open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
464 v. Chr.

6. Joerhonnert v. Chr. |
**[[5. Joerhonnert v. Chr.]]** |
4. Joerhonnert v. Chr.


469 v. Chr. | 468 v. Chr. | 467 v. Chr. | 466 v. Chr. | 465 v. Chr. | **464 v. Chr.** | 463 v. Chr. | 462 v. Chr. | 461 v. Chr. | 460 v. Chr. | 459 v. Chr.


----
*Dës Säit befaasst sech mam Joer 464 v. Chr.*

## Evenementer

### Griichesch Welt

* Äerdbiewen zu Sparta wat zu engem Opstand vun den Helote féiert.
* Drëtte Krich vu Messinien.

### Perserräich

* Den Artaxerxes I. bréngt de Regent Artabanus ëm.

## Konscht a Kultur

* Aeschylus, *Les Suppliantes* (griicheschen Titel onbekannt)
* Olympesch Spiller.

## Wëssenschaft an Technik

*

## Gebuer

* Zeuxis, griichesche Moler.

## Gestuerwen

* Artabanus
## Um Spaweck
465 v. Chr.

6. Joerhonnert v. Chr. |
**[[5. Joerhonnert v. Chr.]]** |
4. Joerhonnert v. Chr.


470 v. Chr. | 469 v. Chr. | 468 v. Chr. | 467 v. Chr. | 466 v. Chr. | **465 v. Chr.** | 464 v. Chr. | 463 v. Chr. | 462 v. Chr. | 461 v. Chr. | 460 v. Chr.


----
*Dës Säit befaasst sech mam Joer 465 v. Chr.*

## Evenementer

### Réimescht Räich
* Roum: Konsulat vum Q. Fabius Vibulanus an T. Quinctius Capitolinus Barbatus.

### Perserräich
* De persesche Grousskinnek Xerxes I. gëtt vum Artabanus ëmbruecht. Säin Nofollger gëtt den Artaxerxes I..

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* Xerxes I. vu Persien

## Um Spaweck
Hollywood Boulevard

Den **Hollywood Boulevard** ass eng Avenue zu Hollywood, Kalifornien. Den Hollywood Boulevard geet ëstlech vum Sunset Boulevard un an hie verleeft nordwestlech bis op d'Vermont Avenue.

Déi berüümt Strooss huet vun 1887 bis 1910 *Prospect Avenue* geheescht. Den Numm gouf geännert wéi Hollywood ee Quartier vu Los Angeles ginn ass. No der Annexéierung sinn och d'Hausnummere geännert ginn, a sou ass aus 100 Prospect Avenue 6400 Hollywood Boulevard ginn.

De berüümte Walk of Fame dee vun der Gower Street op d'La Brea Avenue leeft, gëtt 1958 ugefaangen. Den éischte Stär gouf 1960 geluecht, als Tribut un d'Artisten aus dem Entertainment.

Zu de bekanntsten Touristenattraktiounen um Hollywood Boulevard zielen: Grauman's Chinese Theater, Grauman's Egyptian Theater, Walk of Fame an de Kodak Theatre.

## Um Spaweck
Lëscht vu lëtzebuergesche Komponisten

Dës **Lëscht vu lëtzebuergesche Komponisten** ass en Deel vun de .

## A
* Paul Albrecht (1874-1975)
* Josy Asselborn

## B
* Daniel Balthasar (*1980)
* Anna Madeleine Beicht (1907-1976)
* Jean-Pierre Beicht (1869 – 1925)
* Louis Beicht (1886-1943)
* Albert Berrens
* Josy Berrens
* Tom Bimmermann (*1971)
* Joseph Biwer
* Emile Boeres
* Ivan Boumans (*1983)
* Alexis Brasseur
* Helen Buchholtz (1877-1953)

## C
* Pierre Cao
* Daniel Capeletti
* Josy Chimès
* Chrétien Clement
* Edmond Cigrang (1922-1989)
* Walter Civitareale
* Norbert Colling
* Jeannot Comes
* Jos Comes

## D
* Paul Dahm (*1951)
* Norbert Daman
* Philippe Decker (1840–1881)
* Théodore Decker
* Pierre Drauth (1925-2017)
* Robert Dunz
* Johny Duschinger

## E
* Jean Eiffes
* René Eiffes
* Pierre Even
* Nicolas Entringer (1885-1969)

## F
* Jean Faber
* Pe'ter Faber
* Victor Fenigstein
* Jean-Paul Frisch
* Johny Fritz (*1944)
* Pierre Funck

## G
* Pe'ter Gerard
* Johny Glesener
* Victor Goldschmit
* Michel Grandhomme
* Luc Grethen

## H
* Dominique Heckmes (1878-1938)
* Jeannot Heinen (1937-2009)
* René Hemmer (1919-2019)
* Pierre Hentges (1890-1975)
* Robert Henx
* Carmen Heyar
* Julien Hoffmann (*1924)
* Norbert Hoffmann (*1916)
* Claude Hornick
* René Hornick
* Guillaume Hülsemann

## I
* David Ianni (*1979)

## J
* M. Jander

## K
* Gustave Kahnt
* Jean-Pierre Kemmer
* Camille Kerger
* Jean-Marie Kieffer
* Jos Kinzé (1918-2003)
* Auguste Klein
* Béby Kohl
* Catherine Kontz (*1976)
* Lou Koster
* Alfred Kowalsky (1879-1943)
* Marco Kraus
* Jules Krüger (1899-1976)
* Claus Krumlovsky

## L
* Mathieu Lamberty
* Claude Lenners (*1956)
* Edmond Lentz (1852-1899)
* Georges Lentz

## M
* Theodor Mainz
* Bernard May (am Lëtzebuerger Vollekslidderverlag)
* Albert M. Marinov
* Josy Meisch
* Laurent Menager (1835-1902)
* Max Menager
* Fernand Mertens
* René Mertzig (1911-1986)
* Aloyse Michaely
* Albert Moes
* Henri Mootz
* Paul Mootz
* Louis Mosinger
* Alexander Müllenbach

## N
* Jacques Neuen
* Jean-Pierre Neuen
* Pierre Nimax Jr.
* Pierre Nimax Sr.
* Alain Nitschké

## O
## P
* Paul Pierrard
* Henri Pensis (1900-1958)
* Louis Petit (1890-1953)
* Albena Petrovic-Vratchanska
* Niki vum Piki (synonyme)
* Paul Platz
* Paul Poncin
* Marco Pütz (* 1958)

## Q
## R
* Asca Rampini (1931-1999)
* Marcel Reuter (*1973)
* Camille Rodenbour (1927-2003)
* Camille Roilgen (1911-1998)
* Luc Rollinger (*1969)

## S
* Georges Sadeler (* 1988)
* Francesco Tristano Schlimé (* 1981)
* Jean-Piere Schmit
* P. Schonckert
* Nicolas Schuh (1910-1997)
* Pascal Schumacher
* Tony Schuster
* Gustave Simon
* Maurizio Spiridigliozzi
* Arthur Stammet
* Putty Stein
*Roby Steinmetzer
* Norbert Stelmes
* Noémie Sunnen (* 1977)

## T
* René Thiry
* Béby Thommes (Kohl)
* Albert Thorn (1895-1978)
* Joseph Nicolas Thorner
* Jos Trauffler

## U
* Georges Urwald
## V
## W
* Jean Wachter
* Georges Wagner (*1939)
* Marcel Wengler
* Jacques Wingert
* Roland Wiltgen (*1957)

## X
## Y
## Z
* Michel Zeches
* Jean-Antoine Zinnen (1827-1898)
Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied

Dës Lëscht vun de **Lëtzebuerger Stied** ass en Deel vun de .

Den Titel **Stad** gëtt mat engem spezielle Gesetz verginn.

