open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Claude Laydu

De **Claude Laydu**, gebuer den 10. Mäerz 1927 zu Etterbeek, a gestuerwen den 29. Juli 2011 zu Massy, war e Schauspiller an TV-Produzent.

## Filmographie
* 1951: *[[Journal d'un curé de campagne (Film)|Journal d'un curé de campagne]]* - Regie: Robert Bresson - Haaptacteuren: Nicole Maurey, Antoine Balpêtré
* 1951: *[[Le voyage en Amérique]]* - Regie: Henri Lavorel - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Yvonne Printemps
* 1952: *[[Au cœur de la Casbah]]* - Regie: Pierre Cardinal - Haaptacteuren: Viviane Romance, Peter van Eyck
* 1952: *[[Nous sommes tous des assassins]]* - Regie: André Cayatte - Haaptacteuren: Marcel Mouloudji, Raymond Pellegrin
* 1952: *[[Le chemin de Damas (Film 1952)|Le chemin de Damas]]* - Regie: Max Glass - Haaptacteuren: Michel Simon, Jean-Marc Tennberg
* 1953: *[[La guerra de Dios]]* - Regie: Rafael Gil - Haaptacteuren: Francisco Rabal, Fernando Sancho
* 1953: *[[Le bon Dieu sans confession]]* - Regie: Claude Autant-Lara - Haaptacteuren: Danielle Darrieux, Ivan Desny
* 1953: *[[La route Napoléon]]* - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Henri Vilbert
* 1954: *[[Raspoutine (Film 1954)|Raspoutine]]* - Regie: Georges Combret - Haaptacteuren: Pierre Brasseur, Isa Miranda
* 1954: *[[Attila (Film 1954)|Attila]]* - Regie: Pietro Francisci - Haaptacteuren: Anthony Quinn, Sophia Loren
* 1954: *[[Interdit de séjour]]* - Regie: Maurice de Canonge - Haaptacteuren: Joëlle Bernard, Daniel Cauchy
* 1956: *[[Altair]]* - Regie: Leonardo De Mitri - Haaptacteuren: Antonella Lualdi, Franco Interlenghi
* 1955: *[[Sinfonia d'amore]]* - Regie: Glauco Pellegrini - Haaptacteuren: Marina Vlady, Lucia Bosé
* 1957: *[[La roue (Film 1957)|La roue]]* - Regie: André Haguet, Maurice Delbez - Haaptacteuren: Jean Servais, Pierre Mondy
* 1960: *[[Le dialogue des Carmélites]]* - Regie: Philippe Agostini, Raymond Léopold Bruckberger - Haaptacteuren: Jeanne Moreau, Alida Valli
* 1961: *[[Italienisches capriccio]]* - Regie: Glauco Pellegrini - Haaptacteuren: Christine Laydu, Christel Bodenstein
* 1963: *[[Mafia a la sbarra]]* - Regie: Oreste Palella - Haaptacteuren: Massimo Girotti, Jany Clair

## Um Spaweck
* IMDb
Lick (Moundkrater)

De **Lick** ass en Aschlagkrater um ëstleche Rand vun der viischter Äerdmoundsäit, um südwestleche Rand vum Mare Crisium, südwestlech vum Krater Picard an direkt südlech vum klengen, awer opfällege Greaves.
De Krater ass bis op de Ramplisrand vun de Marelaven bal ganz iwwerschwemmt.

## [[Niewekrater]]en

De Krater gouf am Joer 1935 vun der IAU offiziell nom US-amerikanesche Wëssenschaftler James Lick benannt.

## Um Spaweck
* Lick op The-Moon Wiki
Christian Thielen

De **Christian Thielen**, gebuer de 25. Dezember 1978 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Leefer. Hien ass fréiere Member vum Sportclub *CS Luxembourg* (CSL).

Hien huet seng Carrière als Sportler 1990 ugefaangen. 7-mol (an de Joren 1997, 1999, 2001, 2003, 2005, 2007 an 2009) huet hie Lëtzebuerg bei de Spiller vun de klenge Länner vertrueden, an och war 2001 lëtzebuergesche Landesmeeschter op den 800 Meter.

## Kuckt och
Greaves (Moundkrater)

De **Greaves** ass en Aschlagkrater um ëstliche Rand vun der viischter Äerdmoundsäit, um südwestleche Rand vum Mare Crisium, direkt nërdlech beim Krater Lick.
Dee kaum erodéierte Krater ass schuelefërmeg mat engem flaache Buedem.

De Krater krut 1976 vun der IAU offiziell den Numm vum britteschen Astronom William Greaves.

## Um Spaweck
* Krater Greaves (uewe lénks) iwwer dem Krater Lick
Nick Clesen (Vëlossportler)

Den **Nick Clesen**, gebuer den 19. Januar 1986 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche professionelle Vëlossportler. Hien ass fréiere Member vun de Sportclibb *Continental Cycling Team Differdange* an *LP 07 Schifflange*, an och vun der Lëtzebuerger Nationalekipp.

2006 huet hien déi Lëtzebuerger Landesmeeschterschaft gewonnen.

## Kuckt och
Andy May (Homonymie)

Et gëtt verschidde Persounen déi **Andy [[May]]** heeschen:
* Andy May (* 1989), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Andy May (Brittesche Foussballspiller) (* 1964), e brittesche Foussballspiller.
* Andy May (Presentateur) (* 1987), e britteschen Televisiounspresentateur a Radiosspeaker.

## Kuckt och
* Andrew J. May (1875–1959), en US-amerikanesche Jurist vu Kentucky.
Josiane Shen

D**'Josiane Shen**, och heiansdo als **Josiane** ernimmt, ass eng fréier lëtzebuergesch Televisiounspresentatrice a Journalistin. An de Joren 1960 bis 1970 huet si als Presentatrice bei Télé Luxembourg geschafft.

Si gouf als Moderatorin vum Eurovision Song Contest 1966 zu Lëtzebuerg wäit bekannt.
Bhumibol Adulyadej

De **Bhumibol Adulyadej** *de Groussen* (**Rama IX.**); thailännesch: ภูมิพลอดุลยเดช, (*Phumiphon Adunyadet*; []), gebuer de 5. Dezember 1927 zu Cambridge am Massachusetts, a gestuerwen den 13. Oktober 2016 zu Bangkok, war vum 9. Juni 1946 bis zu sengem Doud Kinnek vun Thailand. Hie war den néngte Kinnek vun der Chakri-Dynastie, den Neveu vum Prajadhipok *(Rama VII.)* an de klenge Brudder vum Ananda Mahidol *(Rama VIII.)*.

Dem Bhumibol Adulyadej seng Eltere waren de Prënz Mahidol Adulyadej, Fürst vu Songkhla, a seng Fra *Mom* Sangwal, déi spéiderhin den Numm Srinagarindra krut. Wéi säi Monni Prajadhipok 1935 ofgedankt huet, ouni Kanner ze hunn, gouf dem Bhumibol säi Brudder Ananda Kinnek. Dëse gouf den 9. Juni 1946 erschoss opfonnt, an de Bhumibol gouf neie Kinnek. Hien huet awer fir d'éischt seng Ausbildung an der Schwäiz ofgeschloss, sou laang war säi Monni Regent. 1950 huet hie sech mat der *Mom Rajawongse* Sirikit Kitiyakara bestuet.

Kuerz virdrun, de 5. Mee 1950 gouf hien am Grousse Palais zu Bangkok gekréint.

D'Koppel krut 4 Kanner: d'Prinzessin Ubol Ratana, de Kinnek Maha Vajiralongkorn, d'Prinzessin Maha Chakri Sirindhorn an d'Prinzessin Chulabhorn Walailak.

Hie war mat senger Fra vum 17. bis den 19. Oktober 1960 op offizieller Staatsvisitt zu Lëtzebuerg.

## Gielercher (Auswiel)

### Lëtzebuerg
(1960)

### Ausland

* 
* Grousskräiz vum Leopoldsuerden (1960)

## Literatur
* Paul M. Handley: *The King Never Smiles. A Biography of Thailand's Bhumibol Adulyadej.* Yale University Press, New Haven 2006, ISBN 0-300-10682-3.
* Nicholas Grossman, Dominic Faulder (Hrsg.): *King Bhumibol Adulyadej – A Life's Work. Thailand's Monarchy in Perspective.* Éditions Didier Millet, Singapur 2012, ISBN 978-981-4260-56-5.

