open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ourthe (Floss)

D**'Ourthe** ass e rietsen Niewefloss vun der Meuse an der Belsch. Si entsteet aus dem Zesummefloss vun der Ourthe orientale, déi beim Duerf Ourthe an der Gemeng Gouvy entspréngt, an der Ourthe occidentale, déi beim Duerf Ourt an der Gemeng Libramont-Chevigny hir Quell huet, allebéid an der Provënz Lëtzebuerg.

Beim Duerf Engreux lafen déi zwou zesummen. Gläich hannendru gëtt d'Ourthe zu Nisramont an der Talspär gebremst a benotzt fir Stroum ze maachen. An hirem ieweschte Laf leeft se duerch La Roche-en-Ardenne, am Ënnerlaf duerch Hotton, Durbuy, an an der Provënz Léck, duerch Hamoir an Esneux ier se dann zu Léck an d'Meuse leeft.
Vun Angleur un, leeft den Ourthe-Kanal op 2&nbsp;km parallel zum Floss, vun do, wou d'Vesdre erakënnt, bis bei d'Meuse.
## Nieweflëss
*Haapt-Nieweflëss sinn: d'Aisne, d'Lembrée, den Néblon, d'Amblève an d'Weser.
* Kleng Nieweflëss sinn: *Ruisseau de Renale* (lénks),...
## Kuckt och
* Meuse-Musel-Kanal
* Talspär vun Nisramont

## Um Spaweck

*Kaart
*d'Maison du Tourisme zu Ourthe-Amblève
*De Meuse-Musel-Kanal
Malakoff-Tuerm (Lëtzebuerg)

De **Malakoff-Tuerm** a Clausen huet zu der Festung Lëtzebuerg gehéiert. Hie gouf 1861 gebaut, a steet an der Rue Jules-Wilhelm, op hallwer Héicht tëscht Clausen an dem Fort Thüngen. En ass gutt erhalen, de Rez-de-chaussée an de Keller sinn un d'FNEL, den ieweschte Stack un d'LGS verlount. De Malakoff-Tuerm war dat lescht Festungsgebai, dat virum Schleefe vun der Festung Lëtzebuerg opgeriicht gouf. Eng Strooss net wäit ewech dovun ass nom Tuerm "Rue Malakoff" benannt ginn.

En zweete **Malakoff-Tuerm** gëtt et zu Bäerdref. Dat ass awer kee gebauten Tuerm, mee e Fiels am Dall vun der Äsbech, deen eleng steet an un en Tuerm erënnert.

Den Numm kënnt vum Malakoff-Tuerm, engem Deel vun der Festung Sewastopol, deen am Krimkrich (1853-1856) eng wichteg Roll gespillt huet, a schwéier a laang ëmkämpft war. Duerch déi intensiv Krichsreportagen ass de Begrëff "Malakoff" als Synonym fir Stäerkt, Monumentalitéit, Massegkeet, Gréisst a Belaaschtbarkeet bekannt gemaach ginn. An der Folleg sinn a Westeuropa eng Partie nei grouss oder masseg Tierm duerno benannt ginn, an dat net nëmmen am Festungsbau.


LUX Malakoff-Turm KSG 1550 pK.jpg|Vun uewe vum Milliounewee aus gesinn
LUX Malakoff-Turm KSG 1563 pK.jpg|Vue op d'Récksäit vum Malakoff-Tuerm. Lénks d'Paart a Richtung Clausen
LUX Malakoff-Turm KSG 1555 pK.jpg|Fënster – Detail


## Literatur
* Bost, Bodo, 2014, *Der Krimkrieg von 1853 bis 1856. Krim-Reminiszenzen in Luxemburg. Malakoff-Türme in Clausen und in Berdorf*. Die Warte vum 6. Mäerz 2014, S. 8.
*Massard, J. A., 2016. ''Perekop, Malakoffturm, Schipkapass, Naturdenkmäler in der Kleinen Luxemburger Schweiz, die an den Krimkrieg (1853-1856) und den Russisch-Osmanischen Krieg (1877-1878) erinnern.'' Published online.
*Massard, J. A., 2021. ''Perekop, Malakoffturm, Schipkapass. Naturdenkmäler in der Kleinen Luxemburger Schweiz erinnern an den Krimkrieg (1853-1856) und den Russisch-Osmanischen Krieg (1877-1878).''. Ville d'Echternach, Eechternoacher Gemäneblat 08/2021, S. 18-23.
* La tour Malakoff à Luxembourg. Ministère de la mobilité et des travaux publics, Administration des bâtiments publics, 2022.

## Kuckt och
* Malakoff-Tuerm (Fërdertuerm)

## Um Spaweck

__NOTOC__
Antoine Krier

Den **Antoine Krier** ("Kréiesch Tunn"), gebuer den 21. Abrëll 1897 zu Bouneweg, a gestuerwen den 22. September 1983 zu Esch-Uelzecht, war e Lëtzebuerger Gewerkschaftler, Politiker a Spioun fir Frankräich virum Zweete Weltkrich.

Hie war ganz aktiv an der Gewerkschaftsbeweegung. Vun 1929 bis 1935 war hie President vun der Lëtzebuerger Aarbechterpartei. Am Zweete Weltkrich ass hie virun den däitsche Besatzer fir d'éischt a Frankräich, dunn an d'Schwäiz, fortgelaf.

Vun 1929 bis 1940, an dann nees vun 1949 bis 1951, war hie Schäffe vun der Stad Esch, vun 1951 bis 1965 Buergermeeschter. Hie war och vun 1948 bis 1965, an dann nees vun 1968 bis 1965 Deputéierten an der Chamber. Nom stënterlechen Doud vum Nic Biever, 1965, gouf hie Minister fir Aarbecht, Sozialversécherung a Grouwen a Gesondheetsminister an der Regierung Werner-Cravatte (bis 1969).

1970, huet hien d'LSAP verlooss, fir der SDP bäizetrieden. 1974 huet hie sech aus dem aktive politesche Liewen zeréckgezunn.

Den Antoine Krier war de Brudder vum Pierre Krier.

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
* Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht
Draach

**Draach** huet e puer Bedeitungen:
*Draach (Mythologie) e gutt oder béist Monster, dat a ville Mythologië virkënnt
*Fluchdraach ass e Spill- a Sportapparat, deen ee mat enger Schnouer unhält
*Joer vum Draach am chineesesche Kalenner
*Draacheschëff vun de Wikinger
* Stärebild Draach um Nordhimmel: kuckt Draco (Stärebild)
* Fir den Draach aus der Bicherserie vum Harry Potter, kuckt: Draach (Harry Potter)
Albertkanal

Den **Albertkanal** ass e Kanal fir Schëffer an der Belsch.

En huet eng Längt vun 130&nbsp;km a ka vu ganz grousse Schëffer am Rhäingabarit, Klass CEMT VIb wat Schëffer vun enger Längt vun 185&nbsp;m bis 195&nbsp;m an enger Maximalbreet vun 22.8&nbsp;m entsprécht, befuer ginn.

De maximalen Déifgank ass 4,5&nbsp;m an d'maximal fräi Héicht ënner de Brécken ass 8.8 m.

Den Albertkanal verbënnt den Hafe vu Léck op der Meuse mat dem Hafe vun Antwerpen op der Schelde a mat der Nordséi.
 
Mat dem Bau vum Albertkanal waren dräi Ziler verbonnen:
* 1) Fir d'Belsch vum hollännesche Waasserstroossennetz onofhängeg ze maachen.
* 2) Fir d'Aarbechtlosekris vun 1930 an der Belsch ze bekämpfen.
* 3) Fir eng reegelméisseg Waasserquantitéit an der Campine ze garantéieren, déi do vun de Kuelegrouwe gebraucht gouf.

D'Aarbechten hunn den 31. Mee 1930 offiziell ugefaangen, wéi de Kinnek Albert I. um Schantje vun der Tranchée de Caster den éischte Spuetstéch op engem Dampbagger gemaach huet, an de Kanal ass 1939 fir d'International Waasserausstellung zu Léck ageweit ginn.

