open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gibraltar

**Gibraltar** ass ee brittescht Iwwerséigebitt, bis 1981 als "Krounkolonie" bezeechent, op der ibeerescher Hallefinsel a gehéiert domat zum Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland.

## Geographie
Gibraltar mécht déi nërdlech Grenz vun der Strooss vu Gibraltar, an ass déi Plaz wou Europa an Afrika am nooste beienee leien.

Gibraltar huet eng Fläch vu 6,543&nbsp;km² an d'Grenz mat Spuenien ass 1.200 Meter laang.

De Mieresterritoire geet bis op 3 Séimeile virun d'Küst.

## Geschicht
Den alen Numm vum Fiels vu Gibraltar ass *Calpe*. Am Altertum huet e mat sengem nordafrikanesche Géigestéck *Abyla* déi sougenannt "Saile vum Herakles" gebilt (cf. Strooss vu Gibraltar). Um Wope vu Gibraltar steet de Motto "Montis Insignia Calpe", wat souvill heescht wéi "D'Symbol vum Bierg Calpe".

## Fotosalbum vu Gibraltar

Fichier:Gibraltar,Schëffer_an_de_Bei_vu_Gibraltar.jpg|Schëffer an der Bay vu Gibraltar
Fichier:Gibraltar,_d'Uertschaft.jpg|D'Uertschaft
Fichier:Gibraltar,_den_Hafen.jpg|Den Hafen
Fichier:Gibraltar,_de_Fiels_vu_Gibraltar.jpg|De *Fiels* vu Gibraltar
Fichier:Gibraltar.jpg|De *Fiels* vu Gibraltar (2)
Fichier:Gibraltarliichtturem.jpg|Liichttuerm vu Gibraltar
Fichier:Macaca_sylvanus,_Gibraltar_-_20050405.jpg|Um Afenhiwwel zu Gibraltar (2004)


## Um Spaweck

*  Offiziell Säit vun der Regierung vu Gibraltar
Daf

Mat **Daf** gemengt ass entweeder:

* De Fait, näischt ze héieren, kuckt dofir Dafheet;
* En Initiatiounsritus, fir an eng Communautéit opgeholl ze ginn; kuckt heizou Daf (Ritus);
* An enger méi enker Ausleeung vum virege Sënn, e chrëschtlecht Sakrament; kuckt heifir Daf (Sakrament).
Bonifacio

**Bonifacio** ass eng Touristestad un der Südspëtz vu Korsika. No hir huet déi schmuel Mieresstrooss vu Bonifacio, déi *Korsika* vu Sardinien trennt, hiren Numm.

Bonifacio5.jpg|Bonifacio op enger héijer Fielsbänk
Bonifacio1.JPG|Vue vun der *Citadell vu Bonifacio* vum Hafen aus


## Um Spaweck

* Säit vum Office du Tourisme vu Bonifacio
* Inoffiziell Touristesäit vu Bonifacio
Strooss vu Bonifacio

D**'Strooss vu Bonifacio** ass eng schmuel Mieresstrooss, déi de Süde vu Korsika vum Norden vu Sardinien ofschneit. Si huet hiren Numm vun der Touristestad Bonifacio un der Südspëtz vu *Korsika*.

## Um Spaweck
Malakka

**Malakka** ass eng Hafestad am Südweste vu Malaysia, am Südoste vun Asien. No hir gouf d'Mieresstrooss vu Malakka, déi tëscht Malaysia an Indonesien verleeft, genannt.

## Um Spaweck
Strooss vu Malakka

D**'Strooss vu Malakka** ass eng schmuel Mieresstrooss am Indeschen Ozean, déi vu Südosten no Nordwesten tëscht Malaysia an Indonesien (Sumatra) an Asie verleeft, an déi no der malaysescher Hafestad Malakka genannt gouf.

## Um Spaweck
Malaysia

**Malaysia** ass e Staat am Südweste vun Asien.

## Geographie

Laanscht déi westlech Säit vu *Malaysia* verleeft d'Mieresstrooss vu Malakka, déi *Malaysia* vun der Insel Sumatra, (Indonesien) trennt. Malaysia besteet aus zwéin Deeler, de westlechen Deel deen op der malaysescher Hallefinsel läit, an den ëstlechen Deel op der Insel Borneo. Déi zwou Hallschente sinn duerch dat Südchinesescht Mier vunenee getrennt. Noperstaate vu Malaysia sinn: Thailand am Norden, Singapur am Süden an Indonesien an de Sultanat Brunei am Süden an am Südosten. D'Haaptstad vu Malaysia ass Kuala Lumpur. Si läit am westlechen Deel, op der malaysescher Hallefinsel.

## Geschicht

## Bevëlkerung

### Relioun

## Politesche Regimm

### Verwaltungsglidderung

### ''Westmalaysien''
(Haaptstied a Klameren); 
* Johor (Johor Bahru)
* Kedah (Alor Setar)
* Kelantan (Kota Bahru)
* Kuala Lumpur* (Kuala Lumpur)
* Malakka (Malakka)
* Negeri Sembilan (Seremban)
* Pahang (Kuantan)
* Perak (Ipoh)
* Perlis (Kangar)
* Penang (George Town)
* Wilayah Persekutuan* (Putrajaya)
* Selangor (Shah Alam)
* Terengganu (Kuala Terengganu)

### ''Ostmalaysien'' (op [[Borneo]])
(Haaptstied a Klameren;)
* Labuan* (Victoria)
* Sabah (Kota Kinabalu)
* Sarawak (Kuching)

## Ekonomie

## Um Spaweck
Ee (Homonymie)

D'Wuert **Ee** bezeechent:

* an der Biologie eng Schutzhüll, an där sech den Embryo vun oviparen (lat.: "déi Eeër leeën") Déieren entwéckelt; kuckt dofir Ee.
* an der Biologie, eng Keimzell, virun der Befruchtung (Fécondatioun), vu Planzen an Déieren, Mënsch abegraff; kuckt dofir Eezell.
* an der Kiche meeschtens d'Héngeree.

Da gëtt et des Weideren:
* Fabergé-Ee
* Ouschteree
Indonesien

D**'Republik Indonesien** (op Indoneesesch: *Republik Indonesia*) ass e Staat, deen haaptsächlech am Südoste vun Asien läit. Op der nordëstlecher Säit ass d'Strooss vu Malakka, déi Indonesien vu Malaysia trennt. Mat 13.466 Inselen ass et de gréissten Archipel an der Welt.

Wärend der leschter Vollekszielung 2010 hat d'Land eng Bevëlkerung vun iwwer 237 Milliounen Awunner, wat Indonesien zum véiertbevëlkerungsräichste Land op der Welt mécht, an dat gréisst Land an där d'Moslemen d'Majoritéit hunn.

Indonesien ass eng demokratesch Republik an där zanter 2024 Nusantara d'Haaptstad ass.

## Kuckt och
* Lëscht vun den indoneesesche Provënzen

## Um Spaweck
A

**A** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den éischte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: A (Buschtaf).
* e liichtempfindlecht Sënnesorgan fir ze gesinn, kuckt: A (Sënnesorgan).
* Wisen oder Bëscher an engem Flossdall mat engem héije Grondwaasserspigel an déi reegelméisseg iwwerschwemmt ginn, kuckt: A (Landschaft).
* d'Symbol vun der Moosseenheet Ampère, kuckt: Ampère (Eenheet).

**a** steet ë.&nbsp;a. fir:
* d'Ofkierzung fir d'Flächemooss Ar.
* d'Eenheetszeeche vum Joer (vum laténgeschen *annus*).
* den SI-Eenheete-Prefix *Atto-*.

