2008

D'Joer **2008** huet op engem Dënschdeg ugefaangen. Et war e Schaltjoer.

## Evenementer

### Europa
* : Malta an Zypern trieden der Eurozon bei a féieren den Euro als Wärung an.
* : De Micheil Saakaschwili gëtt bei virgezunne Presidentschaftswalen a Georgien erëmgewielt.
* : De Boris Tadić gëtt beim 2. Tour zu de Presidentschaftswalen a Serbien erëmgewielt.
* 15. Februar: De Václav Klaus gëtt zum President vun der Tschechescher Republik erëmgewielt.
* 17. Februar: De Kosovo deklaréiert seng Onofhängegkeet vu Serbien.
* 24. Februar: Den Demetris Christofias gewënnt beim Zweeten Tour fir d'Presidentschaftswalen an Zypern.
* : Zu Malta gewënnt d'Nationalistesch Partei vum Premier Lawrence Gonzi d'Parlamentswalen.
* 9. Mäerz: D'Spuenesch Sozialistesch Aarbechterpartei (PSOE) gewënnt d'Parlamentswalen a Spuenien.
* 20. Mäerz: Den Yves Leterme gëtt Premierminister an der Belsch.
* 14. Abrëll: D'Wal-Alliance *Popolo de la Libertà*, mat un hirer Spëtzt dem Silvio Berlusconi, gewënnt d'Parlamentswalen an Italien.
* : De Brian Cowen gëtt nom Récktrëtt vum Bertie Ahern Taoiseach (Premierminister) vun Irland.
* 7. Mee: De Silvio Berlusconi gëtt Premierminister vun Italien.
* 7. Mee: Den Dmitri Anatoljewitsch Medwedew gëtt 3. President vun der Russescher Federatioun.
* : De fréiere President Wladimir Putin gëtt Premierminister a Russland.
* 11. Mee: Parlamentswalen a Serbien.
* : Parlamentswalen a Mazedonien.
* 12. Juni: D'Ire soen an engem Referendum majoritär *Neen* zum Traité vu Lissabon.
* 17. Juni: Lëtzebuerg, d'Belsch an Holland ënnerschreiwen en neie Benelux-Traité.
* : Ufank vum Südossetien-Krich (2008), andeems Georgien a Russland, no deeglaangem Gestëppels tëscht deenen zwou Säiten, eng militäresch Offensiv an der separatistescher Regioun Südossetien ufänken.
* 20. August: De Spanair-Fluch JK 5022 verongléckt beim Start um Fluchhafe vu Madrid-Barajas, 153 Leit kommen ëm d'Liewen.
* 26. August: Russland erkennt Südossetien an Abchasien als onofhängeg un.
* 22. September: D'Sozialdemokraten (SD) mat un der Spëtzt dem Borut Pahor gewannen d'Parlamentswalen a Slowenien.
* 28. September: Bei de Parlamentswalen ("Nationalratswahlen") an Éisträich verléieren d'SPÖ an d'ÖVP, déi virdrun eng grouss Koalitioun gestalt hunn, 10, resp. 15 Sëtz, a kommen op hirer 58, resp. 51, iwwerdeems d'FPÖ an d'BZÖ op zesumme 55 Sëtz kommen (2006: 28). Déi Gréng kréien 19 Sëtz.
* 25. November: Grönland stëmmt an engem Referendum mat 75&nbsp;% Majoritéit fir eng méi grouss Autonomie vun Dänemark.
* 27. November: Den Andrius Kubilius gëtt Ministerpresident a Litauen.
* : An Éisträich gëtt d'Regierung vum Werner Faymann, eng Grouss Kolitioun tëscht SPÖ an ÖVP, vereedegt.
* 22. Dezember: De Emil Boc gëtt Premierminister a Rumänien.
* 30. Dezember: Den Herman Van Rompuy gëtt belsche Premierminister, nodeem den Yves Leterme zeréckgetruede war.
#### Lëtzebuerg
* 20. Februar: D'Lëtzebuerger Chamber stëmmt e Gesetz, dat déi aktiv Stierfhëllef (Euthanasie) ënner bestëmmte Konditioune legaliséiert.
* 25. Abrëll: Den neien Terminal vum Fluchhafe Lëtzebuerg gëtt a Betrib geholl.
* : D'Cité judiciaire an der Stad Lëtzebuerg gëtt ageweit.

