open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Julie Marie Vinter Hansen

D**'Julie Marie Vinter Hansen**, gebuer den 20. Juli 1890 zu Kopenhagen, a gestuerwen de 27. Juli 1960 zu Mürren, Schwäiz, war eng dänesch Astronomin. Eng gebräichlech Ofkierzung vun hirem Numm ass JVH.

Hire Papp, de Jørgen Hansen (1837–1911) war Schoulmeeschter a Politiker. Hir Mamm Rasmine Sophie Vinter (1848–1929), huet aus enger Séimannsfamill gestaamt. JVH huet am Joer 1917 en akadeemeschen Ofschloss op der Universitéit Kopenhagen gemaach. Scho wärend de Studien an och duerno huet si am Astronomeschen Observatoire vun der Universitéit geschafft.

An astronomescher Hisiicht ass bekannt, datt si Berechnunge vum Koméit Comas Solas gemaach huet. Hir zu Éiere gouf dee vum Liisi Oterma entdeckten Asteroid 1544 Vinterhansenia genannt.

## Éierungen
* 1940: Annie-Jump-Cannon-Präis fir Astronomie vun der American Astronomical Society.

## Umj Spaweck
* Vinter Hansen op Dansk Kvindebiografis Leksikon
Spoorbach

De **Spoorbach** ass eng Baach an der belscher Provënz Léck an en Niewefloss vun der Hill.

De Spoorbach huet seng Quell um Flouer *Platten Venn* op enger Héicht vu 625 Meter. No engem Laf vu ronn 3&nbsp;km, haaptsächlech a südwestlescher Richtung leeft en op enger Héicht vu 525 Meter an d'Hill.

Eenzeg nennenswäerten Zoufloss ass den Eupener Gruef.
George Howard Herbig

Den **George Howard Herbig**, gebuer den 2. Januar 1920, a gestuerwen den 12. Oktober 2013 zu Honolulu op Hawaii, war en US-amerikaneschen Astronom.

## Seng Aarbecht
1948 krut hie säin Doktertitel (Ph.D.) vun der University of California zu Berkeley. Seng Dissertatiounsaarbecht beschäftegt sech mat T-Tauri-Stären. Déi dozou erfuerderlech Fuerschungen huet hien am Lick-Observatoire gemaach. An de spéidere 60er Joren ass den Observatoire un d'University of California, Santa Cruz, iwwergaangen.

Zu sengen Entwërf gehéiert och den 3m-Shane-Teleskop am Lick-Observatoire. 1988 huet hien op d'Universitéit vun Hawaii gewiesselt, wou hie bis zu sengem Doud geschafft huet.

## Fuerschungsschwéierpunkt
Säin Haaptaufgabegebitt ware spektroskopesch Ënnersich vu jonke Stären, Stäreformatiounen an interstellare Matièren. Hien huet vill T-Tauri-Stäre fonnt. Onofhängeg vum Guillermo Haro huet en d'Herbig-Haro-Objeten entdeckt. Dobäi handelt et sech ëm Gaswolleken, déi zu jonke Stäre gehéieren.

## Éierungen
* 1955: Helen-B.-Warner-Präis vun der American Astronomical Society
* 1969: Éieremedail vun der Universitéit Léck
* 1975: Henry Norris Russell Lectureship vun der American Astronomical Society
* 1980: Bruce Medal
* 1995: Petrie Prize Lecture vun der kanadescher astronomescher Vereenegung.

Den Asteroid Herbig gouf no him genannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Websäit vum George Howard Herbig
Guillermo Haro

De **Guillermo Haro**, gebuer den 13. Mäerz 1913 zu Mexiko-Stad, a gestuerwen de 26. Abrëll 1988, war e mexikaneschen Astronom.

Am Duerchernee vun der mexikanischer Revolutioun ass de Guillermo opgewuess an huet am Ufank Philosophie an der Nationaler Fräier Universitéit Mexiko (UNAM) studéiert. Lues a lues ass säin Interessi a Richtung Astronomie gaangen a 1943 gouf hien als Assistent am nei gegrënnten *Observatorio Astrofísico de Tonantzintla* beruff. Fir säi Wëssen a seng Kenntnesser ze verbesseren ass hien dann an d'USA gaangen an huet do 1943 an 1944 um Harvard-Observatoire geschafft. Dozou koume Stippvisitte beim Case Observatoire, op d'University of Chicago a beim McDonald Observatoire an Texas.

1945 goung hien nees zeréck op den Observatorio Astrofísico de Tonantzintla, wou hien d'Schmidt-Teleskop betreit huet. Hien huet sech da mat dem Studium vu rouden a bloe Stäre beschäftegt. 1947 huet hien op den *Observatorio de Tacubaya* vun der UNAM gewiesselt, wou hien Direkter ginn ass. 1951 huet hien de *Boletin de Los Observatorios de Tonantzintla y Tacubaya* gegrënnt. Bis 1983 huet hien da fir déi Zäitschrëft geschafft. Donieft grënnt hien 1968 den Observatoire zu Sierra San Pedro Mártir, Baja California, deen elo säin Numm dréit.

Wärend senger Aarbecht entdeckt hien onofhängeg vum George Howard Herbig déi sougenannt Herbig-Haro-Objeten. Dobäi handelt et sech ëm Gaswolleken, déi zu jonke Stäre gehéieren. Doriwwer eraus stellt hien e Katalog vun 8.746 bloe Stären a vu 44 bloe Galaxien op. Ausserdeem entdeckt hien en ettlech T-Tauri-Stären, eng Supernova, 10 Novaen an de Koméit C/1954 Y1 (Haro-Chavira).

## Éierung
* 1985: Lomonossow-Goldmedail vun der Sowjetescher Wëssenschaftsakademie.
Antonio Vagnozzi

Den **Antonio Vagnozzi**, gebuer 1950, ass en italieeneschen Amateurastronom an Asteroidenentdecker.

Hie benotzt fir seng Observatiounen de Santa Lucia Stroncone-Observatoire. Tëscht 1993 an 1999 huet hie 45 Asteroiden entdeckt..
Ausser senger Aarbecht mat Asteroiden, sicht hien zanter Jore systematesch no Supernovaen an ass Matentdecker vun der *Supernova SN 1996ae*.

Den Asteroid (7529) Vagnozzi gouf no him genannt.

## Literatur
* Lutz D. Schmadel: *Dictionary of Minor Planet Names*. 5th ed. Springer, Berlin 2003, ISBN 3-540-00238-3 (engl.) Bléck an d'Buch bei Google Book Search
Art-sur-Meurthe

**Art-sur-Meurthe** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Meurthe leeft duerch d'Duerf, dat op enger Héicht vun 215 Meter läit. D'Awunner ginn *Arcois* genannt.

## Kuckeswäertes
* D'Chartreuse vu Bosserville
* D'Schlass aus dem 18. Joerhonnert

 
## Um Spaweck
Pierre Hemmer

De **Pierre Hemmer**, gebuer de 6. Abrëll 1912 zu Ettelbréck, a gestuerwen den 23. November 1976 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Leefer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

## Kuckt och
Lomonossow-Goldmedail

D**'Lomonossow-Goldmedail** ass nom Grënner vun der russescher Wëssenschaft, dem Michail Wassiljewitsch Lomonossow benannt. Zanter 1959 gëtt si normalerweis all Joer vun der Russescher Wëssenschaftsakademie un ee russeschen an un een auslännesche Wëssenschaftler fir aussergewéinlech Leeschtungen an der Wëssenschaft iwwerreecht.

