1969

D'Joer **1969** huet op engem Mëttwoch ugefaangen. Et war kee Schaltjoer.

## Evenementer
### Europa
* 17. Abrëll: Den Alexander Dubček gëtt duerch de Gustáv Husák un der Spëtzt vun der KP an der Tschechoslowakei ersat; Ufank vun der sougenannter "Normalisatioun".
* 28. Abrëll: De Charles de Gaulle trëtt vu sengem Amt als Staatspresident vu Frankräich zeréck.
* : Den Eurochèque-System trëtt a Kraaft.
* 15. Juni: De Georges Pompidou gëtt neie franséische Staatspresident.
* 21. Juni: De Jacques Chaban-Delmas gëtt neie Premierminister a Frankräich.
* 14. August: an Nordirland komme brittesch Truppen zum Asaz.
* 21. Oktober: De Willy Brandt gëtt, nodeem d'SPD den 28. September d'Bundestagswalen an Däitschland gewonnen hat, zum Bundeskanzler gewielt.
* 14. Oktober: Den Olof Palme gëtt Premierminister a Schweden.

#### Lëtzebuerg
* : D'Regierung Werner-Schaus II, eng Koalitioun aus CSV an DP, hëlt hir Aarbecht op.
* 15. Mee: Leschte Film am Kino *[[Capitole (Kino)|Capitole]]* an der Stad Lëtzebuerg.
* : D'Chamber stëmmt e Gesetz, dat op den 1. Januar 1970 eng TVA aféiert. 
* 21. August: De Square Jan Palach gëtt bei der Place d'Armes an der Stad ageweit.
* 21. September: Éischt Sendung vum *[[Hei elei, kuck elei]]* gëtt vun RTL iwwerdroen.
* 12. Oktober: Gemengewalen.

### Afrika
* : Putsch a Libyen géint de Kinnek Idris, de Colonel Muammar Kadhafi kënnt un d'Muecht.
* 21. Oktober: Militärputsch a Somalia duerch de Generol Siad Barre.
* 10. Dezember: Militärputsch an Dahomey.

### Amerika
#### USA
* 20. Januar: De Republikaner Richard Nixon gëtt als 37. President vun den USA vereedegt.
* 15. Oktober: An den USA protestéieren 2 Millioune Mënschen, dovun 250.000 zu Washington D.C., géint de Vietnamkrich.
* : D'US-Magazin *[[Life (Magazin)|Life]]* publizéiert e Reportage iwwer d'Massaker vu My Lai a schockéiert domat d'Weltëffentlechkeet.

#### Mëttel- a Südamerika
* 11. Mäerz: De Rafael Caldera kënnt am Venezuela un d'Muecht.
* 26. Mee: Chile, Bolivien, Kolumbien, Ecuador a Peru grënnen zu Cartagenea d'Anden-Communautéit (CAN).
* 14. Juli: Ausbroch vum Foussballkrich tëscht Honduras an El Salvador.
* 31. August: Militärputsch a Brasilien.
* 26. September: De Generol Alfredo Ovando Candia verdreift de Luis Adolfo Siles Salinas a gëtt President a Bolivien.

### Asien
* : Grenzkonflikt um Floss Ussuri tëscht China an der Sowjetunioun
* 25. Mäerz: De Generol Muhammad Yahya Khan gëtt President vu Pakistan.

### Ozeanien & Pazifik

### Noen Osten an Arabesch Welt
* : De Jassir Arafat gëtt zum President vun der OLP ernannt.
* 17. Mäerz: Nom Doud vum Levi Eshkol gëtt d'Golda Meir Premierministesch an Israel.

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur
* Edmond Dune, *Almanach*.

### Musek
* 30. Januar: D'Beatles spillen hire leschten ëffentleche Concert um Daach vun den Apple-Studioen an der Londoner Savile Row.
* 29. Mäerz: De 14. Eurovision Song Contest zu Madrid huet véier Gewënner:
#d'Salomé fir Spuenien mam Lidd *[[Vivo cantando]]*
#d'Lulu fir Groussbritannien mam Lidd *[[Boom Bang-a-Bang]]*
#d'Lenny Kuhr fir Holland mam Lidd *[[De troubadour]]*
#d'Frida Boccara fir Frankräich mam Lidd *[[Un jour, un enfant]]*

* 15. August–18. August: Woodstock Music and Art Festival

## Wëssenschaft an Technik
* 20. Juli: Éischt bemannt Moundlandung vun der Apollo 11
* 21. Juli: Den Neil Armstrong betrëtt um 2h56 GMT als éischte Mënsch de Mound.

## Sport
 
* 26. Mäerz: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Rotterdam, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1970, 0:4 géint Holland.
* 10. Abrëll: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der Stad Lëtzebuerg 2:1 géint Mexiko. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Johny Léonard a Paul Philipp geschoss.
* 20. Abrëll: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Krakau, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1970, 1:8 géint Polen. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Johny Léonard geschoss.
* 23. Abrëll: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Sofia, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1970, 1:2 géint Bulgarien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Johny Léonard geschoss.
* 12. Oktober: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1970, 1:5 géint Polen. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Josy Kirchens geschoss.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Charleroi 2:3 géint Belsch. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de Jean-Jacques Schartz geschoss.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1970, 1:3 géint Bulgarien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Paul Philipp geschoss.

