitéit unhuelen, sou datt hien huet missen op d'Awëllegung vun der Goussherzogin Charlotte waarden. Den 22. Oktober 1942 war et dunn souwäit, an hien huet säin amerikanesche Militärdéngscht um Bolling Field am District of Columbia als *[[Private (Zaldot)|Private]]* ugefaangen. No engem allgemengen Test koum hien op d'Kelly-Fluchfeld wou e grëndlech medezinnesch ënnersicht gouf, ier en op d'Fluchfeld vu Waco koum wou en op enger Vultee BT-13 weider ausgebilt gouf an du schliisslech um *South Plains Army Airfield* zu Lubbock am Texas säin Ofschloss als Militärpilot gemaach huet. Kuerz drop gouf hie Leitnant genannt a krut säi Brevet als Kampfpilot. Vu Lubbock aus koum en dunn op d'Lockbourne Army Airfield bei Columbus am Ohio. Do krut en de leschte Schlëff op enger B-17E, e Modell deen nach just am Training geflunn gouf. Et goung da weider op Salt Lake City am Utah wou d'Ekippen zesummegestallt goufen, déi dunn um Fluchfel vun Ardmore e leschten Training gemaach hunn a wou se hire Fliger kruten, eng B-17F. Iwwer eng Etapp am Nebraska goung et du weider op d'Dow Army Airfield zu Bangor am Maine wou d'Ekipp hir Iwwerséipabeieren an eng komplett nei Ausrëschtung krut. Am Mäerz 1944 gouf de Charles Bech mat senger Ekipp an England detachéiert. Mat enger Grupp vun nach 14 B-17 ass hien um Newfoundland Airport bei Gander an der kanadescher Provënz Neifundland a Labrador a Richtung schottesch Küst gestart, wou se Etapp um Fluchfeld vu Prestwick gemaach hunn. 

## Gielercher
Europamonument bei Ouren

D**'Europamonument bei Ouren** ass e Monument am belsch-däitsch-lëtzebuergeschen Dräilännereck, tëscht Léiler an Ouren, dat un d'Ënnerschrëft vun de Réimeschen Traitéen, de 25. Mäerz 1957 erënnert, déi zur Grënnung vun den Europäesche Gemeinschafte gefouert hunn.

Et gouf ronn 20 Joer no der Grënnung, den 22. Oktober 1977 op Initiativ vun der *Europäische Vereinigung für Eifel und Ardennen* ageweit. Méi genee steet et e puer Meter vun der Our ewech, zu zwee Drëttel op belschem an engem Drëttel op lëtzebuergeschem Territoire.

### Geschicht
D'Iddi, am Dräilännereck e Monument opzeriichten, geet op de fréiere Klierwer Buergermeeschter an Deputéierte Georges Wagner (1900 - 1994) zeréck, deen och President vun der *Europäische Vereinigung für Eifel und Ardennen* (EVEA) war. Nodeems d'Terraien op béide Säite kaaft gi waren, gouf e Concours fir d'Monument ausgeschriwwen.

Déi hallef Dosen Iddien, déi agereecht goufen - dorënner Kugelen, Obelisken a Kryptaen, wieren ze opwänneg oder ze deier am Ënnerhalt gewiescht, a sou gouf e Projet vun engem lokalen Architekt zeréckgehalen, véier stenge Bléck aus de véier Länner vun der EVEA opzestellen, mat drop den Nimm vum Joseph Bech fir Lëtzebuerg, Paul-Henri Spaak fir d'Belsch, Robert Schuman fir Frankräich a Konrad Adenauer fir Däitschland.

De Lëtzebuerger Steen ass e Kallekstee vu Rëmeleng, dee belschen e Schiferblock vun no bei Beho, dee franséischen e Batz Bloe Steen aus de franséischen Ardennen an deen däitschen e 7,5 Tonne schwéiere Quarzitstee vun Ahrweiler. E fënnefte Steen aus der Géigend vu Sedan koum an d'Mëtt, fir un d'Ënnerschrëft vun de Réimeschen Traitéen z'erënneren, mat drop den Nimm vun deenen, déi s'ënnerschriwwen hunn.

E puer Joer no der Aweiung gouf d'hëlze Bréck vun der däitscher Säit eriwwer vu Rheinland-Pfalz duerch eng méi zolidd Konstruktioun ersat, a gouf nom Georges Wagner genannt.

