Bela Lugosi

De **Bela Lugosi**, gebuer den 20. Oktober 1882 zu Lugos, Banat (deemools Éisträich-Ungarn, haut Rumänien), a gestuerwen de 16. August&nbsp;1956 zu Los Angeles, Kalifornien, mam richtegen Numm *Béla Ferenc Dezső Blaskó*, war en ungaresch-US-amerikanesche Schauspiller,. Hien ass virun allem fir seng Rollen an Horrorfilmer bekannt, absënns fir seng Roll als Grof Dracula, an der Verfilmung vun 1931.

An den Ufanksjore vu senger Schauspillerei huet hie sech och alt de Pseudonym *Arisztid Olt* gebraucht. "Lugosi" kënnt vun der Uertschaft hier, wou e gebuer ass.

De Bela Lugosi huet ufanks an Ungarn a Stommfilmer gespillt, woumat e bekannt gouf. Hie war och politesch engagéiert, war Member vun der Kommunistescher Partei an huet eng Schauspiller-Gewerkschaft gegrënnt. Well en dowéinst ëmmer méi Schwieregkeete krut, ass e mat senger Fra Ilona Szmik op Wien (1919), dunn op Berlin (1919-1921), a schlussendlech (ouni seng Fra) an d'USA (1921) emigréiert.

Hien hat ufanks Theaterrollen um Broadway, dorënner och 1927 mat groussem Succès d'Haaptroll an enger Adaptatioun vum Bram Stoker sengem *Dracula*. 1930 huet den Tod Browning de Lugosi fir d'Verfilmung vum Roman an der Haaptroll engagéiert, wat aus him e Star gemaachhuet. An de Joren duerno huet de Lugosi an enger ganz Rëtsch vu bekannte Filmer vum Horrorgenre gespillt (bal ëmmer dee Béisen oder d'Monster), dorënner *Murders in the Rue Morgue* (nom Edgar Allan Poe, 1932), *[[White Zombie]]* *[[The Raven]]*, och nom Poe, *The Sign of the Vampire* (1935), *Son of Frankenstein* (zesumme mam Boris Karlof), *Return of the Vampire* (1944). Hien hat awer och Rollen an anere Film-Genren, z.&nbsp;B. an *[[Ninotchka]]*.

An der Nokrichszäit huet d'Intressi beim Publikum un Horror-Filmer ofgeholl, an de Lugosi huet sech mat enger ganzer Rëtsch B-Movies probéiert iwwer Waasser ze halen. Do derbäi koum eng Alkohol- a Morphiumsucht, déi et em schwéier gemaach hunn, a sengem Beruff ze schaffen.

An der Mëtt vun den 1950er Joren huet de jonke Regisseur Edward D. Wood jr. him Rollen a senge B-Movies ginn (de Wood krut spéiderhin am Geck den Titel "Schlechtste Regisseur vun allen Zäiten", wat senge Filmer eng Zort Kultstatus ginn huet). Säi leschte Film war dem Ed Wood säi *[[Plan 9 from Outer Space]]* (1959).

