open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Margue

**Margue** ass e Familljennumm, deen ë.&nbsp;a. zu Lëtzebuerg gebräichlech ass.

Etymologesch ass et e Metronym, d.&nbsp;h. e geet zeréck op den Numm vun der Mamm, am heite Fall op d'franséisch Kuerzform vum Virnumm Marguerite (Margréit).

Leit mat deem Familljennumm sinn ë.&nbsp;a.:

* Charles Margue (1956), lëtzebuergesche Soziolog;
* Elisabeth Margue (1990), lëtzebuergesch Affekotin a Politikerin;
* Georges Margue (1918-2003), lëtzebuergesche Jurist a Politiker;
* Jean-Louis Margue (1952), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* Michel Margue (1959), lëtzebuergeschen Historiker;
* Nicolas Margue (1888-1976), lëtzebuergesche Professer a Politiker;
* Paul Margue (1923), lëtzebuergeschen Historiker;
* Tung-Wen Margue (1959), lëtzebuergesche Kënschtler.

## Kuckt och
* Margue-Feltes-Orthographie
* Grethen
Micheil Saakaschwili

De **Micheil Saakaschwili** (ka: მიხეილ სააკაშვილი, uk: Міхеіл Саакашвілі), gebuer den 21. Dezember 1967 zu Tiflis, ass e georgesch-ukrainesche Politiker. Hie war vun 2004 bis 2013 den drëtte President vu Georgien. Hie war den Nofollger vum Eduard Schewardnadse deem virgeheit gi war, d'Wale vun 2003 gefälscht ze hunn an deemno no der Rouserevolutioun demissionéiert huet.

A senger Karriär, ier e President gouf, hat hien en ettlech wichteg Plazen an der Regierung; vun 1995 bis 1999 a vun 1999 bis 2000 war de Saakaschwili Deputéierten, vun Oktober 2000 bis September 2001 Justizminister, a vun 2002 un war hie Buergermeeschter vun Tiflis, nodeem hie vu sengem Ministerposten demissionéiert war, well en net genuch Ënnerstëtzung krut.

Hien hat, an de Joren ier e President ginn ass, versicht d'Korruptioun an der Regierung ze bekämpfen a sech perséinlech dofir agesat datt säi Virgänger sollt zerécktrieden. Sou koum et 2004 zu Neiwalen, wou hie 96 % vun de Stëmme krut.

2007 ass him virgeheit ginn, ze vill autoritär ze regéieren a korrupt ze sinn, virun allem zu Tiflis koum et zu krasse Protester. Deemno koum et am Januar 2008 zu Neiwalen, wou hien awer mat 53,47 % vun de Stëmmen erëmgewielt gouf.

De Saakaschwili ass westlech orientéiert, an huet wëlles datt Georgien Member vun der NATO a vun der Europäescher Unioun gëtt.

Am Oktober 2021 gouf de Mikheil Saakashvili festgeholl nodeems hien illegal a säi Land zeréckkoum, nodeems hien am Exil ausserhalb vu Georgie war zënter 2013. E Geste deen hien erkläert huet vu sengem Wëllen ze kämpfen nieft senge Matbierger am Land.

## Um Spaweck
Arzach

**Arzach** (Armeenesch Արցախ - *Arc̕ax,*; Russesch Арцах) war vun 189 v.&nbsp;Chr. bis 387 n.&nbsp;Chr. déi zéngt Provënz vum Kinnekräich vun Armenien. Duerno gouf d'Gebitt zwar nach als sollecht genannt, war awer keng politesch Entitéit méi, weeder vun 387 n.&nbsp;Chr. bis zum 7. Joerhonnert als Deel vum Kaukaseschen Albania, nach vum 7. bis d'9. Joerhonnert ënner arabescher Kontroll. Eréischt ëm d'Joer 1000 ass et nees operstanen, als Kinnekräich Arzach, wat op eng Ausdeenung vun 11.528 eng km² geschat gëtt an eent vun deene leschte mëttelalterlechen armeenesche Kinnekräicher a Fierschtentëmer war dat seng Autonomie oprechterhale konnt no den Turkinvasiounen am 11. a 14. Joerhonnert.

E gudden Deel vum Gebitt vum historeschen Arzach iwwerlappt mat der Regioun Biergkarabach, déi haut zur Republik Nagorny Karabach gehéiert, an déi dowéinst an Armenien inoffiziell och dacks *Arzach* genannt gëtt.

Arzach lokaliséiert sech um nord-ëstleche Bord vum Armeeneschen Héichland an ass haaptsächlech eng Bierglandschaft mat ville Bëscher. Mëttelalterlech Quelle beschreiwe se als strateegesch wichteg a staark befestegt Regioun.
Orangerie (Film)

***Orangerie*** ass en Documentaire vum Lëtzebuerger Historiker Benoît Majerus an der Lëtzebuerger Regisseurin Anne Schiltz. En hat den 10. Oktober 2013 Première am Kino Starlight am CNA a koum den 13. November 2013 an d'Kinoen.

461 Leit waren den Documentaire zu Lëtzebuerg an de Kino kucken.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film dokumentéiert d'Alldagsliewe vun enger Unitéit am Centre hospitalier neuropsychiatrique zu Ettelbréck.

## Kritik

Peter Feist, d'Lëtzebuerger Land:
*Wie das junge Dokumentaristenduo eine knappe Stunde lang vom menschlichen Faktor in der Psychiatrie erzählt, enthält so viele sensibel beobachtete und starke Momente und weckt immer wieder genug Mitgefühl, dass formale Schwächen, die der Film hat, letzten Endes nicht schwer wiegen. Gelegentlich sind seine Bilder bei aller streunend-beobachtenden Erzählhaltung doch zu absichtslos aneinandergereiht.*

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* ''Orangerie'' op samsa.lu
* Trailer op Vimeo
* Interview vum Luc Caregari mat de Realisateuren fir Woxx (7. November 2013)
Joseph Grandgenet

De **Joseph "Jos" Grandgenet**, gebuer den 28. Februar 1898 zu Bieles, a gestuerwen den 9. Juni 1988, war e lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker (KPL).

Hie war vun 1945 bis zu senger Demissioun den 1. Mee 1977 Deputéierten an der Chamber.

An der Gemeng Suessem war hie vun 1935 bis 1981 Member vum Gemengerot an zousätzlech, vun 1964 bis 1968, Schäffen.

## Gielercher
*
Ayaz Mütəllibov

Den **Ayaz Niyazi oğlu Mütəllibov** (*Ajas Nijasowitsch Mutalibow*), gebuer den 12. Mee 1938 zu Baku (deemoleg Aserbaidjanesch SSR), a gestuerwen de 27. Mäerz 2022 zu Baku, war en aserbaidjanesche Politiker. Hie war de leschte President vun der aserbaidjanescher SSR an den éischte President vum haitegen Aserbaidjan.

Wéi d'UdSSR zesummegebrach ass hat de Mütəllibov, deen deemools President vun der aserbaidjanescher SSR war, d'Presidence vum neien Aserbaidjan iwwerholl. Am Fréijor 1991 hat de Gorbatschow e Referendum gemaach, an de Mütəllibov hat fir den Zerfall vun der UdSSR gestëmmt.

Wéi den Nagorno-Karabach-Krich, eng Rei vu Konflikter tëscht Armenien am Aserbaidjan déi vun 1991 bis 1994 gedauert hunn an déi haaptsächlech d'Regioun Biergkarabach betraff hunn, ausgebrach ass, ass hien op Moskau an den Exil gaangen. No den éischten demokratesche Walen 1992, ass den Isa Gambar (*ad interim*) an dunn den Əbülfəz Elçibəy säin Nofollger ginn.