Um Kanal gëtt et 6 Schleisen déi am Ufank fir Schëffer mat engem Tonnage vun 2000 Tonne gebaut gi waren. 1997 ass en ausgebaut ginn op en Tonnage vun 9000 Tonnen.

All Joer ginn ongeféeir 40 Milliounen Tonnen drop transportéiert.

Zu Léck am Hafen ass de Waasserstand 60&nbsp;m iwwer dem Mier. Am leschte Baseng zu Antwerpen, am Becken *Lefèbvre* ass e 4.25&nbsp;m iwwer dem Mier.

Déi 6 Schleise sinn:

* Schleis vu Genk
* Schleis vun Diepenbeek
* Schleis vun Hasselt
* Schleis vu Kwaadmechelen
* Schleis vun Olen
* Schleis vu Wijnegem

Um Kanal gëtt et nach ee Koup aner Schleisen, déi Verbindung mat anere Waasserstroosse maachen. Sou fënnt een direkt nom Hafe vu Léck d'Monsin-Schleis, duerno kënnt d'Schleis vu Visé. Just virun der *[[Tranchée de Caster]]* ass Schleis vu Lanaye direkt hanner der Bréck vu Lanaye. Dës Schleis mécht Verbindung mat dem Kanal vu Lanaye op der Meuse deen an de Julianakanal geet.

Eng Verbindung mam Kanal Zuid-Willemsvaart gëtt iwwer de Kanal Briedgen-Neerharen mat der Schleis vu Lanake gemaach.

Den Dessel-Kwaadmechelen-Kanal ass tëscht Dessel a Kwaadmechelen a mécht eng schif Verbindung mam Bochelt-Herentals-Kanal. De Waasserniveau vun deem Kanal gëtt duerch d'Schleise vu Kwaadmechelen um Albertkanal an duerch d'Schleise vun Diel um Bocholt-Herentals-Kanal garantéiert.

D'Schleis vu Viersel mécht Verbindung mam Neterkanal an d'Schleis vu Schoten mécht Verbindung mat der Schotenvaart.

## Kuckt och
* Bréck Godsheide
* Bréck vun der N76 zu Genk
* Brécke vun Hasselt
* Bréck vun Zutendaal

## Um Spaweck
Gauloises

**Gauloises** ass eng franséisch Handelsmark vun Zigaretten, déi vun der franséisch-spuenescher Grupp Altadis fabrizéiert ginn.

## Um Spaweck
Walram III. vu Limburg

De **Walram III. vu Limburg**), gebuer ëm 1160, a gestuerwen Enn Mee 1226 um Réckwee aus Italien, war Här vu Monschau (*Montjoie*). Hie war vun 1221 bis 1226 Herzog vu Limburg a vun 1214 bis 1226, mat senger Fra Ermesinde och Grof vu Lëtzebuerg a Markgrof vun Arel.

Hie war den zweete Bouf vum Heinrich III., Herzog vu Limburg a vun der Sophie vu Saarbrécken.

Duerch säin zweet Bestietnes (1214) mat der Gräfin Ermesinde (aus dem Haus Namouer), gouf de Walram Grof vu Lëtzebuerg (de iure uxoris) a war domat an den Ierfschaftsstreidereien tëscht Lëtzebuerg an Namouer bedeelegt.

Aus sengem éischte Bestietnes mat der Kunigunde vu Loutrengen hat hien op d'mannst véier Kanner an och op d'mannst véier Kanner mat senger zweeter Fra Ermesinde.

## Éierung
Fir un de Walram z'erënneren, gouf an der Stad Lëtzebuerg eng Strooss no him genannt: d'Rue Walram leeft am Quartier Belair vun der Avenue du X septembre a Richtung Süden, an de Quartier Hollerech, a stéisst do op d'Rue Auguste Neyen.
Firth-of-Forth-Stroossebréck

**Firth-of-Forth-Stroossebréck** *(engl: Forth Road Bridge)* ass eng Autobunnsbréck iwwer de Firth of Forth bei Edinburgh a Schottland.

D'Bréck gouf tëscht 1958 an 1964 gebaut, a war déi Zäit die gréissten Hänkbréck an Europa.

Si iwwerspaant e Mieraarm tëscht North Queensferry a South Queensferry.

Zanter Abrëll 2001 steet d'Bréck ënner Denkmalschutz.

## Technisch Daten

* Konstruktiounstyp: Hänkbréck mat enger Fuerbunn aus Gitterträger 
* Haaptdrowäit: 1 006.50 m 
* Längt vun den Niewefelder: 2 x 408.70 m 
* Längt vun de Viadukten déi op d'Bréck féieren: 252 m + 438 m
* Héicht vun den 2 Tierm: 150.12 m 
* Déckt vun der Fuerbunn: 8.4 m 
* Breet vum Gitterträger: 34.18 m 
* Duerchmiesser vun den Haaptkabelen: 610&nbsp;mm
* Seeler an all Kabel: 11.618 Stéck 
* Duerchmiesser vun de Seeler: 5&nbsp;mm

## Um Spaweck
Freideg

De **Freideg** ass de fënneften Dag vun der Woch, no jiddesch-chrëschtlecher Siicht de sechsten.

Den Numm vun dësem Dag ass warscheinlech vun der germanescher Gëttin vun der Léift Freya ofgeleet, wat den Äquivalenter am romanesche Sproochraum (fr: *vendredi*, it: *venerdi*, sp: *viernes*) entsprieche géif, déi vum Laténgeschen *Dies Veneris* - "Dag vun der Venus" - ofgeleet sinn.

Vereenzelt Quelle féieren den Numm op d'germanesch Gëttin Frigg zeréck.

## Kuckt och
* Karfreideg

## Um Spaweck
Dënschdeg

Den **Dënschdeg** ass den zweeten Dag vun der Woch, no jiddesch-chrëschtlecher Siicht den drëtten.

Den Numm vun dësem Dag geet op de frisesche Gott Thing zeréck an ass eng Léiniwwersetzung vum laténgeschen *Dies Martis* - "Dag vum Mars" (kuckt dofir och fr.: *mardi*). Béid Gëtter ware fir de Rayon Krich zoustänneg.

## Um Spaweck
Karfreideg

De **Karfreideg** ass de Freideg virun Ouschteren. E gëtt deemno nom Gréngen Donneschdeg a virum Karsamschdeg gefeiert. Obwuel Karfreideg zu Lëtzebuerg kee gesetzleche Feierdag ass, hunn d'Banken decidéiert doraus e *jour férié bancaire* ze maachen a bleiwen deen Dag zou.

Den Numm bedeit Trauerfreideg an ass zeréckzeféieren op dat alhéidäitscht chara luctus, dat alsächsescht cara an dat gotescht kara"(cf. dat englescht "to care"). 

De Karfreideg ass, mat Ouschteren, ee vun de wichtegste chrëschtleche Feierdeeg. Hei gëtt un d'Kräizegung vum Jesus an un d'Erwaarde vu senger Operstéiung erënnert. Dem Neien Testament no, huet hien der Uklo, Juddekinnek ze sinn, net widdersprach, an ass dofir gekräizegt ginn. Dem chrëschtleche Glawen no huet de Jesus fräiwëlleg gelidden: als "Gotteskniecht" huet hie fräiwëlleg d'Sënnen an d'Schold vun alle Mënschen op sech geholl. Eréischt duerch säin Doud um Kräiz ginn all d'Mënsche vun hirer Schold sou wéi vun hire Sënne befreit, an en éiwegt Liewen nom Doud gëtt hinnen erméiglecht.