Eng Rei Stied hunn hiren Titel zanter dem Mëttelalter an den Titel „Stad“ (fr. *ville*) gouf fir siwe Stied mam ale Gemengegesetz vum 24. Februar 1843 confirméiert. 1906 an 1907 gouf den Titel per Gesetz fënnef mol accordéiert. Mam neie Gemengegesetz vum 13. Dezember 1988 kruten déi 12 Lëtzebuerger Stied den Titel nach eng Kéier confirméiert.
__NOTOC__ 

## Fréier Stied
Mam Gesetz vum 7. Abrëll 1914 krut d'Gemengesektioun Hollerech-Bouneweg den Titel Stad:

Am Gesetz vun 1988 gouf Hollerech-Bouneweg net méi confirméiert, well déi ganz Entitéit war schonn 1920 an d'Stad Lëtzebuerg integréiert ginn.

## Nei Stied an der Zukunft?
Am Februar 2026 huet d'Gemeng Miersch d'Fro an de Raum gestallt, ob se net offiziell kéint an „Stad Miersch“ ëmgenannt ginn, absënns well se Chef-lieu vum Kanton ass a well s'an e puer Joer geschat ëm de 14.000 Awunner kéint hunn. Et hätt kee finanzielle Virdeel, mä et wär en Éierentitel an et géif besser klénge wéi „Gemeng Miersch“. Doropshin huet den Deputéierten André Bauler eng parlamentaresch Fro gestallt, fir gewuer ze ginn, ob objektiv Krittäre kéinten opgestallt ginn, fir enger Gemeng den Titel Stad ze ginn. Den 9. Mäerz 2026 huet den Inneminister Léon Gloden g'äntwert, datt am Koalitiounsaccord 2023-2028 keng gesetzlech Ännerungen zu deem Theema virgesi sinn. Fir déi kommunal Servicer ze stäerken, géif d'Regierung och éischter Projete verfollegen, déi op konkret Resultater ausgeriicht sinn, amplaz en Titel dee soss näischt brénge géif.

Eng Äntwert op eng änlech Fro hat de selwechten Deputéierte schonn 2011 vum deemolegen Inneminister Jean-Marie Halsdorf kritt.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Uertschaften

## Um Spaweck

* Maximilian Richard: "Stadtrecht: Privilegiertes Dutzend." wort.lu, 11.04.2018.
Lëscht vun de Lëtzebuerger Uertschaften, Häff a Lieu-diten

Dës Lëscht vun de **Lëtzebuerger Uertschaften, Häff a Lieu-diten** ass en Deel vun de . 
*Dës Lëscht ass nach net komplett.
*Als Quell fir d'Schreifweis vun den Nimm gouf de Memorial B - No 68 vum 16. November 1976, den A - No 112 vum 11 August 1999 an aktuell Recommandatioune vum *Conseil permanent de la langue luxembourgeoise* (CPLL) benotzt.

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## W

## Z

## Literatur
*Biver, Jhemp: *Liste alphabétique des localités du Grand-Duché de Luxembourg = Alphabetische Liste aller Ortschaften des Grossherzogtums Luxemburgs = Alphabetical list of the towns of The Grand-Duchy of Luxembourg* - In: De Familjefuerscher: bulletin de liaison de l'Association luxembourgeoise de généalogie et d'héraldique. - Luxembourg. - Jg. 19 (2001), n° 64, p.&nbsp;91-112
*Biver, Jhemp: *Nomenclature générale des Localités, Fermes et Moulins isolés du Grand-Duché de Luxembourg dans ses Frontières politiques de 1839 -- General-Nomenklator der Orte, Gehöfte und Mühlen des Großherzogtums Luxemburg in seinen politischen Grenzen von 1839*, in Annuaire de l'Association luxembourgeoise de généalogie et d'héraldique (A.L.G.H.) - Jahrbuch, Luxembourg (2000), pp.&nbsp;97 – 240.
*Grand-Duché Carte topographique Série TC Echelle 1:20000, Edition 2002, Administration du Cadastre et de la Topographie.
*Résultats du Recensement de la Population du 1er décembre 1922 et chiffres de la population de résidenece habituelle au 31 décembre 1922 avec la Nomenclature alphabétique des localités, villes, bourgs, villages, hameaux, châteaux, fermes, moulins et maisons isolées. - Grand-Duché de Luxembourg, Publications de l'office de Statistique fascicule N°46 - Imprimerie M. Huss, Luxembourg, 1923.
*Résultats du recensement de la population du 11 décembre 1930 avec la nomenclature alphabétique des localités, villes, bourgs, villages, hameaux, châteaux, fermes, moulins et maisons isolées. - Luxembourg Imprimerie de la Cour Victor Buck, 1932; Grand-Duché de Luxembourg, Publications de l'Office de Statistique; Fascicule 62
*Recensement de la Population du 31 décembre 1947 - Premiers Résultats et Liste Alphabétique des Localités. Ministère des Affaires Économiques, Statistique Générale, Publications de l'Office de la Statistique Générale fascicule 78

## Kuckt och
* Nationale Regëster vun den Uertschaften an de Stroossen

## Um Spaweck

* Institut grand-ducal: Place names in Luxembourgish; archivéiert.
* Nomenclature des localités du Grand-Duché de Luxembourg am Annuaire officiel - 2000- Vol. 1.
Lëtzebuerger satiresch Schrëften

Dës Lëscht vu **lëtzebuergesche satiresche Schrëften** ass en Deel vun de .

## Zäitschrëften
* L'Arlequin (1848, vu Mäerz bis Mee)
* D'Wäschfra (1868-1874)
* De Letzeburger (1893-1909)
* De Letzeburger Kladderadatsch (1886-1888)
* De Gukuk (1922-1934)
* De Mitock (1937-1940)
* De Peck-Villchen (1945-1956)
* De Feierkrop. Iwwert déi Déck - Fir déi Kleng, als Bäilag vun der Zeitung vum Lëtzebuerger Vollek
* Den neie Feierkrop. Onofhängegt satirescht Wocheblat (1993 -2018)
* D'Wäschfra (2010-2013)

## Eenzel Schrëften

* D'Vulleparlament am Gréngewald

## Bicher
* *[[Reenert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst]]*
* *[[De Fuuss. Eng onmënschléch-mënschléch Geschicht vun den zaamen a wëllen De'eren]]* vum Léon Moulin, "Lötzeburg, den 1. Abrëll, 1968".

## Literatur zum Theema
* Marc Thiel am Lëtzebuerger Almanach vum Joerhonnert / 1900 – 1999 (S. 291 - S. 298), Éditions Guy Binsfeld, Lëtzebuerg, 1999, ISBN 2-879554-063-1
Kulturzäitschrëften zu Lëtzebuerg

Dës **Lëscht vu Kulturzäitschrëften zu Lëtzebuerg** ass en Deel vun de .
* *[[abril]]* (spueneschssproocheg Literaturzäitschrëft; zanter 1991)
* *[[De Cliärrwer Kanton (Revue)|De Cliärrwer Kanton]]* (Ed.: De Veräin De Cliärrwer Kanton a.s.b.l.)
* *[[De gudde Grond]]* (Ed.: Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster)
* *[[De Stolzebuerger Pannewippchen]]* (Ed.: Syndicat d'initiative Stolzebuerg)
* *[[doppelpunkt]]* (Ed.: Cornel Meder a Jos Weydert; 1968-xxxx)
* *[[Estuaires]]*
* *[[Floréal (Zäitschrëft)|Floréal]]* (1907-1908)
* *[[forum (Zäitschrëft)|forum für Politik, Kultur und Gesellschaft]]* (1976-xxxx)
* *[[Galerie (Zäitschrëft)|Galerie - revue culturelle et pédagogique]]* (Ed.: Centre culturel Differdange; 1983-xxxx)
* *[[Hémecht]]. Zeitschrift für Luxemburger Geschichte* (fréier Nimm: *Ons Hémecht* / *T Hémecht*)
* *[[impuls]]* (Ed.: Cornel Meder; 1965-xxxx)
* *[[Les Cahiers luxembourgeois]]* (Ed.: Raymon Mehlen & Nic Weber)
* *[[Koplescht – fréier an hott (Zäitschrëft)|Koplescht – fréier an hott]]*
* *[[nos cahiers]] (erschéngt zanter 1980 ganz reegelméisseg)*
* *[[Proscenium]]*
* *[[récré]]* (Kulturzäitschrëft vun der APESS - Association des professeurs de l'enseignement secondaire et supérieur; Dikrech; 1986-xxxx; 1 x am Joer)
* *[[spectacle]]* (Chefredakter: Guy Wagner (1967-1969) - war virdrun théâtre (1965-1967), erausgi vun de Jeunes Amis vum Theater vun Esch-Uelzecht)

## Literatur

* Zeches, Léon: Kleine Geschichte der Luxemburger Kulturzeitschriften. Zum 40. Geburtsjahr von "nos cahiers", in: nos cahiers, Jg. 41, 2020, Heft 1/2, S. 19-42
Lëscht vun de Kricher

Dës **Lëscht vun de Kricher** ass en Deel vun de .

