open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
David Sassoli

Den **David-Maria Sassoli** [], gebuer den 30. Mee 1956 zu Florenz, a gestuerwen den 11. Januar 2022 zu Aviano, war en italieenesche Journalist a Politiker (Partito Democratico, PD). Hie war vun 2009 bis zu sengem Doud Deputéierten am Europäesche Parlament. Dovu war hie vun 2014 bis 2019 Vizepresident a vum 3.&nbsp;Juli 2019 bis zu sengem Doud de President.

## Liewen
Den David Sassoli huet op der Universitéit Florenz Politikwëssenschaft studéiert an huet dono als Journalist geschafft. Nodeems e Mataarbechter vu Lokalzeitungen a bei Presseagencë war, gouf en 1985 Member vun der réimescher Redaktioun vun *[[Il Giorno]]*. 1992 ass hie bei déi public Televisioun gewiesselt, wou en ufanks beim *Telegiornale 3* vu Rai 3 geschafft huet, 1996–97 bei *La cronaca in diretta* vu Rai 2 a vun 1999 un als Sonnerkorrespondent vum *[[TG1]]*, der Haaptnoriichtenemissioun vu Rai 1. 2007 gouf e Vizedirekter vum TG1 a Responsabel fir TV7 a Speciale TG1, zwou Emissioune mat politeschen Hannergrondinformatiounen. Vun 2004 bis 2007 war hie President vum réimesche Journalisteverband *(Associazione Stampa Romana)*, an en huet sech ausserdeem an der Associatioun *Articolo 21* engagéiert, déi sech fir Meenungs- a Pressefräiheet asetzt.

Bei de Wale fir d'Europäescht Parlament 2009 war de Sassoli Spëtzekandidat vun der Partito Democratico an Zentralitalien a gouf an d'Parlament gewielt, wou e Member vun der Fraktioun vun der Progressiver Allianz vun de Sozialdemokraten am Europäeschen Parlament (S&D) war. Bei den Europawalen 2014 gouf hien erëmgewielt a gouf Vizepresident vum Europaparlament.

2019 gouf en no senger erneiter Wal fir zweeanenhalleft Joer zum President vum Europäesche Parlament gewielt.

Hie krut seng Mandatszäit knapps net méi ausgefëllt; hien ass den 11. Januar 2022 gestuerwen. D'Malteeserin Roberta Metsola gouf seng Nofollgerin.

## Um Spaweck

* FAZ.net: ''„Ein großer Italiener und Europäer“'' Noruff op faz.net, 11.01.2021.
Ardenner Zeitung (1885-1939)

D***'Ardenner Zeitung. Organ für die Kantone Wiltz, Clerf und Redingen*** war eng Zeitung, déi zweemol d'Woch, vum 23. September 1885 bis den 29. Dezember 1939 erauskoum. Editeur, Redakter an Drécker war den Alois A. Feld vu Wolz.

Hir Positioun war anti-liberal; se war der Meenung, d'Schmelzhären an Industriepatrone géifen d'Interesse vun de Baueren net genuch berécksichtegen. Lokalnoriichten hunn eng net onwichteg Roll gespillt. Am Laf vu denger Geschicht gouf d*'Ardenner Zeitung* vun der Imprimerie Saint-Paul ofkaaft, déi se bis Enn 1939 weider erausginn huet.

## Literatur
, S.133.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
Ardenner Zeitung (1862-1863)

D***'Ardenner Zeitung*** war eng Zeitung, déi vum 5. Oktober 1862 bis de 15. November 1863 zweemol d'Woch zu Dikrech erauskoum. Editeuren an Drécker waren d'Bridder Pierre a Jacques Heintzé.

Hiert Zil war et, am Éislek dem liberale *[[Der Wächter an der Sauer|Wächter an der Sauer]]* eng konservativ a regierungstrei Stëmm entgéintzesetzen, sou wéi d'Heintzéen et schonn an der Stad Lëtzebuerg mat hirer *[[L'Union]]*, déi sech géint de *[[Courrier du Grand-Duché de Luxembourg]]* positionéiert hat, gemaach hunn.

D' *Ardenner Zeitung* konnt sech awer net géint de *Wächter* duerchsetzen an huet no engem Joer nees opgehalen.

## Literatur
, S.97.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
Der Gewerkschaftler

***Der Gewerkschaftler. Offizielles Organ der Luxemburger freien Gewerkschaften*** war eng Wochenzeitung, déi vum September 1917 bis de Juli 1919 samschdes erauskoum. Si war d'Organ vun de Gewerkschafte *[[Berg- und Hüttenarbeiter-Verband]]* a *[[Luxemburger Metallarbeiter-Verband]],* déi 1917 gegrënnt gi waren. Hir Virgängerin war *[[Die Laterne]]*.

Den Editeur a Chefredakter war den Nicolas Schoos, gedréckt gouf se bei Bourg-Bourger op 4 Säiten am Format 41 x 28&nbsp;cm. Wéi och d*'[[Die Volksstimme (1917-1919)|Volksstimme]]*, gouf *Der Gewerkschaftler* de 5. Juli 1919 duerch d'Zeitung *[[Der Proletarier]]* ersat.

## Literatur
, S.180.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* ''Der Gewerkschaftler'' - All Nummeren op eluxemburgensia.lu.
* Fiche op a-z.lu.
Vesna Andonovic

D**'Vesna Andonovic**, gebuer den 8. Januar 1970 zu Kragujevac am deemolege Jugoslawien, ass eng lëtzebuergesch Kulturjournalistin a Schrëftstellerin.

## Biographie

D'Vesna Andonovic ass am Alter vun engem Joer mat hirer Famill op Lëtzebuerg komm. Si ass an d'Primärschoulen zu Beggen a Mamer an duerno an den Athénée gaangen. No hirer Première 1989 huet si zu Nanzeg Kultur a Kommunikatioun studéiert. Hire Studium huet si 1994 mat engem *[[Diplôme d'études approfondies|DEA]] en études cinématographiques et audiovisuelles* ofgeschloss.

Berufflech war si pedagogesch Assistentin am Stater Lycée technique du Centre, éier si 1999 hir eege Kommunikatiounsagence gegrënnt huet. 2005 ass si "Freelance"-Journalistin beim *[[Télécran]]* ginn. Vum Joer duerno bis 2021 war si an der Kulturredaktioun vum *[[Luxemburger Wort]]* aktiv, fir d'éischt als Journalistin, vun 2013 un als stellvertriedend Cheffin a bis Mee 2021 als Cheffin. Beim *Wort* war si ënner anerem fir d'Bäilagen *[[Die Warte]]* a *Lesezeit* verantwortlech.

Zënter dem Summer 2021 schafft si beim Radio 100,7.

D'Vesna Andonovic souz e puermol an der Jury vum Literaturpräis Prix Laurence, an 2012 och an der Jury vum 5. Lëtzebuerger Filmpräis. Si souz och an der Ökumeenescher Jury bei anere Filmfestivallen, dorënner zu Berlin, Saarbrécken a Fribourg. Donieft ass si och reegelméisseg Jurymember fir aner national Kulturpräisser, wéi zum Beispill der Bourse Edmond-Dune 2018, 2019 an 2020 vum Fonds culturel national,, dem Prix Batty Weber 2020, oder de Lëtzebuerger Theaterpräisser 2021.

Si ass Member vum Redaktiounscomité vun der Kulturzäitschrëft *[[nos cahiers]]*.

Mat *Zëmmer Nummer fënnef* huet si 2013 hiert éischt Buch an der Rei "Smart Kremart" bei Kremart Edition verëffentlecht. Et ass eng Erzielung aus siwen Deeler, déi ufanks wierken, wéi wa se keen Zesummenhang hätten, mee déi all matenee verbonne sinn.

