open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ginkgo

De **Ginkgo** (*Ginkgo biloba*) ass déi eenzeg lieweg Aart aus der Grupp vun de Ginkgoplanzen (Ginkgoales). All aner Vertrieder vun der Grupp sinn am Laf vun der Zäit ausgestuerwen.

D'Ginkgoe sinn zweehaiseg, d.&nbsp;h. déi männlech an déi weiblech Bléie sinn net op deemselwechte Bam. All eenzele Bam ass also e männlechen oder e weiblechen Individuum.

Et sinn nach eng Rëtsch fossil Aarte vu Ginkgoplanze bekannt. Déi Aart déi bis haut iwwerlieft huet gëtt als liewegt Fossil bezeechent, dat well si Aarten déi virun 300 Millioune Jore gelieft hunn, ganz änlech ass. De Ginkgo huet sech also am Laf vun de Millioune Joren nëmme ganz wéineg verännert.

## Geschicht
1691 huet den däitsche Botaniker an Dokter Engelbert Kaempfer de Ginkgo a Japan, op enger Expeditioun vun der Compagnie néerlandaise des Indes orientales entdeckt. Eréischt 1727 gouf dës Entdeckung publizéiert an doduerch an Europa bekannt. Dräi Joer drop huet d'Compagnie Ginkgo-Geséims an Europa importéiert an déi éischt Beem sinn zu Utrecht geplanzt ginn, wouvun den eelsten am Joer 2011 nach lieft.

D'Aart staamt awer net aus Japan, mä si gouf do am 12. Joerhonnert vu buddhistesche Mönchen aus China agefouert, wou se zanter 5 Joerdausenden als Heelplanz dokumentéiert ass. Als Urspronksgebitt vun der Aart gëllt Ost-China, wou vill Exemplairë virkommen, déi méi wéi 1.000 Joer al sinn.

## Literatur
* Martin, Philippe, 2011. *Ginkgo biloba* L., une longue histoire. *Natura mosana* 64/4: 102-112.

## Kuckt och
* Bemierkenswäerte Ginkgo op der Eecher Plaz an der Stad Lëtzebuerg
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Constantia von Cosel

D**'Anna Constantia Reichsgräfin von Cosel**, (geb. von Brockdorff) ass de 17. Oktober 1680 um Gut Depenau an Holstein op d'Welt koum an ass den 31. Mäerz 1765 zu Stolpen gestuerwen.

Si war nieft der Aurora von Königsmarck déi bekanntst Maîtresse vum August de Staarken.
Sœur Sourire

D**'Sœur Sourire** mam biergerlechen Numm **Jeanne-Paul** ("**Jeanine**") **Marie Deckers**, gebuer de 17. Oktober 1933 zu Bréissel a gestuerwen den 29. Mäerz 1985 zu Wavre, war eng belsch Uerdensfra a Sängerin.

Si gouf duerch d'Lidd *Dominique* bekannt, mat deem si 1963 Nummer 1 an den Charts war.

1959 ass d'Jeanine, wéi si doheem genannt gouf, no engem ofgebrachene Konschtstudium, an d'Klouschter Fichermont bei Waterloo agetrueden, an huet do den Numm *Soeur Luc Gabriel* ugeholl.

Bei hire Lidder hat d'Klouschter den Daum op de Recetten, an no ville Streidereien ass si 1966 aus dem Uerden ausgetratt. Dommerweis hat si domat och hiren Image als d*'Nonn déi séngt*, verluer, a Philips huet de Kontrakt gekënnegt.

1965 gouf ee Film iwwer si gedréint: *The Singing Nun*, mat der Debbie Reynolds als Haaptactrice. Si selwer huet dee Film als wéineg realistesch fonnt.

No hirer Musekscarrière huet si mat hirer Liewensgefährtin Annie Pécher eng Schoul fir autistesch Kanner opgemaach.

An den 1980er Joren ass si dunn dommerweis och nach d'Affer vum Belsche Steieramt ginn, dat hir en ettlech Millioune u Steieren aus dem Verkaf vun den Disquë gefrot huet. Well si awer selwer kee Su dovun an d'Täsch gestach hat, well d'Klouschter alles agesäckelt, si awer leider kee Beleeg dofir hat, krut si du grouss finanziell Problemer.

Een zweeten Ulaf, 1982 nach eng Kéier an d'Museksgeschäft ze kommen, huet och net geklappt.

Den 29. Mäerz 1985 huet si sech zesumme mat hirer Frëndin zu Wavre d'Liewe geholl. Déi zwou goufen och zesummen, sou wéi si dat nach gewënscht haten, an engem Graf bäigesat.
## Um Spaweck
Georg Forster

De **Johann Georg Adam Forster**, gebuer de 27. November 1754 zu Nassenhuben bei Danzeg (haut Mokry Dwór a Polen), a gestuerwen den 10. Januar 1794 zu Paräis, war een däitsche Naturfuerscher, Ethnolog, Reesschrëftsteller, Journalist, Essayist a Revolutionär.

Hie war bei der zweeter Weltëmseglung vum James Cook an huet wichteg Bäiträg fir d'Geographie an d'Vëlkerkunde vun der Südséi gemaach a gëllt als ee vun de Grënner vun der wëssenschaftlecher Reesliteratur.

Als däitsche Jakobiner huet hien zu de Protagoniste vun der kuerzer Mainzer Republik gehéiert.
UCI ProTour 2006

Den **UCI ProTour 2006** war déi 2. Oplo vum UCI ProTour.
= D'Coursse vum UCI ProTour 2006 =

= Endklassementer 2006 =
Bromeschbierg

De **Bromeschbierg** ass eng Minettskopp am Weste vun den Uertschafte Keel an Téiteng.

De Bierg, deen dem Land vill Minett bruecht huet, läit tëscht Téiteng am Süden a Keel am Norden. Seng héchst Plaz huet 382 Meter (NG-L). Op dësem Bierg steet d'National Monument vun de Biergaarbechter an d'Grott vun der *[[Léiffrächen]]*.

Iwwer de Bromeschbierg féiert och den Auto-Pédestre vu Keel.
Johann Nepomuk Hummel

De **Johann Nepomuk Hummel**, gebuer de 14. November 1778 zu Preßburg (haut Bratislava), an Ungarn, a gestuerwen de 17. Oktober 1837 zu Weimar, war en éisträichesche Komponist a Pianist.

Seng Musek mécht den Iwwergang vun der klassescher Musek zur romantescher.

Säi Papp, de Josef Hummel, war Direkter vun der Keeserlecher Militärmuseksschoul an Dirigent vun engem Danzorchester.
Brucherbierg

De **Brucherbierg** läit nërdlech vun Aedelen an der Gemeng Keel. Et ass e Bierg mat enger maximaler Héicht vun 399 Meter (NG-L) an trennt Keel vu Schëffleng.

