Geodesie

D**'Geodesie** (algriich. γη, *gé* „Äerd“, δαιζω, *daídso* „ech deelen“) ass no der klassescher Definitioun vum F. R. Helmert d**„Wëssenschaft vum Ausmoossen an Ofbilde vun der [[Äerduewerfläch]]“''. Dat ëmfaasst d'Bestëmmung vun der geometrescher [[Äerdfigur|Figur vun der Äerd]] ([[Geoid]], Terrain), vun hirem [[Äerdschwéierfeld|Schwéierfeld]] an der Orientéierung vun der Äerd am Weltraum ([[Äerdrotatioun]]).

An der wëssenschaftlecher Systematik gëtt d'Geodesie virun allem bei d'[[Ingenieurwëssenschaft]]e gerechent. Besonnesch däitlech gëtt datt op den Techneschen Héichschoulen, op deenen de [[Geodesiestudium]] dacks net am Fachberäich [[Naturwëssenschaft]]en ass, mä zum [[Genie civil|Bauingenieurswiese]] gehéiert. Dës Weidere stellt d'Geodesie den Zesummenhank tëscht [[Astronomie]] a [[Geophysik]] duer.

An der [[Mathematik]] bedeit de Begrëff „geodetesch“ déi theoreetesch kierzt Verbindung tëscht zwéi Punkten op gekrëmmte Flächen, d**Geodetesch Linn* entsprécht op der [[Äerdkugel]] engem [[Grousskrees]] (Orthodrome).


== Glidderung vun der Geodesie ==
D'Geodesie gouf bis [[1930]] an zwéi Beräicher ënnerdeelt:
* *Héich Geodesie* si ëmfaasst (als Physikalesch, Mathematesch an [[Astrogeodesie|Astronomesch Geodesie]]) och [[Äerdmiessung]], [[Landesvermiessung]] an d'[[Astrogeodesie|astronomesch]] Methoden.
* *Niddreg Geodesie* si (déi mat *ebenen* Rechefläche auskënnt) ëmfaasst einfach Bau- a [[Katastervermiessung]]; si gëtt haut als *Allgemeng Geodesie*, *Ugewandte Geodesie*, *Praktesch Geodesie* oder *Stéckvermiessung* bezeechent.

D*'Ingenieurgeodesie* gebraucht jee no der gefuerderter Genauegkeet Methode vu béide Beräicher.

Ëm [[1950]] etabléiert sech d'[[Loftbild]]miessung als en eegent Fach ënner dem Numm *Photogrammetrie* – zanter den [[1990]]er Jore meeschtens mat der *Fernerkundung* als Duebelfach gesinn.

Zanter [[1958]] gëtt et *Satellittegeodesie*.

D'[[Datebank]]e vu Landes- resp. Kadastervermiessung entwéckele sech weider zu [[Geo-Informatiounssystem]]en (GIS) oder [[Landinformatiounssystem]]en (LIS).

All dës [[Fachgebitt|Deelfächer]] sinn awer meeschtens an *engem* Héichschoulstudiegang vereent, dat och d'[[Kartographie]] oder op d'mannst Deeler dovu souwéi eng Rei weider Haapt- an Niewefächer ëmfaasst (z.&nbsp;B. [[Buedemuerdnung]]) an zu dem Beruff vum [[Vermiessungsingenieur]] féiert (vergloch [[Geomatik]] resp. [[Geomatikingenieur]]).

== Literatur ==
* [[Karl Ledersteger]]: *Astronomische und physikalische Geodäsie.* 10. Auflage. Metzler, Stuttgart 1969 (Handbuch der Vermessungskunde 5)
* [[Hans-Gert Kahle]]: *Einführung in die höhere Geodäsie.* 2. (erweiterte) Auflage. Verlag der Fachvereine, Zürich 1988, ISBN 3-7281-1655-6
* [[Wolfgang Torge]]: *Geodäsie.* 2. Auflage. De Gruyter, Berlin 2003, ISBN 3-11-017545-2
* [[Bertold Witte]], Hubert Schmidt: *Vermessungskunde und Grundlagen der Statistik für das Bauwesen.* 5. Auflage. Wichmann, Heidelberg 2004, ISBN 3-87907-418-6
* Bettina Schütze, Andreas Engler, Harald Weber: *Lehrbuch Vermessung-Grundwissen.* Weber, Dresden 2001, ISBN 3-936203-00-8
* [[Walther Welsch]], Otto Heunecke, Heiner Kuhlmann: *Auswertung geodätischer Überwachungsmessungen.* In: M. Möser, G. Müller, H. Schlemmer, H. Werner (Hrsg.): *Handbuch Ingenieurgeodäsie.* Wichmann, Heidelberg 2000, ISBN 3-87907-295-7
* Vitalis Pantenburg: *Das Porträt der Erde. Geschichte der Kartografie.* Franckh, Stuttgart 1970, ISBN 3-440-00266-7
* Europäische Kommission (Hrsg.): [http://crs.bkg.bund.de/crseu/refer/pdf/spatialref.pdf *Spatial Reference Systems for Europe.*] Europäische Kommission, 2000 (EUR 19575, PDF, 13,7 MB - Europäische Koordinatenreferenzsysteme als geodätischer Beitrag zu Geodateninfrastuktur)
* Walter Großmann: *Geodätische Rechnungen und Abbildungen in der Landesvermessung.'' 3. Auflage. Wittwer, Stuttgart 1976

## Kuckt och

## Um Spaweck

* ARGEOS (Arbeitsgemeinschaft der Geodäsiestudierenden)