## Kuckt och
* @
* Mat bloussem A
Monaco

D**'Fürstentum Monaco** ass e Staat an Europa, an zwar eng Enklav am franséischen Territoire, um Bord vum Mëttelmier, ëstlech vun Nice, net wäit vun der italieenescher Grenz. Seng Küst laanscht d'Mëttelmier ass ronn 4&nbsp;km laang. Monaco huet eng Fläch vun 202 ha an 32.020 Awunner (Vollekszielung 2000). Mat bal 16.000 Awunner pro km² ass Monaco deen dichtbesidelste Staat op der Welt.

Säin Numm kënnt vun de griichesche Siidler hier, déi sech am 5. Joerhonnert v. Chr. um haitegen Territoire vu *Monaco* néiergelooss hunn. Zu Éiere vum Herakles "Monoikos" hate si nämlech en Tempel gebaut. Doraus ass d'Bezeechnung *Monaco* entstanen.

Haut wunnen zu Monaco net nëmme Monegassen, mä och vill räich Leit vun iwwerall, déi sech aus steierleche Grënn do néiergelooss hunn.

*Monaco* ass praktesch nëmmen eng Stad, déi verwaltungsméisseg aus 6 Deeler besteet. Een dovun, de bekanntsten, ass Monte Carlo.

Vun der Fläch hier ass Monaco nom Vatikanstad dee klengsten, awer dichtbesidelste Staat vun der Welt.

## Sprooch
Monaco huet zwar seng eege Sprooch (Monegassesch), e romaneschen Dialekt, mä déi offiziell Sprooch ass Franséisch.

## Um Spaweck

*  Offiziell Säit vun der monegassescher Regierung
*  Offiziell Säit vun der Gemeng Monaco
Ouschterkäerz

Eng **Ouschterkäerz** ass eng grouss Käerz a Kierchen, dacks méi wéi 1 m héich an ongeféier 10&nbsp;cm Duerchmiesser. 

Drop gemoolt sinn e Kräiz, d'Joreszuel an en Alpha an en Omega (dës symboliséieren de Christus als Ufank an Enn vun der Welt). All Joer kënnt eng nei, déi an der Ouschternuecht um Ouschterfeier ugefaangen an an déi däischter Kierch gedroen; et ginn nach 5 Neel dragestach déi d'Wonne vum Jesus duerstellen (2 Hänn, 2 Féiss, Säit). Do brennt se wärend de Feiere vun der Ouschterzäit bis Päischten a steet am Chouer. Duerno steet se an der Géigend vum Dafsteen, heiansdo op engem kënschtleresche Stänner. Wärend dem Rescht vum Kierchejoer gëtt se fir Doudemassen a bei den Dafen ugefaangen, un hir gëtt dann och d'Dafkäerz ugefaangen.

## Um Spaweck
Buergplaz zu Huldang

D**'Buergplaz zu [[Huldang]]** (lokal: *Burrigplatz*) ass e Lieu-dit an der Gemeng Ëlwen.

## Geographie
De Lieu-dit läit op der N7, ongeféier op hallwem Wee tëscht der Wemperhaart an der Schmëdd. Westlech vun der N7 steet de Waassertuerm vun Huldang.

## Altimetrie
Nieft dem Waassertuerm ass, mat 558,35 Meter, déi zweethéchst Plaz zu Lëtzebuerg, no *[[Op Kneiff]]* bei Wilwerdang mat 560,13 Meter. E Schëld beim Waassertuerm an eng Skulptur op enger Raschtplaz nieft der Haaptstrooss weisen d'Plaz iertemlecherweis als déi héchst un.

### Geschicht
Déi éischt topographesch Kaart déi dat ganzt Lëtzebuerger Land ofgedeckt huet, gouf 1905 vum franséische Kartograph Jules Hansen publizéiert. Bei der Héichtemiessung déi mat engem Barometer gemaach gouf, koum fir d'Buergplaz eng Héicht vu 555 m eraus. D'Buergplaz war domat déi zweethéchst Plaz vum Land, hannert dem Napoleonsgaart mat 562 m.

1951 huet de franséischen Institut géographique national am Optrag vum Kadaster déi éischt topographesch Kaarten op Basis vun der Photogrammetrie erstallt. Domat gouf d'Buerplaz mat 559 m déi héchst Plaz vum Land, virun Op Kneiff (558 m) an dem Napoleonsgaart (549 m).

Op Basis vun engem digitale Fluch iwwer d'Lëtzebuerger Land den 31. Mee 1994, gouf tëscht 1994 an 1997 déi éischt topographesch Datebank fir Lëtzebuerg opgestallt. De Gebrauch vum GPS huet et erlaabt fir d'Donnéeën am nationale geodetesche System ze lokaliséieren. D'Héichtemiessung gouf mam Nivellement général du Luxembourg verknëppt. Bei dëser Miessung koum eraus, datt *Op Kneiff* mat 560,08 m déi héchst Plaz am Land ass an d*'Buergplaz* mat 558,35 m, op der zweeter Plaz läit.

## Biller

Huldange, Buergplaz (110).jpg|D'N7 op der Buergplaz a Richtung Norden
Huldange, Buergplaz (105).jpg|Vun der Buergplaz a Richtung Oste gekuckt
Huldange, Buergplaz (108).jpg|Monument fir d'87. Infanterie Divisioun 
Huldange, Buergplaz (109).jpg|Monument vun der Onofhängegkeet


### De ''falschen ''héchste Punkt vum Land


Fichier:Water tower Buergplaz Panneau Huldange Luxembourg.jpg|De Panneau „Burrigplatz“ ënnert dem Waassertuerm …
Fichier:Huldange, Buergplaz (113).jpg|an eng Skulptur op der Raschtplaz nieft der N7 mat der falscher Informatioun als den héchste Punkt vum Land.


## Literatur
* Storoni, A., 2010. *Les Paysages Géologiques du Luxembourg.* Éditions Schortgen, 57 S. ISBN 978-2-87953-096-3

## Kuckt och
* Op Kneiff bei Wilwerdang

## Um Spaweck
Kierch Welschent

D**'Kierch zu Welschent** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Dikrich Le Bon Pasteur, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Buerschent gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Jakobus deem säi Fest de 25. Juli gefeiert gëtt.

D'Kierch steet tëscht dem Kierchewee an der Waarkstrooss. Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Zur fréierer Par Welschent gehéiert ausser der Parkierch vu Welschent och nach d'Filialkierch vu Bierden.

## Geschicht
1874/75 gouf déi al Kierch vu Welschent ofgerappt an eng nei gebaut no de Pläng vum Architekt Antoine Hartmann. Se gouf de 7. Juli 1880 vum Bëschof Nicolas Adames geweit.

Nieft der Kierch steet eng Lourdes-Grott déi 1958 fäerdeggestallt gouf. 1995 krut d'Kierch eng Uergel déi vun der Firma Schumacher vu Baelen bei Sankt Vith gebaut gouf.

## Literatur
* Broschür: *Welschent 1998, 50 Joer Pompjeeën, 20 Joer Dëschtennis*

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kierch vu Welschent op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
* D'Kierch Welschent an der Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg'' 


Fichier:Kirche Welscheid 02.jpg|D'Kierch aus westlecher Richtung gesinn
Fichier:Kirche Welscheid 03.jpg|D'Kierch aus ëstlecher Richtung gesinn
Fichier:Kirche Welscheid 04.jpg|Den Agang fir an d'Kierch
Kapell Waarken

D**'Kapell zu Waarken** war eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Ettelbréck Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Ettelbréck gehéiert huet an haut entweit ass.

D'Patréinesch vun der Kapell war d'Helleg Anna, där hiert Fest de 26. Juli gefeiert gëtt.

D'Kapell steet an der *rue de Welscheid*, dem CR349.

