open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Surveyor 1

D**'Surveyor 1** war déi éischt Sond vun der US-amerikanescher Raumfaartagentur NASA am Kader vum Surveyor-Programm. De Surveyor-Programm war den Nofollger vum Ranger-Programm. D'Resultater vum Programm sollten déi éischt bemannt Moundlandung virbereeden. Mat Surveyor 1 sollt bewise ginn, datt et méiglech ass, ouni Schued um Äerdmound ze landen a vun do Biller an Donnéeën op d'Äerd ze schécken. Zousätzlech sollte d'Kommunikatiounsweeër iwwerpréift an d'Méiglechkeete vu Kurskorrekturen um direkte Wee zum Mound wärend dem Fluch ausprobéiert ginn. De Surveyor 1 war déi éischt US-amerikanesch Sond, déi mëll um Mound gelant ass an Donnéeën a Biller iwwerdroen hat.

## Missioun

Surveyor 1 war den 30. Mee 1966 u Bord vun enger Atlas-Centaur-Rakéit vum Cape Canaveral Launch Complex 36 gestart gouf. Am Géigesaz zu de Ranger-Missiounen gouf op eng Parkorbit verzicht. Dat heescht, d'Sond hat no der Trennung vun der Uewerstuf direkt Kurs op de Mound geholl. Den 31. Mee war eng kleng Kurskorrektur erfollegt. No 63 Stonne Fluch hat Surveyor 1 an enger Héicht vu 75 Kilometer iwwer der Mounduewerfläch d'Bremsdreifwierker gezünnt an hat doduerch d'Vitess vun 2612&nbsp;m/s op 110&nbsp;m/s verklengert. An enger Héicht vu ronn 11 Kilometer iwwer der Uewerfläch haten den Doppler-Radar an den Héichtemiesser déi weider Landung iwwerholl. Gebremst gouf mat Vernier-Dréifwierker. An enger Héicht vun 3,4 Meter goufen d'D'Bremsdreifwierker gestoppt, an d'Sond huet déi lescht Meter am fräie Fall zeréckgeluecht. Den 2. Juni 1966 ëm 06:17 Auer UT hat d'Surveyor zirka 100 Kilometer nërdlech vum Krater Flamsteed am Oceanus Procellarum mat enger Reschtvitesse vun 3&nbsp;m/s opgesat.

No engem Funktiounstest hat d'Surveyor 1 déi éischt vun 11.240 Biller iwwermëttelt. Zousätzlech goufen Daten iwwer d'Reflektivitéit vun der Mounduewerfläch, d'Stärkt vun der Uewerfläch an d'Temperatur vun der Sond gesammelt an iwwermëttelt. Duerch d'Temperatur vun der Sond sollten Réckschless op d'Uewerflächentemperatur vum Mound gezu ginn. D'Surveyor 1 hat déi lunar Nuecht onbeschuet iwwerstanen und an hat den nächsten Dag nees Daten a Biller op d'Äerd geschéckt. De 14. Juli 1966 gouf et e Spannungsoffall an de Batterien, trotzdeem war et méiglech, bis de 7. Januar 1967 weider Date vun der Sond ofzeruffen.

D'Missioun war en Erfolleg.

## Trivia
Op Biller vum Lunar Reconnaissance Orbiter vun 2009 ass d'Landeplaz vum Surveyor 1 ze gesinn.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Beschreiwung vun der Mission Surveyor 1 op nasa.gov
* Beschreiwung vum Surveyor-Programm
Schockela

**Schockela** ass e Liewensmëttel dat virun allem aus Kakao an Zocker gemaach gëtt.

Schockela gëtt entweeder an Tablette verkaf, fir sou giess ze ginn, oder an aner Liewensmëttel verschafft, meeschtens an der Pâtisserie oder an der Kiche fir Desserten:
* an der Pâtisserie als Bestanddeel vu Kuchen oder als Glasur vun Taarten, wéi bei der Schwarzwälder Kiischtentaart, Sachertaart an och bei Kaffiskichelcher wéi Schockelaskichelcher
* an der Kichen z.&nbsp;B. a Glacen, geschmolt a waarm bei Desserte wéi op der Dame blanche. Och an Zosen oder Marinade kann ee Schockela fannen
* an der Confiserie sinn et déi sëllege Knippercher, déi mat Schockela gemaach ginn.

Zu den an Europa bekannte Schockelasmarken zielen ënner anerem Côte d'Or (Belsch), Milka (Schwäiz), Lindt (Schwäiz), Marabou (Schweden) an Neuhaus (Belsch).

## Kuckt och
* Schockelasbotter
* Schockelaskaffi
Schockelaskaffi

Als **Schockelaskaffi** oder **Schockelasmëllech** gëtt e Gedrénks genannt, an deem Schockela, Kakaopolver mat Zocker, oder eng Instant-Mëschung mat deenen zwéi leschtgenannte Produiten, a Mëllech an/oder Waasser opgeléist gëtt.

"Schockelaskaffi" ass den Numm vum Gedrénks wann et waarm zerwéiert gëtt, "Schockelasmëllech", wann et kal zerwéiert gëtt. Heiansdo gëtt och metonymesch den Numm *[[Nesquik]]* (eng bekannt Mark vun Instant-Polver-Preparatiounen) fir d'Gedrénks gebraucht.
Kierch Uewerkuer

D**'Kierch vun Uewerkuer** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Déifferdeng Saint-François-d'Assise an zu der Gemeng Déifferdeng gehéiert.

De Patréiner ass den hellege Stephanus (St. Étienne), deem säi Fest de 26. Dezember gefeiert gëtt.

Se steet op der Kräizung vun der *rue Prommenschenkel* mat der *rue de Belvaux*, der , nieft dem Kulturzentrum *Marcel Noppeney*.

D'Kierch am neogotesche Stil gouf den 1. Juli 1912 vum Bëschof Jean-Joseph Koppes geweit. Si ass 44 m laang, 25,4 m am Querschëff breet a 14,2 m héich am Verwëllef. De Kierchtuerm staamt vun der viregter Kierch aus dem Joer 1738.

Den Tuerm vun der Kierch gouf de 5. November 2002 an den *Inventaire supplémentaire* vun der Lëscht vun de klasséierte Monumenter opgeholl.

## Geschichtleches
Uewerkuer gouf als Par fir d'éischt am Joer 1236 ernimmt, wéi déi deemoleg Kierch dem Zisterzienserinne-Klouschter vun Déifferdeng zouerkannt gouf.

Um *Kräiz vun Orval,* resp. *Christus vun Orval*, dat zanter 1997 op der Tabernakel-Sail vum Ad Deville hänkt, steet d'Joreszuel 1493.

De Paschtouer Reginald Musset (1637?-1658) huet den éischten Dafregëster agefouert.

De barocken Dafstee staamt aus der Zäit vum Paschtouer Ludovici (1726-1761).

Bis zur Industrialiséierung um Enn vum 19. Joerhonnert, war d'Kierch aus dem Joer 1718 grouss genuch. De 5. Juni 1911 gouf den éischte Stee vun der drëtter Kierch zu Uewerkuer geluecht.

De 26. Januar 1930 krut d'Kierch eng Uergel vun der Uergelmanufaktur Georg Stahlhuth-Haupt vu Lëntgen. 1939 gouf déi drëtt Klack, déi 25 Zenner weit, vun der Firma Mabillon vu Saarburg geliwwert. Zesumme mat den 2 anere si s'op d'Motiv *Klagt in Leid* gestëmmt.

Den 9. Mäerz 1987 gouf d'"Krypta", e polyvalente Sall ënner der Kierch ageweit.

D'Ëmbauaarbechte vun 1996-1997 stoungen ënner der Leedung vum Architekt Henri Offermann an ënner der artistescher Gestaltung vum Ad Deville.