### Afrika
* 15. September: No Verhandlunge ginn de Robert Mugabe an de Morgan Tsvangirai eens, d'Muecht am Simbabwe ze deelen; de Mugabe bleift President, den Tsvangirai gëtt Premierminister.
* 25. September: De Kgalema Motlanthe gëtt neie Staatspresident vu Südafrika.
* 28. Dezember: Den John Atta-Mills gëtt am 2. Tour zum President vu Ghana gewielt.

### Amerika

#### USA
* : Den Demokrat Barack Obama gewënnt d'Wale fir d'Amt vum 44. President vun den USA géint de Republikaner John McCain.

#### Mëttel- a Südamerika
* 24. Februar: De Raúl Castro gëtt neie Staatspresident a Kuba, nodeem säi Brudder Fidel den 19. Februar zeréckgetrueden ass.
* 15. Dezember: D'Hollännesch Antille ginn ofgeléist. Curaçao a Sint Maarten kréien e "besonnesche Status" bannent dem hollännesche Kinnekräich; Bonaire, Saba a Sint Eustatius ginn hollännesch Gemengen.

### Asien
* : De Sersch Sargsjan trëtt säin Amt als President vun Armenien un.
* : Den Zyklon Nargis mécht bis zu 100.000 Doudeger am Myanmar.
* 12. Mee: Bei engem Äerdbiewe vun der Stäerkt 7.9Mw an Zentralchina, no bei Schengdu, komme ronn 90.000 Leit ëm d'Liewen.
* 19. Juli: Éischt Presidentschaftswalen an der Geschicht vum Nepal.
* 15. August: De Pushpa Kamal Dahal (besser bekannt als Prachanda) gëtt, nodeem am Mee d'Monarchie ofgeschaaft gi war, éischte Premierminister vun Nepal.
* 18. August: De pakistanesche President Pervez Musharraf trëtt zeréck.
* : Den Ali Zardari gëtt neie President a Pakistan.
* 24. September: Den Taro Aso gëtt Premierminister a Japan.
* 26. November: Bei Attacken ë.&nbsp;a. op Hoteller, e Maart, e Spidol an eng Gare zu Mumbai duerch eng Grupp vun op d'mannst 10 Terroriste komme méi wéi 173 Mënschen ëm d'Liewen.

### Ozeanien & Pazifik
* 13. Februar: Den australesche Premierminister an den Oppositiounsleader entschëllege sech ëffentlech virum Parlament fir d'Onrecht, dat d'Aborigenes 200 Joer laang hu missen erleiden.
* : De Kinnek George Tupou V. gëtt zum neie Kinnek vun Tonga gekréint.
* 19. November: Den John Key gëtt Premierminister an Neiséiland.

### Arabesch Welt
* 27. Dezember: Ufank vun der *Operatioun Bläigoss*, bei där, no e puer Deeg Loftattacken, d'israeelesch Arméi an d'Gaza-Sträif amarschéiert ass, fir d'Hamas fir Rakéitebeschëss ze 'bestrofen'.

## Konscht a Kultur
* Liverpool gëtt zesumme mat Stavanger Europäesch Kulturhaaptstad.

### Molerei

### Literatur
* 1. Präis am Concours littéraire national 2008 fir der Carine Krecké hire *Retour au point de non-retour*.
* Servais-Präis fir der Anise Koltz hire *L'ailleurs des mots*.
* Batty-Weber-Präis fir den Nico Helminger.
* De Lëtzebuerger Staat keeft de *[[Codex Mariendalensis]]*.

### Musek
* 12. Mee–16. Mee: Den Dima Bilan gewënnt fir Russland mam Lidd *[[Believe]]* den 53. Eurovision Song Contest zu Belgrad.

### Film
* 22. Februar: *La Graine et le Mulet* vum Abdellatif Kechiche kritt den *César* fir de beschte Film.
* 24. Februar: *No Country for Old Men* vum Ethan a Joel Coen kritt den *Oscar* fir de beschte Film.
* 25. Mee: *Entre les murs* vum Laurent Cantet kritt d'Gëlle Palm um Filmfestival vu Cannes.
#### Lëtzebuerg
* *[[Weilerbach (Film)|Weilerbach]]* vum Yann Tonnar.
* *[[Léif Lëtzebuerger...]]* vum Ray Tostevin.
* *[[Inthierryview]]* vum Andy Bausch.