## Um Spaweck

* Jörg Auf dem Hövel: ''Der Monarch, das Militär, die Demokratie.'' In: *Telepolis.* 20. September 2006.
* Paul Handley: *[http://www.zeit.de/2009/17/Bhumibol Der Letzte seiner Art.]* In: *Zeit Online.* 16. April 2009.
David Claerebout

Den **David Claerebout**, gebuer de 16. Mee 1987 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Triathleet a fréiere Cyclo-Cross-Vëlossportler. Hien huet seng Carrière als Profi-Vëlossportler 2004 an als Triathleet 2014 ugefaangen.

2008 huet hien déi Lëtzebuergesch Landesmeeschterschaft am Cyclo-Cross gewonnen.

## Kuckt och
Clive Russell

De **Clive Russell**, gebuer de 7. Dezember 1945 an der englesche Grofschaft Hampshire, ass e brittesche Schauspiller. Hien huet seng Carrière als Filmschauspiller 1960 ugefaangen.

1996 gouf hie fir den Genie Award nominéiert.

## Filmographie (Auswiel)

* 1965: *[[The Naked Brigade]]*
* 1992: *[[The Power of One]]*
* 1993: *[[Soft Top Hard Shoulder]]*
* 1993: *[[The Hawk (Film 1993)|The Hawk]]*
* 1995: *[[Margaret's Museum]]*
* 1997: *[[Oscar and Lucinda]]*
* 1999: *[[The 13th Warrior]]*
* 1999: *[[My Life So Far]]*
* 2000: *[[Out of Depth]]*
* 2001: *[[The Emperor's New Clothes (Film 2001)|The Emperor's New Clothes]]*
* 2001: *[[Bodywork (Film 2001)|Bodywork]]*
* 2001: *[[Mr In-Between]]*
* 2002: *[[Silent Cry (Film)|Silent Cry]]*
* 2004: *[[Ladies in Lavender]]*
* 2004: *[[King Arthur (Film 2004)|King Arthur]]*
* 2004: *[[The Rocket Post]]*
* 2005: *[[Festival (Film 2005)|Festival]]*
* 2008: *[[Made of Honor]]*
* 2008: *[[Lezione 21]]*
* 2009: *[[Book of Blood]]*
* 2009: *[[Beyond the Pole]]*
* 2009: *[[Dead Man Running]]*
* 2009: *[[Sherlock Holmes (Film 2009)|Sherlock Holmes]]*
* 2010: *[[The Wolfman (Film 2010)|The Wolfman]]*
* 2011: *[[The Wicker Tree (Film 2011)|The Wicker Tree]]*
* 2011: *[[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]*
* 2012: **'
* 2013: **'
* 2016: *[[The Young Messiah]]*
* 2016: *[[The Limehouse Golem]]*
* 2016: *[[Their Finest]]*
* 2017: *[[The Hatton Garden Job]]*

## Um Spaweck
FUNcube-1

De **FUNcube-1** (nom Start och **AMSAT-OSCAR 73** genannt) ass en Amateurfunksatellit, deen a kollektiver Aarbecht vu britteschen an hollänneschen Amateurfunker entwéckelt a gebaut gouf. Formell ass de FUNcube-1 als hollännesche Satellit registréiert.

De Cubesat-Satellit gouf den 21. November 2013 vum Kosmodrom Jasny aus gestart. Hie gouf zesumme vun AMSAT-UK an AMSAT-NL gebaut an huet en 20&nbsp;kHz breeden Lineartransponder fir Zweewee-Funkverkéier mat Uplink am 70-Zentimeter-Band an Downlink am 2-Meter-Band u Bord.

D'Buedemkontrollstatioun steet am National Radio Centre vun der Radio Society of Great Britain beim Museum am Bletchley Park.

## Empfänger

Fir d'Ënnerstëtzung vu Schoulen an aneren Interessenten, déi FUNcube empfänke wëllen, huet AMSAT en einfache SDR-Empfänger a Form vun engem USB-Stick entwéckelt.

De "FUNcube Dongle" genannten Empfänger ass vun der Langwellefrequenz 150&nbsp;kHz bis 1,9&nbsp;GHz ze benotzen, also och fir den Empfang vu Radio an aner Satellittesignaler gëeegent.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Offizielle Website
>
COMPASS-1

De **COMPASS-1**, oder **Compass One**, ass e Klengsatellit a CubeSat-Format, deen d'Studente vun der FH Aachen vun 2003 bis 2008 entwéckelt hunn.

## Opbau a Missioun
De COMPASS-1 huet e Gewiicht vu ronn engem Kilo. Seng Galliumarsenid-Solarpaneele liwweren eng elektresch Leeschtung vun zwee Watt. Déi Dräi-Achsen-Stabilisatioun erfollegt iwwer Magnéitspulen. D'Liewensdauer war fir sechs Méint berechent. D'Notzlaascht besteet aus engem GPS-Empfänger an enger CMOS-Kamera. Mat enger Opléisung vu 640×480 Pixelen an enger Fluchhéicht vu 630&nbsp;km bilt d'Kamera eng Fläch vun der Äerd vu 416×380&nbsp;km² of. De COMPASS-1 gouf den 28. Abrëll 2008&nbsp;um 03:53 UTC als Piggy-back mat enger indescher PSLV-Drorakéit erfollegräich an eng sonnesynchron Bunn geschoss.

D'Amateurfunkruffzeechen fir de COMPASS-1 ass DP0COM. D'Buedemstatioun benotzt d'Ruffzeechen DL0FHA. Als Beacon-Downlink gëtt eng Frequenz vu 437,275&nbsp;MHz a fir den Daten- an Telemetriedownlink 437,405&nbsp;MHz benotzt.

Den Nofollgerprojet COMPASS-2 huet bis zulescht de COMPASS-1 ënnerstëtzt.

Ufank Mäerz 2012 ass d'Batteriespannung vum COMPASS-1 zesummegebrach.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Websäit vu COMPASS-1 a COMPASS-2
Claude Wolter

De **Claude Wolter**, gebuer de 6. Februar 1983, ass e lëtzebuergesche Vëlossportler. Hien ass fréiere Member vun de Sportclibb *Team Konica Minolta*, *	Differdange – Apiflo Vacances* a *Continental Team Differdange*.

2001 huet hien déi Lëtzebuerger Meeschterschaften am Vëlossport op der Strooss fir Junioren, zesumme mam Ronny Kremer, gewonnen.

## Kuckt och
Vincent Dias dos Santos

De **Vincent Dias dos Santos**, gebuer den 18. Dezember 1990, ass e lëtzebuergesche Cyclo-Cross-Vëlossportler. Hien ass Member vun der *LC Tétange*.

2016 huet hie Lëtzebuerg bei de Cyclo-Cross-Weltmeeschterschaften zu Heusden-Zolder an der Belsch vertrueden; de Sportler koum op déi 41. Plaz.

## Kuckt och
Diwnogorsk

**Diwnogorsk** (op Russesch: Дивногорск) ass eng Stad an der Regioun Krasnojarsk am Federatiounskrees Sibirien a Russland. Se läit eng 20&nbsp;km westlech vu Krasnojarsk.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Stadkrees Diwnogorsk. Si huet eng 29.000 Awunner (Stand 2016), déi op enger Fläch vun zirka 57&nbsp;km² liewen.

## Geschicht

Op der Plaz vun der haiteger Stad huet 1671 d'Dierfchen Owsjanka ugefaang. 1888 goung um selwechte Site eng Patergemeinschaft op, eng Zort Klaus oder Skite, déi dann einfach **Skit** (Скит) genannt gouf. 1920 gouf d'Klaus zougemaach an an hir Plaz koum fir zéng Joer e Weesenheem, wat duerno enger Forstwirtschaft gewach ass. Déi ganzen Zäit iwwer hunn op d'mannst zéng Familljen do gewunnt.

1956 hu se eng Aarbechtersiidlung fir de Bau vum Krasnojarsker Stauséi gegrënnt. De 4. Abrëll 1957 gouf Skit op Diwnogorsk ëmbenannt (wat sou vill wéi "Stad nieft de wonnerbare Bierger" bedeit) an 1963 krut se d'Stadrechter.