## Um Spaweck
NGC 3077

Den **NGC 3077** ass eng irregulär Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major, déi ongeféier 12,5 Millioune Liichtjoer vun eis ewech läit. Den NGC&nbsp;3077 ass e Member vun der M81-Grupp. Viru ronn 300 Millioune Joer hat den NGC 3077 eng Interkatioun mat der Galaxie Messier 81. Doduerch entstoung e Band aus Waasserstoffgas tëscht dem NGC 3077 an dem Messier 81, aus deem zanter 100 Millioune Joer nei Stären entstinn.

## Entdeckung
Den NGC 3077 gouf den 8. November 1801 vom däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Bild vum M81, M82 an NGC 3077
* Molekulares ISM an Zwerggalaxien
Maschrek

De **Maschrek** (vum arabeschen المشرق‎‎, *al-mašriq*, "Wou [d'Sonn] opgeet", deemno den Osten, am Géigesaz zu Maghreb, المغرب‎, *al-maghrib*, "Wou [d'Sonn] ënnergeet", deemno de Westen), och **Maschrik** oder **Maschriq**, bezeechent eng Regioun am Nordoste vun Afrika. Politesch ass de Maschrek net méi genee definéiert, mä am Allgemenge gehéieren déi arabeschsproochesch Staaten, ëstlech vu Libyen an nërdlech vu Saudi-Arabien zum Maschrek. De Begrëff staamt aus der Zäit vun den islameschen Eruewerungen (ëm d'7. Joerhonnert).

Wärend der arabescher Expansioun war de Sëtz vum Kalifat, ënner der Herrschaft vun den Umayyaden, zu Damaskus, spéiderhin ass de Sëtz op Bagdad gewiesselt. An de Joerhonnerten duerno hu virun allem tierkesch Dynastien d'Herrschaft iwwerholl. Vu 1517 bis 1918 hunn d'Osmanen d'Gebitt regéiert. Nom Éischte Weltkrich an deemno nom Ënnergank vum Osmanesche Räich ass de Maschrek vill méi kleng ginn.

Zu de Maschrekstaate gehéieren elo Egypten, Palestina, Jordanien, Libanon, Syrien an den Irak.

## Kuckt och
*Maghreb
*Grousssyrien
*Osmanescht Räich
*Mesopotamien
Aïr

Den **Aïr** (op Hausa: *Abzin*, op Franséisch: *massif de l'Aïr*) ass e Biergmassif am zentralen Niger an der südlecher Sahara. En huet eng Fläch vu ronn 84.000&nbsp;km² an eng Héicht vun 2000&nbsp;m. Den héchste Punkt ass de Bierg Idoukal-n-Taghès.

## Um Spaweck

*  E. Bernus, D. Grebenart, M. Hawad et H. Claudot-Hawad, "Aïr", in *Encyclopédie berbère, 3* | *Ahaggar – Alī ben Ghaniya*, online gesat den 1. Dezember 2012, gekuckt den 30. Oktober 2013. URL: encyclopedieberbere.revues.org
IC 5148

Den **IC 5148** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Grus. Hie läit ronn 2.900 Liichtjoer vun eis ewech.

Den Niwwel gouf den 23. Juli 1897 vum US-amerikaneschen Astronom Edward D. Swift entdeckt.

## Kuckt och
Georges Margue

De **Georges Margue**, gebuer den 12. September 1918, a gestuerwen de 6. Juli 2003, war e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker (CSV).

Hie souz vun 1959 bis 1989 a vun 1991 bis 1994 als Deputéierten an der Chamber.

Vun 1951 bis 1987 war hien am Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg.

Säi Papp war den Nicolas Margue an den Historiker Paul Margue ass ee vu senge Bridder.
Kepler-78b

De **Kepler-78b** (ufanks **KIC 8435766 b** genannt) ass en Exoplanéit, deen 2013 op enger Distanz zu eiser Äerd vu 400 Liichtjoer entdeckt gouf. Den Exoplanéit kreest ëm ee sonnenänleche Stär mat der Spektralklass G am Stärebild Cygnus, de Kepler-78, op engem Ofstand vu manner wéi 1,6 Millioune Kilometer. Seng Entwécklung ass wéinst senger klenger Distanz zum Stär onkloer. D'Ëmlafbunn läit net an der habitabler Zon.

## Entdeckung

De Planéit gouf mat Hëllef vum an der Tëschenzäit net méi aktive Kepler-Weltraumteleskop entdeckt. Dat Teleskop hat Hellegkeetsvariatiounen opgezeechent, déi optriede wann e Planéit vun der Äerd aus gesi genee viru sengem Zentralstär laanschtzitt. De Planéit gouf fir d'éischt 2013 obserwéiert an zwar am Kader vun enger Observatioun déi aacht Deeg gedauert huet. Nieft den Hellegkeetsschwankungen hu Reflektioune vun optreffendem Liicht zu senger Entdeckung bäigedroen. Seng Entdeckung gouf den 30. Oktober 2013 fir d'éischt publizéiert.

## Eegenschaften
De Stär vun deem de Kepler-78b ëmkreest gëtt, gehéiert zu der Spektralklass G. Fir een Ëmlaf brauch den extrasolare Planéit ongeféier 8,5 Deeg. D'Distanz vum Kepler 78b zu senger Sonn ass nëmmen en honnertstel vum Ofstand tëscht Äerd an eiser Sonn. Duerch déi kuerz Distanz zu senger Sonn, gëtt d'Temperatur op 2200 bis 2800&nbsp;°C geschat. De Francesco Pepe, een un der Entdeckung bedeelegten Astronom vun der Universitéit Genf, an der Schwäiz, bezeechent de Planéit als äerdgrouss Lavawelt "..it can be imagined like a lava planet rather than an Earth-like planet".

D'Mass vum Kepler-78b läit bei zirka 186&nbsp;% géigeniwwer der Äerd, wärend hien nëmme 16&nbsp;% méi grouss ass. D'Dicht stëmmt ongeféier mat där vun der Äerd iwwerenee. Heiraus gëtt ugeholl, datt hien haaptsächlech och aus Gestengs an Eise besteet. Tëscht 20 a 60&nbsp;% vum optreffende Liicht gi reflektéiert.

Hie gehéiert zu enger neientdeckter Klass vun äerdgrousse Planéiten, déi hire Stär a manner wéi 12 Stonnen ëmkreesen an ass deen éischte Planéit aus där Grupp, fir deen d'Mass elo bestëmmt konnt ginn. Seng Entwécklung ass nach onkloer.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten

## Um Spaweck
* Kepler-78-b an der Extrasolar Planets Encyclopaedia (ofgeruff den 1. November 2013)
Schroeder

**Schroeder** ass e Familljennumm, deen och zu Lëtzebuerg dacks virkënnt, an och alt "Schréider" ausgeschwat gëtt.

Etymologesch geet en entweeder op Mhd. *schroden, schraden* ("schneiden, kleng maachen") zeréck, an ass deemno eng Variant vun der Beruffsbezeechnung Schneider (oder engem, dee soss eppes kleng mécht - Steng, Metall, asw.), oder awer op Mhd. *schroeden* ("rullen", besonnesch Wäin- a Béierfässer op e Won oder erof dovun). An Däitschland ass virun allem d'Variant "Schröder" geleefeg.

1880 hunn zu Lëtzebuerg 1.032 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 1.235 an 1981 1.387.

Leit mat deem Numm sinn ë.&nbsp;a.:

* Aly Schroeder (1944-2013), lëtzebuergesche Politiker;
* Anne Schroeder (1972), lëtzebuergesch Filmproduzentin a -regisseurin;
* Barbet Schroeder, Schwäizer Filmregisseur;
* Bob Schroeder, lëtzebuergeschen Handballspiller.
* Corneille Schroeder (1844-1919), lëtzebuergeschen Apdikter;
* Georges Schroeder (1947-2012), lëtzebuergesche Jurist a Politiker;
* Jean Schroeder (1947-2024), lëtzebuergeschen Historiker;
* Jean-Pierre Schroeder (?-?), lëtzebuergesche Politiker;
* Joseph Schroeder (1892-1971), lëtzebuergesche Politiker;
* Laura Schroeder (1980), lëtzebuergesch Filmregisseurin;
* Léonard Schroeder (?-1958) lëtzebuergesche Schoulmeeschter;
* Marcel Schroeder (1919-1999), lëtzebuergesche Fotograf;
* Marie-Paule Schroeder (1956), lëtzebuergesch Molerin;
* Peter Schroeder (1875-1935), däitsche Sproochfuerscher a Schrëftsteller;
* Prosper Schoroeder (1934-2010), lëtzebuergesche Wëssenschaftler;
* Prosper Schroeder (1906-1976), lëtzebuergesche Journalist;
* René Schroeder (1920-2001), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* Tit Schroeder (1911-1986), lëtzebuergeschen Auteur;
* Batty Schröder (1889-1956), lëtzebuergesche Foussballtrainer.