## Wierker
* *Zëmmer Nummer fënnef*, Lëtzebuerg, Kremart, 2013, ISBN 978-99959-830-3-1

## Quell
* Biographie am Luxemburger Autorenlexikon
Mandel (Homonymie)

Mat **Mandel** kënne follgend Begrëffer gemengt sinn:
*Mandel, d'Fruucht vum Mandelbam
*Mandel, eng Baach an der Belsch
*Mandel, eng Baach a Frankräich
*Mandel, eng Gemeng an Däitschland

## Kuckt och
*Mandel (Familljennumm)
Eric Bintz

Den **Eric Bintz** ass e lëtzebuergesche Museksproduzent a Beatmaker. Hien ass och als **Cehashi** an **CHI** bekannt.

## Karriär

Den Eric Bintz huet Musek fir eng ganz Rei bekannt franséischsproocheg Rapper produzéiert, dorënner IAM, den Deen Burbigo an den Taïpan.

Am Mee 2010 huet hien den Album *Cehashi vous aime aussi* mat instrumentalem Hip-Hop verëffentlecht.

Hien ass e reegelméissege Kollaborateur vun de franséische Rappere Sam's a Youssoupha. Hien huet dem Sam's säin Album *Dieu est grand* (2015) produzéiert an dem Youssoupha säin * NGRTD* (2015), deen et bis op déi 4. Plaz an de franséischen Albumcharts gepackt hunn. Och op sengen Albumen *Noir d***** (2012) a *Polaroïd Experience* (2018) huet hie vill matgeschafft.

Ënner de lëtzebuergesche Rapperen huet hie Musek fir den Dorian & Louvar (dorënner *Légendaire* vun 2016) an de Lil Star (dorënner *Encore une taffe* vun 2010, *Nu Bai* vun 2011, a *Rêver* a *Rihanna* vun 2016) gemaach.

2018 huet hien och e puer Lidder fir den engleschsproochege Lëtzebuerger Rapper Maz produzéiert, dorënner *Start* a *Black Flowers*.

Am selwechte Joer gouf hien als "Produzent vum Joer" bei der bis ewell eenzeger Editioun vun de Luxembourg Music Awards ausgezeechent.

Donieft mécht den Eric Bintz Musek fir Radio an Televisiounsreklammen an hie komponéiert Musek fir Filmer. 2009 huet en d'Musek fir dem Adolf El Assal säi Guerillafilm *[[Reste bien, mec!]]* bäigesteiert, an deem hien och ze gesi war. Fir *[[Sawah]]* (2019) war hien 2021 an der Kategorie "Bescht Musek" beim 9. Lëtzebuerger Filmpräis nominéiert.

## Filmmusek
* 2008: *[[Reste bien, mec!]]*
* 2010: **
* 2015: *[[Baby(a)lone]]*
* 2019: *[[Sawah]]*

## Famill

Dem Eric Bintz säi Papp ass de Jean-Claude Bintz a säi Grousspapp war de Sänger a Schauspiller Aly Bintz.

## Um Spaweck
* De Cehashi op Facebook an op Soundcloud
* Discographie op rateyourmusic.com
* Episod iwwer den Eric Bintz an der Kultursendung "Artbox" op RTL Télé Lëtzebuerg
* Youtube Playlist mat Lidder, déi vum Cehashi produzéiert goufen
Dréibuchauteur

En **Dréibuchauteur** schreift d'Dréibuch, dat d'Basis vun engem Spillfilm, engem Kuerzfilm, engem Lauschterspill oder enger Televisiounsserie ass. Hie beschreift doran d'Handlung an d'Geschicht, an d'Personnagë mat hiren Dialoger an Zeenen. En Dréibuchauteur kann awer och netfiktional d'Grondlag fir en Documentaire schreiwen.

Generell schafft en Dréibuchauteur fräiberufflech, dat heescht e muss selwer no Opträg sichen a seng eege Wierker bei Filmproduzente promouvéieren.
Télé Luxembourg 50 ans

***Télé Luxembourg 50 ans*** ass en Dokumentarfilm vum Andy Bausch aus dem Joer 2005 iwwer 50 Joer Lëtzebuerger Fernseegeschicht.

## Ëm wat geet et am Film?

Den Documentaire erzielt d'Geschicht vum Sender Télé Luxembourg an aneren Televisiounssenderen am RTL Group.

Télé Luxembourg war den éischte Sender vun der CLT an ass den 23. Januar 1955 un de Start gaangen.

Interviewt gi vill Pionéier vun deemools, wéi de Gust Graas (Direkter vun der CLT vun 1952-1988), de Jacques Navadic, de Robert Diligent. Och de Pilo Fonck, de Félix Eischen, de Gaston Thorn (President vum Verwaltungsrot vun der CLT-UFA vun 1987 bis 2004) a vill aner Zäitzeien ginn hiren Temoignage.

## Produktioun

Den Documentaire gouf am Optrag vun RTL produzéiert. Dofir huet de Regisseur Andy Bausch Recherchen an den Archiver vum Centre national de l'audiovisuel (CNA) an dem RTL Group gemaach. Dem deemolegen Direkter vun RTL Télé Lëtzebuerg, dem Alain Berwick no, hätt den Andy Bausch "carte blanche" bei der Gestaltung vum Film gehat.

Den Erzieler vun der lëtzebuergescher Versioun war de Pascal Becker, dee vun der franséischer Versioun war de Frank Sasanoff. D'Beryl Koltz war verantwortlech fir d'Iwwersetzung an déi artistesch Direktioun vun der franséischer Versioun.

De Film hat seng Première den 1. Dezember 2005 am Utopolis a gouf spéider am selwechte Mount op RTL Télé Lëtzebuerg gewisen.

## De Film
* De Film gratis op rtl.lu
* ''Vom David zum Goliath - 50 Jahre Fernsehen in Luxemburg'', Bäilag vum [Télécran], Nr 52/2005
Télé Luxembourg

**Télé Luxembourg** war e lëtzebuergeschen Televisiounssender a franséischer Sprooch, deen tëscht 1955 an 1982 existéiert huet. 

De Sender ass den 23. Januar 1955 am Optrag vun der Compagnie luxembourgeoise de télédiffusion (CLT) un de Start gaangen. 

Vun 1969 u gouf och de lëtzebuergeschsproochege Programm *[[Hei elei, kuck elei]]* gesent. 

Säi Sëtz war an der Villa Louvigny.

2005 huet den Andy Bausch mat *[[Télé Luxembourg 50 ans]]* en Documentaire iwwer d'Geschicht vum Fernseesender gedréint.
FK Nevėžis

De **''Futbolo Klubas ''Nevėžis**  ass e litauesche Foussballclub vun Kėdainiai. E spillt an der Pirma lyga (II).

## Palmarès
* **[[Pirma lyga]] (D2):** 
: Gewënner: 2020

## Saisonen (1995–...)

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* Soccerway
* toplyga.lt Websäit
* Globalsportsarchive
FK Jonava

De **''Futbolo Klubas ''Jonava**  ass e litauesche Foussballclub vun Jonava. E spillt an der Pirma lyga.

## Palmarès
* **[[Pirma lyga]] (D2):** 
: Gewënner: 2012, 2015

## Saisonen (2000 – ...)
; Futbolo klubas LIETAVA

; Futbolo klubas JONAVA

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* A lyga Websäit (alyga.lt)
* lietuvosfutbolas.lt (FK Jonava)
* Globalsportsarchive (FK Jonava)
FA Šiauliai

De **Futbolo Klubas Šiauliai**  ass e litauesche Foussballclub vun Šiauliai. E spillt an der TOPLYGA.

