open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pit Weyer

De **Pit Weyer**, gebuer den 19. Juni 1940 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Graphiker an Zeechner.

Hien ass virun allem bekannt fir seng Affichen, déi e fir d'Nationalloterie (iwwer 50 Stéck vun 1957 bis 1995) a fir Theaterstécker (iwwer 160 verschidde Motiver tëscht 1958 bis 2012) gemoolt huet, ma och fir déi sëllegen Illustratiounen am Gemengeblat *[[ons stad]]*.

Zu de Bicher, déi hien illustréiert huet, ziele *[[Pinocchio]]*, op Lëtzebuergesch iwwersat vum Yvette Moris (2003), *Maische Jucky* (2005) a *Scheewercher zielen* (2011), allebéid vun der Yvette Moris.

Zanter 1965 ass hie mat der Kënschtlerin Anne Weyer bestuet.

De Pit Weyer huet mat sengem Papp, dem Lex Weyer senior (1914-2005), 1965 ee vun deenen éischte Graphikatelieren opgemaach: *lex & pit weyer*.

Zanter 2004 schafft de Lex Weyer junior (*1966) zesumme mat sengem Papp Pit Weyer an dëser Firma.

## Literatur
* Fayot, Ben: *Das Künstlerehepaar Anne und Pit Weyer und das Theater in Luxemburg*, In: *[[ons Stad]]* Nr 59, 1998, S. 32-35 (Link op den Artikel)

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
* Illustratioune vum Pit Weyer op der Websäit vu lex+pit weyer
* internetsäit vu lex a pit weyer
Balaives-et-Butz

**Balaives-et-Butz** ass eng franséisch Uertschaft a fréier Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

Den éischte Januar 2019 huet se mat den Nopeschgemenge Flize, Boutancourt an Élan fusionéiert fir déi nei Gemeng Flize ze bilden.
Centre d'études de populations, de pauvreté et de politiques socio-économiques

De **Centre d'études de populations, de pauvreté et de politiques socio-économiques / International networks for studies in technology, environment, alternatives, development** (**CEPS / INSTEAD**) ass e staatleche Fuerschungszentrum (*Centre de recherche public*, CRP) zu Lëtzebuerg.

## Historique
1978 gouf de ***Groupe d'étude pour les problèmes de la pauvreté (GEPP) asbl*** geschaf, vun deem de Gaston Schaber Matgrënner war.

Aus där Vereenegung gouf 1982 de ***Centre d'études, de populations, de pauvreté et de politiques socio-économiques (CEPS) asbl***, deen 1985 säin haidegen Numm krut.

Et schaffe méi wéi 120 Fuerscher do. De Sëtz ass zu Belval.

## Fuerschungsschwéierpunkter
Fuerschungsschwéierpunkter am wirtschaftlechen an am soziale Beräich sinn:
* d'Sammlen an d'Analyséiere vu sozio-ekonomesche Mikro-Donnéeën;
* d'Evaluéiere vun der Politik am sozio-ekonomesche Beräich;
* Raumanalys, Kartographie, Amenagement;
* Ausbildung zur Fuerschung.

## Unités de recherche
De CEPS/INSTEAD besteet aus 5 sougenannten Unités de recherche:
* Population et Emploi 
* Géographie et Développement (GEODE) 
* Enseignement, Recherche et Développement International (ERDI) 
* Relations professionnelles et Emploi (REPREM)

## Um Spaweck
* De Site vum CEPS/INSTEAD
Fumay

**Fumay** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Fumay eng vun de Grënnungsgemengen.
 

* Gare vu Fumay
* Bréck vu Fumay
## Um Spaweck
Alcide De Gasperi

Den **Alcide De Gasperi**, gebuer den 3. Abrëll 1881 zu Pieve Tesino (Provënz Trient) (deemools Éisträich-Ungarn), a gestuerwen den 19. August 1954 zu Sella di Valsugana, war en italieenesche Staatsmann a Politiker.

Den De Gasperi huet Philosophie a Literaturwëssenschaft zu Wien studéiert an duerno als Journalist geschafft. 1911 gouf en als Deputéierten an d'éisträichescht Parlament gewielt.

Nom Éischte Weltkrich huet hien 1919 déi italieenesch Vollekspartei mat opgeriicht, fir déi e vun 1921 un Deputéierte war. Méi spéit gouf e Fraktiounspresident a Generalsekretär vun där Partei. Ënner dem Faschismus souz hie wéinst antifaschisteschen Aktivitéite 16 Méint am Prisong. 1931 gouf e fräigelooss an ass an de Vatikan wunne gaangen, wou en an der Bibliothéik geschafft huet. Do huet hien nach wärend dem Zweete Weltkrich déi, dunn nach illegal, *Democrazia Cristiana* mat gegrënnt an organiséiert. Nom Krich gouf hien éischten italieeneschen Nokrichs-Premierminister. Hie blouf dat bis 1953 a verschiddene Koalitiounen.

Den Alcide De Gasperi gëllt, zesumme mam Robert Schuman, Altiero Spinelli, Jean Monnet an Paul-Henri Spaak als ee vun de "Grënner-Pappen" vun der CECA, dem Virleefer vun der haiteger EU. Hie war den éischte President vum Europäesche Parlament.

Zu Lëtzebuerg sinn eng Strooss (''Rue Alcide De Gasperi'') an e Gebai, dat markant Héichhaus um Kierchbierg, no him benannt.

## Um Spaweck
Sailly-Achâtel

**Sailly-Achâtel** ass eng franséisch Gemeng am Museldepartement an der Regioun Grand Est.

D'Gemeng ass den 1. Januar 1962 aus der Fusioun vun de fréiere Gemengen Achâtel a Sailly entstanen.

## Nopeschgemengen
Plappeville

**Plappeville** ass eng franséisch Gemeng am Museldepartement an der Regioun Grand Est.

## Um Spaweck
De Site vun der Gemeng
Woippy

**Woippy** (op Lëtzebuergesch: ***Weppech***; de: Wappingen) ass eng franséisch Gemeng am Museldepartement an der Regioun Grand Est.

D'Rangéiergare vu Woippy ass déi gréisst Rangéiergare a Frankräich.
Rupt-en-Woëvre

**Rupt-en-Woëvre** ass eng franséisch Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

D'Uertschaft läit am Parc naturel régional de Lorraine.
Verdun

**Verdun** ass eng franséisch Stad a Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

Verdun ass haaptsächlech wéinst der Schluecht vu Verdun, am Éischte Weltkrich vu Februar bis Dezember 1916, bekannt.

## Um Spaweck
Yutz

**Yutz** (**Jäiz** op Lëtzebuergesch) ass eng franséisch Gemeng am Museldepartement an der Regioun Grand Est.
## Geographie

Yutz läit um rietsen Uwänner vun der Musel. 
### Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Chaumont-devant-Damvillers

**Chaumont-devant-Damvillers** ass eng franséisch Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.
Barisey-la-Côte

**Barisey-la-Côte** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Duerf läit op enger Héicht vun 288 Meter, eng 15&nbsp;km südwestlech vun Toul.

## Nopeschgemengen
* Barisey-au-Plain
* Allamps
* Saulxures-lès-Vannes

 
## Um Spaweck
Bagneux (Meurthe-et-Moselle)

**Bagneux** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Duerf läit eng 13&nbsp;km südwestlech vun Toul op enger Héicht vun 270 Meter.

## Nopeschgemengen
* Allain 
* Crézilles
* Barisey-la-Côte

 
## Um Spaweck
Đồng Hới

**Đồng Hới** oder **Động Hải**, ass d'Haaptstad vun der Provënz Quảng Bình am Vietnam an huet eng 103.988 Awunner (Stand 1. August 2009).