### Biller

Fichier:Ouren-Europadenkmal (9).jpg|lëtzebuergesche Steen (Joseph Bech)
Fichier:Ouren-Europadenkmal (5).jpg|belsche Steen (P.-H. Spaak)
Fichier:Ouren-Europadenkmal (10).jpg|franséische Steen (Robert Schuman)
Fichier:Ouren-Europadenkmal (6).jpg|däitsche Steen (Konrad Adenauer)
Fichier:Ouren-Europadenkmal (4).jpg|Steen 'Réimesch Traitéen'
Fichier:Ouren Europadenkmal Plate.JPG|Detail: Plack:Signatairë vun de Réimeschen Traitéen

## Um Spaweck
Beginen

**Beginen** nennt ee Fraen, meeschtens Jofferen oder Wittfraen, déi e Liewen an enger Tëscheform vu Laien an Nonne gewielt hunn.

Dacks hu se e Keuchheetsschwuer ofgeluecht, heiansdo en Aarmuttsschwuer, mee eng obligatoresch e gouf et net an et konnt een och erëm austrieden. Vill hunn der a klenge Gemeinschafte mat individuellen Häipe ronderëm eng Kapell oder Parkierch gewunnt, anerer sinn an hirer Famill bliwwen.

D'männlecht Géigestéck waren d**'Begarden**, mä där gouf et der rose wéineg.

## Geschicht

Dës Aart vu spirituellem Liewen ass um Enn vum 12. Joerhonnert warscheinlech zu Léck oder Nivelles opkomm an hat hir Héichzäit an den nächsten 200-300 Joer an Nordwesteuropa (haaptsächlech um Gebitt vum haitegen Holland, Belsch, Lëtzebuerg, Nordfrankräich a Nordrhein-Westfalen).

Et gouf an där Zäit allgemeng en neit Opkomme vun der Spiritualitéit. Dozou koum zum Deel sécher och, datt et no de Kräizzich eng weiblech Iwwerbevëlkerung gouf an d'Kléischter voll waren.

Den Urspronk vum Begrëff ass onkloer, all Erklärungsversich bis ewell hu sech als falsch oder komplett onsécher erwisen. Et ass awer unzehuelen, datt de Begrëff uganks éischter pejorativ conotéiert war a vu bausse komm, si selwer hu sech einfach Schwëstere genannt ier se am 15. Joerhonnert de Begrëff Begine fir sech selwer ugeholl hunn.

Well d'Beginen normalerweis net bestuet awer och keng Nonne waren déi dem Klerus ënnerstoungen, a se duerch eegen Aarbecht oder Done fir sech selwer gesuergt hunn, en plus nach ouni onbedéngt Reegelen ënnerworf ze sinn, si se verschiddene suspekt virkomm an et koum och zu Verfollgungen, wann och éischter seelen. Trotzdeem hunn am 15. Joerhonnert méi a méi Beginegemeinschaften ugefaangen, sech zu Drëttuerden ëmzewandelen, d.&nbsp;h. si hu sech engem vun de groussen Uerden offiziell ugeschloss, mee si hunn net missen an engem Klouschter liewen an hunn och soss relativ vill Fräiheete behalen.

A Flandern dogéint hat d'Beweegung nach méi laang Zoulaf, a sou war et och do, fir genee ze sinn zu Kortrijk, datt 2013 déi lescht Begine gestuerwen ass.

## Um Spaweck

* Artikel iwwer lëtzebuergesch Beginen, an der Obermoselzeitung vum 1. Mee 1939 
* Artikel iwwer d'Beginen am Ökumeeneschen Hellegelexikon 
* Artikel iwwer d'hallefoppent Begineliewen vun den Ufäng bis haut
Numéro d'identification national

En **Numéro d'identification national** ass eng Zuel oder eng Combinatioun vun Zifferen a Buschtawen déi vun enger Regierung benotzt gëtt fir an hirem Land op eng eenheetlech Aart a Weis all seng Bierger d.&nbsp;h. déi permanent Awunner grad sou wéi déi net permanent z'identifizéieren, fir datt Staatsverwaltungen oder aner autoriséiert Instituter dovu kënne Gebrauch maachen.

Jee no Länner sinn d'Applicatioune vun deem Numero verschidden, en heescht och net iwwerall d'selwecht. Zu Lëtzebuerg ass den nationalen Identitéitsnumero bei ville Verwaltungen an Instanzen dee selwechten.

A Frankräich z.&nbsp;B. gëtt et den *Numéro de sécurité sociale* deen a veschiddenen Domäne benotzt gëtt. An der Belsch ass et den *Numéro de registre national* deen nieft dem Gebrauch als Identitéitsmaterial, korjéiserweis och gebraucht gëtt fir Vëloen z'immatrikuléieren.
Carte d'identité (Lëtzebuerg)

Zu Lëtzebuerg ass d**'Carte d'identité** (och: **Identitéitskaart**) eent vun den offiziellen Identitéitsdokumenter. Se gouf zu Lëtzebuerg den 30. August 1939 mat engem Arrêté grand-ducal agefouert.