## Palmarès
* **[[Pirma lyga]] (D2):** 
: Gewënner: 2021

## Saisonen (2010; 2016–...)

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* TOPLYGA *(toplyga.lt)*
* lietuvosfutbolas.lt *(FA Šiauliai)*
* Globalsportsarchive *(FA Šiauliai)*
FC Hegelmann

De **''Futbolo Klubas ''Hegelmann**  ass e litauesche Foussballclub vu Raudondvaris. E spillt an der TOPLYGA.

## Palmarès
* **[[Pirma lyga]] (D2):** 
: Gewënner: 2020

## Saisonen (2016–...)

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* Soccerway
* toplyga.lt: FC Hegelmann
* Globalsportsarchive
Jean-Jacques Beineix

De **Jean-Jacques Beineix**, gebuer den 8. Oktober 1946 zu Paräis, an och do gestuerwen den 13. Januar 2022, war e franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.

## Filmographie
### Kino
* 1977: *Le chien de Monsieur Michel* - (Kuerzfilm)
* 1981: * [[Diva (Film)|Diva]]* - Haaptacteuren: Richard Bohringer, Wilhelmenia Wiggins Fernandez, Frédéric Andréi
* 1983: *La lune dans le caniveau* - Haaptacteuren: Gérard Depardieu, Nastassja Kinski, Victoria Abril
* 1986: *37°2 le matin* - Haaptacteuren: Jean-Hugues Anglade, Béatrice Dalle, Gérard Darmo
* 1989: *Roselyne et les lions* - Haaptacteuren: Isabelle Pasco, Gérard Sandoz, Philippe Clévenot
* 1992: *IP 5* - Haaptacteuren: Yves Montand, Olivier Martinez, Géraldine Pailhas
* 1994: *Otaku* - (Dokumentarfilm)
* 2001: *Mortel transfert* - Haaptacteuren: Jean-Hugues Anglade, Hélène de Fougerolles, Robert Hirsch
* 2013: *Les Gaulois au-delà du mythe* (Dokumentarfilm)

## Um Spaweck
Ricardo Bofill

De **Ricardo Bofill Leví**, gebuer de 5. Dezember 1939 zu Barcelona, an och do de 14. Januar 2022 gestuerwen, war e spueneschen Architekt am postmoderne Stil.

No sengem Architekturstudium zu Barcelona an zu Genf huet hien 1963 a senger Heemechtsstad säi Cabinet, den *Taller de Arquitectura*, gegrënnt. 1971 huet hien zu Paräis eng Filial opgemaach, wou en an den 1980er Jore verschidde Citéën entwéckelt huet.

2000 goung en hannescht op Barcelona, wou säin "Architekturatelier" an engem alen Zementwierk ënnerburecht ass.

Zu senge bekanntsten Entwërf zielen d'Citéen *Espaces d'Abraxas* zu Noisy-le-Grand a *Les Arcades au Lac* zu Saint-Quentin-en-Yvelines, de *Quartier Antigone* zu Montpellier oder awer de *W Hotel* zu Barcelona a Form vun engem Seegel. Zu Lëtzebuerg huet hien den Entworf vun der Place de l'Europe um Kierchbierg gemaach, mat ë.&nbsp;a. den zwéin Tierm vun der Porte de l'Europe.

## Buch
* Ricardo Bofill: *La Arquitectura de un hombre*. Madrid 1984

## Literatur
* 2019: *Ricardo Bofill. Visions of Architecture.* gestalten, Berlin 2019, ISBN 978-3-89955-940-8.

## Um Spaweck

* Websäit vum Ricardo Bofill 
* '' Ricardo Bofill: “Why Are Historical Towns More Beautiful Than Modern Cities?”'' Interview op ArchDaily.com, 13.&nbsp;September 2016.
Actionfilm

En **Actionfilm** ass e Filmgenre an deem et generell ëm een oder méi Personnagë geet, déi fir dat Gutt stinn an d'Helde vum Film sinn, an ëm een oder méi Personnagen, déi fir dat Béist stinn. Si stinn an engem Konflikt, dee mat Gewalt geléist gëtt. Als Gewënner geet ëmmer den Held ervir.

An net all Actionfilm geet et ëm Antagonisten. Heiansdo steet am Mëttelpunkt vum Film och en Antiheld, deen net all déi "gutt" Qualitéite vun engem Held wéi dem James Bond huet, mee deen trotzdeem d'Sympathie vum Zuschauer huet. Beispiller sinn de Rambo an de Mad Max an den eponyme Filmer, déi enger grousser Gefor ausgesat sinn an alles dru setze fir ze iwwerliewen.

Vill aner Filmgenren iwwerhuelen dacks Elementer vun Actionfilmer, wéi zum Beispill Krichsfilmer, Superheldefilmer, Policefilmer, Western an anerer. Och vill Science-Fiction-Filmer a Fantasyfilmer sinn Actionfilmer, wéi zum Beispill d'Filmrei *[[Star Wars]]*. Normal kämpfen d'Protagoniste fir en Zil wéi e Schatz, d'Opléise vun engem Mysterium oder d'Befreie vun enger Persoun.

Generell handelt et sech ëm deier an opwendeg Filmproduktiounen, mat Stunts a Spezialeffekter. Heefeg Elementer an Actionfilmer sinn Explosiounen, Schéissereien, Nokampfzeenen a Verfollgungsjuegte mam Auto. Et geet vill manner ëm komplex Geschichten oder d'charakterlech Entwécklung vun de Figuren, wéi an engem Filmdrama.

Vill Actionfilmer, déi e kommerzielle Succès waren, kruten eng oder e puer Fortsetzungen, zum Beispill **' (1982), ''[[The Terminator]]'' (1984), ''[[Die Hard (Film 1988)|Die Hard]]'' (1988), **' (1996) an *[[The Bourne Identity]]* (2002).
Televisiounssender

En **Televisiounssender** oder **Fernseesender** steet fir:
* d'technesch Anlag, iwwer déi Radio- an Televisiounsprogrammer gesent ginn: Sender (Anlag)
* d'Entreprise oder Organisatioun, déi Televisiounssendungen produzéiert an diffuséiert: Televisiounssender (Organisatioun)
Percy Liza

De **Carlos Percy Liza Espinoza**, gebuer de 24. Mee 2000 zu Chimbote, ass e peruanesche Foussballspiller op der Stiermer-Positioun.

Zanter 2019 huet hien a senger Profiscarrière nëmme fir de Sporting Cristal gespillt.

## Um Spaweck
Sender (Anlag)

An der Telekommunikatioun ass e **Sender** eng elektronesch Anlag, déi elektromagnéitesch Welle produzéiert. Doduerch kënne bestëmmt Daten, wéi Téin oder Biller, iwwerdroe ginn.

Iwwer Sendere ginn ënner anerem d'Programmer vum Radio a Fernsee diffuséiert. Jo nodeem wat fir eng Frequenz se benotzen, gëtt tëscht Kuerzwellen-, Mëttelwellen-, Laangwellen- an Ultrakuerzwellesender ënnerscheet, déi mat LW, MW, KW, UKW ofgekierzt ginn.

## Kuckt och
* Televisiounssender
* Radiosender

## Um Spaweck
Bad Luck Banging or Loony Porn

***Bad Luck Banging or Loony Porn***, och ***Babardeala cu bucluc sau porno balamuc***, ass eng rumänesch Koproduktioun mat Lëtzebuerg, Tschechien a Kroatien vum rumänesche Regisseur Radu Jude, déi den 2. Mäerz 2021 hir Première hat.

## Wourëms geet et am Film?
De Film ass eng Satir iwwer alles, wat a Rumänien hautdesdaags schif leeft. Et komme 26 Theemen op d'Tapéit, dat Ganzt ronderëm eng privat Sexopnam vun enger Koppel, déi ongewollt am Internet lant.