An der Kathoulescher Kierch ass Karfreideg de strengste Faaschtendag an der 40 Deeg laanger Faaschtenzäit. Op dësem Dag däerf op kee Fall Fleesch giess ginn. Besonnesch streng Chrëschten iesse vum Karfreideg bis moies um Ouschtersonndeg iwwerhaapt näischt.
Um Karfreideg gëtt et och haut nach verschidde Bräich: sou iessen d'Chrëschten op dësem Dag zum Beispill Fësch, well dësen ee vun deenen eelste Symboler ass, mat dem sech d'Chrëschten z'erkenne ginn.Op Karfreideg gëtt am Allgemengem kee Fleesch giess, et gëtt also op "d'Déiere vum Himmel a vun der Äerd" verzicht.
## Um Spaweck
Forth

De Begrëff **Forth** huet e puer Bedeitungen:
*Forth (Programméiersprooch), eng Programméiersprooch, déi vum Charles H. Moore entwéckelt gouf.
*Forth (Floss), e Floss a Schottland
*Forth (Stad), eng Stad a South Lanarkshire a Schottland
Bréck vu Lanaye

D**'Bréck vu Lanaye** ass eng Stroossebréck iwwer den Albertkanal tëscht Eben-Emael a Lanaye an der Belsch. Si steet just virun der Schleis vu Lanaye um PK 15.96.

## Éischt Bréck
Déi éischt Bréck war eng Vierendeelbréck déi 1933 opgeriicht gouf. Et war déi éischt Vierendeelbréck déi geschweesst war. Si hat eng Spanwäit vun 88&nbsp;m an huet 315 Tonne gewien. Dës Bréck gouf den 11. Mee 1940 vun der belscher Arméi gesprengt. 1948 gouf se mat enger reduzéierter Spanwäit vun 68&nbsp;m nees opgeriicht a gouf dunn 1985 wéi déi nei Bréck a Betrib war ewechgerappt.

## Haiteg Bréck
Déi haiteg Bréck ass ass eng asymmetresch Schréiseelbréck a Fächerform déi vun 1980 bis 1982 am Kader vun der Vergréisserung vum Albertkanal op den 9.000-Tonne Gabarit gebaut gouf, an déi al Vierendeelbréck vun 1933 ersetzt. Si gouf op der selwechter Plaz opgeriicht, op där déi al Bréck stoung. Fir datt de Verkéier konnt wärend dem Bau vun der neier Bréck weider funktionéieren, gouf déi al Vierendeelbréck ëm ronn 30 Meter flossof verréckelt.

Nopeschbrécke sinn d'Bréck vu Kanne, d'Bréck vu Lixhe souwéi d'Bréck op de Schleise vu Lanaye

## Technesch Daten
* Pylon: aus arméiertem Bëtong, ëmgedréinten Y, Héicht 64.40 m 
* Fuerbunn: Gemëscht Konstruktioun aus Stol an *arméiertem Bëtong*
* Haaptdrowäit: 177.00 m 
* Totallängt op den Opleeër gemooss: 232.00 m 
* Breet vum Träger vun der Fuerbunnn: 13.30 m 
* Kabelen: 30 Stéck
* Fräi Héicht: 7,50 m
* Droseeler: am Ganzen 30 Stéck
** Op dem laangen Deel vum Tablier 2 x 10 mat Drokraft vun 280 bis 550 Tonnen
** Op dem kuerzen Deel vun Tablier 2 x 5 mat enger Drokraaft vun all Kéier 900 Tonnen.
**D'Droseeler si parallel verseelt, a goufen um Schantje gebaut. Ofhängeg vun hirer Déckt, bestinn se aus 104 bis 325 eenzele Drote Seeler déi en Duerchmiesser vu 7&nbsp;mm hunn. Si sinn sou festgemaach datt se zu all Moment kënnen nogespaant ginn, a liicht auszetausche sinn.

## Kuriéis
Et ass schwéier erauszefanne fir wat fir ee Gewiicht se zougelooss ass. Op der enger Säit steet e Schëld mat enger Limitt vu 5 Tonnen, op där anerer eent mat 7.5 Tonnen ausser lokale Verkéier.


Fichier:Bréck vu Lanaye Vue op d'Bréck (10).jpg
Fichier:Bréck vu Lanaye Détail vun engem Spanner.jpg
Fichier:Bréck vu Lanaye eng Batterie Spanneren(5).jpg
Fichier:Bréck vu Lanaye Spanneren riets Säit.jpg


## Um Spaweck
*(nl) Geschiedkundige en literatuursprokkels
Donneschdeg

Den **Donneschdeg** ass de véierten Dag vun der Woch, no jiddesch-chrëschtlecher Siicht de fënneften.

Den Numm vun dësem Dag kënnt vum ale Germanesche Wuert fir "den Dag vum Donar (Thor)". Den Donar oder Thor hat ongeféier de selwechte Rang wéi de Jupiter bei de Réimer, déi dësen Dag op Latäin *Iovis Dies*, "den Dag vum Jupiter" genannt hunn.

## Kuckt och
* Gréngen Donneschdeg

## Um Spaweck
Vierendeelbréck

Eng **Vierendeelbréck** ass eng Bréck, déi mat Vierendeelträger gebaut ass. Et ass eng speziell Form vun Dunnebréck.

E Vierendeel-Träger ass en Träger aus véiereckege Rummen ouni Diagonalverstriewungen.

E kann am arméiertem Bëtong sou wéi d'Soyer-Bréck zu Tournai (mam Bou ënner der Fuerbunn) oder, wéi déi meescht, aus Stol (mam Bou iwwer der Fuerbunn) sinn.

E gouf nom belschen Ingenieur Arthur Vierendeel (1852-1940) genannt.

Déi éischt Vierendeelstroossebréck war aus Stol, an ass iwwer d'Schelde tëscht Avelgem a Ruien am Joer 1904 gebaut ginn.

Déi Brécke sinn an der Belsch haaptsächlech als Eisebunnsbrécke gebraucht ginn. Vun 1939 un huet ee se bal iwwerall iwwer den Albertkanal gesinn.

Duerch d'Vergréisserung vum Kanal sinn der vill verschwonnen.

Dacks erkennt ee se net direkt erëm, well der vill ofgeronnte Strukturen hunn an dofir gär mat Boubrécke verwiesselt ginn.

## Vierendeelbrécken an der Belsch

## Biller vun anere Vierendeelbrécken

## Um Spaweck
Sauerdallbréck (A1)

**D'Sauerdallbréck** ass eng Autobunnsbréck iwwer den Dall vun der Sauer tëscht Waasserbëlleg a Miesenech, bei Laser (*Langsur*) am Landkrees Tréier-Saarburg.
__TOC__
Se verbënnt déi Lëtzebuerger Autobunn A1 mat der däitscher A 64 an ass 1987 a Betrib gaangen.

Et ass eng Dunnebréck bei där d'stolen Dunn eng huel Këscht ass.

## Technesch Daten
* Totallängt: 1195 m dovu 767 Meter op däitschem Territoire a 428 op lëtzebuergeschem. 
* Feldwäiten: 75 m - 90 m - 4 × 125 m - 150 m - 125 m - 2 × 90 m - 75 m 
* Pilieren: max. Héicht 92 m; 10 Stéck

## Aner Brécken an der Noperschaft
*Bréck vu Laser
*Viaduc iwwer d'Sernigerbaach

## Literatur
*Weber, Heinrich Theodor, 1997. - Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0, Säit 293-310.

## Um Spaweck
Foussgängerbréck zu Iechternach

D**'Foussgängerbréck vun Iechternach** ass eng Grenzbréck iwwer d'Sauer. Si verbënnt Iechternach mat Fölkenbach an Däitschland.

Et ass eng Plackendunnebréck an huet eng Längt vun 82 m.

D'Dunn, déi d'Bréck dréit, ass 2 m breet, an den Tablier aus virgespaantem Bëtong ass 1 m déck. D'Bréck huet dräi Felder mat follgende Moossen: 23,00 m - 36,00 m - 23,00 m.