## Präisdréier

* 1959: Pjotr Leonidowitsch Kapiza
* 1961: Alexander Nikolajewitsch Nesmejanow
* 1963: Shinichirō Tomonaga an Hideki Yukawa
* 1964: Howard Walter Florey
* 1965: Nikolai Wassiljewitsch Below
* 1967: Igor Jewgenjewitsch Tamm an Cecil Powell
* 1968: Wladimir Alexandrowitsch Engelhardt an István Rusznyák
* 1969: Nikolai Nikolajewitsch Semjonow a Giulio Natta
* 1970: Iwan Matwejewitsch Winogradow an Arnaud Denjoy
* 1971: Viktor Hambarzumjan an Hannes Alfvén
* 1972: Nikolos Muschelischwili a Max Steenbeck
* 1973: Alexander Pawlowitsch Winogradow a Vladimír Zoubek
* 1974: Alexander Iwanowitsch Zelikow an Angel Tonchev Balevski
* 1975: Mstislaw Wsewolodowitsch Keldysch a Maurice Roy
* 1976: Semjon Isaakowitsch Wolfkowitsch an Hermann Klare
* 1977: Michail Alexejewitsch Lawrentjew a Linus Carl Pauling
* 1978: Anatoli Petrowitsch Alexandrow an Alexander Robert Todd
* 1979: Alexander Iwanowitsch Oparin a Béla Szőkefalvi-Nagy
* 1980: Boris Jewgenjewitsch Paton a Jaroslav Kožešník
* 1981: Wladimir Alexandrowitsch Kotelnikow a Pavle Savić
* 1982: Juli Borissowitsch Chariton an Dorothy Mary Hodgkin
* 1983: Andrei Lwowitsch Kursanow an Abdus Salam
* 1984: Nikolai Nikolajewitsch Bogoljubow a Rudolf Mößbauer
* 1985: Michail Alexandrowitsch Sadowski a Guillermo Haro
* 1986: Swjatoslaw Nikolajewitsch Fjodorow a Josef Řiman
* 1987: Alexander Michailowitsch Prochorow an John Bardeen
* 1988: Sergei Lwowitsch Sobolew a Jean Leray
* 1989: Nikolai Gennadijewitsch Bassow an Hans Bethe
* 1993: Dmitri Sergejewitsch Lichatschow an John Kenneth Galbraith
* 1994: Nikolai Konstantinowitsch Kotschetkow an James Watson
* 1995: Witali Lasarewitsch Ginsburg an Anatole Abragam 
* 1996: Nikolai Nikolajewitsch Krassowski a Friedrich Hirzebruch
* 1997: Boris Sergejewitsch Sokolow a Frank Press
* 1998: Alexander Issajewitsch Solschenizyn an Yosikazu Nakamura
* 1999: Walentin Lawrentjewitsch Janin a Michael Müller-Wille
* 2000: Andrei Wiktorowitsch Gaponow-Grechow an Charles H. Townes
* 2001: Alexander Sergejewitsch Spirin an Alexander Rich 
* 2002: Olga Alexandrowna Ladyschenskaja a Lennart Carleson 
* 2003: Jewgeni Iwanowitsch Tschasow a Michael Ellis DeBakey
* 2004: Guri Iwanowitsch Martschuk an Edward N. Lorenz
* 2005: Juri Andrejewitsch Ossipjan a Peter B. Hirsch
* 2006: Nikolai Pawlowitsch Lawerow a Rodney Charles Ewing 
* 2007: Andrei Anatoljewitsch Salisnjak a Simon Franklin
* 2008: Jewgeni Maximowitsch Primakow an Hélène Carrère d'Encausse
* 2009: Ryoji Noyori a Wadim Tichonowitsch Iwanow
* 2010: Spartak Timofejewitsch Beljajew a Gerardus 't Hooft
* 2011: Wladimir Alexandrowitsch Tartakowsky a Roald Hoffmann
* 2013: Gleb Vsevolodovich Dobrovolsky an de Richard Warren Arnold

## Um Spaweck
*  Präisdréier vun der Lomonossow Goldmedail
Biereninsel

D**'Biereninsel** ass eng 178  grouss Insel an der Barentséi tëscht dem Nordkap a Spitzbergen. Se gehéiert zu Norwegen, an zesumme mat der Inselgrupp Spitzberge bilt se den Territorium Svalbard.

D'Insel gouf den 10. Juni 1596 vun den hollännesche Séifuerer Willem Barents a Jacob van Heemskerk entdeckt.

Nom Spitzbergenvertrag vun 1920, koum d'Insel ënner norwegesch Souveränitéit. Virdru war se Niemandsland.

## Um Spaweck
Eupener Gruef

**Eupener Gruef** ass am Héije Venn d'Bezeechnung fir zwéi Grief.

Deen een ass e klenge Gruef, deen d'Gileppe mat der Soor an hirem ieweschte Laf verbënnt. E gouf am 18. Joerhonnert ugeluecht, op Ufro vun den Eupener Gierwer a Wiewer, fir Produktiounsausfäll duerch Waassermanktem ze reduzéieren.

Den anere Gruef, och nach *Maria-Theresie-Gruef* genannt, gouf 1774 vun der Maria Theresia vun Éisträich uleeë gelooss, fir Grenzstreidereien tëscht dem Herzogtum Limburg an dem Herzogtum Jülich ze zëssen. De Gruef ass 3,8&nbsp;km laang an e féiert schnouerriicht vun Norden no Süden duerch de *Platte Venn*. E läit op der Grenz tëscht dem *Königlichen Torfmoor* am Westen an dem *Brackvenn*, ëstlech dovun. De Gruef ass zimmlech verwuess an net liicht z'erkennen. Vun der N67 aus kann een iwwer en Holzstee dolaanscht goen.
Kanadier-Monument Le Tigelot

D**'Kanadier-Monument** zu Le Tigelot an der Gemeng Jalhay ass e Monument zu Éiere vum Equipage vum Halifax-Bomber MZ829 KN-X 77 vun der 77 Schwadroun vun der Royal Air Force déi um Fluchfeld Full Sutton doheem war an deen den 2. November 1944 um Retour vun enger Missioun op Düsseldorf, eng 500 Meter westlech vun der Uertschaft erofgefall ass. Déi ganz Ekipp déi aus 6 Kanadier an engem Schott bestanen huet, war dobäi ëm d'Liewe komm.

Déi siwen Aviateure goufen um Zaldotekierfecht vun Hotton begruewen.

D'Monument gouf de 16. September 1951 a Presenz vum Albert Adans, Proprietär vum Terrain op deem de Fliger erofgefall war, ageweit.
Autrey (Meurthe-et-Moselle)

**Autrey**, oder och **Autrey-sur-Madon**, ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Duerf läit um Madon, op enger Héicht vun 282 Meter.

 
## Um Spaweck
Avrainville (Meurthe-et-Moselle)

**Avrainville** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Avrainville  läit op enger Héicht vun 239 Meter, eng 11&nbsp;km nërdlech vun Toul, no bei der fréierer Militärbase *136 Toul-Rosières*. Seng Awunner ginn *Avrainvillois* genannt.