De Brucherbierg huet zur Zäit vun de Minièrë seng gréisst Exploitatioun erfuer. De Bierg ass mat der Weimeschkëppchen direkt niewendrun déi lescht héich Kopp nordwestlech vum Keeldall.
Venant Paucké

De **Venant Paucké**, gebuer den 11. November 1893 zu Lëtzebuerg an der Plaetisgaass am Stater Gronn, an och gestuerwen an der Stad Lëtzebuerg den 1. September 1965, war e lëtzebuergesche Sänger (Bariton) an Dirigent. Hien huet an Operen, Operetten a Filmer matgewierkt.

## Karriär
Um Conservatoire vu Bréissel krut hien de *Premier prix de chant avec distinction* an de *Premier prix de mimique*.

De Venant Paucké huet an den Operenhaiser vun Nanzeg, Paräis (Opéra comique), Marseille, Toulouse, Alger a Casablanca gesongen.

1934 koum hien op Lëtzebuerg zeréck wou en vum Henri Pensis bei *Radio Lëtzebuerg* engagéiert gouf.

## Literatur
* Blasen, Léon, 1985. Drei Luxemburger Opernsänger: Albert Lantz (Mancel), Venant Paucké, Victor Jaans. Luxemburger Wort Jg. 138, Nr. 255: 5 (7. November); Nr. 261: 6 (14. November); Nr. 266: 5 (20. November).

## Kuckt och
* Op der Juegd
* Les danseurs d'Echternach
* Paul-Eyschen-Monument zu Stadbriedemes

## Um Spaweck
* Portrait vum Venant Paucké, gezeechent vum Auguste Trémont, Ons Stad 67/2001
* Dem Evy Friedrich säi Film ''Les danseurs d'Echternach'' (1947) mam Venant Paucké um Sitt vum CNA
* Présentatioun vun den ''Danseurs d'Echternach'' 1947 um Festival vu Cannes
Bruch

**Bruch** ass:
* Bruch (Biwer), eng Uertschaft an der Gemeng Biwer;
* Bruch (Miersch), eng Uertschaft an der Gemeng Helperknapp;
* Bruch, eng Gemeng am Landkrees Bernkastel-Wittlich;
* Bruch, eng franséisch Gemeng am Lot-et-Garonne.

Dovun ofgeleet, e Familljennumm:
* Bruch (Familljennumm).

## Kuckt och
* Brouch, Bruck, Broch
Gare Diddeleng-Stad

D**'Gare Diddeleng-Stad** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit an der Sektioun Biereng vun der Gemeng Diddeleng. D'Gare gehéiert zur Niewelinn Beetebuerg - Wuelmereng vun der Linn Lëtzebuerg - Esch-Uelzecht - Rodange vum CFL-Zuchreseau.

Se läit tëscht de Garen Diddeleng-Biereng an Diddeleng-Zenter. Bei der Gare ass e Park & Rail-Parking mat 131 Plazen a fënnef spezielle Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Bei der Gare gëtt e eng Bikebox fir säi Vëlo ënnerdaach ze stellen an an direkter Ëmgéigend ass d'Bushalt *Dudelange, Gare*.

Südlech vun der Gare ass d'Barriär PN.103a um CR184 (*av. Grande-Duchesse Charlotte*).

## Geschicht
D'Gare Diddeleng-Stad ass den 20. Dezember 1883 zesumme mat der Streck Beetebuerg - Diddeleng opgemaach ginn. Déi zweet Diddelenger Gare war sengerzäit Diddeleng-Schmelz, déi uganks just fir de Gidderverkéier bestëmmt war, ier se dunn 1886 och fir de Persounentrafick opgaangen ass.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Mäerz 2025)

### Linn Beetebuerg ↔ Wuelmereng
#### Aller

#### Retour

## Kuckt och
* CFL-Zuchreseau
* Lëscht vun den CFL-Garen

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Diddeleng-Stad op der CFL-Websäit
* D'Gare Diddeleng-Stad op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Diddeleng-Stad op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Martina Navrátilová

D**'Martina Navrátilová**, gebuer den 18. Oktober 1956 als *Martina Šubertová* zu Řevnice bei Prag an der Tschechoslowakei, ass eng US-amerikanesch Tennisspillerin.

Si gëllt als eng vun de beschten Tennisspillerinne vun allen Zäiten.

Eng vun hire grousse Géignerinne war d'Chris Evert, déi aner grouss Spillerin aus den 1970er an 80er Joren.

#### Gewonne Finallen (18)

## Um Spaweck
William Evan Allan

De **William Evan Crawford Allan** war de leschten australesche Veteran aus dem Éischte Weltkrich.

Hie gouf de 24. Juli 1899 zu Bega, an der deemoleger brittescher Kolonie New South Wales, gebuer an huet sech am éischte Weltkrich an der Australescher Kinneglecher Marinn engagéiert. Hie war vun 1915 bis 1918 am Déngscht um HMAS Encounter. Hie war och de leschte Veteran am Déngscht wärend den zwéi Weltkricher. No 34 Joer Déngscht an der australescher Marinn krut hien 1947 d'Pensioun am Grad vum Läitnant.

Hien ass den 18. Oktober 2005 am Alter vun 106 Joer gestuerwen.
## Um Spaweck
* William Evan Allan: life of a boy sailor Den Noruf op Navynews 
* Interview mam William Allan aus dem Joer 2000 op victoriansatwar.net
Martin Gerges

De **Martin Gerges**, gebuer den 11. Dezember 1919 zu Schwéidsbeng, a gestuerwen den 12. August 2000 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Editeur.

Bei Geleeënheet vum éischte Schwéidsbenger Wäifest am Joer 1953 koum e Buch eraus iwwer d'Uertschaft an hir Wäikultur. Wéinst dem grousse Succès huet eng zweet Oplo missen nogedréckt ginn. D'Joer drop koum *Notre Moselle, notre vin* eraus.

Am Laf vun de Jore koumen am Martin Gerges senge *[[Les Publications Mosellanes|Publications Mosellanes]]* eng 40 Bicher eraus, an dat alles mat Kapital, dat de Gerges vu sech aus dragestach hat. Hien huet ë.&nbsp;a. 1959 dem Robert Bruch seng Iwwersetzung vum Ausonius senger *Mosella* erausginn als *Dem Decimus Ausonius seng Rés op d'Musel*.

D'Kréinung vum Martin Gerges senger Aarbecht als Editeur vun de *Publications Mosellanes* war dat méi wéi 1.000 Säiten déckt Buch *Mémorial 1989: La société luxembourgeoise de 1839 à 1989*, dat am Dezember 1989 erauskoum, eng Aart Enzyklopedie vu Lëtzebuerg mat Bäiträg vun 115 verschiddenen Auteuren zu de Beräicher Geschicht, Kultur, Literatur, Wëssenschaft, Konscht, Educatioun, Politik, Ekonomie, Santé, Philosophie, Relioun, etc.