Zanter dem 1. Juli 2014 ass s'am Format vun enger Kreditkaart (ISO-Standard 7810) a se huet en elektroneschen Chip deen den héchsten internationale Sécherheetsnorme fir Reesdokumenter enstsprécht. Kaarten, déi nom August 2021 ausgi ginn, hunn op hirem Chip net nëmmen eng digialiséiert Versioun vun der Foto a vun der Ënnerschrëft gespäichert, ma och déi vun zwéi Fangerofdréck.

All Lëtzebuerger dee méi al wéi 15 Joer ass, an an enger lëtzebuergescher Gemeng wunnt, muss eng Identitéitskaart hunn. Si ass 10 Joer gëlteg..

## Kuckt och
* Lëtzebuerger Pass
Cornelis Lely

De **Cornelis Lely**, gebuer zu Amsterdam den 23. September 1854, a gestuerwen zu Den Haag den 22. Januar 1929, war en hollännesche Waasserbauingenieur a Staatsmann.

De Lely ass haaptsächlech bekannt well hien als Waasserbauminister d'Etüden an d'Pläng fir d'Aarbechten an der Zuiderzee dirigéiert huet an zu engem groussen Deel d'Konstruktioun vum Ofschlossdäich realiséiert huet.

## Erënnerungen
Fir un hien z'erënner goufe veschidde Plazen no him genannt, sou wéi:
* Lelystad, eng Stad um Polder Ëstlecht Flevoland am IJsselmeer an zanter 1986 Haaptstad vun der Provënz Flevoland
* Lelydorp, eng Uertschaft am Surinam, krut säin Numm fir un d'Eisebunnskonstruktiounen z'erënneren déi ënner sengem Gouverneurat gemaach goufen 
* D'Lelybierger, e Biergmaasiv am Surinam
* E Pompelwierk um Polder Wieringermeer krut den Numm *Gemaal Lely*
Et goufen dräi Statue vum him opgeriicht, déi éischt vum Mari Andriessen op der westlecher Extremitéit vum Ofschlossdäich bei Den Oever, déi zweet vum Hans van Houwelingen a Mari Andriessen zu Lelystad an déi drëtt vum Piet Esser beim Museum Batavia Land.
Runnen

D**'Runnen** (*Vespa*) sinn eng Gattung an der Famill vun de Falenharespelen (Vespidae) an der Uerdnung Hymenoptera.

Zu Lëtzebuerg kommen zwou Runnenaarte vir: déi eenheemesch Eurasesch Runn an déi invasiv gebittsfriem Asiatesch Runn mat schwaarzem Thorax.

## Beschreiwung

## Verbreedung an Habitat

## Affiliatiouns- a Verdeedegungspheromon

## Alimentatioun

## Systematik
D'Gattung *Vespa* regruppéiert 22 Aarten:
* *[[Vespa affinis]]* Linnaeus, 1764
* *[[Vespa analis]]* Fabricius, 1775
* *[[Vespa basalis]]* Smith, 1852
* *[[Vespa bellicosa]]* Saussure, 1854
* *[[Vespa bicolor]]* Fabricius, 1787
* *[[Vespa binghami]]* Buysson, 1905
* *Vespa crabro* Linnaeus, 1758 - D'Eurasesch Runn ; Typusaart fir d'Gattung.
* *[[Vespa ducalis]]* Smith, 1852
* *[[Vespa dybowskii]]* André, 1884
* *[[Vespa fervida]]* Smith, 1859
* *[[Vespa fumida]]* van der Vecht, 1959
* *[[Vespa luctuosa]]* Saussure, 1854
* *[[Vespa mandarinia]]* Smith, 1852
* *[[Vespa mocsaryana]]* Buysson, 1905
* *[[Vespa multimaculata]]* Perkins, 1910
* *[[Vespa orientalis]]* Linnaeus, 1771 - le Frelon oriental
* *[[Vespa philippinensis]]* Saussure, 1854
* *[[Vespa simillima]]* Smith, 1868
* *[[Vespa soror]]* Buysson, 1905
* *[[Vespa tropica]]* Linnaeus, 1758
* *[[Vespa velutina]]* Lepeletier, 1836 - D'Asiatesch Runn mat schwaarzem Thorax
* *[[Vespa vivax]]* Smith, 1870

## D'Runnen an de Mënsch

### Geféierlechkeet

### Impakter

### Management, Kontroll
D'Näschter gi vu Spezialisten mam néidegen Ekipement ewechgemaach.

## Literatur

## Um Spaweck
Tour de Luxembourg 2020

Déi **80. Editioun vum [[Tour de Luxembourg]]** war eng Vëloscourse an Etappen déi tëscht dem 15. an dem 19. September 2020 gefuer gouf. Si ass an der Stad Lëtzebuerg lassgaangen an no 716,5&nbsp;km, a 5 Etappen, nees do ukomm.