Zur fréierer Par Ettelbréck huet ausser der Kapell vu Waarken och nach d'Parkierch vun Ettelbréck an d'Kapell vu Grenzen gehéiert.

## Geschicht
Eng éischt Kapell, déi 1645 als Privatkapell fir de Peter Grals an den Nikolaus Arents vun Nidderwaarken gebaut gouf, stoung op der Kräizung vun der *rue de Buerden* (CR348) mat der *rue de Welscheid* (CR349). Well awer och déi aner Leit d'Kapell benotze wollten, gouf se op Demande vum Paschtouer den 9. August 1645 vum Weibëschof Otto vun Tréier feierlech geweit.

Well déi al Kapell baufälleg war an op där Plaz wou se stoung de Verkéier behënnert huet, gouf 1900 vum Gemengerot decidéiert, eng nei Kapell op enger anerer Plaz ze bauen. Déi nei Kapell gouf vun 1902 bis 1904 no de Pläng vum Architekt Jean-Pierre Knepper-Gloesener vun Dikrech geplangt a vum Entreprener J.-P. Hipp vun Ettelbréck gebaut. Den 28. Juli 1904 gouf se ageseent, déi éischt Mass gouf vum Paschtouer Heinrich Müller gehalen.

Um Héichaltor stoungen nieft enger Statu vun der Tréischterin am Leed och nach Statue vun de 4 Evangelisten.

D'Kapell gouf de 17. November 2017 op den Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen. Si gehéiert zanter 2016 der Gemeng Ettelbréck a gouf Ufanks 2021 entweit.

D'Kapell soll als Plaz fir kulturell Manifestatiounen an den neie Schoulcampus integréiert ginn, wéi fir Liesungen, Concerten, Ausstellungen a Versammlungen. D'Dignitéit an d'Geschicht vum Gebai soll respektéiert bleiwen..

## Klacken
Déi zwou Klacken, a "re" an "do", goufen den 29. Dezember 1912 geweit. Si stamen aus der Klackegéisserei Conrad vu Colmar.

## Uergelpositif
Den 13.Abrëll 2006 gouf een Uergelpositif vun der Uergelbaufirma Westenfelder vu Lëntgen geliwwert
Dispositioun:
Gedackt 8'
Rohrflöte 4'
Flöte 2'
Quinte 1 1/3'

Tounëmfang C-c3 
D'Instrument huet eng 4-stufeg Transpositionsvirriichtung: 392&nbsp;Hz-415&nbsp;Hz-440&nbsp;Hz-465&nbsp;Hz 
Duerch Verréckle vun der Tastatur kann een 2 Halleftéin no ënnen, respektiv een Halleftoun no uewen transposéieren.

## Biller
**Baussen**

Fichier:Kapelle Warken 02.jpg|Vue aus Nordosten op d'Kapell
Fichier:Kapelle Warken 03.jpg|D'Kapell aus Nordweste gesinn
Fichier:Kapelle Warken 04.jpg|Den Agang vun der Kapell


**Bannen**

Fichier:Kapell vu Waarken (6).jpg|Banneraum vun der Kapell virun der Entweiung
Kapell vu Waarken (35).jpg
Kapell vu Waarken (36).jpg
Kapell vu Waarken (4).jpg


## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Kapell vu Waarken
Peter Carl Fabergé

De **Peter Carl Fabergé** (Russesch *Петер Карл Фаберже*; gebuer den 30. Mee 1846 zu Sankt Petersburg, a gestuerwen de 24. September 1920 zu Lausanne), war e russesche Goldschmadd a Bijoutier, dee besonnesch duerch seng *Fabergé-Eeër* weltbekannt gouf.

50 vu sengen Eeër huet de Fabergé fir déi russesch Zarefamill gebaut. Eng Dose soll e fir privat Clientë fabrizéiert hunn.

Haut leien am Kreml zéng Febergé-Eeër, déi englesch Kinnigin huet der dräi, d'Herrscherhaus vu Monaco huet eent. 2004 sollten der néng bei Sotheby's zu New York versteet ginn. Dat konnt de russeschen Oligarch a Konschtsammler Wiktor Wekselberg awer verhënneren; hien huet s'alleguer kaaft.

Wéinst hirem Wäert spille Fabergé-Eeër och a Filmer eng Roll. Am James Bond-Film *Octopussy* ass den Held op der Sich no engem Ee, dat an déi falsch Hänn gerode war. Am Film *Ocean's Twelve* spillt e Fabergé-Ee nieft dem Brad Pitt, der Catherine Zeta-Jones an dem George Clooney eng wichteg Roll.

En Ee, dat de Fabergé 1902 fir d'Banquiersfamill Rothschild gebaut hat, gouf am Hierscht 2007 bei Christie's zu London fir 12,5 Milliounen Euro versteet.

## Um Spaweck
Pol Bury

De **Pol Bury**, gebuer de 26. Abrëll 1922 zu Haine-Saint-Pierre an der Belsch, a gestuerwen den 28. September 2005 zu Paräis, war e belsche Moler a Sculpteur.

## Um Spaweck
*Websäit mat Foto
Biischtefabrécken zu Lëtzebuerg

Zu Lëtzebuerg gouf et an der Zäit e puer **Biischtefabrécken**. D'Auteure vun der Websäit: *www.industrie.lu* schwätze vu véier:

* Biischtefabréck Lemogne Lëtzebuerg - Bäreldeng 
* Biischtefabréck Theis-Ferry, Dikrech, 
* Brosserie Moderne an der Fiels (Mat der Produktioun gouf 1986 opgehalen) 
* Biischtefabréck Beck, Rollengergronn

## Um Spaweck
Kuckt d'Säit iwwer d'Industriegeschicht vu Lëtzebuerg
Kommunikatiounsprotokoll

Ee **Kommunikatiounsprotokoll** oder **Netzwierkprotokoll** ass eng Sammlung vu streng festgeluechte Reegelen a Virschrëften, no deenen Daten an engem Netzwierk ausgetosch ginn.

Bei der Kommunikatioun musse sech d'Parteien, déi kommunizéiere wëllen, zum Austausch vun Informatioun op eng Sprooch a Verhalensreegelen eenegen. Dës Verhalensreegele ginn allgemeng als **Protokoll** bezeechent. Si leeën d'Dateformat vun der Noriicht, déi ausgetosch soll ginn, fest a spezifizéieren all d'Aktiounen déi noutwenneg si fir datt eng Noriicht iwwerdroe ka ginn.

Amplaz riseg a komplex Protokollen ze schreiwen, déi d'ganz Aufgab vun der Kommunikatioun iwwerhuele sollen a gär feelerufälleg sinn, huet een dat ganz Kommunikatiounsproblem an e Koup kleng Problemer opgedeelt, déi all een Deel vun der Kommunikatioun léisen. Dobäi gräifen déi eenzel Protokoller alleguer reiwungslos aneneen iwwer a schaffen zesummen. Aus deem Grond schwätzt een och dacks vun enger **Protokollfamill**.

Jee no hirer Aufgab leien déi eenzel Protokoller vun dëser Protokollfamill a verschiddene Schichte vun engem Schichtemodell, wéi dem ISO/OSI-Referenzmodell oder dem TCP/IP-Protokollstapel, vir.
Nikloskierch zu Zolwer

D**'Nikloskierch zu Zolwer** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Suessem Christ Sauveur, zum Dekanat Süden-West an zu der Gemeng Suessem gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellegen Niklos, deem säi Fest de 6. Dezember gefeiert gëtt.

Se steet tëscht der *rue du Knapp* an der *rue de l'Église* no beim Zolwerknapp. Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Zur fréierer Par Zolwer gehéiert ausser der Parkierch vun Zolwer och nach d'Kapell vun der Cité Léon Kauffman.