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Provënz Quang Binh

**Quang Binh** ass eng vun néng Provënzen an der Regioun Bac Trung Bo am Vietnam. D'Haaptstad ass Dong Hoi. Quang Binh grenzt am Norden un d'Provënz Quang Tri, am Süden un d'Provënz Ha Tinh, am Osten un de Laos an am Westen un d'Südchinesescht Mier.

Quang Binh huet eng Fläch vun 8.202&nbsp;km² mat 813.712 Awunner (2009). Et gëtt 255 Uertschaften an der Provënz. Et gëtt 6 Géigenden an der Provënz: Le Thuy, Dong Hoi, Bo Trach, Quang Trach, Tuy Hoa, Quang Ninh.

## Kuckt och
* Phong Nha-Ke Bang
* Fluchhafen Dong Hoi

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Fluchhafe Cà Mau

De **Fluchhafe Cà Mau** (vietn.: *Sân bay Cà Mau*) läit ongeféier 2&nbsp;km ëstlech vu Cà Mau an der Provënz Cà Mau am Vietnam.

2005 gouf de Fluchhafen offiziell ageweit.

De Fluchhafen huet 1 Haaptpist vu 1.500 Meter Längt.

Zanter Abrëll 2011 flitt d'Vietnam Airlines zweemol pro Dag op Ho-Chi-Minh-Stad.

## Um Spaweck
Prosper Biwer

De **Prosper Biwer**, gebuer den 19. Juni 1854 zu Dikrech, a gestuerwen den 20. Mee 1905, war e lëtzebuergeschen Architekt.

Vun him sinn d'Pläng vun enger Rëtsch ëffentlecher Gebaier zu Lëtzebuerg.

## Studien a Karriär
No sengem Studium an der Architektur zu Oochen gouf hien 1880 * Conducteur des travaux publics* an duerno (1890) Staatsarchitekt, dat als Nofollger vum Charles Arendt.

## Säi Wierk
No de Pläng vum Prosper Biwer goufe gebaut:
* an der Stad Lëtzebuerg:
** dat éischt Gebai vum Staatslaboratoire (deemools *Laboratoire bactériologique*) um Verluerekascht (Stad Lëtzebuerg)
** e säitleche Fligel vum Gebai vun der Post am Zentrum vun der Stad
** d'Gebai vun der Steierverwaltung op der Plëss d'Armes (haut: xx)
* zu Munneref: d'Piscine, d'Pergola an de Festsall vum Thermalbad;
* zu Rodange: d'Gebai vun der Police grand-ducale (deemools Gendarmerie)

## Gielchen
* 

## Literatur
* Kunnert, Jemp, 1987. *Les architectes de la ville de 1817 à 1987*. ons stad 24, S. 6-10. https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_24-1987_6-10.pdf
* Gilbert, P., 1986. *Luxembourg. La capitale et ses architectes.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. (Cf. S. 157). Imprimerie Saint-Paul. Cote BNL LB 1061.
* Philippart, R., 2007. *Luxembourg. Historicisme et identité visuelle d'une capitale.* 207 S. éditions saint-paul. ISBN 978-2-87963-694-8, S. 133
Fluchhafen Da Nang

De **Fluchhafen Da Nang** (vietn.: *Sân bay quốc tế Đà Nẵng*) läit ongeféier 2&nbsp;km westlech vun Đà Nẵng am Vietnam.

1966 gouf de Fluchhafen offiziell ageweit.

De Fluchhafen huet zwou Haaptpiste vun 3.048 Meter.

## Fluchverbindungen
* Vietnam Airlines – (Ho-Chi-Minh-Stad, Hanoi, Pleiku, Buon Ma Thuot, Da Lat, Nha Trang, Siam Reap)
* Vietnam Air Services Company (Fluchhafen Phu Cat)
* China Southern Airlines (Guangzhou)
* Mandarin Airlines (Taipeh)

## Um Spaweck

* Da Nang International Airport
Vianden International Music Festival and School

**Vianden International Music Festival and School** ass d'Bezeechnung vum internationale Museksfestival a vun der internationaler Museksschoul, déi zanter dem Joer 2009 am Summer zu Veianen ofgehale ginn.

De Programm ass op Lycées- an Unisstudenten an op jonk professionell Museker zougeschnidden a stellt en usprochsvollen Trainingsprogramm fir Sänger, Komponisten, Pianisten a weider Instrumentalisten (Gei, Viola, Cello, Flute, Oboe, Klarinett a Basson) duer.

De Festival huet sech de Slogan "*The World meets in Luxembourg*" ginn (lb.: *d'Welt begéint sech zu Lëtzebuerg*).

An deene véierzéng Deeg vum Festival gëtt et all Dag ee bis méi Concerten, an der éischter Woch vun Ensemblë vun Enseignanten, an der zweeter Woch vun de Studenten. D'Concerte ginn op follgend Plazen a ganz Veianen ofgehalen: op der Buerg, am Kulturzenter Larei, an de Kierchen an am ale Kino.

## Editiounen
# 16.–28. August 2009 
# 15.–27. August 2010

## Um Spaweck
* Websäit vum Vianden International Music Festival and School
Louis Dagois

De **Louis Dagois**, gebuer den 20. Dezember 1801 zu Paräis, a gestuerwen de 26. Dezember 1865 zu Dikrech, war e franséisch-lëtzebuergeschen Ingenieur.

Vun 1827 bis 1830 huet hien als Ingenieur um Bau vum Meuse-Musel-Kanal geschafft. Zu där Zäit, a bis zu sengem Doud, huet hien zu Dikrech gewunnt. Nom Baustopp um Kanal (1830) huet hien als fräien Ingenieur geschafft, bis hien de 6. Juni 1843 vum Lëtzebuerger Staat ugestallt gouf. D'Plaz vum *Ingénieur d'arrondissement* an och dee vum Gemenge-Conseiller an der Gemeng Dikrech huet hie bis zu sengem Doud behalen.

Auswiel vu senger Wierker:
* d'Nationalstrooss Lëtzebuerg Stad - Dikrech
* d'Kierch (1840-1842) zu Dikrech
* d'Kierch (1840-1842) zu Ettelbréck
* d'Gebai vum Bezierksgeriicht (1849) zu Dikrech
* d'Kierch zu Mäerzeg

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *Luxembourg. La capitale et ses architectes.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. (Cf. S. 153). Imprimerie Saint-Paul. Cote BNL LB 1061.
Francesco Cossiga

De **Francesco Cossiga**, gebuer de 26. Juli 1928 zu Sassari, a gestuerwen de 17. August 2010 zu Roum, war en italieenesche Politiker.

De Francesco Cossiga huet sech fréi politesch engagéiert. Mat 17 Joer gouf hie Member vun der chrëscht-demokratescher Partei Democrazia Cristiana (DC), déi nom 2. Weltkrich e puer Joerzéngte laang stäerkste Partei an Italie war. Hien huet Droit studéiert, an nom Ofschloss dovun déi heite politsch Funktiounen ausgeübt:
* Deputéierten am italieenesche Parlament;
* Inneminster (*Ministro dell'Interno*);
* Staatssekretär fir Verdeedegung;
* Ministerpresident (*Presidente del consiglio dei ministri*) vum 5. August 1979 bis den 18. Oktober 1980;
* Senatspresident (*Presidente del Senato della Repubblica*)
* President vun Italien (*Presidente della Repubblica*) vu 29. Juni 1985 bis 1992;
* Senator op Liewenszäit.
Als Staatspresident huet hien nom Fall vum Eisene Rideau probéiert, den Antagonismus an Italien tëscht der kommunistescher Partei, der PCI, an op der aner Säit de DC, opzebriechen, dee joerzéngtelaang d'politscht Geschéien dominéiert a skleroséiert hat.