Si stoung um Kalenner vun den UCI ProSeries 2020 an der Kategorie 2.Pro. 
## Etappen

## Ekippen
Et waren 23 Ekippen um Depart, vun deenen der 8 an der Kategorie UCI WorldTeam, 12 an der Kategorie UCI ProTeam an 3 vun der Kategorie 
Continental klasséiert waren, alles zesummen 138 Coureuren.

## Etappeklassementer
### 1. Etapp

### 2. Etapp

### 3. Etapp

### 4. Etapp

### 5. Etapp

## Um Spaweck
* 
* Offiziell Säit
Shinzō Abe

De **Shinzō Abe** (japanesch: 安倍 晋三 Abe Shinzō [abe ɕinzoː]), gebuer den 21. September 1954 zu Shinjuku, an der Prefektur Tokio, a gestuerwen den 8. Juli 2022, war e japanesche Politiker.

Den Abe war vum 26. Dezember 2012 bis de 16. September 2020 de 57. Premierminister vu Japan, nodeems en dat schonn eng Kéier vu September 2006 bis September 2007 war. Hie war ausserdeem, an deene selwechte Perioden, President vun der Liberaldemokratescher Partei.

Den 8. Juli 2022 gouf hie bei engem Walkampfoptrëtt erschoss.

## Um Spaweck
Falenharespelen

D**'Falenharespelen** (Vespidae) sinn eng Famill an der Ënneruerdnung Aculeata an an der Uerdnung Hymenoptera. Si regruppéiere weltwäit ronn 4000 Aarten, vun denen där ongeféier 100 och a Mëtteleuropa liewen.

## Beschreiwung
Den Numm Falenharespele kënnt dohier, datt d'Flilleke vun dësen Insekten a Roustellung de laange Wee gefaalt sinn.
D'Facettenae sinn nierefërmeg. Déi heefeg schwaarzgiel aposematesch Fierwung als Warntruecht weist drop hin, datt déi meescht Aarte sech wiere kënnen.

## Systematik
Zu de Falenharespele gehéieren d'Ënnerfamillje vun den Echten Harespelen (Vespinae) an de Feldharespelen (Polistinae), déi zesummen als *sozial Falenharespelen* bezeechent ginn. Wéinst hirem Naschtmaterial heesche s'och nach *Pabeierharespelen*. Als staatebildend Harespele gehéiere si zu deene bekanntsten Insekten.

Déi meescht Aarte gehéieren awer zur Ënnerfamill vun de Solitäre Falenharespelen (Eumeninae), déi och *Leemharespelen* genannt ginn, well si d'Bruttzelle fir hir Larven aus oder am Leem bauen, wéi z.&nbsp;B. d'Gattung vun den Aulebäckerharespelen. An Europa gëtt et iwwer 200 Aarte vu Solitäre Falenharespelen.

Zu de Falenharespele gehéieren do dernieft nach d'Hunnegharespelen (Masarinae) mat weltwäit iwwer 300 Aarten.

## Um Spaweck

* Beschreiwung vu verschidden Naschtbauformen vu soziale Falenharespelen (PDF; ca. 2,56 MB)
Pius XII.

De **Pius XII.** (lat. *Pius Duodecimus*), gebuer als *Eugenio Maria Giuseppe Giovanni Pacelli* den 2. Mäerz 1876 zu Roum, a gestuerwen den 9. Oktober 1958 zu Castel Gandolfo, war den 260. Poopst.

Hie war en italieenesche réimesch-kathoulesche Paschtouer, apostouleschen Nuntius a Bayern 1917–1925 an an Däitschland 1920-1929, Staatssekretär vum Hellege Stull 1930-1939, Chambellan 1935–1939, an Zweete Staatschef vum Vatikan vum 2. Mäerz 1939 bis den 9. Oktober 1958.

De 16. Dezember 1929 gouf hien zum Kardinol ernannt, an den 9. Februar 1930 gouf hie Staatssekretär. Déi éischt sechs Joer vu sengem Pontifikat ware wärend dem Zweete Weltkrich. De Pius XII. stoung den national-kathouleschen Diktaturen, wéi där vum Generol Francisco Franco a Spuenien, favorabel géintiwwer.

## Doud
De Pius XII. ass den 9. Oktober 1958 zu Castel Gandolfo un engem Herzinfarkt gestuerwen. Zënter dem Ufank vu sengem Priisterliewe war hien en Dominikaner. Op seng Demande hin an am Aklang mat der Traditioun vum Uerde gouf hien an engem einfache Graf bäigesat.

## Um Spaweck