De Film gouf 2021 um Filmfestival vu Berlin 2021 mam Gëllene Bier ausgezeechent.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
Angelo (Film)

***Angelo*** ass en éisträichesch-lëtzebuergesche biographesche Spillfilm vum éisträichesche Regisseur Markus Schleinzer. En hat seng Première um Toronto International Film Festival 2018.

## Wourëms geet et am Film?
De Film thematiséiert d'Liewe vun engem afrikanesche Jong, deen uganks vum 18. Joerhonnert als Sklav verschleeft an un eng éfranséisch Marquise verkaaft gouf. Dës huet en erzunn, him franséisch a Musek bäibruecht, a wéi ee sech an Europa ze behuelen hätt, an e gouf op den Numm Angelo gedeeft. Méi spéit emanzipéiert den Angelo sech, bestit sech a gëtt Papp, mee bleift bis un d'Enn vu snegem Liewen en Aussesäiter...

## Produktioun
De Film gouf zu Lëtzebuerg ë.&nbsp;a. am Meesebuerger Schlass gedréint, ma och an Éisträich, an der Belsch (Plage) an a Frankräich (zu Sillegny).

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck

* Fiche op luxfilmfest.lu
Chroma keying

**Chroma Keying** (oder *color keying*) ass e visuellen Effekt resp. eng Postproduktiounstechnik, bei där eng Chrominanz geholl gëtt fir Bildmaterial fräizestellen. Dës Technik gëtt am Kader vum Compositing benotzt, fir Hannergrënn a Fotoen oder Videoen auszetauschen. Dofir gëtt aus engem bestëmmte Faarfberäich en Alphakanal berechent. Am dackste gëtt gréng oder blo dofir geholl, well déi sech faarflech däitlech vum Hauttoun ënnerscheeden. Souwuel bei Televisiouns- wéi och Filmproduktioune gëtt da mat sougenannte **Greenscreens** oder **Bluescreens** geschafft. Andeems alles, wat gréng oder blo ass aus dem Bild 'erausgefiltert' gëtt, kann dat duerch e stateschen oder animéierten neien Hannergrond ersat ("incrustéiert") ginn.

Dës Technik gëtt z.&nbsp;B. gär bei Noriichtesendungen applizéiert, wou hannert dem Speaker sou Biller oder animéiert Grafiken ageblennt kënne ginn, oder beim Film, wou op déi Manéier Dekore ganz oder zum Deel hannert d'Schauspiller digital an der Postproduktioun agebaut kënne ginn, déi soss ze opwänneg oder onméiglech ze realiséiere gewiescht wären.
Théophile Schroell

De **Jean-Henri-Willibrord Theophile Schroell** (oder **Schröll**), gebuer de 5. Mäerz 1829 zu Iechternach, a gestuerwen den 9. September 1893 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Journalist an Editeur.

Hien ass zu Dikrech opgewuess, huet de Lycée ofgeschloss an 1850 den Exame fir Schoulmeeschter gemaach. Ma gläich drop huet hien dës Karriär opgi fir Journalist bei der liberaler Lokalzeitung *[[Der Wächter an der Sauer]]* ze ginn, déi säi Papp, de Joseph Antoine Schroell, erausbruecht huet.

1857 goung e bei de *[[Courrier du Grand-Duché de Luxembourg]]* schaffen, vun deem en 1865 Proprietär gouf. An der Zeitung huet de Schroell sech géint de Klerikalismus vun der kathoulescher Kierch a géint déi méiglech Annexioun vu Lëtzebuerg duerch Frankräich ausgeschwat *(kuckt: [[Lëtzebuerg-Kris]])*, ma och Virwërf gekontert, e wier zevill preisefrëndlech. 1868 huet hie seng Redaktiouns- a Publikatiounsaktivitéiten nei organiséiert, de *Courrier* bis Enn des Joers ofgeschloss a komplett duerch d*'[[Luxemburger Zeitung]]*, déi den 9. Mäerz ugefaang huet.

D'Zeitung vum Schroell huet sech bei innepoliteschen Theemen u fortschrëttlech Positioune gehalen, an huet sech agesat fir de Bau vun enger Eisebunn am Land, de Bau vun engem neien Theater, fir d'Ouverture vun enger Universitéit, asw.

De Schroell hat fënnef Kanner. Säin Enkel ass de Pianist Hans Bruch.

## Literatur
* Biographie Nationale du Pays de Luxembourg / Collection presentée par Jules Mersch. — Luxembourg, 1967. — XVIme Fascicule, pp. 439—466.
Comedie (Film)

Eng **Comedie** oder **Komödie**, heiansdo och **Comedy** oder **Kaméidisfilm** genannt, ass e breetgefächerte Genre am Film, deen den Zuschauer duerch witzeg Geschichten oder Personnage soll zum Laache bréngen. Traditionell geet eng Comedie gutt aus (en huet e sougenannten Happy End), och wann dat net ëmmer muss de Fall sinn.

An der Zäit vun de Stommfilmer ware de Slapstick-Filmer, dat heescht d'Schauspiller hunn duerch eng iwwerdriwwe kierperlech Aktivitéit d'Zuschauer zum Laache bruecht. Berüümt dofir sinn zum Beispill de Laurel and Hardy an den Charlie Chaplin. Spéider, mat den Tounfilmer, konnt och d'Situatioun an den Dialog dat humoristesch Element liwweren.

Et gëtt zwee grouss generell Formater: Filmer, déi vun engem grousse Schauspiller oder Komiker geleet ginn, duerch Witzer am richtege Moment a Sketchkomik; a Filmer, déi méi staark op d'Geschicht opbauen a sech duerch Situatiounskomik auszeechnen. Déi zwee Formater kënnen och zesummen an engem Film virkommen oder sech iwwerschneiden.

Eng Comedie erzielt generell eng onbeschwéiert Geschicht a wëll just ameséieren. Heiansdo liwwert se e politeschen oder soziale Kommentar iwwer bestëmmt gesellschaftlech Theme mat engem humoristeschen Ënnertoun.

Am Laf vun der Filmgeschicht hu sech immens vill Ënnergenren entwéckelt, déi meeschten humoristesch Elementer mat deene vun anere Genrë verbannen. D'Tragicomedie mécht d'Verbindung mam Drama, d'Sexcomedie mam Erotikfilm, d'Actioncomedie mam Actionfilm, d'Horrorcomedie mam Horrorfilm an d'romantesch Comedie mam Liebesfilm. Eng Filmparodie mécht de Geck mat anere Filmer an eng Filmsatir ridiculiséiert Persounen, Evenementer oder Zoustänn. E Mockumentary gëtt presentéiert wéi en Documentaire, mä erzielt eng fiktional Geschicht. U sech kann all Filmgenre mat den Elementer vun enger Comedie kombinéiert ginn.
Televisiounsserie

Eng **Televisiounsserie** oder **Fernseeserie**, dacks einfach **Serie** genannt, ass eng Emissioun an e puer Deeler, déi op engem Televisiounssender leeft. All Deel huet ongeféier déi selwecht Längt a gëtt **Episod** genannt. E Produktiounsofschnëtt mat e puer Episode gëtt **Staffel** (frs: *saison*, engl.: *season*) genannt.

De Lien tëscht den eenzelen Episoden a Staffelen ass meeschtens eng Geschicht, déi iwwert dem Laf vun der Serie erzielt gëtt, mat de selwechte Personnagen. Et gëtt awer och **Anthologieserien**, bei deenen d'Episoden, respektiv d'Staffelen zwar ënner engem selwechten Theema stinn, mee — anescht wéi bei gewéinlechen Televisiounsserien — ënnerschiddlech Figuren, eng ënnerschiddlech Handlung, oder eng ënnerschiddlech Besetzung spillen. Bei der Serie *[[Black Mirror (Televisiounsserie)|Black Mirror]]* zum Beispill erzielt all Episod eng eegestänneg Geschicht, déi onofhängeg vun den aneren Episoden ass. An *[[American Horror Story]]* gëtt iwwer de Laf vun enger Staffel eng Geschicht erzielt, a bal keng Staffel huet eppes mat deenen aneren ze dinn, obwuel meeschtens déi selwecht Schauspiller matspillen.