Nodeem d'DC duerch eng ganz Rëtsch vu Skandaler, déi an den 1990er Jore public goufen, implodéiert war, huet de Cossiga versicht, eng nei mëtt-riets Partei, d*'Unione Democratica per la Repubblica* (UDR) z'etabléieren. Doraus gouf awer net vill, a sou ass hien 2002 vu sengem Senatoresëtz op Liewenszäit zeréckgetrueden.

## Um Spaweck
Amritsar

**Amritsar** (Panjabi: ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ; ofgeleet vun *Amrita Saras*: "Nektarséi") ass eng Stad am indesche Bundesstaat Punjab mat knapps 1.000.000 Awunner. Et ass de spirituellen Zentrum vum Sikhismus (kuckt: Gëllenen Tempel).

## Geschicht
1577 gouf Amritsar vum Ram Das, dem véierte Sikh-Guru, gegrënnt. Den alen Numm vun der Stad war *Ramdaspur*. Den Numm *Amritsar* krut Stad nom Baseng, dee ronderëm de Gëllenen Tempel ugeluecht gi war (Amrit Sarovar).

1919 war do d'Amritsar-Massaker.

De 5. Juni 1984, um Héichpunkt vun den Onrouen tëscht Hinduen a fundamentalistesche Sikhs, huet Premierministesch Indira Gandhi de Gëllenen Tempel, wou sech de Leader vun de militante Sikh Jarnail Singh Bhindranwale verschanzt hat, vun der Arméi stierme gelooss (*Operation Bluestar*). Et gouf eng 500 Doudeger, an eng indirekt Suite dovu war d'Ermuerdung vun der Indira Gandhi, den 31. Oktober 1984, vun zwéi vun hire Sikh Leifwiechter.

Nordwestlech vun der Stad ass den internationale Fluchhafe Raja Sansi International Airport.

## Um Spaweck
Huerbaach

D**'Huerbaach** ass eng lëtzebuergesch Baach am Kanton Lëtzebuerg.

Si huet hir Quell op enger Héicht vu ronn 312 Meter zu Conter, nërdlech beim Wierk vun DuPont de Nemours, a leeft vun do westlech ënner dem CR159 an dem Viaduc de Hamm, Autobunn A1, duerch fir op enger Héicht vun 255 Meter bei der Gantebeensmille vu riets an d'Uelzecht ze lafen.
## Kuckt och
Charmois (Meurthe-et-Moselle)

**Charmois** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.
Thézey-Saint-Martin

**Thézey-Saint-Martin** ass eng franséisch Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.
Velle-sur-Moselle

**Velle-sur-Moselle** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est, am Museldall.

*Lëscht vun den Uertschafte bei der Musel
Andelot-en-Montagne

**Andelot-en-Montagne** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Jura an der Bourgogne-Franche-Comté.
Laurent Fignon

De **Laurent Fignon**, gebuer den 12. August 1960 zu Paräis, an och do gestuerwen den 31. August 2010, war e franséische Vëlossportler.

Fir un hien z'erënnere gouf um Dag vun der 15. Etapp Limoux-Montpellier vum Tour de France 2011 beim Rugby's Stadion vu Montpellier eng Allée op säin Numm gedeeft.

## Palmarès
### 1982
* 1. am Critérium international
### 1983
* 1. am Tour de France
* 1. am Grand Prix de Plumelec
### 1984
* 1. am Tour de France
### 1985
* 1. an der Settimana Ciclistica Internazionale
### 1986
* 1. an der Flèche wallonne
### 1987
* 2. am Tour de Luxembourg

### 1988
* 1. am Tour de la Communauté Européenne
* 1. a Milano-Sanremo
* 1. a Paris - Camembert
### 1989
* 1. am Giro d'Italia
* 1. an der Ronde van Nederland
* 1. am Grand Prix des Nations
* 1. an der Polynormande
* 1. a Milano-Sanremo
### 1990
* 1. am Critérium international
### 1991
### 1992
### 1993
Barbas

**Barbas** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Duerf läit op enger Héicht vun 269 Meter, eng 25&nbsp;km südëstlech vu Lunéville.

## Um Spaweck
Avricourt (Meurthe-et-Moselle)

**Avricourt** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Uertschaft läit am Parc naturel régional de Lorraine an eng 23&nbsp;km nordëstlech vu Lunéville a seng Awunner ginn *Avricourtois* genannt.

## Um Spaweck
Siwwenzéng Provënzen

**Siwwenzéng Provënzen** ass e Begrëff, mat deem déi Habsburgesch Nidderlanden tëscht 1543 an 1581 genannt ginn.

Wéi de Keeser Karel V. 1543 d'Herzogtum Geldern a säi Besëtz integréiert hat, bestoung e méi oder manner zesummenhängenden Territoire vu senge Grofschaften an Herzogtemer do an der Géigend. Just d'Prënzbistum Léck, tëscht dem Herzogtum Brabant an dem Herzogtum Lëtzebuerg, war eng gréisser Exklav.

* 1. Grofschaft Artois
* 2. Grofschaft Flandern
* 3. Lille, Douais an Orchies
* 4. Herrschaft Mechelen
* 5. Grofschaft Namur
* 6. Grofschaft Hainaut
* 7. Grofschaft Zeeland
* 8. Grofschaft Holland
* 9. Herzogtum Brabant mat der Markgrofschaft Antwerpen
* 10. Herzogtum Limburg mam Pays d'Outre-Meuse
* 11. Herzogtum Lëtzebuerg
* 12. Herrschaft Frisland (zanter 1515)
* 13. Tournai an Ëmgéigend (zanter 1521)
* 14. Herrschaft Utrecht (zanter 1528)
* 15. Herrschaft Overijssel, mat ë.&nbsp;a.Drenthe, Lingen, Wedde an dem Westwoldingerland (zanter 1528)
* 16. Herrschaft Groningen (zanter 1536)
* 17. Herzogtum Geldern an d'Grofschaft Zutphen (zanter 1543)

Och wann d'Zuel 17 net ëmmer wuertwiertlech ze huele war, sou hat de Begrëff "Siwwenzéng Provënzen" sech och doduerch gefestegt, datt et zu engem bestëmmte Moment 17 Representante bei de Generalstaate vun den Nidderlanden zu Bréissel gouf.

## Wopen

 Fichier:Artois Arms.svg|I. Grofschaft Artois
 Fichier:Coat of arms of Brabant.svg|II. Herzogtum Brabant
 Fichier:Blason Nord-Pas-De-Calais.svg|IV. Grofschaft Flandern
 Fichier:Friesland wapen.svg|V. Frisland
 Fichier:Groningen (province) coa.svg|VI. Groningen an Ommelanden
 Fichier:Blason ville fr Avanne-Aveney (Doubs).svg|VII. Herzogtum Geldern
 Fichier:Blason fr Hainaut ancien.svg|VIII. Grofschaft Hainaut
 Fichier:Counts of Holland Arms.svg|IX. Grofschaft Holland
 Fichier:Limburg New Arms.svg|X. Herzogtum Limburg
 Fichier:Arms of the Count of Luxembourg.svg|XI. Herzogtum Lëtzebuerg
 Fichier:Wapen Mechelen.svg|XII. Mechelen
 Fichier:Namur Arms.svg|XIII. Grafschaft Namouer
 Fichier:Overijssel wapen.svg|XIV. Overijssel
 Fichier:Utrecht - coat of arms.png‎|XV. Fürstbistum Utrecht
Fichier:Zeeland wapen.svg|XVI. Grofschaft Zeeland


## Kuckt och
* Burgundesche Krees
* Nidderrhäin-Westfälesche Krees

## Um Spaweck
* Déi 17 Staaten (Stand 15. Oktober 1555; mat Kaart) (nl.)
Priister

E **Priister** (griich. *πρεσβύτερος*, *presbyteros*: Eelsten) ass eng Persoun, déi duerch eng reliéis oder gëttlech Kraaft ervirgehuewen oder geweit ass an dann als Vertrieder oder am Optrag vun enger Reliounsgemeinschaft, kultesch a rituell Handlunge vollzitt an doduerch als Vermëttler tëscht de Mënschen a Gott ugesi gëtt.