## Kuckt och
* Schröder (Homonymie).
Kieffer

**Kieffer** ass e Familljennumm, dee vum däitsche Wuert fir d'Beruffsbezeechnug Kéifer hierkënnt, d.&nbsp;h. deen, dee Bidden oder Bitercher mécht.

Zu Lëtzebuerg hunn am Joer 1880 871 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 1.220 an 1981 1.182.

Leit mat sou engem Numm sinn oder waren:

* Alfred Kieffer (1904-1987), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* Arnold Kieffer (1910-1991), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* Carole Kieffer (1983), lëtzebuergesch Volleyballspillerin;
* Charles Kieffer, lëtzebuergesche Foussballspiller;
* Coryse Kieffer (1928-2000), lëtzebuergesch Molerin;
* Georges Kieffer, lëtzebuergesche Schrëftsteller;
* J. Kieffer, lëtzebuergesche Foussballspiller;
* Jean Kieffer (1909-1961), lëtzebuergesche Boxer;
* Jean-Marie Kieffer (1960-2023), lëtzebuergesche Museker a Komponist;
*Joseph Kieffer (1889-1933), lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker;
* Julie Kieffer (1992), lëtzebuergesch Schauspillerin;
* Laure Kieffer (1991), lëtzebuergesch Volleyballspillerin;
* Lynn Kieffer (1995), lëtzebuergesch Volleyballspillerin;
* Monique Kieffer (1952), lëtzebuergesch Historikerin;
* Nicolas Kieffer (1877-1968), lëtzebuergeschen Autosconstructeur;
* Nic Kieffer (1898-1981), lëtzebuergesche Cheemiker;
* Paul Kieffer (1957), lëtzebuergesche Journalist a Regisseur;
* Rob Kieffer (1957), lëtzebuergesche Journalist, Fotograf an Auteur;
* Roger Kieffer (1940), lëtzebuergesche Moler a Sculpteur;
* Rosemarie Kieffer (1932-1994), lëtzebuergesch Schrëftstellerin;
* Yolande Kieffer (1939), lëtzebuergesch Journalistin.
Welter

**Welter** ass e Familljennumm, deen ë.&nbsp;a. zu Lëtzebuerg gebräichlech ass.

Etymologesch ass et e Patronym, d.&nbsp;h. e geet zeréck op den Numm vum Papp, am heite Fall op d'Variant "Welter" vum Virnumm Walter.

Zu Lëtzebuerg hunn 1880 1.007 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 1.097 an am Joer 1981 gouf et do 1.059 Leit mat deem Numm.

Leit mat deem Familljennumm sinn ë.&nbsp;a.:

* Alex Welter, lëtzebuergeschen Äishockeyspiller;
* Aloyse-André Welter (1852-1923), lëtzebuergeschen Zeitungsediteur an Auteur;
* Arsène Welter, lëtzebuergeschen Handballspiller;
* Benny Welter (1981), lëtzebuergeschen Äishockeyspiller;
* Carlo Welter (1952), lëtzebuergeschen Äishockeyfonctionnaire a fréieren Äishockeyspiller;
* Camille Welter (?-1959), lëtzebuergesche Politiker;
* Carmen Welter-Jander (1953-2022), lëtzebuergesch Sopranistin;
* Félix Welter (1896-1991), lëtzebuergesche Jurist, President vum Staatsrot;
* Gerry Welter (1941), lëtzebuergesche Museker an Dirigent;
* Isabelle Welter (1967), lëtzebuergesch Molerin;
* Jean Welter (1901-1977), lëtzebuergesche Boxer;
* Jean-Pierre Welter (1902-1945), lëtzebuergesche Journalist a satireschen Auteur;
* Jeannot Welter (1926-1999), lëtzebuergesche Boxer;
* John Welter, lëtzebuergeschen Handballspiller;
* Joseph Welter (1924), lëtzebuergesche Kënschtler;
* Josy Welter (1893-1944), lëtzebuergesche Resistenzler;
* Josy Welter (1924-2012), lëtzebuergesche Geschäftsmann;
* Louise Welter (1897-1999), lëtzebuergesch Doktesch;
* Marcel Welter (1924-2009), lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer;
* Marguerite Welter, lëtzebuergesch Affekotin;
* Marion Welter (1965), lëtzebuergesch Sängerin an Entertainerin;
* Marthe Prim-Welter, (1909-2010) lëtzebuergesch Philologin an Historikerin.
* Michel Welter (1859-1924), lëtzebuergeschen Dokter, Politiker a Journalist;
* Mike Welter (1964), lëtzebuergesche Speaker;
* Nicolas Welter, lëtzebuergeschen Elektriker a Member vun der Assemblée consultative (1945)
* Nik Welter (1871-1951), lëtzebuergeschen Auteur, Germanist a Romanist;
* René Welter (1952), lëtzebuergesche Literaturwëssenschaftler a Schrëftsteller;
* Sonia Welter (1949), lëtzebuergesch Sculptrice;
* Tom Welter (1993), lëtzebuergesche Basketballspiller.

## Kuckt och
* Arthur Welter (S.à r.l.)
* Josy Welter (S.à r.l.)
* Fred-Welter-Pad
* Orthographie Welter-Engelmann
* Wolter
Wolter

**Wolter** ass e Familljennumm, deen ë.&nbsp;a. zu Lëtzebuerg gebräichlech ass.

Etymologesch ass et e Patronym, d.&nbsp;h. e geet zeréck op den Numm vum Papp, am heite Fall op d'Variant "Wolter" vum Virnumm Walter.

Zu Lëtzebuerg hunn 1880 227 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 304 an am Joer 1981 gouf et do 348 Leit mat deem Numm.

Leit mat deem Familljennumm sinn ë.&nbsp;a.:

* Claude Wolter (1983), lëtzebuergesche Vëlossportler;
* Claude Wolter, lëtzebuergesche Fechter;
* Edouard Wolter (1835-?), lëtzebuergesche Politiker;
* Emile Wolter (1853-1937), lëtzebuergesche Politiker;
* Fernand Wolter, lëtzebuergesche Basketballspiller;
* Hans Wolter (1911-1978), däitschen Astronom a Physiker;
* Jean Wolter (1926-1980), lëtzebuergesche Politiker;
* John Wolter, lëtzebuergesche Museker;
* Joseph Wolter (1896-1976), lëtzebuergesche Jurist;
* Michel Wolter (1963), lëtzebuergesche Politiker;
* Michel Wolter (1971), lëtzebuergesche Basketballspiller;
* Ralf Wolter (1926-2022), däitsche Schauspiler;
* Roger Wolter (~1900-1971), lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.

## Kuckt och
* Affär Wolter-Roemen
* Wolter-Teleskop
* Welter
NGC 178

Den **NGC 178** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Cetus. Si gouf am Joer 1886 vum US-amerikaneschen Astronom Ormond Stone entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 178 op wikisky.org
NGC 3096

Den **NGC 3096** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Hydra. D'Galaxie gouf am Joer 1835 vum Astronom John Herschel mat engem 48&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3078

Den **NGC 3078** ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Hydra.