## Fotosalbum

Divnogorsk Borisa Polevogo 2013.jpg|Diwnogorsk, d'Boriss-Polewoi-Strooss
RIAN archive 798079 General view of the dam after flooding pit.jpg|Bau vum Damm (1963)
Krasnoyarsk Dam (Divnogorsk, Krasnoyarsk Krai) 4Y1A8681 (28329488116).jpg|Damm haut (2016)
Divnogorsk pier.JPG|Vue op de Jenissei, mat lénks de "wonnerbare Bierger" vum Ostsajan
Railway-osm-enysey-divnogorsk tah.png|Diwnogorsk un der Eisebunnslinn laanscht de Jenissei


## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
Florence Kasumba

D**'Florence "Flo" Kasumba**, gebuer de 26. Oktober 1976 zu Kampala am Uganda, ass eng däitsch Schauspillerin. Si huet hir Carrière 2001 ugefaangen.

D'Kasumba gouf mat hirer Roll am Film *[[Captain America: Civil War]]* (2016) bekannt.

Si wunnt a schafft zu Berlin.

## Filmographie (Auswiel)
* 2001: *[[Ik ook van jou]]*
* 2012: *[[Transpapa]]*
* 2014: *[[Zeit der Kannibalen]]*
* 2016: *[[Offline - Das Leben ist kein Bonuslevel]]*
* 2016: *[[Captain America: Civil War]]*
* 2017: *[[Wonder Woman (Film 2017)|Wonder Woman]]*
* 2018: *[[Black Panther (Film)|Black Panther]]*

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
Fred Rogers

De **Frederick McFeely** "**Fred**" **Rogers**, gebuer den 20. Mäerz 1928 zu Latrobe am Bundesstaat Pennsylvania, a gestuerwen de 27. Februar 2003 zu Pittsburgh a Pennsylvania, war en US-amerikanesche Stand-Up-Komiker a Schauspiller.

3-mol gouf hie fir e Primetime Emmy Award nominéiert.

## Um Spaweck

* Fiche op IMDb
Radyo Eksen

D**'Radyo Eksen** ass eng tierkesch kommerziell Radiosstatioun, dee lokal begrenzt vun Istanbul aus op der Frequenz 96,2&nbsp;MHz sent. Ugefaangen huet d'Radiosstatioun hire Betrib den 1. November 2000, a bedriwwe gëtt e vun der Doğuş Holding.

Si spillt e musikalesche Programm (Rockmusek, Metal, Indie-Musek, Alternative asw.).

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum Radyo Eksen
Dueljant

***Dueljant*** (Дуэлянт, Den Duellant) ass e russesche Spillfilm vum Regisseur Alexei Misgirjow. En hat seng Première den 9. September 2016 um Toronto International Film Festival a koum den 29. September 2016 a Russland an d'Kinoen. De Genre ass Aktiounsfilm, Drama a Film noir.

De Budget louch bei 725 Millioune Rubelen (ëm 10,4 Milliounen Euro). Zirka 1,42 Millioune Leit sinn de Film an de Kino a Russland kucke gaangen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film spillt zu Sankt Péitersbuerg vum Joer 1860. De fréieren Offizéier Jakowlew verdéngt seng Suen domat, datt en amplaz vun anere bei Dueller deelhëlt. Dueller waren zu där Zäit zwar illegal a Russland, awer et huet keen e Su op dat Gesetz ginn, an den Éierekodex vun Dueller huet et erlaabt datt en Duellant sech vun engem anere vertriede léisst.

Duerch Flashbacker gëtt ee gewuer, datt en aleutesche Schaman dem Jakowlew virausgesot huet, datt deen ni stierwe géif, an effektiv gewënnt en een Duell nom aneren.

Schliisslech stellt sech eraus, datt dem Jakowlew seng rezent Dueller alleguerten hannerwands vum Grof Beklemischew arrangéiert goufen. An dem Grof seng nei Begeeschterung gëllt der räicher Ierwin vum Fierschtenhaus Tutschkow. Deer hire Brudder hält de Grof fir e gewéinleche Brigang a Gaacheler, a sou kënnt et datt de Grof de Prënz Tutschkow an en Duell lackelt, dat e géint de Jakowlew bestoe soll.

Dem Grof guer net an de Krom passe kann et dobäi, datt de Jakowlew ufänkt selwer vun der Prinzessin Tutschkowa ugezunn ze ginn, an duerch e weidere Flashback gëtt ee gewuer datt de Jakowlew och nach ganz aner eegen Ambitiounen huet.
Pierre Étaix

De **Pierre Étaix**, gebuer den 23. November 1928 zu Roanne, a gestuerwen de 14. Oktober 2016, war e franséische Clown, Filmregisseur, Schauspiller, Zeechner, Gag-Schreiwert an Auteur.

## Filmographie
### als Regisseur

#### Laangfilmer
* 1962: *[[Le soupirant]]*
* 1965: *[[Yoyo (Film)|Yoyo]]*
* 1966: *[[Tant qu'on a la santé]]*
* 1969: *[[Le grand amour]]*
* 1971: *[[Pays de cocagne]]*
* 1987: *[[L'âge de monsieur est avancé]]* (TV-Film)
* 1989: *[[J'écris dans l'espace]]*

#### Kuerzfilmer
* 1961: *[[Rupture (Film)|Rupture]]*
* 1962: *[[Heureux anniversaire]]*
* 1966: *En pleine forme*
* 1987: *[[Souris noire]]*: Episod: *Le rapt* (TV-Serie)
* 1988: *Méliès 88: rêve d'artiste* (TV-Film)

### als Schauspiller (nëmme Kino)
* 1956: *[[Mon oncle]]* vum Jacques Tati
* 1959: *[[Pickpocket (Film)|Pickpocket]]* vum Robert Bresson
* 1960: *[[Tire-au-flanc 62]]* vum Claude de Givray
* 1961: *Rupture* vum Pierre Étaix (Kuerzfilm)
* 1962: *[[Une grosse tête]]* vum Claude de Givray
* 1962: *[[Le pèlerinage (Kuerzfilm)|Le pèlerinage]]* vum Jean L'Hôte
* 1962: *Heureux anniversaire* vum Pierre Étaix
* 1963: *Le soupirant* vum Pierre Étaix
* 1964: *Yoyo* vum Pierre Étaix
* 1966: *Tant qu'on a la santé* vum Pierre Étaix
* 1966: *[[Le voleur (Film 1967)|Le voleur]]* vum Louis Malle
* 1968: *Le grand amour* vum Pierre Étaix
* 1971: *[[Les clowns]]* vum Federico Fellini
* 1972: *[[The Day the Clown Cried]]* vum Jerry Lewis
* 1973: *[[Bel Ordure]]* vum Jean Marbœuf
* 1974: *[[Sérieux comme le plaisir]]* vum e Robert Benayoun
* 1978: *Noctuor* vum Philippe Arthuys a Jean Jourdan
* 1985: *[[Max mon amour]]* vum Nagisa Oshima
* 1987: *L'âge de monsieur est avancé* vum Pierre Étaix
* 1987: *[[Nuit docile]]* vum Guy Gilles: SOS Armor
* 1989: *[[Henry & June (Film)|Henry & June]]* vum Philip Kaufman
* 2006: *[[Jardins en automne]]* vum Otar Iosseliani
* 2008: *[[Lucifer et moi]]* vum Jacques Grand-Jouan
* 2009: *[[Micmacs à tire-larigot]]* vum Jean-Pierre Jeunet
* 2010: *[[Chantrapas]]* d'Otar Iosseliani
* 2011: *[[Le Havre (Film)|Le Havre]] * vum Aki Kaurismäki
* 2015: *[[Chant d'hiver]]* vum Otar Iosseliani

## Um Spaweck
Radiant (Eenheet)

De **Radiant** (Eenheetenzeechen: **rad**) ass eng Wénkelmooss, bei deem de Wénkel duerch d'Längt vum entspriechendem Kreesbou am Eenheetskrees uginn gëtt. Wéinst dem Ubléck vum Kreesbou zu der Kennzeechnung vum Wénkel gëtt Angab "**am Boumooss**" oder **Bouwénkel** genannt. 
D'Boulängt vun engem Wénkel ass proportional dem Radius r. Op engem Krees mat 5&nbsp;cm Radius markéiert e Wénkel vun 1&nbsp;rad also engem 5&nbsp;cm laange Bou. De Vollkrees (360°) huet d'Boulängt U = 2 \pi r, also huet de Vollwénkel 2 \pi rad.