## Um Spaweck
* Privat Websäit
Krichsmonument Teuven

Op engem klenge Wee dee vun Teuven op Sippenaeken féiert, steet am Bësch *Bovenste Bos* e Monument dat un Affer vum Éischte Weltkrich erënnert, déi duerch elektreschen Drot ëmkomm waren, denn do op der Grenz mat Holland gespaant war.

D'Monument war 1920 vum Grof Joseph d'Oultremont gestëft ginn. 1940 haten d'Nazien et zerstéiert, an et huet du bis 1962 gedauert, bis et frësch opgeriicht gouf.
Gehier

**Gehier** (Hieren, latäin *cerebrum*, Algriichesch *ἐγκέφαλον* (enképhalon) ass den Numm vun deem Deel vum Zentralnervesystem vun de Wierbeldéieren, deen am Kapp läit, geschützt an der Hiel vum Schiedel, mat ronderëm der Hierenhaut. Et besteet haaptsächlech aus Nerventissu.

## Funktioun
D'Gehier vun de Wierbeldéiere verschafft héichdifferenzéiert Sënnesandréck a koordinéiert komplex Komportementer. Et ass d'Zentralplaz fir differenzéiert Informatiounen ze sammelen an auszeginn, déi den Organismus verschafft.

## Opbau vum Gehier vun de Wierbeldéieren

* Prosencephalon (Viischt Hieren)
** Telencephalon (Endhieren, „Cerebrum“)
*** Cortex cerebri
*** Subcortical Kären
**** Basalganglien
**** Claustrum
**** Corpus amygdaloideum (Mandelkäer/Mandelkierper, „Amygdala“)
** Diencephalon (Tëschenhieren)
*** Thalamus
*** Epithalamus
*** Subthalamus
*** Hypothalamus (mam Hypothalamus verbonnen ass d'Hypophys)
*** Metathalamus
* Mesencephalon (Mëttel Hieren)
** Tectum
** Tegmentum
** Crura cerebri
* Rhombencephalon (Rautenhieren)
** Metencephalon (Hënnescht Hieren)
*** Cerebellum (Kleng Hieren)
**** Vermis
**** Zwou Hemisphären (Hierenhalschechten)
*** Pons
** Myelencephalon (Nohieren, Medulla oblongata)

## Um Spaweck
Nasir al-Mulk-Moschee

D**'Nasīr al-Mulk Mosque** (Farsi: مسجد نصیر الملك – *Masjed-e Nasir ol Molk*) ass eng traditionell Moschee zu Shiraz am Iran, op der Goade-e-Araban-Plaz.

Se gouf an der Qājār-Epoch, tëscht 1876 an 1888, op Uerder vum Mirza Hasan Ali Nasir al Molk, engem vun den Herrscher vun der Qajar Dynastie, gebaut.

D'Architekte waren de Muhammad Hasan-e-Memar an de Muhammad Reza Kashi Paz-e-Shirazi.

An der Fassad vun der Moschee ass besonnesch vill faarwegt Glas verschafft, an et sinn och aner traditionell Design-Elementer ze gesinn, wéi de *Panj kāseh-i* (*fënnef Konkaven*).

D'Moschee gouf restauréiert, a se gouf 1955 als nationaalt Monument geschützt. Se gëtt vun der Nasir Al-Molk Endowment Foundation ënnerhalen.

## Galerie

Image:Masjed Nasir ol Molk shiraz.jpg|Bannenhaff
Image:Nasirolmolk arcade shiraz.jpg|Süd-Arkad.

Image:Panj kaseh i.jpg|Vue op de Plaffong an e "Panj kaseh-i".

Image:Nasirolmolk mosque warm light.jpg|Sonnenënnergang
Image:Nasr ol Molk mosque vault ceiling.jpg|Plaffong vun engem vun de Verwëllefer
Image:Nasr ol Molk mosque vault ceiling 2.jpg‎|En anere Plaffong 
Image:Nasr ol Molk mosque inside colorful.jpg|Interieur


## Um Spaweck
*Fotoen:
**Shiraz Nasir al Molk Mosque 
**Koncaven
**BBC Farsi - Nasir ol Molk
Caterpillar 773A

De **Caterpillar 773A** ass ee sougenannten *Off-Highway-Truck* oder *Dumper*, dat heescht e Schwéierlaaschtcamion deen net op der ëffentlecher Strooss däerf fueren.

Et ass ee Camion deen haaptsächlech a Minièren am Dagbau benotzt gëtt fir Ofraummaterial ze deplacéieren, a fir nëtzlech Mineraler bei de Briecher a bei d'Sënneranlagen ze transportéieren.

## 773A an Zifferen
*Motor: 8 Zylinder V
*Motorleeschtung: 560 PS
*Hubraum: 18 000 ccm 
*Gewiicht eidel: 35 900&nbsp;kg
*Maximalgewiicht: 85 900&nbsp;kg
*Längt: 8,70 m
*Breet: 4,07 m
*Héicht: 4,19 m
*Pneuen: 21.00-35, 32 Plis

## Kuckt och
*Caterpillar 775E
Avril (Meurthe-et-Moselle)

**Avril** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Uertschaft läit op enger Héicht vun 266 Meter, eng 9&nbsp;km südëstlech vun Hayange. Seng Awunner ginn *Avrilois* genannt.

Vun 1871 bis 1918 louch Avril op der Grenz mat Däitschland.

## Um Spaweck
Monument 740th Tank Battalion

D**'Monument vum [[740th Tank Battalion]]** ass e Krichsmonument an der klenger Uertschaft Neufchâteau an der Gemeng Dalhem dat un d'Aktioune vum Batailloun wärend der Ardennenoffensiv erënnert.

D'Monument steet op der *Place des Combattants* als Ërennerung un déi gefalen Zaldoten an der Ardennerschluecht, an als Merci un d'Awunner vun Neufchâteau, déi den amerikaneschen Zaldoten an där Zäit gehollef hunn
Pina

**Pina** ass en däitsche Film aus dem Joer 2011.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film als Dokumentarfilm ugeluecht a weist Danzzeene vun der Choreographin Pina Bausch mat dem Tanztheater Wuppertal.

De Film ass an 3D gedréint.

## Choreographien am Film
* Le sacre du printemps
* Vollmond
* Café Muller
* Kontakthof

## Um Spaweck
* Filmportal.de
Jean-Pierre Hoscheid

De **Jean-Pierre Hoscheid** oder **Jim Hoscheid**, gebuer den 22. Juni 1912 zu Biissen, a gestuerwen de 15. Mee 1988 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an der Positioun vum Golkipp, Olympionik a Foussballtrainer.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

Tëscht dem 17. Mäerz 1935 am 14. Mee 1939 huet hie 27-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Tëscht dem 18. Juli 1948 am 26. Juni 1949 huet de Jim Hoscheid déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp trainéiert, déi an där Zäit 10 Matcher gespillt huet. Hie war och den Haapttrainer vun der lëtzebuergescher Ekipp bei den Olympesche Summerspiller 1948 zu London.

Hie war de Grousspapp vum Denis Scuto.

## Kuckt och
Rudy Houtsch

De **Rudy Houtsch** oder **Rudolf Houtsch**, gebuer den 8. Januar 1916 zu Diddeleng, an do gestuerwen den 20. Dezember 2003, war e lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

## Palmarès
* 19. am Generalklassement vum Tour de Luxembourg 1936.
** 6. an der 5. Etapp

## Kuckt och
Cercle Pierre Roberti

De **Cercle Pierre Roberti - Société Grand-Ducale des amateurs de l'Ex-libris** ass eng lëtzebuergesch ASBL déi de 14. Abrëll 1987 zu Lëtzebuerg gegrënnt gouf.