Eng Televisiounsserie ënnerscheet sech vum Televisiounsfilm, deen einfach e Spillfilm ass, dee produzéiert gouf, fir op engem Fernseesender ze lafen, an deen am Géigesaz zur Televisiounsserie eng eenzeg Unitéit ass an net an Episoden ënnerdeelt ass.

Et gi vill verschiddenen Zorten Serien, jee no Genre ënner anerem:
* Krimiserien: *[[Capitani]]*, **, *[[Tatort]]*
* Dokterserien: *[[Grey's Anatomy]]*, *[[Dr. House]]*, *[[Scrubs]]*
* Sitcomen: *[[Friends]]*, *[[Weemseesdet]]*
* Seefenoperen: *[[Gute Zeiten, schlechte Zeiten]]*, *[[Plus belle la vie]]*, *[[Dallas (Televisiounsserie 1978)|Dallas]]*
* Animatiounsserien: *[[SpongeBob SquarePants]]*, *[[The Simpsons]]*
* Animeserien: *[[Sailor Moon]]*, *[[Assassination Classroom]]*
* Horrorserien: *[[American Horror Story]]*, *[[The Twilight Zone (Televisiounsserie 1959)|The Twilight Zone]]*
* Jugendserien: *[[The O.C.]]*, *[[Dawson's Creek]]*
* Comedy-Drama: *[[Sex and the City]]*, *[[Weeds (Televisiounsserie)|Weeds]]*
* Thrillerserien: *[[Black Mirror (Televisiounsserie)|Black Mirror]]*, *[[Sløborn]]*, *[[Bad Banks]]*, *[[La casa de papel]]*
* Fantasyserien: *[[Game of Thrones]]*, *[[True Blood]]*
* Sciencefiction: *[[Star Trek]]*, *[[Stranger Things]]*

Eng Serienepisod ass generell tëscht 20 a 60 Minutte laang, woubäi et awer och Ausname ginn. Esou dauert all Episod an der franséischer Succèsserie *[[bref.]]* nëmmen tëscht 1 an 3 Minutten.
Wampach

**Wampach** ass e Familljennumm, deen op en Toponym zeréckgeet, deen et haut just nach a Komposita gëtt (Wäiss-, Uewer- an Nidderwampech). Leit mat deem Numm sinn oder waren:

* Auguste Wampach (1911-1988), lëtzebuergesche Paschtouer a Resistenzler;
* Camille Wampach (1884-1958), lëtzebuergeschen Historiker;
* Joseph Wampach (1923-1998), lëtzebuergeschen Theaterdirekter;
* Nicolas Wampach (1880-1950), lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Schrëftsteller;
* Nicolas Antonius Wampach SCJ (1909–1942), lëtzebuergesche réimesch-katoulesche Geeschtlechen an Dehonianer.
* Norry Wampach (1941), lëtzebuergesche Foussballspiller.
Sophie Proost

D**'Sophie Proost**, gestuerwen de 15. Januar 2022 am Alter vun 81 Joer, war eng lëtzebuergesch Theaterschauspillerin.

Si war an enge sëllegen Theaterproduktiounen ze gesinn, ënner anerem an der Revue, der *Jonggesellekëscht* vum Alain Atten, an och bei verschiddene Programmer vun de Makadammen. D'Sophie Proost war och vun Ufank u bei den RTL-Déckkäpp derbei.

## Um Spaweck
*"Volksschauspielerin Sophie Proost gestorben." wort.lu, 18.01.2022.
Traité vu London (1831)

Mam **Traité vu London vun 1831** (och nach *Traité vun den XVIII Artikele* genannt) hunn déi europäesch Groussmuechte Groussbritannien, Frankräich, Éisträich, Preisen a Russland d'Onofhängegkeet vun der Belsch no der belscher Revolutioun unerkannt. Dëst gouf an zwéi Verträg vum 20. Dezember 1830 an 20. Januar 1831 festgehalen. 

Traitéen déi méi spéit ofgeschloss goufen, hunn déi Ofkommessen och ëmmer confirméiert.

## Kuckt och
Traité vu London (1839)
Belsch Revolutioun

D**'Belsch Revolutioun** vun 1830 war d'Revolt géint de Kinnek Wëllem I. déi zur Trennung vun de südleche Provënzen (déi haiteg Belsch) vum Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlanden an zur Grënnung vun engem onofhängege Kinnekräich Belsch geféiert huet.

## Kuckt och

* Traité vu London (1831)
Televisiounssender (Organisatioun)

En **Televisiounssender** oder **Fernseesender** ass eng Institutioun, déi Televisiounsprogrammer diffuséiert an dacks och selwer produzéiert. Och d'Kanäl op der Televisioun, op deenen d'Programmer lafen, ginn esou genannt.

Eng Institutioun kann e puer Programmer mat ënnerschiddlechen Nimm senden, déi op ënnerschiddleche Kanäl um Fernsee lafen. Esou ass de belschen RTBF nieft verschiddene Radiosenderen och fir d'Televisiounsprogrammer La Une, Tipik a La Trois verantwortlech. D'RTBF ass en ëffentlech-rechtlech Fernseesender. 

Ëffentlech-rechtlech Fernseesender gi vum Staat finanzéiert a gedroen, wéi zum Beispill den ARD an den ZDF an Däitschland a France Télévisions (France 2, France 3...) a Frankräich.

Donieft gëtt et awer och privat Televisiounssenderen. Ee vun de gréisste private Mediegruppen an Europa, RTL Group, bedreift eng ganz Rei privat Fernseesenderen, zum Beispill de franséischen M6, den däitschen RTL Television oder den hollänneschen RTL4.

De gréisste lëtzebuergeschen Televisiounssender ass RTL Télé Lëtzebuerg. En ass e Spezialfall, well de Programm vun enger Privatentreprise produzéiert gëtt, déi de Lëtzebuerger Staat dofir finanziell kompenséiert. Am Konzessiounsvertrag tëscht RTL an dem Staat gouf 2020 festgehalen, dat de Staat RTL all Joer bis zu 10 Milliounen Euro bezilt, fir de finanziellen Defizit vun der Produktioun vum Programm ze kompenséieren.

## Kuckt och
* Radiosender
* Sender (Anlag)

## Um Spaweck

* Yves Steichen, Kulturgeschicht vu Lëtzebuerg: Mediegeschicht, op kulturgeschicht.lu
Cyclorama

**Cyclorama** ass eng lëtzebuergesch Museksgrupp, déi 2007 gegrënnt gouf an haaptsächlecht instrumentale Rock mécht.

## Bandgeschicht

De Sebastien Laas huet Cyclorama 2007 als Soloprojet gegrënnt. Hien huet 2009 eleng den Album *This Is Aerial Spacerock, Keep Your Hair On!!* produzéiert an opgeholl, deen 2010 erauskoum.

2009 ass de Batteur Pit Reyland derbäikomm, an duerno och de Bassist Yves Stephany. Si hunn zesummen eng Rei Concerte gespillt an och e puer EPen opgeholl, dorënner *Soundwave* (2011).

Den Yves Stephany huet de Projet 2014 verlooss. D'Joer drop huet Cyclorama um franséische Label *Chez Kito Kat* den Album *Astral Bender* erausbruecht. Deen huet eng Längt vun 42 Minutten an ass méi vun der New Wave beaflosst wéi vireg Verëffentlechungen. D'Releaseparty war de 5. Dezember 2015 am Atelier.