## Klacken
Am Tuem hänken 3 Klacken. D'Klack 1 staamt aus der saarlännescher Klackegéisserei Mabilon vu Saarburg, d'Klacken 2 an 3 stamen aus enger Géisserei vu Saint-Thiébault an der Haute-Marne.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Déifferdeng

## Um Spaweck

* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Déifferdeng
* D'Fënstere vun der Kierch vun Uewerkuer op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op der Websäit ''Orgues.lu''


Fichier:Kirche Oberkorn 01.jpg|Vue vun der *rue Prommenschenkel* aus
Fichier:Kirche Oberkorn 02.jpg|D'Trap erop zur Kierch vun der *rue Jean Gallion* aus
Fichier:Kirche Oberkorn 03.jpg|Den Agank vun der Kierch
Fichier:Kierch Uewerkuer banneraum1.jpg|Den Altorraum mat der Tabernakelsail vum Ad Deville
Surveyor 2

D**'Surveyor 2** war déi zweet Moundsond vun der US-amerikanescher Raumfaartagentur NASA am Kader vum Surveyor-Programm. 
De Surveyor Programm war den Nofollger vum Ranger-Programm. D'Resultater vum Programm sollten déi bemannt Moundlandung virbereeden.

## Missioun

Surveyor 2 war den 20. September 1966 u Bord vun enger Atlas Centaur Rakéit vum Cape Canaveral Launch Complex 36 gestart. Am Géigesaz zu de Ranger Missioune gouf op e Parkorbit verzicht. Dat heescht, d'Sond hat no der Trennung, direkt Kurs op de Mound geholl. Eng néideg Kurskorrektur war schif gaangen, well eent vun de Vernier-Dreifwierker net gezünnt hat. D'Sond huet ugefaange mat trëndelen a Versich fir si nees ënner Kontroll ze kréien, ware feelgeschloen. Surveyor 2 ass den 23. September um Mound am Sinus Medii opgeschloen.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Beschreiwung vun der Missioun Surveyor 2 op nasa.gov
* Beschreiwung vum Surveyor-Programm
Europäesche Weltraumfuerschungs- an Technologiezentrum

Den **Europäesche Weltraumfuerschungs- an Technologiezentrum** (engl. *European Space Research and Technology Centre* - **ESTEC**) mat Sëtz zu Noordwijk an Holland, ass en Deel vun der Europäescher Weltraumorganisatioun (ESA). Do gëtt e groussen Deel vun den technesche Plangen an der Koordinatioun mat der Industrie fir d'Missioune gemaach. Am ESTEC ginn och d'Satellitten op hir Méiglechkeete fir Weltraumbedingunge getest. Dozou gehéieren ë.&nbsp;a. Vibratiounstester, Thermal-/Vakuum-Tester an Tester fir Elektromagnéitesch Kompatibilitéit (EMV).

AM ESTEC sinn och Laboratoire fir d'Material ze preifen. Hei ginn ë.&nbsp;a. d'Konschtstoffer a Metaller, déi a Satellitte verbaut ginn, mat verschiddenen Ausgastester (zum Beispill Micro-VCM, TGA) op hir Resistenz getest.

Um Terrain ass och d'Space Expo Noordwijk.

## Kuckt och

## Literatur
* Marius Le Fèvre: *L'Espace, du rêve à la réalité: Un grand bond pour l'Europe spatiale.* Éditions Édite, Paris 2010, ISBN 978-2-846-08301-0

## Um Spaweck
*  ESA: ESTEC 
*  Raumfaart-Testzentrum
Space Expo Noordwijk

D**'Space Expo Noordwijk** ass eng Ausstellung iwwer d'Thema Raumfaart an d'Besuchszentrum vun der Europäescher Weltraumorganisatioun (ESA) zu Noordwijk, op der Stadgrenz vu Katwijk an Holland. Do kann een de simuléierte Start vun enger Ariane-Rakéit materliewen. Gewise gëtt och eng kugelfërmeg sowjetesch Original-Landekapsel fir déi bemannt Raumfaart. 
D'Space Expo Noordwijk gëtt Äntwerten op Froe wéi: 
* Wat sinn d'Effekter vun der Gravitatioun?
* Wat ass e *Schwaarzt Lach*?
* Wéi eng Aufgaben hunn d'Satellitten?
* U water Weltraummissioune gëtt am Ament geschafft?
D'Ausstellung ass um Terrain vum ESTEC a gouf 1990 vun der Kinnigin Beatrix a vum Prënz Johan Friso opgemaach.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Internetpresenz vun der Space Expo Noordwijk
Zëttär

Eng **Zëttär** (aus dem laténgeschen: *cisterna*) ass meeschtens en ënnerierdeschen oder ofgedeckte Reservoir an deem Waasser oder aner Flëssegkeete gesammelt ginn. D'Waasser ass dacks keen Drénkwaasser, mä ka fir d'Irrigatioun oder aner Aktivitéite benotzt ginn. Et gëtt individuell a kollektiv Zëttären.

Zëttäre gëtt et schonn zanter der Antiquitéit a waarmen an dréchene Regiounen, mä och a Befestegungsanlagen a Stied, déi Affer vu Belagerunge konnte ginn. Modern Zëttäre sinn haut dacks aus Bëtong oder Plastik.

Dacks gëtt de Bregrëff Zëttär och als Kierzel fir en Zëttärswagon gebraucht.
Bëtong

**Bëtong** ass een am Bauwiesen heefeg benotzt Material, dat meeschtens aus enger Mëschung aus Zement, Sand, Splitter oder Waken a Waasser an heiansdo Bëtongszousazstoffer a Bëtongszousazmëttel besteet. Bëtong, deen duerch Bëtongstol verstäerkt ass, gëtt Eisebëtong (Béton-armé, Stolbëtong, arméierte Bëtong) genannt. Déi stole Verstäerkung besteet meeschtens aus ronne Staangen, och Monéiereisen oder *Riffeleise* genannt, an/oder aus verschweessten Eisematten. Bei virgespaantem Bëtong ginn drote Seeler gebraucht, déi ënner Zuch stinn.

Wa bei der Mëschung nëmmen e Bannmëttel wéi Zement an/oder Kallek a Sand gebraucht gëtt, da schwätzt ee vu Speis oder Mortier.

## Kuckt och
* Bëtonnière

## Um Spaweck
Europäeschen Astronautenzentrum

Den **Europäeschen Astronautenzentrum** (engl. *European Astronaut Centre*, **EAC**) ass déi zentral Ariichtung vun der Europäescher Weltraumorganisatioun (ESA) fir d'Ausbildung vu Raumfuerer. E läit um Terrain vum Däitschen Zentrum fir Loft- a Raumfaart (DLR) zu Köln-Porz.

Am EAC trainéiert ënner anerem den Europäeschen Astronautekorps fir Weltraumasätz, haaptsächlech op der Internationaler Raumstatioun (ISS).

1990 hat den ESA-Ministerrot (de Gremium, an deem d'Fuerschungsministere vun alle Memberstaate vertruede sinn an d'Grondsazentscheedungen trëfft) beschloss, datt Europa en eegenen Astronautekorps an eng eege bemannt Raumfaart brauch. Allerdéngs gëtt, no Iwwerleeungen, Europa (resp. d'ESA) keen eegent bemannt Startsystem entwéckelt, mä nëmmen zesumme mat den US-amerikanesche Space Shuttlen oder russesche Sojus-Raumschëffer an den All geflunn.

Am Kader vum ISS-Programm trainéieren am EAC net nëmmen europäesch Astronauten, mä och russesch, amerikanesch, kanadesch a japanesch Raumfuerer. De Vertrag fir de Betrib vun der Statioun gesäit vir, datt déi um Projet bedeelegt Raumfuerer mat allen Trainingsariichtungen trainéieren däerfen. Déi wichtegst Trainingsprogrammer ëmfaassen d'Ausbildung fir den Zoubrénger ATV an den europäesche Weltraumlaboratoire Columbus.