D'Zil vum Veräin ass:

De Grënnungspresident war de Pierre Roller (bis Abrëll 1990), duerno:

* bis 1995: Abbé Alphonse Wolzfeld, 
* 1995 – 2018: Istvan von Habsburg-Lothringen
* 2018 – : Jean-Marie Reding

## Kuckt och
*Exlibris
## Um Spaweck
* Eng kuerz Presentatioun vum Veräin
Bureau des longitudes

De **Bureau des longitudes** ass e franséischt astronomescht Institut.

## Geschicht an Aufgaben

De Bureau des longitudes gouf de 25. Juni 1795 gegrënnt. Déi néideg Aufgab war deemools, de Längtegrad op Séi ze bestëmmen (Längteproblem).

D'Aufgabestellung huet sech am Laf vun de Joerhonnerte staark verännert. Haut ass de Bureau des longitudes ee vun den astronomeschen Zentere fir Epheremiderechnung. An internationaler Aarbechtsdeelung kruten e puer Instituter besonnesch Aufgaben zougewisen. Instituter, déi Ephemeriderechnunge fir d'Astronomen aus aller Welt bedreiwen, si virun allem: de United States Naval Observatory (USNO), d'Astronomescht Recheninstitut (ARI) an de Bureau des longitudes.

## Bekannt Memberen

Bekannt Membere vum Bureau des longitudes waren, respektiv sinn:

* Charles Messier (1730–1817)
* Pierre Méchain (1744–1804)
* Jean-Baptiste Joseph Delambre (1749–1822)
* Claude-Louis Mathieu (1783–1875)
* François Arago (1786–1853)
* Augustin Louis Cauchy (1789–1857)
* Noël Marie Paymal Lerebours (1807–1873)
* Hervé Faye (1814–1902)
* Armand Hippolyte Louis Fizeau (1819–1896)
* Jean Bernard Léon Foucault (1819-1868)
* Henri Poincaré (1854–1912)
* Roger Cayrel (* 1925)

## Kuckt och

* Connaissance des temps

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum Bureau des longitudes
Arnold Kieffer

Den **Armold "Boy" Kieffer**, gebuer den 30. September 1910 zu Nidderkuer, a gestuerwen den 28. Juni 1991 zu Déifferdeng, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

Tëscht dem 6. November 1932 am 24. Mee 1947 huet hie 25-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hien ass de Brudder vum Alfred Kieffer.

## Kuckt och
Willy Klein

De **Willy Klein**, gebuer den 11. Oktober 1912 zu Diddeleng, an do gestuerwen de 15. Juli 2004, war e lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

## Kuckt och
Leval-Chaudeville

**Leval-Chaudeville** (op Wallounesch *Al Vå-Tchôdveye*) ass eng Sektioun vun der belscher Gemeng Beaumont a Wallounien an der Provënz Hainaut.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Leval-Chaudeville eng eegestänneg Gemeng.

D'Uertschaft läit op enger Héicht vun 160 Meter am Dall vun der Hantes.

Um Kierfecht vu Leval läit de belsche Pilot a Resistenzler Fernand Jacquet begruewen.
## Um Spaweck
* Presentatioun vu Leval-Chaudeville
Henri Koch

Mat **Henri Koch** ka gemengt sinn:
* Henri Koch (Politiker) (1910 - 1987), lëtzebuergesche Politiker (CSV)
* Henri Koch (Bobfuerer) (1904 - 1984), lëtzebuergesche Bobfuerer
* Henri Koch-Kent (1906 - 1999), lëtzebuergeschen Historiker, Journalist a Publizist
Henri Koch (Bobfuerer)

Den **Henri Koch**, gebuer de 14. Oktober 1904, a gestuerwen den 11. Mee 1954, war e lëtzebuergesche Bobfuerer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Wanterspiller 1936 zu Garmisch-Partenkirchen vertrueden.

## Kuckt och
Claude-Louis Mathieu

De **Claude-Louis Mathieu**, gebuer de 25. November 1783 zu Mâcon, a gestuerwen de 5. Mäerz 1875 zu Paräis, war ee franséische Mathematiker an Astronom.

Dem Mathieu säin Aarbechtsgebitt war Populatiounsstatistik an Distanzbestëmmung. Vun 1817 un hat hien eng Aarbechtsplaz beim Bureau des longitudes. Spéider gouf hie Professer am Collège de France an 1829 Professer an der École polytechnique.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vum C. L. Mathieu am Astrophysics Data System
*  N. N.: ''Mathieu, C. L.'' Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Vol. 36 (1876), S. 158 (Noruff)
Beaumont (Meurthe-et-Moselle)

**Beaumont** franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Dierfchen, mat enger Populatioun vun nëmmen 72 Leit (2008), läit op enger Héicht vun 284 Meter, eng 21&nbsp;km nordwestlech vun Toul, am *Parc naturel régional de Lorraine*.

D'Uertschaft läit am Parc naturel régional de Lorraine

Seng Awunner ginn, firwat och ëmmer, *Sambumontais* genannt.
## Nopeschgemengen
* Mandres-aux-Quatre-Tours
* Seicheprey
* Rambucourt

## Um Spaweck
William N. Lipscomb

De **William Nunn Lipscomb**, gebuer den 9. Dezember 1919 zu Cleveland, Ohio, a gestuerwen de 14. Abrëll 2011 zu Cambridge, Massachusetts, war en US-amerikanesche Cheemiker.

Hie gouf 1959 Professer op der Harvard Universitéit an huet ënner anerem an de Beräicher Rëntgestrukturanalys a Kristallziichtung geschafft. Fir d'Erfuerschung vum stereocheemeschen Opbau an der theoreetescher Erklärung vun de Boranen krut hien 1976 den Nobelpräis fir Chimie. Hien huet seng Resultater och op aner Stoffgruppen iwwerdroen, wéi z.&nbsp;B. d'Carboranen.

Méi spéit huet hie sech mam strukturellen Opbau an dem Fonctionnement vu Proteinne beschäftegt, och mat Hëllef vun der Proteinkristallographie.

## Kuckt och
* Lëscht Nobelpräis Chimie
* Lëscht vu Cheemiker
Nicolas Kremer

Den **Nicolas** ("**Nic**" oder "**Néckel**") **Kremer**, gebuer de 15. Abrëll 1916 zu Déifferdeng, a gestuerwen den 1. Abrëll 2001 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergesche Vëlossportler, Olympionik, Politiker an Auteur.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

Am Zweete Weltkrich war hien en aktive Resistenzler, deen als Passeur aktiv war bis hie selwer d'Land huet misse verloossen.

Hie war 1945 Member vun der Assemblée consultative. Hie gouf bei de Chamberwale vum 21. Oktober 1945 an d'Chamber gewielt an huet säi Mandat als Deputéierte bis 1948 behal.

## Gielercher
* 
* 

## Kuckt och
Jean Krombach

De **Jean Krombach**, gebuer de 17. Juli 1910 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 4. Januar 1999 zu Dikrech, war e lëtzebuergesche Leefer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

## Kuckt och
Connaissance des temps

D**'Connaissance des temps** ass en amtlecht astronomescht Joerbuch a Frankräich.