A ville Berechnungen an der Physik an an der Mathematik ass d'Boumooss dat zweckméissegst Wénkelmooss, kuckt z.&nbsp;B. d'Wénkelvitess a Sinus a Cosinus.

Am Internationalen Eenheetesystem (SI) ass de Radiant den Numm fir déi dimensiounslos, kohärent, ofgeleet SI-Eenheet m/m. Si ass also eng Hëllefsmoosseenheet a kann a Rechnungen einfach duerch 1 ersat ginn, d.&nbsp;h. 1&nbsp;rad&nbsp;=&nbsp;1. D'Eenheet ka mat SI-Prefixe kombinéiert ginn, z.&nbsp;B. mrad fir *Milliradiant*.

## Ëmrechnung tëscht Radiant a Grad

Wëssenschaftlech Täscherechner berechnen Wénkelfunktioune fräi a Grad oder a Radiant, heiansdo zousätzlech och a Gon. D'Modi zu der Berechnung heeschen op de meeschten Täscherechnern "DEG" (vum engleschen *degree* fir Grad, "RAD" respektiv GRA (oder D R G).

Wénkelfunktiounen a mathematesche Bibliotheke fir Programméiersproochen an a Programmer fir Tabellekalkulatioun benotzem ëmmer d'Boumooss; Graddonneeë mussen ëmgerechent ginn. De Vollwénkel huet 2&nbsp;\pi Radiant oder 360 Grad, dofir gëllt:

:
2\pi\,\mathrm{rad} = 360^\circ


:
1\,\mathrm{rad} = \frac {360^\circ} {2 \pi} = \frac {180^\circ} {\pi} \approx 57{,}29577951^\circ


oder:

:
1^\circ = \frac{2\pi}{360}\,\mathrm{rad} = \frac{\pi}{180}\,\mathrm{rad} \approx 0{,}017453293\,\mathrm{rad}


De Faktor fir d'Ëmrechnung vum Radiant op Grad ass also \frac{180^\circ}{\pi} \ \left(= 1\,\mathrm{rad} = 1\right)

Beispiller:
* \alpha = \frac{3}{2}\,\pi\,\mathrm{rad} = \frac{3}{2}\,\pi \cdot \frac{180^\circ}{\pi} = \frac{3}{2} \cdot 180^\circ = 270^\circ
* \beta = 45^\circ = 45^\circ \cdot \frac{\pi}{\displaystyle 180^{\circ}} = \frac{\pi}{4} = \frac{\pi}{4}\,\mathrm{rad}

## Um Spaweck
Kreesbou

Wann een op engem Krees zwéi belibeg Punkte festleet a se mam Mëttelpunkt vum Krees verbënnt, da stellen déi béid Deeler vun der Kreesfläch, déi duerch déi Strecke vunenee getrennt ginn, Kreesausschnëtter (oder Kreessecteuren) duer. E Kreesausschnëtt gëtt deemno vun zwéi Radien aus engem Krees "erausgeschnidden". Den Deel vun der Kreeslinn deen zu engem Kreessecteur gehéiert gëtt als **Kreesbou** bezeechent, de Wénkel tëscht de béide Radien ass de *Mëttelpunktswénkel*.

## Berechnung
D'Längt b vun engem Kreesbou mam Mëttelpunktswénkel α am Gradmooss an dem Radius r ass

:b = \pi \cdot r \cdot \frac{\alpha}{\displaystyle 180^\circ}.

De Flächeninhalt vum entspriechendem Kreesausschnëtt ass

:A = \pi \cdot r^2 \cdot \frac{\alpha}{\displaystyle 360^\circ}.

Gëtt een de Mëttelpunktswénkel α am Boumooss un, sou ass d'Formel
:b = r \cdot \alpha \qquad A = \frac{r^2 \cdot \alpha}{2} .

Duerch Asetze vum Wénkel α&nbsp;=&nbsp;360° respektiv α&nbsp;=&nbsp;2π ergi sech déi bekannt Formele fir Ëmfang a Flächeninhalt vum Vollkrees.

D'Kreesseen vun der Längt l kritt een iwwer den Zesummenhang aus dem Kreesbou an dem Radius oder direkt aus dem Mëttelpunktswénkel:
:l = 2 \cdot r \cdot \sin\left(\frac{b}{2 \cdot r}\right) = 2 \cdot r \cdot \sin\left(\frac{\alpha}{2}\right)

## Kuckt och
* Kreessegment ass d'Deelfläch vun engem Krees, dee vun engem Kreesbou an enger Kreesseen begrenzt gëtt.
* Sträichinstrument D'Phonoliszt-Violina gëtt mat engem rankfërmege Kreesbou (= Sträichbou) gespillt.

## Um Spaweck
* Online-Berechnung vu Kreesbéi
Kabes

**Kabes** (*Brassica oleracea*) ass eng Planzenaart vun der Gattung Kabessen (*Brassica*) bannent der Famill vun de Brassicaceae. Et gëtt eng sëllegen Zuuchtformen, déi als Geméis gezillt ginn.

Et handelt sech ëm eng ee- bis zweejäreg (bei de Kulturformen) oder ausdauernd, krauteg Aart, déi 40 bis 120 Zentimeter grouss ka ginn.

D'Bestëbsung geschitt duerch Insekten oder duerch Selbstbestëbsung. De Som gëtt duerch de Wand, oder duerch de Mënsch verspreet.

Ursprénglech ass déi wëll Form vum Kabes an de meridionale bis temperéierten, vum Mieresklima beaflosste Küstegéigende vun Europa doheem. E wiisst do op Fielsen, zum Deel och op Küstekliffen, oder an de Bierger.

## Systematik
### Wëll Formen
Wëlle Kabes wiisst a fënnef vun eneen ofgegrenzte Géigenden an ënnerscheet sech vuneneen; kann awer duerchernee gekräizt ginn. Jee no Auteur gi se als eegen Aart oder als geographesch Rass kategoriséiert:
# *[[Brassica cretica]]* am südleche Griicheland an an der Südwesttierkei;
# *Brassica rupestris-incana*- a Mëttel- a Süditalien, op Sizilien an an den Dinaresche Bierger;
# *[[Brassica insularis]]* op Korsika, Sardinien an an Tunesien
# *[[Brassica montana]]* (gëtt heiansdo zu der Grupp vun de *Brassica oleracea* gezielt) laanscht d'Mëttelmierküste vu Spuenien, Frankräich an Italien;
# *Brassica oleracea* laanscht d'Küstefielse vum Atlantik, vu Spuenien bis Südengland, an op Helgoland.

### Zuuchtformen

Ënnert de sëllegen Zuuchtforme vum Geméis-Kabes, déi all als Varietéite gefouert ginn, fënnt een ë.&nbsp;a. (a Klameren, wat fir Deeler vun der Planz gebraucht ginn):
* *Brassica oleracea* var. *sabellica* = Grénge Kabes (Blieder)
* *Brassica oleracea* var. *gongylodes* = Kohlrabi (verdéckste Sprossachs)
* *Brassica oleracea* var. *palmifolia* = Palmekabes (Blieder)
* *Brassica oleracea* convar. *capitata* = Heederkabes
** *Brassica oleracea* convar. *capitata* var. *alba* = Wäisse Kabes (Blieder vum gestauchte Sprass)
** *Brassica oleracea* convar. *capitata* var. *rubra* = Roude Kabes (Blieder vum gestauchte Sprass)
** *Brassica oleracea* convar. *capitata* var. *sabauda*= Wirsing, (Blieder vum gestauchte Sprass)
* *Brassica oleracea* var. *botrytis* = Chou-fleur (Bléistänn)
** *Brassica oleracea* convar. *botrytis* var. *botrytis* = Romanesco (Bléistänn)
* *Brassica oleracea* var. *italica* = Broccoli (Bléistänn)
* *Brassica oleracea* var. *gemmifera* = Brokkelcher, Chou de Bruxelles (Blieder vum gestauchte Sprass)
* *Brassica oleracea* var. *ramosa* = Trauschkabes
* *Brassica oleracea* var. *viridis* = Bamkabes (Syn.: *Brassica oleracea* L. var. *acephala* DC.)