2023 hu Cyclorama den Album *Kill the Myth* erausbruecht, op deem fir d'éischt Kéier och Gesank ze héieren ass. Sänger ass de Sebastien Laas. Dat siwent a lescht Lidd vum Album, *Sleep Underneath*, huet eng Längt vu méi wéi 20 Minutten. D'Releaseparty war de 6. Mee an de Rotonden.

De Sebastien Laas war oder ass och Gittarist an de Gruppe Fracture (2005-2012) an Daily Vacation (zënter 2012). Hien huet en anere Projet mam Numm *Lunar Boy From Salem*. Den Yves Stephany war Bassist an de Gruppen John McAsskill a Metro.

## Diskografie

### Albumen
* 2008: *May VII. Live at Mudam* 
* 2010: *This Is Aerial Spacerock, Keep Your Hair On!!*
* 2014: *Astral Bender*
* 2017: *Cyclorama /*
* 2023: *Kill the Myth*

### [[Extended Play|EPen]]
* 2007: *Meeting Planets*
* 2011: *Honeymoon* 
* 2011: *Soundwave* 
* 2015: *Zodiac Free* 
* 2011: *Twin Asteroid* 
* 2011: *Neutra*
* 2020: *Remixes*

## Um Spaweck
* Cyclorama op Bandcamp, Soundcloud a Facebook
* Diskografie  op Rate Your Music
Meat Loaf

De **Meat Loaf**, gebuer de 27. September 1947 als *Marvin Lee Aday* zu Dallas, am Texas (zanter 1983 *Michael Lee Aday*), a gestuerwen den 20. Januar 2022, war en US-amerikanesche Rocksänger a Schauspiller. Hie war bekannt fir seng theatralesch-bombastesch Concertsoptrëtter. Wärend senger bal 55-järeger Karriär goufen iwwer 100&nbsp;Milliounen vu sengen Albume verkaaft. 
Bekannt Stécker vun him sinn *You took the words right out of my mouth* oder *Heaven can wait*, déi den Jim Steinman komponéiert huet. Doriwwer eraus huet hien an iwwer 65&nbsp;Filmer matgespillt, dorënner *[[The Rocky Horror Picture Show]]* (1975) oder *[[Fight Club]]* (1999).

Säi Spëtznumm, deen e wéinst senger Korpulenz krut, an deen en zum Kënschtlernumm gemaach huet, heescht iwwersat "Hackbrot".

## Literatur
*Meat Loaf, David Dalton: *To Hell And Back. An Autobiography.* Virgin, London 2000, ISBN 0-7535-0443-X.
*Patrizia Kurz, Ralph Isenbarth: *Meat Loaf. Phönix aus der Hölle. Eine Biographie.* Edel Company, Hamburg 1994, ISBN 3-927801-84-4.
*Andreas Fallscheer: *Meat Loaf.* Zsolnay, Wien 1994, ISBN 3-552-05141-4.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum Meat Loaf 

## Referenzen
Sacem Luxembourg

D**'Sacem Luxembourg**, och nach **SACEM Luxembourg** geschriwwen, ass eng lëtzebuergesch Organisatioun, déi sech fir de Respekt vum Auteursrecht asetzt. Si ass och dofir verantwortlech, fir d'Taxen am Kader vum Auteursrecht anzesammelen an un d'Auteuren auszebezuelen.

D'Sacem gouf am November 2002 op Initiativ vun der franséischer *Société des auteurs, compositeurs et éditeurs musicaux* (SACEM) an der franséischer *Societe pour l'administration de droit de reproduction mecanique des auteurs, compositeurs et editeurs* (SDRM) gegrënnt. Den éischte Gerant war, bis 2010, de Bob Krieps. Mat den Aktivitéite gouf den 1. Januar 2003 ugefaangen.

2020 waren 1.200 Kreateure bei der Sacem Luxembourg ageschriwwen, dovu krut ronn d'Hallschent eng Remuneratioun vun der Sacem. Dat Joer huet d'Sacem 1 Millioun Euro u Lëtzebuerger Kënschtler iwwerwisen, a 5 Milliounen u Kënschtler aus dem Ausland.

## Literatur
* ''Rôle et fonctionnement de la SACEM Luxembourg'', Marc Nickts, Forum Nr. 305, Säit 49ff
Jean-Claude Mézières

De **Jean-Claude Mézières**, gebuer den 23. September 1938 zu Paräis, a gestuerwen den 23. Januar 2022, war e franséische Kënschtler a Comiczeechner. Hie gouf duerch d'Comicserie *[[Valérian et Laureline]]*, fir déi en 1984 mam Grand Prix de la Ville d'Angoulême ("Prix Alfred") geéiert gouf, bekannt.

1955 huet hien ugefaangen, fir Comicmagaziner ze zeechnen. 1965 ass en eng Zäitchen an d'USA gaangen, fir am Montana an am Arizona als Cowboy ze schaffen. Zu Salt Lake City huet hie säi Jugendkolleeg Pierre Christin erëmgetraff, deen do Franséischcourse ginn huet. An de Joren dono hunn déi zwéin d'Science-Fiction-Serie *Valérian et Laureline* geschaaft, déi an der Zäitschrëft *[[Pilote]]* erauskoum. 23 Albume sinn esou zustane komm.

Fir de Film *[[Le cinquième élément]]* huet de Jean-Claude Mézières zesumme mam Jean Giraud den Design entworf.

## Albumen

## Um Spaweck

* Dem Jean-Claude Mézières seng Websäit
Yvette Mimieux

D**'Yvette Mimieux**, gebuer als *Yvette Carmen Mimieux*, den 8. Januar 1942 zu Los Angeles a Kalifornien, an och do gestuerwen de 17. Januar 2022, war eng US-amerikanesch Schauspillerin.

D'Yvette Mimieux war vun 1972 bis 1985 mam Filmregisseur Stanley Donen bestuet.

## Filmographie
### Kino
* 1958: *A Certain Smile* - Regie: Jean Negulesco - Haaptacteuren: Rossano Brazzi, Joan Fontaine
* 1960: *Platinum High School* - Regie: Charles F. Haas - Haaptacteuren: Mickey Rooney, Terry Moore
* 1960: *[[The Time Machine (Film 1960)|The Time Machine]]* - Regie: George Pal - Haaptacteuren: Rod Taylor, Sebastian Cabot
* 1960: *Where the Boys Are* - Regie: Henry Levin - Haaptacteuren: Dolores Hart, George Hamilton
* 1962: *Light in the Piazza* - Regie: Guy Green - Haaptacteuren: Olivia de Havilland, Rossano Brazzi
* 1962: *[[The Four Horsemen of the Apocalypse (Film 1962)|The Four Horsemen of the Apocalypse]]* - Regie: Vincente Minnelli - Haaptacteuren: Glenn Ford, Ingrid Thulin
* 1962: *The Wonderful World of the Brothers Grimm* - Regie: Henry Levin, George Pal - Haaptacteuren: Laurence Harvey, Karlheinz Böhm
* 1962: *Diamond Head* - Regie: Guy Green - Haaptacteuren: Charlton Heston, George Chakiris
* 1963: *Toys in the Attic* - Regie: George Roy Hill - Haaptacteuren: Dean Martin, Geraldine Page
* 1964: *Looking for Love* - Regie: Don Weis - Haaptacteuren: Connie Francis, Jim Hutton
* 1965: *Joy in the Morning* - Regie: Alex Segal - Haaptacteuren: Richard Chamberlain, Arthur Kennedy
* 1965: *The Reward* - Regie: Serge Bourguignon - Haaptacteuren: Max von Sydow, Efrem Zimbalist Jr.
* 1967: *Monkeys, Go Home!* - Regie: Andrew V. McLaglen - Haaptacteuren: Maurice Chevalier, Dean Jones
* 1967: *The Caper of the Golden Bulls* - Regie: Russell Rouse - Haaptacteuren: Stephen Boyd, Giovanna Ralli
* 1968: *The Mercenaries* - Regie: Jack Cardiff - Haaptacteuren: Rod Taylor, Peter Carsten
* 1968: *Three in the Attic* - Regie: Richard Wilson - Haaptacteuren: Christopher Jones, John Beck
* 1970: *The Picasso Summer* - Regie: Robert Sallin - Haaptacteuren: Albert Finney, Luis Miguel Dominguín
* 1970: *The Delta Factor* - Regie: Tay Garnett - Haaptacteuren: Christopher George, Diane McBain
* 1972: *Skyjacked* - Regie: John Guillermin - Haaptacteuren: Charlton Heston, James Brolin
* 1973: *The Neptune Factor* - Regie: Daniel Petrie - Haaptacteuren: Ben Gazzara, Walter Pidgeon
* 1975: *Journey into Fear* - Regie: Daniel Mann - Haaptacteuren: Sam Waterston, Zero Mostel
* 1976: *Jackson County Jail* - Regie: Michael Miller - Haaptacteuren: Tommy Lee Jones, Lisa Copeland
* 1979: *The Black Hole* - Regie: Gary Nelson - Haaptacteuren: Maximilian Schell, Anthony Perkins
* 1981: *Circle of Power* - Regie: Bobby Roth - Haaptacteuren: Christopher Allport, John Considine
* 1985: *The Fascination* - Regie: Serge Bourguignon - Haaptacteuren: Chad McQueen, Shiori Sakura