D'Galaxie gouf den 9. Dezember 1784 vum Astronom Wilhelm Herschel mat engem 48-cm-Teleskop entdeckt.
## Kuckt och
René Bürger

De **René Bürger**, resp. **Burger**, gebuer den 3. Juni 1922 zu Péiteng a gestuerwen den 12. Juli 2003 zu Nidderkuer, war e lëtzebuergeschen Dokter a Politiker (CSV).

Hie war vun 1969 bis 1989 Deputéierte fir d'CSV an der Chamber.

Hie war och Gemengeconseiller a Schäffen an der Gemeng Déifferdeng an eng Zäit laang President vum Déifferdenger Vëlosclub.
## Um Spaweck
*Noruff op der CSV-Websäit
Lëscht vun Exoplanéiten

Dës **Lëscht vun Exoplanéiten** a méigleche *Kandidate* vun Exoplanéiten ass net vollstänneg, mä versicht e klengen Iwwerbléck iwwer friem Planéiten ze maachen.

Am Ament gi reegelméisseg nei Planéiten a Planéitesystemer entdeckt. Stand vum 31. Oktober 2013: 786&nbsp;extrasolar Planéitesystemer an 1038&nbsp;Exoplanéiten, woubäi 173&nbsp;Systemer mat en ettleche Planéiten observéiert goufen. No den Donnéeë vum *[[National Aeronautics and Space Administration|NASA]]-[[Jet Propulsion Laboratory|JPL]]*, sinn am Ament 3602 Exoplanéitekandidaten an 919 bestätegt Exoplanéite bekannt.

## Vergläichswäerter

* Äerdbunnradius: 1 AE ≈ 150 Mio. km
* Äerdmass: 1 M⊕ ≈ 10E|6|24&nbsp;kg
* Jupitermass: 1 MJ ≈ 10E|2|27&nbsp;kg ≈ 318 M⊕
* Grouss Hallefachs vun der Neptunbunn: ≈ 30 AE

## Extrasolar Planéiten (Auswiel)

D'Tabell ass alphanumeresch nom Numm a Bezeechnung vun de Planéite virzortéiert a léisst sech duerch Uklicke vun den Dräiecker (am klenge Quadrat, am Tabellekapp) ëmzortéieren.

## Objete mat planetarer Mass

Nofollgend sinn Objete mat planetarer Mass notéiert, déi baussenzeg vun eisem Sonnesystem sinn a kee Stär ëmkreesen.

## Kuckt och

* ABC vun de Stären
* Stärekatalog
** Bright Star Catalogue (HR)
** Gliese a Gliese-Jahreiß Katalog (Gl a GJ)
** Henry-Draper-Katalog (HD)

## Um Spaweck
* Der Interaktive Extrasolare Planeten Katalog – Iwwersiicht vun alle Kandidate bei der *[[Extrasolar Planets Encyclopaedia|EPE]]*
* Extrasolare Planeten – Iwwersiicht vun allen Exoplanéite bei *Planeten.ch*
*  Planet Quest: New Worlds Atlas – Iwwersiicht vun allen Exoplanéite beim *[[National Aeronautics and Space Administration|NASA]]-[[Jet Propulsion Laboratory|JPL]]*
OGLE-2005-BLG-390L b

**OGLE-2005-BLG-390Lb**, och kuerz „OGLE-05-390Lb“, ass d'Bezeechnung fir en Exoplanéit am Stärebild Scorpius. Mat enger Distanz vu ronn 6.500 Parsec (zirka 21.000 Lj) ass et deen Exoplanéit mat der bis elo gréisster Distanz zu der Äerd (Stand: Mëtt 2009).

## Detailer
Den éischten Hiwäis gouf den 10. August 2005 mat Hëllef vum däneschen 1,54-Teleskop um ESO-Observatoire La Silla am Chile fonnt. D'Entdeckung gouf am Januar 2006 als kollektiivt Resultat vun de véier Projete PLANET (Leeder: Jean-Philippe Beaulieu, Paräis, a Martin Dominik, St. Andrews), RoboNet (Leeder: Michael Bode, Liverpool, a Keith Horne, St. Andrews), OGLE (Leeder: Andrzej Udalski, Warschau) a MOA (Leeder: Phil Yock, Auckland) publizéiert.

Den OGLE-2005-BLG-390Lb huet ongeféier déi fënneffach Äerdmass an huet domat beispillsweis manner Mass wéi de Planéit Neptun. Hie kreest op enger Distanz vun 2,6 AE eemol an zéng Äerdjoer ëm de rouden Zwerg OGLE-2005-BLG-390L, deen ongeféier e Fënneftel vun der Sonnemass huet.

Den OGLE-2005-BLG-390Lb gëllt duerch seng kleng Mass als äerdänlechen Exoplanéit a besteet méiglecherweis gréisstendeels aus Äis a Gestengs. Wéinst dem klengen Duerchmiesser, der schwaacher Stralung vu sengem Mammestär, an der grousser Distanz zu senger Sonn ass d'Uewerflächentemperatur vum Planéit nëmmen ongeféier 50 Kelvin (−220&nbsp;°C), soudatt d'Entwécklung vu Liewen, sou wéi mir et kennen, op Basis vu flëssegem Waasser zimmlech onwahrscheinlech ass.

Den Himmelskierper war deen éischten, dee mat Hëllef vum Mikrolënseneffet, nogewise konnt ginn.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten

## Literatur
* J.-P. Beaulieu (u.&nbsp;a.): ''Discovery of a cool planet of 5.5 Earth masses through gravitational microlensing.'' In: *[[Nature]].* Nr. 439, 2006, S. 437–440.

## Um Spaweck
* Nature.com news clip
* Preprint des ''Nature'' Artikels
* PLANET collaboration
* OGLE collaboration
* MOA collaboration
* ESO Pressematdeelung
Heidi Brühl

D**'Heidi Brühl**, gebuer den 30. Januar 1942 zu München, a gestuerwen den 8. Juni 1991 zu Starnberg, war eng däitsch Schlagersängerin a Schauspillerin.

1963 huet si Däitschland mam Lidd "Marcel" beim Eurovision Song Contest zu London vertrueden. Si koum op déi 9. Plaz mat 3 Punkten.

## Filmographie (Auswiel)
* 1954: *Heideschulmeister Uwe Karsten*, vum Hans Deppe mam Barbara Rütting a Claus Holm
* 1955: *Die Mädels vom Immenhof*, vum Wolfgang Schleif mam Angelika Meissner a Margarete Haagen
* 1955: *Roman einer Siebzehnjährigen*, vum Paul Verhoeven mam Ingrid Andree an Therese Giehse
* 1956: *Hochzeit auf Immenhof*, vum Volker von Collande mam Angelika Meissner a Paul Klinger
* 1957: *Ferien auf Immenhof*, vum Hermann Leitner mam Angelika Meissner a Paul Klinger
* 1957: *Bekenntnisse des Hochstaplers Felix Krull*, vum Kurt Hoffmann mam Horst Buchholz a Liselotte Pulver 
* 1957: *Vater, unser bestes Stück*, vum Günther Lüders mam Ewald Balser 
* 1958: *[[Man ist nur zweimal jung]]* - Regie: Helmut Weiss - Haaptacteuren: Winnie Markus, Wolf Albach-Retty
* 1957: *Die Frühreifen*, vum Josef von Báky mam Christian Doermer a Christian Wolff
* 1959: *Der Schäfer vom Trutzberg*, vum Eduard von Borsody mam Hans von Borsody a Paul Richter
* 1959: *Lass mich am Sonntag nicht allein*, vum Arthur Maria Rabenalt mam Georg Thomalla a Willy Millowitsch
* 1959: *[[Verbrechen nach Schulschluß (Film 1959)|Verbrechen nach Schulschluß]]*, vum Alfred Vohrer mam Peter van Eyck a Christian Wolff
* 1960: *[[Immer will ich dir gehören]]*, vum Arno Assmann mam Hans Söhnker a Peter Weck
* 1960: *[[Schlagerraketen]]*, vum Erik Ode mat der Helga Sommerfeld an der Loni Heuser
* 1960: *Der Held meiner Träume*, vum Arthur Maria Rabenalt mam Carlos Thompson a Maria Perschy
* 1960: *[[Freddy und die Melodie der Nacht]]*, vum Wolfgang Schleif mam Freddy Quinn a Peter Carsten
* 1961: *[[Eine hübscher als die andere]]*, vum Axel von Ambesser mam Senta Berger a Rudolf Platte
* 1962: *Captain Sindbad*, vum Byron Haskin mam Guy Williams a Pedro Armendáriz
* 1962: *[[Der Zigeunerbaron (Film 1962)|Der Zigeunerbaron]]*, vum Kurt Wilhelm mam Carlos Thompson an Danièle Gaubert
* 1973: *[[Die Zwillinge vom Immenhof]]*, vum Wolfgang Schleif mam Horst Janson an Jutta Speidel
* 1974: *How to seduce a woman*, vum Charles Martin 
* 1974: *Frühling auf Immenhof*, vum Wolfgang Schleif mam Horst Janson 
* 1975: *The Eiger Sanction*, vum Clint Eastwood mam Clint Eastwood an George Kennedy
* 1977: *Das Gesetz des Clans*, vum Eugen York mam Gert Fröbe an Horst Frank