## Kabes an der Kichen
Gëtt de Kabes an der Kiche verschafft, gëtt en dacks *Mous* oder *Méischen* genannt. (Erwiermt) Gromperen an (erwiermte) Kabes duercherneen nennt een Tierteg.

A Form vu Sauermous kann ee gerappte réie Kabes, dee gegäert ass, iwwert de Wanter versuergen.

## Kabes am Lëtzebuerger Folklor
Am iwwerdroene Sënn ass *Kabes* eng Topegkeet, zum Beispill: *Schwätz elo kee Kabes* = Schwätz elo keng Topegkeeten.

D'Awunner vu Rëmeleng goufen an der Zäit *Kabeskäpp* genannt. All Joers gëtt do och d'Kabesfest organiséiert mat als Haaptmenü *Kabesmätsch*.

## Um Spaweck
Delfi-C3

Den **Delfi-C3** (oder **OSCAR 64**, **DO-64**) ass en hollänneschen Technologieerprouwungs- an Amateurfunksatellit.

## Opbau a Missioun
Den Delfi-C3 gouf vun der Technescher Universitéit Delft entwéckelt a gebaut. Et ass e Nanosatellit a gouf no der CubeSat-Architektur gebaut. Hie besteet aus dräi Cubesateenheeten (3U). Der Satellit déngt der Ausbildung vu Studenten, der Weltraumerprouwung vun Dënnschicht-Solarzellen an der Betribunhuelung vun engem 40&nbsp;kHz breeden Lineartransponder fir Zweeweeverbindunge vu Funkamateuren.

Hie gouf den 28. Abrëll 2008 mat enger indescher PSLV-Rakéit C9 zesumme mat der Haaptnotzlaascht Cartosat-2A an de Satellitten CanX 2, CUTE-1.7 + APD II, AAU-CubeSat 2, COMPASS-1, SEEDS 2 a Rubin 8 vum Satish Dhawan Space Centre aus an e Low Earth Orbit gestart. Nom Start gouf de Satellit och als OSCAR 64 bekannt.

Seng COSPAR-Bezeechnung ass 2008-021G.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
Bordang

**Bordang** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Antoine Bordang, e lëtzebuergeschen Turner.
* André Bordang (1875–1954), e lëtzebuergeschen Turner.
Antoine Bordang

Den **Antoine Bordang**, gebuer den 10. Dezember 1865, a gestuerwen den 3. September 1920 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Turner.

Op der Turn-Weltmeeschterschaft 1903 zu Antwerpen war hien an der lëtzebuergescher Ekipp déi sech op déi drëtt Plaz klasséiere konnt.

## Kuckt och
Laurence Jones

D**'Laurence Jones**, gebuer den 29. August 1996, ass eng lëtzebuergesch Athleetin (Sprint a Wäitsprong).

2013 huet si Lëtzebuerg bei de Spiller vun de klenge Länner vertrueden.

Zanter 2004 ass si Member vum Sportclub *Celtic Diekirch*.

## Kuckt och
Laurence Jones (Homonymie)

Et gëtt verschidde Persounen déi **Laurence [[Jones]]** heeschen:
* Laurence Jones (* 1996), eng lëtzebuergesch Liichtathleetin.
* Laurence Jones (* 1992), e brittesche Blues-Gittarist, Sänger a Songwriter.
* Laurence Jones (1933–1995), e brittesche Loftwaffenoffizéier a -marshall vun der Royal Air Force.
* Laurence C. Jones (1882–1975), en US-amerikaneschen Erzéier.
* Laurence Penry-Jones (* 1977), e brittesche Schauspiller.

## Kuckt och
* Lawrence Jones (Homonymie).
Ken Swofford

De **Ken Swofford**, gebuer **Kenneth Charles Swofford** de 25. Juli 1933 zu Du Quoin am US-Bundesstaat Illinois, a gestuerwen den 1. November 2018 zu Pacific Grove am Bundesstaat Kalifornien, war en US-amerikanesche Filmschauspiller. Hien huet seng Karriär 1962 ugefaangen

De Schauspiller gouf gréisstendeels mat niewesächleche Rollen a Filmer an Televisiounsserië bekannt.

## Filmographie (Auswiel)

* 1967: *[[First to Fight (Film)|First to Fight]]*
* 1970: *[[The Lawyer (Film)|The Lawyer]]*
* 1971: *[[The Andromeda Strain]]*
* 1972: *[[Bless the Beasts & Children (Film)|Bless the Beasts & Children]]*
* 1972: *[[Skyjacked]]*
* 1973: *[[One Little Indian]]*
* 1975: *[[The Black Bird (Film)|The Black Bird]]*
* 1977: *[[The Domino Principle (Film)|The Domino Principle]]*
* 1981: *[[S.O.B.]]*
* 1982: *[[Annie (Film)|Annie]]*
* 1986: *[[Hunter's Blood]]*
* 1988: *[[Black Roses (Film)|Black Roses]]*
* 1991: *[[Thelma & Louise]]*
* 1991: *[[The Taking of Beverly Hills]]*
* 1995: *[[Cops N Roberts]]*

## Um Spaweck
Transponder (Satellit)

En **Transponder** op engem Satellit empfängt Daten a straalt si nees of. Zum Beispill kann eng Äerdfunkplaz Datesignaler fir d'Televisioun un ee geostationäre Satellit senden, déi deen nees zeréck op d'Äerd schéckt. All geeegent Satellittenantenn mat Siichtverbindung zum Satellit kann d'Signal empfänken.

## Opbau

Am staark vereinfachte Blockdiagramm schafft d'Antenn lénks souwuel als Empfänger (*Rx*: engl. *receive*), wéi och als Sender (*Tx*: engl. *transmit*). Den Orthomode Transducer (OMT) separéiert respektiv vereenegt déi zwou Polarisatioune vun der Mikrowellestralung, wärend den Diplexer (DX) den Empfangs- an d'Sendestralung zu der Antenn zesummeféiert. D'Bandpassfilter begrenzen d'Signal. Den Empfänger (*RD*, engl. *Receiver*) mat de Mëscher respektiv Digital Down Converter verréckelt d'Signaler zu méi déiwe Frequenze, fir d'Weiderbeaarbechtung ze vereinfachen. Vum Agangs-Demultiplexer (IMUX) aus kommen si zu der Schaltmatrix (SWM), déi d'Signaler op d'Leeschtungsverstäerker (AMP) verdeelt. Als stéierufällegst Glid vum Transponder sinn d'Leeschtungsverstäerker héichredundant ausgeluecht (beispillsweis 19:16, d.&nbsp;h. 19 Verstäerker fir 16 Signaler). D'Leeschtungssignaler faasst den Ausgangsmultiplexer (OMUX) zesummen a leet si un den Diplexer fir d'Iwwerdroung weider.

## Datequot
Am Ku-Band ass d'Bandbreet vun engem Transponder typescherweis 36&nbsp;MHz. Domat léisst sech en analoge Televisiounskanal mat engem Frequenzëmfank vun zirka 5&nbsp;MHz iwwerdroen. D'Ofschätzung kënnt aus der Carson-Formel bei engem Frequenzhub vun 10&nbsp;MHz.

E rauschbelaaschteten Digitalkanal vun 36 MHz Bandbreet mat engem Signal/Rauschverhältnes vun 10 dB kënnt am Idealfall zirka 100 Mbps iwwerdroen. Real Effektivwäerter leie bei 40 Mbps, entspriechend der Capacitéit fir 16 einfach Digital-TV Kanäl (zirka 2 Mbps pro Kanal) respektiv 4 HDTV Kanäl (5–8 Mbps pro Kanal).

E grousse Satellit mat enger elektrescher Leeschtung vun 10 kW kann zirka 50 Transponder betreiwen an ronn 500 Televisiounsprogrammer ausstralen. 
Satellittenubidder verlounen Transponderkapazitéiten fir zirka 4000 EUR pro MHz am Mount, entspriechend zirka 2 Milliounen € pro Joer fir een Transponder mat 40&nbsp;MHz Bandbreet.