D'Amt, d'Funktioun an d'Verständnes vum Priister hänkt vun de verschiddene Reliounen a Konfessiounen of.

Am Juddentum an am Islam gëtt et keng Vermëttler tëscht Gott an de Mënschen, deemno sinn de Rabbiner an den Iman och keng Priister.

## Kathoulesch Kierch
An der Kathoulescher Kierch gëtt et engersäits *Diözesanpriister* oder *Weltpriister*: Si sinn an engem Bistum *inkardinéiert*, d.&nbsp;h. se gehéieren zu deem lokale Klerus an ënnerstinn dem Bëschof. Op der anerer Säit gëtt et *Uerdenspriister*: Si sinn an engem Uerden *inkardinéiert*, liewen no den Uerdensreegelen a stinn am Gehorsam vis-à-vis vun hirem Uerdensieweschten.

* E Priister gëtt op Lëtzebuergesch och e *[[Geeschtlechen]]* (lat. *sacerdos*) genannt. Priister gëtt een duerch d'Sakrament vun der Priisterwei. Doduerch huet een d'Recht eng Mass ze halen an d'Sakramenter ze spenden an et gehéiert een zum Klerus vun der kathoulescher Kierch.
* E Priister, deen eng Par verwalt gëtt Paschtouer genannt.
* E Priister, deen dem Paschtouer hëlleft eng Par ze verwalten, gëtt Kaploun genannt.
* E Priister gëtt am franséischsproochege Raum dacks mat *Abbé* ugeriet.
* En Uerdenspriister gëtt op Lëtzebuergesch och *Pater* genannt, woubäi en Uerdensmann, deen net Priister ass, *Brudder* genannt gëtt.

## Orthodox Kierch
E Priister an der Orthodoxer Kierch gëtt *Pope* (Russesch: поп, *pop*) genannt. Dat russescht Wuert *pop* kënnt vum Griicheschen παππαζ, (*pappas*), vun deem Wuert och d'Wuert Poopst staamt.

Vill Pope praktizéieren hir orthodox Relioun a Kierchen oder Kapellen, mä anerer, och nach Mënche genannt, doe sech a klenge Gruppen zesumme fir sech a Kléischter z'isoléieren (z.&nbsp;B. d'Meteoren an Nordgriicheland).

Am Géigesaz zu kathoulesche Paschtéier musse se sech net obligatoresch un d'Zölibat halen.

## Um Spaweck
Bezange-la-Grande

**Bezange-la-Grande** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.
Angomont

**Angomont** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Uertschaft läit matzen an der *Forêt domaniale de Bousson* um Fouss vum Col des Charbonniers.

## Um Spaweck
Raville-sur-Sânon

**Raville-sur-Sânon** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Gemeng läit am Dall vum Sânon, dee fréier duech d'Gemeng gelaf ass. Haut mécht dat aalt Baachbett nach d'Grenz mat der Nopeschgemeng Einville-au-Jard
Manonviller

**Manonviller** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Manonviller läit am Dall vun der Vezouze. 
## Kuckeswäertes
* De Fort vu Manonviller
Henri Kugener

Den **Henri Kugener**, gebuer de 14. November 1943 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 23. Februar 2022 zu Innsbruck, war ee lëtzebuergeschen Dokter (Gynekolog), Medezinhistoriker an Auteur.

## Biographie
Den Henri Kugener huet seng Secondairesstudien (B latine) am Stater Kolléisch 1963 ofgeschloss an duerno Medezin zu Freiburg im Breisgau studéiert. Hien ass Spezialist fir Fraemedezin a Gebuertshëllef ginn. Hie war Member vum *[[Séminaire d'histoire des sciences et de la médecine]]* vum *[[Cours supérieurs|Centre universitaire]]*; 2002 gouf hie *Chargé de cours* fir Medezingeschicht op de *[[Cours universitaires]]* resp. op der Uni Lëtzebuerg. Hien huet reegelméisseg Konferenze gehalen a wëssenschaftlech Artikelen oder Aufsätz a senger Spezialitéit, respektiv am Beräich Medezingeschicht, publizéiert.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *Die zivilen und militärischen Ärtzte und Chirurgen in Luxemburg - Von den Anfängen bis 1914* ; Lëtzebuerg (Eegeverlag), 1995.
* ''Krankenpflege und Spitalwesen in Mittelalter und Neuzeit am Beispiel des "Hospice Saint-Jean"''; in: ons stad, Lëtzebuerg, Nr. 50 (Dezember 1995); Ss. 4-9 (ill.).
* ''Sauberes Wasser für die Stadt Luxemburg''; in: ons stad, Lëtzebuerg, Nr. 75 (Abrëll 2004); Ss. 22-29 (ill.). 
* *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Grossherzogtum [sic] Luxemburg*; 3 Bänn (A-G, H-R an S-Z) iwwer ronn 5000 Medezinner an Apdikter vun 1260 bis 2005, 1341 Säiten am Ganzen; Lëtzebuerg (Eegeverlag), 2005. ISBN 978-2-9599882-1-9

## Um Spaweck
* kugener.com
* Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker Buchbespriechung vum Georges Theves.
Johann vu Görlitz

De **Johann von Görlitz**, gebuer den 22. Juni 1370 zu Prag, a gestuerwen den 1. Mäerz 1396 am Klouschter Neuzelle, war deen eenzegen Herzog von Görlitz.

Hie war dat drëtt Kand, am véierte Bestietnes, vum Karel IV. mat der Elisabeth vu Pommern an huet mat dräi Joer d'Titelen "Markgrof vu Mieren" a Markgrof vu "Brandenburg" kritt.

1377 huet de Karel IV. aus der Landvogtei Görlitz an der Oberlausitz en Herzogtum gemaach, zu deem och Territoire vun der ëstlecher Niederlausitz an de südlechen Deel vun der Neumark fehéiert hunn. Tëscht 1386 an 1388 war de Johann och Verwalter vum Herzogtum Lëtzebuerg.

Den 10. Februar 1388 huet hie sech zu Prag mat der Richardis von Mecklenburg-Schwerin bestuet († 1400), enger Duechter vum Albrecht III. vu Meckleburg. Hiert eenzegt Kand war d'Elisabeth, Herzogin vu Görlitz a Lëtzebuerg (1390-1451).

De Johann am Alter vu just 26 Joer, et gëtt ugeholl duerch Gëft, am Klouschter Neuzelle gestuerwen. D'Territoirë vu sengem Herzogtum sinn nees an hir al Grenze vun 1377 zeréckgefall.

## Um Spaweck

* Biographesch Informatiounen
Antoine vu Brabant

Den **Antoine vu Brabant**, och **Antoine vun der Bourgogne**, gebuer den 1. August 1384, a gestuerwen de 25. Oktober 1415 an der Schluecht vun Azincourt, war vun 1393 bis 1406 Grof vu Rethel, vu 1406 bis 1415 Herzog vu Brabant, vu 1404 bis 1415 Herzog vu Limburg a vu 1411 bis 1415 Herzog vu Lëtzebuerg.