## Literatur
* Brühl, Heidi: *Eine kühle Blonde, bitte. Erinnerungen eines bisweilen unvorsichtigen Mädchens.* Molden, Wien 1976, ISBN 3-217-00758-1.

## Um Spaweck
Paul Verhoeven

**Paul Verhoeven** ass den Numm vu follgende Leit:

*Paul Verhoeven, en däitsche Filmregisseur.
*Paul Verhoeven, en hollännesche Filmregisseur.
*Paul Verhoeven, en hollännesche Politiker a Buergermeeschter.
Hugo Fregonese

Den **Hugo Fregonese**, gebuer den 8. Abrëll 1908 zu Mendoza, a gestuerwen de 17. Januar 1987 zu Buenos Aires, war en argentinesche Filmregisseur.

Vun 1947 bis 1958 war hie mat der Schauspillerin Faith Domergue bestuet.

## Filmographie
* 1945: *Pampa bárbara*
* 1946: *Donde mueren las palabras*
* 1949: *De hombre a hombre*
* 1949: *Apenas un delincuente*
* 1950: *One Way Street*, mam James Mason a Märta Torén
* 1950: *Saddle Tramp*, mam Joel McCrea 
* 1950: *Apache Drums*, mam Stephen McNally 
* 1951: *[[The Mark of the Renegade]]*, mam Ricardo Montalban a Cyd Charisse
* 1952: *My Six Convicts*, mam Gilbert Roland a Marshall Thompson
* 1952: *Untamed Frontier*, mam Joseph Cotten a Shelley Winters
* 1952: *Decameron Nights*, mam Joan Fontaine a Louis Jourdan
* 1953: *Blowing Wild*, mam Gary Cooper a Barbara Stanwyck 
* 1953: *Man in the Attic*, mam Jack Palance 
* 1954: *The Raid*, mam Van Heflin an Anne Bancroft
* 1954: *Black Tuesday*, mam Edward G. Robinson a Peter Graves
* 1956: *I girovaghi*, mam Peter Ustinov an Abbe Lane
* 1957: *La spada imbattibile*
* 1957: *Seven Thunders*, mam Stephen Boyd an James Robertson Justice
* 1958: *[[Harry Black and the Tiger]]*, mam Stewart Granger a Barbara Rush
* 1962: *Marco Polo*,Regie zesumme mam Piero Pierotti mam Rory Calhoun an Yoko Tani
* 1964: *[[Die Todesstrahlen des Dr. Mabuse]]*, mam Peter van Eyck an Yvonne Furneaux
* 1964: *[[Old Shatterhand (Film)|Old Shatterhand]]*, mam Lex Barker a Pierre Brice
* 1965: *Savage Pampas*, mam Robert Taylor a Ron Randell
* 1973: *La mala vida*, mam Hugo del Carril 
* 1975: *Más allá del sol*

## Um Spaweck
Piero Pierotti

De **Piero Pierotti**, gebuer den 1. Januar 1912 zu Pisa, a gestuerwen de 4. Mee 1970 zu Roum, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

Hien huet och Filmer ënner dem Numm *Peter E. Stanley* gedréint.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1959: *L'arciere nero*, mam Gérard Landry a Livio Lorenzon
* 1959: *La scimitarra del Saraceno*, mam Lex Barker a Chelo Alonso
* 1960: *Cavalcata selvaggia*, mam Massimo Girotti a Franca Bettoia
* 1961: *Marco Polo*, Regie zesumme mam Hugo Fregonese mam Rory Calhoun a Yoko Tani
* 1962: *Una regina per Cesare*, Regie zesumme mam Viktor Tourjansky mam Pascale Petit a Rik Battaglia
* 1963: *Golia e il cavaliere mascherato*
* 1964: *Sansone e il tesoro degli Incas*, mam Alan Steel a José Greci
* 1964: *Il ponte dei sospiri*,Regie zesumme mam Carlo Campogalliani mam Brett Halsey an Gianna Maria Canale
* 1964: *Ercole contro Roma*, mam Alan Steel a Wandisa Guida
* 1964: *Sansone e il tesoro degli Incas*, mam Alan Steel an Toni Sailer
* 1964: *Napoleone a Firenze*, mam Memmo Carotenuto a Gloria Paul
* 1965: *Il mistero dell'isola maledetta*, mam Peter Lupus an Arturo Dominici
* 1966: *Zorro il ribelle*, mam Howard Ross 
* 1967: *Assalto al tesoro di stato*, mam Roger Browne an Anita Sanders
* 1968: *Testa o croce*, mam John Ericson an Edwige Fenech
* 1972: *La grande avventura di Scaramouche*, mam Christian Hay a Milly Vitale

## Um Spaweck
Kepler-37b

De **Kepler-37b** ass en Exoplanéit am Stärebild Lyra. De Planéit kreest ëm de Stär Kepler-37. Et ass de klengsten Exoplanéit, deen ëm en Haaptreie-Stär kreest, dee bis elo entdeckt gouf. Seng Mass a säi Radius sinn nëmme minimal méi grouss wéi déi vun eisem Äerdmound.

## Entdeckung
De Kepler-37b gouf zesumme mat de Planéite Kepler-37c an -37d vum Kepler-Weltraumteleskop entdeckt. Seng Gréisst gouf mat Hëllef vun Asteroseismologie ermëttelt. De Kepler-37 ass bis elo dee klengste Stär, bei deem déi Technik agesat gouf. Déi Method erlaabt et, d'Gréisst vun engem Planéit zimmlech genee ze bestëmmen. Seng Entdeckung gouf duerch seng kuerz Ëmlafzäit, seng relativ Hellegkeet an déi kleng Aktivitéit vu senger Sonn erméiglecht.

## Donnéeën
### Physikalesch Gréissten
De Planéit läit ronn 210 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech an huet en Duerchmiesser vun 3.900&nbsp;km, also nëmmen eppes méi grouss wéi eisen Äerdmound. No der NASA huet de Planéit méiglecherweis keng Atmosphär, wouduerch och kee Liewe méiglech ass. Ausserdeem huet seng Uewerfläch nëmme Fielsen. D'Uewerflächentemperatur läit bei zirka 425&nbsp;°C.

### Orbital Gréissten
Den Exoplanéit Kepler-37b ëmkreest seng Sonn op enger Distanz vu ronn 15 Millioune Kilometer mat enger Ëmlafzäit vun ongeféier 13 Deeg. Déi béid baussenzeg Planéite lafen ëm hir Sonn am Verhältnes vun 8:5 an 3:1 zum Kepler-37b.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten
Partiell Chamberwale vum 3. Juni 1951

Bei de **partielle Chamberwale vum [[3. Juni]] [[1951]]** zu Lëtzebuerg, goufe 26 Deputéiert aus de Walbezierker Zentrum (16) an Norden (10) gewielt fir datt dat nationaalt Parlament, d'Chamber, nees komplett sollt sinn.