## Um Spaweck
Gwyneth ten Raa

D**'Gwyneth ten Raa**, gebuer den 11. Mee 2005, ass eng hollännesch-lëtzebuergesch Schileeferin.

Si huet Lëtzebuerg op den Olympesche Spiller 2022 zu Beijing representéiert, als éischt weiblech Athleetin aus Lëtzebuerg bei Olympesche Wanterspiller. Als jéngst vun allen Athleetinnen ass si am Slalom an am Riseslalom ugetrueden. Béid Kéieren ass si am éischten Tour eliminéiert ginn. Och bei den Olympesche Wanterspiller 2026 war si mat derbäi.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Mergenthaler

**Mergenthaler** ass de Familljennumm vu follgenge Persounen:
* André Mergenthaler (*1957), lëtzebuergesche Museker
* Ascan Mergenthaler (* 1969), däitschen Architekt
* Benedikt Mergenthaler (1567–1640), däitschen Apdikter
* Benno Mergenthaler (1886–1983), däitsche Jurist
* Christian Mergenthaler (1884–1980), däitsche Politiker (NSDAP)
* George Mergenthaler (1920-1944), amerikaneschen Zaldot, zu Eschweiler gefall, 
* Hannah Mergenthaler (* 1997), däitsche Sprinterin
* Ottmar Mergenthaler (1854–1899), däitsch-amerikanescher Auermécher an Erfinder vun der Linotype-Setzmaschinn
* Otto Mergenthaler (1898–2001), däitsche Biolog
* Volker Mergenthaler (* 1969), däitsche Germanist
Arsène Geubel

Den **Arsène Geubel**, gebuer den 31. Dezember 1913 zu Arel, a gestuerwen de 15. September 2010 zu Namur, war e belsche Lycéesprofesser an Archeolog.

Den Arsène Geubel huet, no der Primärschoul zu Arel an no sengem Secondaire bei de Jesuitten zu Namur an zu Léck, klassesch Philologie op der Universitéit vu Léck studéiert (bis 1936). No enger éischter Ustellung als Enseignant zu Seraing, gouf e Professer fir Griichesch a Latäin am Athénée royal de Neufchâteau (vun 1938 bis 1976). Hien huet niewelaanscht enorm vill fir d'Archeologie an der Provënz Lëtzebuerg geleescht.

Kuerz nom Zweete Weltkrich gouf hie Member vun der *[[Commission royale des monuments, sites et fouilles|Commission royale des monuments et sites]]*, wou hie bis 1989 staark implizéiert war, an 1963 gouf e Vizepresident vun der *Commission nationale des fouilles*. Schonn 1947 war hien zum effektive Member vum *[[Institut archéologique du Luxembourg]]* zu Arel gewielt ginn, wou en zanter 1946 Administrateur war. Hien huet säi kritescht Denken a seng Ausdrocksfräiheet ëmmer behalen an d'Zesummenaarbecht mat anere Veräiner a senger Provënz, respektiv mat deenen hire Publikatioune gefleegt a gefërdert. Sou huet hien a verschiddene Revuen, wéi *[[Glain et Salm Haute Ardenne]]*, *[[Le Pays gaumais]]*, *Curia Arduennae* oder *Ardenne et Famenne*, awer och an de Kultursäite vun der Regionalzeitung *L'Avenir du Luxembourg*, zimmlech reegelméisseg Artikelen a soss Ausgruwungsraporte verëffentlecht. Hien huet nämlech a senger fräier Zäit vill Prospektiounsaarbecht a Recherche gemaach a sou eng Rei vun Entdeckunge gemaach. Eng Partie vu sengen Artikele sinn a méi prestigiéise Fachrevuen an der Belsch oder am Ausland publizéiert ginn. Obwuel hie sech just als Archeolog betruecht huet, huet hie mam Banquier an Historiker Louis Gourdet d'Geschicht vun Neufchâteau a senger Ëmgéigend opgeschafft an 1956 a Buchform publizéiert.

## Publikatiounen
* [Mam Louis Gourdet] * Histoire du pays de Neufchâteau. La ville. la seigneurie. Le ban de [[Mellier]]*; Gembloux, 1956. 
* [Mam Pierre Pereaux] *Le centenaire de l'Athénée royal de Neufchâteau 1850-1950*; Léck (Dessain), 1950; 40 Säiten.
* Fir seng vill archeologesch Bäiträg, kuckt ë. a.: Marie-Hélène Corbiau, *Répertoire bibliographique des trouvailles archéologiques de la province de Luxembourg* (1978).

## Literatur
* Pierre Hannick, Guido Hossey, Louis Lejeune, *Arsène Geubel. Notice biographique*; in: *Le Luxembourg au fil des siècles - Liber amicorum Arsène Geubel*; Neufchâteau (Weyrich Édition), 2007; Ss. 5-14 (ill.).
* Sonia Klauner, *Arsène Geubel, le professeur*; in: *Le Luxembourg au fil des siècles - Liber amicorum Arsène Geubel*; Neufchâteau (Weyrich Édition), 2007; Ss. 15-20 (ill.).
Pampelmousse

D**'Pampelmousse** oder **Pampelmuss** (*Citrus maxima*; Latäin fir: "déi gréisst Zitroun") ass en ëmmergrénge Bam, op deem déi gréisst Zitrusfriichte wuessen. D'Fruucht gëtt och esou genannt. D'Planzenaart gehéiert zu der Famill vun de Rutaceae a kënnt ursprénglech aus dem tropesche Südostasien.

## Beschreiwung

De Pampelmoussëbam ass e mëttelgroussen, ëmmergrénge Bam. D'Äscht si liicht horeg an hunn eng roudelzeg Faarf. D'Blieder sinn am Verglach zu aneren Zitrusplanze grouss an ënnendrënner liicht hoereg. Un der Spëtzt si se ofgeronnt. D'Bléien, déi eenzel oder a Kluddere vu bis zu hirer 20 virkommen, si wäiss bis roudelzeg.

D'Friichten (Hesperidien) bestinn aus 10 bis 15 Segmenten ("Zéiwen"). D'Schuel ass déck an huet bausseneng giel bis giel-gréng Faarf. Et gëtt och Zorte mat rosa- bis routfleeschege Friichten. Bei e puer Zorte kann d'Fruucht bis zu 30&nbsp;cm am Duerchmiesser grouss ginn a bis zu 2 Kilogramm weien. Jee no Zort kënne bis zu 200 Somkären, oder guer keng, dra sinn.