D'Joerbuch ëmfaasst an engem éischten Deel d'Daten, déi fir d'Benotze vu Grondlagen noutwendeg sinn, an an engem Tabellendeel d'Epemeride vu Sonn, Mond, Planéiten a vun de wichtegste Planéitemounden.

Et besteet e Begleetband mat Erklärungen, deen net all Joer aktualiséiert gëtt. (vgl. Literaturhiweiser ënnen).

De franséischen Astronom Jean Picard huet d*'Connaissance des temps ou des mouvements célestes* (Kenntnesser vun Zäiten oder vun den Himmelsbeweegungen) gegrënnt. Als éischt nationaalt Ephemerid iwwerhaapt, ass dat Buch am Joer 1679 erauskomm. An de Jore 1760 bis 1776 gouf d'Wierk vum Jérôme de Lalande publizéiert.

## Kuckt och

## Literatur
* Bureau des longitudes: *Introduction aux éphémérides astronomiques. Supplément explicatif à la Connaissance des temps.* ISBN 978-2-86883-298-6
Kirmessief

D**'Kirmessief** ass eng kleng Baach am belsch-däitsche Grenzgebitt am Héije Venn.

Se huet hir Quell an engem Muer um *Bovelervenn* op enger Héicht vu 640 Meter. Vu do aus leeft se no Westen, fir no ronn 1.400 Meter op déi belsch-däitsch Grenz ze stoussen.

Op enger Längt vu 500 Meter mécht se dann d'Grenz tëscht den zwee Länner, fir dann duerch d'Griecht vum *Leyloch* weider an de Rurdall ze lafen, wou se op enger Héicht vu 520 Meter, nërdlech vum Klouschter Reichenstein an d'Rur leeft.
Marcel Leineweber

De **Marcel Leineweber**, gebuer de 7. Dezember 1912 zu Péiteng, a gestuerwen de 5. November 1969 zu Nidderkuer, war e lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

## Kuckt och
Mathias Logelin

De **Mathias Logelin** oder **Metty Logelin**, gebuer de 24. Abrëll 1907 zu Déifferdeng, a gestuerwen den 31. Oktober 1999 zu Beetebuerg, war e lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1928 zu Amsterdam an 1936 zu Berlin vertrueden. 1934 war hie Vizeweltmeeschter op de Réng.

## Kuckt och
Jacques Majerus

De **Jacques Majerus**, gebuer den 28. Mäerz 1916 zu Wolz, a gestuerwen den 18. Januar 1972 zu Arosa, war e lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

Hie war e Brudder vum Jean Majerus (1914) an de Schwéierpapp vum Edy Schütz.

## Kuckt och
Victor Majerus

De **Victor Majerus**, oder Maj**é**rus, gebuer de 26. Mäerz 1913 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 10. Juni 1978 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik, dee bei der Jeunesse Esch gespillt huet.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

Tëscht dem 21. Januar 1934 am 30. Abrëll 1939 huet de Victor Majerus 28-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Säin Zwillingsbrudder Alphonse war och Foussballspiller bei der Jeunesse.

## Kuckt och
SNCB-Linn 47

D**'SNCB-Linn 47** vu Sankt Vith bis op d'belsch-lëtzebuergesch Grenz zu Lengeler geet zeréck op en Arrangement tëscht dem Däitsche Räich an dem Goussherzogtum Lëtzebuerg vun 1883.

D'Streck huet vu Sankt Vith iwwer Lommersweiler, Auel, Reuland, Oudler op Lengeler gefouert, wou se dann Uschloss un déi lëtzebuergesch Streck Ëlwen-Wilwerdang hat. Op der Streck gëtt et zwéin Tunnellen: deen tëscht Lommersweiler an Hemmeres mat enger Längt vun 386 Meter an deen op der Grenz tëscht Lengeler a Wilwerdang, dee 790 Meter laang ass. Se huet iwwer eng Parti Brécke gefouert vun deenen déi gréisser, déi iwwer d'Our gefouert hunn, nëmme méi deelweis erhale sinn oder am Zoch vum Uleeë vu RAVelsstrecken duerch nei Foussgängerbrécken ersat goufen.

Déi 22,7&nbsp;km laang Streck, déi zum Reseau vun der sougenannter Vennbunn gehéiert huet, ass no zwee Joer Bauen de 4. November 1889 a Betrib gaangen. Am Zweete Weltkrich goufen déi meescht Brécken zerstéiert an net méi opgeriicht. Déi eenzeg, déi erëm opgeriicht gouf, ass d'Bréck vun Oudler.

Zu Sankt Vith hat se Uschloss un d'Linn 46 (Lommersweiler-Steinebrück) an domat un d'Westäifelbunn op Prüm, un d'Linn 48 (Sankt Vith-Raeren) an un d'Eisebunnsstreck Libramont - St. Vith.

Iwwer déi fréier Streck féiert haut d'RAVelstreck *Ligne 47*.
 
## Distanzen
*St-Vith: PK 88,9
*Lommersweiler: PK 95,1
*Reuland: PK 99,9
*Oudler: PK 104,9
*Lengeler: PK 108,4
* B-L Grenz PK 111,4
Léon Mart

De **Léon Mart**, gebuer den 18. September 1914 zu Esch-Uelzecht, an do gestuerwen de 14. Juli 1984, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

Tëscht dem 4. Juni 1933 am 10. Mäerz 1946 huet de Léon Mart 24-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 16 Goler geschoss.

## Kuckt och
Michel Medinger sen.

De **Michel Medinger**, gebuer als **Cornelius Michel Medinger** de 17. Januar 1909 an der Stad Lëtzebuerg an do gestuerwen de 15. August 1992, war e lëtzebuergesche Leefer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin am 5000&nbsp;m-Laf vertrueden.

Hien ass de Papp vum Michel Medinger dee Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1964 vertrueden huet.

## Kuckt och
Pieter van den Keere

De **Pieter van den** (oder **van der**) **Keere**, och **Peter Kaerius**, gebuer am Joer 1570 zu Gent an och do am Joer 1630 gestuerwen, war e belsche Kofferstiecher an Editeur.

## Liewen a Wierk
De Pieter van den Keere gouf 1570 als Jong vum Buchdrécker a Schrëftgéisser Hendric van den Keere dem Jéngsten zu Gent gebuer. Wéinst de reliéisen Onrouen a Verfollgunge goung hien op London, wou hien eng Schaff als Kofferstiecher fonnt huet.

Seng éischt Stéch sinn am John Norden senger "*Speculum Britanniae*" (1593) ze fannen, dorënner Vueë vu London an der Westminsterabtei aus der Vulleperspektiv. 1596 koum de Van den Keere an Holland zeréck an huet sech zu Amsterdam niddergelooss, wou hie bis zu sengem Doud gelieft a geschafft huet.

Nieft senger Aarbecht als Kofferstiecher war hie vu 1609 un och Editeur. Sou huet hien ë.&nbsp;a. 1613 e puer Globen un d'Rotterdamer Admiralitéit geliwwert. 1617 huet hien den hollänneschen Atlas *Germania inferior* publizéiert, mat sengem Numm als Auteur a mat eegene Kaarten. Nieft verschiddenen topographeschen Eenzelblieder ë.&nbsp;a. vun Amsterdam (1618), Nürnberg (1619) an dem Herzogtum Württemberg (1619) huet de Van den Keere 1621 eng Weltkaart gestach, d*'Nova totius terrarum orbis*, déi beim Jan Janszoon zu Amsterdam erauskoum.