Hie war e Jong vum Philippe II. vun der Bourgogne (*Phillippe de Kéngen*), Herzog vun der Bourgogne, an deem senger Fra Marguerite, Gräfin vu Flanderen, Rethel a Nevers.

Nom Doud vum Philippe dem Kéngen am Abrëll 1404 gouf d'Regierungsgewalt an der Bourgogne opgedeelt: D'Marguerite huet d'Grofschafte Flandern, Artois a Bourgogne verwalt, de Jean sans Peur krut d'Herzogtum Bourgogne an d'Grofschaft Nevers iwwerdroen, an den Antoine krut d'Herzogtum Limburg a gouf Gouverneur vu Brabant. Wéi d'Marguerite am Mäerz 1405 gestuerwen ass, huet de Jean sans Peur d'Ierfschaft vu senger Mamm iwwerholl, den Antoine krut seng Rechter confirméiert a säi klenge Brudder Philippe krut d'Grofschaften Nevers a Rethel.

Wéi seng Groussmatti Jeanne vu Brabant 1406 gestuerwen ass, huet den Antoine Brabant, Limburg an Antwerpen geierft.

Hien ass an der Schluecht vun Azincourt gestuerwen a gouf an der Jang-den-Deefer-Kierch zu Tervuren begruewen.

## Fraen a Kanner
Den 21. Februar 1402 huet hien zu Arras d'Jeanne bestuet, Duechter vum Walram III. vu Lëtzebuerg, Grof vu Saint-Pol a Ligny, an der Maud Holland. Si haten 2 Kanner:
* Jean IV. vu Brabant (1403 – 1427) Grof vu Brabant Grof vu Limburg;
* Philippe vu Saint-Pol (1404 – 1430) Grof vu Brabant Grof vu Limburg.
D'Jeanne ass 1407 gestuerwen.

De 16. Juli 1409 huet hien zu Bréissel d'Elisabeth vu Görlitz (1390 – 1451) bestuet, Pandhärin vum Herzogtum Lëtzebuerg. Si haten 2 Kanner, déi allebéid als Puppelche gestuerwe sinn:
* Guillaume, (1410 – 1410);
* onbekannt (1412).

Ausserdeem hat en zwou illegitim Duechteren: d'Jeanne an d'Anne.

## Literatur
*Joseph Calmette: *Die großen Herzöge von Burgund*. Eugen Diederichs: München 1996. ISBN 3-424-01312-9
*Michael Erbe: *Belgien - Niederlande - Luxemburg – Geschichte des niederländischen Raumes*. Kohlhammer: Stuttgart, Berlin, Köln 1993. ISBN 3-17-010976-6
*Jörg K. Hoensch: *Die Luxemburger – Eine spätmittelalterliche Dynastie gesamteuropäischer Bedeutung 1308–1437*. Kohlhammer: Stuttgart, Berlin, Köln 2000. ISBN 3-17-015159-2

## Um Spaweck
Kesselecksbaach

**Kesselecksbaach** ass eng kleng Baach an der Gemeng Waldbëlleg.

Si huet hir Quell an der *Kiewelsheck*, nordwestlech vu Chrëschtnech op enger Héicht vun ongeféier 325 Meter. Si leeft dann duerch Chrëschtnech, weider nieft dem CR118, iwwer d'Uelegmille fir duerno, bei der Kräizung vum CR118 mam CR212, an d'Schwaarz Iernz ze lafen.

D'Baach ass ronn 3.650 Meter laang.

## Kuckt och
Elisabeth vu Görlitz

D**'Elisabeth vu Görlitz a Béimen, Herzogin vu Lëtzebuerg**, gebuer am November oder Dezember 1390 zu Hořovice a Béimen, a gestuerwen den 2. oder 3. August 1451 zu Tréier, war tëscht 1411 an 1443 Herzogin vu Lëtzebuerg.

D'Elisabeth war déi eenzeg Duechter an Ierwin vum Johann vu Görlitz, dem 3. Jong vum Keeser Karel IV. Hie war Herzog vun der Lausitz a Görlitz an och fir kuerz Zäit Kurfürst vu Brandenburg. Hir Mamm, d'Richardis vu Mecklenburg-Schewerin, war d'Duechter vum Kinnek Albert vu Schweden.

D'Elisabeth huet d'Herzogtum Lëtzebuerg vun hirem Monnonk, dem Sigismund, als Pand kritt. Well hien d'Gage net zeréckbezuele konnt, huet d'Elisabeth d'Kontroll iwwer d'Herzogtum kritt.

De 16. Juli 1409 huet si sech zu Bréissel mam Antoine vu Brabant bestuet. Bis zu sengem Doud, 1415, huet hien hir gehollef, 3 Opstänn vu lëtzebuergeschen Adelegen nidderzeschloen. Si haten 2 Kanner, déi awer allebéid als Puppelche gestuerwe sinn:

*Guillaume (2. Juni 1410 – 10. Juli 1410)
*onbekannt (1412)

Nom Doud vum Antoine huet d'Elisabeth sech 1419 mam Johann vu Bayern nei bestuet. Hien ass 1425 gestuerwen; si hate keng Kanner. No sengem Doud war d'Elisabeth staark verschëlt.

1441 huet si en Traité mam Philippe III. vun der Bourgogne gemaach. Hien huet hir de Scholdbréif ofkaaft a si huet him d'administrativ Rechter iwwer d'Herzogtum Lëtzebuerg iwwerdroen an hien zum Ierwe vum Herzogtum festgeluecht. Mä schonn zwee Joer drop huet hien nuets Lëtzebuerg eruewert an et sou a säi Besëtz geholl. Et gouf domat Deel vun de Burgundeschen Nidderlanden.

D'Elisabeth gouf vu Lëtzebuerg verdriwwen an huet sech zu Tréier niddergelooss. Si gouf, no hirem Doud, an der Franziskaner-Minoritekierch (haut Dräifaltegkeetskierch Tréier) begruewen.

## Um Spaweck

* Marc Thoma, D'Burgunder zu Klierf rtl.lu, 02.06.2020
Vandières (Meurthe-et-Moselle)

**Vandières** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est am Dall vun der Musel.

*Lëscht vun den Uertschafte bei der Musel
Acy-Romance

**Acy-Romance** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

## Hydrographie

Iwwer den Territoire vun der Gemeng leeft d'Aisne an de Canal des Ardennnes.
Ambly-Fleury

**Ambly-Fleury** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.
Arnicourt

**Arnicourt** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

## Kuckeswäertes
*D'Schlass aus dem 18. Joerhonnert dat vun der Famill Rémont gebaut gouf. D'Gebai gouf 2001 als Monument historique klasséiert

## Um Spaweck
Rossillon

**Rossillon** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes am Dall vum Furans.

## Um Spaweck
Vongnes

**Vongnes** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Um Spaweck
Walram I. vu Lëtzebuerg-Ligny

De **Walram I. vu Lëtzebuerg** (fr:*Waléran de Luxembourg* oder *Waléran de Ligny*), gestuerwen de 5. Juni 1288 an der Schluecht vu Worringen, war Här vu Ligny, vu Roussy a vu Beauvoir vun 1281 bis 1288.

Hie war e Jong vum Henri V, Grof vu Lëtzebuerg, an der Marguerite vu Bar.

Hien huet sech mam Jeanne, Duechter vum Jean vu Beauvoir, bestuet. Si hate 6 Kanner:
* Walram II, (1275-1354) Här vu Ligny, vu Roussy a vu Beauvoir
* Marie († 1337), bestuet mam Jean vu Ghistelles († 1346 zu Crécy)
* Henri († 1303)
* Marguerite, Nonn
* Philipotte
* Elisabeth.
Walram II. vu Lëtzebuerg-Ligny

De **Walram II. vu Lëtzebuerg-Ligny** (fr: *Waléran II de Luxembourg*), gestuerwen 1354, war Här vu Beauvoir, Roussy a Ligny aus dem Haus Lëtzebuerg. Hie war e Jong vum Walram I. vu Lëtzebuerg-Ligny an der Jeanne vu Beauvoir.