Se gouf 1974 an der Zäit vun 200 Deeg gebaut, a si gëtt vun der *Vereinigung Deutsch-Luxemburgischer Natupark* ënnerhalen. D'Bréck hat deemools 301.050 DM kascht. D'Land Rheinland-Pfalz hat 60 % dovun iwwerholl. Den Äifelkrees Béibreg-Prüm hat zesumme mat der Gemeng Iechternacherbréck 10 % iwwerholl, an de Rescht gouf vum Lëtzebuerger Staat, der Gemeng Iechternach an dem Iechternacher Verschéinerungsveräin zu gläichen Deeler bezuelt.

## Kuckt och
*Lëscht vun däitsch-lëtzebuergesche Grenzbrécken

## Literatur
*Weber, Heinrich Theodor, 1997. - Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0

## Artikelen an der Press
*Trierische Landeszeitung Nr. 157 vum 10.07.1973
*Luxemburger Wort Nr. 266 vum 21.11.1974
Arthur Vierendeel

Den **Arthur Vierendeel**, gebuer den 10. Abrëll 1852 zu Léiwen am flämesche Brabant, an de belsche Flandern, a gestuerwen den 8. November 1940 zu Uccle an der Regioun Bréissel, war e belsche Bauingenieur.

De Vierendeel ass den Erfinder vum Vierendeelträger, dem Träger ouni Diagonalstriewen.

## Kuckt och
*Vierendeelbréck

## Um Spaweck

*Informativ Websäit vum Karel Roose op Hollännesch
Bréck vu Stolzebuerg

**D'Bréck vu Stolzebuerg** ass eng däitsch-lëtzebuergesch Grenzbréck mat engem Wier iwwer d'Our tëscht Stolzebuerg zu Lëtzebuerg a Käppessen an Däitschland.

Si ass 1963 a Betrib geholl ginn an huet eng Bréck ersat déi eréischt 1956 gebaut gi war.

Déi nei Bréck ass eng Dunne-Plackebréck aus arméiertem Bëtong mat 4 Dunnen iwwer déi zwee Felder iwwer dem Wier, an eng normal arméiert Bëtongsplack iwwer d'Feld dat op der däitscher Säit ustéisst. Se ass am arméierte Bëtong gebaut an ass 51,15 m laang. Déi 2 Feldwäiten um Damm sinn allen zwou 16 m laang.

D'Tëschewier iwwer dat d'Bréck féiert huet zwou automatesch gesteiert Wierpaarten, an am Wier lafen zwou Kaplanturbinne bei enger Waasserspigeldifferenz vun 3 Meter an engem Duerchfloss vun 2 Meter Kibb an der Sekonn pro Turbinn, woubäi all Turbinn 32,5 Kilowatt leescht.

D'Nopeschbrécke sinn d'Bréck vu Gemünd (flossop) an d'Foussgängerbréck bei der SEO (flossof).

## Kuckt och
*Lëscht vun däitsch-lëtzebuergesche Grenzbrécken
## Literatur
*Weber, Heinrich Theodor, 1997. - Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0

## Um Spaweck
Kadmos

De **Kadmos** war de Jong vum phenizesche Kinnek Agenor vun Tyros a vun der Thelephassa (enger anerer Versioun no vum Ariope), Brudder vun enger Rei Gesëschter, ënner anerem der Europa. Hie war mat der Harmonia bestuet a Papp vu 4 Duechteren: d'Ino, d'Autonoe, d'Agaue an d'Semele.

## Mythos
Nodeem d'Europa vum Zeus entfouert ginn war, huet de Kadmos vu sengem Papp den Uerder kritt seng Schwëster ze sichen. En huet ouni Succès eng laang Rees gemaach a schliisslech d'Orakel vun Delphi befrot, dat em geroden huet enger Kou nozegoen, an do wou se sech géif néierleeën, eng Stad ze grënnen. D'Déier huet e bis a Süd-Böotien gefouert, wou et sech op engem Hiwwel an der Géigend vum Floss Asopos néiergelooss huet.

Du wousst de Kadmos datt en do seng Stad géif grënnen an en huet beschloss de Gëtter d'Kou z'afferen. En huet e puer Leit geschéckt an eng Quell déi nobäi war d'Waasser fir d'Afferritual sichen ze goen. D'Quell war awer dem Krichsgott Ares geweit an ass vun engem schecklechen Draach bewaacht ginn deen dem Kadmos seng Leit ugegraff a gefriess huet. Wéi se net méi erëmkoumen, ass de Kadmos no hinne kucke gaangen an et ass him gelongen den Draach z'erleeën.

Op Rot vun der Pallas Athena huet de Kadmos d'Zänn ausgebrach a s'an de Buedem geséit. Doraus sinn Zaldote gewuess, déi sech direkt géigesäiteg ëmbruecht hunn, bis op déi fënnef sougenannt Spartoi, déi d'Stammhelde vun den Thebaner goufen.

De Kadmos huet dem Ares wärend 8 Joer misse verschidde Skavendéngschter leeschten fir den Doud vum Draach ze béissen. Duerno huet en d'Harmonia bestuet, där den Hephaistos als Hochzäitscadeau e wäertvolle Collier, dat sougenannt Halsband vun der Harmonia, geschenkt huet, dat all senge Besëtzer Ongléck bruecht huet.

Vum Kadmos gëtt erzielt en hätt d'phenizescht Alphabet a Griicheland bruecht an eng geseent Herrschaft iwwer Thebe gehat. Spéider soll e mat senger Fra an Illyrien gaange sinn, wou en och Kinnek gouf. Déi zwee si schliisslech a Schlaange verwandelt an an den Elysion versat ginn.

D'Geschicht vum Kadmos huet bei de Griichen als Grënnungsso vun Thebe gegollt. Den Ursprong vum thebanesche Kinnekshaus gëtt op d'Phenizier zeréckgefouert.

## Um Spaweck
Amphiaraos

Den **Amphiaraos** war an der griichescher Iwwerliwwerung en argiveschen Hellseeër, Jong vum Oikles a vun der Hypermestra, Mann vum Eriphyle, der Schwëster vum Adrastos, a Papp vum Alkmaion an Amphilochos. En huet den Don vun der Weissagung entweeder vum Zeus oder vu sengem Grousspapp Melampus.

## Mythos
Den Amphiaraos huet trotz schwéiere Bedenken dach um Zuch vun de Siwe géint Theben deelgeholl, obwuel e virausgesinn huet datt all déi déi Deel geholl hunn, mat Ausnam vum Adrastos géife stierwen. Hie selwer ass zesumme mat Won a Päerd vun enger Spléck am Buedem, déi den Zeus mat engem vu senge Blëtzer opgerappt hat, verschléckt ginn.

## Um Spaweck
Melampus

De **Melampus** war der So no e bedeitende griichesche Seher, Brudder vum Bias.
Am Schlof hunn him Schlaangen d'Oueren ausgeleckt an zanterhier huet hien d'Sprooch vun den Déiere verstan. En huet d'Duechtere vum Proitos vun der Geckegkeet geheelt an huet dofir en Deel vu senger Herrschaft kritt. Dem Iphiklos huet e seng Potenz erëmginn.
Wemperbaach (Klierf)

D**'Wemperbaach** ass eng Baach am héijen Éislek. Vum Wäiswampecher Séi leeft si a Richtung Süden duerch oder laanscht
* Wäiswampech,
* Breedelt,
* Hollermillen,
* Rossmillen,
* Kléimillen
a fléisst schliisslech op der Maulesmillen vu lénks an d'Wolz (Klierf). De Wäiswampecher Séi gëtt vun der Fenn- a Kailsbaach gespeist, déi hir Quellen am Naturschutzgebitt Conzefenn tëscht Wäiswampech a Wilwerdang hunn.

## Niewebaache vun uewen no ënnen
*Aarzbich
*Hämichtbaach
*Milleschleed
*Rimmelbaach

## Kuckt och

## Um Spaweck
Giro di Lombardia

Den **Giro di Lombardia** ass eng Course mam Vëlo, déi an der Lombardei gefuer gëtt. Well d'Course am Oktober gefuer gëtt, heesscht se och nach *La classica delle foglie morte*.