## Antiquitéit
* ~737-716: Éischte messinesche Krich.
* 670-657: Zweete messinesche Krich.
* 490-479: Perserkricher.
* 464-354: Drëtte messinesche Krich.
* 431-404: Peloponnesesche Krich.
* 343-341: Éischte Samnitekrich.
* 327-321/316-304: Zweete Samnitekrich.
* 321-320: Éischten Diadochekrich.
* 319-316: Zweeten Diadochekrich.
* 315-311: Drëtten Diadochekrich.
* 302-301: Véierten Diadochekrich.
* 298-290: Drëtte Samnitekrich.
* 288-286: Fënneften Diadochekrich.
* 264-241: Éischte Punesche Krich.
* 218-202: Zweete Punesche Krich.
* 215-205: Éischte Makedonesch-Réimesche Krich.
* 200-197: Zweete Makedonesch-Réimesche Krich.
* 171-167: Drëtte Makedonesch-Réimesche Krich.
* 149-146: Drëtte Punesche Krich.
* 111-105: Jugurthinesche Krich.
* 91-88: Bundesgenossekrich.
* 89-84: Éischte Mithridatesche Krich.
* 83-81: Zweete Mithridatesche Krich.
* 74-66: Drëtte Mithridatesche Krich.
* 58-52: Galliekrich.

## Mëttelalter
* 722-1492: Reconquista.
* 1096-1099: Éischte Kräizzuch.
* 1146-1149: Zweete Kräizzuch.
* 1189-1192: Drëtte Kräizzuch.
* 1200-1204: Véierte Kräizzuch.
* 1209-1229: Albigenserkräizzuch.
* 1212: Kannerkräizzuch.
* 1227-1229: Fënnefte Kräizzuch.
* 1248-1250: Sechste Kräizzuch.
* 1270: Siwente Kräizzuch.
* 1279-1314: Schotteschen Onofhängegkeetskrich.
* 1337-1453: Honnertjärege Krich.
* 1419-1436: Hussitekricher.
* 1436-1450: Alen Zürichkrich.
* 1455-1485: Rousekrich.

## Modern
* 1494-1559: Italiekricher.
* 1524-1526: Däitsche Bauerekrich.
* 1546-1547: Schmalkaldesche Krich
* 1562-1593: Religiounskricher.
* 1618-1648: Drëssegjärege Krich.
* 1642-1648: Englesch Revolutioun.
* 1701-1714: Spueneschen Ierffollegkrich.
* 1740-1748: Éisträicheschen Ierffollegkrich
* 1756-1763: Siwejärege Krich.
* 1775-1783: Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich.

## Neizäit

* 1805-1815: Napoleonesch Kricher.
* 1832-1834: Miguelistekrich.
* 1840-1842: Éischten Opiumkrich.
* 1853-1856: Krimkrich.
* 1856-1860: Zweeten Opiumkrich.
* 1861-1865: Sezessiounskrich.
* 1870-1871: Franséisch-Preisesche Krich.
* 1899-1902: Burekrich.
* 1899-1900: Boxeropstand.
* 1914-1918: Éischte Weltkrich.
* 1936-1939: Spuenesche Biergerkrich.
* 1939-1945: Zweete Weltkrich.
* 1945-1954: Indochinakrich.
* 1950-1953: Koreakrich.
* 1954-1962: Algeriekrich.
* 1961-1974: Vietnamkrich.
* 1961-1974: Onofhängegkeetskrich am Angola.
* 1965: Biirgerkrich an der Dominikanescher Republik.
* 1967: Krich vu sechs Deeg.
* 1969: De sougenannte "Foussballkrich" El Salvador / Honduras.
* 1970-1971: Onofhängegkeets- a Biergerkrich am Bangladesch.
* 1973: Jom Kippur Krich.
* 1979: 1992: Biergerkrich an El Salvador.
* 1980-1988: Éischte Golfkrich (Iran vs. Irak).
* 1982: Falkland-Krich.
* 1990-1991: Zweete Golfkrich.
* 1991-1994: Biergerkrich an Dschibuti.
* 1999-2001: Kosovo-Krich.

## Zäitgeschicht
* 2002: US-Krich am Afghanistan.
* zanter 2003: Drëtte Golfkrich.

## Um Spaweck
Virgeschicht

D**'Virgeschicht** oder **Urgeschicht** ass de längsten Deel (méi wéi 99%) vun der Mënschheetsgeschicht. Eigentlech ass de Begrëff *Virgeschicht* absurd well et keng Geschicht virun der Geschicht gëtt. Trotzdeem ass en duerch d'Fuerschung kloer definéiert. Traditionell fänkt d'Virgeschicht mam éischte Geschier aus Steen virun ongeféier 2,5 Millioune Joren un, an hält beim Opdauche vun den éischte Schrëften op, dem Ufank vun der Protogeschicht. Et ass dann och verständlech datt dës Datatioun weltwäit verschidden ass.
 
Vum Ufank vun der Mënschheet bis zur Aféierung vun der Metallurgie (a Mëtteleuropa viru ronn 4.000 Joer) nenne mir d'Steenzäit. A Mëtteleuropa ginn als éischt Koffer, da Bronze a schliisslech Eise verschafft. An anere Regioune feelen d'Koffer- an/oder Bronzezäit.

## Um Spaweck
* Löwenmensch

## Literatur zum Theema

* Martin Kuckenberg, *Vom Steinzeitlager zur Keltenstadt - Siedlungen der Vorgeschichte in Deutschland*, Konrad Theiss Verlag, Stuttgart, 2000.
## Um Spaweck
Ciné Sura

De **Ciné Sura** ass e Kino zu Iechternach.

## Generelles
Direkt vis-à-vis vum Ciné Sura zu Iechternach war 1896 déi éischt cinematographesch Virstellung. Spéider gouf dëse Kino e puermol zou- an erëm opgemaach. Zanter 1991 lafen zu Iechternach, dank der *Ciné Sura ASBL* erëm Filmer. De Ciné Sura ass Member vum CDAC.

Haut weist de Ciné Sura aktuell Filmer, stécht awer duerch eng ganz Rei kleng Festivallen eraus, wei z.&nbsp;B. de *One World Trilogie*, d'Clipstar-Kurzfilmfestival oder de *Franséische Festival*.

D'Mataarbechter vum Ciné Sura si quasi all fräiwëlleg a si vu 15 Joer bis zum Pensiounsalter mat dobäi, ënner anerem hëllefen un alle Poste Schüler, Proffen, Dokteren, Educateuren an all méiglech Mënsche mat. Déi eenzeg Viraussetzung fir d'Matmaachen ass datt ee muss kinobegeeschtert sinn an déi néideg Zäit a Gedold matbréngen.

## Technesch Detailer

* Klimatiséierte Sall
* 109 Sëtzplazen
* Mono-, Stereo-, Dolby- Digital CP650 an dts-Digitaltoun
* Projekter (Cinemeccanica http://www.cinemeccanica.it/ Victoria 5, BJ '46) fir 35mm Filmer an deenen dräi gängege Formater (, , )
* Geliits a Form vu Stärebiller installéiert
* 2-3 Mann Personal fir eng Virstellung (Projektionist, Caissier, Placeur/Glaceverkeefer)
* Méiglechkeet zur Projektioun vun TV, PC oder Video
* Perforéiert Leinwand (wéinst der Akustik)
* 1 fest ugestallte Mataarbechter
* 25 fräiwëlleg Mataarbechter
* 4-8 Seancen an der Woch

## Geschicht

1896 weist de Fotograf Jacques Marie Bellwald déi éischt Kéier zu Lëtzebuerg e Film vis-à-vis vum haitege Ciné Sura. Domat gëtt Iechternach de Gebuertsuert vum lëtzebuergesche Kino. 1919 gëtt dann de "Cinéma Seffer" als éischte fixe Kino zu Iechternach opgemaach, op där Plaz wou haut de Ciné Sura steet. 1940 krut de Ciné Sura vun de Besatzer den Numm *Ton und Lichtspieltheater Germania Echternach*.