## Gielercher

*  Chevalier de l'Ordre de la couronne de chêne (Promotioun 1976).

## Literatur

* Groben, J., 2019. *Ein Moselaner mit kulturellem Weitblick : Zum 100. Geburtstag des Lehrers, Kulturautors und Verlegers Martin Gerges.* Die Warte 19.12.2019, S. 14.
*Mannes, G., 2002. *Martin Gerges (1919-2000).* Nos Cahiers 23 (2/3), S. 375-401.

## Kuckt och
*Les Publications Mosellanes
Janica Kostelić

D**'Janica Kostelić**, gebuer de 5. Januar 1982 zu Zagreb, ass eng kroatesch Alpinschileeferin.

Si ass d'Sëschter vun der Ivica Kostelić.

## Palmarès
### [[Olympesch Spiller]]

***[[Olympesch Wanterspiller 2002]]** zu Salt Lake City 

** Goldmedail am Riseslalom

** Goldmedail am Slalom

** Goldmedail an der Kombinatioun

** Sëlwermedail am Super G

***[[Olympesch Wanterspiller 2006]]** zu Turin 

** Goldmedail an der Kombinatioun

** Sëlwermedail am Super G.

### [[Weltmeeschterschaft am Alpine Schi|Weltmeeschertschaften]]

***[[Weltmeeschertschaft am Alpine Schi 2003|Weltmeeschterschaft 2003]]** zu Sankt-Moritz 

** Goldmedail am Slalom

** Goldmedail an der Kombinatioun

***[[Weltmeeschertschaft am Alpine Schi 2005|Weltmeeschterschaft 2005]]** zu Bormio 

** Goldmedail an der Offaart

** Goldmedail am Slalom

** Goldmedail an der Kombinatioun

### [[Welt-Coupe am Alpinschi|Welt-Coupe]]

*Gewënnerin vum Generalklassement 2001, 2003 an 2006.

*Gewënnerin vum Klassement vum Slalom 2001, 2003 an 2006.

*Gewënnerin vum Klassement vun der Kombinatioun 2001, 2003 an 2006.

*30 Succèsen an deene verschiddene Kompetitiounen (20 am Slalom, 6 an der Kombinatioun, 2 um Riseslalom, 1 am Super G, 1 an der Offaart).

## Um Spaweck
Institut grand-ducal

Den **Institut grand-ducal** ass en offiziellt Organ, dat 1868 ënner dem Numm **Institut royal grand-ducal** fir d'Promotioun vun de Wëssenschaften, der Konscht an der Literatur gegrënnt gouf.

Den *Institut grand-ducal* besteet aus sechs Sektiounen. Et sinn dat:
* ''Section historique''
* ''Section des sciences naturelles, physiques et mathématiques''
* ''Section des sciences médicales''
* ''Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique'' (zanter 1997 den neien Numm vun der fréierer *Section de linguistique, de folklore et de toponymie*)
* ''Section des arts et lettres''
* ''Section des sciences morales et politiques''

## Historique
Den *Institut royal grand-ducal* ass de 24. Oktober 1868 aus dem Zesummeschloss vun dräi *Gesellschaften*, der *[[Société archéologique]]*, der *[[Société des sciences naturelles]]* an der *[[Société des sciences médicales]]*, entstanen. Den Institut royal grand-ducal gouf an dräi Sektiounen opgedeelt:
* *Section des sciences historiques*
* *Section des sciences naturelles et mathématiques*
* *Section des sciences médicales*

Nom Doud vum Wëllem III. am Joer 1890 gouf aus dem *Institut royal grand-ducal* den *Institut grand-ducal*.

Aus der *Société luxembourgeoise d'études linguistiques et dialectologiques à Luxembourg* ass 1935 eng véiert Sektioun ervirgaangen: 
* *Section de linguistique, de folklore et de toponymie*.
1962 ass eng fënneft Sektioun derbäikomm:
* *Section des arts et lettres*

Déi sechst Sektioun ass 1966 gegrënnt ginn:
* *Section des sciences morales et politiques*.
Duerch d'Gesetz vum 21. Dezember 2017 ass den Institut eng moralesch Persoun ginn, déi ënnert dem Schutz vum Grand-Duc steet.

## Literatur
* Laurent Moyse, *Regards sur l'Institut grand-ducal: Une institution vénérable mais peu connue - Six sections composent la prestigieuse "société savante du Luxembourg* ; in: *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 4. Oktober 2011, Ss. 2-3 (ill.).
* *L'Institut grand-ducal renaît* ; in: *Le Jeudi*, Ausgab vum 10. November 2011; S. 11.
* (C.), *Réactiver l'Institut grand-ducal - Assemblée générale de l'organisation faîtière* ; in: *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 24. November 2011.
* Jérôme Quiqueret, *Savante idée: Né en 1869, l'Institut grand-ducal cherche toujours un toit - L'Institut pourrait bientôt commencer une nouvelle vie* ; in: *Le Jeudi*, Ausgab vum 24. November 2011; S. 41 (ill.).
* Pierre Seck, 2017, ''L'Institut Grand-ducal et ses six Sections.'' Mémoires de l'Académie nationale de Metz, 197e année (2016), série 7, t. 29, p.&nbsp;265-272.

## Um Spaweck
* Websäit vum Institut grand-ducal
* Websäit vun der ''Section des sciences médicales''
* Websäit vun der ''Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique''
* Websäit vun der ''Section des arts et lettres''
* Websäit vun der ''Section des sciences''
* Artikel ''"Raumnot beim Institut-Grand-Ducal, Wertvolle Bücher in Bananenkisten"'' an der Zeitung D'Wort vum 16. November 2006
* Pol Schock, „Im Dornröschenschlaf“ - Das Institut grand-ducal de Luxembourg erhält eine gesetzliche Grundlage, ringt aber nach Bedeutung op wort.lu den 3. Januar 2018, gekuckt den 3. Januar 2018
Christl Cranz

D**Christl Cranz**, gebuer den 1. Juli 1914 zu Bréissel, a gestuerwen den 28. September 2004 zu Oberstaufen, war eng däitsch Alpinschileeferin.

Si krut zwéin Olympesch Titelen 1936 zu Garmisch-Partenkirchen.

Mat zwielef Weltmeeschterschaftstitelen am Alpinschi an dräi Sëlwermedailen ass si déi Schileeferin déi am Alpinschi déi meescht Succèsen ze verzeechnen huet.

No hirer sportlecher Carrière, huet si mat hirem Mann dem Adolf Borchers eng Schischoul opgemaach déi si bis 1987 gefouert huet. Si huet och e puer Bicher geschriwwen, wéi ee soll léiere Schi fueren.