De François Faber huet 1908 de *Giro di Lombardia* gewonnen.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zu der Serie vum *[[UCI ProTour]]*.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* De ''Giro di Lombardia'' op der Websäit vun der Zeitung ''La Gazzetta dello Sport'' 
* Resultater vum ''Giro di Lombardia'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Joseph Wohlfart

De **Joseph** ("**Jos**") **Wohlfart**, gebuer de 4. Juni 1920 zu Hielem a gestuerwen de 5. Juli 2000 zu Walfer, war e Lëtzebuerger Politiker.

Am Zweete Weltkrich war de Jos Wohlfart zwangsrekrutéiert ginn a gouf nom Krich ee vun de Matgrënner an 1. Vizepresident vun *[[Ons Jongen]]*, enger Lobbyorganisatioun vun den Zwangsrekrutéierten.

1948 ass hien an d'LSAP agetrueden, wou hien ë.&nbsp;a. President vun der Zirkonskriptioun Zentrum a Member vum Comité-directeur war.

Vun 1950 un war hie Gemengerot vu Luerenzweiler a vun 1961 bis 1974 Buergermeeschter vun do.

1954 ass hie fir d'éischt an d'Chamber gewielt ginn, a bis 1984 ëmmer nees erëmgewielt ginn. 1988 ass hie fir d'Lydie Schmit, déi gestuerwe war, am Europaparlament nogeréckelt. Do war hien och scho vun 1964 bis 1974 Deputéierten.

De Jos Wohlfart war och vun 1957 bis 1963 Member vum interparlamentaresche Rot vum Benelux. Vun 1974 bis 1979 war hien Inneminister an der Regierung Thorn-Vouel-Berg. Hie war och President vun der *Association des villes et communes luxembourgeoises* a war Grënnungsmember vun der *Union des Régions Capitales de la Communauté Européenne* (URCCE), wouvun en 1980 - 1983 President war.

1983 gouf e President vun der *Aktioun Ëffentlechen Transport* a war vun 1991 bis 1997 President vun der AMIPERAS.

De Jos Wohlfart war de Papp vum Georges Wohlfart a Roger Wohlfart.

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
Tour de France 2006/15. Etapp

Déi **15. Etapp vum [[Tour de France 2006]]** vu Gap op L'Alpe d'Huez war den 18. Juli 2006; se war 187&nbsp;km laang.
156 Coureure waren um Depart.

## Klassement vun der Etapp

## Generalklassement

## Aner Klassementer
L'Alpe d'Huez

**L'Alpe d'Huez** ass eng Wantersport-Statioun op der Plaz, wou fréier een Deel vun de Biergweede vum Dierfchen Huez am franséischen Departement Isère waren. Se ass en Deel vum Massif des Grandes Rousses.

Zanter den drësseger Joren huet déi Géigend vill Wantersportler ugezunn, an 1936 gouf do deen éischte Schilift opgeriicht. E klenge Fluchhafe fir Sportsfligere mat enger Pist vu 500 Meter gouf am Süde vun der Statioun gebaut. (ICOA-Code *LFHU*)

## L'Alpe d'Huez an den Tour de France

D'Strooss, déi vu Bourg-d'Oisans op d'Alpe d'Huez féiert, ass 14 Kilometer laang mat enger Duerchschnëttssteigung vun 8 %, an op verschiddene Plaze bis zu 12 %, an huet 21 Kéiren. Zanter 1952 koum 26-mol eng Etapp vum Tour de France op der Alpe d'Huez un.

An der Kéier N°14 op enger Héicht vun 1.055 Meter huet de *Sporting Clube de Portugal* den 18. Juli 2006 e Monument fir de Joaquim Agostinho opriichte gelooss op deem de Coureur *en danseuse* als Biergfuerer sculptéiert ass.

Fir Cyclisten a Spadséiergänger wuel sou intressant ass de Schéiferwee dee vun der Alpe op de Col de Sarenne féiert mat op der aner Säit enger Descente op Mizoën an de Lac du Chambon, an eng gutt Méiglechkeet bitt fir sou ee Circuit ze maachen deen erëm op Bourg-d'Oisans zeréckféiert.

## Um Spaweck

* Websäit vun ''Alpe d'Huez''
Opus 78

D**'Big Band Opus 78** ass eng lëtzebuergesch Bigband déi 1978 aus dem UGDA Jugendorchester erausgaangen ass. Et waren de Claude Sinner an de Lauren 'Loll' Drees déi d'Iddi haten, eng Orchesterformatioun weiderzeféieren. Iwwer déi lescht Joren huet sech de Museksstil vum traditionelle Big-Band Jazz an eng Mëschung vu moderner Big-Band, Fusion a Pop entwéckelt. Zanter 2002 steht den Ensembel ënner der musekalescher Leedung vum Serge Bausch.

### Historique

#### 1978 - 2003
Deen éischte Concert vun Opus&nbsp;78 war de 6. Juli 1978 am Hall 75 zu Nidderkäerjeng. De 4. Juni 1988 ass dunn zu Hesper den 10te Gebuertsdaag vun der Band gefeiert ginn. De grousse Galaconcert vun deem Owend ass live vum Radio iwwerdroe ginn. 1993 ass am Kader vum 15te Gebuertsdaag vun der Big Band, den éischten Disk *Jalousie* erauskomm, dee vum Claude Sinner produzéiert gouf.

Den zweeten Disk *Setting the StandARTS*, huet net méi wéi zwee Joer op sech waarde gelooss. Entstanen ass dësen Disk ënner der Direktioun vum Serge Hentzig, deen de Loll Drees um Bengelchen ofgeléist huet, a mat dem Matwierke vun der Sängerin Joan Orleans. Dem Gasty Meyer seng Kompositiounen an Arrangementer hu ganz vill zum Succès vun dëser Produktioun bäigedroen. An dësem Kontext gouf de 6. Oktober 1996 e Concert mam Joan Orleans *am Atelier* an der Stad gespillt.

Fir den 20te Gebuertsdaag vum Ensembel ass de 26. Abrëll 1998 zu Sandweiler am Centre Culturel ee grousse Concert zesumme mam Peter Herbolzheimer a mam Silvia Droste gespillt ginn. Dësem Concert ass en opene Workshop mam Silvia a mam Peter viraus gaangen.

### Museker
Hei eng net exhaustif Lëscht vun de Museker, déi zanter 1978 durch d'Regëstere vun der Big Band Opus 78 gaange sinn. D'Museker vun der aktueller Formatioun (01/12/2008) si mat engem (*) markéiert:

Ascani David (sax*); Bausch Serge (BL*, trp*); Burgund Gilles (trp*); Christophe Raoul (trp*); Dühr Joël (sax*); Fellerich Jérôme (sax*); Gindt Laurent (trb*); Glod Georges (sax*); Jemming Jean-Claude (gtr*); Koch *Cooky* Alain (sax*); Kohl Alex (trp*); Martinez Pedro (trp*); Meisch Fränz (voc*) ; Melchert Karin (voc*) ; Pagliarini Olivio (trb*); Peters Philippe (dr*); Rod Nico (trb*); Schaltz Mike (trb*); Schaus Claude (p*); Wecker Lex (b*)

### Discographie

## Um Spaweck
*   Homepage vun Opus 78
Jean Ulveling

De **Jean Ulveling**, gebuer de 14. Germinal vum Joer IV. (3. Abrëll 1796) zu Nidderwolz, a gestuerwen de 7. Dezember 1878 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Staatsbeamten, Politiker an Historiker.

1817 ass hien an d'Regierungsverwaltung agetrueden, an där hie séier Carrière gemaach huet. 1820 koum en an de Cabinet vum Gouverneur Jean-Jacques Willmar. Bei der belscher Revolutioun war hien op der Säit vun den Orangisten. An engem Pamphlet, dat en 1832 publizéiert huet, huet hien dem Wëllem I. vun Holland seng Politik an héchsten Téin gelueft.