## Ekonomie
* D'Joer iwwer: Finanzkris 2007/2008.
* : Op der Termäinbourse zu New York gëtt d'Faass Réiueleg fir d'éischt Kéier iwwer 100 US-Dollar gehandelt.
* : D'US-Regierung iwwerhëlt d'Biergschaft fir d'Kreditter vun den zwou Hypothéikebanke Freddie Mac a Fannie Mae.
* 14. September: D'amerikanesch Bank Lehman Brothers geet faillite.
* 16. September: D'US-amerikanesch Regierung nationaliséiert d'Assurance-Gesellschaft American International Group, fir ze verhënneren, datt se faillite geet.
* 18. September: Merrill Lynch gëtt vun der Bank of America iwwerholl.
* 28. September: Fir d'Bank- an Assurancëgrupp Fortis virun enger méiglecher Faillite ze retten, huelen déi belsch, hollännesch a lëtzebuergesch Regierungen eng 49-prozenteg Participatioun an de jeeweilege Filiale vun der Grupp: D'Belsch mat 4,7 Milliarden Euro, d'Hollänner mat 4 Milliarden a Lëtzebuerg mat 2,5 Milliarden.
* 29. September: Fir d'Bank- an Assurancegrupp Dexia virun enger méiglecher Faillite ze retten, huelen d'Belsch federal a regional Regierungen eng Participatioun vun zesummen 3 Milliarden Euro, de Franséische Staat, via d'Caisse de Dépôts et de Consignations, eng vun och 3 Milliarden an d'Lëtzebuergesch Regierung eng vun 376 Milliounen Euro.
* : D'hollännesch Regierung iwwerhëlt fir 16,8 Mrd. Euro de Rescht vun den Aktie vu Fortis.
* : Déi franséisch BNP Paribas iwwerhëlt fir 14,5 Mrd. Euro 75 Prozent vum Grupp Fortis.
* : An Island iwwerhëlt d'Finanzopsiichtsautoritéit d'Kontroll iwwer déi dräi gréisste Banken aus dem Land (Kaupthing Bank, Landsbanki a Glitnir).

## Wëssenschaft an Technik
* 10. September: An der Schwäiz gëtt de Large Hadron Collider eng éischt Kéier a Betrib geholl.

## Sport
* Den F91 Diddeleng gëtt Champion am Foussball, den CS Gréiwemaacher gewënnt d'Coupe de Luxembourg.
* 30. Januar: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Riad 1:2 géint Saudi-Arabien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de René Peters geschoss.
* 26. Mäerz: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:2 géint Wales.
* 27. Mee: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg 1:1 géint Kap Verde. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Fons Leweck geschoss.
* 7. - 29. Juni: Foussball-Europameeschterschaft 2008 an Éisträich an an der Schwäiz.
* 8. - 24. August: Olympesch Summerspiller zu Peking.
* 20. August: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 1:4 géint Mazedonien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Joël Kitenge geschoss.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2010, 0:3 géint Griicheland.
* 10. September: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu Zürich, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2010, 2:1 géint d'Schwäiz. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Jeff Strasser a Fons Leweck geschoss.
* 11. Oktober: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2010, 1:3 géint Israel. De Gol fir d'Lëtzebuerger hunn de René Peters geschoss.
* 15. Oktober: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2010, 0:0 géint Moldawien.
* 19. November: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vum 100. Anniversaire vun der FLF, 1:1 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Mario Mutsch geschoss.