## Filmographie
### Kino
#### Stommfilmer
* 1917: *[[A Régiséggyűjtő]]* - Regie: Alfréd Deésy
* 1917: *[[Leoni Leo]]* - Regie: Alfréd Deésy
* 1917: *[[Nászdal]]* - Regie: Alfréd Deésy
* 1918: *[[Álarcosbál]]* - Regie: Alfréd Deésy
* 1918: *[[Az élet királya]]* - Regie: Alfréd Deésy
* 1918: *[[Az Ezredes]]* - Regie: Mihály Kertész
* 1918: *[[Casanova]]* - Regie: Alfréd Deésy
* 1918: *[[A leopárd]]* - Regie: Alfréd Deésy
* 1918: *[[Küzdelem a létért]]* - Regie: Alfréd Deésy
* 1918: *[[Lili]]* - Regie: Cornelius Hintner 
* 1918: *[[Lulu]]* - Regie: Michael Curtiz
* 1918: *[[Tavaszi vihar]]* - Regie: Alfréd Deésy 
* 1918: *[[99]]* - Regie: Mihály Kertész
* 1920: *[[Das ganze Sein ist flammend Leid]]* - Regie: Ottmar Ostermayr - Haaptacteuren: Fritz Greiner, Alice Matay
* 1920: *[[Die Sklavenhalter von Kansas-City]]* - Regie: Wolfgang Neff - Haaptacteuren: Ludwig Rex
* 1920: *[[Nat Pinkerton im Kampf, 1. Teil - Das Ende des Artisten Bartolini]]* - Regie: Wolfgang Neff - Haaptacteuren: Olaf Storm 
* 1920: *[[Der Januskopf]]* - Regie: F.W. Murnau - Haaptacteuren: Conrad Veidt, Magnus Stifter
* 1920: *[[Die Frau im Delphin, oder 30 Tage auf dem Meeresgrund]]* - Regie: Artur Kiekebusch-Brenken - Haaptacteuren: Emilie Sannom
* 1920: *[[Die Todeskarawane]]* - Regie: Josef Stein - Haaptacteuren: Carl de Vogt, Meinhart Maur
* 1920: *[[Der Fluch der Menschheit - 1. Die Tochter der Arbeit]]* - Regie: Richard Eichberg - Haaptacteuren: Lee Parry, Violetta Napierska
* 1920: *[[Der Fluch der Menschheit - 2. Im Rausche der Milliarden]]* - Regie: Richard Eichberg - Haaptacteuren: Lee Parry, Violetta Napierska
* 1920: *[[Lederstrumpf, 1. Teil: Der Wildtöter und Chingachgook]] * - Regie: Arthur Wellin - Haaptacteuren: Emil Mamelok, Herta Heden
* 1920: *[[Sklaven fremden Willens]]* - Regie: Richard Eichberg - Haaptacteuren: Lee Parry, Gertrud de Lalsky
* 1920: *[[Auf den Trümmern des Paradieses]]* - Regie: Josef Stein - Haaptacteuren: Carl de Vogt, Gustav Kirchberg
* 1920: *[[Lederstrumpf, 2. Teil: Der Letzte der Mohikaner]] * - Regie: Arthur Wellin - Haaptacteuren: Emil Mamelok, Herta Heden
* 1921: *[[Die Teufelsanbeter]]* - Regie: Marie Luise Droop - Haaptacteuren: Carl de Vogt, Meinhart Maur
* 1921: *[[Apachenrache, 3. Teil - Die verschwundene Million]]* - Regie: Wolfgang Neff - Haaptacteuren: Curt Cappi, Sybill de Brée
* 1922: *[[Ihre Hoheit die Tänzerin]]* - Regie: Richard Eichberg - Haaptacteuren: Lee Parry, Robert Scholz
* 1923: *[[The Silent Command]]* - Regie: J. Gordon Edwards - Haaptacteuren: Edmund Lowe, Alma Tell
* 1924: *[[The Rejected Woman]]* - Regie: Albert Parker - Haaptacteuren: Alma Rubens, Conrad Nagel
* 1925: *[[Daughters Who Pay]]* - Regie: George Terwilliger - Haaptacteuren: Marguerite De La Motte, John Bowers