1840, nodeem d'Fro ëm Lëtzebuerg endlech gereegelt war, gouf den Ulveling Member vun der provisorescher Regierung, déi "Régence" genannt gouf. 1842 gouf e *Conseiller des Douanes*. 1848 war hie Member vun der *[[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]]* an huet mat un der neier Lëtzebuerger Constitutioun geschriwwen. Den 1. August gouf hien *Administrateur général* fir Finanzen an der Regierung de la Fontaine an am Dezember, nodeem déi zeréckgetruede war, *Administrateur général* fir Gemengewiesen an där vum Willmar. Wéi dës 1853 vun der Regierung Simons ofgeléist gouf, ass den Ulveling Member vum Verwaltungsrot vun de Stater *Hospices Civils* ginn an Direkter vun der *Caisse de crédit foncier*. 1855 gouf en zousätzlech Direkter vun der Steierverwaltung an 1857 vum Kadaster.

1854 gouf de Jean Ulveling Conseiller am Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg, an 1855 an 1858 Schäffen.

Vun 1854 bis 1856 war hien Deputéierten vum Kanton Wolz an der Chamber.

1858 gouf hien nees *Generaldirekter* (Minister), dës Kéier an der Regierung Simons. Hie war fir d'éischt fir den Interieur, du fir d'Finanzen zoustänneg. Och an der Regierung de Tornaco, 1860, war hie fir dës Dossiere responsabel. 1866 huet e seng Demissioun ginn.

Vun 1857 bis 1858 a vun 1866 bis kuerz viru sengem Doud war hie Member vum Staatsrot.

De Jean Ulveling huet eng ganz Rëtsch Publikatiounen hannerlooss: E puer ware Réckblécker iwwer d'politesch Situatioun vun deene Perioden, déi e materlieft hat, déi meescht awer hu sech mat historeschen Theeme befaasst.

Virun allem d'Baugeschicht vun der Festung Lëtzebuerg hat him et ugedoen, dozou huet hien eng sëllegen Artikelen an de *Publications de l'Institut Grand-Ducal, Section Historique* publizéiert. Mä och iwwer d'Geschicht vun den Zënft an der Stad, an iwwer déi vun der Abtei Almënster, fir just déi Theemen z'ernimmen, huet hie geschriwwen.

Hien hat zwéi Jongen de Martin Ulveling an de Georges Ulveling.

## No him genannt
Fir un de Jean Ulveling z'erënnere gouf an der Stad eng Strooss no him genannt: de Boulevard Jean Ulveling.

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen

## Um Spaweck
* Biographie nationale du pays de Luxembourg
Orangist

Als **Orangiste** goufen zu Lëtzebuerg déi Politiker an *Notabel* bezeechent, déi 1830 nom Ausbroch vun der Belscher Revolutioun, dem Ofsplécke vun de südleche Provënzen vun Holland an der Grënnung vun der Belsch, an an de Joren duerno, zum Wëllem I. vun Holland gehalen hunn, d.&nbsp;h. net wollten, datt Lëtzebuerg sollt Deel vun der Belsch ginn (woufir sech Leit wéi de Jean-Baptiste Nothomb staark gemaach hunn), nach, datt et sech u Frankräich rapprochéiere sollt.

Zu den Orangiste gezielt goufe Leit wéi den Affekot Gaspard-Théodore-Ignace de la Fontaine, de Friddensriichter Pierre Joseph Augustin, de Victor de Tornaco, de Riichter Charles-Gérard Eyschen (Papp vum Paul Eyschen), den Nottär Willibrord Macher, de Journalist Mathieu-Lambert Schrobilgen, de Jean Ulveling, den Nottär François-Julien Vannerus, de Riichter Mathias Wellenstein, de Jean-Jacques Willmar, de François-Xavier Wurth-Paquet.

E bekannten Orangist an der Belsch war den Industriellen John Cockerill.
Tour de France 2006/16. Etapp

Déi **16. Etapp vum [[Tour de France 2006]]** vu Bourg-d'Oisans op La Toussuire war den 19. Juli 2006; se war 182&nbsp;km laang.
152 Coureure waren um Depart.

## Klassement vun der Etapp

## Generalklassement

## Aner Klassementer
Bréck vu Laser

**D'Bréck vu Laser** ass eng däitsch-lëtzebuergesch Grenzbréck tëscht Waasserbëlleg a Laser. Si féiert um Flosskilometer 1,73 iwwer d'Sauer. Si huet eng Fuerspuer, an d'Benotze vun der Bréck ass duerch en ettlech Schëlter reglementéiert. Sou gëtt ë.&nbsp;a. d'Schëld B, 6 de Benotzer vu Gefierer déi vun der N10 kommen Virfaart vis-à-vis vun de Gefierer déi aus der Uertschaft Laser kommen. Well d'Bréck mat engem Ieselsréck gebaut ass, besteet fir Chaufferen déi vun der däitscher Säit komme keng Méiglechkeet fir d'Signalisatioun ze respektéieren, well een aus engem normale Persounewon net iwwer de Bockel ewech gesäit.

Op der lëtzebuergescher Säit geet se vun der N10 aus, an iwwer d'Waasserbëlleger Strooss zu Laser huet se Kontakt mat der Bundesstrooss B 418. 
Et ass eng Boubréck mat 5 Béi an enger Längt vu 87 m. D'Feldwäite sinn: 12,40 m - 16,79 m - 16,64 m - 16,77 m - 12,40 m. Si ass aus arméiertem Bëtong a mat Hasteng ausgekleet.

D'Bréck vu Laser gouf 1855 gebaut, an am Zweete Weltkrich, 1944 zerstéiert. Nom Krich gouf déi haiteg Bréck 1952 opgeriicht. 
 
## Literatur
*Weber, Heinrich Theodor, 1997. - Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0, pp.&nbsp;293–310.
Marcotty-Bréck

D**'Marcotty-Bréck** ass eng Hiefklappbréck zu Angleur bei Léck.

Et ass eng Bréck, déi mat Kontergewiichter an d'Luucht gehuewe gëtt.

Dës sinn op dëser Bréck gutt ze gesinn, well se baussen op enger Achs um Potto ubruecht sinn.

Bei grousse Brécken, wéi der Tower-Bréck si se verstoppt.

D'Bréck ass knapps 5 Meter laang a si huet den Numm vun der Strooss, déi driwwer geet.

Si féiert iwwer den Ourthekanal a steet op de Mauere vum Schleisekapp, déi den ieweschte Schleisebaseng vun der *Angleur-Schleis* vum ënneschte vun der *Chênée-Schleis* trennen.

Zanter uganks 2010 ass d'Bréck fir den Autosverkéier gespaart.

## Um Spawecm
Henri Kass

Den **Henri Kass**, gebuer den 13. Oktober 1919 zu Schuller, a gestuerwen de 7. September 1982, war e lëtzebuergesche Vëlossportler.

Hien ass am Joer 1951 den Tour de France gefuer, huet awer an der 21. Etapp opginn.

## Palmarès
### [[1949]]:
* 1. am Grand Prix Général Patton (Amateur)
* 2. an der Flèche du Sud
* 2. op der Stroosseweltmeeschterschaft zu Kopenhagen (Amateur)

### [[1951]]:
* 21. am Tour de Luxembourg
* 31. am Tour de Suisse

### [[1952]]:
* 14. am Tour de Luxembourg
** 5. vun der 2. Etapp

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Sportler
Angleur

**Angleur** ass eng fréier wallounesch Gemeng, mat ongeféier 20.000 Awunner, déi 1977 mat der Stad Léck fusionéiert huet.

De gréissten Deel vun Angleur läit op der rietser Säit vun der Meuse mat de Quartiere Kinkempois a Renory. sou och um rietsen Uwänner vun der Ourthe. Zu Angleur steet déi eenzeg funktiounsfäeg Schleis vum fréieren Ourthe-Kanal souwéi e schéint aalt Schlass, d*'Peralta-Schlass*, an deem haut d'Büroe vun der Gemeng sinn.
## Verkéier
Angleur ass un de Stroosseverkéier iwwer déi zwou Haaptverkéiersachsen Autobunn A26/E25 an d'Nationale 30. Den Tunnel vu Kinkempois an d'Opfaart fir op de Pont de Liège leien um Territoire vun der Sektioun Angleur. D'Route du Condroz huet hiren Ufank zu Angleur wou se vun der N 90 fortgeet.