Am EAC steet den déifste Schwammbaseng vun Europa. Et ass 17&nbsp;x&nbsp;22&nbsp;m breet an huet eng Déift vun 10&nbsp;m. Hei ginn schwéierelosegkeetsähnlech Bedingungen a Baussenasätz am All geprouft. Dofir gi Modeller vu grousse Raumstatiounsmoduler an de Baseng gedaucht.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  ESA: EAC - home base of the European Astronaut Corps
Europäescht Weltraumfuerschungsinstitut

D**'Europäescht Weltraumfuerschungsinstitut** (engl. *European Space Research Institute* - **ESRIN**) ass d'Europäescht Institut fir Weltraumfuerschung vun der Europäescher Weltraumorganisatioun (ESA) mat Sëtz zu Frascati, Italien. Et gouf 1966 gegrënnt an ass zanter 2004 d'Zentral vun der ESA fir Äerdobservatiounen (z.&nbsp;B. ENVISAT, ERS-1, ERS-2, kommend Sentinel-Missiounen). Déi gewonnen Donnéeë ginn do gesammelt, verschafft an un déi (deelweis kommerziell) Endbenotzer weidergeleet.

Weider Aktivitéite vum ESRIN sinn:

* Leedung vum Vega Programm (Feststoffdrorakéit fir kleng Satellitten)
* Entwécklung, Opbau an Anderreihalung vum ESA Informatiounssystem
* Betrib vun engem Labor fir Telekommunikatioun
* Betrib vum European Centre for Space Records (ESA Dokumentatiounszentrum) 
* Betrib vum ESA Web Portal
* Betrib vum Koordinéierungszentrum fir äerdno Objeten.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* ESA: ESRIN
Statistisches Bundesamt

D**'Statistisches Bundesamt** (kuerz: **Destatis**) ass eng *Bundesbehörde* an dat nationaalt Institut fir Statistik vun Däitschland.

Et ass den 21. Januar 1948 entstanen, wéi d'Statistikinstitut vun der brittescher Besatzungszon an dat vun der amerikanescher Besatzungszon am *Statistisches Amt des Vereinigten Wirtschaftsgebietes* vereent goufen. D'Stad Wiesbaden gouf als Sëtz gewielt. D'Joer drop ass d'Bundesrepublik Däitschland gegrënnt ginn, an dem federalen Inneministère ënnerstallt ginn. Mat der Vereenegung vu West- an Ostdäitschland den 3. Oktober 1990 hunn d'Statistikgesetzer vum Bond och an den neie Bundeslänner an zu Ostberlin gegollt.

D'Statistisches Bundesamt erhieft, sammelt an analyséiert statistesch Informatiounen iwwer d'Ekonomie, d'Gesellschaft an d'Ëmwelt vum Land.

2017 hu fir Destatis iwwer 2.200 Persoune geschafft.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vum Destatis
Europäesche Weltraumastronomiezentrum

Den **Europäesche Weltraumastronomiezentrum** (*European Space Astronomy Centre*, ESAC) ass en Astronomiezentrum vun der europäescher Weltraumorganisatioun zu Villafranca del Castillo, 30&nbsp;km westlech vu Madrid a Spuenien.

Do ginn Donnéeën archivéiert an ausgewäert, déi bei de wëssenschaftleche Weltraummissioune vun der ESA ufalen. Seng 15-m-Antenn ass en Deel vun ESTRACK genee wéi d'35-m-Antenn zu Cebreros déi 65&nbsp;km wäit ewech steet.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Homepage
Esrange

D**'Esrange** (***E'''uropean '''S'''pace and Sounding Rocket '''Range***) ass eng Ballon- a Rakéitestartplaz fir de Start vun Héichtefuerschungsrakéiten an der Géigend vu Kiruna a Schweden. Esrange ass eng reng zivil Ariichtung, déi vun der Swedish Space Corporation (SSC) bedriwwe gëtt. Rakéiten- a Ballonstarte gi vum Esrange Andøya Special Project (EASP) vun der ESA koordinéiert. Memberstaate vum ESA/EASP si Frankräich, Däitschland, d'Schwäiz, Norwegen an Schweden.
 
## Gebrauch
Zu den Experimenter vun der Esrange gehéieren och Versich fir Material a Planzewuestem an der Schwéierlosegkeet am Kader vum TEXUS-Projet z'ënnersichen. Doriwwer eraus ginn och Stratosphäreballone gestart. Ausserdeem ass d'Esrange och eng Äerdfunkplaz (TT&C) fir en ettlech geostationär Satellitten (Tele-X), (Sirius Grupp) a fir e puer Polarorbiter (Odin asw.).

## Geschicht
D'Startplaz gouf vun 1964 bis 1966 vun der European Space Research Organisation (kuerz ESRO), der Virleeferorganisatioun vun der ESA, opgeriicht. Déi éischt Rakéitestarte waren 1966. Den 1. Juli 1972 hat d'SSC d'Verwaltungsgebai vun der ESRO iwwerholl. Fir d'Testflich goufen ufanks meeschtens brittesch Skylark-Rakéite gebraucht. Zanter 2004 gëtt déi brasilianesch VSB-30 benotzt.

2007 an 2009 gouf op der Esrange den Heliumballon, mam Sonnenteleskop SUNRISE an d'Stratosphär gestart, fir vun do aus d'Sonn z'observéieren.

## Notze fir de Weltraumtourismus
2006 gouf vun der amerikanescher Firma Virgin Galactic e Vertrag mat der schweedescher Regierung fir d'Benotze vun der Startplaz fir Raumflich. Vun 2013 un, solle vun der Esrange aus Weltraumtouristen e puermol pro Woch fir Kuerzflich an de Raum starten.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  SSC: Esrange Space Center
*  ESA: Esrange and ESA
*  Esrange an der Encyclopedia Astronautica
* Artikel "Hier schießt man Kresse in den Weltraum", FAZ vum 13. Februar 2008
*  Sonnenteleskop BLAST ('''B'''alloon-borne '''L'''arge-'''A'''perture '''S'''ubmillimeter '''T'''elescope)
Victor Lanoux

De **Victor Lanoux**, gebuer als **Victor Rubert Nataf** den 18. Juni 1936 zu Paräis, a gestuerwen de 4. Mee 2017 zu Royan, war e franséische Schauspiller.

## Filmographie
### Kino (Auswiel)
* 1964: *[[La vieille dame indigne]]*, vum René Allio
* 1972: *[[Trois milliards sans ascenseur]]*, vum Roger Pigaut
* 1972: *Elle court, elle court la banlieue*, vum Gérard Pirès
* 1973: *[[Deux hommes dans la ville]]*, vum José Giovanni
* 1973: *[[L'affaire Dominici (Film 1973)|L'affaire Dominici]]*, vum Claude Bernard-Aubert
* 1974: *[[Dupont-Lajoie]]*, vum Yves Boisset
* 1975: *[[Adieu poulet]]*, vum Pierre Granier-Deferre
* 1975: *[[Cousin, cousine]]*, vum Jean-Charles Tacchella
* 1975: *[[Folle à tuer]]*, vum Yves Boisset
* 1976: *[[Un éléphant ça trompe énormément]]*, vum Yves Robert
* 1976: *[[Une femme à sa fenêtre]]*, vum Pierre Granier-Deferre
* 1977: *Le passé simple*, vum Michel Drach
* 1977: *[[Nous irons tous au paradis]]*, vum Yves Robert
* 1977: *Un moment d'égarement*, vum Claude Berri
* 1978: *La carapate*, vum Gérard Oury
* 1979: *Les chiens*, vum Alain Jessua
* 1979: *[[Un si joli village]]*, vum Etienne Périer
* 1982: *[[Y a-t-il un Français dans la salle?]]*, vum Jean-Pierre Mocky
* 1982: *[[Boulevard des assassins]]* vum Boramy Tioulong
* 1983: * Stella*, vum Laurent Heynemann
* 1984: *[[Canicule]]*, vum Yves Boisset
* 1985: *Les voleurs de la nuit*, vum Samuel Fuller
* 1986: *Le lieu du crime*, vum André Téchiné
* 1988: *Rouge Venise*, vum Etienne Périer
* 1992: *[[Le bal des casse-pieds]]*, vum Yves Robert
* 1997: *[[Les démons de Jésus]]*, vum Bernie Bonvoisin
* 1999: *[[Les grandes bouches]]*, vum Bernie Bonvoisin
* 1999: *[[La position de l'escargot]]*, vum Mishka Saal
* 2001: *[[Reines d'un jour]]*, vum Marion Vernoux

## Um Spaweck
Kräizkapell vu Gréiwemaacher

D**'Kräizkapell vu Gréiwemaacher** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Musel a Syr Saint-Jacques, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Gréiwemaacher gehéiert.