Fir Iwwerdrounge wéi z.&nbsp;B. Liveschaltungen an Nochriichtesendungen gi vun Drëttubidder Slots op Transponder vun eppes méi eeleren oder net sou populäre Satellitten ugebueden. D'Käschten fir dës Feeds leien jee no Bandbreet bei ronn 3 € (4,5 MHz-Slot) pro Minutt.

## Aarbechtsweis
Déi meescht Transponder schaffen **transparent**. Si empfänken Daten a stralen se direkt an enger anerer Frequenz nees of. Dofir huet sech am englesche Sproochgebrauch d'Ausdrocksweis **Bent Pipe** agebiergert. Wéi duerch e gebéite Rouer gëtt den Datestroum ouni qualitativ Verännerung weidergeleet.

De *Regenerativ-Modus* funktionéiert anescht. D'Satellitten empfänken d'Daten, demoduléieren, decodéieren a korrigéiere se, fir s'op en Neits ze codéieren an op e bestëmmten Empfänger weiderzeleeden.
John le Carré

Den **John le Carré**, gebuer den 19. Oktober 1931 zu Poole, am Dorset, a gestuerwen den 12. Dezember 2020 zu Truro, am Cornwall, mam richtegen Numm *David John Moore Cornwell*, war en englesche Schrëftsteller.

Nodeems e fir de brittesche Geheimdéngscht geschafft hat, huet hien an den 1960er Joren ugefaangen, Spionageromaner ze schreiwen, mat deenen en international bekannt gouf. Am Ufank hate seng Romaner meeschtens de Kale Krich als Hannergrond, vill dovun dréine sech ëm d'Haaptfigur vum Geheimagent *George Smiley*.

Zënter den 1990er Joren thematiséieren dem Le Carré seng Thrillere méi allgemeng Theemen, wéi z.&nbsp;B. Magouillen tëscht der Politik an der Ekonomie.

Vill vu senge Wierker goufe verfilmt.

2016 huet hie seng Memoirë publizéiert.

## Wierker
* 1961 *Call For The Dead*
* 1962 *A Murder Of Quality*
* 1963 *The Spy Who Came In From The Cold*
* 1965 *The Looking Glass War*
* 1968 *A Small Town in Germany*
* 1971 *The Naive And Sentimental Lover*
* 1974 *Tinker Tailor Soldier Spy*.
* 1977 *The Honourable Schoolboy*
* 1979 *Smiley's People*
* 1983 *The Little Drummer Girl*
* 1986 *A Perfect Spy*
* 1989 *The Russia House*
* 1990 *The Secret Pilgrim*
* 1991 *The Unbearable Peace*
* 1993 *The Night Manager*
* 1995 *Our Game*
* 1996 *The Tailor Of Panama*
* 1999 *Single & Single*
* 2001 *The Constant Gardener*
* 2003 *Absolute Friends*
* 2006 *The Mission Song*
* 2008 *A Most Wanted Man*
* 2010 *Our Kind of Traitor*
* 2013 *A Delicate Truth*
* 2016 *The Pigeon Tunnel. Stories from My Life* (Memoiren)

## Literatur
* Myron J. Aronoff: *The Spy Novels of John le Carré. Balancing Ethics and Politics*. St. Martin's Press, New York 1999, ISBN 0-312-21482-0.
* Jost Hindersmann: *John le Carré. Der Spion, der zum Schriftsteller wurde*. NordPark, Wuppertal 2002, ISBN 3-935421-12-5.
* Eric Homberger: *John le Carré*. Methuen, London 1986, ISBN 0-416-40450-2.
* Elena Jenssen: *Die Narrativik des Geheimen. Erzählplots in den Spionageromanen von John Le Carré*. Libri Books on Demand, Norderstedt 2000, ISBN 3-8311-0371-2.
* Peter Lewis: *John le Carré*. Ungar, New York 1985, ISBN 0-8044-2243-5.
* David Monaghan: *Smiley's Circus. Die geheime Welt des John le Carré*. Heyne Verlag, München 1992, ISBN 3-453-05629-9.
* David Monaghan: *The Novels of John le Carré. The Art of Survival*. Basil Blackwell, New York 1985, ISBN 0-631-14283-5.
* Adam Sisman: *John le Carre: the biography*, London ; Oxford ; New York ; New Delhi ; Sydney: Bloomsbury, 2015, ISBN 978-1-4088-2793-2
## Um Spaweck
Thriller

**Thriller** [] (vum englesche *thrill* - "Schudderen, Exitatioun, Sensatioun") ass souwuel e Roman- wéi och e Filmgenre.

Thrillere si vun der Geschicht hier dacks identesch mat Mystery- oder Kriminalromaner, resp. -filmer, hunn awer als zousätzlecht Element, datt se duerch d'ganz Geschicht erduerch eng Spannung provozéieren, déi mol méi, mol manner staark ass. Weider Charakteristike sinn den Asaz vu Suspense, Cliffhanger oder Red Herringen. Beim Thriller muss den Held sech dacks géint moralesch, séilesch oder physesch Gewalt vun engem Géige-Protagonist wieren, wärend a 'klassesche' Krimien méi d'Opléise vun engem oder méi Fäll am Mëttelpunkt steet. Sou ass den Héich- a Schlusspunkt vun engem Thriller net nëmmen d'Opléise vun enger Situatioun, mä och gläichzäiteg d'Victoire iwwer "dee Béisen", mat deem den Held sech, an dacks och anerer, rett. Bei Thrilleren, déi vum Film noir oder Trauerspiller beaflosst sinn, stierft den Held dacks dobäi.

Bei Thrilleren gëtt d'Spannung virun allem duerch d'Beschreiwung vun der Handlung provozéiert. Wann d'Figuren an deenen hir Psyche grad esou staark oder méi staark am Mëttelpunkt stinn, schwätzt ee vun engem *Psychothriller*. Meeschtens gëtt dann den emotionale Konflikt tëscht e puer Persounen, awer och vun enger Persoun an hiren Erliefnesser an der Vergaangenheet thematiséiert.

Et gëtt verschidde Sub-Genrë vum Thriller: de schonn ernimmte Psychothriller, de Politthriller, an deem et ëm d'Verstréckunge vu staatlechen Instanze mat illegalen Aktivitéiten, oder och ëm Theme wéi Spionage oder Terrorismus geet; an den Erotikthriller.

## Literatur
* Inga Golde: *Der Blick in den Psychopathen. Struktur und Wandel im Hollywood-Psychothriller.* Verlag Ludwig, Kiel 2002, ISBN 3-933598-49-4.
* Patricia Highsmith: *Suspense oder Wie man einen Thriller schreibt*. Diogenes Verlag, Zürich 1990, ISBN 3-257-21924-5.
* Thomas Koebner, Hans Jürgen Wulff (Hrsg.): *Filmgenres. Thriller.* Philipp Reclam jun., Stuttgart 2013, ISBN 978-3-15-019145-3.
* Georg Seeßlen: *Thriller. Kino der Angst*. Schüren, Marburg 1995, ISBN 3-89472-422-6.
* Hans-Peter Schwarz: *Phantastische Wirklichkeit. Das 20. Jahrhundert im Spiegel des Polit-Thrillers*, Stuttgart (DVA) 2006. ISBN 3-421-05875-X

## Um Spaweck
Section sports d'élite de l'armée

D**'Section sports d'élite de l'Armée** ass eng Sportsektioun vun der Lëtzebuerger Arméi, déi nom Modell vun de *Sportfördergruppen der Bundeswehr* an der däitscher Arméi gegrënnt gouf. Zil a Konditioun ass et a kuerzer Zäit op d'mannst den Niveau vum COSL-Elite-Kader z'erreechen.

Am Februar 1998 goufen déi éischt véier Sportler agezunn.

Bis 2016 waren am Ganze 56 Sportler an där Sportsektioun. Vun deenen hu bis ewell der fënnef hiert Land bei den Olympesche Spiller vertrueden (réischt no Rio 2016 hunn de Charles Grethen an de Raphaël Stacchiotti hir Grondausbildung ugefaangen).