No 1620 schéngt et, wéi wann hien e grousse Kofferstéchhandel bedriwwen hätt.

Hien ass 1630 zu Gent gestuerwen.

## Um Spaweck

* De van den Keere am Konschthandel
Yo-Yo

E **Yo-Yo** (oder **Jo-Jo**) ass e Spillgezei, dat aus 2 Scheiwe besteet, déi duerch eng Achs verbonne sinn. Un der Achs ass eng Schnouer festgemaach, där hiert anert Enn mat enger Schlauf um Mëttelfanger festgehale gëtt. D'Spill besteet doran, de Yo-Yo sech laanscht déi opgewéckelt Schnouer ofrullen ze loossen. Duerch d'Inertie vun der Rotatioun vun der Achs rullt e sech vum selwen, wann en um Wupp vun der Schnouer ukomm ass, nees op.

D'Wuert *Yo-Yo* kënnt aus dem Tagalog. E gëtt, nieft dem Dillendapp, als eent vun den eelste Spillgezeier iwwerhaapt ugesinn. Schonn op anticke griichesche Vase vu viru bal 2.500 Joer gëtt et e Bild dovun.

Am 18. Joerhonnert war en a Groussbritannien als *bandalore* bekannt. D'Fransousen hunn en dunn *émigrette* genannt. An den 1920er Jore koum en an den USA a Moud, an 1930 huet den Donald Duncan den Numm Yo-Yo als Mark deposéiert a kommerzialiséiert.

Ëm 1962 hat de Yo-Yo e weideren Héichpunkt.

### Literatur
* Le Monde du Yo-Yo (original: Yo-Yo World Trick Buch) Éditions Luc Gachet.

## Um Spaweck

* France Yo-Yo Association
* France Yo-Yo Association, Yo-Yo Forum fir Frankräich
Voinémont

**Voinémont** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

## Um Spaweck
Édouard Widung

Den **Nicolas André Édouard Widung**, gebuer den 10. Juli 1906, a gestuerwen den 31. Mäerz 1991 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Apdikter.

Hien ass den 31. Mee 1930 zu Lëtzebuerg als Apdikter zougelooss ginn. 1933 huet hien dem Jacques Bos seng Apdikt, d'Mouerenapdikt um Roude Pëtz an der Stad Lëtzebuerg, ofkaaft.

Den Édouard Widung huet sech den 10. Februar 1934 mat der Madeleine Peters bestuet.Der Koppel hire Fils, de Robert Widung, gebuer den 11. Mee 1942, ass och Apdikter ginn.

## Literatur
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 3 (S-Z). Eigenverlag, Luxemburg, S. 1343-1756, 1-24.
Xirocourt

**Xirocourt** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Duerf läit op enger Héicht vu ronn 300 Meter, am Dall vum Madon.
## Nopeschgemengen
* Vaudigny 
* Germonville 
* Bralleville 
* Jevoncourt
* Saint-Firmin
* Praye
* Affracourt
* Tantonville

 
## Um Spaweck
T Coronae Borealis

Den **T Coronae Borealis** (kuerz *T CrB*) ass eng rekurréierend (zeréckkommend) Nova am Stärebild Corona Borealis, déi ronn 2.000 Liichtjoer vun eis ewech ass. Seng visuell Magnitudeläit bei 10,8 mag. 1866 an 1946 war seng Hellegkeet kuerz op 2,0&nbsp;mag geklommen.

Et handelt sech ëm en Duebelstäresystem, bei deem sech een ausgedeenten Roude Ris an ee kompakten Wäissen Zwerg a kuerzem Ofstand ëmkreesen. D'Matière aus dem Gasmantel vum Roude Ris stréimt op de wäissen Zwerg iwwer. Gëtt eng kritesch Mass erreecht, setze Fusiounsprozesser an, déi als explosiounsaarteg Hellegkeetsausbréch gesi kënne ginn.

De Buschtaf "T" virun dem Numm identifizéiert no de Konventioune fir d'Benennung vu verännerleche Stären, dëse Stär als drëtten, deen am Stärebild Corona Borealis (nërdlech Kroun) entdeckt gouf.

* Wäissen Zwerg
* Roude Ris
Roger Pigaut

De **Roger Pigaut**, gebuer als *Roger Paul Louis Pigot* den 8. Abrëll 1919 zu Vincennes a gestuerwen de 24. Dezember 1989 zu Paräis, war e franséische Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.

## Filmer
### als Schauspiller (Auswiel)
* 1943: *Douce* vum Claude Autant-Lara
* 1944: *[[Sortilèges]]* vum Christian-Jaque
* 1945: *[[L'invité de la onzième heure]]* vum Maurice Cloche
* 1947: *La rose de la mer* vum Jacques de Baroncelli
* 1947: *[[Antoine et Antoinette]]* vum Jacques Becker
* 1948: *Les frères Bouquinquant* vum Louis Daquin
* 1952: *[[La Maison dans la dune (Film, 1952)|La Maison dans la dune]]* vum Georges Lampin
* 1952: *La caraque blonde* vum Jacqueline Audry
* 1954: *[[Le comte de Monte-Cristo (Film 1954)|Le comte de Monte-Cristo]]* vum Robert Vernay
* 1953: *[[Teodora, imperatrice di Bisanzio]]* vum Riccardo Freda
* 1954: *[[Napoléon (Film, 1955)|Napoléon]]* vum Sacha Guitry
* 1967: *[[J'ai tué Raspoutine]]* vum Robert Hossein
* 1967: *[[Indomptable Angélique]]* vum Bernard Borderie
* 1968: *[[Angélique et le sultan]]* vum Bernard Borderie
* 1968: *[[Mayerling (Film, 1968)|Mayerling]]* vum Terence Young
* 1968: *[[Catherine, il suffit d'un amour]]* vum Bernard Borderie
* 1978: *[[Une histoire simple]]* vum Claude Sautet

### als Regisseur (Kino)
* 1971: *[[Comptes à rebours]]*
* 1972: *[[Trois milliards sans ascenseur]]*
* 1976: *[[Le Guêpier]]*
### als Dréibuchauteur
*1972: *Trois milliards sans ascenseur* vum Roger Pigaut

## Um Spaweck
Nicolas Rothermel

Den **Nicolas Rothermel**, gebuer de 5. Abrëll 1805 zu Simmern bei Koblenz, a gestuerwen de 25. Mäerz 1871 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Apdikter. Hien ass den 12. Abrëll 1832 zu Lëtzebuerg als Apdikter zougelooss ginn, wou hien d'Mouerenapdikt an der Stad Lëtzebuerg vum Albert Lenoël iwwerholl huet.

Hien huet sech den 9. August 1832 mat der Catherine-Hélène Wurth (1808-1836), der Duechter vum Dokter Louis Wurth bestuet. D'Koppel hat zwee Kanner: de François Rothermel (*1833) an de Jules Rothermel (*1835). Den drëtte Bouf, de Louis Charles Rothermel (*1845) war aus engem zweete Bestietnes mat der Virginie Rosset.

De François an de Louis Charles goufen allebéid Apdikter; de Jules gouf Affekot a spéider Friddensriichter op der Cap an zu Réimech, duerno Riichter zu Dikrech an an der Stad.

Den Nicolas Rothermel war ee vun de Grënner vun der Société des hauts-fourneaux luxembourgeois.

Dem Nicolas Rothermel säi Brudder Joseph Rothermel war Apdikter zu Arel.