D'Kapell ass dem hellege Kräiz geweit.

D'Kapell steet um nordëstleche Wutz um *Kräizerbierg*, op enger 180&nbsp;m héijer Kopp nieft dem Kierfecht am Nordweste vu Gréiwemaacher. Se ass vum Rond-point vun der  an dem CR140A iwwer en zirka 130 m laange Wee mat Trapen z'erreechen. Op der ganzer Längt vum Wee si 14 Kräizweestatiounen opgestallt. Dräi sou Kräizweeër aus de Jore 1627, 1875 a 1956 si bekannt.

Zur fréierer Par Gréiwemaacher gehéieren och nach d'Dekanatskierch vu Gréiwemaacher an d'Kapell vu Mënjecker.

## Geschichtleches
D'Kapell an hirer haiteger Form ass vu 1737 (Datum iwwer dem Portal). Bannen an der Kapell ass en 2&nbsp;m grousst stenge Kräiz aus dem 16. Joerhonnert iwwer dem Altor. Der Legend no ass dat Kräiz viru laanger Zäit géint de Stroum vun der Musel geschwomm komm an huet mat dem Aarm op de Kräizerbierg gewise wou et dann och opgestallt gouf. D'Kräiz ass op enger Zeechnung vum Johann Bertels aus dem Joer 1571 fir d'éischt Kéier ze gesinn, awer nach ouni d'Kapell.

Am Joer 1956 ass d'Kapell, déi duerch de Krich beschiedegt war, restauréiert ginn an zur Erënnerung un d'Affer vum Zweete Weltkrich gouf an der Fassad nieft dem Agank e Gedenksteen ubruecht.

1986 gouf d'Kapell nach eng Kéier grëndlech renovéiert.

Den 21. September 2012 huet de Schäfferot vu Gréiwemaacher ugefrot, fir d'Kapell an de Kräizwee als nationaalt Monument klasséiert ze kréien, wat duerch d'Äntwert vum 8. Februar 2013 vun der Kulturministesch Octavie Modert och accordéiert gouf. De 14. Oktober 2015 gouf d'Kapell inklusiv de Miwwelen an dem Kräizwee deen dohi féiert op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter agedroen.

## Literatur
* Luxemburger Wort vum 9. Juli 2013, S. 23: *Kräizkapell a Kräizerbierg zu Gréiwemaacher zanter 2013 nationaalt Monument*
* Roby Zenner, Die Warte Nr. 42, 1994, S. 24: *Die Kreuzkapelle in Grevenmacher*
* Joseph Hurt, 1956: *Der Kreuzerberg*, 1. Oplo, 102 S., erausgi vun der Stad Gréiwemaacher

## Kuckt och
*Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Gréiwemaacher

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Maacher, Mäertert, Widdebierg, Wormer
* Websäit iwwer d'Geschicht vu Gréiwemaacher an d'Kräizkapell


Fichier:Kreuzkapelle Grevenmacher 01.jpg |D'Kapell aus südwestlecher Richtung gesinn
Fichier:Kreuzkapelle Grevenmacher 02.jpg |Den Agank vun der Kapell aus ëstlecher Richtung
Fichier:Grevenmacher, Monument aux Morts, Kräizkapell.jpg |De Monument aux Morts nieft dem Agank vun der Kapell
Fichier:Grevenmacher, Kräizwee.jpg |De Kräizwee erop bei d'Kapell
Fichier:Kräizkapell Grevenmacher - int.jpg|Bannen an der Kapell
Vltava

D**'Vltava** ass e Floss an Tschechien. Op Däitsch heescht e **Moldau**, en Numm deen och zu Lëtzebuerg an a Frankräich gebräichlech ass.

D'Vltava huet hir Quell am Béimesche Bësch. D'Haaptquell vun der Teplá Vltava entspréngt do um Hank vum Černá hora ("Schwaarze Bierg"), op enger Héicht vun 1.172 m, an huet ufanks den Numm *Černý potok* (schwaarz Baach). Op enger Héicht vu 731 leeft déi mat der Studená Vltava zesummen, an heescht vun do u just nach "Vltava".

Se leeft da vu Süden no Norde queesch duerch Béimen, ier se da bei Mělník, no engem Parcours vu 430&nbsp;km, an d'Elbe leeft (déi an Tschechien *Labe* genannt gëtt).

Ënnerwee leeft se laanscht d'Schlass vu Rožmberk, a leeft ë.&nbsp;a. duerch Český Krumlov, České Budějovice, an d'Haaptstad Prag.

Op hirem Laf gëtt si e puermol gestaut, fir waassergedriwwen elektresch Zentralen unzedreiwen.

De Komponist Bedřich Smetana huet dem Floss e sinfonescht Gedicht a sengem Zyklus *[[Má Vlast]]* ("Meng Heemecht") dediéiert. Dat ass ënner dem däitschen Numm vum Floss als *Die Moldau* bekannt.
Moldau

**Moldau** ass:
* den däitschen Numm vum tschechesche Floss Vltava;
* en (aneren) däitschen Numm fir d'Republik Moldawien.
Bruno Cremer

De **Bruno Cremer**, gebuer de 6. Oktober 1929 zu Saint-Mandé, a gestuerwen de 7. August 2010 zu Paräis, war e franséische Schauspiller.

Bekannt ass de Bruno Cremer duerch d'Roll vum Maigret déi hien a 54 Episode vun 90 Minutten op der franséischer TV gespillt huet.

## Filmographie
### Kino (Auswiel)
* 1957: *[[Quand la femme s'en mêle]]*, vum Yves Allégret
* 1961: *[[Mourir d'amour (Film 1961)|Mourir d'amour]]*, vum Dany Fog
* 1964: *La 317e section*, vum Pierre Schoendoerffer
* 1965: *La fabuleuse aventure de Marco Polo*, vum Denys de La Patellière, Raoul Lévy an Noël Howard
* 1966: *[[Paris brûle-t-il? (Film)|Paris brûle-t-il?]]*, vum René Clément
* 1967: *[[Si j'étais un espion]]* vum Bertrand Blier
* 1967: *Un homme de trop*, vum Costa-Gavras
* 1967: *[[Lo straniero]]*, vum Luchino Visconti
* 1968: *Un killer per sua maesta*, vum Federico Chentrens a Maurice Cloche
* 1968: *La bande à Bonnot*, vum Philippe Fourastié
* 1969: *[[Bye bye, Barbara]]*, vum Michel Deville
* 1970: *Cran d'arrêt*, vum Yves Boisset
* 1971: *Biribi*, vum Daniel Moosmann
* 1971: *L'amante dell'orsa maggiore*, vum Valentino Orsini
* 1972: *[[L'attentat (Film 1972)|L'attentat]]*, vum Yves Boisset
* 1973: *Le protecteur*, vum Roger Hanin
* 1973: *Sans sommation*, vum Bruno Gantillon
* 1974: *La chair de l'orchidée*, vum Patrice Chéreau
* 1974: *Les suspects*, vum Michel Wyn
* 1975: *Le bon et les méchants*, vum Claude Lelouch
* 1976: *L'alpagueur*, vum Philippe Labro
* 1977: *[[Sorcerer]]*, vum William Friedkin
* 1978: *[[Une histoire simple]]*, vum Claude Sautet
* 1979: *Anthracite*, vum Edouard Niermans
* 1980: *Une robe noire pour un tueur*, vum José Giovanni
* 1981: *Espion, lève-toi*, vum Yves Boisset
* 1981: *Josepha*, vum Christopher Frank
* 1982: *Le prix du danger*, vum Yves Boisset
* 1983: *Un jeu brutal*, vum Jean-Claude Brisseau
* 1984: *Le matelot 512*, vum René Allio
* 1985: *[[Le regard dans le miroir]]*, vum Jean Chapot
* 1986: *Tenue de soirée*, vum Bertrand Blier
* 1988: *De bruit et de fureur*, vum Jean-Claude Brisseau
* 1988: *L'union sacrée*, vum Alexandre Arcady
* 1989: *[[Noce blanche]]*, vum Jean-Claude Brisseau
* 1990: *[[Tumultes (Film 1990)|Tumultes]]* vum Bertrand Van Effenterre
* 2000: *[[Sous le sable]]*, vum François Ozon
* 2000: *Mon père, il m'a sauvé la vie*, vum José Giovanni
* 2003: *Là-haut, un roi au-dessus des nuages*, vum Pierre Schoendoerffer