## Gebuer
* Gerlinde Sämann, däitsch Sopranistin.
* : Michael Schumacher, däitsche Formel 1-Pilot.
* : Claude Christ, lëtzebuergesche Comiczeechner.
* : Norman Reedus, US-amerikanesche Schauspiller.
* 16. Januar: Mireille Welter, lëtzebuergesch Lokalpolitikerin.
* 19. Januar: Jean Vanek, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 27. Januar: Marc Forster, däitsch-Schwäizer Filmregisseur.
* 29. Januar: Serge Thill, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 30. Januar: Dominique Pire, belsche Geeschtlechen.
* 31. Januar: Pascale Seil, lëtzebuergesch Glaskënschtlerin a Keramikerin.
* 31. Januar: Catalin Mitrea, lëtzebuergeschen Handballspiller.
* : Yves Clausse, lëtzebuergesche Schwëmmer.
* 12. Februar: Petra Kronberger, éisträichesch Alpinschileeferin.
* 22. Februar: Guy Feidert, lëtzebuergeschen Handballspiller.
* 25. Februar: Isabella Costantini, lëtzebuergesch Regisseurin, Dréibuchschreiwerin, a Schauspillerin.
* : Duma Boko, botswanesche Politiker.
* 17. Mäerz: Pascal Meyers, lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 18. Mäerz: Wassyl Iwantschuk, ukrainesche Schachgroussmeeschter.
* 18. Mäerz: Jimmy Morales, guatemalteekesche Komiker a Staatspresident.
* 19. Mäerz: Claude Celli, lëtzebuergesche Moler a Graphiker.
* 27. Mäerz: Mickey Hardt, lëtzebuergesche Schauspiller, Modell a Kampfsportler.
* : Clotilde Courau, franséisch Schauspillerin.
* 25. Abrëll: Renée Zellweger, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 26. Abrëll: Martine Deprez, lëtzebuergesch Politikerin a Member vum Staatsrot.
* 26. Abrëll: Valentine Strasser, Staatspresident an Offizéier vum Sierra Leone.
* : Roby Goergen, lëtzebuergeschen Handballspiller.
* 14. Mee: Cate Blanchett, australesch Schauspillerin.
* 19. Mee: Thomas Vinterberg, dänesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* 22. Mee: Nancy Kemp-Arendt, lëtzebuergesch Sportlerin a Politikerin.
* 23. Mee: Laurent Aiello, franséische Rennfuerer.
* 25. Mee: Anne Heche, US-amerikanesch Schauspillerin.
* : Andrea Neumann, däitsch Molerin.
* 10. Juni: Bob Peters, lëtzebuergesche Volleyballspiller.
* 13. Juni: Virginie Despentes, franséisch Schrëftstellerin.
* 14. Juni: Luc Holtz, lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer.
* 14. Juni: Steffi Graf, däitsch Tennisspillerin.
* 20. Juni: Alexander Schallenberg, éisträichesche Politiker.
* 24. Juni: Oskar Sima, éisträichesche Schauspiller.
* 16. Juli: Paul Kirps, lëtzebuergesche Graphiker a Multimediakënschtler.
* 21. Juli: Julia Holbe, lëtzebuergesch Lektorin a Schrëftstellerin.
* 22. Juli: Despina Vandi, griichesch Popsängerin
* 24. Juli: Jennifer Lopez, US-amerikanesch Sängerin a Schauspillerin.
* 25. Juli: Barbara Wagner, lëtzebuergesch Molerin.
* 27. Juli: Dacian Cioloș, rumänesche Politiker.
* 30. Juli: Simon Baker, australesche Schauspiller.
* : Paul Feltes, lëtzebuergeschen Historiker.
* : Miikka Heinonen, finnesche Fotograf.
* : Laurent Daubach, lëtzebuergesche Graphiker.
* 12. August: Tanita Tikaram, brittesch Sängerin.
* 18. August: Christian Slater, US-amerikanesche Schauspiller.
* 19. August: Matthew Perry, US-amerikanesche Schauspiller.
* 25. August: Françoise Thoma, lëtzebuergesch Juristin a Member vum Staatsrot.
* : Dorothee Oberlinger, däitsch Flüttistin.
* : Georgi Margwelaschwili, georgesche Politiker.
* : Tony DiTerlizzi, US-amerikaneschen Auteur a Buch-Illustrateur.
* 13. September: Daniel Wiroth, lëtzebuergesche Filmregisseur.
* 16. September: Andrea Boattini, italieeneschen Astronom.
* 17. September: Keith Flint, brittesche Sänger.
* 25. September: Catherine Zeta-Jones, brittesch Schauspillerin.
* : Gwen Stefani, US-amerikanesch Sängerin.
* : Steve McQueen, brittesche Kënschtler a Filmregisseur.
* 16. Oktober: Roy Hargrove, US-amerikaneschen Jazz- a Funk-Trompettist.
* 19. Oktober: Pedro Castillo, peruanesche Gewerkschaftler a Staatspresident.
* 20. Oktober: Stefano Fanelli, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 24. Oktober: Joëlle Scharlé, lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* 26. Oktober: Leo Obstbaum, argentineschen Designer.
* : Robert Miles, Schwäizer Museker.
* 3. November: Petteri Orpo, finnesche Politiker.
* : Hélène Grimaud, franséisch Pianistin.
* 15. November: Robert Beran, lëtzebuergesch-slowakeschen Äishockeyspiller.
* 29. November: Dan Theisen, lëtzebuergesche Member vum Staatsrot.
* : Jean Wagner, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 11. Dezember: Viswanathan Anand, indesche Schachgroussmeeschter.
* 20. Dezember: Nicușor Dan, rumänesche Mathematiker a Politiker.
* 21. Dezember: Julie Delpy, franco-amerikanesch Schauspillerin, Filmregisseurin an Dréibuchauteurin.
* 25. Dezember: Fred Børre Lundberg, norwegesche Schileefer.
* 28. Dezember: Linus Torvalds, finneschen Informatiker.
* 30. Dezember: Kersti Kaljulaid, Staatspresidentin vun Estland.