De Kino iwwersteet de Krich, gëtt no 1945 nees hannescht ëmbenannt an 1949 vun de Leit Herschbach a Gausche iwwerholl. Am Kinoboom mécht zu Iechternach, do wou haut de Cactus ass 1950 de *Cinéma Plaza* op. 12 Joer maachen déi zwéi Kinoe sech Konkurrenz bis de Sura schliisslech 1962 zoumecht; de Plaza 7 Joer méi spéit. Am selwechte Joer (1969) keeft d'Madame Emilie Barbelé-Heuertz de Kino zeréck, allerdéngs leeft de Betrib just 3 Joer. No laangem hin an hier mécht 1972 den Iechternacher Kino seng Dieren zou.

Et sollt 15 Joer daueren, bis 1987 eng Rei Cineasten ënner der Regie vum Michel Kneip sech zesummefannen, a probéieren, de Sura erëm un d'Liewen ze bréngen. 1988 gëtt d'Ciné Sura a.s.b.l. gegrënnt. Iwwer 12 Milliounen aler Frang goufen zesummegeluecht an 1990 gouf ugefaangen, de Kino ze restauréieren.

## Den neie Sura
Den 21. November 1991 ass d'Erëffnung vum neie Ciné Sura. Am Joer 2005 forméiert sech en neie Comité ënner der Presidence vum Michael Dohrmann. De Sura kritt en *Open Air Kino* a packt et ausserdeem am Joer 2005, deen eenzege Kino am Land ze sinn, deen net an déi rout Zuele rutscht a ka sech sou aus enger Kris erausmanövréieren.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen

## Um Spaweck
* Websäit vum Kino Sura
Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen

Dës **Lëscht vun de Kinoen zu Lëtzebuerg** ass en Deel vun de .

Obschonn Lëtzebuerg e klengt Land ass, gëtt et vill Kinoen. Déi bekanntst sinn an der Stad den Utopia an de Kinepolis an zu Esch de Kinepolis Belval, déi alleguer zum Kinepolis Group gehéieren.

Déi meescht vun deene klenge Säll gi vum Centre de Diffusion et d'Animation Cinematographique (CDAC), enger A.s.b.l. déi sech ëm d'Distributioun vun de Filmer këmmert, ënnerstëtzt. Den CDAC ënnersteet der Utopia-Grupp an hëlleft deene klenge Kinoen, méi einfach a präisgënschteg un d'Filmer ze kommen.

En anere Bedreiwer ass Caramba, deen d'Kinossäll Kursaal zu Rëmeleng, Waasserhaus zu Munneref an den Ciné Ermesinde zu Miersch exploitéiert.

## Aktuell Kinoen

### Beetebuerg
* Le Paris

### Diddeleng
* Starlight

### Dikrech
* Ciné Scala

### Ëlwen
* Ciné Orion

### Esch-Uelzecht
* Kinepolis Belval (bis 2013: CineBelval, an dono, bis 2016, Utopolis Belval)
* Kinosch

### Gréiwemaacher
* Cinémaacher

### Iechternach
* Ciné Sura

### Koler
* Kinoler

### Lëtzebuerg
* Cinémathèque de la Ville de Luxembourg, (1975), "Vox" bis 1963, 
* Utopia
* Kinepolis

### [[Munneref]]
* Waasserhaus

### Rëmeleng
* Kursaal ("Den ale Kino")

### Veianen
* Ancien Cinéma ("Den ale Kino")

### Wolz
* Prabbeli

## Kinoen, déi hautdesdaags '''net''' méi spillen

### Bieles
* Odeon

### Déifferdeng

* Apollo
* Cinéma Victoria 
* Mirador
* Parc
* Palace

### Diddeleng
* Lutetia
* Royal
* Palace
* Roxy

### Dikrech
* Caméo
* Cinéma Palace

### Esch-Uelzecht
* Ariston (uganks 2016 zougemaach)
* Empire
* Cinéma Hoferlin
* Cinéma International, 1917 éischt Virféierungen
* Cinemapalast 
* Central-Kino
* Kinematograph Hirdt
* Métropole
* Moderne
* Nouveautés Palace
* Palast-Kinema, 
* Rex
* UT

### Ettelbréck
* Ciné ABC
* Paix

### Gréiwemaacher
* Palace

### Housen
* Ciné Bessling

### Iechternach
* Kino Seffer, 1919
* Plaza, 1950

### Käerch
* am Sall vun der Fanfare vu Käerech

### Keel
* Corso

### Kënzeg
* am haitege Musekssall, N°18 an der Ënneschtgaass zu Kënzeg

### Klierf
* *Ciné Central* duerno Etoile du Nord

### Lëtzebuerg
* Kino Capitole 
* Ciné Cité 
* Ciné de la Cour
* Ciné l'Écran
* Cinéma Eden
* Eldorado
* Europe
* Cinéma Florida
* Grand Cinéma Palace spéider *Cinéma Pathé*,duerno nach *Elektrische Lichtbühne* an zum Schluss *Volkshaus Cinema*
* Kino-Palace
* Ciné Marivaux
* The Yank
* Victory
* Vox (bis 1963, duerneo gouf de Sall vun der Cinémathèque de la Ville de Luxembourg, iwwerholl)

### Miersch
* Ciné Lacaf

### Monnerech
* Jowi

### Péiteng
* Astor
* Palace
* Favori

### Réiden op der Atert
* Cinéma de l'Attert

### Réimech
* Riga ass spéider an Hary geännert ginn

### Rëmeleng
* Palace

### Rodange
* Kino Étoile
* Moderne

### Schëffleng
* Rio
* Plaza

### Schrondweiler
* Klenge Kino

### Veianen
* Ciné Besseling (haut Ancien Cinéma)

### Waasserbëlleg
* Mosella

### Wolz
* Métro
* Ciné Nord

## Wanderkinoen
* Ady Blitgen zu Koplescht

## Um Spaweck
* Ciné Sura
* Utopolis
* Kursaal
Prabbeli (Kino)

De **Kino Prabbeli** vu Wolz ass ee vun de jéngste Kinossäll zu Lëtzebuerg. Hie gehéiert zum CDAC.

De Kino ass ze fannen am Centre socio-culturel op 8 - 10 an der Biergstrooss, net wäit ewech vum Patton-Monument mam Panzer.

* De Sall huet 97 Plazen
* De Filmprojektiounsapparat ass ekipéiert fir 35&nbsp;mm Filmer
* Toun: digital; dts
* Den Ecran ass 8,60 Meter breet a 4,20 Meter héich
* Et kënnt ee mam Rollstull an de Sall.
* Am Gebai ass e Restaurant.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen
Mythologie

D**'Mythologie** (aus de griichesche Wierder *mythos* a *logos* zesummegesaat) ass d'Totalitéit vun de Soen, Mythen a Märercher vun enger Kultur oder engem Vollek.

## Wat ass Mythologie ?

Mir schwätze meeschtens vu Mythologie wann et ëm d'Relioun vu vergaangenen Zivilisatioune geet. Bei den haitege Reliounen dinn sech déi Gleeweg schwéier mam Gedanken, datt hir Geschichten als Mythologie bezeechent ginn, fir Verschiddener ass dat souguer eng Beleidegung.

Verschidde Symboler fënnt een och an e puer Mythologië ronderëm d'Welt erëm, entweeder well se vun enger Kultur an déi aner iwwergaange sinn oder well se sech einfach onofhängeg vuneneen entwéckelt hunn (zum Beispill den Ouroboros).