### TV (Auswiel)
* 1991-2005: *Maigret*, (TV-Serie) (54 Episoden)

## Um Spaweck
Fréijoer

D**'Fréijoer** ass eng vun de véier Joreszäiten an der temperéierter Klimazon. No dem Fréijoer kënnt de Summer, dorop den Hierscht a schliisslech de Wanter.

Jee nodeem, ob d'Fréijoer op der Südhallefkugel oder op der Nordhallefkugel ass, ënnerscheet een tëscht **Nordfréijoer** a **Südfréijoer**. Well den Zenitstand vun der Sonn sech tëscht dem südlechen an nërdleche Wendekrees verännert, widderhëlt sech d'Fréijoer op all Hemisphär am Turnus vun engem Joer.

## Zäitraum

De Fréijoersufank kann entweeder astronomesch, also no der Positioun vun der Äerd zur Sonn, oder phenologesch, no dem Entwécklungsstadium vun de Planze festgeluecht ginn.

**Astronomesch** fänkt et mat der Fréijoersequinoxe un:
* op der Nordhallefkugel den 20. oder 21., a seelene Fäll schonn den 19. Mäerz
* op der Südhallefkugel den 22. oder 23. September

Mat dem astronomesche Summerufank, den 21. Juni hält d'Fréijoer ëmmer de selwechten Dag op.

An der Meteorologie fänkt d'Fréijoer ëmmer den 1. Mäerz un. Et gouf aus Grënn vun einfacher Statistikféierung op den Éischte vum Mount verluecht an ass, meteorologesch gesinn, wéi och déi dräi aner Joreszäite Summer, Hierscht a Wanter - genee dräi Méint laang. Sou kënnen d'Joreszäite méi einfach an „dréchen“, „waarm“, „kal“ asw. agedeelt ginn.

## Wëssenswäertes
* Am Mëttelalter huet een nach kee Fréijoer kannt, op de Wanter koum gläich de Summer.
* A ville Kulture gëtt et Fréijoersfester. Sou loosse sech zum Beispill verschidde kierchlech beweeglech Feierdeeg vum Fréijoersufanksdatum ofleeden.

## Kuckt och
* Summer
* Hierscht
* Wanter

## Um Spaweck

*  Frühlings-Fotos, Fotogalerie Grundschule Friedrichsfehn
*  Seite für Kinder über den Frühling
Impaktglas

**Impaktglas** ass en natierlecht Glas, dat beim Aschlag („Impakt“) vun engem grousse Meteorit entsteet. Beim Aschlag gëtt Gestengs op der Aschlagsplaz geschmollt. Dëst geschmollte Gestengs erstarrt duerno zu engem natierleche Glas.

Impaktglieser sinn aus villen ierdeschen Meteorittekrater bekannt, wou si onreegelméisseg verdeelt am jeeweilege Krater oder an hirer Ëmgéigend fonnt ginn. An Impaktglieser kënnen heefeg och Spuere vum Impaktor, souwéi Aschlëss vun Héichdrockmineraler wéi Coesit nogewise ginn. Doduerch ënnerscheede si sech vun den Tektitten: Dës Glieser, déi och beim Aschlag vu grousse Meteoritten entstinn, ginn bis zu e puer honnert Kilometer vun der Aschlagsplaz geschleidert, si sinn zimmlech fräi vun Aschlëss, a konnten nëmme bei wéinege Krateren nogewise ginn.

Bei engem Meteorittenaschlag kënnen och diaplektesch Glieser entstoen. Am Géigesaz zu den Impaktglieser entstinn dës awer net duerch Opschmëlze vum Mammegestengs, mä duerch d'Awierkung vun der Aschlagsschockwell.

Bekannt Vertrieder vun Impaktglieser sinn d'libescht Wüsteglas oder déi als „Flädle “ bezeechent Glasbommen, déi am Suevit vum Nördlinger Ries agelagert sinn.

## Literatur
* Roland Vinx: *Gesteinsbestimmung im Gelände*. München (Elsevier) 2005 ISBN 3-8274-1513-6
* Johannes Baier: ''Zur Herkunft und Bedeutung der Ries-Auswurfprodukte für den Impakt-Mechanismus''. - Jber. Mitt. oberrhein. geol. Ver., N. F. 91, 9-29, 2009.

## Kuckt och
Diaplektescht Glas

**Diaplektescht Glas** bilt sech, wann d'Gitterstruktur vun engem Kristall duerch extremen Drock a Form vu Schockwellen zerstéiert gëtt, ouni datt eng flësseg Phas duerchlaf gëtt.

Sou Schockwelle kënnen z.&nbsp;B. bei engem ganz grousse Meteorittenaschlag entstoen. Awer och ënnerierdesch Atombommeversich kënnen diaplektescht Glas produzéieren (*kuckt och:* Metamorphos (Geologie)). Dat Verhale steet am Géigesaz zum Entstoe vu gewéinlechem Glas, dat geschmolt gëtt. Als Resultat ergëtt sech och en amorphe Kierper, deen awer net duerch Schmëlzen an Erstarren entstanen ass.

Diaplektesch Glieser kënnen zum Beispill an der Ëmgéigend vu Meteorittekratere wéi dem Nördlinger Ries fonnt ginn, wou viru ronn 15 Millioune Joer en extraterrestresche Kierper ageschloe war. Si däerfen awer net mat Tektitten oder Impaktglieser verwiesselt ginn, sinn awer eng besonnesch Aart vun Impaktglieser, déi aus enger Stousswellemetamorphos ervirginn.
Déi aner Impaktschmëlzglieser entstinn zwar och bei groussen Aschléi, sinn awer duerch Opschmëlzen a séiert Ofkille vu Gestengsmaterial wéi gewéinlech Gestengsglieser entstanen.

Diaplektescht Glas kann z.&nbsp;B. aus Quaarzkristaller oder Feldspat entstoen.

## Literatur
* Wolfhard Wimmenauer: *Petrographie der magmatischen und metamorphen Gesteine*. Enke, Stuttgart 1985, ISBN 3-432-94671-6
Kierch Géisdref

D**'Kierch zu Géisdref** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Öewersauer Saint-Pirmin, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Géisdref gehéiert.

Par Géisdref, zum Parverband Öwersauer, Sankt Pirmin, zu der Pastoralregioun Norden, zum Dekanat Wolz an zu der Gemeng Géisdref gehéiert. Paschtouer Marco Wehles vun Eschduerf.

D'Kierch ass dem hellege Kräiz geweit. D'Fest gëtt de 14. September gefeiert.