## Lëtzebuerger Sportzaldoten

## Lëtzebuerger Sportzaldote bei Olympesche Spiller

## Um Spaweck
* D'Section sports d'élite op der Websäit vun der Arméi
H-I (Rakéit)

D**'H-I** war eng japanesch Drorakéit. Si baséiert op der japanescher N-II, déi eng a Lizenz gebauten amerikanesch Delta-Rakéit war. Wéi d'N-II, bestoung d'H-I aus enger Thor-Ënnerstuf mat 6 oder 9 Castor II Boosteren, awer am Verglach zu der N-II vill méi grousser Uewerstuf. Ugedriwwe gouf dës Stuf vun engem vollstänneg a Japan entwéckelten LE-5-Dreifwierk. All Starte vun den 139&nbsp;t schwéiere Rakéite waren erfollegräich, awer wéinst hirem héije Präis konnt ni eng kommerziell Notzlaascht transportéiert ginn. Fir GTO-Missioune konnt d'H-I mat enger drëtter Feststoffstuf gestart ginn. Hiren éischte Start war den 13. Mäerz 1986 (Uertszäit), dee leschte Start war den 11. Februar 1992.

## Startchronik

## Technesch Daten
D'Dreifwierker vun der éischter Stuf benotzen RP-1 a flëssege Sauerstoff (LOX) als Dreifstoff, déi vun der Uewerstuf gebrauche flëssege Sauerstoff a Waasserstoff. D'Booster an déi optional drëtt Stuf schaffe mat festem Dreifstoff. D'Satellitte goufen an enger Notzlaaschtverkleedung vu knapps 8&nbsp;m Längt, 2,44&nbsp;m Duerchmiesser a 600&nbsp;kg Mass ënnerbruecht.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Japanesch Drorakéiten
* Gunter's Space Page
Castor (Rakéitemotor)

**Castor** ass den Numm vun enger Klass vun amerikanesche Feststoffrakéitemotore vun der Firma Thiokol.

## Entwécklung
D'Entwécklung geet bis an d'Joer 1959 zeréck, wou präiswäert Rakéitestufe fir d'Scout-Rakéit als zweet Stuf respektiv fir d'Little Joe-1 benotzt goufen. D'Rakéit baséiert op der militärescher Sergeant-Rakéit, aus där déi fréier Versioune Pollux a Castor entwéckelt goufen. De Pollux-Motor gouf net weiderentwéckelt, wärend de Castor-Motor als Castor-II eng weider Leeschtungsverbesserung krut. D'Castor-IV-Variant ass eng Neientwécklung aus den 1970er Joren, déi vill méi grouss a méi leeschtungsfäeg ass wéi hir Virgänger.

Hire gréissten Asaz bekoumen déi Feststoffrakéiten als Booster fir d'Delta, wou bei bal all Start dräi bis néng dëser Motoren déi éischt Startphas ënnerstëtzt hunn. D'Castor-Rakéite goufen och fir Leeschtungsverbesserung vun der Atlas IIAS souwéi als Undriff fir eng Rei vun Héichtefuerschungsrakéite benotzt. Ausserdeem huet si, siwefach gebëndelt d'Conestoga-Rakéit ënnerstëtzt.

Wichteg Entwécklungsphase waren:
* Pollux
* Castor I: Asaz 1960–1972 zirka 365 Stéck
* Castor II: Asaz 1960–1994 zirka 1045 Stéck; Lizenz och a Japan fir d'H-I
* Castor IV: (Versioun A ouni Steierung, B mat Schubvektorsteierung)
* Castor IVA-XL: (verlängert IVA mat zirka 30 % méi Schub)

## Typpen
Konkreet Leeschtungsdate gi vu verschiddene Quelle mat liichten Ënnerscheeder duergestallt (z.&nbsp;B. opgrond vun aneren Ëmrechnungen a.s.w.)

Castor IVA goufe fir d'éischt am Joer 1989 bei enger Delta-Rakéit an zanter dem 15. Dezember 1993 als Booster vun enger Atlas IIAS agesat. Ënnerschiddlech Verkleedungen an Düseformen déngen der Upassung un de jeeweilegen Asaz als Booster oder Stuf.

## Castor 120
Déi vergréissert Versioun **Castor 120**, déi als éischt Stuf vun der Athena-Rakéit den 22. August 1997 fir d'éischt gestart gouf, ass entwécklungstechnesch guer net änlech mat den eelere Castor-Rakéitemotoren, mä baséiert op der éischter Stuf vun der Peacekeeper-Interkontinentalrakéit. De Castor-120-Rakéitemotor déngt och als éischt Stuf vun der Taurus-Rakéit.

## Castor 30
De Castor-30-Booster ass e staark verkierzte Castor-120-Booster. D'Zuel 30 steet fir 30.000 Pond Dreifstoff. De Castor 30 gëtt als zweet Stuf an der Antares-Rakéit benotzt.
De Castor-30-Booster fass och als zweet Stuf an der Athena 1c an als drëtt Stuf an der Athena 2c.

De 9. Dezember 2009 gouf et fir d'éischt e statesche Brennversuch mat engem Castor-30-Booster.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Encyclopedia Astronautica: Castor 1, Castor 2, Castor 4A
*  Andrews Space & Technology: Castor IV
* Raumfahrer.net: Castor 30 fir Taurus-II-Rakéit erfollegräich getest
Cliffhanger

**Cliffhanger** bezeechent eng Erzieltechnik, déi dora besteet, e Kapitel oder e Feuilleton vun engem (Fortsetzungs-)roman, enger Bande-dessinée oder enger Televisiounsserie mat enger Zeen opzehalen, an där ee Personnage, meeschtens den Haaptpersonnage, an enger dramatescher Situatioun ass, aus där et wéi et schéngt keen Auswee gëtt, oder wou eng Revelatioun gemaach gëtt, déi d'Geschicht, wéi se bis dohi war, op d'Kopp geheit.

D'Technik, fir op op déi Manéier eng Suspenz ze provozéieren, gëtt virun allem agesat, fir de Lieser oder Spectateur *bei der Staang* ze halen an en ze motivéieren, sech d'Zeitung oder Zäitschrëft mat der nächster Episod ze kafen, respektiv déi nächst Episod ze kucken, well e virwëtzeg ass, wéi d'Geschicht virugeet.
Red Herring

E **Red Herring** (wuertwiertlech: *rouden [[Hierk]]*) ass eng Erzieltechnik, déi dora besteet, eng falsch Pist an der Erzielung ze leeën, déi d'Aktioun an d'Spannung virundreift, ouni datt se zu der Léisung vun der eigentlecher Handlung bäidroe géif. Et ass deemno en erzielerescht Oflenkungsmanöver.

Den Ausdrock soll drop zeréckgoen, well fréier, wéinst hirem staarke Geroch, gereezt Hierke benotzt goufe fir eng Gerochsspur (iwwer eng aner) ze leeën a sou d'Hënn op eng falsch Pist ze bréngen.

## Kuckt och
*Agent provocateur
Mitsuo Andō

De **Mitsuo Andō** (op Japanesch: 安藤三男 / あんどう みつお), gebuer de 26. August 1928 zu Tokio, a gestuerwen 1997, war e japanesche Schauspiller. Hien huet seng Karriär als Theater- a Filmschauspiller 1958 ugefaangen an am Joer 1983 opgehalen.

Hie gouf mat senge Rollen an den Televisiounsserien *[[Jinzō ningen Kikaidā]]* (1972) an *[[Uchū keiji Sharivan]]* (1983) bekannt.

## Filmographie (Auswiel)
* 1961: *[[Fūraibō tantei: Akai tani no sangeki]]*
* 1963: *[[Rikugun zangyaku monogatari]]*
* 1963: *[[Ankokugai saidai no kettō]]*
* 1965: *[[Kiga kaikyō]]*
* 1967-68: *[[Jaianto robo]]* (Tëleesserie, 6 Episoden)
* 1972: *[[Jinzō ningen Kikaidā]]* (Tëleesserie, 2 Episoden)
* 1978-79: *[[Supaidāman]]* (Tëleesserie, 41 Episoden)
* 1983: *[[Uchū keiji Sharivan]]* (Tëleesserie, 1 Episod)

## Um Spaweck
Adrian G. Griffiths

Den **Adrian G. Griffiths**, gebuer den 20. Juli 1964 zu Brantford an der Provënz Ontario, ass e kanadesche Filmschauspiller. De Griffiths ass och alt dacks als **Adrian (Adrien) Hughes** ernimmt. Hien huet seng Karriär 1991 ugefaangen.