## Gebuer
* 24. Januar: Naomi Ayé, kubanesch-ungaresch Sängerin.

## Gestuerwen

* : Charles Fehrenbach, franséischen Astronom a Member vun der Académie des sciences.
* 10. Januar: Marcel Lamboray, Direkter vun der Bourse zu Lëtzebuerg
* 11. Januar: Edmund Hillary, neiséilänneschen Alpinist.
* 14. Januar: Judah Folkman, US-amerikaneschen Zellbiolog a Medezinner.
* 17. Januar: Bobby Fischer, US-amerikanesche Schachweltmeeschter.
* 17. Januar: Yvan-Chrysostome Dolto, genannt Carlos, franséische Sänger.
* 19. Januar: Suzanne Pleshette, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 22. Januar: Heath Ledger, australesche Schauspiller.
* 22. Januar: Martin Scheeck, lëtzebuergesche Postbeamten a Resistenzler.
* 27. Januar: Suharto, indoneesesche Generol a Staatschef.
* 29. Januar: Marcelle Lentz-Cornette, lëtzebuergesch Politikerin.
* 29. Januar: Claude Faraldo, franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* : José Ensch, lëtzebuergesch Schrëftstellerin.
* : Andrew Bertie, Groussmeeschter vum Malteeseruerden.
* : Eva Dahlbeck, schweedesch Schauspillerin a Schrëftstellerin.
* : Walter Bitterlich, éisträichesche Forstingenieur a Wëssenschaftler.
* 9. Februar: Baba Amte, indesche Mënscherechtler.
* 10. Februar: Inga Nielsen, dänesch Sopranistin.
* 10. Februar: Roy Scheider, US-amerikanesche Schauspiller.
* 10. Februar: Peter Marginter, éisträichesche Schrëftsteller.
* 11. Februar: Tom Lantos, amerikanesche Politiker.
* 13. Februar: Henri Salvador, franséische Sänger.
* 18. Februar: Alain Robbe-Grillet, franséische Schrëftsteller a Filmregisseur.
* 15. Februar: Steve Fossett, US-amerikaneschen Aventurier (offiziell fir dout deklaréiert; hie gouf zanter dem 3. September 2007 vermësst).
* 20. Februar: Osvaldo Civirani, italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 23. Februar: Janez Drnovšek, sloweenesche Politiker a President.
* 27. Februar: Ivan Rebroff, däitsche Sänger.
* 18. Mäerz: Anthony Minghella, brittesche Filmregisseur.
* 19. Mäerz: Arthur C. Clarke, brittesche Science-fiction-Auteur.
* 19. Mäerz: Hugo Claus, belsche Schrëftsteller.
* 23. Mäerz: Geneviève Soria, franséisch Schauspillerin.
* 24. Mäerz: Richard Widmark, US-amerikanesche Schauspiller.
* 31. Mäerz: Jules Dassin, US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur.
* : Jacques Berthier, franséische Schauspiller.
* : Charlton Heston, US-amerikanesche Schauspiller.
* : Marcel Lentz, lëtzebuergesche Kanut an Olympionik.
* 9. Abrëll: Jacques Morel, franséische Schauspiller.
* 10. Abrëll: Johnny Flick, lëtzebuergesche Geowëssenschaftler a Sänger.
* 12. Abrëll: Dieter Eppler, däitsche Schauspiller.
* 15. Abrëll: Benoît Lamy, belsche Filmregisseur.
* 17. Abrëll: Aimé Césaire, franséische Schrëftsteller.
* 24. Abrëll: Werner Thärichen, däitsche Komponist a Perkussionist.
* 26. Abrëll: Denitza Krivova, lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* 28. Abrëll: Georges Heisbourg, lëtzebuergeschen Diplomat an Auteur.
* 29. Abrëll: Albert Hofmann, Schwäizer Cheemiker.
* : Leopoldo Calvo Sotelo, spuenesche Politiker.
* 10. Mee: John Paul Wild, australeschen Astronom a Wëssenschaftsmanager.
* 12. Mee: Robert Rauschenberg, US-amerikanesche Konschtschafenden.
* 13. Mee: John Phillip Law, US-amerikanesche Schauspiller.
* 26. Mee: Sydney Pollack, US-amerikanesche Regisseur a Schauspiller.
* 31. Mee: Bruno Balp, franséische Schauspiller.
* : Yves Saint Laurent, franséische Couturier.
* : Bo Diddley, US-amerikanesche Museker.
* 2. Juni: François Fejtö, franséischen Intellektuellen.
* 2. Juni: Mel Ferrer, US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur.
* : Bengt Westerlund, schweedeschen Astrophysiker.
* : Dino Risi, italieenesche Filmregisseur.
* 10. Juni: Tschingis Aitmatow, kirgiseschen Auteur an Diplomat.
* 16. Juni: Wera Frydtberg, däitsch Schauspillerin.
* 18. Juni: Jean Delannoy, franséischen Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* 22. Juni: George Carlin, US-amerikanesche Schauspiller a Komiker.
* 24. Juni: Pinkas Braun, Schwäizer Schauspiller an Theaterregisseur.
* 27. Juni: Alex Bonn, lëtzebuergesche Jurist.