De Walram huet fir d'éischt vu senger Mamm d'Buerge vu Beauvoir a Roussy geierft, an nom Doud vu sengem Brudder Henri II. (1303) och d'Ierfschaft vum Papp, Ligny.

Hien ass an der Kierch Notre-Dame zu Cambrai begruewe ginn.

Seng Fra war d'Guyotte vun Haubourdin († 1338), Ierwin vun der Bureggrofschaft Lille. Kanner waren:
* Jean I. vu Lëtzebuerg-Ligny (1300-1364) Här vu Ligny, vu Roussy a vu Beauvoir
* Walram
* Jacques
* Catherine
Lëscht vun de Grofe vu Ligny

D**'Hären**, spéider **Grofe vu Ligny**, waren am Mëttelater d'Häre vum Fief Ligny-en-Barrois. 1240 huet den Henri II. vu Bar senger Duechter Marguerite d'Herrschaft iwwer Ligny-en-Barrois als Dott gi fir hiert Bestietnes mam Heinrich V. vu Lëtzebuerg. Den Heinrich huet et sengem jéngere Jong Walram vermaach, deen an der Schluecht vu Worringen gestuerwen ass.

1364 gouf se zu enger Grofschaft erhuewen, an ass am Haus Lëtzebuerg a sengen Nofollger bliwwen (mat enger Ënnerbriechung 1476&ndash;1510) bis 1719, wéi d'Grofschaft un den Herzog vu Loutrengen verkaf gouf.

## Häre vu Ligny

* 1240&ndash;1281: Heinrich V. vu Lëtzebuerg
* 1281&ndash;1288: Walram I. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1288&ndash;1354 Walram II. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1354&ndash;1364 Jean I. vu Lëtzebuerg-Ligny

## Grofe vu Ligny
* 1364&ndash;1371 Guy I. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1371&ndash;1415 Walram III. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1415&ndash;1430 Philippe vu Saint-Pol
* 1430&ndash;1430 Jeanne vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1430&ndash;1440 Jean II. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1440&ndash;1475 Louis I. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1476&ndash;1478 Georges de la Trémoille
* 1481&ndash;1487 Louis vu Bourbon, Grof vu Roussillon
* 1487&ndash;1510 Charles vu Bourbon, Grof vu Roussillon
* 1510&ndash;1519 Antoine I. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1519&ndash;1530 Charles I. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1530&ndash;1557 Antoine II. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1557&ndash;1576 Jean III. vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1576&ndash;1608 Charles II.vu Lëtzebuerg-Ligny
* 1608&ndash;1613 François vu Piney-Lëtzebuerg
* 1613&ndash;1616 Henri vu Piney-Lëtzebuerg
* 1616&ndash;1680 Marguerite Charlotte vu Piney-Lëtzebuerg
* 1680&ndash;1701 Madeleine Charlotte vu Piney-Lëtzebuerg
* 1701&ndash;1719 Charles François Frédéric de Montmorency-Luxembourg, huet d'Grofschaft 1719 dem Leopold I. vu Loutrengen verkaaft.
Bainville-sur-Madon

**Bainville-sur-Madon** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est, am Dall vum Madon.

D'Duerf läit op enger Héicht vun 233 Meter, eng 9&nbsp;km südwestlech vu Vandœuvre-lès-Nancy. Seng Awunner gi *Bainvillois* genannt.

## Perséinlechkeeten aus der Gemeng
* Jacques Callot (1592 -1635), Artist (Graveur)

## Nopeschgemengen
*Pont-Saint-Vincent 
*Xeuilley 
*Maizières

## Um Spaweck
Méréville (Meurthe-et-Moselle)

**Méréville** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est, am Dall vun der Musel an um Canal de l'Est.

*Lëscht vun den Uertschafte bei der Musel
Affracourt

**Affracourt** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

D'Awunner ginn *Affracurtiens* genannt.

## Kuckeswäertes
*D'Schlass aus dem 17. Joerhonnert mat engem véiereckegen Tuerm.

## Um Spaweck
Trompowsky-Ugrëff

Den **Trompowsky-Ugrëff** ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Zouene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner dem Schlëssel A45 klassifizéiert.

Den Trompowsky-Ugrëff fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. d4 Sf6**
:**2. Lg5**

## Geschicht
Benannt gouf dës Erëffnung nom Brasilianer Octávio Trompowsky, dee „seng“ Erëffnung reegelméisseg an den 1930er-, 1940er- an 1950er-Jore gespillt huet. International bekannt gouf d'Erëffnung, wéi den Trompowsky se op der Schacholympiad 1936 zu München géint den Alexander Kiprow gespillt huet.

## Varianten
Op 2. Lg5 huet Schwaarz d'Méiglechkeet, d'Verdueblung vum f-Bauer duerch 2.... Se4 oder 2... e6 ze verhënneren, oder dës Menace mat 2.... d5 oder 2.... c5 z'ignoréieren.

### 2.... Se4
* 1. d4 Sf6 2. Lg5 Se4

### 2.... e6
* 1. d4 Sf6 2. Lg5 e6

### 2.... d5
* 1. d4 Sf6 2. Lg5 d5

### 2.... c5
* 1. d4 Sf6 2. Lg5 c5

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass den Trompowsky-Ugrëff ënner dem Schlëssel A45 klassifizéiert.
* A45: 1. d4 Sf6

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Jean I. vu Lëtzebuerg-Ligny

De **Jean I. vu Lëtzebuerg-Ligny**, gebuer 1300, a gestuerwen 1364, war Grof vu Ligny, vu Roussy a vu Beauvoir vun 1354 bis 1364. Hie war de Jong vum Walram II., Grof vu Ligny, a vun der Guyotte vu Lille.

1330 huet hie sech mat der Alix vun Dampierre-Flandern (1322-1346), Dame de Richebourg, bestuet. Si war d'Duechter vum Guy de Dampierre, Här vu Richebourg, an der Béatrice de Putten en Strijen. Hir Kanner waren:
* Guy (1340-1371) Grof vu Ligny, Här vu Roussy a vu Beauvoir
* Jean († 1360), Här vu Roussy
* Jean (1342-1373), Bëschof vu Stroossbuerg (1365-1369) Äerzbëschof vu Mainz (1371-1373)
* Henri (1344-1366) Kanonikus zu Köln a Cambrai
* Walram, ernimmt 1347
* Jacques
* Jeanne († 1392), Gräfin vu Faucquenberghe
* Marie († 1376 oder 1382), 
* Philippote († 1359), 
* Catherine († 1366).

Nom Doud vu senger Fra huet hie sech eng zweet Kéier betuet mat der Jeanne Bacon, der Duechter vum Roger VI. Bacon, Här vu Molay a Barong vun Normandie.
Sault-Saint-Remy

**Sault-Saint-Remy** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.
Alindesch Verdeedegung

D**'Alindesch Verdeedegung** ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Zouene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner de Schlësselen A53 bis A55 klassifizéiert.