Hie gouf mat senger Roll an der Televisiounsserie *[[Copper (Televisiounsserie)|Copper]]* (2011) bekannt. 2007 gouf hie fir de Leo Award nominéiert.

## Filmographie (Auswiel)
* 2006: *[[Seed (Film 2006)|Seed]]*
* 2007: *[[Shooter (Film 2007)|Shooter]]*
* 2009: *[[X-Men Origins: Wolverine]]*
* 2010: *[[Wrecked (Film)|Wrecked]]*
* 2014: *[[A Fighting Man]]*
* 2015: *[[Psychic Snakebite]]*
* 2015: *[[My Ex-Ex]]*
* 2015: *[[Love Me Do]]*
* 2016: *[[X-Men: Apocalypse]]*
* 2016: *[[Suits (US-amerikanesch Televisiounsserie)|Suits]]* (Tëleesserie, 3 Episoden)
* 2016: *[[The Healer (Film 2016)|The Healer]]*
Schiaparelli

**Schiaparelli** ass de Familljenumm vun:

* Celestino Schiaparelli (1841–1919), italieeneschen Arabist
* Elsa Schiaparelli (1890–1973), italieenesch-franséisch Modistin
* Ernesto Schiaparelli (1856–1928), italieeneschen Egyptolog
* Giovanni Schiaparelli (1835–1910), italieeneschen Astronom
* Luigi Schiaparelli (1871–1934), italieenesche Paleograph an Diplomat

Nom Giovanni Schiaparelli si genannt:

* Schiaparelli (Moundkrater)
* Schiaparelli (Marskrater)
* (4062) Schiaparelli, en Asteroid vun der Haaptceinture
* een europäesche Marslander, kuckt ExoMars Trace Gas Orbiter#Schiaparelli – Entry, descent and landing demonstrator module (EDM)
Anen

**Anen** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Alain Anen (* 1950), e lëtzebuergesche Fechter.
* Cédric Anen (* 1978), e lëtzebuergesche Fechter.
* Paul Anen (1918–1978), e lëtzebuergesche Fechter.

## Kuckt och
* Anen-Séi, e Séi an der schweedescher Provënz Kalmar län.
* Aanen, bekannt och als Anen oder Âanen, en alegyptesche Politiker a Sacrificateur.
Schiaparelli (Moundkrater)

Den **Schiaparelli** ass en Aschlagkrater op der nordëstlecher viischter Äerdmoundsäit. Hie läit am Oceanus Procellarum tëscht dem Seleucus am Weste an dem Herodotus am Oste. De Rand vum Krater ass wéineg erodéiert.
Ëstlech vum Schiaparelli verlafen d'Dorsa Burnet an nordsüdlecher Richtung.

## [[Niewekrater]]en

De Krater krut vun der IAU am Joer 1935 offiziell den Numm vum italieeneschen Astronom Giovanni Schiaparelli.

## Um Spaweck
* Schiaparelli op The-Moon Wiki
* De Moundkrater Schiaparelli a seng Ëmgéigend
Seleucus (Moundkrater)

De Krater **Seleucus** ass en Aschlagkrater op der nordwestlecher viischter Äerdmoundsäit am Oceanus Procellarum, südlech vum Krater Briggs an ëstlech vum groussen Héichplateau Eddington.
Den Zentrum vum Krater Seleucus ass terrassfërmeg.

## [[Niewekrater]]en

De Krater gouf 1935 vun der IAU offiziell nom griicheschen Astronom Seleukos vu Seleukia genannt.

## Um Spaweck
* Seleucus op The-Moon Wiki
* De Krater Seleukos lénks an der Mëtt vun der Moundkaart Nr 38
Lotte Koch

D**'Lotte Koch**, gebuer als *Luise Charlotte Koch* den 9. Mäerz 1913 zu Bréissel, a gestuerwen de 7. Mee 2013 zu Unterhaching, war eng däitsch Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino
* 1936: *[[Lumpacivagabundus (Film 1936)|Lumpacivagabundus]]* - Regie: Géza von Bolváry - Haaptacteuren: Paul Hörbiger, Heinz Rühmann
* 1940: *[[Das Herz der Königin]]* - Regie: Carl Froelich - Haaptacteuren: Zarah Leander, Willy Birgel
* 1940: *[[Achtung! Feind hört mit!]]* - Regie: Arthur Maria Rabenalt - Haaptacteuren: René Deltgen, Kirsten Heiberg
* 1941: *[[Unser kleiner Junge]]* - Regie: Boleslaw Barlog - Haaptacteuren: Hermann Speelmans, Hilde Jansen
* 1941: *[[Friedemann Bach (Film)|Friedemann Bach]]* - Regie: Traugott Müller, Gustaf Gründgens - Haaptacteuren: Gustaf Gründgens, Leny Marenbach
* 1942: *[[Wenn du noch eine Heimat hast]]* - Regie: Günther Rittau - Haaptacteuren: Hans Söhnker, Wilhelm Borchert
* 1941: *[[Anschlag auf Baku]]* - Regie: Fritz Kirchhoff - Haaptacteuren: Willy Fritsch, René Deltgen
* 1943: *[[Du gehörst zu mir]]* - Regie: Gerhard Lamprecht - Haaptacteuren: Willy Birgel, Viktor Staal
* 1943: *[[Germanin - Die Geschichte einer kolonialen Tat]]* - Regie: Max W. Kimmich - Haaptacteuren: Peter Petersen, Luis Trenker
* 1944: *[[Das schwarze Schaf]]* - Regie: Friedrich Zittau - Haaptacteuren: Victor Janson, Albert Johannes
* 1944: *[[Aufruhr der Herzen]]* - Regie: Hans Müller - Haaptacteuren: Rudolf Prack, O.E. Hasse
* 1944: *[[Die schwarze Robe]]* - Regie: Fritz Peter Buch - Haaptacteuren: Richard Häussler, Kirsten Heiberg
* 1945: *[[Das alte Lied (Film 1945)|Das alte Lied]]* - Regie: Fritz Peter Buch - Haaptacteuren: Winnie Markus, Ernst von Klipstein
* 1945: *[[Rätsel der Nacht]]* - Regie: Johannes Meyer - Haaptacteuren: Kirsten Heiberg, Richard Häussler
* 1947: *[[Zugvögel]]* - Regie: Rolf Meyer - Haaptacteuren: Carl Raddatz
* 1947: *[[… und über uns der Himmel]]* - Regie: Josef von Báky - Haaptacteuren: Hans Albers, Paul Edwin Roth
* 1948: *[[Morituri (Film 1948)|Morituri]]* - Regie: Eugen York - Haaptacteuren: Hilde Körber, Winnie Markus
* 1949: *[[Die Andere]]* - Regie: Alfred E. Sistig 
* 1949: *[[Gesucht wird Majora]]* - Regie: Hermann Pfeiffer - Haaptacteuren: Hermann Speelmans, Camilla Horn
* 1949: *[[Madonna in Ketten]]* - Regie: Gerhard Lamprecht - Haaptacteuren: Karin Hardt, Elisabeth Flickenschildt
* 1949: *[[Der große Fall]]* - Regie: Karl Anton - Haaptacteuren: Gustav Fröhlich, Georg Thomalla
* 1950: *[[Export in Blond]]* - Regie: Eugen York - Haaptacteuren: René Deltgen, Peter van Eyck
* 1953: *[[Käpt'n Bay-Bay]]* - Regie: Helmut Käutner - Haaptacteuren: Hans Albers, Rudolf Fernau

### TV
* 1972: *Motiv Liebe* - Episod: *Goldener Käfig* - Regie: Hermann Leitner - Haaptacteuren: Karl Schönböck, Wolfgang Stumpf

## Um Spaweck
*  Filmportal. de
Sacha Backes

De **Sacha Backes**, gebuer den 23. September 1994, ass e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller op der Stiermer-Positioun.

De Sacha Backes huet seng Karriär als Profispiller 2010 ugefaangen. Zanter 2011 spillt hie fir Tornado Luxembourg a vun 2010 bis 2015 huet hie fir d'Lëtzebuergesch Äishockeynationalekipp gespillt.