## Literatur
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 2 (H-R). Eigenverlag, Luxemburg, S. 653-1342.
* Liez, N., 1886. *Dictionnaire avec des notices biographiques et bibliographiques de tous les membres du corps médical luxembourgeois pendant le XIXe siècle.* Veuve M. Bourger-Blum, Luxembourg 1886, III, 167 S.
* Mersch, J., 1967. *La famille Wurth.* Biographie nationale du pays de Luxembourg., fasc. 15: 165-378. http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=luxbio&vol=15&page=182&zoom=3
* Toelle, A., 1920. *Kurze Geschichte des Apothekerwesens im Grossherzogtum Luxemburg*. Hofdruckerei Victor Buck, Luxemburg, 19 S.
Louis Charles Rothermel

De **Louis Charles Rothermel**, gebuer den 21. Juli 1845 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen de 15. Oktober 1872, war e lëtzebuergeschen Apdikter.

Hien ass den 20. November 1871 zu Lëtzebuerg als Apdikter zougelooss ginn an huet du sengem verstuerwene Papp, dem Nicolas Rothermel, seng Apdikt, d'Mouerenapdikt an der Stad Lëtzebuerg, iwwerholl.

De Louis Charles Rothermel huet 1870 als Apdikterkandidat un der 2. Expeditioun vum lëtzebuergesche "Comité de secours" deelgeholl, déi sech zu Saarlouis an Ars-sur-Moselle ëm d'Zaldoten, déi am Franséisch-Preisesche Krich blesséiert gi waren, gekëmmert huet.

De Louis Charles Rothermel war de Brudder vum François Rothermel.

## Literatur
* Anonym, 2001. *Personnagen: Louis Charles Rothermel.* Lëtzebuerger Journal 2001, Nr. 137 (21./22. Jul.): 15.
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 2 (H-R). Eigenverlag, Luxemburg, S. 653-1342.
* Mersch, J., 1967. *La famille Wurth.* Biographie nationale du pays de Luxembourg., fasc. 15: 165-378. http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=luxbio&vol=15&page=182&zoom=3
* Liez, N., 1886. *Dictionnaire avec des notices biographiques et bibliographiques de tous les membres du corps médical luxembourgeois pendant le XIXe siècle.* Veuve M. Bourger-Blum, Luxembourg 1886, III, 167 S.
* Toelle, A., 1920. *Kurze Geschichte des Apothekerwesens im Grossherzogtum Luxemburg*. Hofdruckerei Victor Buck, Luxemburg, 19 S.
Roude Pëtz

De **Roude Pëtz** war e Pëtz an der Stad Lëtzebuerg. E gouf ëm 1740 ugeluecht, fir d'Festung Lëtzebuerg mat Drénkwaasser ze versuergen. Dofir gouf e 64&nbsp;m déiwe Schacht an de Sandstee gesprengt. Ronderëm de Pëtz war e klengen Tiermchen aus rouden Zillen, wouduerch de Pëtz säi Spëtznumm krut. E war op der Plaz, wou d'Lantergässel an d'Groussgaass zesummekommen. Nom Londoner Vertrag 1867 gouf en ofgerappt.

D'Waasser gouf mat 2 Fässer, déi jee 108 Liter konnte faassen, un engem Hanfseel eropgezunn. Dëst geschouch mat Hëllef vun engem Trietrad, dat vun Zaldoten, déi eng Strof ofzedrummen haten, un d'Dréine bruecht gouf a sou d'Seel ronderëm eng Wann op-, respektiv ofgewéckelt huet. All 10 Minutten ass sou eng Charge Waasser eropgezu ginn.

Haut ass vum Roude Pëtz just den Numm Rescht bliwwen. Op der Plaz gouf 1982 e Sprangbuer opgeriicht, op deem eng Grupp Figuren - 4 Museker, 5 Schof an 2 Kanner - en Hämmelsmarsch duerstellen. D'Skulpture si vum Wil Lofy, dee sech selwer an enger vun de Figuren (dem Akkordeonist) veréiwegt huet.

## Biller

Luxembourg, Roude Pëtz (vers 1915).jpeg|Géint 1915 um *Roude Pëtz*


## Um Spaweck

* Marc Thoma, Et wor emol ... zu Lëtzebuerg - "De Roude Pëtz", Reportage op rtl.lu den 13. Januar 2020
*Isabelle Yegles, Les fontaines en ville haute et la représentation de l'animal an: Ons Stad, 97/2011, S. 54
*Rolph Ketter: De neie Roude Pëtz. an: *Ons Stad* 10/1982, S. 8-9. (Iwwer d'Entstoe vum Sprangbuer)
Stär 2. Gréisst

Als **Stär 2. Gréisst** ginn zanter der Griichescher Antiquitéit déi hell Fixstäre bezeechent, déi de Stärebiller hir typesch Gestalt ginn.

Mam Teleskop kënne Stäre bis zur 2.Gréisst och am Dag observéiert ginn, wat ë.&nbsp;a. fir d'absolut Koordinatebestëmmung vu Fundamentalstäre wichteg ass.

## Opfällegkeet
Si erschéngen ongeféier hallef sou hell wéi déi 23 Stäre vun der 1. Gréisst.
Um ganze Stärenhimmel gëtt et 70 Stäre vun der 2. Gréisst. Besonnesch opffälleg ënner hinne si follgend Konstellatiounen:
* Ursa Major, op Lëtzebuergesch „Grousse Bier oder grousse Won“ (nëmmen dee mëttlere Stär ass méi schwaach),
* weider gutt ze gesinn ass de grousse *W* genannt Stärebild Cassiopeia
* um Summerhimmel dat grousst Kräiz vum Stärebild Cygnus (Schwan),
* an um Wanterhimmel d'Duebelrei vun den Zwillingen an d'Orionceinture, déi allebéid nach vum Wantersechseck iwwertraff ginn.

## Geschicht
D'Bezeechnung 2. Gréisst (respektiv. Gréissteklass) staamt vun de fréieren Astronomen Hipparchos (190–125 v.&nbsp;Chr.) a Ptolemäus (100–160). De Ptolemeus ass mat senger Skala bis zur 6. Gréisst fir déi schwächst mat bloussem A siichtbar Stäre gaangen.

* Stär 1. Gréisst
* Visuell Magnitude
Corneille Schroeder

De **Corneille Schroeder**, gebuer de 14. November 1844 zu Klierf, a gestuerwen den 30. Januar 1917 zu Rodange, war e lëtzebuergeschen Apdikter.

Hien ass den 20. November 1871 zu Lëtzebuerg als Apdikter zougelooss ginn. Nom Doud vum Louis Charles Rothermel am Joer 1872 huet hien d'Mouerenapdikt an der Stad Lëtzebuerg iwwerholl, déi hien 1898 un den Nicolas Klees verkaf huet.

1899 huet de Schroeder d'Apdikt vu Rodange, déi dem Nicolas Witry gehéiert huet, kaaft. No sengem Doud huet säi Jong, de Camille Schroeder, deen och Apdikter war, d'Officine iwwerholl.