## Geschicht
Zu Zolwer stoung fréier eng Kapell, déi dem hellege Viktor geweit war an 1289 fir d'éischt ernimmt gouf. Dës Kapell gouf 1805 nom Bau vun der neier Kierch verkaaft an ofgerappt.

Déi nei Kierch gouf tëscht 1747 a 1748 gebaut. 1938/39 gouf se a Richtung vum Chouer ëmgebaut a vergréissert.

Se gouf 1999 banne renovéiert a krut am Joer 2000 eng nei Uergel, gebaut vun der Uergelmanufaktur Koenig vu Sarre-Union. Zanterhier ginn zu Zolwer reegelméisseg Concerte vum Kulturkrees Celobrium organiséiert.

## Klacken
D'Klacke vun Zolwer lauden an den Téin La Sol Fa.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Suessem
* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Suessem
* D'Fënstere vun der Kierch vun Zolwer op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel op der Websäit vun der Uergelmanufaktur Koenig
* Kulturkrees Celobrium a.s.b.l.
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
Puy de Sancy

De **Puy de Sancy** ass en ale Vulkan am Biergmassiv vun de Monts Dore, am Departement Puy-de-Dôme (Frankräich).

Mat enger Héicht vun 1.885 Meter ass de Puy de Sancy déi héchst Spëtz am Massif central. E gehéiert zu de Strato-Vulkaner, huet sech am Tertiär entwéckelt an ass zanter 220.000 Joer net méi aktiv.

Véier Däller lafe vum Puy de Sancy aus:
:* Chaudeffour (nord-ëstlech)
:* Fontaine salée (westlech)
:* Dordogne (nërdlech)
:* Biche (südlech)

Um Fouss ass d'Quell vun der Dore a vun der Dogne, déi nodeem se zesummegelaf sinn d'Dordogne forméieren.

Et gëtt zwou Skistatiounen:
*Super Besse
*Mont-Dore

Vun der Stad Mont Dore féiert eng Strooss op de Bierg. Duerno geet et entweeder zu Fouss (eng Stonn) oder mat der Seelbunn (3 Minutten). Op d'Spëtz selwer féiert eng "Trap" (20 Minutten).

## Kuckt och
Lëscht vun de Vulkaner
## Um Spaweck
Absinth

**Absinth** ass en alkoholescht Gedrénks mat Zousätz vun Anäis, Häerztrouscht (d:Melisse), Fenchel, Ysop (Hyssopus officinalis) a Batteralzem, dat em de battere Geschmaach gëtt. Den Alkoholgehalt ass tëscht 45 an 74 ° Vol.

## Absinth zu Lëtzebuerg
### D'groussherzoglecht Reglement vun 1970
Règlement grand-ducal du 14 décembre 1970 portant interdiction du commerce de l´absinthe. 
Nous JEAN, par la grâce de Dieu, Grand-Duc de Luxembourg, Duc de Nassau, etc., etc., etc.
Vu la loi du 25 septembre 1953 ayant pour objet la réorganisation du contrôle des denrées alimentaires, boissons et produits usuels;
Vu l´article 27 de la loi du 8 février 1961 portant organisation du Conseil d'Etat et considérant qu'il y a urgence;
Sur le rapport de Notre Ministre de la Santé Publique et de Notre Ministre de la Justice et après
délibération du Gouvernement en Conseil;
Arrêtons:
Art. 1er. Toute importation, toute mise en vente, toute vente et toute cession quelconque d'absinthe
est interdite.
Art. 2. Sans préjudice des peines plus fortes comminées par le Code pénal ou d'autres lois spéciales
et indépendamment des peines portées par les articles 9 et suivants de la loi du 25 septembre 1953
ayant pour objet la réorganisation du contrôle des denrées alimentaires, boissons et produits usuels, les infractions aux dispositions du présent règlement seront punies des peines édictées à l´article 2 de la loi précitée.
Art. 3. Notre Ministre de la Santé Publique et Notre Ministre de la Justice sont chargés, chacun en
ce qui le concerne, de l´exécution du présent règlement qui sera publié au Mémorial.
Château de Berg, le 14 décembre 1970
Jean
Le Ministre de la Santé Publique, Madeleine Frieden
Le Ministre de la Justice, Eugène Schaus

## Kuckt och
*Anäis

## Um Spaweck

*Mat Index a Kommentar iwwer vill Absinth-Zorten (och lëtzebuergeschen)
Sardinien

**Sardinien** (sardesch *Sardigna*, *Sardinna* oder *Sardinnia*, italieenesch *Sardegna*, katalounesch *Sardenya*) ass déi zweetgréisst Insel am Mëttelmier. Et ass eng autonom Regioun, déi zum italieeneschen Territoire gehéiert. Si läit südlech vu Korsika an ass duerch déi schmuel Mierestrooss vu Bonifacio vu Korsika getrennt.

Sardinien bedeckt eng Fläch vu ronn 24.000&nbsp;km² an huet 1,64 Milliounen Awunner.

D'Phenizier hunn et *Ichnusa* an d'Griiche *Sandalyon* genannt, well seng Form un den Ofdrock vun engem Fouss erënnert. D'Haaptstad vu Sardinien ass Cagliari. Dës autonom Regioun vun Italie war bis 2005 a véier Provënzen ënnerdeelt: Cagliari, Sassari, Nuoro an Oristano. Zanter 2005 sinn nach 4 Stéck derbäikomm: Olbia-Tempio, Ogliastra, Carbonia-Iglesias a Medio campidano. Eng touristesch staark besichte modern Uertschaft ass Porto Cervo.

## Um Spaweck
Rolf Winter

De **Rolf Winter**, gebuer den 10. Oktober 1927 zu Lübeck, a gestuerwen den 29. September 2005 zu Hamburg, war en däitsche Journalist.

1949 huet de Rolf Winter seng journalistesch Carrière zu Bonn ugefaangen, gouf Chefredakter bei der *Schleswig-Holsteinischen Landeszeitung* En ass als Chefreporter bei Kristall gaangen, an duerno bei d'Gesondheets-Zäitschrëft *Vital*.

No dem Hitler Tagebicher-Skandal beim *[[Stern (Magazin)|Stern]]*, an nodeem de Rolf Fillhausen an de Peter Scholl-Latour et net fäerdegbruecht haten, "d'Kar aus dem Dreck ze zéien" gouf de Winter do Chefredakter ouni gorusse Succès. 1988 gouf hie Chefredakter bei *Sports*, an duerno Chefberoder bei Gruner + Jahr.
Katakolon

** Katakolon** ass eng kleng Hafestad mat 300 Awunner, déi am Peloponnes läit, 13&nbsp;km ëstlech vu Pyrgos. Et gëtt dofir munnechmol och als Hafe vu *Pyrgos* bezeechent. Vill Croisièrë maachen eng Escale zu *Katakolon*. Vun do aus besichen d'Passagéier normalerweis den historesche Site vun Olympia. Dat huet et mat sech bruecht, datt zu *Katakolon* vill Geschäfter op d'Touriste laueren (haaptsächlech Souvenirs- a Bijousboutiquen).

Den Hafe vu *Katakolon* ass an de leschte Jore staark ausgebaut ginn. Och vu Privatjachten ass Katakolon opgesicht.

## Geographesches
Katakolon läit: 37° 39' nërdlech an 21° 19' ëstlech.

## Um Spaweck
Katakolon an aner Stied am Peloppones
katakolon
Géigepoopst

Als **Géigepoopst** (*pseudopapa*, *antipapa*) gëtt e Poopst bezeechent, wann en zu Liefzäite vun engem kanonesch gewielten (an net zeréckgetruedenen) Poopst installéiert gouf. Zur Opstellung vu Géigepeepst ass et komm, well sech z.&nbsp;B. de Kardinolskollegium gespléckt hat, oder de Keeser respektiv réimesch aristokratesch Famillen an d'Poopstwal agegraff haten. Wéinst ënnerschiddlecher Opzielung a verschiddene Standpunkten an deenen zum Deel chaotesche Poopstwalen ass déi wierklech Zuel vun de Géigepeepst schwéier festzestellen. Et sinn der tëscht 25 a 40.