* : Jhemp Bertrand, lëtzebuergesche Politiker a Resistenzler.
* : Joseph Grosbusch, lëtzebuergesche Moler.
* 13. Juli: Juliette Faber, franséisch Actrice mat Lëtzebuerger Originn.
* 13. Juli: Bronislaw Geremek, polnesche Politiker.
* 17. Juli: Johny Fonck, lëtzebuergesche Foussballspiller, Liichtathleet an Olympionik.
* 22. Juli: Paul Katow, lëtzebuergesche Journalist an Auteur.
* 22. Juli: Marcello Baldi, italieenesche Filmregisseur.
* 23. Juli: Clay T. Whitehead, US-amerikanesche Geschäftsmann a Conseiller am Satellittewiesen.
* 26. Juli: Armando Bausch, lëtzebuergeschen Auteur, Journalist a Schlagersänger.
* 27. Juli: Youssef Chahine, egyptesche Filmregisseur.
* 27. Juli: Marisa Merlini, italieenesch Schauspillerin.
* ?? August: Joseph Wenkin, lëtzebuergesche Resistenzler a Politiker.
* : Alexander Soljenizyn, russesche Schrëftsteller an Nobelpräisdréier.
* : Andrea Pininfarina, italieeneschen Ingenieur.
* : Liliane Thorn-Petit, lëtzebuergesch Journalistin a Publizistin.
* 8. August: Fernand Meyssonnier, leschte franséische Schaarfriichter.
* 10. August: Isaac Hayes, US-amerikanesche Museker.
* 11. August: Fred Sinowatz, éisträichesche Politiker.
* 14. August: Roger Molitor, lëtzebuergesche Moler.
* 21. August: Henry Gelhausen, lëtzebuergeschen Auteur vu Satiren a Glossen.
* 21. August: Victor Heinen, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* : Don LaFontaine, US-amerikanesche Stëmm-Schauspiller.
* 10. September: Rolph Ketter, lëtzebuergeschen Auteur a Journalist.
* 17. September: Marcel Coppin, lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* 18. September: Florestano Vancini, italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 19. September: Marcel Dierkens, belsch-lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 26. September: Paul Newman, US-amerikanesche Schauspiller.
* 28. September: Andrzej Szeptycki, polneschen Taxonomist.
* : Leopoldo Elia, italieenesche Riichter a Politiker.
* : Léopold Hoffmann, lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* 6. Oktober: Michel Reuter, lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* 11. Oktober: Jörg Haider, éisträichesche Politiker.
* 13. Oktober: Guillaume Depardieu, franséische Schauspiller.
* 20. Oktober: Marie-Madeleine Cinquin (*Soeur Emmanuelle*), belsch Uerdensfra an Auteur.
* 25. Oktober: André Biren, lëtzebuergesche Galerist an Editeur.
* : Jacques Piccard, Schwäizer Erfinder a Mieresfuerscher.
* : Michael Crichton, US-amerikanesche Schrëftsteller.
* 10. November: Miriam Makeba, südafrikanesch Sängerin.
* 11. November: Alessandro Maggiolini, italieenesche Geeschtlechen a Bëschof.
* 13. November: Mitch Mitchell, englesche Batteur.
* 14. November: Zwetanka Christowa, bulgaresch Liichtathleetin.
* 15. November: Fons Bastijns, belsche Foussballspiller.
* 17. November: Denise Bindschedler-Robert, Schwäizer Juristin.
* 25. November: Edwin Salpeter, éisträicheschen Astronom an Astrophysiker.
* 26. November: Christian Fechner, franséische Filmproduzent.
* 29. November: Jørn Utzon, däneschen Architekt.
* : Nina Foch, US-amerikanesch-hollännesch Schauspillerin.
* : Frank K. Edmondson, US-amerikaneschen Astronom.
* 12. Dezember: Van Johnson, US-amerikanesche Schauspiller.
* 12. Dezember: Jean-Claude Bercq, franéische Schauspiller a Cascadeur.
* 12. Dezember: Tassos Papadopoulos, zypriotesche Politiker.
* 13. Dezember: Christine Carère, franséisch Schauspillerin.
* 13. Dezember: Horst Tappert, däitsche Schauspiller.
* 16. Dezember: Roby Rausch, lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
* 22. Dezember: Lansana Conté, guinäesche Politiker a Staatspresident.
* 24. Dezember: Samuel Phillips Huntington, amerikanesche Politikwëssenschaftler
* 24. Dezember: Harold Pinter, engleschen Auteur a Literatur-Nobelpräisdréier 2005.
* 25. Dezember: Eartha Kitt, US-amerikanesch Jazzsängerin.
* 29. Dezember: Michel Vianey, franséische Journalist, Schrëftsteller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* 29. Dezember: Jupp Wagner, lëtzebuergesche Paschtouer.
* Colette Probst-Wurth, lëtzebuergesch Keramikerin.

## Um Spaweck