* 1925: *[[The Midnight Girl]]* - Regie: Wilfred Noy - Haaptacteuren: Lila Lee, Gareth Hughes
* 1926: *[[Punchinello]]* - Regie: Duncan Renaldo - (Kuerzfilm)
* 1928: *[[How to Handle Womens]]* - Regie: William James Craft - Haaptacteuren: Glenn Tryon, Marian Nixon
* 1929: *[[Prisoners]]* - Regie: William A. Seiter - Haaptacteuren: Corinne Griffith
#### Tounfilmer
* 1929: *[[The Thirteenth Chair]]* - Regie: Tod Browning - Haaptacteuren: Conrad Nagel, Leila Hyams
* 1929: *[[The Veiled Woman]]* - Regie: Emmett J. Flynn - Haaptacteuren: Lia Torá, Paul Vincent
* 1930: *[[Such Men Are Dangerous]]* - Regie: Kenneth Hawks - Haaptacteuren: Warner Baxter, Catherine Dale Owen
* 1930: *[[King of Jazz]]* - Regie: John Murray Anderson - Haaptacteuren: Paul Whiteman, Laura La Plante
* 1930: *[[Wild Company]]* - Regie: Leo McCarey - Haaptacteuren: Frank Albertson, Joyce Compton
* 1930: *[[Renegades]]* - Regie: Victor Fleming - Haaptacteuren: Warner Baxter, Myrna Loy
* 1930: *[[Viennese Nights]]* - Regie: Alan Crosland - Haaptacteuren: Vivienne Segal, Walter Pidgeon
* 1930: *[[Oh, For a Man]]* - Regie: Hamilton MacFadden - Haaptacteuren: Jeanette MacDonald, Reginald Denny
* 1931: *[[Dracula (Film 1931)|Dracula]]* - Regie: Tod Browning - Haaptacteuren: Helen Chandler, David Manners
* 1931: *[[50 Million Frenchmen]]* - Regie: Lloyd Bacon - Haaptacteuren: Ole Olsen, Chic Johnson
* 1931: *[[Women of All Nations]]* - Regie: Raoul Walsh - Haaptacteuren: Victor McLaglen, Edmund Lowe
* 1931: *[[The Black Camel]]* - Regie: Hamilton MacFadden - Haaptacteuren: Warner Oland, Sally Eilers
* 1931: *[[Broadminded]]* - Regie: Mervyn LeRoy - Haaptacteuren: Joe E. Brown, Ona Munson
* 1932: *[[Murders in the Rue Morgue (Film 1932)|Murders in the Rue Morgue]]* - Regie: Robert Florey - Haaptacteuren: Sidney Fox, Leon Ames
* 1932: *[[White Zombie]]* - Regie: Victor Halperin - Haaptacteuren: Madge Bellamy, Joseph Cawthorn
* 1932: *[[Chandu the Magician]]* - Regie: William Cameron Menzies, Marcel Varnel - Haaptacteuren: Edmund Lowe, Irene Ware
* 1932: *[[The Death Kiss]]* - Regie: Edwin L. Marin - Haaptacteuren: David Manners, Adrienne Ames
* 1932: *[[Island of Lost Souls]]* - Regie: Erle C. Kenton - Haaptacteuren: Charles Laughton, Richard Arlen
* 1933: *Hollywood on Parade No. A-8* - Regie: Louis Lewyn - (Kuerzfilm)
* 1933: *[[The Whispering Shadow]]* - Regie: Colbert Clark, Albert Herman - Haaptacteuren: Viva Tattersall, Malcolm McGregor
* 1933: *[[Night of Terror]]* - Regie: Benjamin Stoloff - Haaptacteuren: Wallace Ford, Sally Blane
* 1933: *[[International House]]* - Regie: Edward Sutherland - Haaptacteuren: Peggy Hopkins Joyce, W.C. Fields
* 1933: *[[The Devil's in Love]]* - Regie: Wilhelm Dieterle - Haaptacteuren: Victor Jory, Loretta Young
* 1934: *[[The Black Cat]]* - Regie: Edgar G. Ulmer - Haaptacteuren: Boris Karloff, David Manners