## Mythologie vu verschiddene Kulturen

* Griichesch Mythologie
* Réimesch Mythologie
* Germanesch Mythologie
* Angelsächsesch Mythologie
* Nordesch Mythologie
* Chineesesch Mythologie
* Keltesch Mythologie
* Indesch Mythologie
* Mesopotamesch Mythologien
* Indianesch Mythologie

## Modern Mythologie

Vu Gëtter, Elfen an Zauberer ass och nach haut riets. Bescht Beispill dofir ass wuel dem Tolkien säi Wierk *[[The Lord of the Rings]]*.

## Literatur zum Theema

* Kurt Derungs, *Der psychologische Mythos*, Edition Amalia, 1996, ISBN 3-9520764-6-5
* Arthur Cotterell, *Die Enzyklopädie der Mythologie. Klassisch, keltisch, nordisch.*, EditionXXL, ISBN 3-89736-300-3
* Otto Holzapfel, *Lexikon der abendländischen Mythologie*, Herder Spektrum, ISBN 3-451-05500-7
* Karl Kerényi,*Die Mythologie der Griechen - Die Götter- und Menschheitsgeschichten*, dtv, ISBN 3-423-30030-2
* Michael Grant an John Hazel, *Lexikon der antiken Mythen und Gestalten*, dtv, ISBN 3-423-32508-9
* Robert von Ranke-Graves, *Griechische Mythologie - Quellen und Deutung*, rororo, ISBN 3-499-55404-6
* Robert von Ranke-Graves, *Die Weiße Göttin - Sprache des Mythos*, rororo, ISBN 3-499-55416-X
* Otto Holzapfel, *Lexikon der Abendländischen Mythologie*, Herder, ISBN 3-451-22487-9

## Kuckt och
* Lëscht vun de Gëtter
* Lëscht vun de Gëttinnen
* Lëscht vun de mythologesche Plazen

## Um Spaweck

* Encyclopaedia Mythica (en)
* Godchecker (en)
Lëscht vun Cellisten

Dës **Lëscht vun [[Cello|Cellisten]]** ass en Deel vun de .

## A
*Radu Aldulescu (1922-2006)
*Elias Arizcuren

## B
*Xavier Bacquart
*Paul Bazelaire (1886 - 1958)
*Hugo Becker (1864 - 1941)
*Paolo Beschi (* 1953)
*Anner Bylsma (* 1934)

## C
*Pablo Casals (1876 - 1973)
*Gaspar Cassado (1897 - 1966)
*Robert Cohen (* 1959)
*Christophe Coin (* 1958)

## D
*Karl Davidoff (1838 - 1889)
*Thomas Demenga (* 1954)
*Christian Döbereiner (1874 - 1961)
*Friedrich Dotzauer (1783 - 1860)
*Mark Drobinsky
*Jean-Louis Duport (1749 - 1819)
*Jacqueline du Pré (1945 - 1987)

## E

## F
*Emanuel Feuermann (1902 - 1942)
*Pierre Fournier (1906 - 1986)
*Auguste Franchomme (1808 - 1884)

## G
*Maurice Gendron (1920 - 1990)
*Vincent Gérin
*David Geringas (* 1946)
*Françoise Groben
*Paul Grümmer (1879 - 1965)
*Friedrich Grützmacher (1832 - 1903)
*Natalia Gutman (* 1942)

## H
*Lynn Harrell (* 1944)
*Ludwig Hölscher (1907 - 1996)

## I
*Steven Isserlis (* 1959)

## J
*Antonio Janigro (1918 - 1989)
*Jorane (Johanne Pelletier) (*1975)

## K
*Alexandre Khramouchin (* 1979
*Julius Klengel (1859 - 1933)
*Maria Kliegel (* 1952)
*Friedrich Kummer (1797 - 1879)

## L
*Anita Lasker-Wallfisch 
*Julian Lloyd Webber (* 1951)

## M
*Yo-Yo Ma (* 1955)
*Enrico Mainardi (1897 - 1976)
*Mischa Maisky (* 1948)
*Maurice Maréchal (1892 - 1964)
*Antonio Meneses (* 1957)
*Truls Mørk (* 1961) (N) (Domenico Matagnana 1723)

## N
*André Navarra (1911 - 1988)
*André Navau
*Esther Nyffenegger (* 1941)

## O
*Jacques Offenbach (1819-1880)

## P
*Siegfried Palm (* 1927)
*Boris Pergamenschikow (1948 - 2004)
*Gregor Piatigorsky (1903 - 1976)
*Alfredo Piatti (1822 - 1901)
*David Popper (1843 - 1913)

## Q
*Jean-Guihen Queyras (* 1967)

## R
*Katrin Reutlinger
*Bernhard Romberg (1767 - 1841)
*Leonard Rose (1918 - 1984)
*Mstislav Rostropowitsch (* 1927)
*Margeret Rowell (1900 - 1995)

## S
*Marie Sapey-Triomphe
*Heinrich Schiff (* 1951)
*Adrien François Servais (1807 - 1866)
*Giovanni Sollima (* 1962)
*Janos Starker(* 1924)
*Joachim Stutschewsky (1891 - 1982)

## T
*Werner Thomas-Mifune (* 1941)
*Paul Tortelier (1914 - 1990)
*Christoph Theinert (* 1959)

## U

## V
*Doreen Vaanden (* 1979)
*Laurence Vautrin
*Jan Vogler

## W
*Raphael Wallfisch (* 1953) 
*Pieter Wispelwey (* 1962)
*Esther Wohlgemuth

## X

## Y
*Wen-Sinn Yang (* 1965)

## Z
Lëscht vu Kontrabassisten

Dës **Lëscht vu [[Kontrabass]]isten** ass en Deel vun de .

## Kontrabassisten ([[Klassesch Musek]])

* Adrian Beers
* Lucio Buccarella
* Siefreid Busch gëtt Coursen zu Berlin an der Hochschule der Künste
* Bernard Cazauran gëtt Coursen zu Lyon am Conservatoire National Supérieur
* Jacques Cazauran
* Jean-Paul Celea gëtt Coursen zu Paräis am Conservatoire National Supérieur
* Gilles Demaris OPL
* Richard Dubugnon *(1968)
* Gabriela Fragner OPL
* Václav Fuka
* Thierry Gavard OPL
* Mette Hanskov
* Václav Hoskovec
* Jioi Hudec gëtt Coursen zu Prag 
* Jussi Javas gëtt Coursen zu Helsinki an der Sibelius Academy
* Gary Karr
* Jorma Katrama gëtt Coursen zu Helsinki an der Sibelius Academy
* André Kieffer OPL a gëtt Coursen an all Niveauen am Conservatoire Stad Lëtzebuerg
* Serge Koussewitzky
* Johann Krump¨
* Lasse Lagerkrantz gëtt Coursen zu Helsinki an der Sibelius Academy
* Gabin Lauridon
* Benoît Legot OPL
* Thomas Martin
* Juho Martikainen gëtt Coursen zu Helsinki an der Stadia
* Josef Niederhammer gëtt Coursen zu Wien an der Hochschule für Musik
* Juha Pesonen gëtt Coursen zu Helsinki an der Sibelius Academy
* Francesco Petracchi
* Joel Quarrington
* Frank Reinecke gëtt Coursen zu Salzburg an der Hochschule für Musik
* Jean-Marc Rollez
* Michal Rychlý
* Michal Stadnicki gëtt Coursen zu Kopenhagen an der Kinneklecher Museksakademie
* Klaus Stoll
* Ludwig Streicher
* Quirijn van Regteren Altena
* Isabelle Vienne OPL
* Dariusz Wisniewski OPL
* Michael Wolf gëtt Coursen zu Berlin an der Hochschule der Künste
* Radomir Zalud gëtt Coursen zu Prag
* Paul Rainer Zepperitz gëtt Coursen zu Berlin an der Hochschule der Künste
* Frankfurter Kontrabass-Quartett: Christine Hoock, Ute Grewel, Hedwig Matros, Ilka Emmert

## Kontrabassisten ([[Jazz]])

* Arild Anderson
* Jimmy Blanton
* Ray Brown (och Cello)
* Ron Carter
* Stanley Clarke
* Richard Davis
* Palle Danielsson
* Eddie Gomez
* Charlie Haden
* Dave Holland
* Teppo Hauta-Aho
* Alphonso Johnson
* Scott LaFaro
* Günther Lenz
* Charles Mingus
* Red Mitchell
* George Mraz
* Niels-Henning Ørsted Pedersen
* Oskar Pettiford
* Barre Phillipps
* Bronislaw Suchanek
* Steve Swallow
* Henry Texier
* Peter Trunk
* Miroslav Vitous
* Eberhard Weber
* Jimmy Woode
* Reggie Workman
Den Dram vun der rouder Kummer

Den **Dram vun der rouder Kummer**, op Chineesesch 红楼梦 / 紅樓夢 *Hóng Lóu Mèng*, och genannt „D'Geschicht vum Steen“, op Chineesesch 石头记 / 石頭記 *Shítóu Jì*, ass ee vun de bekanntste klassesche Romaner aus dem ale China. E gehéiert zu de véier klassesche Romaner vu China.