## Palmarès
### [[Olympesch Spiller]]

*Olympesch Wanterspiller 1936 zu Garmisch-Partenkirchen ()
** Goldmedail am Slalom
** Goldmedail an der Kombinatioun

### [[Weltmeeschterschaft am Alpinschi|Weltmeeschterschaften]]

*Weltmeeschterschaft 1934 zu Sankt-Moritz ():
** Goldmedail am Slalom
** Goldmedail an der Kombinatioun
** Sëlwermedail an der Offaart
*Weltmeeschterschaft 1935 zu Mürren ():
** Goldmedail an der Offaart
** Goldmedail an der Kombinatioun
** Sëlwermedail am Slalom.
*Weltmeeschterschaft 1937 zu Chamonix ():
** Goldmedail an der Offaart
** Goldmedail an der Kombinatioun
** Goldmedail am Slalom
*Weltmeeschterschaft 1938 zu Engelberg ():
** Goldmedail am
** Goldmedail an der Kombinatioun
** Sëlwermedail an der Offaart
.
*Weltmeeschterschaft 1939 zu Zakopane ():
** Goldmedail an der Offaart
** Goldmedail an der Kombinatioun
** Goldmedail am Slalom.
Trude Jochum-Beiser

D**'Trude Jochum-Beiser**, gebuer den 2. September 1927 zu Lech am Arlberg Éisträich, ass eng fréier éisträichesch Alpinschileeferin.

## Palmarès

### [[Olympesch Spiller]]

*Olympesch Wanterspiller 1948 zu Sankt-Moritz ()
**  Goldmedail an der Kombinatioun
**  Sëlwermedail an der Offaart
*Olympesch Wanterspiller 1952 zu Oslo ()
**  Goldmedail an der Offaart

### [[Weltmeeschterschaft am Alpinschi|Weltmeeschterschaften]]

*Weltmeeschterschaft 1948 zu Sankt-Moritz ()
**  Goldmedail an der Kombinatioun
**  Sëlwermedail an der Offaart
*Weltmeeschterschaft 1950 zu Aspen ()
**  Goldmedail an der Offaart
**  Sëlwermedail am Riseslalom
*Weltmeeschterschaft 1952 à Oslo ()
**  Goldmedail an der Offaart
Millebierg (Téiteng)

De **Millebierg** läit westlech vun Téiteng mat enger maximaler Héicht vun 391 Meter (NG-L). Et ass och ee vun deene Bierger, déi de Minett hierginn hunn.

Op der Foto gesäit ee lénks an der Mëtt de STEP (Recycling), a riets en Deel vun Téiteng an de Bromeschbierg.
Schinopsis lorentzii

De **Quebracho** (*Schinopsis lorentzii*) ass e Bam aus dem subtropesche Südamerika. E gëtt och nach *roude Quebracho* oder *Quebracho colorado* genannt, fir e vun anere Quebrachobeem mat haardem Holz z'ënnerscheeden.

De Quebracho, deen zu der Famill vun den Anacardiaceae gehéiert, wiisst am Gran Chaco an Argentinien, am Paraguay an a Bolivien.

De Quabracho ass ekonomesch wäertvoll wéinst sengem haarden a resistenten Holz an och wéinst dem héijen Tanningehalt (iwwer 30%) vu senger Schuel. 1895 gouf op Initiative vu Lëtzebuerg (deemools am Däitschen Zollveräin) e "Gerbstoffzoll" agefouert, fir sou déi lëtzebuergesch Louschläisserte virun der Konkurrenz vum Quebraco aus Argentinien ze schützen.

Den Numm kënnt mat grousser Warscheinlechkeet aus dem spuenesche *quiebrahacha*, Axtebriecher, well säin Holz sou haart ass.

Extrakte vun senger Schuel ginn och an der Medezin ugewannt, haaptsächlech fir Asthmamedikamenter.

## Um Spaweck
* "Schinopsis" op der Germplasm Resources Information Network (GRIN)- Websäit
Anita Wachter

D**'Anita Wachter**, gebuer den 12. Februar 1967 zu Bartholomäberg, ass eng fréier éisträichesch Alpinschileeferin.

## Palmarès

### [[Olympesch Spiller]]

* **[[Olympesch Wanterspiller 1988]]** zu Calgary 

**  Goldmedail an der Kombinatioun

* **[[Olympesch Wanterspiller 1992]]** zu Albertville 

**  Goldmedail an der Kombinatioun

**  Sëlwermedail am Riseslalom

### [[Weltmeeschterschaft am Alpinschi|Weltmeeschterschaften]]

* **[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1991|Weltmeeschterschaft 1991]]** zu Saalbach-Hinterglemm 

**  Bronze Medail am Super G.

* **[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1993|Weltmeeschterschaft 1993]]** zu Morioka 

**  Sëlwermedail am Riseslalom

**  Bronze Medail an der Kombinatioun

* **[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1996|Weltmeeschterschaft 1996]]** an der Sierra Nevada 

**  Sëlwermedail an der Kombinatioun

* **[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1999|Weltmeeschterschaft 1999]]** zu Vail 

**  Bronzemedail am Riseslalom

### [[Welt-Coupe am Alpinschi|Weltcoupe]]

* Gewënnerin vum Generalklassement 1993

* Gewënnerin vum Klassement vum Riseslalom 1990 an 1994

* Gewënnerin vum Klassement vun der Kombinatioun 1990, 1993 an 1996

* 18 Victoiren an de verschiddene Kompetitiounen (14 × Riseslalom, 2 × Super G, 1 × Kombinatioun, 1 × Slalom)
Hélène Hiertz

D**'Hélène Hiertz**, gebuer den 19. Mee 1911 zu Hengescht, a gestuerwen de 4. Juni 1985 zu Dikrech, war eng lëtzebuergesch Gastronomin an aktiv Resistenzlerin.

Virum a wärend dem Zweete Weltkrich hat si de *Buffet de la Gare* zu Kautebaach. Wärend dem Krich huet si de Refractairen déi an de Bëscher ronderëm Kautebaach verstoppt waren z'iessen organiséiert. Nodeem si un d'Nazie verrode gi war gouf si verhaft a gouf an d'KZ Ravensbrück bruecht wou si annerhalleft Joer inhaftéiert bliwwen ass.

De Restaurant, deen d'Hélène Hiertz nom Zweete Weltkrich zu Dikrech opgemaach hat, war 1958 deen éischten am Land, deen e Michelin-Stär krut, an 1970 deen éischten, deen en zweete kritt huet.

Den Hôtel-Restaurant gouf zum Schluss vum Antonio Pretti gefouert.
Les Publications Mosellanes

**Les Publications Mosellanes** war e Lëtzebuerger Verlag, deen 1953 vum Martin Gerges gegrënnt gouf.

Dat éischt Buch am Verlag war 1953 *La Fontaine des Enfants aux Raisins*. Et geet ëm de Sprangbur vu Schwéidsbeng, aus deem all Joer beim *Schwéidsbenger Wäifest* Wäin erausleeft. Fir dat éischt Wäifest hat de Martin Gerges e Buch erausginn iwwer d'Uertschaft, d'Geschicht vu Schwéidsbeng an iwwer d'Wäikultur.