## Literatur
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 3 (S-Z). Eigenverlag, Luxemburg, S. 1343-1756, [1]-23, [1].
* Mersch, J., 1967. *La famille Wurth.* Biographie nationale du pays de Luxembourg., fasc. 15: 165-378. http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=luxbio&vol=15&page=182&zoom=3
* Liez, N., 1886. *Dictionnaire avec des notices biographiques et bibliographiques de tous les membres du corps médical luxembourgeois pendant le XIXe siècle.* Veuve M. Bourger-Blum, Luxembourg 1886, III, 167 S.
* Toelle, A., 1920. *Kurze Geschichte des Apothekerwesens im Grossherzogtum Luxemburg*. Hofdruckerei Victor Buck, Luxemburg, 19 S.
Trois milliards sans ascenseur

** Trois milliards sans ascenseur ** ass e franséisch-italieenesche Film vum Roger Pigaut aus dem Joer 1972.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt de komplizéierten Iwwerfall op eng Bijousausstellung.
François Rothermel

De ** Jean Mathias François Rothermel**, gebuer de 14. Juli 1833 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 1. November 1869 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergeschen Apdikter.

De François Rothermel ass den 3. Juni 1859 zu Lëtzebuerg als Apdikter zougelooss ginn a gouf den 20. Juli 1859 autoriséiert, déi éischt Apdikt zu Esch-Uelzecht z'etabléieren. No sengem fréien Doud ass d'Apdikt vum Étienne Welschbillig, deen den 9. Dezember 1842 zu Iechternach gebuer war, iwwerholl ginn, an dee se da spéider u säi Fils Guillaume Welschbillig verkaf huet.

De François Rothermel war mat der Céline André bestuet; d'Koppel hat dräi Kanner.

Hie war de Jong vum Nicolas Rothermel an de Brudder vum Louis Charles Rothermel.

## Publikatioun
Rothermel, F., 1864. *Ueber Bieranalysen.* Bulletin de la Société des sciences médicales du Grand-Duché de luxembourg, 1, S. 75-79. [als Facsimile an: Bulletin de la Société des sciences médicales du Grand-Duché de luxembourg 1995, No. 1, Numéro spécial.]

## Literatur
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 2 (H-R). Eigenverlag, Luxemburg, S. 653-1342.
* Liez, N., 1886. *Dictionnaire avec des notices biographiques et bibliographiques de tous les membres du corps médical luxembourgeois pendant le XIXe siècle.* Veuve M. Bourger-Blum, Luxembourg 1886, III, 167 S.
* Mersch, J., 1967. La famille Wurth. Biographie nationale du pays de Luxembourg., fasc. 15: 165-378. http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=luxbio&vol=15&page=182&zoom=3
* Toelle, A., 1920. *Kurze Geschichte des Apothekerwesens im Grossherzogtum Luxemburg*. Hofdruckerei Victor Buck, Luxemburg, 19 S.
Justice de paix (Lëtzebuerg)

D**'Friddensgeriicht** ( **Justice de paix**) gehéiert zur Uerdentlecher Geriichtsbarkeet an ass den ënneschten Niveau vun de Geriichtsinstitutioune vun der Lëtzebuerger Justiz. 

Et gëtt Friddensgeriichter an der Stad Lëtzebuerg, zu Dikrech an zu Esch, deenen hir Kompetenz geographesch ass. Vu 1795 bis 1972 gouf et där awer souguer an all Kanton.

Déi warscheinlech gréisst Eegenaart vum Friddensgeriicht ass, datt een do keen Affekot brauch. Et gëtt och kee Riichterkollegium, et sëtzt ëmmer nëmmen een eenzege Riichter. D'Verhandlunge sinn alleguer mëndlech.

## Tribunaler um Friddensgeriicht
Et gëtt um Friddensgeriicht 3 verschidden Tribunaler:

* De Friddenstribunal, deen der Institutioun den Numm gëtt, ass am Prinzip fir all d'Affären zoustänneg vun engem Wäert ënner 15.000 Euro. Donieft huet de Friddensriichter eng Rei exklusiv Kompetenzen ouni Wäertbegrenzung, déi d'Gesetz him gëtt (z.&nbsp;B. Ordonnances de paiement, an Affäre wou et ëm Bail à loyer, Saisie-arrêten, oder Alimenter baussent Scheedungs- oder Trennungsprozedure geet). Bei engem Sträitwäert bis zu 2.000 € gëtt et ausser a Spezialfäll kee Recours, driwwer ass den Appell um Bezierksgeriicht.
* D'Aarbechtsgeriicht ass – ouni Limitt vum Sträitwäert – fir all d'Affären zoustänneg an deenen et ëm en Aarbechtsverhältnes geet. Nieft dem Riichter sëtzen do och zwéin Assesseuren. Am sougenannte *Référé travail* sëtzt de President vum Aarbechtsgeriicht nees eleng a ka verschidde provisoresch Mesuren ordonéieren. Bei engem Sträitwäert bis zu 1.250 € gëtt et kee Recours, driwwer ass den Appell op der Cour d'appel vum Ieweschte Geriichtshaff.
* An all Friddensgeriicht hunn een oder e puer Riichteren d'Funktioun vun engem Policeriichter (*juge de police*) D'Policegeriicht besteet aus engem Policeriichter an engem Vertrieder vum Ministère public an ass virun allem fir Verstéiss, mä och fir verschidden Delikter zoustänneg.

## Geographesch Kompetenzen
Déi territorial Kompetenz vun de Friddensgeriichter ass vum Gesetz festgeluecht.

## Statistik

## Um Spaweck
* Websäit vun de Friddensgeriichter
* Répertoire des localités fir dat regional kompetent Geriicht ze fannen
Automotrice AM 86 SNCB

D**'Automotrice AM 86** vun der SNCB ass eng Serie vun Automotricë fir den InterRegio-, P Zuch an L Zuchtrafic.

## Allgemenges
D'Automotricë 86 goufe Mëtt der 1980er Jore fir den Asaz op den L Zuch Verbindungen ëm Bréissel an Antwerpen kaaft. Si hu mat 120&nbsp;km/h eng niddreg Héchstvitesse, kënnen dofir awer méi séier ufueren, wat bei de villen Halte ronderëm déi grouss belsch Agglomeratioune wichteg ass.

## Asaz
* Halle – Vilvoorde
* Halle– Etterbeek – Mechelen	
* Geraardsbergen–Halle–Etterbeek–Mechelen 	
* Mechelen – Léiwen
* Antwerpen – Lier – Aarschot – Léiwen
* Antwerpen – Mechelen – Bréissel

## Um Spaweck
AM 86 op belrail.be
Nicolas Klees

Den **Henri Nicolas Klees**, gebuer den 1. Dezember 1875 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen de 25. Januar 1940 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Apdikter.

Den Nicolas Klees ass den 29. Oktober 1898 zu Lëtzebuerg als Apdikter zougelooss ginn. Am November 1898 huet hien dem Corneille Schroeder d'Mouerenapdikt an der Groussgaass an der Stad Lëtzebuerg ofkaaft. 1908 huet hien d'Apdikt an d'Nopeschhaus (?) verluecht; d'Enseigne mat den zwéin drop gemoolte Moueren huet hie mat zwéi Majolika-Moueren ersat. Spéider (zirka 1921) huet de Klees d'Apdikt un de Jacques Bos verkaaft.

Am Joer 1906 huet de Klees zwéi Produiten als eege Marken deposéiert: *Wundsalbe "Rapid"* an *Antiseptische Haartinktur "Jaguarol"*, an am Joer 1912 d'Marke *Liver Pills* a* Rapid Pastillen*.

## Literatur
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 2 (H-R). Eigenverlag, Luxemburg, S. 653-1342.