## Resultater
Déi Deputéiert déi no de partielle Walen an d'Chamber erakomm sinn, sinn heirënner an der Tabell vun den Deputéierten opgezielt.

## Sëtz no Walbezierk




## Deputéiert
Alphabetesch Lëscht vun der Zesummesetzung vun der Chamber no de partielle Wale vum 3. Juni 1951, inklusiv deenen Deputéierten, déi op hiert Mandat verzicht hunn a vun deenejéinegen, déi se ersat hunn (déi *nogeréckelt* sinn). Fir déi, déi bei de partielle Chamberwale vum 3. Juni 1951 an d'Chamber gewielt goufen, steet als Ufank vum Mandat *1951* an der Lëscht.
MOST (Satellit)

**MOST** (*Microvariability & Oscillations of Stars* oder *Microvariabilité & Oscillations Stellaires*) ass e kanadesche Satellit fir genee Miessunge vu Stärenhellegkeeten. Bei MOST handelt et sech ëm ee Mikrosatellit, dee vill méi kleng am Verglach zum Hubble ass1. Hie soll Oszillatioune vu Stäre bestëmmen an extrasolar Planéiten duerch d'Verännerung vun der Systemhellegkeet wärend engem Planéitenëmlaf entdecken. De Satellit ka mat Hëllef vun engem CCD-Sensor visuell Hellegkeetsënnerscheeder vun nëmmen engem Milliounstel mag feststellen.

MOST gouf vun der kanadescher Firma Microsat Systems Canada entwéckelt, an Zesummenaarbecht mat der University of British Columbia, der University of Toronto, Spectral Applied Research, Ceravolo Optical Systems an der AMSAT. D'Mass vum Satellit ass nëmme 60&nbsp;kg, et schwätzt een dofir och vun engem Mikrosatellit.

En ergänzende Satellitteprojet zu MOST ass BRITE, mat Kanada sinn dorun Éisträich a Polen bedeelegt.

## Missiounsufank

MOST gouf den 30. Juni 2003 vun enger russescher Rockot-Rakéit vu Plessezk aus an eng sonnesynchron Ëmlafbunn an zirka 820&nbsp;km Héicht bruecht. Sou kënnen d'Solarzellen de Satellit stänneg mat Energie versuergen. MOST kann ee bestëmmte Stär ronn zwéi Méint ouni Ënnerbriechung observéieren. De Satellit liwwert no iwwer zéng Joer ëmmer nach Fuerschungsdonnéeën a Biller.

## Observatiounen
* Procyon
* HD 209458 b
* HD 163899
* 55 Cancri e

## Resultater
Am Joer 2004 hunn d'Wëssenschaftler publizéiert, datt de Stär Procyon (α Canis Minoris) net sou staark oszilléiert wéi ufanks ugeholl. Dat huet zu fläissegen Diskussiounen ënner de Fuerscher gefouert. 2006 goufe mat dem Teleskop eng bis dohin onbekannt Klass vu Risestären, d'"slowly pulsating B supergiants" entdeckt.

## Nofollger

De 25. Februar 2013 gouf den zweete kanadesche Weltraumteleskop NEOSSat op eng Ëmlafbunn bruecht

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Canadian Space Agency: aktuell Missiousinfoen
*  Canada's First Space Telescope
* UTIAS Space Flight Laboratory - University of Toronto - Projekthomepage zum BRITE - Projekt
* Canadian Space Agency - MOST - kanadesch Raumfaartagentur, Websäit
*  Bernd Leitenberger, Websäit fir Raumfaart a Satellitten-, Raumsondentechnik - Beschreiwung MOST Satellit
Parti socialiste indépendant

**Parti socialiste indépendant** (PSI), oder och **Socialistes indépendants**, war eng Partei, déi Enn vun den 1970er Jore vum Jean Gremling gegrënnt gouf. Hie war och de President vun där Partei. Virdru war hie Member an Deputéierte vun der LSAP.

Bei de Chamberwale vum 10. Juni 1979 krut d'Lëscht "Jean Gremling - Socialistes Indépendants" ee Sëtz am Walbezierk Zentrum. De Gremling war vun 1979 bis 1984 PSI-Deputéierten an der Chamber.

Bei de Wale vum 17. Juni 1984 huet d'PSI an alle 4 Walbezierker kandidéiert, krut awer a kengem e Sëtz.
Duebelstärekoup

Als **Duebelstärekoup** ginn zwéin Oppe Stärekéip bezeechent, déi no beienee stinn. Am heefegste gëtt d'Wuert fir déi zwéin hell Stärekéip **[[h Persei|h]]** an **[[Chi Persei|χ Persei]]** aus eiser Galaxie gebraucht, déi scho mat fräiem A als verwäscht Niwwelflecken am Stärebild Perseus z'erkenne sinn.

Si hu jee 0,5° Duerchmiesser an d'Hellegkeet ass vun der fënnefter respektiv der sechster Gréisst. Si si schonn zanter der Antiquitéit bekannt, stinn awer net am Messier-Katalog. Am New General Catalogue hu si d'Nummeren NGC 884 an NGC 869. Béid si vergläichswäis jonk Stäregebuertsgebidder, déi méiglecherweis aus enger kollektiver riseger Moleküllwollek entstane sinn.

*Zwéin* hell Duebelstärekéip si souguer an eiser Nopeschgalaxie, d'Grouss Magellanesch Wollek. De bekanntsten heescht no sengem Entdecker **[[Hodge 301]]**. Hien entstoung aus enger Gaswollek vum gewaltegen Tarantelniwwel a gëllt als eng vun den aktiivste Regioune fir jéngst Stäregebuerten.

## Kuckt och
Catalogue of Galactic Planetary Nebulae

De **Catalogue of Galactic Planetary Nebulae** ass en astronomesche Katalog deen all d'astronomesch Niwwelen oplëschte soll. E gouf am Joer 1967 vun den tschecheschen Astronomen Luboš Kohoutek a Luboš Perek opgestallt, dohier kënnt och den Alternativnumm **Perek-Kohoutek Katalog**.

Bis 1964 war et de komplettste Katalog wat Niwwelen ugeet. Am Joer 2000 huet de Perek de Katalog opgefrëscht. Ablécklech si 1510 Niwwele katalogiséiert.

Op de Stärekaarte kréien d'Objeten aus dem Katalog d'Kennzeeche *PK* gefollegt vun de respektive galaktesche Koordinaten. Sollt den Objet awer schonn am New General Catalogue katalogiséiert sinn, da gëtt déi Bezeechnung benotzt.

En änleche Katalog ass de *Strasbourg-ESO Catalogue of Galactic Planetary Nebulae*.

## Kuckt och
* Astronomesch Katalogen

## Um Spaweck

* D'Versioun vum Joer 2000
Beckerelli

De **Johann Joseph Friedrich Becker** oder **Jean Becker**, besser bekannt ënner sengem Kënschtlerpseudonym **Beckerelli**, gebuer 1860 zu Köln, a gestuerwen 1933, war en däitschen Illusionist.

Hien huet vun 1880 bis 1914 zu Lëtzebuerg op der Gare an der *rue du Fort Bourbon* Nr. 10 gewunnt an huet deemools zu deene bekanntsten a populäerste Varieté-Kënschtler gezielt. E gouf souguer vum Groussherzog Adolphe zum "Haffkënschtler" ernannt. En ass zäitweis och als "Professor" Beckerelli opgetrueden. 1914 ass e wéinst dem Krich an d'Schwäiz, op St. Gallen geplënnert, wou e weiderhi vill Succès hat.