## De Programm
*1953 *La Fontaine des enfants aux raisins* 
*1954 *Notre Moselle, notre vin* 
*1955 *La Moselle poétique* 
*1956 *Le vignoble luxembourgeois* 
*1957 *La route du vin* 
*1958 *La Moselle, son passé, son avenir* 
*1959 *Mosella, eis Musel zur Rëmerzeit* 
*1959 Robert Bruch:*Dem Decimus Ausonius seng Rés op d'Musel* 
*1960 *Lebendige Mosel* 
*1961 *Op der Musel* 
*1962 *Mosaïque mosellane* 
*1964 Romain Urhausen: *Le canal*, e Fotoband 
*1968 *Voies de communication au pays mosellan* 
*1970 Georges Konsbruck: *Les principaux cours d'eau et la navigation du Départements des forêts 1795-1814* 
*1972 Joseph Hess: *A Possen, Bechkleinmacher* 
*1973 Robert Stümper: *Frantz Seimetz, ein Künstlerleben* 
*1974 Pierre Hauffels: *Der Feuersalamander von Frantz Seimetz im Spiegel seiner Heimatstadt Grevenmacher* 
*1974 Michel Raus: Nico Klopp. Das Licht der Schatten. Biographischer Versuch 
*1976 Alphonse Krier: *Sonn a Frascht, Gedichter vun der Musel* 
*1977 Madeleine Frieden-Kinnen, Gaston Mannes: *Jean-Pierre Beckius* 
*1979 Ger Maas, Martin Gerges: *Carnet mosellan* 
*1982 Norbert Thill, Michel Schmitt: Traube und Rebe in der religiösen Kunst Luxemburgs 
*1982 *Jos. Sünnen, der Moselmaler aus Bech-Kleinmacher* 
*1985 Jacques Mersch: *La colonne d'Igel, das Denkmal von Igel* 
*1985 Jean-Paul N. Hoffmann: *Standardsprache und Dialekt in der saarländisch-lothringisch-luxemburgischen Dreiländerecke* 
*1987 Joseph Leydenbach: *Ernest Wurth* 
*1987 Pol Tousch, Baba Tissen: *Dem Foni Tissen seng Welt* 
*1988 Jos Schumacher: *Chronik der Gemeinde Wellenstein. Der Hof und die Meierei Remich. Bd. 1* 
*1989 Jos Schumacher: *Chronik der Gemeinde Wellenstein. Der Hof und die Meierei Remich. Bd. 2* 
*1989 *Memorial 1989*, 1.032 Säiten (!)
*1991 Mars Klein: *Heimat im Gepäck* 
*1994 Carlo Schmitz, Michel Raus: *Commedia dell'arte* 
*1996 *Dessine-moi un Euro* 
*1997 *Hubert Wurth* 
*1997 *Domaine thermal: Mondorf, son passé, son présent, son avenir* 
*1998 Michel Raus: *Een Plaimchen aus maim Diwi*

## Dëst an dat
*De Romain Hilgert schreift am August 2000 am ''Land'' iwwer de *Memorial 1989*: "und das Memorial 1989, das zu einer Art Nationalenzyklopädie bei Gelegenheit der Unabhängigkeitsfeiern wurde."

## Kuckt och
*Martin Gerges
Albert Leblanc

Den **Albert Leblanc**, gebuer de 24. Dezember 1903 zu Sprimont an der Provënz Léck an der Belsch, a gestuerwen de 6. Februar 1987 an der Stad Lëtzebuerg, war en Organist an e Komponist.

De *Maître* Albert Leblanc war vun 1926 bis 1987 Organist an der Kathedral Notre-Dame vu Lëtzebuerg.

Säi Virgänger war de Jean-Pierre Beicht a säin Nofollger de Carlo Hommel.

## Wierk
**Toccata sur Klagt in Leid* fir Uergel. (ëm 1965)
* 10. Dezember 1957: Arrangement fir 4-stëmmege gemëschte Chouer vum Lidd "We' méng Mamm nach huet gesponnen" vun de Bridder Michel an Edmont Lentz (Lëtzebuerger Vollekslidderverlag, Nr. 4054).

## Um Spaweck

*Toccata op Youtube
Vreni Schneider

D**'Verena "Vreni" Schneider**, gebuer de 26. November 1964 zu Elm, ass eng fréier schwäizeresch Alpinschileeferin.
Si ass déi bekanntst Schileeferin an hirem Land an ass *Schwäizer Sportlerin vum Joerhonnert*.

An der Saison 1988-1989 hat si 14-mol bei Kompetitioune gewonnen, ee Rekord dee bis haut nach net gebrach ass.

1995 huet si opgehale mat Schilafen a si huet elo e Sportsgeschäft an hirem Heemechtsduerf am Kanton Glarus.

## Palmarès

### [[Olympesch Spiller]]
* **[[Olympesch Wanterspiller 1988]]** zu Calgary 
**  Goldmedail am Riseslalom
**  Goldmedail am Slalom
* **[[Olympesch Wanterspiller 1994]]** zu Lillehammer 
**  Goldmedail am Slalom.
**  Sëlwermedail an der Kombinatioun
**  Bronze Medail am Riseslalom

### [[Weltmeeschterschaft am Alpinschi|Weltmeeschterschaften]]
* **[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1987|Weltmeeschterschaft 1987]]** zu Crans Montana 
**  Goldmedail am Riseslalom
* **[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1989|Weltmeeschterschaft 1989]]** zu Vail 
**  Goldmedail am Riseslalom
**  Sëlwermedail am Slalom
**  Sëlwermedail an der Kombinatioun
* **[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1991|Weltmeeschterschaft 1991]]** zu Saalbach-Hinterglemm 
**  Goldmedail am Slalom
**  Bronze Medail an der Kombinatioun

### [[Welt-Coupe am Alpinschi|Welt-Coupe]]
* Gewënnerin vum Generalklassement 1989, 1994 an 1995
* Gewënnerin vum Klassement vum Riseslalom 1986, 1987, 1989, 1991 an 1995
* Gewënnerin vum Klassement vum Slalom 1989, 1990, 1992, 1993, 1994 an 1995
* Am Ganze 55 Succèse bei deene verschiddene Kompetitiounen (34 am Slalom, 20 am Riseslalom, 1 an der Kombinatioun).
Petra Kronberger

D**'Petra Kronberger**, gebuer den 12. Februar 1969, war eng éisträichesch Alpinschileeferin.

Nodeem si zweemol olympesch Meeschterin, eng Kéier Weltmeeschterin an dräimol Gewënnerin vun der Welt-Coupe war, huet si sech 1992 am Alter vun 23 Joer aus dem Sportsliewen zeréckgezunn.