D'Alindesch Verdeedegung fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. d4 Sf6**
:**2. c4 d6**

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass d'Alindesch Verdeedegung ënner de Schlësselen A53 bis A55 klassifizéiert.
* A53: 1. d4 Sf6 2. c4 d6
* A54: 1. d4 Sf6 2. c4 d6 3. Sc3 e5
* A55: 1. d4 Sf6 2. c4 d6 3. Sc3 e5 4. Sf3 Sbd7 5. e4

## Literatur
* Alexander Cherniaev & Eduard Prokuronov: *The New Old Indian: A Repertoire for Black against 1d4*. Everyman Chess, 2011, ISBN 1-85744-667-4

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Chess960

**Chess960**, ursprénglech och **Fischer Random Chess**, ass eng vum Schachgroussmeeschter Bobby Fischer entwéckelt Schachvariant mat 960 méiglechen ënnerschiddlechen Ausgangsstellungen. U sech ass et eng Verallgemengerung vum Schachspill duerch eng bal belibeg Opstellung vun de bekannte Schachfiguren op der Grondrei vu jiddwer Partei.

D'Reegele fir Chess960 goufen 2009 vum Weltschachbond FIDE als Bestanddeel vun de Schachreegelen an hiert Reegelwierk opgeholl.

## Reegelen
Bis op déi eventuell ënnerschiddlech Ausgangsstellung an déi verallgemengert Rochadereegelen, sinn d'Reegele vun Chess960 déi selwecht wéi beim normale Schach.

### Ausgangsstellungen
Virun enger Chess960-Partie gëtt eng zoufälleg Ausgansstellung gewielt. Allerdéngs muss d'Ausgangsstellung déi follgend Krittären erfëllen: Déi wäiss Bauere stinn all op der zweeter an déi aner wäiss Figuren op der éischter Rei.
Ausserdeem muss de wäisse Kinnek tëscht den zwee Tierm stoen an d'Felder, op deenen déi zwee Leefer stinn, däerfen net déi selwecht Faarf hunn. Déi schwaarz Figure gi spigelsymmetresch zu deene wäissen opgestallt (steet z.&nbsp;B. de wäisse Kinnek op f1, da gëtt de schwaarze Kinnek op f8 gestallt etc.).

D'Zuel vun Ausgangsstellunge kann ee berechnen: Well déi zwee Leefer op Felder mat verschiddene Faarwe stoe mussen, gëtt et fir de schwaarzfeldregen an de wäissfeldrege Leefer jeeweils 4 méiglech Felder. Fir d'Damm bleiwen dann nach 6 Felder iwwreg a fir déi zwee Sprénger nach 5 respektiv 4. Fir déi zwee Tierm an de Kinnek gëtt et da just nach eng méiglech Placéierung, well de Kinnek tëscht den Tierm stoe muss. Domat kënnt een op (4 \cdot 4 \cdot 6 \cdot 5 \cdot 4) \ / \ 2 = 960 méiglech verschidden Ausgansstellungen, woubäi mer duerch 2 deelen, well déi zwee Sprénger onënnerscheedbar sinn a mer soss all Stellung zweemol zielen (mat vertoschene Sprénger). Dohier kënnt och den Numm „Chess960“ .

### D'Rochade
D'Rochade funktionéiert beim Chess960 e bëssen anescht wéi beim normale Schach, well d'Placéierung vun den Tierm an dem Kinnek eng aner ka sinn. Beim Chess960 gëtt et zwou Rochaden:
* D'c-Rochade, mat dem Tuerm, dee méi no bei der a-Linn steet: De Kinnek kënnt op d'c-Linn an den Tuerm op d'd-Linn.
* D'g-Rochade, mat dem Tuerm, dee méi no bei der h-Linn steet: De Kinnek kënnt op d'g-Linn an den Tuerm op d'f-Linn.
Dobäi muss ee berécksiichtegen, datt keng Figuren iwwersprongen däerfe ginn. Konkreet: Wann ee sech de bedeelegten Tuerm an de Kinnek ewech denkt, däerfen tëscht an op dem Ausgangs- an dem Zilfeld vum Tuerm bzw. dem Kinnek keng Figure stoen. Ausserdeem däerfen, wéi beim normale Schach, de bedeelegten Tuerm an de Kinnek nach net geréckelt gi sinn; dobäi muss ee preziséieren, datt een Tuerm oder ee Kinnek als geréckelt gëllt, soubal en un enger Rochade bedeelegt war. Zu gudder Lescht däerfen d'Ausgangs- an d'Zilfeld vum Kinnek souwéi all d'Felder dertëschent net ugegraff sinn.

## Kuckt och
* Schachnotatioun

## Um Spaweck
Guy vu Lëtzebuerg-Ligny

De **Guy vu Lëtzebuerg-Ligny**, gebuer 1340, a gestuerwen den 23. August 1371, war Grof vu Saint-Pol vun 1360 bis 1371 a Grof vu Ligny, Här vu Roussy a vu Beauvoir vun 1364 bis 1371. Hie war de Jong vum Jean I., Här vu Ligny an der Alix vun Dampierre-Flandern, Dame de Richebourg.

1354 huet hien d'Mahaut vu Châtillon (1335-1378), Gräfin vu Saint-Pol, Duechter vum Jean vu Châtillon, Grof vu Saint-Pol, an der Jeanne vu Fiennes, bestuet. Hir Kanner waren:
* Walram III. (1356-1415), Grof vu Ligny a vu Saint-Pol,
* Pierre (1369-1387), Bëschof vu Metz a Kardinol, 1527 séileg gesprach,
* Margarette, bestuet 1377 mam Pierre vun Enghien, Grof vu Lecce a vu Castro, an no sengem Doud 1396 mam Jean III. Här vu Werchin a Cysoing, gestuerwen an der Schluecht vun Azincourt 
* Jean (1370-1397), Här vu Beauvoir an duerch Bestietnes Grof vu Brienne a vu Conversano. 
* André († 1396), Bëschof vu Cambrai
* Marie, bestuet mam Jean vu Condé († 1391), du mam Simon, Grof vu Salm († 1397)
* Jeanne († 1430), Gräfin vu Ligny a vu Saint-Pol.

Den 22. August 1371 huet de Guy bei der Schluecht vu Baesweiler matgemaach, wou et ëm e Konflikt tëscht dem Herzogtum Brabant (ënner dem Wenzel I. vu Lëtzebuerg dem Mann vun der Jeanne vu Brabant) op där enger Säit, an den Herzogtemer Juliers a Geldern op der anerer Säit goung. Dem Chroniker Jan van Boendaele no wier e verwonnt um Schluechtfeld leie bliwwen. Deen Dag drop huet en Déif e fonnt, wéi en ëm Hëllef geruff huet, an en doutgemaach. Wéi den Déif wollt seng Beit bem Gewënner verkafen, gouf en exekutéiert.
Givry (Ardennes)

**Givry** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est am Dall vun der Aisne an um Canal des Ardennes. 
## Kuckeswäertes
*D*'Butte de Montmarin* fréier eng strateegesch wichteg Plaz mat dem Resistenzlermonument bei Montmarin an der Kapell, déi nom Zweete Weltkriech nei gebaut gouf. 
## Persounen aus der Gemeng
*Hubert le Jardinier
Saint-Lambert-et-Mont-de-Jeux

**Saint-Lambert-et-Mont-de-Jeux** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est am Dall vun der Aisne an um Canal des Ardennes.

D'Gemeng huet den Numm vun den Uertschafte **Saint-Lambert** a **Mont-de-Jeux** déi eng ronn 2&nbsp;km vunenee leien. Vu Mont-de-Jeux aus huet een eng gutt Vue iwwer den Dall vun der Aisne mat Rilly-sur-Aisne a Voncq.