## Gestuerwen
* : Micheline Francey, franséisch Schauspillerin.
* : Susanne Cramer, däitsch Filmschauspillerin.
* 12. Januar: Betty Fischer, éisträichesch Operettesängerin.
* 19. Januar: Jan Palach, Philosophie-Student an der deemoleger Tschechoslowakei.
* : Boris Karloff, brittesche Schauspiller.
* : Michel Ungeheuer, lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* 16. Februar: Albert Meyers, lëtzebuergesche Resistenzler.
* 23. Februar: Saud ibn Abd al-Aziz, Kinnek vu Saudi-Arabien.
* : Walter Müller, éisträichesche Schauspiller.
* 15. Mäerz: Miles Malleson, englesche Schauspiller.
* 17. Mäerz: Eugène Reiser, lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* 28. Mäerz: Dwight D. Eisenhower, 34. President vun de Vereenegte Staaten.
* 28. Mäerz: Léo Joannon, franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* 30. Mäerz: Edouard Loutsch, lëtzebuergesche Veterinär a Politiker.
* : Jean Kill, lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Journalist, Editeur a Politiker.
* 28. Abrëll: Camille Pauly, lëtzebuergesche Resistenzler, Politiker an Auteur.
* : Émile Hulten, lëtzebuergesche Sculpteur a Konschtschräiner.
* 15. Mee: Joseph Sünnen, lëtzebuergesche Moler.
* 27. Mee: Jeffrey Hunter, US-amerikanesche Schauspiller.
* 22. Juni: Judy Garland, US-amerikanesch Filmschauspillerin.
* 27. Juni: Ralph Habib, franséische Filmregisseur.
* : Walter Gropius, däitsch-amerikanesche Architekt an Designer.
* 14. Juli: Albert Nuss, lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
* 15. Juli: Peter van Eyck, hollännesch-amerikanesch-däitsche Museker a Schauspiller.
* 15. Juli: Jean Kuffer, lëtzebuergesche Bobfuerer.
* 26. Juli: Dominique Baum, lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Gewerkschaftler.
* 25. Juli: Otto Dix, däitsche Moler an Zeechner.
* : Joseph Kosma, éisträichesch-ungaresch-franséische Komponist.
* : Sharon Tate, US-amerikanesch Filmschauspillerin.
* 17. August: Otto Stern, däitsche Physiker an Nobelpräisdréier.
* 19. August: Nicolas Touba, lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* 22. August: Adolphe Faber, lëtzebuergeschen Aendokter.
* 28. August: José Samyn, franséische Vëlossportler.
* : Ho Chi Minh, President vum Nordvietnam.
* : Émile Lux, lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Gewerkschaftler.
* 23. September: Hans Deppe, däitsche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* : Nikolaus Hein, lëtzebuergesche Professer a Schrëftsteller
* : Marcel Leineweber, lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* . Vesto Melvin Slipher, US-amerikaneschen Astronom.
* 29. November: Louis Emberger, franséische Botaniker a Phytogeograph.
* : Claudius Dornier, däitsche Fligerconstructeur.
* 10. Dezember: Jean Friedrich, lëtzebuergeschen Auteur.
* 18. Dezember: Nicolas Entringer, lëtzebuergesche Museker a Komponist.
* 22. Dezember: Josef von Sternberg, éisträichesche Filmregisseur.
* 27. Dezember: Eugène Beck, lëtzebuergesche Professer a Botaniker.
* 28. Dezember: Alphonse Greisch, lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.

## Um Spaweck