Bei verschidde Peepst ass et souwisou schwéier festzestellen, ob si rechtméisseg oder onrechtméisseg am Amt waren. D'Grënn dofir sinn ënner anerem d'Onméiglechkeet fir nach Ënnerlagen ze fannen an d'Ëmstänn vun de respektive Poopstwalen, déi net méi nozevollzéie sinn. Als éischte Géigepoopst gëllt den Hippolyt (217 – 235) an als leschten de Felix V. (1439 – 1449).

Och de Jean-Paul II. gouf a senger Amtszäit vu verschiddene sedisvakantistesche Gruppéierungen ofgeleent, déi selwer den Usproch erhuewen hunn, de rechtméissige Poopst ze sinn, wéi z.&nbsp;B. de Clemente Domínguez y Gómez (als *Gregor XVII.*; † 22. Mäerz 2005), den David Allen Bawden (als *Michael I.*) oder de Lucian Pulvermacher (als *Pius XIII.*). Allerdéngs hunn dës sech vun den historesche Géigepeepst doduerch ënnerscheet, datt si keng Ënnerstëtzung vun der kierchlecher Hierarchie genoss hunn an nëmmen e puer Dausend Unhänger mat staark regionaler Begrenzung haten.

## Kuckt och
* Lëscht vun de kathoulesche Peepst
* Poopst

## Um Spaweck
* Iwwer de Clemente Domínguez y Gómez
Nafplio

**Nafplio** ass eng griichesch Stad, déi op der Hallefinsel Peloponnes läit, an déi vum nationalen an internationalen Tourismus staark profitéiert.
## Geschichtleches
## Kuckeswäertes

* De Bourtzi (*Buerginsel*)
* Palamidi Schlass
* Acronafplio (*Venezianesch Festung*)

## Um Spaweck
* Säit iwwer Nafplio
* Fotogallerie iwwer Nafplio
* Säit vu Greektravel
Calisson

De **Calisson** ass eng Schneekerei vun Aix-en-Provence.

Der Seechen no, goufen déi éischt Calissone 1454 um zweeten Houchzäitsiesse vum Kinnek René zerwéiert. Nodeem seng Fra, déi ni gelaacht hat, e Calisson probéiert hat, war déi ganz begléckt mat deene klenge Séissegkeeten. A wéi ee vun den Invitée wësse wollt wat dat wier, krut e gesot: *"Di Calin soun"* *(ce sont des câlins)*.

De Calisson besteet aus: 
*Frësch geschielte Mandelen
*Fruits confits
*Zocker
*Hunneg aus de Lavendel-Felder vun der Haute Provence
*Eewäiss
*Vanill an
*Ongesaiert Brout

De Calissonier hëlt fir d'Friichten haaptsächlech Melounen, mä deemno wat fir eng Joreszäit et ass, ginn och Aprikosen, Orangen oder Mandarinnen dragemaach.

## Um Spaweck
* Iwwer d'Confiserie du Roy René vun Aix-en-Provence an hir Spezialitéiten
* De ''Cahier des Charges'' vun der ''Union des Fabricants de Calissons d'Aix-en-Provence'' fir d''Indication géographique protégée'' fir ''Calissons d'Aix'' ze kréien
Ian Wilmut

De **Ian Wilmut**, gebuer de 7. Juli 1944 an der englescher Grofschaft Warwickshire, ass e britteschen Embryolog. Hie gëtt als "geeschtege Papp" vum Klon-Schof *Dolly* ugesinn.

## Um Spaweck
* Interview mam Ian Wilmut
* Kuerz w¨ssenschaftlech Biographie
Luc Montagnier

De **Luc Montagnier**, gebuer den 18. August 1932 zu Chabris, a gestuerwen den 8. Februar 2022 zu Neuilly-sur-Seine, war e franséische Virolog.

1972 gouf de Luc Montagnier de Chef vum virologeschen Departement um Institut Pasteur zu Paräis. 1985 gouf hie Professer an e war zanter 1990 am *Pasteur* de Chef vum Departement fir AIDS a Retroviren.

Et war de Montagnier mat senger Ekipp, deen 1983 fir d'éischt den Erreeger vun der Immunschwächt AIDS isoléiert hat.

Hie krut 2008, zesumme mam Harald zur Hausen a mat der Françoise Barré-Sinoussi, den Nobelpräis fir Medezin.

Den 12. Januar 2022 war hie vun de Petitionären invitéiert als Expert bei der ëffentlecher Petitioun n. 1950 *Pétition contre la vaccination obligatoire COVID19 pour les citoyens* an der Chamber derbäi ze sinn.

## Kuckt och
Lëscht Nobelpräis Medezin

## Um Spaweck
Thomas Tuschl

Den **Thomas Tuschl**, gebuer den 1. Juni 1966 zu Altdorf bei Nürnberg, ass en däitsche Biocheemiker a Molekularbiolog, deen an der RNS-Fuerschung beschäftegt ass.
Judah Folkman

De **Judah Folkman**, gebuer de 24. Februar 1933 zu Cleveland, a gestuerwen de14. Januar 2008 bei Denver, war en amerikaneschen Zellbiolog a Medezinner, dee besonnesch bekannt ass wéinst senger Erfuerschung vun der Angiogenes an der Entwécklung vun den Oderen.
Rudolf Jaenisch

De **Rudolf Jaenisch**, gebuer den 22. Abrëll 1942 zu Wolfelsgrund, ass en däitsche Molekularbiolog a Geneetiker, dee sech besonnesch ervirgedoen huet bei der Entwécklung vum Mausmodell bei der Erfuerschung vun de Krankheete beim Mënsch.

## Um Spaweck
*De Jaenisch um MIT
*De Jaenisch um Whitehead Institute for Biomedical Research
Monument Valley

**Monument Valley** ass en Dall um Colorado-Plateau op der südlecher Grenz vum US-Bundesstaat Utah mat Arizona. E läit bannent der *Navajo Nation Reservation* an der Géigend vun der Uertschaft Goulding.

En ass bekannt fir seng Tafelbierger a gouf als natierlech Kuliss vun enger Abberzuel Western-Filmer gebraucht.

Monument Valley ass keen Nationalpark, mä e gëtt vun den Diné (Navajo) verwalt.

## Um Spaweck
Raki

De **Raki** ass en tierkescht alkoholescht Gedrénks aus Wäindrauwen oder Figen, dat mat Anäis aromatiséiert ass.

D'Friichte gi gepléckt, wa se zeideg sinn, duerno gi se gedréchent a gebrannt. Ier en eng zweet Kéier gebrannt gëtt, kënnt den Anäis dobäi. De klore Branntewäin huet en Alkoholgehalt vu 40-45 %.
Olympia

D'Wuert **Olympia** huet puer Bedeitungen, an zwar:

* eng historesch Plaz am anticke Griicheland: Olympia (Griicheland)
* d'Haaptstad vum Bundesstaat Washington: Olympia (Washington)
* e Quartier an Ausstellungsterrain zu London: Olympia (London)
* e Concertsgebai zu Paräis: Olympia (Paräis)
* eng Stad an New Jersey: Olympia (New Jersey)
* d'Kuerzform vun den Olympesche Spiller an der Antiquitéit oder Neizäit: Olympesch Spiller
* e zweedeelege Kinofilm vum Leni Riefenstahl: Olympia (Film)
* e Theaterstéck vum Franz Molnar: Olympia (Theater)
* e Virnumm: Olympia (Virnumm)
* en Autosmodell vun Opel
* d'Mark vun engem däitsche Sportartikel: Olympia (Sportartikel)
Innsbruck

**Innsbruck** ass eng éisträichesch Stad an d'Haaptstad vum Bundesland Tiroul. Se huet .

## Geschicht

## Geographie

### Andeelungen
Innsbruck besteet aus 9 Kadastergemengen. Dat sinn:
* Amras
* Arzl
* Hötting
* Igls
* Innsbruck
* Mühlau
* Pradl
* Vill
* Wilten

Déi eenzel Kadastergemenge gi jeeweils och nach a Bezierker agedeelt.