Den Auteur Cáo Xuěqín (曹雪芹, Tsao Hsüe Kin) (1715-1764), dee seng Aarbecht ëmmer nees iwwerschafft huet, krut säi Projet, iwwer honnert Kapitelen ze schreiwen, net fäerdeg. 1792 ass eng vum Gāo È (高鹗 / 高鶚, Kao O) op 120 Kapitele verlängert Editioun gedréckt ginn.

Et ass eng filigran verschachtelt Geschicht mat iwwer 350 Figuren an där et ëm d'Entwécklung an de Verfall vun enger Aristokratefamill aus der Mandschurei geet. 

Well de Gāo È d'Enn e bëssen "adaptéiert" huet, fir der Zensur vum Keeser z'entgoen, huet déi Versioun de sozialkriteschen Hannergrond verluer.

Dëse Roman gëllt als als déi bescht Duerstellung vu China an der Zäit vun der Qing-Dynastie (1644 - 1912).

1932 ass am *Insel Verlag* eng däitsch Editioun vum Franz Kuhn erauskomm, déi 1953 nei gedréckt gouf. An där feelen 200 Säiten.

Als "lescht" Editioun gëllt déi vum Feng Qiyong, déi 1953 zu Peking an dräi Bänn erauskoum. Dodra sinn déi 80 Kapitele vum Cao Zhan an déi lescht 40 vum Gāo È.

## Um Spaweck

* "Annotated Chinese Text" with manually edited mouseover popups. 
* Book summary and analyses from CliffsNotes 
* An Introduction to Éditions of the Red Chamber, David L. Steelman, The Scholar, 1981 
* Outline of ''Dream of the Red Chamber'' 
* Red on Gold: Teaching Honglou meng in California 
* Article on China Central Television Program about Red Chamber - China Daily. Raymond Zhou. November 12, 2005.
L'Arlequin

* L'Arlequin, e Paräisser Kino.
* L'Arlequin, e Paräisser Cabaret.
* L'Arlequin, eng satiresch Zäitschrëft.
## Kuckt och

*Arlequin
*Harlequin
Edward Sapir

Den **Edward Sapir**, gebuer de 26. Januar 1884 zu Lauenberg a Pommern, dat ass haut Lebork a Polen, a gestuerwen de 4. Februar 1939 zu New Haven, Connecticut, war een US-amerikaneschen Anthropolog a Linguist.

## Säi Liewen
Seng Mammesprooch war Jiddesch, eréischt spéider huet hien Däitsch geléiert. Als Zweetsprooch huet e mat 7 oder 8 Joer Hebräesch geléiert, wéi e mat sengem Papp dat Aalt Testament iwwersat huet. Nom Alter vu 5 Joer hat hie praktesch nëmmen nach Englesch ëm sech.

Fir d'éischt huet en däitsch Philologie op der Columbia University studéiert, dunn huet e gewiesselt an ass bei de Franz Boas Anthropologie léiere gaange mat Spezialiséierung op Linguistik. Vun 1910 bis 1925 huet en den anthropologeschen Deel vun der Canadian Geological Survey geleet. Als Professer fir Anthropologie fanne mir hien an der Universitéit vu Chicago bis 1931 an duerno an der Universitéit vu Yale. 1939 ass de Sapir no e puer Häerzinfarkten am Alter vu 55 Joer gestuerwen.

## Wierker
Eng komplett Bibliographie ass an der Rena Darnell hirer Sapir-Biographie S. 457-473

## Anthologie
David. G. Mandelbaum (Erausg.): *Edward Sapir. Selected Writings in Language, Culture, and Personality* University of California Press, 1949, ISBN 0-520-05594-2

### Biographie
Regna Darnell: *Edward Sapir: Linguist, Anthropologist, Humanist*, University of California Press, 1990.
Kino Empire

De **Kino Empire** war tëscht 1958 an 1978 e Kino zu Esch-Uelzecht an der Groussgaass, deen, mat zäitweis 940 Sëtzplazen, zu senger Zäit dee bei wäitem gréisste Kino am Land war.

## Techneschen Ekipement
Den Ecran war 14,5 × 7,5 Meter grouss. Vun Ufank u war de Sall ageriicht fir déi deemools modernst Projektiouns- an Tounformater, de CinemaScope 35 mm a virun allem de 70mm. Déi 2 Filmprojektere vun der Mark Cinemecchanica konnte sou niewent dem gebräichleche Mono-Liichttoun och 4 Kanal Stereotoun op véier magnéiteschen Tounpisten erëmginn an dat souwuel am 35&nbsp;mm wéi am 70&nbsp;mm.

## Gala-Virstellung
Am Empire ass fir d'éischt de 16. Januar 1958 um hallwer néng e Film gewise ginn. Et war dëst an enger "Gala-Virstellung" ënner dem Protektorat vun der Gemeng vun der Stad Esch, an de Profit dovu war fir d'Oeuvre Grande-Duchesse Charlotte a fir dat Lëtzebuergescht Rout Kräiz.

Bei där Geleeënheet konnten d'Premièresgäscht dem Stanley Kramer säin *[[The Pride and the Passion]]* mam Cary Grant, Frank Sinatra an der Sophia Loren kucken.

Den Empire huet, wéi de Kino Rex zu Esch, zu de Säll vum François Reckinger gehéiert, deen och Kinoen an der Stad Lëtzebuerg hat, den Eldorado, de Capitole an den Europe.

Den 3. Juli 1978 huet den Empire fir ëmmer seng Dieren zougemaach.

Am fréiere Kinossall goufe Garagen amenagéiert, de Foyer gouf an Appartementswunnengen ëmgebaut.
MediaWiki

**MediaWiki** ass eng fräi Software fir de Contenu vu Wikien ze geréieren, déi vum Magnus Manske fir d'Wikipedia entwéckelt gouf. D'Software ass a PHP geschriwwen a koum de 25. Januar 2002 fir déi éischte Kéier an den Asaz. De 25. Januar gëtt dohier och als „“ bezeechent.

D'Software gëtt och nach vun anere Projete benotzt, dorënner Wikimedia Commons, Wikidata, Wikisource, Wikiquote, Wiktionnaire, Wikibooks, Wikivoyage an nach vill méi.

Déi aktuell MediaWiki-Versioun ass d'MediaWiki 1.43 .

## Um Spaweck

* mediawiki.org
Mette Hanskov

D**'Mette Hanskov** ass 1958 zu Kopenhagen gebuer. Si ass eng vun deene seelene Fraen, déi Kontrabass spillen.

Si huet beim Ludwig Streicher geléiert an huet hiren Diplom 1980 op der Wiener Musikhochschule gemaach. Si huet déi dänesch Kontrabass-Gesellschaft gegrënnt an ass Solistin an der Kinneklecher Oper zu Kopenhagen.

Hir éischt CD koum 1991 eraus. Si gëtt dorop vun der Tove Lonskov op der Uergel a vum Niels Erik Aggesen um Piano begleet.

D'Mette Hanskov wunnt zu Soborg an Dänemark.