## Palmarès
### [[Olympesch Spiller]]

***[[Olympesch Wanterspiller 1992]]** zu Albertville 
** Goldmédail an der Kombinatioun
** Goldmédail am Slalom.

### [[Weltmeeschterschaft am Alpinschi|Weltmeeschterschaften]]

***[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1991|Weltmeeschterschaft 1991]]**zu Saalbach-Hinterglemm 
** Goldmédail an der Offaart

### [[Welt-Coupe am Alpinschi|Welt-Coupe]]

*Gewënnerin vum Generalklassement 1990, 1991, an 1992
*Gewënnerin am Klassement vum Slalom 1991
*16 Victoiren am Ganzen (6 × Offaart, 3 × Riseslalom, 3 × Slalom, 2 × Super-G, 2 × Kombinatioun)
Pernilla Wiberg

D**'Pernilla Wiberg**, gebuer de 15. Oktober 1970 zu Norrköping, war eng schweedesch Alpinschileeferin. Si ass eng vun deene wéinegen déi Victoiren an deene fënnef Disziplinnen hat.

Si ass Member vum CIO zanter 2002.

## Palmarès

### [[Olympesch Spiller]]

***[[Olympesch Wanterspiller 1992]]**zu Albertville 
** Goldmedail am Riseslalom
***[[Olympesch Wanterspiller 1994]]** zu Lillehammer 
** Goldmedail an der Kombinatioun
***[[Olympesch Wanterspiller 1998]]** zu Nagano 
** Sëlwermédail an der Offaart

### [[Weltmeeschterschaft am Alpinschi|Weltmeeschterschaften]]

***[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1991|Weltmeeschterschaft 1991]]** zu Saalbach-Hinterglemm 
** Goldmedail am Riseslalom
***[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1996|Weltmeeschterschaft 1996]]** an der Sierra Nevada 
** Goldmedail am Slalom
** Goldmedail an der Kombinatioun
***[[Championnats du monde de ski alpin 1997|Weltmeeschterschaft 1997]]** zu Sestrières 
** Bronze Medail an der Offaart
***[[Weltmeeschterschaft am Alpinschi 1999|Weltmeeschterschaft 1999]]** zu Vail 
** Goldmedail an der Kombinatioun
** Sëlwermedail am Slalom

### [[Welt-Coupe am Alpinschi|Welt-Coupe]]

*Gewënnerin vum Generalklassement 1997
*Gewënnerin vum Klassement am Slalom 1997
*Gewënnerin vum Klassement an der Kombinatioun 1994, 1995 an 1997.
*24 Succèsen am Ganzen (14 am Slalom, 3 am Super G, 3 an der Kombinatioun, 2 an der Offaart, 2 am Riseslalom).
Télécran

Den **Télécran. Das Luxemburger Magazin** ass eng lëtzebuergescher Zäitschrëft, déi den 21. Januar 1978 fir d'éischt erauskoum. Et ass en Televisiouns- a Fräizäitmagazine, deen am Ufank vun den *Éditions Plus* erausgi gouf. Dohanner stounge fréier Mataarbechter vun der *[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]*; d'Sankt-Paulus-Dréckerei, déi e gdréckt huet, hat ee Fënneftel vum Kapital.

Am Oktober 1978 huet d'St.-Paulus-Dréckerei d'Zäitschrëft ganz iwwerholl, de Rémy Franck gouf Chefredakter. Mat der *Revue* louch den Télécran méi wéi eemol am Clinch - och alt viru Geriicht - wien déi héchst Oplo hätt.

## Chefredakteren
* 1978–1990 Rémy Franck
* 1990–1995 Carel Scheltgen
* 1995–2004 Fern Morbach
* 2004–2008 Roland Arens
* 2008–2013 Claude François
* 2013-2016 Fern Morbach (resposabel); Chefredakter vun alle Medie vu Saint-Paul: Jean-Lou Siweck
* 2016-2018: Martine Hemmer.
* 2018- Haut: Martina Folscheid

## Zuelen
### Oplo
Verkaaft Oplo, wéi se vum *Centre d'information des médias* vu Bréissel begleewegt gouf:

### Lieserstatistik
2005/2006 hunn, der Statistik vum *TNS ILRES PLURIMEDIA* no, duerchschnëttlech 34,3 % vun der Lëtzebuerger Bevëlkerung iwwer 15 Joer bannent enger Woch den *Télécran* gelies. 2006/2007 waren dat der 33,60%; 2007/2008 31,80% an 2008/2009 31,50%. D'Zuele fir 2009/2010 goufen net public gemaach. 2011 waren et 28,50 %

Tëscht 2009 an 2016 ass d'Lieserschaft ëm e Véirel zeréckgaangen.

Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no hunn tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Woch 93.500 Leit iwwer 15 Joer den Télécran gelies (19,4 % vun der Wunnbevëlkerung).

### Pressehëllef
2011 huet den *Télécran* 401 758 € staatlech Pressehëllef kritt.

## Soss

### De Layout
De Layout gouf mat der Nummer vum 6. Oktober 2016 fir d'lescht geännert. Dee vu virdrun war den 2. Mee 2007 agefouert ginn. Deemools war d'Format e bësse vergréissert ginn, an en neit Schrëftbild a "großzügige Freiflächen" waren ageriicht ginn.

### Kuriéises
De Begrëff "Télécran" ass e sougenannt Portmanteau-Wuert, dat an der franséischer Iwwersetzung vum George Orwell sengem Roman *Nineteen eighty-four*, fir den englesche Begrëff *telescreen* fir d'éischt gebraucht gouf. Gemengt domat sinn do eng Zort Iwwerwaachungsecranen, déi gläichzäiteg Videobiller senden an Iwwerwaachungskamera sinn.

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Télécran''
Revue

Mat **Revue** kënne folgend Begrëffer gemengt sinn:
* Den Numm vun enger Zäitschrëft, déi zanter 1945 all Woch erauskënnt: *[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]*;
* Den Numm vun enger Zeitung, déi tëscht 1855 an 1857 erauskoum: *[[La Revue]]*;
* Den Numm vun enger Zäitschrëft, déi tëscht 1939 an 1940 erauskoum: *[[D'Revue]]*;
* E satiresch-kabarettistesche Joresréckbléck op der Theaterbün: Revue (Theater)
** *[[Revue (Lëtzebuerger Theater)|Lëtzebuerger Theaterrevue]]*
* Revue, e Floss am Mosambik
Proscenium

**Proscenium** war eng lëtzebuergesch Literaturzäitschrëft op Däitsch an op Franséisch.

Proscenium gouf erausgi vum Christian Bourkel. An Ganze koumen dräi Nummeren eraus: N° 1 am Juni 1974, N° 2 am Dezember 74, N° 3 am September 75. D'Hefter 1 an 2 goufe bei CK zu Stengefort gedréckt, d'Heft 3 bei der Imprimerie Joseph Beffort zu Lëtzebuerg.