D'Gare vun Angleur mécht den Uschloss un d'Eisebunnslinne Léck-Hergenrath a Léck-Marloie
## Um Spaweck

*Websäit vun Angleur
Johny Goedert

De Jean ("**Johny**") **Goedert** ass e lëtzebuergesche Vëlossportler. Hien ass de 17. Juni 1929 zu Téiteng gebuer.

De Johny Goedert ass am Joer 1952 den Tour de France gefuer. Hien huet sech als 57. klasséiert.

No senger sportlecher Karriär hat hien eng Garage zu Téiteng.
## Palmarès
### [[1947]]
* 1. am Grand Prix Général Patton (Cadets)
### [[1948]]
*1. Criterium des Jeunes

### [[1949]]
* 4. am Tour de Luxembourg
** 1. an der éischter Etapp. 
*10. bei de Weltmeeschteschften

### [[1951]]
* 2. bei Luxembourg-Nancy-Luxembourg
### [[1952]]
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss an der Course en Ligne (Kategorie Professionel)
* 12. am Tour de Luxembourg
* 32. bei der Weltmeeschterschaft (Kategorie Professionel)

### [[1953]]
* Lëtzebuerger Champion am Cyclo-Cross
* 9. op der Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross
### [[1954]]
* Lëtzebuerger Vizechampion am Cyclo-Cross
* 5. op der Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross
### [[1956]]
* Lëtzebuerger Vizechampion am Cyclo-Cross

## Kuckt och
* Tour de France
Vendelin Jurion

De **Vendelin Jurion**, gebuer de 4. Juni 1806 zu Béibreg, a gestuerwen den 10. Februar 1892, war e Lëtzebuerger Jurist a Politiker.

De Vendelin Jurion war Affekot um Bezierksgeriicht Dikrech, méi spéit um Ieweschte Geriicht an der Stad Letzebuerg. Zu Dikrech war e Buergermeeschter vun 1835 bis 1843.

1843 gouf e Sekretär an der *Régence*.

Hie war och an der Kommissioun, déi d'Lëtzebuerger Constitutioun vun 1848 ausgeschafft hat.

Vun 1842 bis 1848 a vun 1849 bis 1853 war hien Deputéierten an der Chamber. 1848 war hien och Member vun der Assemblée constituante. 

Dertëschent an duerno war hie Member vun der Regierung: vum 1. August 1848 bis den 2. Dezember 1848 war en *Administrateur général* an der Regierung de la Fontaine a vum 23. September 1853 bis de 24. Juni 1856 an der Regierung Simons, wou hien all Kéier fir den Interieur zoustänneg war.

Vum 28. November 1857 bis den 10. Februar 1892 war hie Member vum Staatsrot.

Zu Dikrech huet en, zesumme mam Joseph-Antoine Schroell, d*'[[Wochenblatt für Bürger und Landleute]]* erausginn, déi éischt Zeitung zu Lëtzebuerg mat engem Feuilleton.

## Gielchen
* 

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
Monsin-Schleis

**D'Monsin-Schleis** ass eng Schleis déi nieft dem Albertkanal um Monsin-Kanal läit an zwar op deem sengem Kilometerpunkt 0,235.
Et ass eng vun de Schleisen déi 1932 scho laanscht den Albertkanal gebaut gi war, a wéi de Kanal vergréissert gouf, ass d'Schleis just moderniséiert ginn an huet hir al Moosse behalen.

## Technesch Daten

* Breet: 16 m 
* Längt: 136 m 
* Niveausënnerscheed: 5,70 m
Jängy Schmit

De **Jängy Schmit** oder **Jean Schmit**, gebuer den 9. August 1931 zu Diddeleng a gestuerwen den 28. Oktober 2010 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1952 zu Helsinki vertrueden.

De Jängy Schmit ass an de Joren 1953, 1954 a 1956 den Tour de France gefuer. Hien huet sech 1953 als 72. klasséiert. 1954 a 1956 huet en all Kéier an der 11. Etapp opginn.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Palmarès
### [[1948]]
* 1. am Grand Prix Général Patton (Débutants)
### [[1950]]
* 11. an der Österreich-Rundfahrt (5. am Biergklassement)
** 1. an der 1. Etapp vu Wien op Graz (200&nbsp;km)
** 2. an der 2. Etapp vu Graz op Klagenfurt (153&nbsp;km)
### [[1952]]
* 4. an der Österreich-Rundfahrt (2. am Biergklassement)
** 2. an der 1. Etapp vu Wien op Graz (200&nbsp;km)
** 10. an der 3. Etapp vu Klagenfurt op Lienz (147&nbsp;km) 
** 6. an der 4. Etapp vu Lienz op Saalbach (114&nbsp;km)
** 8. an der 5. Etapp vu Saalbach op Innsbruck (168&nbsp;km) 
** 9. an der 6. Etapp vun Innsbruck op Salzburg a vu Salzburg op Linz (280&nbsp;km)
** 7. an der 7. Etapp vu Linz op Wien (182&nbsp;km)
### [[1953]]
* 72. am Tour de France
### [[1954]]
* Tour de France (opginn an der 11. Etapp)
### [[1955]]
* Lëtzebuerger Champion am Cyclo-Cross
### [[1956]]
* Lëtzebuerger Champion am Cyclo-Cross
* 8. op der Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross
* Tour de France (opginn an der 11. Etapp)
### [[1957]]
* Lëtzebuerger Champion am Cyclo-Cross 
* 9. op der Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross
### [[1958]]
* Lëtzebuerger Champion am Cyclo-Cross
* 7. op der Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross
### [[1959]]
* 5. op der Weltmeeschterschaft am Cyclo-Cross
### [[1960]]
* Lëtzebuerger Champion am Cyclo-Cross
### [[1961]]
* Lëtzebuerger Champion am Cyclo-Cross
### [[1963]]
* Lëtzebuerger Champion am Cyclo-Cross
### [[1965]]
* Lëtzebuerger Champion am Cyclo-Cross

## Kuckt och
* Tour de France
* Lëscht vu lëtzebuergesche Sportler
Viaduc vun Altwis

De **Viaduc vun Altwis** ass eng Autobunnsbréck déi tëscht Altwis an Uespelt iwwer d'Gander an d'Nationalstrooss 16 geet.

D'Bréck gehéiert zur Autobunn A 13.

Et ass eng Plackendunnebréck aus arméiertem Bëtong mat 2 x 2 stolen Dunne mat variabler Héicht.

D'Stolconstructioun gouf vun Eiffel Construction Métallique vu Colombes, an d'Bëtongsaarbechte vun der Tralux vu Beetebuerg gemaach.

## Technesch Daten

* Gesamtlängt: 195 m 
* Feldwäiten: 60 m - 75 m - 60 m 
* Héicht vum Träger: variéiert tëscht 1.50 - 3.00 m 
* Breet vun der Fuerbunn: 2 x 12.825 m 
* Deckt vun der Fuerbunn: 25 – 35&nbsp;cm
Don Kosake Chouer Serge Jaroff

Den **Don-Kosake-Chouer Serge Jaroff** gouf 1920 vum Serge Jaroff (1896-1985) gegrënnt.

De Jaroff hat säi Chouer zesummegesat aus Don-Kosaken, déi am Exil gelieft hunn. De Männerchouer, dee besonnesch an Europa an an den USA opgetrueden ass, hat e Repertoire vu russescher Volleksmusek.

Den 20. Mäerz 1979, um Jaroff sengem 83. Gebuertsdag, huet säi Chouer de leschte Concert zu Paräis ginn a gouf opgeléist. De 5. Oktober 1985 stierft de Serge Jaroff zu Lakewood am New Jersey (USA).