## Kuckt och

* Lëscht vu Kontrabassisten

## CDen
* Mette Hanskov: *Lady Plays the Bass*, 1991, Danacord, DACOCD 378, DDD
Bomis

**Bomis** ass eng Internetfirma déi 1996 gegrënnt gouf. Si gouf ni mat Risiko-Kapital finanzéiert.

Ufanks hu si Reklamme verkaaft op engem grousse Portal, Bomis.com, an ausserdeem hu si erotesch Biller online verkaaft.

Fir den Nupedia-Projet ze starten, huet sech Bomis mam Larry Sanger zesummegedoen, deen dunn d'Iddi fir Wikipedia hat. Bomis huet him déi noutwenneg Infrastruktur zur Verfügung gestallt: Bandbreet, Späicherplaz an den Domän.

Bomis bleift Proprietär vun diversen Deeler vu Wikipedia, déi net Open source sinn, also net aus dem Domaine public stamen. Zu dësen zielt zum Beispill den Numm vum Domän.

Allerdéngs sollten dës Deeler der Wikimedia-Fondatioun zoukommen.

Den Jimbo Wales ass den Haaptaktionär vu Bomis. Seng Partner sinn den Tim Shell an een inaktiven Investisseur. De Larry Sanger huet just mat Nupedia a Wikipedia ze dinn.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit
* Den Jimbo Wales op Wikipedia-L iwwer Bomis
Seechen

Am éischte Sënn vum Wuert ass eng **Seechen** eppes Geschwates.

An engem méi spezifesche Sënn ass eng **Seechen** e Sammelbegrëff fir mëndlech iwwerliwwert Erzielungen, an deenen e Fonke Wourecht ass. Dee Moment stellt sech d'Seechen am Wourechtsgehalt iwwer d'Märchen.

Grondsätzlech kann een tëscht Volleksseechen an Eepos ënnerscheeden.

Den Inhalt oder d'Motiv vun enger Volleksseeche kënne vun anere Kulturen oder Vëlker iwwerholl sinn (Wanderseechen), mä ginn awer meeschtens mat lokale Spezifizitéite vermëscht.

Bei der **eepescher Seechen** handelt et sech éischter ëm eng archaesch Form vu Geschichtsschreiwung aus Zäite wou sech d'Noriichten nach vu Mond zu Mond verbreet hunn. Iergendwa goufen dës Noriichten dann an enger Konschtform néiergeschriwwen. Dozou gehéiert d'nordesch Saga, d'Artusseechen an d'griichescht Eepos.

Eng Seechen ass - anescht wéi e Märchen - enk mat enger Plaz oder engem Datum verbonnen, an tëscht dëser Welt an der nächster gëtt e groussen Ënnerscheed gemaach.

Wann eng Seechen entsteet, vermësche sech dat Objektiivt a Subjektiivt därmoossen, datt eppes Iwwernatierleches de Kär vun der Seeche gëtt.

## Literatur zum Theema
* Edmond de la Fontaine, 1882: *Luxemburger Sagen und Legenden*. Luxemburg: Jos. Beffort.
* Nicolas Gredt, 1883: *Sagenschatz des Luxemburger Landes*. Gesammelt von Dr. N. Gredt. 645 S. Dréckerei Victor Bück, Lëtzebuerg. (Tiré-à-part aus den Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal de Luxembourg, Band 36). Neieditioun: 1963, Dréckerei Kremer-Müller, Esch-Uelzecht.
* Alain Atten, 1996, *Erzählungen und Legenden aus dem Grossherzogtum*, virgerstallt vum Alain Atten, iwwerdroe vun der Liette Derrmann-Loutsch an dem Romain Jeblick, Éd. Schortgen, Esch-Uelzecht, ISBN 2-87953-017-2
* Bridder Grimm: *Deutsche Sagen*
* Gustav Schwab, *Sagen des klassischen Altertums*

## Um Spaweck
* Sagen.at
* Seeërcher aus dem Harz
* Projekt Gutenberg
Mythos

E **Mythos** (aus dem algr. *mýthos*) oder eng **Mythe** ass eng Erzielung vun enger Gëtter-, Schëpfungs-, Vir- oder Fréigeschicht, déi dacks fantastesch Elementer enthält.

De Mythos ass eng bildhaft Weltausleeung a Liewensbedeitung an enger erzielerescher Berichtsform mat Symboler, Visiounen, a fabuléierenden Duerstellungen, déi awer och eng allgemeng Wourecht enthale kann. Dacks gëtt am Mythos d'Wierke vun de Gëtter un d'mënschlech Verhältnesser ugepasst (anthropomorph).

D'Mythe ginn an de Mythologien vun de Vëlker zesummegefaasst.

Als Géigesaz zum Mythos gëtt meeschtens pejorativ de Logos gesat, deen dem rationalen Discours zougänglesch ass.

## Entstehung

Mythe waren ëmmer dofir do, d'Welt an d'mënschlecht Wiesen z'erklären. Dëst gëtt besonnesch an de Schëpfungsmythen däitlech.

## Literaturgeschicht

D'op de Pabeier brénge vun de Mythen ass den "Ufank" vun der westlecher Literatur, déi ëmmer erëm zentral Motiver vum Mythos opgräift a verformt.
Fir d'europäesch Kultur zielen do besonnesch d'griichesch-réimesch Mythen, déi säit dem Homer an Hesiod literaresch Motiver geliwwert hun, nach bis an d'18. Joerhonnert eran.

Beim Platon an Aristoteles kënnt de Mythos éischter schlecht ewech. Fir si kann de Mythos héchstens nach eng Unnäherung un d'Wourecht sinn.

D'Dichter vun der Romantik hunn erëm op d'griichesch, nordesch, a spéider och indesch Mythen zeréckgegraff.

D'Opklärung gesäit de Mythos als naiv, kannereg Stuf zum kloren Denken. De Max Horkheimer an den Theodor W. Adorno stellen um Ufank vum 20. Joerhonnert eng Gefor beim Verloscht vun de Mythe fest.

## Aktuell Deitung

An der haiteger Fuerschung gëtt de Mythos als rituell Widderhuelung an erzieleresch Veraarbechtung vu mënschlechen Urängscht ugesinn.

Den Nietzsche seet iwwer de Mythos: "*Dem mythenlosen Menschen der Moderne fehlt die Kraft der Abbreviatur, der Horizontbegrenzung, die der Mythos leistet. Der Mythos ist die Matrix des Weltbildes – er stellt ein Bild von der Welt und umstellt die Welt mit Bildern.*"

## Literatur zum Theema

* Max Horkheimer an Theodor W. Adorno, *Dialektik der Aufklärung*, 1969.
* H. Blumberg, *Arbeit am Mythos*, 1979
* K.-H. Bohrer (ersg.), *Mythos und Moderne*, 1983.
* F. Creuzer, *Symbolik und Mythologie der alten Völker*, 1837-1858.
Lëscht vun de mythologesche Plazen

Dës Lëscht vu **mythologesche Plazen** zielt Plaze mat ënnerschiddlechem historeschen Hannergrond op. Eng Charakteristik vun enger mythologescher Plaz ass, datt vun enger grousser Allgemengheet ugeholl gëtt oder gouf, datt et déi Plaz wierklech gouf, oder och datt et se haut nach gëtt, allerdéngs gutt verstoppt.

## A

* Arkadien
* Atlantis
* Avalon

## B

## C

* Camelot

## D

## E

* Eden
* El Dorado
* Erewhon (Samuel Butler)

## F

## G

* Gondwana

## H

## I

## J

## K

## L

* Lemuria
* Lyonesse

## M

* Mu

## N

## O

* Olymp
* Ophir

## P

* Pohjola
* Psathoura

## Q

## R

* Ramsee
* Rungholt

## S

* Schilda
* Schlaraffeland

## T

* Thule
* Troja

## U
## V

* Vineta
* Vinland

## W

* Walhalla

## X

* Xanadu

## Y
## Z
Griichesch

**Griichesch** ass eng indoeuropäesch Sprooch, déi zur Grupp vun de Kentum-Sproochen an zur hellenescher Branche vun dëser Sproochefamill gehéiert. Griichesch gëtt vun zirka zwielef Millioune Leit als Mammesprooch geschwat, vun deenen zirka 9,9 Milliounen a Griicheland liewen. Déi aner sinn a 35 Länner verdeelt. Op Zypern ass Griichesch, nieft dem Tierkeschen och eng offiziell Sprooch. D'Griichesch ass och eng vun de 24 offizielle Sprooche vun der Europäescher Unioun.