Den Numm "Pampelmousse" kënnt aus dem Hollännesche *pompelmoes* oder *pampelmoes*, dat et do op d'mannst zanter 1648 gëtt. D'Etymologie ass net ganz kloer; et kéint eng Zesummesetzung aus *pompel,* "décke Batz", an eng Verkierzung vum Portugisesche *limões*, "Zitrounen", sinn.

Dacks gëtt "Pampelmuousse" och zum Grapefruit gesot, déi eng Kräizung aus der Pampelmousse an der Orange ass.

## Literatur
* W. Reuther, H. J. Webber, L. D. Batchelor (Hrsg.): *[https://web.archive.org/web/20100706073230/http://lib.ucr.edu/agnic/webber/Vol1/Vol1TOC.html The Citrus Industry.]* Bd. 1. University of California, Riverside 1967

## Um Spaweck
Mellier

**Mellier** (op Wallounesch *Mâliè*) ass eng Uertschaft a Sektioun vun der belscher Gemeng Léglise an der Provënz Lëtzebuerg an an der Régioun Wallounien.
## Geographie
D'Uertschaft läit am Dall vun der Baach mam selwechten Numm souwéi vum *Ruisseau de Bortémont* an dem *Ruisseau de la Grande-Fagne*.

## Verkéier

D'Uertschaft ass iwwer d'N 897 un d'nationaalt Stroossennetz ugeschloss. Eng Niewestrooss féiert am Oste bis op Tibessart.

Bis 1984 hat Mellier iwwer seng Gare e Voyageursuschloss op der Infrabel-Linn 162 (Sterpenech-Namur).
## Geschicht
Zu Mellier goufe prehistoresch Iwwerreschter souwéi Spuere vu merowengesche Baustrukturen entdeckt. Déi eelst schrëftlech Mentioun vu Mellier ass vum Joer 763 n. Chr., ënnert der Form vu "Maslario". Am 8. Joerhonnert gouf et zu Mellier e merowengescht Landgutt (*domaine*) dat mat Longlier gekoppelt war, an e Schrëftstéck seet, datt de Kinnek Pippin III., genannt "de Kuerzen", sech am Joer 763 fir e puer Deeg do opgehalen huet.

Dat Landgutt, dat en Deel vum kinnekleche *Fiscus* war, koum am Laf vum 10. Joerhonnert bei d'Grofe vu Chiny. Als Zentrum vun engem Bann oder Herrschaftsgebitt gouf et dunn d'Apanage vum Thierry de Mellier, dem zweetgebuerene Jong vum Grof vu Chiny. Doraus ass du, mat der Herrschaft vun Neufchâteau, eng Probstei entstanen, déi ronn véierzeg Dierfer ëmfaasst huet. Duerno deelt Mellier mat sengem Bann d'Schicksal vun Neufchâteau.

1268, allerdéngs, gouf d'Buerganlag vu Mellier vum Grof vu Lëtzebuerg zerstéiert.

Ënnert dem franséisch-revolutionäre Regimm gouf Mellier eng Gemeng an ass dat bis zur belscher Gemengereform vun 1977 bliwwen.

## Kuckeswäertes
*Forge haute vu Mellier (Klasséiert Monument)
*Schmelz vu Mellier-Bas

* Jean-Jacques Jespers, *Dictionnaire des noms de lieux en Wallonie et à Bruxelles*; Bréissel (Éditions Racine), 2005. - ISBN 2-87386-409-5
Barriera a Settentrione

** Barriera a Settentrione** ass en italieenesche Film vum Luis Trenker aus dem Joer 1950.

## Ëm wat geet et am Film?

Zwee Poliziste maache Juegd op Schmuggler op der italieenesch-éisträichescher Grenz an de Bierger.

## Soss
Vum Film gouf eng italieenesch an eng däitsch Versioun gedréit, déi lescht koum ënner dem Titel *Duell in den Bergen* eraus. Mat deem Film hat d'Marianne Hold hiren Duerchbroch als Schauspillerin.

## Um Spaweck
Ferien vom Ich (Film 1952)

** Ferien vom Ich** ass en däitsche Film vum Hans Deppe aus dem Joer 1952 no engem Roman vum Paul Keller.

## Ëm wat geet et am Film?
Den amerikanesche Milliardär George B. Stefenson mécht op enger Geschäftsrees an Europa, en Häerzinfarkt. Op Rot vu sengem Dokter muss hien e puer Méint ausspanen.

## Um Spaweck
Pesaro

**Pesaro**  ass eng Hafestad an der Regioun Marche, an d'Provënzhaaptstad vun der Provënz Pesaro an Urbino.

Pesaro huet 95.203 Awunner (Stand 31. Dezember 2019) op enger Stadfläch vun 126&nbsp;km². Et ass e wichtegen Touristenzentrum op der italieenescher Adriaküst. Pesaro läit um Floss Foglia, dee no bei der historescher Alstad an d'Adria mëndt.

Nopeschgemenge sinn: Fano, Gabicce Mare, Gradara, Mombaroccio, Monteciccardo, Montelabbate, Tavullia a Vallefoglia.

## Kultur
Zu Pesaro ass d'Gebuertshaus vum Gioachino Rossini. Déi nei Oper vun der Stad gouf den 10. Juni 1818 mat enger Oféierung vum Rossini senger Oper *[[La gazza ladra]]* opgemaach. Zanter 1980 gëtt et do all Joer am Summer de Rossini Opera Festival Pesaro. Ausserdeem gëtt et do zanter 1965 de Pesaro Film Festival (Mostra Internazionale del Nuovo Cinema).

## Kuckeswäertes

* D'Kathedral vu Pesaro gouf am 13./14. Joerhonnert iwwer e fréichrëschtleche Bau gebaut, vun där haut just nach e gotescht Portal an eng staark restauréiert Fassad iwwreg sinn. Déi dräi Schëffer goufe bannenan tëscht 1866 an 1903 komplett nei gemaach. Kuckeswäert si spéitréimesch Mosaicker, déi ënner dem Buedem fonnt goufen.
* D'Villa Ruggieri, e Bau am Jugendstil;
* D'Villa Imperiale, e Renaissance-Schlass (1469-1530), baussent der Stad um Hank vum Monte Piccio.

## Jumelagen
* Rovigno an Istrien, Kroatien, zanter 1999
* Nanterre an der Île-de-France, zanter 1969
* Ljubljana a Slowenien, zanter 1964
* Mainz an Däitschland
* Watford an der Grofschaft Hertfordshire, a Groussbritannien, zanter 1988
* Qinhuangdao a China
* Rafah an der Gazasträif, Palestina
* Keita am Niger, zanter 1987

## Um Spaweck
Ave Maria (Film 1953)

**Ave Maria** ass en däitsche Film vum Alfred Braun aus dem Joer 1953.

## Ëm wat geet et am Film?
E Melodrama ëm eng Sängerin.

## Um Spaweck
Hochzeitsglocken

**Hochzeitsglocken** ass en däitschen Heimatfilm vum Georg Wildhagen aus dem Joer 1953 no engem Roman vum Werner Hill.

## Ëm wat geet et am Film?
Drama am Genre vum däitschen Heimatfilm.

## Um Spaweck
Marianne (Film 1955)

**Marianne** ass e franséisch-däitsche Film vum Julien Duvivier aus dem Joer 1955 no engem Roman vum Peter de Mendelssohn.

## Ëm wat geet et am Film?
De Vincent lieft an engem Pensionat bei engem Séi a Bayern. No beim Pensionat läit en onheemlecht Schlass. Mat e puer Frënn versicht hien an dat Schlass ze kommen an am Schlass begéint hien eng wonnerschéi jonk Fra, d'Marianne…

## Um Spaweck