Den Titel a schwaarz-wäisser Graphik war vun der Marie-Paule Schroeder.
Marie-Paule Schroeder

D**'Marie-Paule Schroeder**, gebuer den 28. Juni 1956 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng Konschtprofessesch am Kolléisch an eng Molerin.

Vun 1975 bis 1979 huet si e Konschtstudium op der Université des Sciences Humaines zu Stroossbuerg gemaach, déi si mat enger Maîtrise ofgeschloss huet. Vun 1985 bis 1990 an am Joer 1991 huet si an der Cité internationale des arts zu Paräis studéiert.

D'Marie-Paule Schroeder wunnt a schafft zu Lëtzebuerg an zu Bréissel.

## Präisser
*1991 war si déi éischt Kënschtlerin déi de Prix d'art Robert-Schuman krut.

## Kuckt och
*Proscenium

## Um Spaweck
* Websäit vum Marie-Paule Schroeder
* Facebook-Säit vum Marie-Paule Schroeder
* Websäit vun der ''Galerie La Cité'' iwwer d'Marie-Paule Schroeder
Katja Seizinger

D**'Katja Seizinger**, gebuer den 10. Mee 1972, ass eng fréier däitsch Alpinschileeferin.

## Palmarès

### [[Olympesch Spiller]]

*Olympesch Wanterspiller 1992 zu Albertville ()

** Bronze Medail am Super G

*Olympesch Wanterspiller 1994 zu Lillehammer ()

** Goldmedail an der Offaart

*Olympesch Wanterspiller 1998 zu Nagano ()

** Goldmedail an der Offaart

** Goldmedail an der Kombinatioun

** Bronze Medail am Super G

### [[Weltmeeschterschaft am Alpinschi|Weltmeeschterschaften]]

*Weltmeeschterschaft 1993 zu Morioka ()

** Goldmedail am Super G

*Weltmeeschterschaft 1996 an der Sierra Nevada )

** Goldmedail an der Offaart

*Weltmeeschterschaft 1997 zu Sestrières ()

** Goldmedail am Super G

** Sëlwermedail an der Kombinatioun

### [[Welt-Coupe am Alpinschi|Welt-Coupe]]

*Gewënnerin am Generalklassement 1996 an 1998

*Gewënnerin am Klassement vun der Offaart 1992, 1993, 1994 an 1998

*Gewënnerin am Klassement vum Super G 1993, 1994, 1995, 1996 an 1998

*36 Succèsen an deene verschiddene Kompetitiounen (16 × Super G, 16 × Offaart, 4 × Riseslalom)
Chabeso

**Chabeso** war en Erfrëschungsgedrénks ouni Alkohol, bei deem d'Fabrikatioun op Wässeg baséiert huet.

Chabeso ass ëm 1917 vum R. Libeski produzéiert ginn. D'Fabréck war an der Stad Lëtzebuerg an der Geniestrooss op der Nummer 28 nieft der Haaptpost.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum Gedrénks
* Déi al Mark op www.industrie.lu
Hilde Gerg

**Hilde Gerg**, gebuer den 19. Oktober 1975 zu Lenggries, ass eng fréier däitsch Alpine-Schileeferin. Hire Spëtznumm *Wilde Hille* huet am Fong net bei hire Fuerstil, dee ganz elegant war gepasst.

Als polyvalent Schileeferin war si bis 2001 an allen Disziplinne vum Alpine Schi vertrueden. No enger Bless um Been decidéiert sinn nach just am Super-G an an der Offaart matzemaachen.

Si hält am Joer 2006, wéinst enger neier Bless just virun den Olympesche Wanterspiller, op mat Schifueren.

## Palmarès
### [[Olympesch Spiller]]

***[[Olympesch Wanterspiller 1998]]** zu Nagano 
** Goldmedail am Slalom
** Bronze Medail am Combiné

### [[Weltmeeschterschaft am Alpine Schi|Weltmeeschterschaften]]

***[[Weltmeeschterschaft am Alpine Schi 1997|Weltmeeschterschaft 1997]]** zu Sestrières 
** Bronze Medail am Super G.
** Bronze Medail am Combiné.
***[[Weltmeeschterschaft am Alpine Schi 1999|Weltmeeschterschaft 1999]]** zu Vail 
** Bronze Medail am Super G.
***[[Weltmeeschterschaft am Alpine Schi 2005|Weltmeeschterschaft 2005]]** zu Bormio 
** Goldmedail an der Ekipp 

### [[Alpine Schi Welt-Coupe|Welt-Coupe]]

*Gewënnerin vun der Welt-Coupe am Combiné 1998 an 1999
*Gewënnerin vun der Weltcoupe am Super G 1997 an 2002
*20 Succèsen (7 an der Descente, 8 am Super G, 1 am Parallèllaaf; 1 am Slalom, 3 am Combiné)
Halže

**Halže** ass eng Gemeng am Weste vun der tschechescher Republik.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Herrscher vu Béimen

## Um Spaweck
Halže
Guido Bachmann

De **Guido Bachmann**, gebuer den 28. Januar 1940 zu Luzern, a gestuerwen den 19. Oktober 2003 zu St. Gallen, war ee schwäizeresche Schrëftsteller.

Hien hat Museksgeschicht an Theaterwëssenschaft zu Bern studéiert. Hien huet als fräie Schrëftsteller a Schauspiller zu St. Galle gelieft a krut en ettlech Auszeechnunge fir säi Wierk.

1990 krut hien de Basler Literaturpräis fir säi ganzt literarescht Schaffen.

Hie krut fir *Lebenslänglich* 1997 de *Buchpreis des Kantons Bern*, an 1998 de *Buchpreis der Stadt Bern*.

2003 krut hien erëm de *Buchpreis des Kantons Bern* fir "Sommerweide".

Dem Guido Bachmann säi ganzt Wierk ass duerchwuess vun den Theemaen Homosexualitéit a Psychiatrie.

## Säi Wierk (Auswiel)
**Sommerweide*, 2002. Den zweeten Deel vu senger Autobiographie.
**Lebenslänglich*, 2000. Den éischten Deel vu senger Autobiographie.
**Bedingt entlassen*, 2000
**Gilgamesch*, 1998
**Die Wirklichkeitsmaschine*, 1994
**Kehrseiten*, 1991
**Dionysos*, 1990
**Zeit und Ewigkeit*, 1989
Alleguer am Lenos Verlag vu Basel.

**Wannsee*, Erzielungen, 1983, Rimbaud Verlag vun Oochen
## Kuckt och
* Lëscht vu Schwäizer Schrëftsteller
Rocherath

**Rocherath** mécht mat **Krinkelt** eng duebel Uertschaft **Rocherath-Krinkelt** déi am däitschsproochegen Oste vun der Belsch läit, no bei der Grenz mat Däitschland.