## Persounen aus der Gemeng
*Jean de Schulemberg, Grof vu Montdejeu a Maréchal de France
*André Dhôtel, Schrëftsteller bekannt duech säi Roman *[[Le Pays où l'on n'arrive jamais]]* deen 1955 de Prix Femina krut.
Walram III. vu Lëtzebuerg-Ligny

De **Walram III. vu Lëtzebuerg-Ligny**, gebuer ëm 1357 zu Saint-Pol-sur-Ternoise den 12. Abrëll 1415 um Schlass vun Ivoix, war Grof vu Saint-Pol, vu Ligny, Här vu Roussy a vu Beauvoir vun 1371 bis 1415.

Hie war dem Guy, Grof vu Ligny, an der Mahaut vu Châtillon, Gräfin vu Saint-Pol, hire Jong.

Hien ass an den Déngscht vum Charles V., Kinnek vu Frankräich agetrueden, an d'Hänn vun den Englänner gefall an huet sech, wärend senger Gefaangenschaft, 1380 mat der Maud Holland († 1392) bestuet, der Wittfra vum Hugues vu Courtenay, an der Duechter vum Thomas Holland an der Joan vu Kent. Si kruten ee Meedchen, d'Jeanne († 1407), dat den Antoine vu Brabant (1384-1415) bestuet huet, Herzog vu Brabant a vu Limburg.

No der Jeanne hirem Doud huet de Walram sech 1393 mat der Bonne vu Bar († 1400) bestuet, der Duechter vum Robert I., Herzog vu Bar an der Marie vu Frankräich, mä se hate keng Kanner.

De Charles VI. huet hien ugestallt, zu London e Fridden ze verhandelen (1396) an en zum Gouverneur vu Genua ernannt (1397).

Wärend dem Kinnek senger Demenz huet den Herzog Jean I. vun der Bourgogne, zu deem hien trei gehalen huet, d*'grande maîtrise des eaux et forêts* iwwerdroen, dunn, 1410, de Gouvernement vu Paräis a 1412 de Poste vum *[[Connétable de France|Connétable]]*. Hien huet zu Paräis d'Miliz vun den *Écorcheurs* opgestallt, a sech e puermol mat den Armagnacs an der Normandie zerklappt. Hien huet 1413 Paräis mat de Burgunder misse verloossen an ass kuerz drop gestuerwen. Den eelste Jong vu senger Duechter, de Philippe vu Saint-Pol, gouf säin Nofollger.

* *Chroniques* vum Jean Froissart ''Saint-Pol ''(Comte de), Waleran (v.1355 - 1415).
Buzancy (Ardennes)

**Buzancy** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.

## Persounen
* De Generol Chanzy ass zu Buzanzy begruewen.
Fossé

* Fossé, eng Gemeng an den Ardennen 
* Fossé, eng Gemeng am Departement Loir-et-Cher

## Kuckt och
* Le Fossé, eng Gemeng an der Seine-Maritime
Santa Claus

De **Santa Claus** ass eng Figur, déi a ville westleche Kulture mat Chrëschtdag verbonne gëtt, awer virun allem an den USA am 19. Joerhonnert populariséiert gouf. Op se elo *Santa Claus* oder ***Father Christmas*** am engleschen, ***Weihnachtsmann*** am Däitschen oder ***Père Noël*** am Franséische genannt gëtt, hir Haaptfunktioun ass fir de Kanner Kaddoen an hir Haiser ze bréngen an der Nuecht vun Helleg Owend op Chrëschtdag, tëscht dem 24. a 25. Dezember.

Europäesch Auswanderer hunn de Kleeschen-Brauch mat an d'USA bruecht. Besonnesch an den hollännesche Kolonië gouf d'Sinterklaasfest gefeiert, absënns well den Hellegen Niklos och Patréiner vun Nei Amsterdam, dem spéideren New York war. Aus Sinterklaas gouf *Saint Claus* a schliisslech *Santa Claus*.

Den haitege populäre Mythos vum Santa Claus, deen op engem vu Rendéiere gezunnene Schlitt reest, heemlech duerch de Kamäin an d'Haiser klëmmt an do Kaddoe verdeelt, geet zeréck op dat 1823 anonym verëffentlecht Gedicht *The Night before Christmas*. Dat bekannt Rendéier *Rudolph* koum 1939 duerch e Gedicht vum Robert L. May dobäi.

D'Ausgesi mat roudem Mantel, wäissem Baart an déckem Bauch krut de Santa Claus eng éischt Kéier 1863 vum däitschen Auswanderer a Karikaturist Thomas Nast, deen e sou fir den *[[Harper's Magazine|Harper's Weekly]]* gezeechent huet. Seng Virstellung baséiert op dem pfälzesche "Belznickel", eng regional Chrëschtfigur aus dem 19. Joerhonnert, déi en nach aus senger Kandheet kannt huet.

Dëst Bild vum Thomas Nast gouf vum US-amerikanesche Graphiker a Cartoonist Haddon Sundblom opgegraff, deen 1931 fir d'Coca-Cola Company am Kader vun enger Publicitéitscampagne de Santa Claus gezeechent huet. Déi Reklamm war sou erfollegräich, datt d'Ausgesi vum Santa Claus duerno Coca Cola zougeschriwwe gouf, obwuel et wéi gesot scho vill Jore virdru regional bekannt war. Ouni Zweiwel huet dës Reklamm dës Virstellung vum Santa Claus awer populariséiert an nohalteg geprägt.

## Kuckt och
* Kleeschen
* Ded Moros

## Um Spaweck
Hikaru Nakamura

Den **Hikaru Nakamura**, jap. 中村光 *Nakamura Hikaru*, gebuer den 9. Dezember 1987 zu Hirakata, ass en US-amerikanesche Schachgroussmeeschter mat japanesche Wuerzelen an amtéierende Weltmeeschter am Chess960.

Seng aktuell Elo-Zuel läit bei 2733  a seng maximal erreechte bei 2735 ; domat ass hien dee stäerksten US-amerikanesche Schachspiller an ass op Plaz 15 vun der Weltranglëscht .

## Um Spaweck

* Den Hikaru Nakamura beim Weltschachbond FIDE 
* Den Hikaru Nakamura op chessgames.com
Saint-Pierremont (Ardennes)

**Saint-Pierremont** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est. 
## Kuckeswäertes
*D'Kierch déi deelweis aus dem 12 an 18. Joerhonnert ass, gouf 1926 als Nationalmonument klasséiert.
## Persounen
*Den Dom Jean Mabillon ass zu Saint-Pierremont op d'Welt komm.
Tailly

* **[[Tailly (Ardennes)|Tailly]]**, eng franséisch Gemeng an den Ardennen
* **[[Tailly (Côte-d'Or)|Tailly]]**, eng franséisch Gemeng an der Côte-d'Or
* **[[Tailly (Somme)|Tailly]]**, eng franséisch Gemeng an der Somme
Exermont

**Exermont** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.

Duerch d'Uertschaft leeft de *Ruisseau d'Exermont* deen zu *Abbatiale* an der Gemeng Chatel-Chéhéry an d'Aire leeft.

## Kuckeswäertes
* De Viaduc vun Ariéthal iwwer de *Ruisseau du gouffre* op der Streck Marcq-Saint-Juvin - Baroncourt. .
Galerie (Biergbau)

Eng **Galerie** ass en ënnerierdesche Gank, deen an en Hiwwel oder Bierg gedriwwe gëtt. Dacks ass et den Zougank zu enger Minière, de Begrëff gëtt awer vereenzelt och fir den Zougank zu engem Bunker oder aneren ënnerierdeschen Anlage gebraucht.

Ofzweigunge vun der Galerie gi Strecke genannt. Am Géigesaz zu engem Tunnel läit bei enger Galerie just eent vun den Enner un der Äerduewerfläch an am Géigesaz zu engem Schacht féiert eng Galerie horizontal an de Bierg eran.

## Um Spaweck