### Olympesch Spiller
* Olympesch Wanterspiller am Joer 1964
* Olympesch Wanterspiller am Joer 1976

### Kuckeswäertes
* D'Goldene Dachl
* Alpenzoo
* Heblingshaus
* Altstadt
* Tiroler Landesmuseum
* Riesenrundgemälde
* Olympesch Sprungschanz

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Herrstein

**Herrstein** ass eng däitsch Uertschaft am Naheland am Landkrees Birkenfeld a Rheinland-Pfalz. Et ass den Haaptuert vun der Verbandsgemeng Herrstein. 
Herrstein läit un der däitscher Edelstengstrooss. Op enger Fläch vu 4,79 Kilometer carré wunnen 936 Awunner.

## Kuckeswäertes
* eng 60 restauréiert "Fachwierk"-Haiser
* de Schinderhannes-Tuerm
* d'Schlasskierch mat enger Stumm-Uergel
* den Auertuerm (Uhrturm) aus dem 16. Joerhonnert
* den "Hankelbrunnen" mat de Figure vum Kënschtler Hans-Ulrich Pauly (1983)

## Galerie

Fichier:Herrstein BW 4.JPG|D'Vue vum Duerf
Fichier:StrooHerrs.JPG|Eng kleng Strooss zu Herrstein
Fichier:Herrstein BW 1.JPG|Den Auertuerm (Uhrturm)
Fichier:Herrstein BW 2.JPG|De Klackentuerm (Glockenturm)
Fichier:Herrstein BW 3.JPG|D'Plaz mam "Hankelbrunnen" 
Fichier:Herrstein BW 5.JPG|E Fachwierkhaus am Duerfzentrum
Fichier:Herrstein BW 6.JPG|E Fachwierkhaus
Fichier:Herrstein BW 7.JPG|En Haus, deem seng Fassad mat Leeë verkleet ass


## Um Spaweck
* Ortsgemeinde Herrstein
* Touristesch Informatiounen
* Linken iwwer de "Schinderhannes"
Kephallonia

**Kephallonia** (algriichesch: Κεφαλλήνια, Kefallínia; neigriichesch: Κεφαλλονιά oder Κεφαλονιά, Kefalloniá) ass eng griichesch Insel am Ionesche Mier. Si läit am Ausgang vum Golf vu Patras an ass mat enger Fläch vu 737&nbsp;km² déi gréisst Insel am Ionesche Mier. Ithaka, dat donieft läit, ass déi klengst vun de Ioneschen Inselen.

No der Landflucht, déi jorelaang gedauert huet, ass Kephallonia haut erëm am Opdriff a profitéiert vun enger intensiver Zouwanderung (10% an zéng Joer). Dat bedeit, datt haut erëm 40 000 Mënschen op der Insel wunnen, déi neierdengs eng beléift Destinatioun fir Touristen ass.
 
## Geschicht

## Gréisst Stied
Déi wichtegst Stied sinn:
* Argostoli 
* Lixouri
* Poros 
* Sami 
* Fiskardo

## Um Spaweck

* ionion.gr
* kefalonia.net.gr
* ithaki.org
Bad Münster am Stein-Ebernburg

**Bad Münster am Stein-Ebernburg** ass eng Stad op der Nahe a Rheinland-Pfalz. Si ass de Sëtz vun der Verbandsgemeng mam selwechten Numm. Kuckeswäert sinn d'Fielsformatiounen direkt laanscht d'Nahe.

Géint 1200 gëtt Bad Münster am Stein fir d'éischt Kéier ernimmt.
## Kuckeswäertes
* Rheingrafenstein (D'Ruin vun der Buerg an de Fiels)
* d'historescht Fëscherhaus aus dem 16. Joerhonnert
* d'Künstlergare 
* d'Ebernburg ëm d'Joer 1200 gebaut 
* de Steeskulpturepark
* de Rotenfels 
* d*'Gradierwerke* vun de Salinen

## Kuckt och
* Rheingrafenstein
* Rotenfels
* Nahe
## Um Spaweck
*Websäit vun der Verbandsgemeng "Bad Münster am Stein - Ebernburg"
Argostoli

**Argostoli** (neigriichesch: Αργοστόλι, algriichesch: Katharevousa: -ον, -on) ass déi gréisst Stad op der Insel Kephallonia, déi gréisst vun de Ioneschen Inselen. Et ass Provënzhaaptstad a Sëtz vum Prefet. *Argostoli* ass eng Hafestad, mat Färverbindungen op déi aner Inselen.

E groussen Deel vun der Stad war 1953 duerch e staarkt Äerdbiewen zerstéiert ginn. *Argostoli* ass vun Touriste staark besicht.

## Um Spaweck
Touristesäit vun Argostoli
Barry Marshall

De **Barry J. Marshall**, gebuer den 30. September 1951 zu Kalgoorlie a West-Australien, ass en australeschen Dokter.

De Marshall ass Professer fir klinesch Mikrobiologie op der University of Western Australia. En ass bekannt dofir, nogewisen zu hunn, datt Helicobacter-pylori-Bakteerien d'Ursaach si fir déi meescht Moschwieren, an net de Stress oder gewierzt Iessen.

D'Theorie vum *Helicobacter*-*pylori* gouf um Ufank vu ville Wëssenschaftler net eescht geholl, well se der Meenung waren, Bakteerie kéinte wéinst der Mosaier net iwwerliewen. Fir de Géigendeel ze beweisen, huet de Marshall 1984 e Reagenzglas mat deene Bakteerie gedronk. Doropshin huet en e Moschwier kritt, deen e mat Antibiotika geheelt huet.

Am Dezember 2005 krut hien zesumme mat dem J. Robin Warren den Nobelpräis fir Medezin fir d'Entdeckung vum *Helicobacter pylori*.

## Kuckt och
* Lëscht Nobelpräis Medezin

## Um Spaweck

* Websäit vun der "Helocobacter Foundatioun"
* Dem Marshall seng Websäit
* Eng Foto vun engem "helicobacter pylori"
* Den Artikel aus dem "New Scientist" iwwer dem Marshall säin "Eegenexperiment" vun 1984
* Helicobacter pylori "Billerbuch"
Kierch Déifferdeng

D**'Kierch Notre-Dame des Douleurs vun [[Déifferdeng]]** war eng Kierch am moderne Stil, déi am Joer 1954 no de Pläng vum Architekt René Fournelle gebaut gouf, den 18. Dezember 1955 vum Bëschof Léon Lommel geweit an 2012 ofgerappt ginn ass.