Se steet am Zentrum vum Duerf op der Kräizung vum CR321 mat dem CR361. Ronderëm d'Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Den 29. September 2021 gouf d'Kierch mam Kierfecht als nationaalt Monument klasséiert.

Zur fréierer Par Géisdref gehéiert ausser der Parkierch vu Géisdref och nach d'Méchelskapell zu Boukels.

## Geschicht
De Kierchtuerm staamt aus dem Joer 1773 (iwwer der Aganksdier ass allerdéngs d'Joreszuel 1747 agravéiert).

Dat neo-gotesch Kiercheschëff ass ëm 1870 erneiert a vergréissert ginn a gouf 1873 konsekréiert. Den Altor ass 1903 vun der Firma Theves vun Housen geliwwert ginn.

Bis de 7. Mee 2017 war d'Kierch vu Géisdref och d'Parkierch vun der Par Géisdref, déi zum Parverband Öwersauer, Sankt Pirmin, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Zur fréierer Par Géisdref huet ausser der Parkierch vu Géisdref och nach d'Méchelskapell zu Boukels gehéiert.

## D'Uergel
D'Uergel gouf 2005 vun der Firma Karl Göckel vu Mühlhausen/Rettigheim bei Heidelberg a Baden-Württemberg gebaut.

## D'Paschtéier vu Géisdref

* 1402, Johann von Heisdorf
* 1452, Huard von Wiltz
* 1589, Hasselborn Johann
* 1600, Michel von Basenheim
* 1625, Lullingen Johann
* 1632, Dominik
* 1652, Rullingen Johann
* 1652-1684, Beven Dominik
* 1684-1701, Drauffelt Corn.
* 1702-1709, Wycourt Joh. Franz Wiltz
* 1709-1714, Crendal Joh. Wiltz
* 1714-1719, Sassel Corn.
* 1719-1722, Lambrement Aegidius Wiltz
* 1722-1766, Koch Andreas Wiltz
* 1766-1795, Schleich Corn. Joh.
* 1795-1804, Kettels Joh. Gregor Wiltz (Verwalter)
* 1804-1814, Kettels Joh. Gregor Wiltz (Pfarrer)
* 1814-1820, Hahn Heinrich Mecher
* 1820-1829, Mertens Nic. Mecher
* 1829-1862, Eicher Joh. Boeven
* 1862-1889, Hess Petr. Rippweiler
* 1889-1901, Majerus Joh. Waldbillig
* 1901-1901, Keup J.P. Weiswampach
* 1901-1914, Furst Friedr. Simmern
* 1914-1923, Brand Steph. Lullingen
* 1923-1934, Daubach Nic. Niederwiltz
* 1934-1941, Weis Jos. Holtz
* 1941-1953, Colling Nic. Wilwerwiltz
* 1953-1979, Roulling Math. Harlingen
* 1979-1991, Mathgen Joseph Vichten (Verwalter)
* 1991-2005, Wampach Ernest Perlé (Verwalter)
* 2005- Wehles Marco Hoscheid

## Biller

Fichier:Kirche Goesdorf 01.jpg|D'Kierch aus südlecher Richtung gesinn
Fichier:Kirche Goesdorf 02.jpg|Aus südëstlecher Richtung gesinn
Fichier:Kirche Goesdorf 03.jpg|Agank vun der Kierch

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
* D'Kierch op der Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
* D'Kierch Géisdref an der Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg''
Kierch Groussbus

D**'Kierch vu Groussbus** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Atertdall Sainte-Claire, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Groussbus-Wal gehéiert.

D'Kierch ass den hellege Péitrus a Paulus geweit, déi den 29. Juni gefeiert ginn.

Iwwer der Entréesdier steet d'Figur vun der Niewepatréinesch, der helleger Barbara.

D'Kierch steet op der Kräizung vun der  (Areler Strooss) mat dem CR306 (Mierscherstrooss).

Zu der fréierer Par Groussbus huet ausser der Parkierch vu Groussbus och nach d'Kierch vun Dellen gehéiert.

## Geschicht
Am Joer 1712 huet e Blëtz an de Kierchtuerm ageschloen, wourop déi ganz Kierch mam Paschtoueschhaus a mat den Archiven ofgebrannt ass.
Déi nei (haiteg) Kierch gouf 1719 fäerdeg, déi Joreszuel steet och op der Fassad vum Kierchtuerm iwwer dem Agank. 1849 gouf de Kierchtuerm nees duerch e Blëtz getraff an zerstéiert. 1850 ass den Tuerm 6 m méi héich nees opgebaut ginn.

1858 huet e Moler mam Numm Kaiser, vu Stans an der Schwäiz, d'Uelegbild mat der Operstéiung vu Christus op der Réckwand vum Chouer gemoolt.

Déi éischt Uergel gouf 1868 vum Uergelbauer Franz Schorn vu Köln agebaut. D'Gehais vun der Uergel stoung virdrun an der Kierch zu Housen. 1960 gouf en neit Instrument ënnert der Leedung vum Nic. Loewen an der Lëntgener Uergelfabréck gebaut.

## Klacken
Am Kierchtuerm hänken 3 Klacke vun 1850. Se weie 500&nbsp;kg, 450&nbsp;kg an 300&nbsp;kg. 2 vun hinne sinn de Kierchepatréiner, den Hellege Péitrus a Paulus an den Hellege Maria a Barabara geweit. Déi 3. ass dem hellegen Donatus dédiéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Groussbus, Osper
* Websäit vum fréiere Parverband Groussbus
* D'Fënstere vun der Kierch vu Groussbus op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e. V.'' (de)
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''


Fichier:Kirche Grosbous 02.jpg|D'Kierch aus nërdlecher Richtung
Fichier:Kirche Grosbous 03.jpg|Den Agank vun der Kierch
Ottavia Piccolo

D**'Ottavia Piccolo**, gebuer den 9. Oktober 1949 zu Bozen, ass eng italieenesch Schauspillerin.

Bekannt Filmer mat der Ottavia Piccolo sinn *Il Gattopardo* (1963) vum Luchino Visconti, *Mado* (1976) vum Claude Sautet a *La famiglia* (1987) vum Ettore Scola.
## Filmographie
### Kino
* 1963: *[[Il Gattopardo]]*, vum Luchino Visconti mam Burt Lancaster, Alain Delon a Claudia Cardinale
* 1966: *Madamigella di Maupin*, vum Mauro Bolognini mam Catherine Spaak a Robert Hossein
* 1968: *Faustina*, vum Luigi Magni mam Vonetta McGee 
* 1969: *Serafino*, vum Pietro Germi mam Adriano Celentano a Saro Urzì
* 1969: *12 + 1*, vum Nicolas Gessner mam Sharon Tate, Vittorio Gassman an Orson Welles
* 1970: *Metello*, vum Mauro Bolognini mam Massimo Ranieri a Frank Wolff
* 1971: *Bubù*, vum Mauro Bolognini mam Massimo Ranieri 
* 1971: *Un'anguilla da trecento milioni*, vum Salvatore Samperi mam Gabriele Ferzetti a Senta Berger
* 1971: *Un aller simple*, vum José Giovanni mam Jean-Claude Bouillon an Nicoletta
* 1971: *[[La veuve Couderc (Film)|La veuve Couderc]]*, vum Pierre Granier-Deferre mam Alain Delon a Simone Signoret
* 1971: *Trastevere*, vum Fausto Tozzi mam Nino Manfredi a Rosanna Schiaffino
* 1972: *Uccidere in silenzio*, vum Giuseppe Rolando mam Sylva Koscina an Gino Cervi
* 1972: *La cosa buffa*, vum Aldo Lado 
* 1973: *[[L'histoire très bonne et très joyeuse de Colinot Trousse-Chemise]]*, vum Nina Companeez mam Francis Huster a Brigitte Bardot
* 1974: *[[Antoine et Sébastien]]*, vum Jean-Marie Périer mam François Périer a Jacques Dutronc
* 1975: *Zorro*, vum Duccio Tessari mam Alain Delon an Giacomo Rossi-Stuart
* 1976: *[[Mado]]*, vum Claude Sautet mam Michel Piccoli a Romy Schneider
* 1987: *Sposi*
* 1987: *Da grande*, vum Franco Amurri mam Renato Pozzetto 
* 1987: *[[La famiglia (Film 1987)|La famiglia]]*, vum Ettore Scola mam Stefania Sandrelli a Fanny Ardant
* 1989: *Barocco*, vum Paul Leduc mam Francisco Rabal an Ángela Molina
* 1990: *Nel giardino delle rose*, vum Luciano Martino mam Giancarlo Giannini 
* 1991: *Condominio*, vum Felice Farina mam Ciccio Ingrassia 
* 1992: *Angeli a sud*, vum Massimo Scaglione 
* 1993: *Il lungo silenzio*, vum Margarethe von Trotta mam Carla Gravina an Jacques Perrin
* 1995: *Bidoni*, vum Felice Farina 
* 1996: *Marciando nel buio*, vum Massimo Spano mam Jean-Marc Barr an Thomas Kretschmann
* 2004: *Tu la conosci Claudia? *, vum Massimo Venier 
* 2009: *Il grande sogno*, vum Michele Placido mam Michele Placido