## Um Spaweck
* "Wee war de Beckerelli?" Interview mam Rico Leitner op rtl.lu, 04.11.2013 - 06:00.
H Persei

Den **h Persei** (NGC 869) an de Chi Persei (NGC 884) sinn zwéin Nopeschstärekéip, déi en Duebelstärekoup am Stärebild Perseus bilden.

Den **h Persei** ass e +5,3&nbsp;mag hellen, oppene Stärekoup an ass bei enger Wénkelausdeenung vun 30' mat bloussem A als schwaachen Niwwelfleck ze gesinn.

Den oppene Stärekoup NGC 869 gouf schonn am Joer 130 v. Chr. vum griicheschen Astronom Hipparch beschriwwen.

## Kuckt och

## Literatur
* Rudolf Jung: *h und &chi; Persei.* Dissertation. Universität Bonn. Dümmler, Berlin 1937.

## Um Spaweck

* NGC 869 and NGC 884
* DSS Images for NGC 800 through NGC 899
* SEDS
(1967) Menzel

Den **(1967) Menzel** ass en Asteroid aus der Haaptasteroidenceinture. E gouf den 1. November 1905 vum däitschen Astronom Max Wolf a sengem privaten Observatoire zu Heidelberg entdeckt.

Den Asteroid ass nom Astronom Donald Menzel benannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Johann Becker

**Johann Becker** ass den Numm vu verschiddene Persounen:
* Johann Becker (Organist) (1726–1803), däitschen Organist
* Johann Becker (Politiker) (1869–1951), däitsche Politiker
* Johann Becker (Entomologist) (1932–2004), brasilianeschen Entomologist
* En däitschen Illusionist, besser bekannt ënner sengem Kënschtlernumm *[[Beckerelli]]*
Siwe Schwësteren

Als **Siwe Schwëstere** gi follgend Begrëffer bezeechent:

* siwen Nymphen an der griichescher Mythologie: Pleiaden (Mythologie),
* e Stärekoup: Plejaden (Astronomie),
* siwen Héichhaiser am Zockerbäckerstil zu Moskau: Siwe Schwësteren (Moskau),
* siwe Waasserfäll am norwegesche Geirangerfjord: Siwe Schwësteren (Waasserfall),
* eng norwegesch Biergketten: Siwe Schwësteren (Bierg),
* déi siwe Pëtrolskonzerner, déi den Uelegweltmaart beherrschen (BP, Exxon, Mobil, Chevron, Texaco, Gulf a Shell): Siwe Schwësteren (Pëtrolskonzerner),

Kuckt och am Engleschen: **Seven Sisters**:
* eng Gare a Metrosstatioun zu London: Gare Seven Sisters,
* eng Küst mat Kräidfielsen an der englescher Grofschaft Sussex: Seven Sisters (Sussex).

Kuckt och am Italieeneschen: **sette sorelle**:
* Den Ausdrock gëtt benotzt fir déi 7 stäerkst Foussballequippen aus der Serie A an den 1990er Joren opzezielen: Juventus, Milan, Inter, Parma, Lazio, Roma a Fiorentina)
Siwe Schwësteren (Moskau)

D**'Siwe Schwëstere** si siwen Héichhaiser zu Moskau, déi am Optrag vum Stalin am Zockerbäckerstil gebaut goufen. Am russesche Sproochgebrauch ass d'Bezeechnung *Stalin-Héichhaiser* am geleefegsten (Сталинские высотки).

Si goufen Enn der 1940er uganks der 1950er Joren an der leschter Dekad vun der Stalinherrschaft erbaut. Ursprénglech sollten et aacht Héichhaiser ginn, fir déi aachthonnert Joer vun der Haaptstad ze symboliséieren (1147-1947), mä schlussendlech goufen der just siwe verwierklecht.

Déi Moskauer Stalin-Héichhaiser hate Virbildwierkung, absënns fir d'Architektur vun den 1950er Joren an den deemolegen Ostblock-Staaten.

## Gebaier
* Haaptgebai vun der Lomonossow-Universitéit
* Hotel Ukraina
* Wunnhaus op der Kotelnitscheskaja-Uwännerstrooss
* Gebai vum russeschen Ausseministère
* Gebai vum russesche Schwéierindustrieministère (Haus un der Rouder Paart)
* Wunnhaus op der Kudrinskaja-Plaz
* Hotel Leningradskaja
* Héichhaus zu Sarjadje (net gebaut)

## Um Spaweck

* Websäit iwwer déi Siwe Schwësteren
Victor Braun

De **Victor Braun**, gebuer den 23. Abrëll 1914 zu Iechternach a gestuerwen den 19. Dezember 1987, war e lëtzebuergesche liberale Politiker (DP).

Hie gouf 1948 Member vun der Demokratescher Partei an ass 1954 fir kuerz Zäit an d'Plaz vum Erny Wiltzius an d'Chamber, fir de Walbezierk Osten, nogeréckelt. Bei de Chamberwale vum 30. Mee 1954 gouf hien net an d'Parlament gewielt, an huet duerno fir en ettlech Joren d'aktiv Politik op der Säit gelooss, fir sech op säi Beruff, am Beräich vun der Sozialversécherung, ze konzentréieren.

Den 1. Januar 1976 gouf hie Buergermeeschter vun der Gemeng Gréiwemaacher, wou en zanter sengem Bestietnes gewunnt huet. Hien huet dëst Amt bis zu sengem Doud, den 19. Dezember 1987, behalen.

Bei de Chamberwale vum 10. Juni 1979 huet hien nees kandidéiert, a gouf déi Kéier gewielt, gradewéi och bei deene vum 17. Juni 1984.

Hien ass stënterlech, e puer Deeg viru Chrëschtdag 1987 gestuerwen.

1991 gouf zu Gréiwemaacher eng Strooss (*Rue Victor-Braun*) nom him genannt.
Menzel

Den Numm **Menzel** kann op verschidde Begrëffer hiweisen:

* Donald Howard Menzel, en amerikaneschen Astronom
* (1967) Menzel, en Asteroid
* Menzel, e Moundkrater
* Menzel 1, e planetareschen Niwwel am Stärebild Norma 
* Menzel 2, e planetareschen Niwwel am Stärebild Norma
* Menzel 3, e planetareschen Niwwel am Stärebild Norma
* Menzel, e Quartier vun der däitscher Stad Rüthen
Wunnhaus op der Kudrinskaja-Plaz

D**'Wunnhaus op der Kudrinskaja-Plaz** (rus. Жилой дом на Кудринской площади) ass en Héichhaus op der Kudrinskaja-Plaz (1925-1992 *Plaz vum Opstand*) zu Moskau. Et ass eng vun de sougenannte *[[Siwe Schwësteren (Moskau)|Siwe Schwësteren]]*.

Et ass e rengt Wunngebai, läit op der Westsäit vum Gaarderank an huet zu senger Zäit als ganz distinguéiert Adress gegollt. Ënner de Leit déi do gewunnt hu ware virun allem Salariéen aus der Aviatiounsindustrie (ë.&nbsp;a. de prominenten Testpilot Michail Gromow) an d'Nomenklatura aus dem Zentralkommittee vun der KPdSU a vum Ministerrot vun der Sowjetunioun.

D'Héichhaus gouf tëscht 1948 an 1954 nom Projet vun den Architekten M.W.Posochin, A.A.Mndojanz an dem Designer M.N.Wochomski gebaut. Den zentralen Deel ass 160 m héich a besteet aus 22 Stäck (dovu 17 fir Wunnzwecker), plus engem Tuerm mat Raim déi hautdesdaags fir de Gebaiservice sinn oder kommerziell verlount goufe fir verschidden Apparaturen ënnerzebréngen. Déi zwéi Säiteflilleken hunn allkéiers 16 Stäck an e klengen Opbau. Am Ganzen huet de Bau iwwer 450 Wunnengen opweises.

## Um Spaweck
Jean Winkin

De **Jean Pierre Winkin**, gebuer de 14. Mee 1905 zu Uewerwampech, a gestuerwen de 14. Oktober 1984 zu Ettelbréck, war e lëtzebuergesche Bauer vun Uewerwampech an CSV-Politiker.