## Geschichtleches
* 1466: eelst Notiz vun enger Kapell zu Déifferdeng
* ëm 1500: Zerstéierung vun där Kapell am Kader vun der Eruewerung vun der Buerg um Zolwerknapp
* tëscht 1552 an 1772 ginn ënnerschiddlech Kapellen ernimmt
* 1803: Déifferdeng gëtt eng eege Par
* 1805: Déifferdeng gëtt aus finanzielle Grënn awer erëm an d'Par Uewerkuer agegliddert
* 1846: de Baron A. Gabriel d'Arnoult stellt en Deel vu sengem Bongert op der anerer Säit vum Déifferdenger Schlass ze Verfügung, fir eng Kierch mat Kierfecht a Parhaus ze bauen
* 1861: Déifferdeng gëtt erëm eegestänneg Par, zu där och Zowaasch gehéiert
* 1912: de Kierfecht gëtt verluecht
* 1947: Restauréierung vun der Kierch
* 1954: déi deemoleg Kierch gëtt ofgerappt fir direkt niewendrun eng nei ze bauen

## Am Banneraum
De Mosaik am Fong vum Chouer, deen 1955 vum deemolege Paschtouer Pierre Roos a vu ville Leit aus der Par Déifferdeng fir ronn eng Millioun Frang finanzéiert gouf, mat Zeenen aus dem Liewe vum Jesus an der Muttergottes, war vum Jean Barillet.

D'Uergel war vun der Firma Haupt vu Lëntgen.

D'Fënsteren an de Kräizwee ware vum Gustave Zanter.

An der Kierch stoung och dee sougenannte "Poopstaltor", deen de 15. Mee 1985 bei der Mass virum Portal II vun Esch-Belval vum Poopst Jean-Paul II benotzt gi war. E war speziell fir deen Zweck bei Arbed-Belval gemaach ginn a gouf kuerz duerno duerch den Asaz vum Paschtouer Émile Post an d'Kierch vun Déifferdeng bruecht.

## Klacken
D'Kierch hat 3 Klacken, déi u stole Jachen an engem stolene Klackestull houngen. Déi zwou kleng sinn an enger Coproduktioun vun der Géisserei Eisenbach-Kohl aus der Stad an der Saarburger Géisserei Mabilon entstanen.

## Schléissung an Ofrappaarbechten
D'Kierch vun 1954 war zanter dem Juni 2010 zou wéinst Stabilitéitsproblemer, déi duerch Bauaarbechte fir e Wunnblock mat dräistäckeger Déifgarage an der rue Saint-Nicolas direkt niewendru verursaacht goufen. Ausserdeem war op där anerer Säit vun der Kierch de Schantje vum Kulturzentrum Aalt Stadhaus.

Um 1. Advent, den 2. Dezember 2012, gouf d'Kierch vum Äerzbëschof Jean-Claude Hollerich an enger liturgescher Feier desakraliséiert. Den 10. Dezember 2012 hunn d'Ofrappaarbechten ugefaangen.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Déifferdeng

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Déifferdeng
* D'Fënstere vun der Kierch vun Déifferdeng op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* Communiqué vun der Pastoralequipe zur Situatioun vun der Déifferdenger Kierch, 12. November 2012; Deel 1
* Communiqué vun der Pastoralequipe zur Situatioun vun der Déifferdenger Kierch, 12. November 2012; Deel 2 
* Zenner Roby, Differdingen: Die Totengräber der Pfarrkirche, Commentaire op rtl.lu, 11. Dezember 2012
* Abriss der Kirche im Zeitraffer op wort.lu mat Fotoe vum Claude Piscitelli.
* Fréier Kierch vun Déifferdeng op cathol.lu
Jousefskierch Fuussbann

D**'Kierch vun Déifferdeng-Fuussbann** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise an zu der Gemeng Déifferdeng gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Jousef, deem säi Fest den 19. Mäerz gefeiert gëtt.

D'Kierch steet op der Kräizung vun der *rue de la Chapelle* mat der *rue Emile Mark*, dem CR174.

## Geschicht
Duerch dat staark Uwuesse vun der Bevëlkerung Ufanks vum 20. Joerhonnert an den Uertschafte vun der Minettsgéigend ass d'Plaz an der Déifferdenger Kierch esou knapp ginn, datt scho virum éischte Weltkrich d'Vergréisserung vun der Kierch gefrot gouf.

Wéi 1919 den neie Paschtouer Olinger op Déifferdeng koum, huet en am August vum selwechte Joer eng Bauplaz fir eng Kierch am Fuussbann kaaft. Well de Bau vun der Kierch awer op sech waarde gelooss huet, gouf 1932 vum Kiercherot decidéiert, e Bauveräin ze grënne fir de Bau vun enger neier Kierch am Fuusbann a fir d'Vergréisserung vun der Déifferdenger Parkierch. Den 8. November 1932 war de Veräi gegrënnt a vun do u goung et séier virun.

D'Pläng fir déi nei Kierch am moderne Stil goufe vum Architekt Jean Deitz vun Esch-Uelzecht gemaach a vum Gemengerot, vun der Regierung a vum Bistum geneemegt. De Plang huet och virgesinn, datt d'Kierch an dräi Etappe gebaut gi sollt, d'Kiercheschëff an der éischter Etapp, e Querschëff (Transept) an der zweeter Etapp an de Kierchtuerm mat der Sakristei an der drëtter Etapp.

Op Ouschtersonndeg 1933 gouf den éischte Spuetstéch gemaach an um Enn vum Joer 1933 war de Réibau vum Kiercheschëff fäerdeg. Nodeems och d'Bannenariichtung fäerdeg war, gouf d'Kierch sonndes den 22. Juli 1934 vum Dechen Nic. Bisdorff a Presenz vum Bëschof Pierre Nommesch geweit. Di éischt Mass mam Paschtouer Olinger war den 29. Juli 1934.

Den 8. Dezember 1960 gouf de Grondstee geluecht fir de Bau vum Kierchtuerm. Am Juli 1961 war en am Réibau fäerdeg an am August 1962 goufen d'Aarbechten um neien Tuerm an d'Restaurationsaarbechten am Banneraum ofgeschloss.

Den 3,5&nbsp;m héije Christusrelief op der Agangsfassad ass vum Prof. Desual vun Dinant. Ënner dem Relief war ursprénglech och eng dräigedeelte Fënster, déi spéider nees eraus geholl gouf. De Mosaik am Fong vum Chouer, deen déi helleg Famill weist, ass, gradewéi d'Kierchefënsteren am Querschëff, am Chouer an op der Agangsfassad, vum Gustave Zanter a goufen eréischt ugangs den 1960er Joren agebaut.

## Klacken
Am Tuerm hänke 4 Klacken. Sie goufe vun der Äifeler Klackegéisserei vu Brockscheid gegoss.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Déifferdeng
* D'Kierch vum Fuussbann op der Websäit vum Parverband Déifferdeng
* D'Fënstere vun der Kierch vun Déifferdeng-Fuussbann op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op der Websäit ''Orgues.lu''
Bad Kreuznach

**Bad Kreuznach** ass eng däitsch Kuruertschaft tëscht dem Honsréck, Rhäinhessen an dem Nordpfälzesche Biergland op der ënneschter Nahe a Rheinland-Pfalz. Et ass eng Kreesstad vum Landkrees mam selwechten Numm.
## Kuckeswäertes

* d'Bréckenhaiser
* d'Kurhaus
* de Prieger-Spadséierwee 
* d'Rouseninsel
* Kleng-Venedeg 
* d'Faust-Haus
* déi historesch Alstad déi awer *Neustadt* genannt gëtt
* d'Réimerhal
* d'Kauzenburg
* de Schlasspark mat dem Schlassparkmusée 
## Um Spaweck
* Websäit vun der Stad Bad Kreuznach
Kierch Nidderwolz

D**'Kierch zu Nidderwolz** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Wolz gehéiert. Et ass och d'Parkierch vun där neier Par.

D'Patréiner sinn déi zwéin Helleg Péitrus a Paulus, deenen hiert Fest den 29. Juni gefeiert gëtt.

D'Kierch steet op der Kräizung vun der  (*rue du Dix Septembre* a *Place des Tilleuls*) mam CR329 (*rue du Pont*).