## Um Spaweck
Uergel Kierch Bauschelt

D**'Uergel an der [[Kierch Bauschelt|Kierch vu Bauschelt]]** ass eng Uergel, déi am Joer 1900 vun den Uergelbauer Müller vu Reifferscheid gebaut gouf a bis haut original erhalen ass. 
1986 gouf d'Wierk vum Uergelbauer Herbert Schmidt renovéiert.

Se huet zwee Manualer, eent mat 7 an eent mat 4 Regësteren, an eng Pedall.

De 7. Dezember 2001 gouf d'Uergel op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Nationaalt Monument* agedroen.

## Kuckt och
* Uergelen zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Bauschelt

## Um Spaweck
* D'Uergel op der Websäit ''Orgues.lu''
Surveyor 3

De **Surveyor 3** war déi drëtt Moundsond vun der US-amerikanescher Raumfaartagentur NASA am Kader vum Surveyor-Programm. De Surveyor-Programm war Nofollger vum Ranger-Programm. D'Resultater vum Programm sollten déi éischt bemannt Moundlandung virbereeden. Surveyor 3 sollt onbeschiedegt um Äerdmound landen a vun do Biller an Daten op d'Äerd iwwermëttelen. No Surveyor 1 war et déi zweet US-amerikanesch Sond, déi mëll um Mound gelant an hir Missioun erfëllt hat.

## Missioun

D'Surveyor 3 war de 17. Abrëll 1967 u Bord vun enger Atlas-Centaur-Rakéit vun der Startramp LC-36 vun der Cape Canaveral Air Force Station gestart ginn. Eng Kurskorrektur war, am Géigesaz zu der Surveyor 2, ouni Problemer verlaf. Den 20. Abrëll hat d'Sond den Äerdmound erreecht. An enger Héicht vu 76&nbsp;Kilometer iwwer der Mounduewerfläch a bei enger Vitess vun 2.626&nbsp;m/s goufen déi éischt Bremsrakéite gezünt, déi d'Vitess op 137&nbsp;m/s erofgesat hunn. Duerno hunn, wéi scho bei Surveyor&nbsp;1, den Doppler-Radar an den Héichtemiesser déi weider Landung iwwerholl. Mat Vernier-Dreifwierker sollt d'Sond op de leschte Metere kontrolléiert ofgebremst ginn. Warscheinlech ausgeléist duerch Reflexiounen haten d'Düsen awer ze spéit ofgeschalt, soudatt de Surveyor 3 net mëll opgesat hat, mä dräi kleng „Spréng“ gemaach hat. Den Ofstand tëscht dem éischten an dem zweete Buedemkontakt war ongeféier 20&nbsp;Meter, tëscht dem zweeten an dem drëtten ongeféier 11&nbsp;Meter. D'Sond war no der Landung nach zirka 30&nbsp;cm gerutscht, well de Buedem eng Schréi vu 14&nbsp;Grad hat. Si war 3&nbsp;Kilometer vum geplangte Punkt am Oceanus Procellarum gelant, zirka 370&nbsp;km südlech vum Copernicus-Krater.

No engem Funktiounstest hat Surveyor&nbsp;3 déi éischt vun am Ganze 6.326 Biller gemaach. Zousätzlech goufen Donnéeë iwwer d'Reflektivitéit vun der Mounduewerfläch, d'Stäerkt vun der Uewerfläch an d'Temperatur vun der Sond gesammelt an iwwermëttelt. Duerch d'Temperatur vun der Sond sollte Réckschlëss op d'Uewerflächentemperatur vum Mound gezu ginn. E Baggerarm hat en 18&nbsp;cm déiwe Gruef gemaach. Och mat dësem Experiment goufe Réckschlëss op d'Beschafenheet vun der Mounduewerfläch gezunn. Biller vun enger Sonnendäischtert (ausgeléist duerch d'Äerd) goufen och opgeholl.

De Surveyor&nbsp;3 hat déi lunar Nuecht onbeschiedegt iwwerstanen an hat den nächsten Dag nees Biller an Donnéeë geschéckt. Déi lescht Date goufen de 4. Mee 1967 um 00:04 UT empfaangen.

D'Missioun war en Erfolleg.

## Apollo 12
Ongeféier 2&nbsp;Joer méi spéit, den 19. November 1969, war Apollo 12 nëmmen 180&nbsp;Meter vum Surveyor&nbsp;3 ewech gelant. D'Astronaute Pete Conrad an Alan Bean ware bei hirem zweeten Asaz den 20. November bis bei Moundsond gaangen. Si hate Biller vun der Sond a vun der Ëmgéigend gemaach an hate ronn 10&nbsp;Kilogramm Stécker vun der Sond, dorënner och d'TV-Kamera demontéiert.

## Trivia
D'Surveyor-3-Kamera ass am Smithsonian National Air and Space Museum ze gesinn. D'Landeplazen vu Surveyor&nbsp;3 an Apollo&nbsp;12 sinn op de Biller vum Lunar Reconnaissance Orbiter ze kucken.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  NASA: Surveyor 3
* Beschreiwung vum Surveyor-Programm
Gare Biissen

D**'Gare vu Biissen** ass eng fréier Gare op der Atertlinn zu Biissen.

## D'Gebai
D'Pläng vum Gebai si vum 16. August 1878. Et gouf de 17. Abrëll 1880 feierlech ageweit. D'Gebai ass identesch mat deem vun der Gare Useldeng.

Am Rez-de-chaussée war eng Salle d'attente, de Büro vum Chef de gare an eng Consigne. Uewenop hat de Chef de gare seng Wunneng. 1905 an 1913 gouf all Kéier ugebaut. 1924 koum eng Lagerhal bäi. De 24. September 1967 ass de leschte Persounenzuch op der Streck gefuer. Duerno gouf d'Gebai verpacht, 1979 verkaaft an an e Wunnhaus ëmgebaut.

Den 2. Dezember 2011 gouf d'Gare op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Nationaalt Monument* agedroen, dat mat der Begrënnung, se hätt en "historeschen, industriellen, architektoneschen an ästheetesche Wäert", an och well s'eng vun de wéinege Garen op der Atert-Linn wier, déi nach haut mam Zuch ugefuer kéint ginn.