* 1934: *[[Gift of Gab]]* - Regie: Karl Freund - Haaptacteuren: Edmund Lowe, Gloria Stuart
* 1934: *[[The Return of Chandu]]* - Regie: Ray Taylor - Haaptacteuren: Maria Alba, Clara Kimball Young
* 1934: *[[The Mysterious Mr. Wong]]* - Regie: William Nigh - Haaptacteuren: Wallace Ford, Arline Judge 
* 1935: *[[The Best Man Wins]]* - Regie: Erle C. Kenton - Haaptacteuren: Edmund Lowe, Jack Holt
* 1935: *[[Mark of the Vampire]]* - Regie: Tod Browning - Haaptacteuren: Lionel Barrymore, Elizabeth Allan
* 1935: *[[The Raven (Film 1935)|The Raven]]* - Regie: Louis Friedlander - Haaptacteuren: Boris Karloff, Lester Matthews
* 1935: *[[Chandu on the Magic Island]]* - Regie: Ray Taylor - Haaptacteuren: Maria Alba, Clara Kimball Young
* 1935: *[[Murder by Television]]* - Regie: Clifford Sanforth - Haaptacteuren: June Collyer
* 1935: *[[The Mystery of the Marie Celeste]]* - Regie: Denison Clift - Haaptacteuren: Shirley Grey, Arthur Margetson
* 1936: *[[he Invisible Ray]]* - Regie: Lambert Hillyer - Haaptacteuren: Boris Karloff, Frances Drake
* 1936: *[[Postal Inspector]]* - Regie: Otto Brower - Haaptacteuren: Ricardo Cortez, Patricia Ellis
* 1936: *[[Shadow of Chinatown]]* - Regie: Bob Hill - Haaptacteuren: Bruce Bennett, Joan Barclay
* 1937: *[[SOS Coast Guard]]* - Regie: Alan James, William Witney - Haaptacteuren: Ralph Byrd, Maxine Doyle
* 1939: *[[Son of Frankenstein]]* - Regie: Rowland V. Lee - Haaptacteuren: Basil Rathbone, Boris Karloff
* 1939: *[[The Gorilla]]* - Regie: Allan Dwan - Haaptacteuren: Jimmy Ritz, Harry Ritz
* 1939: *[[The Phantom Creeps]]* - Regie: Ford Beebe, Saul A. Goodkind - Haaptacteuren: Robert Kent, Dorothy Arnold
* 1939: *[[The Dark Eyes of London]]* - Regie: Walter Summers - Haaptacteuren: Hugh Williams, Greta Gynt
* 1939: *[[Ninotchka]]* - Regie: Ernst Lubitsch - Haaptacteuren: Greta Garbo, Melvyn Douglas
* 1940: *[[The Saint's Double Trouble]]* - Regie: Jack Hively - Haaptacteuren: George Sanders, Jonathan Hale
* 1940: *[[Black Friday]]* - Regie: Jonathan Hale - Haaptacteuren: Boris Karloff
* 1940: *[[The Devil Bat]]* - Regie: Jean Yarbrough - Haaptacteuren: Suzanne Kaaren
* 1940: *[[You'll Find Out]]* - Regie: David Butler - Haaptacteuren: Kay Kyser, Peter Lorre
* 1941: *[[Invisible Ghost]]* - Regie: Joseph H. Lewis - Haaptacteuren: Polly Ann Young, John McGuire
* 1941: *[[Spooks Run Wild]]* - Regie: Phil Rosen - Haaptacteuren: Leo Gorcey
* 1941: *[[The Black Cat]]* - Regie: Albert S. Rogell - Haaptacteuren: Basil Rathbone, Broderick Crawford
* 1941: *[[The Wolf Man]]* - Regie: George Waggner - Haaptacteuren: Lon Chaney Jr., Claude Rains
* 1942: *[[Black Dragons]]* - Regie: William Nigh - Haaptacteuren: Joan Barclay
* 1942: *[[The Ghost of Frankenstein]]* - Regie: Erle C. Kenton - Haaptacteuren: Lon Chaney Jr., Cedric Hardwicke