Dem Jaroff säi Chouer war dee bekanntsten, mä nach laang net deen eenzege *Kosake-Chouer*.

## Aner Don-Kosake-Chéier
* Schwarzmier Kosake-Chouer ënner dem Sergej Horbenko, duerno dem Boris Ledkowsky 
* Platoff Don Kosaken ënner dem Nikolas Kostrukoff 
* Ural Kosakechouer ënner dem Andrej Scholuch 
* Wolga Kosaken 
* Don Kosake-Chouer Russland

## Um Spaweck
* Eng Chronik vun de Kosake-Chéier
* Biographie vum Michael Minsky
* Trailer vun der neier DVD vum Don-Kosake-Chouer Serge Jaroff
* DVD Don Cossack Choir Serge Jaroff, SLAVA! nr. 2013, (2012)
* Видео записи выступлений Донского казачьего хора Сергея Алексеевича Жарова
Viaduc vu Schengen

De **Viaduc vu Schengen** ass eng däitsch-lëtzebuergesch Grenzbréck iwwer dem Museldall tëscht Schengen a Perl, déi vun 1998 bis 2002 gebaut gouf. Se ass am Juli 2003 fir de Verkéier opgaang.

Si verbënnt déi lëtzebuergesch Autobunn A 13 mat der däitscher A8 oder *Saarautobunn* genannt.
Et ass eng Cantilever- oder Ausleeërbréck an d'Trägere bestinn aus verwëlleften huele Këschten. D'Bréck mécht eng Kéier mat engem Radius vun 1.100 m. Se besteet aus zwou parallele Brécken; den Deel de Floss erop ass 597 m laang an deen aneren huet 607 m. Dat gréisst Feld ass 130 m laang an d'Bréck huet eng Gesamtbreet vun 28,5 m. D'Héicht iwwer dem Waasser ass 24 m.

2025 gouf festgestallt, dass un de stolenen Huelkëschte Rëss entstane waren. Dofir gouf vun Enn Juli 2025 un eng Spur pro Richtung gespaart, Camionen iwwer 44 Tonnen dierfen net méi driwwer fueren, Schwéiertransporter bis 44 Tonne mussen am Chantiersberäich en Ofstand vu 50 Meter anhalen, an et gëlle Vitesslimitte vu 70 an 90 Stonnekilometer. 

Et ass eng vu fënnef Brécken iwwer d'Musel tëscht Lëtzebuerg an Däitschland. Déi aner véier Brécke sinn:
* Bréck vu Schengen
* Bréck vu Réimech
* Bréck vu Wuermer
* Bréck vu Gréiwemaacher
### Bicher
* Weber, Heinrich Theodor; - *Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze*. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0, Säit 395-400, 1997.
## Kuckt och
* Lëscht vun däitsch-lëtzebuergesche Grenzbrécken

## Um Spaweck
* De Viaduc vu Schengen bei Ponts et Chaussées
* Broschür vun de Ponts et Chaussées (download)
* De Viaduc vu Schengen bei structurae.de
*  *Viadukt Altwies / Moselbrücke Schengen* bei dillinger.de
Jean-Nicolas Moes

De **Jean-Nicolas Moes**, gebuer den 29. August 1857 zu Weiler zum Tuer, a gestuerwen den 8. August 1907, war e Lëtzebuerger Journalist an Editeur. Zum Deel huet e seng Artikele mat de Pseudonymme **Jan van Wyler** oder **Jéhan Latour** ënnerschriwwen.

Mat 25 Joer huet hien zu Iechternach, an der Dréckerei Burg, eng Wochenzeitung mam Titel *Der Tourist. Ein Führer durch das historische und romantische Grossherzogtum Luxemburg und dessen nächste Umgebung* erausginn. Schonn no 13 Nummeren huet déi Zeitung den Titel an den Drécker gewiesselt, se housch vun do un *[[Das Luxemburger Land|Das Luxemburger Land. Organ zunächst für inländische Altertumskunde und Geschichte, Literatur, Verschönerungswesen und Touristik]]* an ass an der Stad beim Pierre Bruck erauskomm. Am Ufank huet de Moes déi meescht Artikele selwer geschriwwen, méi spéit koumen den Historiker Nicolas van Werveke an de Paschtouer Martin Blum als Mataarbechter dobäi. No ronn 6 Joer huet déi Zeitung nees opgehalen.

6 Joer drop, 1895-96 huet hie mam Fotograf Charles Bernhoeft *[[Das Luxemburger Land in Wort und Bild]]* publizéiert, wouran dem Bernhoeft seng Fotoe verëffentlecht goufen. Mä si konnt sech net emol ee Joer halen.

Hien huet och a verschiddenen antiklerikalen Zeitunge matgeschafft, an huet vun 1886 un *[[De Letzeburger Kladderadatsch]]* erausginn.

Mam Charles André Engel huet de Moes am kathouleschen *[[Das Freie Wort (1884-1887)|Das freie Wort]]* geschriwwen.

## Um Spaweck
* ''Das Luxemburger Land'' op der Websäit vun der Nationalbibliothéik
Mast vun der Nuetsantenn zu Maarnech

De **Mast vun der Nuetsantenn** zu Maarnech war en dräieckege Gittermast dee mat Kabelen ofgespaant war. E gouf 1970 a Betrib geholl a gouf uganks 2016 ofgerappt. E war 60 Meter héich.

De Mast huet zum Mëttelwellesender vun RTL gehéiert, deen do owes fir d'éischt den däitschsproochege Radiosprogramm, dono den engleschen (*Radio Luxembourg 208*) ausgestraalt huet.

Fir d'Leeschtung vum Sender ze vergréisseren ass donieft 1976 e Reflektermast opgeriicht ginn.

Dës 2 Maste stoungen eigentlech net zu Maarnech, mä um Terrain vun der Gemeng Parc Housen, an der Lehmkaul zu Duerscht, op enger Héicht vu 530 Meter, net wäit ewech vum *Schwaarzenhiwel*,  eng vun den héchste Plazen zu Lëtzebuerg (535 m).

Zanter den 1990er Joren huet RTL se net méi benotzt. Si goufen awer bis Enn 2015 un aner Radiosentreprisë verlount, z.&nbsp;B. Radio China International.

Nodeems se den 31. Dezember 2015 fir ëmmer ofgeschalt goufen, goufe se den 11. Februar 2016 ofgerappt, an den Terrain op deem se stoungen, un de Lëtzebuerger Staat verkaaft, fir do an de Gebaier Flüchtlingen ënnerzebréngen.
Nuetsreflekter vu Maarnech

Den **Nuetsreflekter vu Maarnech** war e Mëttelwell-Radiosender, deen 1976 opgeriicht gouf, fir d'Leeschtung vum Nuetssender niewendru méi grouss ze maachen.

E gouf bis an d'1990er Jore vu Broadcasting Center Europe, enger Filial vum RTL Group benotzt, fir nuets d'RTL-Radiosprogrammer an däitscher an englescher Sprooch auszestralen. Dono gouf en un aner Radiosbedreiwer verlount.

Et war een Tuerm dee fräi stoung, mat engem dräieckege Quierschnëtt am stole Fachwierkbau, a war 65 Meter héich.

E stoung eigentlech net zu Maarnech, mä um Terrain vun der Gemeng Parc Housen, an der Lehmkaul zu Duerscht op enger Héicht vu 530 Meter, net wäit ewech vum *Schwaarzenhiwel* (sou op der topographescher Kaart agedroen), eng vun den héchste Plazen zu Lëtzebuerg (535 m).

Nodeems e mat den anere Mëttelwellesenderen niewendrun den 31. Dezember 2015 fir ëmmer ofgeschalt gouf, goufe se den 11. Februar 2016 ofgerappt, an den Terrain op deem se stounge, gëtt dem Lëtzebuerger Staat verkaaft, deen do an de Gebaier Flüchtlingen ënnerbrénge wëll.