2016 huet d'Gemeng d'Gebai fir 350.000 Euro kaaft. Nodeems et fir am ganze knapps 5,7 Milliounen Euro renovéiert gouf an en Ubau aus Glas an Holz bäikoum, gëtt dat Ganzt zanter Juni 2022 vun de Museksveräiner aus der Gemeng fir hir Prouwe benotzt.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Biissen

## Um Spaweck
Surveyor 4

De **Surveyor 4** war déi véiert Moundsond vun der US-amerikanescher Raumfaartagentur NASA am Kader vum Surveyor-Programm. De Surveyor-Programm war den Nofollger vum Ranger-Programm. D'Resultater vum Programm sollten déi éischt bemannt Moundlandung virbereeden. De Surveyor 4 sollt onbeschiedegt um Äerdmound landen a vun do Biller an Donnéeën op d'Äerd schécken.

## Missioun
De Surveyor 4 gouf de 14. Juli 1967 u Bord vun enger Atlas-Centaur-Rakéit vun der Startramp LC-36 vun der Cape Canaveral Air Force Station gestart. No engem normale Fluch hat d'Sond de 17. Juli 1967 de Mound erreecht. Ongeféier dräi Minutte virum geplangten Opsetzen op der Mounduewerfläch waren d'Funksignaler ofgebrach. Weider Beméiungen, nees Kontakt opzehuelen, waren net gelongen. Et gëtt ugeholl, datt d'Sond duerch eng Feelfunktioun explodéiert war.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  NASA: Surveyor 4
* Beschreiwung vum Surveyor-Programm
Kierch Biebereg

D**'Kierch vu Biebereg** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Atertdall Sainte-Claire an zu der Gemeng Préizerdaul gehéiert.

D'Kierch steet an der Kierchestrooss (*rue de l'Église*) hanner der Schoul.

Den 10. Oktober 2023 gouf proposéiert, s'als nationalen architektonesche Patrimoine ze klasséieren; se krut de Status den 29. Januar 2024.

## Geschicht
1802 gouf zu Biebereg en neit Kaplounshaus gebaut an et ass eng eegestänneg Par ginn. Virdrun huet et zur Par Osper gehéiert.

An de Joren 1828 an 1860 ass d'Kierch vergréissert ginn. 1884 gouf de Chouer ugebaut an den alen Deel vun der Kierch restauréiert. Déi vergréissert Kierch gouf 1888 konsekréiert.

1892 goufen op béide Säite vum Kierchtuerm kleng Tierm ugebaut. An deem Joer goufen och zwou nei Klacken ugeschaaft.

## Uergelen
An der Kierch stinn zwou Uergelen: eng déi 1969 vum Eduard Sebald an eng aner déi 1990 vum Georg Westenfelder gebaut gouf.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Groussbus, Osper
* Websäit vum fréiere Parverband Osper
* D'Fënstere vun der Kierch vu Biebereg op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e. V.'' (de)
* D'Uergele vun der Kierch op ''Orgues.lu''


Fichier:Kirche Bettborn 02.jpg|D'Kierch aus südlecher Richtung
Fichier:Kirche Bettborn 03.jpg|D'Kierch aus nordlëstlecher Richtung
Fichier:Kirche Bettborn 04.jpg|Den Agank vun der Kierch
Berson

**Berson** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Gironde an der Regioun Nei-Aquitaine.

Et ass eng Wënzergemeng am *[[Blayais]]*, eng ronn 6&nbsp;km ëstlech vu Blaye.
## Hydrographie
Duerch d'Gemeng leeft de Bourdillot
## Plazen a Monumenter
* D'Resistenzmonument um Cau de Berson
* D'Schlass vu Poton
* D'Schlass Puynard
* D'Kierch Saint-Saturnin
## Persounen aus der Gemeng
* De Pierre Castel, de Grënner vum Groupe Castel, ass de 17. Oktober 1926 zu Berson op d'Welt komm.

## Um Spaweck
* Websäit vun der Gemeng fir d'lescht gekuckt den 18. Juli 2013.
Surveyor 5

De **Surveyor 5** war déi fënneft Moundsond vun der US-amerikanescher Raumfaartagentur NASA am Kader vum Surveyor-Programm. De Surveyor-Programm war den Nofollger vum Ranger-Programm. D'Resultater vum Programm sollten déi éischt bemannt Moundlandung virbereeden. Surveyor 5 sollt onbeschiedegt um Äerdmound landen a vun do Biller an Donnéeë op d'Äerd iwwermëttelen. Si war anescht wéi d'Virgänger-Sonden an hat en Alphapartikel-Röntgenspektrometer a méi Instrumenter u Bord. D'Surveyor 5 war déi drëtt US-amerikanesch Sond, déi mëll um Äerdmound gelant war an Donnéeë a Biller op d'Äerd geschéckt hat. Si war déi éischt Sond, déi Analyse vun der Uewerfläch geholl hat an op d'Äerd gesent hat.

## Missioun

De Surveyor 5 war den 8. September 1967 u Bord vun enger Atlas-Centaur-Rakéit vun der Startramp LC-36 vun der Cape Canaveral Air Force Station gestart. Eng Kurskorrektur vm 9. September war reiwungslos verlaf. Duerch Problemer mat dem Heliumdrock an den Dreifstofftanken gouf d'Ofbremsphas eréischt bei enger Héicht vun 1.300&nbsp;Meter an enger Vitess vun 30&nbsp;m/s, amplaz vun der geplangtener Héicht vun 10.700&nbsp;Meter an enger Vitess von zirka 135&nbsp;m/s ageleet. Den 11. September 1967 war de Surveyor 5 um 00:46 Auer UTC trotz de Feelfunktioune mëll am Mare Tranquillitatis op enger Fläch mat engem Gefäll vun 20 Grad gelant. Si hat hiren Zilpunkt ëm 29&nbsp;Kilometer verfeelt. Schonn den éischte Mounddag hat si 18.006 Biller, an den Alphastralespektrometer hat fir d'éischt Analyse vun engem ausserierdesche Kierper iwwermëttelt.

Den 13. September goufen d'Vernier-Dreifwierker fir kuerz Zäit mat engem klenge Schub gezünt. D'Sond hat net ofgehuewen. Duerch dës Zündung sollt d'Verhale vun der Mounduewerfläch ënnersicht ginn. An den nächste Mounddeeg hat Surveyor 5 weider Biller an Donnéeë vum Alphastralen-Spektrometer iwwermëttelt an hat och de Baggerarm agesat. D'Auswäertungen haten erginn, datt d'Mounduewerfläch änlech opgebaut ass wéi ierdesche Basalt: 53 % bis 63 % Sauerstoff, 15,5 % bis 21,5 % Silicium, 10 % bis 16 % Schwiewel, Eisen, Kobalt an Néckel, 4,5 % bis 8,5 % Aluminium a kleng Deeler vu Magnesium, Kuelestoff an Natrium.

De 17. Dezember 1967 war de Funkkontakt mat der Sond ofgebrach. Biller goufen um éischten, zweeten a véierte Mounddag iwwerdroen. Am Ganzen hat d'Sond 19.118 Biller op d'Äerd geschéckt.

D'Missioun war en Erfolleg.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Beschreiwung vun der Missioun Surveyor 5 bei nasa.gov
* Beschreiwung vum Surveyor-Programm
Resistenzmonument um Cau de Berson

D'Resistenzmonument um *Cau de Berson* op der Kräizung vun der D137 an engem Wee deen op *[[Les Hivers]]* féiert, erënnert un eng Kricherei tëscht der Resistenzgrupp *Corps franc Marc* an der Wehrmacht den 19. August 1944. Et war warscheinlech déi eenzeg grouss Schéisserei déi d'Resistenz an der Gironde mat Erfolleg zu Enn gefouert hat.

D'Attack op en däitsche Materialconvoi war am Ufank zu Magrigne virgesinn, gouf awer aus Sécherheetsgrënn op de Lieu-dit *Cau* an der Gemeng Berson verluecht. Bei der Schéisserei gouf et 42 Doudeger an 8 Gefaangen op der däitscher Säit, a véier Resistenzler goufe schwéier blesséiert.

D'Monument gouf siechzeg Joer duerno opgeriicht an um 19. August 2004 ageweit.