* 1942: *[[The Corpse Vanishes]]* - Regie: Wallace Fox - Haaptacteuren: Luana Walters
* 1942: *[[Night Monster]]* - Regie: Ford Beebe - Haaptacteuren: Lionel Atwill, Leif Erickson
* 1942: *[[Bowery at Midnight]]* - Regie: Wallace Fox - Haaptacteuren: John Archer, Wanda McKay
* 1943: *[[The Ape Man]]* - Regie: William Beaudine - Haaptacteuren: Louise Currie, Wallace Ford
* 1943: *[[Frankenstein Meets the Wolf Man]]* - Regie: Roy William Neill - Haaptacteuren: Lon Chaney Jr., Ilona Massey
* 1943: *[[Ghosts on the Loose]]* - Regie: William Beaudine - Haaptacteuren: Leo Gorcey
* 1944: *[[The Return of the Vampire]]* - Regie: Lew Landers - Haaptacteuren: Frieda Inescort
* 1944: *[[Voodoo Man]]* - Regie: William Beaudine - Haaptacteuren: John Carradine, George Zucco
* 1944: *[[Return of the Ape Man]]* - Regie: Phil Rosen ( - Haaptacteuren: John Carradine, George Zucco
* 1944: *[[One Body Too Many]]* - Regie: Frank McDonald - Haaptacteuren: Jack Haley, Jean Parker
* 1945: *[[The Body Snatcher]]* - Regie: Robert Wise - Haaptacteuren: Boris Karloff
* 1945: *[[Zombies on Broadway]]* - Regie: Gordon Douglas - Haaptacteuren: Wally Brown, Alan Carney
* 1946: *[[Genius at Work]]* - Regie: Leslie Goodwins - Haaptacteuren: Wally Brown, Anne Jeffreys
* 1947: *[[Scared to Death]]* - Regie: Christy Cabanne - Haaptacteuren: George Zucco, Nat Pendleton
* 1948: *[[Bud Abbott Lou Costello Meet Frankenstein]]* - Regie: Charles Barton - Haaptacteuren: Bud Abbott, Lou Costello
* 1952: *[[Bela Lugosi Meets a Brooklyn Gorilla]]* - Regie: William Beaudine - Haaptacteuren: Duke Mitchell
* 1952: *[[Mother Riley Meets the Vampire]]* - Regie: John Gilling - Haaptacteuren: Arthur Lucan, Dora Bryan
* 1953: *[[Glen or Glenda]]* - Regie: Edward D. Wood Jr. - Haaptacteuren: Lyle Talbot, Timothy Farrell
* 1955: *[[Bride of the Monster]]* - Regie: Edward D. Wood Jr. - Haaptacteuren: Tor Johnson
* 1956: *[[The Black Sleep]]* - Regie: Reginald Le Borg - Haaptacteuren: Basil Rathbone, Akim Tamiroff

## Literatur (Auswiel)
* Harun Maye: *Bela Lugosi - Ein Liebhaber, ein Dilettant.* In: *Hungarian Studies.* Bd. 14, Nr. 2, Januar 2001, , S. 286-295.
* Rainer Dick: *Bela Lugosi. Teuflischer Sex-Appeal.* In: Rainer Dick: *Die Stars des Horrorfilms.* Tilsner, München 1996, ISBN 3-910079-63-6, S. 108-117.
* William K. Everson: *Klassiker des Horrorfilms* (= *Goldmann-Magnum* 10205). 2. Auflage. Goldmann, München 1982, ISBN 3-442-10205-7 (Originaltitel: *Classics of the Horror Film*).
* Richard Bojarski: *The Films of Bela Lugosi.* 2nd paperbound printing. Citadel Press, Secaucus NJ 1980, ISBN 0-8065-0808-6.
* Robert Cremer: *Lugosi. The Man behind the Cape.* H. Regnery Co., Chicago IL 1976, ISBN 0-8092-8137-6.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit (englesch)