Hie war wärend 40 Joer Sekretär vun der Gemeng Uewerwampech. Bei de Chamberwale vum 30. Mee 1954 gouf hien eng éischt Kéier als Deputéierten aus dem Walbezierk Norden an d'Chamber gewielt a gouf 1959, 1964, 1968 an 1974 erëmgewielt. 1974-79 war hie Vizepresident vun der Chamber. An der Period 1977 – 1978 war hie President vum Benelux-Parlament

1970 gouf hien zum Buergermeeschter vun der Gemeng Uewerwampech gewielt, ier en dann 1977, an der fusionéierter Gemeng Wëntger, Schäffe gouf (bis 1981).

## Gielercher

* Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotion 1978)
Hodge 301

Den **Hodge 301** ass en Duebelstärekoup an der Grousser Magellanescher Wollek. Hien ass geneesou wéi de Superstärekoup R136 aus Gase vum Tarantelniwwel (30 Doradus, NGC 2070) entstanen. D'Bild weist en Ausschnëtt aus dem Tarantelniwwel, deen an eiser Nopeschgalaxie, der Grousser Magellanescher Wollek läit, an an deem sengem nërdlechen Deel den Hodge 301 ze fannen ass (Bildausschnëtt, riets ënnen). Den Niwwel gëllt als eng vun den aktiivste Regioune fir Stäregebuerten.

De Stärekoup Hodge 301 ass net sou bekannt wéi den R136, e jonke Stärekoup, deen den hellste Beräich am Tarantelniwwel mécht. Den Hodge 301 ass ongeféier zéngmol méi al (zirka 25 Millioune Joer) wéi den R136, well an dësem Stärekoup schonn en ettlech Stäre Supernovae goufen, deenen hir Gasreschter als Schockwellen duerch den Tarantelniwwel zéien.

Déi Schockwellen, déi zu der Expansioun vum Gas féieren, forme gréngelzeg a rosarout Filamenter déi duerch den Tarantelniwwel zéien. Dräi rout Superstären, déi virun hirem Liewensenn stinn, si gutt z'erkennen.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Ëmgéigend vum Hodge 301
Alphonse Theis

Den **Alphonse Theis**, gebuer den 23. September 1930 zu Déifferdeng a gestuerwen de 17. November 1999 zu Alzeng, war e lëtzebuergesche Politiker (CSV).

Bei de Chamberwale vum 17. Juni 1984 ass hien an d'Chamber 'nogerëtscht' a gouf bei deene vun 1989 erëmgewielt an hie war bis zu sengem Doud Deputéierten an der Chamber.

1970 gouf hien an de Gemengerot vun Hesper gewielt an hie war vun 1976 bis zu sengem Doud Buergermeeschter vun der Gemeng Hesper. Him zu Éiere gouf de Stadion vun der Foussballequipp Swift Hesper *[[Stade Alphonse Theis]]* genannt.

Vun 1994 bis zu sengem Doud, war den Alphonse Theis Membre suppléant am Europarot.
Methansaier

**Methansaier** (och **Seechomessesaier** genannt) ass eng Saier déi vu verschiddene Liewewiese benotzt gëtt fir sech ze verdeedegen. D'Saier brennt, huet keng Faarf a se ass am Waasser léislech. Se gehéiert zu de Carbonsaieren. Hir cheemesch Formel ass HCOOH an ass deemno déi Carbonsaier déi am einfachsten ass.

De brittesche Cheemiker John Ray huet d'Saier als éischten am Joer 1671 entdeckt, wéi en se aus de Seechomessen isoléiert huet (dohier huet se den Numm). Hautdesdaags gëtt d'Seechomessesaier net méi aus Seechomesse gewonnen, mä se gëtt cheemesch hiergestallt.

De mënschleche Kierper kann d'Saier ofbauen, mä ze grouss Quantitéite kënne fir de Kierper schiedlech sinn.

## Verwendung
Methansaier gëtt als Konservéierungsmëttel fir Uebst a Geméis benotzt. D'Saier ass och ënner der E-Nummer E236 bekannt. Zanter 1998 ass se an der EU verbueden, just an der Schwäiz gëtt se nach viru benotzt.

An der Textilindustrie gëtt d'Saier benotzt fir Textilien a Lieder z'impregnéieren (~ schützen).

Am allgemenge fënnt een d'Saier a villen Desinfektiounsmëttelen, well se Bakteerien dout mécht. Beienziichter benotze se deemno fir d'Beie viru verschiddene Viren ze schützen.
Jean Becker (Filmregisseur)

De **Jean Becker**, gebuer als *Jean Louis Paul Becker* den 10. Mee 1933 zu Paräis, ass e franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.

Hien ass de Jong vum franséische Filmregisseur Jacques Becker an de Brudder vum Kameramann Étienne Becker.

## Filmographie
### Kino
### als Regisseur
* 1961: *[[Un nommé La Rocca]]*, mam Jean-Paul Belmondo a Christine Kaufmann
* 1964: *Échappement libre*, mam Jean-Paul Belmondo an Jean Seberg
* 1965: *[[Pas de caviar pour tante Olga]]*, mam Pierre Brasseur a Francis Blanche
* 1966: *[[Tendre voyou]]*, mam Jean-Paul Belmondo a Nadja Tiller
* 1983: *[[L'été meurtrier]]*, mam Isabelle Adjani an Alain Souchon
* 1995: *[[Élisa (Film 1995)|Élisa]]*, mam Vanessa Paradis a Gérard Depardieu
* 1999: *Les enfants du marais*, mam Jacques Villeret an Isabelle Carré
* 2001: *Un crime au paradis*, mam Jacques Villeret an Josiane Balasko
* 2003: *Effroyables jardins*, mam Jacques Villeret an André Dussollier
* 2007: *[[Dialogue avec mon jardinier]]*, mam Daniel Auteuil an Jean-Pierre Darroussin
* 2008: *Deux jours à tuer*, mam Albert Dupontel a Marie-Josée Croze
* 2010: *La tête en friche*, mam Gérard Depardieu
* 2012: *Bienvenue parmi nous*, mam Patrick Chesnais a Miou-Miou

## Um Spaweck
Mars Orbiter Mission

D**'Mars Orbiter Mission** (**MOM**), inoffiziell an de Medien och *Mangalyaan* (Hindi:मंगलयान - Mars-Reesenden) genannt, ass eng Raumsond vun der indescher Raumfaartagentur ISRO, déi mat enger PSLV-Rakéit op de Wee zum Mars gestart gouf.

## Missioun
De Start war de 5. November 2013 um 9:08 UTC. De 26. November 2013 soll d'Sond den Äerdorbit verloossen, fir dann den 22. September 2014 de Mars z'erreechen a fir dann an e staark ellipteschen Orbit mat 500 × 80.000&nbsp;km anzeschwenken. Déi indesch ISRO wier domat déi véiert Weltraumorganisatioun, déi no der Sowjetunion, den USA an Europa eng Sond op de Mars geschéckt hätt. Haaptaufgab vun der Missioun ass, d'Sond erfollegräich op de Mars ze bréngen.

## Instrumenter

Déi 15&nbsp;kg Notzlaascht gliddert sech op a 5 Instrumenter:
* Mars Exospheric Neutral Composition Analyzer (MENCA) – Atmosphärenanalys
* Methane Sensor For Mars (MSM) – Atmosphärenanalys
* Mars Color Camera (MCC) – Faarfkamera
* Probe For Infrared Spectroscopy for Mars (PRISM) – Infraroutkamera 
* Lyman-alpha photometer – Fir d'Miessung vun atomarem Waasserstoff an der Marsatmosphär

## Kuckt och

* Lëscht vun onbemannte Raumfaartmissiounen
* Chronologie vun de Marsmissiounen

## Um Spaweck

*  Manmohan formally announces India's Mars mission