## Geschicht
No enger Brandkatastroph gouf 1510 eng nei, zweeschëffeg Kierch am spéitgotesche Stil gebaut, woubäi awer déi nach erhale Bausubstanz mat abezu gouf.
1734 gouf d'Fläch vun de Fënstere vergréissert an 1841 gouf d'Kierch vergréissert. Well awer den Erweiderungsbau net esou gutt gelonge war gouf en 1937 duerch deen haitege Chouer an dat haitegt Querschëff no Pläng vum Architekt Jean Deitz ersat. An de Joren 1996-97 gouf d'Kierch restauréiert.

Déi 2 Säitenaltär aus de Jore 1720 a 1722 goufe vun den Handwierkergilde vu Wolz gestëft. Op hinne goufe Statue vun de Patréiner vun de Schousteren, Schmatten, Wollwiewer, Metzler a Kréimer opgestallt.

Am ale Chouerraum ass zanter 1734 d'Grafkapell vun den Häre vu Wolz. E wäertvollt, geschmatten Eisegitter vu 1734 trennt d'Grofekapell vum Chouerberäich. Et kënnt aus der Abtei vu Saint-Hubert.

Den 31. Juli 1968 gouf se als Nationaalt Monument klasséiert.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Parkierch vun der Par Nidderwolz, déi zum Parverband Wooltz, Kiischpelt, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet.

Zur fréierer Par Nidderwolz huet ausser der Parkierch vun Nidderwolz och nach d'Kapell vun Ierpeldeng an d'Filialkierch vu Wanseler gehéiert.

## D'Uergel
D'Uergel, déi am Fong vum Chouer steet, ass 1996 vun der Uergelmanufaktur Eisenbarth opgeriicht ginn.

## Biller

Église Saints-Pierre-et-Paul Niederwiltz, interior.JPG|Banneraum vun der Kierch zu Nidderwolz
Église Saints-Pierre-et-Paul Niederwiltz vault.JPG|Verwëllef mat Ornamenter
Église Saints-Pierre-et-Paul Niederwiltz, church tower.jpg|Kierchtuerm
Église Saints-Pierre-et-Paul Niederwiltz, pipe organ.JPG|Uergel a Säitenaltär


PM 156498 LUX Wiltz.jpg
PM 156499 LUX Wiltz.jpg
PM 156496 LUX Wiltz.jpg
PM 156494 LUX Wiltz.jpg


## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wolz

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul
* D'Kierch vun Nidderwolz op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux'' 
* D'Fënstere vun der Kierch vun Nidderwolz op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* Websäit vun den "Amis de l'orgue" iwwer d'Uergel vun der Nidderwolzer Kierch 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
Coatzacoalcos

**Coatzacoalcos** ass eng Hafestad am südlechen Deel vum mexikaneschen Deelstaat Veracruz de Ignacio de la Llave um Coatzacoalcos, an huet knapp 320.000 Awunner(Stand: 2015).

Zesumme mat Las Choapas, Cosoleaque a Minatitlán ëmfaasst Coatzacoalcos eng Pëtrolsindustriezon mat 600.000 Awunner.
## Numm
Coatzacoalcos kënnt aus dem Nahuatl a bedeit, *Plaz, wou d'Schlaang sech verstoppt*.

## Geschicht
Coatzacoalcos war fir d'éischt vun den Olmeke bewunnt.

## Triviales
D'Schauspillerin Salma Hayek ass zu Coatzacoalcos gebuer.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun der Stad op Spuenesch
Penrose-Dräieck

De **Penrose-Dräieck**, och *Tribar* genannt, ass déi bekanntst vun den onméigleche Figuren. Se weist dräi Dunnen, déi alleguer am rechte Wénkel matenee verbonne sinn, an anengems en Dräieck duerstellen.
Op déi Manéier verstéisst déi Figur géint e puer Gesetzer vun der Euklidescher Geometrie, ënner anerem muss d'Zomm vun de Wénkelen an engem Dräieck ëmmer 180° sinn.

## Bildung vum Penrose-Dräieck aus partielle Figuren

Wann de lénksen Deel vun der Figur parallel zur rietser Säit beweegt gëtt, bis säin ieweschten horizontale Rand mat dem ieweschten horizontale Rand vum mëttleren Deel zesummefält, entsteet de Penrose-Dräieck (riets) duerch d'Iwwerlappung vun den zwéin Deeler. Déi éischt zwou deelweis Vuë vum Penrose-Dräieck sinn eenzel erkennbar, wärend den Dräieck, deen doraus entsteet, eng onméiglech Figur representéiert.

## Geschicht vum Penrose-Dräieck
Fir d'éischt Kéier gouf de Penrose-Dräieck 1934 vum schweedesche Kënschtler Oscar Reutersvärd gezeechent.

## Um Spaweck
Draachenhaus

D**'Draachenhaus** ass e Gebai a Form vun enger chineesescher Pagod zu Potsdam.

Et gouf tëscht 1770 an 1772, op Wonsch vum Kinnek Friedrich II. vu Preisen, um Südhank vum Klausberg, deen un den nërdleche Bord vum Park Sanssouci grenzt, opgeriicht.
Gracht

**Gracht** ass am Allgemengen den hollännesche Begrëff fir Gruef oder Kanal.

Am méi enke Sënn gi "Grachten", an Holland an a Flandern déi schmuel, kënschtlech ugeluecht Waasserstroossen an de Stied genannt.

Am bekanntste sinn d'Grachte vun Amsterdam, déi a konzentresche Réng ronderëm d'Alstad ugeluecht goufen.

De Reseau vun am Ganzen enger 80&nbsp;km gouf 1612 op Initiativ vum Buergermeeschter Frans Hendrickzn Oetgens, dem Baumeeschter Hendrick Jacobsz Staets an dem Geometer Lucas Jansz Sinck amenagéiert. E war geduecht fir e kammouden Transportwee fir Wueren ze hunn, an och fir d'Irrigatioun a fir Verdeedegungszwecker.

Déi wichtegst Grachten zu Amsterdam sinn:
*Prinsengracht
*Herengracht
*Keizergracht

## Um Spaweck
Nijmegen

**Nijmegen** (op Hollännesch: *Nijmegen*, Däitsch: *Nimwegen*, Franséisch: *Nimègue*, Spuenesch: *Nimega*) ass eng Stad a Gemeng am Oste vun Holland an der Provënz Gelderland mat ronn 169.000 Awunner an der Stad a ronn 182.000 Awunner an der Gemeng (2023).

Am Groussraum *Regio Arnhem-Nijmegen* wunne ronn 802.000 Leit (2023).

D'Radbout Universitéit zu Nijmegen ass populär bei villen auslännesche Studenten, besonnesch aus Däitschland, dat knapps 8 Kilometer ewech ass.

## 4-Deeg-Marsch
De 4-Deeg-Marsch, offiziell *"Internationale Vierdaagse Afstandsmarsen Nijmegen"*, ass déi gréisst Marschveranstaltung op der Welt an eng vun deene gréisste Sport-Veranstaltungen iwwerhaapt. De Marsch geet all Joer den drëtten Dënschden am Juli un, an en dauert véier Deeg.

Un de Start ginn am Ganze méi wéi 44.000 Leit, déi entweeder 4x30 km, 4x40 km oder 4x50 km zu Fouss hanner sech bréngen. All Joer ginn eng Rei Lëtzebuerger bei dësem Marsch mat. Traditionell sinn Arméien ëmmer derbei vertrueden.

## Biller

WaalbrugNijmegen.jpg|D'Bréck iwwer de Waal zu Nijmegen
4daagse nijmegen.jpg|4-Deeg-Marsch zu Nimwegen


## Um Spaweck

* Gemeng Nijmegen
* Statistik vun der Gemeng Nijmegen
* 4-Deeg-Marsch