## Geschicht

Déi eelst schrëftlech Zeie vun der Sprooch si mykenesch Texter an der Linearschrëft B. Wärend der klassescher Zäit gëtt et schonn eng jett Dialekter, zu de wichtegsten zielen d'Attesch-Ionescht (wat hautdesdaags an de Schoulen als "Algriichesch" geléiert gëtt), d'Dorescht-Nordwestgriichescht, d'Aeolescht, an d'Arkadesch-Kyprescht.

D'politesch, wirtschaftlech a kulturell Positioun vun Athen am 5. Joerhonnert v. Chr. hunn deen do geschwaten atteschen Dialekt zur iwwerregionaler Allgemengsprooch (Koinè) gi gelooss. Duerch d'Eruewerunge vum Alexander de Groussen am 4. Joerhonnert v. Chr. gouf et zu enger Weltsprooch an Lingua franca. Och am Réimesche Räich blouf Griichesch nieft Latäin eng Amtssprooch. Den Afloss vu Friemsproochen huet ëmmer erëm zu Beméiunge gefouert, d'griichesch Sprooch ze botzen a sech op d'klassescht Attesch ze baséieren. Soueng "gebotzte" Versioun gouf e puer Joerhonnerte méi spéit zur Amts- a Literatursprooch vum Byzantinesche Räich.

Wärend der Besatzung duerch d'Osmanescht Räich war d'Ënnerriichte vu Griichesch offiziell verbueden. Allerdéngs huet d'Sprooch weidergelieft, am Alldag vun de Griichen, a bei de Paschtéier, déi et trotzdeem heemlech geléiert hunn. D'Sprooch huet sech awer wärend dëser Zäit staark verännert. No der moderner Staatsfondatioun gouf d'Katharevousa (καθαρευουσα = Reng Sprooch) offiziell Sprooch, eng Konschtsprooch, déi awer de Wuertschaz vum Attesche konservéiert hat, mä neigriichesch grammatesch Strukturen hat. Eréischt 1976 gouf d'Vollekssprooch ("Dimotiki", gr. δημοτικη) definitiv zur Sprooch vun der Verwaltung an der Wëssenschaft.

Am Laf vun de Joerdausenden huet d'Griichesch Sprooch vill Verännerungen an der Aussprooch matgemaach, d'Orthographie ass awer zum groussen Deel konstant bliwwen. Dëst ass ënner anerem op déi sélleche "Botzaktiounen" zeréckzeféieren. Déi an hellenistescher Zäit agefouert Accente goufen nach bis viru Kuerzem benotzt. Mat engem Dekreet vum griichesche President vum 29. Abrëll 1982 goufen den accent grave, den accent circonflexe, de Spiritus asper an de Spiritus lenis ofgeschaaft. Am Neigriichesche gëtt et hautdesdaags nëmmen nach den accent aigu, deen déi betounte Silb markéiert.

D'griichesch Sprooch a Schrëft haten e groussen Afloss op Europa: d'laténgescht geneesou wéi d'kyrillescht Alphabet goufen op der Basis vum griicheschen Alphabet entwéckelt, an a villen europäesche Sprooche fënnt een nach d'Wuerzele vu griichesche Wierder.

## Kuckt och
* Griicheland
* Griichescht Alphabet

## Um Spaweck

* D'Virgeschicht vun de griicheschen Dialekter
Lex Jacoby

Den **Alexandre** ("**Lex**" oder **"Alex**") **Jacoby**, gebuer den 28. Februar 1930 zu Jonglënster, a gestuerwen den 20. November 2015, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Schrëftsteller.

## Säi Liewen
De Lex Jacoby war vun 1962 bis 1990 zu Klierf Schoulmeeschter. Zanter 1951 huet hien op ville Plaze literaresch matgeschafft, an *[[Die Warte]]*, dem *[[d'Lëtzebuerger Land]]*, de *[[Les Cahiers luxembourgeois|Cahiers luxembourgeois]]* an den *[[nos cahiers]]*. Hien huet d'kulturell Zäitschrëft *[[De Cliärrwer Kanton (Revue)|De Cliärrwer Kanton]]* erausginn, déi 2004 hir 25 Joer gefeiert huet. Vun 2009 un huet hien och an der Zäitschrëft Koplescht – fréier an hott matgeschafft.

## Wierker
1952 koum dem Lex Jacoby säin éischt Buch eraus, *Die Sehnsucht des Schamanen*, eng Sammlung vu Kuerzgeschichten a Gedichter. Scho fréi fanne sech déi spéider weiderentwéckelt Theemen, d'Joreszäiten an d'Natur. No zwee Gedichtbänn op Franséisch huet den Auteur seng Sprooch a säi Genre fonnt; Reesliteratur an Tagebicher op Däitsch.

### Bicher
* *[[Die Sehnsucht des Schamanen]]*. Gedichter an Erzielungen, 1952.
* *[[Der Fremde]]*. Erzielung, 1954.
* *[[Le Pavot Blanc]]*. Gedichter, 1962.
* *[[Luxemburg (Texter)|Luxemburg]]*. Texter fir a Bildband, 1963.
* *[[Der Grenzstein]]*. Feuilletons, 1963.
* *[[Nachts gehen die Fische an Land]]*. Erzielung, 1980.
* *[[Logbuch der Arche]]*. Roman, 1988.
* *[[Der fromme Staub der Feldwege]]*. Erzielung, 1990.
* *[[Spanien heiter bis wolkig]]*. Dagbuch, 1994.
* *[[Wasserzeichen]]*. Erzielungen, 1995.
* *[[Remis in der Provence]]. Erzielungen, 2000.*
* *[[Wie nicht ganz schwarzer KOHLENSTEIN]]*. Roman, 2001
* *[[Die Deponie]]*. Roman, 304 S., Éditions Saint-Paul, Lëtzebuerg, 2006.

### Weider Publikatiounen
* Willy Flener & Lex Jacoby, 1954. *[[Op der Kopleschter Heed]]*. Volleksstéck an 3 Akten.
* *Das Herz von Kopstal*. Nos cahiers 3/4 (2003). Spezialnummer iwwer de Kanton Capellen.

## Literaturpräisser
* Lëtzebuerger Literaturpräis 1957 fir *Der Fremde*.
* Servais-Präis 1996 fir *Wasserzeichen*.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller

## Um Spaweck

* De Lex Jacoby am Autorenlexikon
* Dem Michel Raus säi Pefferkär iwwer "Die Deponie" am "Land"
Lëtzebuerger Distrikter

D**'Distrikter** waren **zu Lëtzebuerg** bis den 3. Oktober 2015 eng administrativ Ënnerdeelung vum Land. Si goufen 1843 geschaaft, fir - iwwer d'Distriktskommissariat - als Schnëttstell tëscht de Gemengen an dem Inneministère ze déngen. 2015 goufe s'ofgeschaaft an d'Personal vum Inneministère iwwerholl.. D'Koordinatioun mat de Gemenge geschitt ewell direkt iwwer e Service am Inneministère.

Et gouf hirer dräi, déi sech sou zesummegesat hunn:
#**[[Distrikt Dikrech]]**
#*Kanton Klierf
#*Kanton Dikrech
#*Kanton Réiden
#*Kanton Veianen
#*Kanton Wolz
#**[[Distrikt Gréiwemaacher]]**
#*Kanton Iechternach
#*Kanton Gréiwemaacher
#*Kanton Réimech
#**[[Distrikt Lëtzebuerg]]**
#*Kanton Capellen
#*Kanton Esch-Uelzecht
#*Kanton Lëtzebuerg, mat Ausnam vun der Stad Lëtzebuerg déi direkt mam Inneministère korrespondéiert huet.
#*Kanton Miersch

Vun 1857 bis 1867 gouf et zousätzlech en Distrikt Miersch, mat de Kantone Miersch a Réiden.

## Kuckt och
* Walbezierker zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck