open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Schwaarzt Mier

D**'Schwaarzt Mier** ass e Mier tëscht Europa a Klengasien. D'Länner ronderëm sinn d'Tierkei, Bulgarien, Rumänien, d'Ukrain, Russland a Georgien. D'Schwaarzt Mier ass bei Istanbul via d'Mierenkt vum Bosporus, d'Marmara-Mier an d'Dardanelle mat der Ägeis, resp. dem Mëttelmier verbonnen. Den déifste Punkt läit 2210 Meter ënner Waasser. D'Surface ass 422&nbsp;000&nbsp;km².

## Geographie
Fënnef grouss europäesch Stréim lafen an d'Schwaarzt Mier: d'Donau, den Dnjepr, den Dnjestr, den Don an de Kuban. An der Tierkei mënden 3 méi kleng Stréim do dran. Vu Westen no Oste sinn dat: Sakarya, Kızılırmak anYeşilırmak. De Çoruh kënnt aus der Tierkei mä leeft bei Batumi a Georgien an d'Mier. D'Küstegéigend ass am Westen an am Norden éischter flaach, mä am Osten an am Süden, sou wéi och op der Krim-Hallefinsel, si Bierger.

## Den Numm
Déi Al Griichen hunn d'Schwaarzt Mier **Pontos Euxeinos**, "Gaaschtfrëndlecht Mier" genannt. Dat ass en Euphemismus, well virdru gouf et, wéinst de Stierm am Hierscht an am Wanter, **Pontos Axeinos** ("Gaaschtonfrëndlecht Mier") genannt, mä well d'griichesch Schëffsleit Angscht haten, mat sou engem Numm d'Gëtter ze provozéieren, gouf déi méi "frëndlech" Variant bäibehalen.

Den Numm Schwaarzt Mier ass eng Iwwersetzung vum tierkeschen Numm *Kara Deniz*, mä warscheinlech geet en op eng méi eeler persesch Bezeechnung zeréck, wou den an der Antiquitéit gewinnte System gebraucht gouf, fir Himmelsrichtunge symbolesch duerch Faarfwierder ze beezechnen, a "schwaarz" fir dat nërdlecht Mier stoung. Eng aner Deitung vun der Etymologie ass déi, datt den Numm op der Beobachtung vun enger schwaarzer Faarf vum Waasser berout, déi dohier kënnt well sulfidogen Bakteerie Schwiewelwaasserstoff aus Sulfat bilden, deen zesumme mat Eisen-Ionen Eisesulfid ergëtt.

## D'Iwwerschwemmung no der Äiszäit
Wärend der Äiszäit war do, wou haut d'Schwaarzt Mier ass, e grousse Séisswaasserséi, deen net mam Mëttelmier verbonne war. No der Äiszäit ass dës Verbindung entstanen, an de Séi mat Mierwaasser vollgelaf.

## Wichteg Hafestied

* Istanbul (Tierkei)
* Burgas (Bulgarien)
* Varna (Bulgarien)
* Constanţa (Rumänien)
* Odessa (Ukrain)
* Sewastopol (Ukrain/Russland)
* Rostow um Don (um Asof-Mier) (Russland)
* Novorossiejsk (Russland)
* Batumi (Georgien)
* Trabzon (Tierkei)
* Samsun (Tierkei)

## Um Spaweck
Vuelta Ciclista a Murcia

D**'Vuelta Ciclista a Murcia** ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi a Spuenien an der autonomer Gemeinschaft a Provënz Murcia gefuer gëtt.

Vun 1981 bis 1984 war d*'Vuelta Ciclista a Murcia* eng Amateurs-Course.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 2.1 agestuuft.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Vuelta Ciclista a Murcia'' 
* Resultater vun der Vuelta Ciclista a Murcia op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
SNCB-Linn 48

D**'Linn 48** vun der belscher Eisebunnsgesellschaft SNCB war eng Linn déi vu Raeren iwwer Waimes op Sankt Vith gefouert huet.

Et war domat een Deel vun der Vennbunn déi 1895 a Betrib goung. D'Streck déi net méi a Betrib ass, ass zanter Enn 2007 am Gaang ewechgerappt ze ginn.

Vun de Garen ass nach d'Gare vu Surbrodt déi 2009 restauréiert gouf, erhalen, déi vu Monschau an d'Gare vu Raeren a Waimes. D'Gare vu Weywertz gouf 1997 ewechgerappt.

Well d'Streck op enger Längt vu ronn 23&nbsp;km duerch däitschen Terrain gefouert huet, a belscht Hoheitsgebitt war, sinn sou tëscht der Streck an der däitsch-belscher Grenz Exklaven entstanen. Déi klengst an och südlechst ass *Ruitzhof*. Weider no Norde koum dann d'Uertschaft Mützenich deen zur Gemeng Monschau gehéiert, an am Norden en Deel vu Roetgen. Op der Streck selwer sti riets lénks vum Gleis d'Grenzmaarke vis-à-vis.

D'Schinnen op der Streck komme vun Arbed-Belval, vun der Hadir a vun TREB.

Eng Korjéisheet gëtt et zu Roetgen. Beim Zeréckbau vun der Streck gouf do en Deel gebraucht, fir eng Kanalisatioun ënner Daach ze bréngen. Déi leeft do zum Deel iwwer d'Grenz, soudatt elo d'Grenzmaark 887 aus engem Kanalsdeckel besteet.
### Uschlëss un d'Linn
*Op der Grenz mat Däitschland zu Raeren hat d'Linn 48 Uschloss un dat däitscht Eisebunnsnetz a Richtung Oochen - Stollberg.
*Vun der Gare vu Raeren aus hat se Uschloss un d'Linn 49 (Raeren-Eupen-Welkenraedt)
*Vu Weywertz aus hat se iwwer den Y vun Oberweywertz Uschloss un d'Linn 45A déi iwwer Bütgenbach a Büllingen op Losheim an Däitschland gefouert huet.
*Vu Waimes aus, huet d'Linn 45 iwwer Malmedy a Stavelot den Déngscht bis op Trois-Ponts gemaach. Dat war och déi Parti déi am längsten am ziville Beräich den Déngscht gemaach huet. D'Streck Raeren-Eupen gouf nach bis 1998 an der Rei gehalen, well d'NATO do den Domm drop hat.
*Vu Born aus, ass d'Linn 47A op Vielsalm fortgaangen.
*Zu Sankt Vith hat se Uschloss un d'Linn 46 (Lommersweiler-Steinebrück) an dann an Däitschland weider iwwer d'Westäifelbunn bis op Prüm, un d'Linn 47 (Sankt Vith-Lengeler) an dann zu Lëtzebuerg weider op Ëlwen, an un d'Linn 163 (Libramont - St. Vith).
Lontzen

**Lontzen** ass eng belsch Gemeng, déi zu der däitschsproocheger Communautéit an der Provënz Léck gehéiert.

Et ass eng vun de sougenannte Facilitéitsgemengen an der Provënz Léck.

## Uertschaften an der Gemeng an Awunnerzuelen
*Lontzen: 1.254 Awunner
*Herbesthal: 2.060 Awunner
*Walhorn: 1.087 Awunner
*Astenet: 618 Awunner

## Geographie
Déi héchst Plaz vun der Gemeng ass op der Südgrenz mat Eupen um *Walhornerfeld* a läit op 310 Meter. Déi déifst Plaz ass am Dall vum Lontzenerbach am Norde vun der Gemeng op der Grenz mat Hergenrath mat 207 Meter.

Am Nordosten ass nach eng niddreg Plaz op 209 Meter am Dall vun der Gueule déi do och op enger Längt vu ronn 720 Meter d'Grenz mat Hergenrath mécht. Soss verspreet sech Gemeng am grousse Ganzen op engem flaache Plateau op enger Héicht tëscht 240 an 250 Meter.

D'Landschaft ass staark vu landwirtschaftlechen Aktivitéite markéiert, besonnesch d'Mëllechproduktioun. Et gëtt op der ganzer Gemengefläch just am Osten eng Bëschfläch vu ronn 60 ha.
 
## Verkéier
Duerch d'Gemeng féieren d'Nationale 3, déi do *Route Charlemagne* heescht, d'Nationale 68, déi och en Deel vun der E 421 ass, an d'Nationale 67.
 
Um hallwe Wee tëscht Herbesthal an Eupen ass en Uschloss un d'Autoroute Roi Baudouin.

Obschonn e puer Eisebunnslinnen duerch d'Gemeng lafen, gëtt et keng Gare an der Gemeng. Dat war awer net ëmmer sou. Zu Herbesthal gouf et eng Marchandisen- a Rangéiergare déi deemools Grenzgare war an déi Zäit op däitschem Gebitt louch, ëstlech vun der Nationalstrooss 67, déi deemools d'Grenz gemaach huet, an tëscht Herbesthal a Welkenraedt den Numm Neutralstrasse (fr: Rue mitoyenne) huet. Haut ass d'Gare op déi aner Säit vun der Strooss geplënnert a läit domat um Territoire vu Welkenraedt. An der *Rue de Limbourg* zu Herbesthal konnt ee bis d'Joer 2000 nach Gleisanlagen an ee Maschinneschapp vun der aler Gare gesinn. De meescht Gleiser goufen awer erausgerappt. De Stroossentunnel an der *Rue de Limbourg* geet op der ganzer Breet ënner der fréierer Rangéiergare erduercht.

D'Eisebunnsstrecken um Territoire vu Lontzen sinn:

*LGV 3
*Linn 49 (Welkenraed-Eupen)
*Linn 37 (Léck-Oochen)

## Kuckeswäertes
### An der Uertschaft
*D'Haupeschkierch vu 1770 steet ënner Denkmalschutz
*D'Schlass vu Lontzen *Großhaus* vun 1853
*De Bauerenhaff *Heidhof* vun Ufank 18. Joerhonnert
*D'Helleg Anna-Kapell zu Lontzen-Busch vu 1696
*Weißes Haus: E Baurenhaff vu 1792 haut e Restaurant

### An der Gemeng
*Katherinenstift zu Astenet
*Hammerbréck
*Kalvariebierg zu Walhorn

## Kuckt och
## Um Spaweck

*Cantons de l'Est
Fräulein Steinfort

**Fräulein Steinfort** ass eng däitsch Uertschaft an der Gemeng Testorf-Steinfort op der Bundesstraße 208 tëscht Gadebusch a Wismar am Bundesland Mecklenburg-Vorpommern.
Floréal (Zäitschrëft)

***Floréal. Revue libre d'art & de littérature - Freie Rundschau für Kunst und Litteratur*** war eng lëtzebuergesch Literaturzäitschrëft, déi vum Frantz Clément, Eugène Forman a Marcel Noppeney gegrënnt gouf.

Et sinn 12 Nummeren tëscht dem 21. Abrëll 1907 (Nummer 1) an dem 21. Abrëll 1908 (Nummer 12) erauskomm. D'Texter waren op Franséisch an op Däitsch.

De Marcel Noppeney huet op franséisch Gedichter, Kommentaren a Chronike geschriwwen, vum Frantz Clément si Literaturkritesch Essayen a Gedichter, an den Eugène Forman huet, a Form vun engem satiresche Feuilleton, *Puckis Erdenfahrt* publizéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* ''Floréal'' - all Nummeren op eluxemburgensia.lu.
* Fiche op a-z.lu.
Eugène Forman

Den **Eugène Forman** (Pseudonym: Pucki), gebuer de 16. Juni 1878 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen de 26. November 1955, war e lëtzebuergeschen Affekot an Auteur.

Zesumme mat dem Frantz Clément an dem Marcel Noppeney huet hien 1907 déi lëtzebuergesch Literaturzäitschrëft Floréal gegrënnt.

1922 huet hien déi satiresch Wochenzäitschrëft De Gukuk an d'Liewe geruff.

## Wierk (Auswiel)

* Forman, E. *Die Vorsehung*. 1907
* Forman, E. *Puckis Erdenfahrt: ein satyrischer Roman*. 1907
* Forman, E. *Puckis Höllenfahrt: ein satyrischer Roman in sieben Kapiteln: Fortsetzung und Schluß zu Puckis Erdenfahrt*. 1908.
* Forman, E. *Feierstèngszalot: Revue vum Joer an 2 Akten fum **** Gespillt um Theater zu Letzeburg Abröl 1912. Luxembourg: P. Worré-Mertens, 1912.
* Forman, E. *De Gukuk*. De Gukuk, 1922.
* Forman, E. *D'Ro't Schnappech: Krichs- a Friddens-Geschichtercher*. Letzeburg: P. Linden, 1946.
* Forman, E. *De Pechknoll a sei Le'herjong: Sketsch*. Letzeburg: P. Linden, 1947. Letzeburger Theaterbibliothe'k No. 117 117 0261510.
* Forman, E. *Den Nausi an d'Polizei: Sketsch*. Letzeburg: P. Linden, 1947. Letzeburger Theaterbibliothe'k N° 114 114 0261510.
* Forman, E. E*ng nei Conferenz iwert d'Menagerie*. Letzeburg: P. Linden, 1947. Letzeburger Theaterbibliothe'k No. 126 126 0261510.
* Forman, E. *<nowiki/>'T ass alles gelunn*. Letzeburg: P. Linden, 1947. Letzeburger Theaterbibliothe'k No. 113 113 0261510.
Théâtre national de l'Opéra-Comique

Den **Théâtre national de l'Opéra-Comique**, och als **Salle Favart** bekannt, ass en Theater-Sall op der Place Boieldieu, am 2. Arrondissement vu Paräis.

## Geschicht
D'Opéra-Comique gouf de 26. Dezember 1714 vun der Catherine Baron an dem Gautier de Saint-Edme gegrënnt an hat duerch d'Optrëtter vu Gruppen aus dem Forains-Milieu e populären Ursprong. Säi Repertoire huet haaptsächlech aus Pantomimen a Parodien aus Opere bestanen.

Den Ufank vun der Opéra-Comique war schwiereg, an d'Oper huet souguer vu 1719-1720 a vu 1722-1723 missen zougemaachen. Dat ass op en Neits 1745-1751 geschitt, ënner dem neien Direkter Jean Monnet, well d'Opéra Comique Schwieregkeete wéinst senger Konkurrenz mat aneren Theatere krut.

Am 19. Joerhonnert huet d'Opéra-Comique grousse Succès kritt, zu deem d'Komponisten Adolphe Adam, Daniel-François-Esprit Auber, Georges Bizet, Félicien David, Jules Massenet an och den Nicolas Bochsa vill bäigedroen hunn.

Mat finanzielle Schwieregkeeten war den Theater nees an den drësseger Jore vum 20. Joerhonnert konfrontéiert, soudatt de Staat huet missen asprangen an et ass och zu engem Rapprochement mat der Nationaler Oper vu Paräis kom.

## Den ''Théâtre national de l'Opéra-Comique'' haut
D'Opéra-Comique gouf vun 2000 bis 2007, vum Jérôme Savary gefouert. Vum 27.Juni 2007 un ass d'Direktioun un de Jérôme Deschamps iwwergangen.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum Théâtre national de l'Opéra-Comique
Infrabel-Linn 49

D**'Infrabel-Linn 49** ass eng Eisebunnslinn vun Infrabel an huet fréier vu Welkenraedt iwwer Eupen bis op d'Gare vu Raeren gefouert huet.
 
D'Streck hat eng Totallängt vu 14&nbsp;km a war eegleiseg. Zu Raeren hat se deemools Uschloss un d'Linn 48 a Richtung Däitschland an a Richtung Sankt Vith. Vun der Gare Welkenraedt huet se Uschloss un d'Linn 39 a Richtung Gemmenich, an un d'Linn 37 (Léck-Hergenrath).

Haut gëtt nach just den Deel vu Welkenraedt op Eupen befuer. D'Linn ass do op hirer ganzer Längt vu 5,9&nbsp;km mat enger Spannung vun 3 kV elektrifizéiert, an et kënne Vitesse bis 90&nbsp;km/h gefuer ginn. Op der kuerzer Streck gëtt et, well se duerch kleng Uertschafte féiert nach en ettlech onbewuechte Gleisiwwergäng.

1984 gouf op politeschen Drock vun der däitschsproocheger Communautéit d'Streck vu Welkenraedt op Eupen erëm aktivéiert an elektrifizéiert. Zu Eupen gouf eng nei Gare gebaut, déi elo Terminus vun der InterCity-Linn Ostende-Bréissel-Léck-Verviers-Eupen ass, wat déi wichtegst Ost-West-Eisebunnsverbindung an der Belsch ass.
Teatro alla Scala

Den **Teatro alla Scala** (och: **Mailänner Scala**) ass en Operenhaus zu Mailand, dat den 3. August 1778 opgaangen ass. Et huet den *Teatro Regio Ducale* zu Mailand, dee 1776 verbrannt war, ersat. D'Maria Theresia hat d'Kierch *Santa Maria della Scala* (1381, genannt no der Beatrice Regina della Scala, Fra vum Bernabò Visconti) fir den Neibau ofrappe gelooss, an duerch de klassizisteschen Architekt Giuseppe Piermarini dat neit Opernhaus an nëmmen 23 Méint opriichte gelooss. Bei der Première gouf dem Antonio Salieri seng Oper *[[L'Europa riconosciuta]]* opgefouert. D'Mailänder Scala zielt haut zu de bedeitendsten Operenhaiser op der Welt.

D'Saison fänkt all Joer de 7. Dezember, dem Namenstag vum Stadpatroun vu Mailand, dem Hl. Ambrosius (Sant'Ambrogio), un.

No dem totale Schued am Zweete Weltkrich (1943) gouf dat legendäärt Operenhaus erëm a Rekordzäit opgebaut. Den 11. Mee 1946 gouf et mat engem Concert mam Arturo Toscanini nei opgemaach.

## Bedeitend Uropféierungen an der Scala

* 2007: *[[Teneke]]* vum Fabio Vacchi
* 1988: *[[Montag aus Licht]]* vum Karlheinz Stockhausen
* 1984: *[[Samstag aus Licht]]* vumKarlheinz Stockhausen
* 1926: *[[Turandot (Oper)|Turandot]]* vum Giacomo Puccini
* 1923: *[[Belfagor]]* vum Ottorino Respighi
* 1904: *[[Madama Butterfly]]* vumGiacomo Puccini
* 1893: *[[Falstaff (Verdi)|Falstaff]]* vum Giuseppe Verdi
* 1892: *[[La Wally]]* vum Alfredo Catalani
* 1889: *[[Edgar (Oper)|Edgar]]* vum Giacomo Puccini
* 1887: *[[Otello (Verdi)|Otello]]* vum Giuseppe Verdi
* 1876: *[[La Gioconda]]* vum Amilcare Ponchielli
* 1842: *[[Nabucco]]* vum Giuseppe Verdi
* 1839: *[[Oberto, Conte di San Bonifacio]]* vum Giuseppe Verdi
* 1831: *[[Norma (Oper)|Norma]]* vum Vincenzo Bellini
* 1814: *[[Il Turco in Italia]]* vum Gioacchino Rossini
* 1778: *[[L'Europa riconosciuta]]* vum Antonio Salieri

## Kuckt och
* Oper
* Oper (Gebai)

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Scala (italieenesch oder englesch)
Metropolitan Opera

D**'Metropolitan Opera** ass eng Theater-Gesellschaft am Lincoln Center zu New York, Bundesstaat New York. Si gëtt allgemeng als *Met* bezeechent a gëtt zu de weltweit féierenden Operenhaiser gezielt.
Zanter dem Ufank vun der Saison 2006/07, ass de Peter Gelb *General Manager* vun der Met an de James Levine *Music Director*.

## Die al Oper

D'Metropolitan Opera Company gouf am Joer 1880 gegrënnt. Den Architekt J. Cleaveland Cady huet hir dunn en Operenhaus gebaut, dat tëscht der 39. a 40. Strooss um Broadway louch. De 27. August 1892 gouf d'Gebai duerch e Brand schwéier beschiedegt. No grousse Renovéierungsaarbechte konnt d'Operenhaus erëm opmaachen, a bis 1966 benotzt ginn. Duerno huet d'Metropolitan Opera Company beschloss, hire Sëtz an och hiert Operenhaus, op d'Plaz vun haut ze verleeën. Dat éischt Gebai gouf 1967 ofgerass.

## Déi nei Oper
Am September 1966 ass d'Gesellschaft an déi nei Raim am Lincoln Center for the Performing Arts zesumme mat 12 aneren Organisatioune geplënnert. D'Gebai läit tëscht der Columbus an Amsterdam Avenue an tëscht der 62. a 65. Strooss um Upper West Side vu Manhattan. Am Haaptsall ass Plaz fir 3.900 Persounen.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Metropolitan Opera The Metropolitan Opera
* Metropolitan Programm-Informatiounen
Göteborgsoperan

D**'Göteborgsoperan** am schweedesche Göteborg ass eent vun de modernsten Operenhaiser iwwerhaapt.

D'Gebai gouf 1994 fäerdeg. Et huet eng Längt vun 160 Meter an ass bis 85 Meter breet. D'Plafongshéicht am grousse Sall ass 22 Meter, verdeelt op 8 Stäck. D'Totalfläch ass bal 29.000 .
Den Architekt war de Jan Izikowitz, dee beim Architektegrupp Lund & Valentin zu Göteborg schafft.
Am Haaptsall kënnen 1.305 Leit sëtzen, dovun der 750 ënnenan. Am klenge Sall sinn 230 Plazen.

D'Gebai ass ekipéiert fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit, huet speziell Plaze fir Leit am Rollstull an et sinn Hëllefsmëttelen disponibel fir Leit, déi net gutt héieren.

## Um Spaweck
* Websäit vum Göteboerger Operenhaus
Karl Becker

De **Karl Becker**, gebuer den 23. Juli 1834 zu Tréier (D), a gestuerwen de 26. September 1884 an der Stad Lëtzebuerg, war en däitschen Auteur.

Tëscht 1868 an 1884 huet hien eng satiresch Wochenzeitung erausginn, déi am Ufank *[[D'Wäschfra (1868)|D'Wäschfra]]* geheescht huet, an duerno e puermol den Titel geännert huet.
La Monnaie/De Munt

**La Monnaie** (**Théâtre Royal de la Monnaie**) oder **De Munt** (**Koninklijke Muntschouwburg**) ass d'Operenhaus vu Bréissel.

Dat éischt Gebai gouf géint 1700 no Pläng vun de venezianeschen Architekte Paolo a Pietro Bezzi opgeriicht op der Plaz, wou virdrun d'Mënz geklappt gouf, dohier säin Numm. Et hat am 18. Joerhondert de Ruff, eent vun de schéinsten Theatergebaier vun Europa ze sinn. 1818 huet d'Stad Bréissel en neien Theater hanner dem alen opriichte gelooss. Dat Operenhaus, wéi et nach haut do steet, ass vun 1855, wéi en neien Theatersall huet misse gebaut ginn, well dësen duerch e Feier zerstéiert gi war.

Et gouf 1985 no de Pläng vum Lécker Architekt Charles Vandenhove renovéiert.

D'Monnaie/De Munt huet eng Schlësselroll an der belscher Geschicht gespillt, well do de 25. August 1830, wéi d'Oper *[[La muette de Portici]]* vum Daniel-François-Esprit Auber gespillt gouf, d'Publikum duerch den Duett *Amour Sacré de la Patrie* sou exitéiert gouf, datt et „Aux armes! Aux armes!“ geruff huet an domat d'Belsch Revolutioun ausgeléist huet, déi dozou gefouert huet, datt d'Land vun Holland onofhängeg gouf.

D'Monnaie/De Munt ass hautdesdaags eent vun de renoméiersten Operenhaiser vun Europa, zanter datt de Maurice Béjart 1960 do säi *Ballet du XX<sup>e</sup> siècle* an d'Liewe geruff huet an och ënner der Generaldirektioun vum Gérard Mortier (1982 bis 1992). 
2011 gouf d'Monnaie/De Munt, als éischt Operebün aus dem net däitschsproochege Raum, vun de Lieser vun der däitscher Zäitschreft *Opernwelt*, *Opernhaus des Jahres* gewielt.

Direkter ass zanter dem 1. August 2007 de Peter de Caluwe, virdru war et de Bernard Foccroulle. De japaneschen Dirigent Kazushi Ono ass fir d'musikalesch Leedung zoustänneg.

Koordinaten:

## Um Spaweck

* lamonnaie.be
Charles Becker

*Fir den däitschen Auteur Karl Becker (1834 - 1884), deen zu Lëtzebuerg déi satiresch Wochenzeitung [[D'Wäschfra (1868)|D'Wäschfra]] publizéiert huet, kuckt: [[Karl Becker]]*
----

De **Charles Becker**, gebuer den 11. Juni 1881 zu Uewerwampech, a gestuerwen den 12. September 1952 zu Iechternach, war e lëtzebuergeschen Enseignant a Schrëftsteller.

Am *Gymnase d'Echternach* (zanter 1945: Lycée classique d'Echternach) huet hie Latäin a Franséisch enseignéiert a war do vun 1945 bis 1946 Direkter *faisant fonction*.

Vun 1924 bis 1928 war hie Conseiller am Gemengerot zu Iechternach.

## Wierker
* *La comtesse de Noailles*, zwéi Bänn, 1916 - 1917
* *Les Nouvelles de Maupassant*, 1918
* *La Poésie de Madame Lucie Delarue-Madrus*, 1929

## Literatur
* Lang, C., 1967. *Le personnel de l'enseignement secondaire et supérieur du Grand-Duché de Luxembourg, 1839-1922. Travail statistique de Félix Heuertz (1922), complété par Charles Lang (1967).* Publications du Ministère de l'Éducation nationale, Luxembourg, S. 1-125 (Becker Charles: S. 12-13).
* Wilhelm, Frank: *Becker, Charles.* In: Dictionnaire des auteurs luxembourgeois. Online-Versioun. Stand: 21. Oktober 2011. http://www.autorenlexikon.lu/page/author/406/4063/FRE/index.html [opgeruff den 10. Mee 2012]. 

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
Deutsche Oper Berlin

Déi **Däitsch Oper Berlin** ass dat zweetgréisst däitscht Operenhaus a mat Ofstand déi gréisst vu den dräi Staatsopere vum Land Berlin.

Mat der Staatsoper Unter den Linden, der Komescher Oper, dem Staatsballett Berlin an de *Berliner Opernwerkstätten* gehéiert se zur *Berliner Opernstiftung*.

## Geschichtleches
Dat aktuellt Gebai ass vun 1961.
## Um Spaweck
* OffiziellSäit vun der Däitscher Oper Berlin
Teatr Wielki (Warschau)

Den **Teatr Wielki**, op Lëtzebuergesch „Groussen Theater“, ass de gréissten Theater zu Warschau. Am Gebai sinn d'Nationaloper *(Opera narodowa)* an den Nationaltheater *(Teatr narodowy)* vu Polen ënnerbruecht.

## Geschichtleches
D'Gebai gouf de 24. Februar 1833 mat enger Opféierung vum Rossini senger Oper Il barbiere di Siviglia opgemaach.

## Kuckt och
* Operenhaus
## Um Spaweck
* www.teatrwielki.pl Homepage vun der Opera narodowa (polnesch, englesch)
* Homepage vum Teatr narodowy (polnesch)
Pantone

De **Pantone Matching System**, ofgekierzt "PMS", ass den Numm vun engem Faarfsystem deen haaptsächlech an der Graphikindustrie an am Dréckereiwiese gebraucht gëtt. Dee reglementéierte System gouf vu "Pantone Inc." entwéckelt, enger Entreprise déi hire Sëtz zu Carlstadt am US-amerikanesche Bundesstaat New Jersey huet.

De Pantone-Faarfsystem begräift Faarftéin déi sech eendeiteg bestëmme loossen, wat mat sech bréngt, datt mat Hëllef vun de Pantone-Nummeren op der ganzer Welt mat genee definéierte Faarftéin ka geschafft ginn.
## Um Spaweck

*  pantone.com
Beyne-Heusay

**Beyne-Heusay** op walllounesch *Binne-Heuzea* ass eng belsch Uertschaft a Gemeng an der Provënz Léck.

## Gemengesektiounen an Uertschaften
Zu der Gemeng gehéieren déi fréier Gemenge Bellaire, Beyne-Heusay, Queue-du-Bois, an d'Uertschaft Moulins-sous-Fléron déi fréier zu der Gemeng Fléron gehéiert huet.

## Um Spaweck
Barack Obama

De **Barack Hussein Obama II**, gebuer de 4. August 1961 zu Honolulu op Hawaii, ass en US-amerikanesche Politiker (Demokratesch Partei). Hie war vum 20. Januar 2009 bis den 20. Januar 2017 de 44. President vun de Vereenegte Staaten.

Hien hat am November 2008 géint den John McCain d'Presidentschaftswalen an den USA gewonnen an huet den 20. Januar 2009 säin Eed als President geleescht.

De Barack Obama war den éischten afroamerikanesche President vun de Vereenegte Staaten an den éischte President, deen net um amerikanesche Kontinent gebuer ass, an zwar op Hawaii. Hien huet seng Funktioun matzen an der globaler Finanzkris ugetrueden an huet als eng vu sengen éischten Amtshandlungen e Konjunkturprogramm an Héicht vu 787 Milliarden Dollar duerchgesat. 2009 krut hie fir säin Engagement fir de Weltfridden an den Atomwaffen-Ofbau de Friddensnobelpräis. Am Fréijoer 2010 huet hien eng breet Gesondheetsreform ëmgesat, déi et fir d'éischt Kéier Millioune vun US-Amerikaner erméiglecht huet Zougank zu enger Krankenassurance ze kréien. Den 1.&nbsp;Mee 2011 konnt hie verkënnegen, datt eng Spezialunitéit vun der US-Arméi den zanter Jore gesichten Terrorist Osama bin Laden ëmbruecht hätt.

De 6. November 2012 gouf hie fir eng zweet Amtsperiod erëmgewielt, säi republikaneschen Erausfuerderer war dës Kéier de Mitt Romney. Am Fréijoer 2015 huet hien, no enger diplomatescher Kris vu bal 50 Joer, de Kontakt mat Kuba gesicht an d'politesch Bezéiunge mat der Karibikinsel verbessert. Och bei den Atomverhandlunge mam Iran huet hie sech dofir agesat, en Ausgläich ze fannen.

## Privates
1992 huet den Obama sech mat der Affekotin Michelle Robinson bestuet. D'Koppel huet zwee Meedercher, d'Malia Ann (gebuer 1998) an d'Natasha (gebuer 2001).

## Um Spaweck
Sächsische Staatsoper Dresden

D**'Semperoper** zu Dresden, mam offiziellen Numm: *Sächsische Staatsoper Dresden*, huet als Haff- a Staatsoper vu Sachsen eng laang geschichtlech Traditioun. 
## Geschicht vum Gebai
### Den éischte Bau

Vun 1838 bis 1841 huet de Baumeeschter Gottfried Semper (1803–1879) en neie kinneklechen Hafftheater opgeriicht, deen allerdéngs schonn den 21. September 1869 duerch e Feier zerstéiert gouf.

### Interimsbau
Scho véier Wochen no dëser Brandkatastroph hunn d'Bauaarbechte fir en Interimstheater beim *[[Zwinger]]wall*, hanner de Ruine vum alen Theater ugefaangen. No nëmme sechs Woche Bauzäit ass dat mat einfache Konstruktiounsmëttele gebaute Gebai, dat fir 1800 Persoune Plaz hat, an am Volleksmond den Numm "Briederbud" krut, mam Goethe sengem *[[Iphigenie auf Tauris]]* den 2. Dezember 1869 opgaangen.

### Den zweete Bau

Geschwënn duerno huet de Gottfried Semper en zweet Gebai entworf, dat ënner der Leedung vu sengem eelste Jong Manfred Semper (1838–1913) vun 1871 bis 1878 op der Theaterplaz gebaut gouf. Den Theaterbau ass bannena prachtvoll ausstafféiert. Iwwer dem Portal steet e Panther aus Bronze, mat Dionysos an Ariadne vum Johannes Schilling. Nieft dem Agank sti Skulpture vum Johann Wolfgang von Goethe a Friedrich Schiller, an de Säitennische vun der Fassad d'Skulpture vum William Shakespeare, Sophokles, Molière an Euripides. Dësen zweete Bau gouf an der Nuecht vum 13. Februar 1945 beim Bombardement vu Dresden komplett zerstéiert.

### Den drëtte Bau

Nom Zweete Weltkrich goufen tëscht 1946 an 1955 d'Dispositioune fir d'Reconstructioun ageleet.

De 24. Juni 1977 gouf de Grondstee geluecht. Um 13. Februar 1985, dem 40. Anniversaire vu senger Zerstéierung, ass d'Semperoper mam Carl Maria von Weber senger Oper *[[Der Freischütz]]* erëm opgaangen. Et war déi selwecht Oper déi den 31. August 1944 gespillt gouf, wéi d'Semper-Oper zougemaach ginn ass.

Obwuel se scho Staatsoper war, huet d'Oper nach zousätzlech den offiziellen Titel „Sächsische Staatsoper“ kritt. Beim aussergewéinlechen Héichwaasser vun der Elbe am August 2002 hat d'Operenhaus schwéier gelidden an hat e Schued vu 27 Milliounen Euro. Dräi Méint duerno, den 9. November 2002, ass s'erëm opgaangen.

## Kuckt och
* Operenhaus

## Um Spaweck

* www.semperoper.de - Internetpresenz vun der Sächsescher Staatsoper
* www.semperoper-dresden.de - Websäit iwwer d'Semperoper
Teatro Amazonas

Den **Teatro Amazonas** ass en Operenhaus zu Manaus, Brasilien. Den 31. Dezember 1896 ageweit, gouf et aus de Recetten vum Gummisboom finanzéiert. 
Et ass eent vun de bekanntsten Operenhaiser vun der Welt.

## Geschicht an Architektur
D'Geschicht vun dësem Operenhaus huet ugefaangen, wéi den A. J. Fernandes Júnior säi Projet 1881 virgestallt huet. Dëst architektonescht Wierk gouf vun 1883 un vum Gabinete Português de Engenharia e Arqitetura de Lisboa realiséiert. Architekten, Baumeeschteren, Moler a Kënstler aus ganz Europa hunn zur Realisatioun bäigedroen. De Brasilianer Crispim do Amaral vu Pernambuco, deen zu Paräis gelieft huet, war säi Bannenarchitekt an den Italieener Enrico Mazolani war mat der Architektur bausse befaasst. D'Oper gouf den 31. Dezember 1896 ageweit; déi éischt Oper,(„La Gioconda“ vum Amilcare Ponchielli. gouf de 7. Januar 1897 als Premiere opgefouert.

Wéinst der Baisse vum Cours vum Gummi huet d'Oper schonn 1907 misse provisoresch zoumaachen. De klimateschen Afloss vun der Amazonegéigend huet doriwwer eraus Restauratiounsaarbechten noutwendeg gemaach. No méi wéi aacht Joerzéngte Rou konnt d'Oper schliisslech de 17. Mäerz 1990 mam Plácido Domingo an dem Marcia Haydée seng Reouverture feieren.

Croisièren, déi zu Manaus virun Anker ginn, hu gewéinlech e Besuch vun dëser aussergewéinlecher Oper op hirem Programm.

## Kuckt och
* Oper
* Operenhaus 
## Um Spaweck
*19 Biller vum Teatro Amazonas - Oct 2008 - vum Jorge Vismara
*360 Panorama Vue vum Operenhaus
*Galerie mat 26 Fotoen
*Manaus On-Line
*"Theatres of Brazil"
Manaus

**Manaus** ass d'Haaptstad vum brasilianesche Bundesstaat Amazonas. Si läit um Rio Negro, eelef Kilometer weg vu senger Mëndung an den Amazonas.

An der Zäit tëscht 1870 an 1910 gouf d'Stad duerch de Gummisbam bekannt, well dës Regioun laang déi eenzeg war, aus där de Gummi koum. Haut ass Manaus nimméi wéinst der Produktioun vu Gummi, mä wéinst sengem Theater Teatro Amazonas an och als touristeschen Ausgankspunkt an den Urwald, bekannt.

## Geschichtleches
Manaus gouf 1669 als klenge portugisesche Fort ënner dem Numm *Forte de São José da Barra do Rio Negro* gegrënnt.

## Um Spaweck
* Dat Bescht vu Manaus 
* Manaus, Official Säit (
* Globo Säit Manaus Online – Portal fir Manaus 
* Historeschen Teatro Amazonas.
Henri Salvador

Den **Henri Gabriel Salvador**, gebuer den 18. Juli 1917 zu Cayenne am Iwwerséi-Departement Guyane, a gestuerwen den 13. Februar 2008 zu Paräis, war e franséische Sänger an Jazzgittarist.

## Bekannt Lidder

* "Mais Non Mais Non"
* "Zorro est arrivé"
* "Ma Pipe"
* "Une bonne paire de claques"
* "Syracuse"
* "Faut Rigoler"
* "Fugue en rires"
* "Blues Dingie"
* "Dans Mon Isle"
* "Une Chanson Douce (Le loup, la biche et le chevalier)"
Eva Dahlbeck

D**'Eva Dahlbeck**, gebuer den 8. Mäerz 1920 zu Saltsjö-Duvnäs an der Gemeng Nacke, a gestuerwen den 8. Februar 2008 zu Stockholm, war eng schweedesch Schrëftstellerin a Filmschauspillerin.

An den 1950er Joren huet si an enger Rëtsch Filmer vum Ingmar Bergman matgespillt.

## Filmographie (Auswiel)
*1970 - *Tintomara*
*1968 - *Markurells i Wadköping* (Tëleesserie)
*1965 - *Morianerna (Morianna)*
*1965 - *Kattorna*
*1964 - *Älskande par *
*1964 - *För att inte tala om alla dessa kvinnor *
*1960 - *Kärlekens decimaler*
*1958 - *Nära livet *
*1957 - *Sommarnöje sökes *
*1956 - *Sista paret ut*
*1955 - *Sommarnattens leende *

## Um Spaweck
RBC Investor Services

**RBC Investor Services** ass eng Finanzentreprise, déi op der Gestioun vun Investment- a Pensiounsfonge spezialiséiert ass. Si ass am Januar 2006 als eng Joint Venture vun der Dexia an der Royal Bank of Canada, mam Numm RBC Dexia, gegrënnt ginn.

Am Mee 2012 huet d'RBC d'Parte vun der Dexia vollstänneg ofkaf, nodeem dës an d'Labrente gerode war.

Am Joer 2007 huet si 1.900 Milliarden Euro geréiert an eng 4.700 Employéen a 15 Länner beschäftegt, wouvu ronn 1400 zu Lëtzebuerg. De Sëtz ass zu London; zu Lëtzebuerg ass d'Personal an engem markante roude Gebai aus dem Joer 2006 op Belval ënnerbruecht.

Den *CEO* vun der Joint Venture ass de José Placido an de *Managing Director* vun der lëtzebuergescher Bank ass de Sébastien Danloy.
*Internetsite
*Artikel
Centre de recherche public Gabriel-Lippmann

De **Centre de recherche public Gabriel-Lippmann** war eng ëffentlech Fuerschungsariichtung zu Lëtzebuerg. Si gouf am Juli 1987 duerch e groussherzoglecht Reglement als *CRP - Centre universitaire* an d'Liewe geruff an den 31. Mee 1999 nom Gabriel Lippmann genannt. Den 1. Januar 2015 huet si mam CRP Henri-Tudor zum Luxembourg Institute of Science and Technology fusionéiert.

Den CRP Gabriel-Lippmann huet ugewannte wëssenschaftlech Fuerschung an technologesch Entwécklung bedriwwen. Ausserdeem hat en als Aufgab, op héijem Niveau Wëssen ze vermëttelen a virunzeginn.

Seng véier Departementer hu sech mat véier Schwéierpunkttheme befaasst:

* d'Technologië vun neie Materialien, absënns d'Nanotechnologie an d'Entwécklung vun Instrumenter
: Departement "Science et analyse des matériaux" (SAM)

* den nohaltegen Ëmgank mat natierleche Ressourcen;
: Departement "Environnement et agro-biotechnologies" (EVA)

* d'Technologië vun der Informatiounsgesellschaft
: Departement "Informatique, systèmes et collaboration" (ISC)

* d'Equippementer fir den Auto
: Departement "Recherche en équipements automobiles" (REA)

De Sëtz vum CRP Gabriel-Lippmann war vun 2004 u provisoresch op den Industriefrichen zu Bieles an der Brillstrooss.

## Um Spaweck
* Gesetz vum 9. Mäerz 1987 iwwer R&D op Legilux.lu
Mariinski-Theater

De **Mariinski-Theater** ass eent vun de bekanntsten Operen- a Balletthaiser vun der Welt. D'Gebai steet zu Sankt Péitersbuerg op der *Theaterplaz*; vill wichteg russesch Opern a Balletten hunn do hir Première gefeiert. De sougenannte Kirow-Ballett, deen an der ganzer Welt bekannt gouf, ass do doheem. Dëse Balett huet den offiziellen Numm *Ballett-Kompagnie vum Mariinski-Theater* kritt.

Dat 1860 vum *Alberto Cavos* gebaute Gebai gouf am Ufank no der Maria Alexandrowna von Hessen-Darmstadt, der Fra vum Zar Alexander II., geenannt. 1919 huet et den Numm **"GATOB"** (*"Gosudarstvennyj akademičeskij teatr opery i baleta*", *Staatlechen Akadeemeschen Operen- a Ballettheater*) kritt a gouf 1935 no dem 1934 ermuerte President vum Leningrader Sowjet, Sergei Kirow, a **"Kirow-Theater"** ëmbenannt. 1992 huet et säin éischten Numm erëmkritt.

Am Gebai ass fir bal 2000 Spectateure Plaz. Den Operesall ass mat vill Opwand a Blo, Wäiss a Gold dekoréiert. 
Bis 2009 goufe grouss Restauréierungs- an Ëmbauaarbechten ënner der Leedung vum Architekt Dominique Perrault gemaach.

Intendant vum Theater ass de Waleri Abissalowitsch Gergijew.

## Uropféierungen

* 1862 - Giuseppe Verdi: *[[La forza del destino]]*
* 1874 - Modest Petrowitsch Mussorgski: *[[Boris Godunow (Oper)|Boris Godunow]]*
* 1890 - Alexander Porfirjewitsch Borodin: *[[Fürst Igor]]*
* 1890 - Pjotr Iljitsch Tschaikowski: *[[Pique Dame]]*
* 1892 - Pjotr Iljitsch Tschaikowski: *[[Der Nussknacker]]*
* 1934 - Dmitri Dmitrijewitsch Schostakowitsch: *[[Lady Macbeth von Mzensk]]*

## Kuckt och
* Oper

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vum Mariinsky-Theater , (russ./engl.)
* Ausféierlech Informatiounen iwwer de Mariinski Theater (däitsch)
Georges Bizet

De **Georges Bizet**, gebuer de 25. Oktober 1838 zu Paräis als Alexandre-César-Léopold, a gestuerwen den 3. Juni 1875 zu Bougival bei Paräis, war e franséische Komponist aus der Zäit vun der Romantik.

## Liewen
De Georges Bizet war e musikalescht Wonnerkand, dat scho mat 10 Joer an de Paräisser Conservatoire gaangen ass. Hien huet vun 1848 u Piano beim Antoine François Marmontel, Uergel beim François Benoist a Kompositioun beim Jacques Fromental Halévy studéiert. 1851 war hien Zweeten an, 1857 Éischte vum Prix de Rome. Mat dësem Stipendium ass hien an Italie gaangen, ass awer e puer Joer méi spéit op Paräis zeréckkomm, wou hie säi ganzt Liewe bliwwen ass a Musek komponéiert huet. 1869 huet hie sech mat der Geneviève Halévy bestuet. No engem gutt opgefëllte Liewen ass hie mat 36 Joer un de Follge vun enger Sepsis zu Bougival gestuerwen.

Säi bekanntst Wierk ass d'Oper Carmen. De Bizet huet säin Erfolleg awer net méi erlieft.

## Wierker (Auswiel)
* **Bünewierker**
** *Le docteur Miracle*, Operett an 1 Akt (1856), Uropféirung: Paräis 9. Abrëll 1857
** *Don Procopio*, Opera buffa an 2 Akten (1858/59), Uropféirung op Franséisch zu Monte Carlo 10. Mäerz 1906
** *Ivan IV*, Oper a 5 Akten (1862/63, rev. 1864/65),
** *[[Les pêcheurs de perles]]*, Oper an 3 Akten (1863), Uropféirung: Paräis 30. September 1863
** *La Jolie Fille de Perth*, Oper a 4 Akten (1866/67), Uropféirung: Paräis 28. Dezember 1867
** *[[Djamileh]]*, Opéra comique an 1 Akt (1871), Uropféirung: Paräis 22. Mee 1872
** *[[Carmen (Oper)|Carmen]]*, Opéra comique a 4 Akten (1873/74), Uropféirung: Paräis 3. Mäerz 1875
* **Orchesterwierker**
** *Symphonie C-Dur* (1855), Uropféirung: Basel 26. Oktober 1935
** *Roma*, Symphonie C-Dur (1860-68), Uropféirung: Paräis 28. Februar 1869
** *Ouvertüre a-Moll* (zirka 1855), Uropféirung: Paräis 26. Oktober 1938
** *Marche funèbre* (1868/69)
** *L'Arlésienne*, Bünemusek zum Alphonse Daudet sengem Bünestéck an 3 Akten (1872),
** *L'Arlésienne*, Suite a 4 Sätz (1872), Uropféirung: Paräis 10. November 1872
** *Patrie!....* Ouvertüre (1873), Uropféirung: Paräis 15. Februar 1874
** *Duo fir Violoncello a Fagott c-Moll* (1874)
* **Pianowierker**
** *Deux caprices* (1851)
** *Grande valse de concert Es-Dur* (1854)
** *Chasse fantastique* (1865)
** *Chants du Rhin* (1865)
** Variations chromatiques c-Moll op. 3 (1868)
** *Nocturne F-Dur* (1857)
** *Nocturne D-Dur* (1868)
** *3 Esquisses musicales* (1868)
** *Jeux d'enfants* (Kannerspiller), 12 Stécker fir 4 Hänn op. 22 (1872)
* **Aner Vokalwierker**
** *[[Te Deum (Bizet)|Te Deum]]*, eenzegt geestlecht Wierk (1858),
** Kantaten
** Chéier
** Lidder

## Literatur
* Winton Dean: *Georges Bizet. Leben und Werk.* übs. Konrad Küster. Deutsche Verlags-Anstalt Stuttgart 1988, ISBN 3-421-06385-0
* Edgar Istel: *Bizet und Carmen.* Stuttgart 1927
* Rémy Stricker: *Georges Bizet.* Gallimard 1999 ISBN 2-07-074803-0
* Christoph Schwandt: *Georges Bizet. Mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten.* Rowohlts Monographien. Rowohlt, Reinbek 1991, ISBN 3-499-50375-1

## Um Spaweck

* Georges Bizet – Biographie, Zäittafel a Wierksverzeechness
* Georges Bizet (englesch)
Ardenner express

**Ardenner express** ass, wéi och de *[[lokal express]]*, eng Gratiszeitung, déi vun express mulitmedia vu Walfer all Mount an enger Oplo vun 20.000 Stéck erauskënnt a vun der Post an de Kantone Veianen, Wolz a Klierf an an de Postsekteuren Sankt Vith a Burg-Reuland an der belscher Grenzregioun verdeelt gëtt.

Den Direkter vun dëser Zeitung, déi vun der Saint-Paul Luxembourg gedréckt gëtt, ass de Sully Prud'homme.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
*Internetsäite vun den Zeitungen ''Lokal express'' an ''Ardenner express''
Mons

**Mons** ass eng belsch Stad a Wallounien. Et ass de Chef-lieu vun der Provënz Hainaut a fréier Haaptstad vun der Grofschaft Hainaut. Et ass den Haaptuert vum Arrondissement Mons an de Sëtz vun enger vun de 5 Cour d'appellen an der Belsch. Zanter 1967 ass do de militäresche Kommandozentrum vun der NATO an Europa (SHAPE).

Mons ass och fir seng *Ducasse* oder *Doudou* bekannt, eng Pressessioun, bei där et zu der Opféierung vum Kampf géint en Draachkënnt, déi zanter 1349 all Joer organiséiert gëtt, an déi zanter 2005 op der Lëscht vum mëndlechen an immaterielle Weltkulturierwe vun der UNESCO steet.

Kuckeswäert Gebaier sinn de Beffroi, d'Stadhaus, d'Collégiale Sainte-Waudru a *la Parfaite Union*, déi éischt Fräimaurerloge an Europa.

2015 war Mons Europäesch Kulturhaaptstad (zesumme mat Plzeň).
## Kuckt och
* Waudru vu Mons
*Grand Large, Yachthafe vu Mons
* De Mundaneum, op N°2 rue de la Réunion.

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng
## Galerie

Fichier:Mons_JPG0101.jpg|D'Stadhaus op der Grand'place, hannen de Beffroi.
Fichier:DragonLumecon.jpg|Wärend der Ducasse: Den Draach *Lumeçon*.
Fichier:Mons Col1JPG.jpg|D'Collégiale Sainte-Waudru an de Beffroi.
Bonheur-du-jour

E **Bonheur-du-jour** ass e Miwwelstéck, dat fir Frae geduecht ass.

Et ass en Dëschelchen, dee fir Schreifdësch benotzt gëtt, mat engem Opbau mat klengen Tirangen.
Charles Gounod

De **Charles Gounod**, gebuer de 17. Juni 1818 zu Paräis, a gestuerwen den 18. Oktober 1893 zu Saint-Cloud, war e franséische Komponist.

## Biographie
De Charles-François Gounod war de Jong vum Moler François-Louis Gounod. Nodeem hie säi Kolléisch am Lycée Saint-Louis fäerdeg hat, huet hie beim Antoine Reicha an dunn um Conservatoire de Paris, beim Jacques Fromental Halévy Harmonie a beim Jean-François Lesueur Kompositioun studéiert. 1839 huet hien de Grand Prix de Rome fir seng Kantat *Fernand* kritt. Hien huet vu sengem Openthalt an der Villa Médicis profitéiert fir besonnesch seng Kenntnesser iwwer déi reliéis Musek ze verdéiwen, ënner anerem iwwer déi vum Palestrina.

1859 gouf am Théâtre Lyrique seng Oper *[[Faust (Oper)|Faust]]*, nom Drama vum Johann Wolfgang von Goethe, opgeféiert, an där d'Marguerite vum Faust verféiert gëtt, nodeem hien dem Däiwel seng Séil verkaaft hat. Wéinst der aussergewéinlecher Partitioun war de Succès grouss an am éischte Joer ware 70 Opféierungen.

1867, huet hien d'Oper *Roméo et Juliette* komponéiert, nom Stéck vum Shakespeare.

Wann de Gounod fir seng Opere berüümt gouf, dann huet hien awer och zwou Sinfonien an eng *Petite symphonie* fir zéng Blosinstrumenter (1885) geschriwwen, sou wéi och reliéis Musek, dorënner säi bekannten *[[Ave Maria (Gounod)|Ave Maria]]*.

## Haaptwierker

## No him benannt
Fir un de Gounod z'erënnere gouf zu Bouneweg eng Strooss no him genannt.

## Literatur
* *Faust* par Richard Leech, Cheryl Studer, José van Dam, Thomas Hampson et l'Orchestre du Capitole de Toulouse, dirigé par Michel Plasson
* *Faust*, dirigé par Henri Büsser, avec Mireille Berthon (Marguerite), César Vezzani (Faust), et Marcel Journet (Méphistophélès), Versioun vu 1931

## Um Spaweck

* Säit charles-gounod.com
* Charles Gounod op musimem.com
* Charles Gounod op der Websäit musicologie.org
Karriären an der Police grand-ducale

D'Police grand-ducale ass eng Verwaltung, an där d'Polizisten nach de Militärstatut hunn. Dëse soll hinnen allerdéngs mam Projet de loi N° 7040 oferkannt ginn, deen d'Aféierung vun engem eegenen disziplinaresche Regime fir d'Beamte vum *cadre policier* virgesäit. Et gëtt 3 verschidde Karriären:

* Cadre supérieur (virdrun Offizéier)
* Inspecteur (virdrun Ënneroffizéier)
* Brigadier (virdrun Agent/Gendarm)

D'Déngschtgrade sinn déi follgend (an de Klameren déi al Denominatioun vun de Grade vu Police a Gendarmerie grand-ducale):

## Karriär supérieure

* Directeur général (Generol): 2 Zweig & 1 Stär
* Directeur général adjoint (Colonel): 1 Zweig & 1 Stär
* 1er commissaire divisionnaire (Lieutenant colonel): 2 Strécher & 2 Stären
* Commissaire divisionnaire (Major): 2 Strécher & 1 Stär
* Commissaire divisionnaire adjoint (Capitaine): 1 Stréch & 3 Stären
* 1er commissaire principal (Lieutenant en premier): 1 Stréch & 2 Stären
* Commissaire principal (Lieutenant): 1 Stréch & 1 Stär

## Karriär de l'inspecteur

* Commissaire en chef (Commissaire / Adjudant-chef): 1 Wénkel & 3 Stären
* Commissaire (Inspecteur-chef / Adjudant): 1 Wénkel & 2 Stären
* Inspecteur chef (Inspecteur / Maréchal des logis chef): 1 Wénkel & 1 Stär
* 1er inspecteur (Brigadier chef / Maréchal des logis): 3 Wénkelen
* Inspecteur (1er brigadier): 2 Wénkelen
* Inspecteur adjoint (Brigadier): 1 Wénkel

D'Déngschtgrade si sëlwer op donkelbloem Fong fir d'Karriär supérieure an d'Inspecteuren. Fir d'Brigadiere sinn d'Graden hellblo op donkelbloem Fong.

## Karriär du brigadier

* Brigadier chef (1er agent en chef / 1er gendarme en chef): 4 Wénkelen
* Brigadier principal (Agent en chef / Gendarme en chef): 3 Wénkelen
* 1er brigadier (1er agent / 1er gendarme): 2 Wénkelen
* Brigadier (Agent / Gendarme): 1 Wénkel

Dobäi kommen d'Déngschgrade vun de Policestagiären:
* Fir de Stagiär aus dem Cadre supérieur gëtt de selwechte Grad wéi dee vum Commissaire principal benotzt.
* Fir d'Inspekteren ass et jeeweils 1 oder 2 giel Wénkelen (no ënnen) oder 1 giele Wénkël (no uewen) fir d'Stagiären aus der Arméi.
* Fir d'Brigadieren ass et e méi dënne giele Wénkel.
D'Stagiärwénkele fir Inspekter a Brigadier hunn d'Opschrëft *ECOLE*.

## Um Spaweck
*D'Déngschtgrade vun den dräi Karriären op der Websäit vun der Police
Léisbech

**Léisbech** steet fir:
*Léisbech: eng Uertschaft an der Gemeng Habscht.
*Léisbech: e lénksen Niewefloss vun der Äisch.
Séisskäschtebam um Scheedhaff

De **[[Séisskäschtebam]]** (*Castanea sativa*; châtaignier; Esskastanie) **um [[Scheedhaff]]** steet an engem Fichtebestand nieft der bemierkenswäerter Lannenallee, déi laanscht d'Reschter vum fréiere Scheedhaff féiert, ronn 100 m vun deem Wee ewech an zirka 25 m vun der Strooss, dem CR234, déi vum amerikaneschen Zaldotekierfecht op Sandweiler féiert.

D'Haaptäscht vum Bam gi breet auserneen, wat weist, datt hie fräi opgewuess ass, also ouni d'Konkurrenz vun anere Beem. Well d'Séisskäschtebeem vill Luucht brauchen, huet de Proprietär d'Fichte ronderëm ewechhuele gelooss.

De geneeën Alter vum Bam ass net bekannt, en däerft sécherlech 200 Joer iwwerschreiden.

Ëm 2000 gouf op Broschthéicht en Ëmfang vu 4,58 m gemooss, bei enger Héicht vu 27 m. 2002 gouf dëse Koloss fir d'éischt als bemierkenswäerte Bam gefouert. 2007 gouf en als nationaalt Monument klasséiert.

2008 konnt ee gesinn, datt déi dräi Haaptäscht an hirer Spëtzt duerch stole Seeler matenee verbonne sinn.

## Quellen
*Sinner, J. et al., 2002. *Les arbres remarquables*. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 150-151, Text a Foto)

## Kuckt och
*Lannenallee um Scheedhaff
*Séisskäschtebam um Pläitrengerhaff
*Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Fotoalbum




## Um Spaweck
Pass

**Pass** (vum franséischen: *passer* „eriwwer-, driwwergoen“) steet fir
* en offiziellt Dokument, dat een op Reesen an d'Ausland identifizéiert a legitiméiert; kuckt Pass (Dokument);
* eng niddreg Plaz tëscht zwéi Bierger, déi et engem méi einfach mécht do driwwer ze kommen; kuckt: Pass (Bierger)
* beim Ekippesport, wann een engem Coequipier geziilt dat, mat deem gespillt gëtt (z.&nbsp;B. e Ball, zouspillt; kuckt: Pass (Sport)
### Nimm
* de lëtzebuergeschen Numm vun der belscher Uertschaft Post; kuckt: Post (Belsch);
* Joe Pass (1929–1994), en US-amerikanesche Jazz-Gittarist.

## Kuckt och
* Passe-vite
Bayreuth

**Bayreuth** ass eng kreesfräi Stad am bayereschen Uewerfranken. D'Stad ass Sëtz vun der Regierung vun Oberfranken, vum Bezierk Oberfranken a vum Landratsamt Bayreuth. Weltberühmt ass Bayreuth duerch d'Bayreuther Festspillhaus um Gréngen Hiwwel, wou d'Richard-Wagner-Festspiller all Joer ofgehale ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vun de kreesfräie Stied an Däitschland

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
* Historesches zu Bayreuth a ronderëm
Anaximenes vu Milet

Den **Anaximenes vu Milet**, *Αναξιμένης*, gebuer 585 v. Chr. zu Milet, a gestuerwen 525 v. Chr. war en Naturphilosoph an en Astronom am anticke Griicheland. E gëtt zu der zweeter Generatioun vun de Virsokratiker gerechent.

Hie war e Schüler vum Anaximander an e war mam Thales a mam Anaximander e Vertrieder vun der Ionescher Philosophie, där eelster Richtung vun der griichescher Philosophie.

A sengem Wierk *Iwwer d'Natur* gesäit hien d'Loft als originär Matière, als *[[Arché]]*, aus där duerch Verdichtung Waasser a Steng, an duerch Verdënnung Feier gëtt. Hie versteet och dorënner den Otem, dee Liewe gëtt, d'Séil. Domat kënnt en un de Begrëff vun der Ur-Kraaft, déi d'originär Matière eréischt verschaffe kann. De Prinzip, dee belieft, läit an der Matière selwer. Dowéinst geet rieds vun deem, wat d'Matière beliewe kann, dem sougenannten Hylozoismus. Déi dozou stinn, sinn Hylozoisten.

D'Virstellung vum Kosmos als e “Weltganzt”, dat sech zwar déi ganzen Zäit ännert, awer a senger Substanz éiweg ass, geet op den Anaximenes zeréck.

Den Anaximenes hat och schonn d'Iddi, datt den Äerdmound net vu sech aus liicht, mä e Kierper ass, deen d'Sonneliicht reflektéiert.

## Texter
* H. Diels, W. Kranz: *Die Fragmente der Vorsokratiker*, Berlin, 1934-37, an dräi Bänn
* Jean-Paul Dumont: *Les Présocratiques*, Gallimard, 1988, Bibliothèque de la Pléiade

## Fir nozekucken
* W. K. C. Guthrie: *A History of Greek Philosophy. Vol. 1.*, Cambridge: Cambridge University Press, 1962. Säiten 115-40.
* Richard Goulet /Ed.: *Dictionnaire des philosophes antiques*, Band 1 * (Abam(m)on à Axiothéa*, CNRS, 1989, Säiten 192-194.

## Um Spaweck

* Den Artikel ''Presocratic Philosophy'' an der Stanford Encyclopedia of Philosophy
Express

Den **express** kënnt eemol am Mount an zwou verschiddenen Ausgaben eraus:
* de Lokal express am Zentrum vum Land;
* den Ardenner express am Éislek.
## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
Strade Bianche

D**'Strade Bianche** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an der italieenescher Regioun Toskana gefuer gëtt. Besonnesch un där Course ass, datt ronn een Drëttel vun der Streck iwwer wäiss Schotterweeër gefuer gëtt.

Déi éischt Oplo vun der Course gouf den 9. Oktober 2007 iwwer eng Distanz vun 180&nbsp;km tëscht Gaiole in Chianti a Siena gefuer. D'Streck hat siwe Secteure mat Schotterweeër, déi zesummen eng 60&nbsp;km laang waren.

Zanter der éischter Oplo 2007 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## Numm vun der Course
* 2007 - 2008: **Monte Paschi Eroica**
* 2009 - 2012: **Montepaschi Strade Bianche**
* Zanter 2012: **Strade Bianche**
## D'Gewënner

## Kuckt och
* L'Eroica fir Cyclo-Touristen
## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun der ''Monte Paschi Eroica'' 
* Resultater vun der ''Monte Paschi Eroica'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme'' 
* Fotoe vun der ''Monte Paschi Eroica'' op der Websäit vu ''RoadCyclingUK''