Rocherath (am Dialekt *Róchert*) läit an der Gemeng Büllingen (Provënz Léck), am belschen Deel vun der Äifel op ronn 650 m, a ronderëm leie vun Nordweste bis an den Osten iwwerall grouss Bëscher. Op der Säit vu Krinkelt (am Dialekt *Krénkelt*) leien d'Uertschafte Wirtzfeld, Mürringen a Büllingen, Höfen/Monschau an Hollerath/Hellenthal. Donieft läit och de Manöverterrain vun der NATO, d'Lager Elsenborn.

Zu Rocherath gëtt et zwéi Baachdäller, déi als Naturschutzgebidder klasséiert sinn; de *Schwalmbachtal*, och nach *Perlenbachtal* genannt, an den Olefdall. Am Fréijoer stinn do d'Wise voller Narzissen.

Verwaltungsméisseg gehéiert Rocherath zu:
* der Gemeng Büllingen
* dem Geriichtsbezierk Eupen (Friddensgeriicht St.Vith)
* der Däitschsproocheger Communautéit vun der Belsch
* der Provënz Léck 
* der Wallounescher Regioun

## Kierch
Eng Kapell, déi 1704 gebaut gouf, ass 1907 duerch méi eng grouss Kierch ersat ginn, déi am Zweete Weltkrich sou staark gelidden hat, datt eng nei huet missen opgeriicht ginn. Op hirer Plaz gouf 1953-54 déi haiteg neoromanesch Parkierch gebaut.

An der Kierch steet eng Stahlhut-Uergel vun 1969.

D'Kierch läit op enger Héicht vu 645 m an ass domat déi héchstgeleeë Kierch an der Belsch.

## Literatur
* 1904 - *Der fränkische Königshof Büllingen* (Pfr. A. Ortmanns)
* 1986 - *The Battle of the Twin Villages* (William C.C. Cavanagh)
* 1990 - *Altes Land an der Work. Der Königshof Büllingen im Rückspiegel der Zeit*
* 1993-1996 - *Leben und Feiern auf dem Lande. Die Bräuche der belgischen Eifel*, 3 Bände (C. Lejeune), v.a. Bd. 3: Auf dem Weg in die Moderne
* *Schicksalsgemeinschaft im Schatten des Dreiherrenwaldes. Einblicke in die Vergangenheit von Rocherath-Krinkelt*, Büllingen 1993, 290 S. (*vergraff*)
* *In ständigem Aufbruch: Pfarre Rocherath-Krinkelt 1803-2003*, Eupen 2003, 380 S.

## Um Spaweck

* Geschichtlechen Iwwerbléck
* 2. US-ID zu Rocherath-Krinkelt am Dez. 1944
* Kämpf an Evakuéierung 1944-45
* Homepage vun der Geschichtsgrupp Rocherath-Krinkelt
Fotoen:
* Postkart
* Loftopnam
* Loftopnam Krinkelt - Detail
* Bannen a Bausse vun der Kierch
* Kierch baussen
* Kierch bannen
Louis Pilot

De **Louis Pilot**, gebuer den 11. November 1940 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen de 16. Abrëll 2016 zu Senneng, war e lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer.

De Louis Pilot huet seng Karriär als Foussballspiller 1957 bei der CS Fola Esch ugefaange wou hie bis 1960 bliwwen ass wéi hie bei de Standard Léck gewiesselt huet wou hie Profi-Foussballspiller gouf. Hien ass bis 1972 bei dem Veräi bliwwen a war duerno vun 1972 bis 1975 beim Royal FC Antwerpen ier hie beim Racing Jet Bréissel vun 1975 bis 1978 seng lescht Matcher gespillt huet.

Tëscht dem 11. November 1959 an dem 26. Mee 1977 huet de Louis Pilot 50-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 7 Goler geschoss.

De Louis Pilot gouf 2004 vun der FLF, am Kader vum UEFA-Cinquantenaire, als beschte lëtzebuergesche Foussballspiller vun de leschte 50 Joer gewielt a koum domat op d'Lëscht vun den 52 UEFA Golden Players.

No senger Karriär als Foussballspiller war de Louis Pilot Foussballtrainer. Vum 7. Oktober 1978 bis den 9. Juni 1984 war hien Trainer vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp, déi an där Zäit 38 offiziell Matcher gespillt huet. Duerno vun 1984 bis 1985 war hie beim Standard Léck, vun 1985 bis 1998 beim FC Etzella Ettelbréck vu wou hie bei den Avenir Beggen gaangen ass, wou hie bis 1990 bliwwen ass. 1990 huet hien nach bis zum Schluss vum Joer d'Etzella Ettelbréck trainéiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* UEFA-Text iwwer de L. Pilot
Léon Moulin

De **Léon Charles Nicolas Moulin**, gebuer de 4. Dezember 1897 an der Stad Lëtzebuerg (an der Dräikinneksgaass), an do gestuerwen den 28. November 1974, war e lëtzebuergeschen Theaterschauspiller, Auteur a Radio-Speaker.

Hie war vu Beruff Coiffer an der Neipuertsgaass.

Seng éischt Theaterroll hat hie mat 13 Joer, am Mäerz 1910, am Batty Weber senger Revue *Peffer a Salz*.

Nom Éischte Weltkrich war hie Member vun den Theaterensembelen *Montmartroise*, *La Mansarde*, *Les Deux Masques* a *L'Avant-Scène*. Mat dësem leschten Ensembel, deen nëmme franséisch Stécker opgeféiert huet, ass de Léon Moulin och am Ausland opgetrueden.
Duerch seng besonnesch Frëndschaft mam Batty Weber war hie bei all Uropféierung vu senge Wierker, ausser dem *Aarme Pierrot*, op der Bün. Et gouf behaapt, de Batty Weber hätt him an dem August Donnen munnech Rollen op de Läif geschriwwen.

Hien huet a ville Revuen, Operetten, haaptsächlech déi vum Emile Boeres, matgespillt a Regie gefouert. Donieft war hien e gefrote Lieser vun Texter a Gedichter. Den 1. August 1933 gouf hie fest bei Radio-Lëtzebuerg agestallt, wou hie bis zu senger Pensioun, den 1. Januar 1964 blouf. Hei war hie bekannt fir seng Emissiounen an enger defteger Lëtzebuerger Sprooch a seng eemoleg Stëmm an Aussprooch. Wärend der Zäit vum Zweete Weltkrich huet hie säin Numm als Speaker op "Leo Molling" missen änneren.

De Léon Moulin ass um Nikloskierfecht begruewen, wou och den August Donnen an de Batty Weber hir Griewer hunn.

Fir un de Léon Moulin z'erënneren, gouf eng Strooss an an der Stad (Zens) no him genannt (*Rue Leo Moulin*).

## Filmer als Schauspiller
* *[[Circulez]]* (1939) vum René Leclère (Kuerzfilm)

## Wierker
* *De Fuuss. Eng onmënschléch-mënschléch Geschicht vun den zaamen a wëllen De'eren*, 1968

## Gielercher

* Chevalier vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 1974)

## Literatur
* Conter, Claude D., 2007. *Moulin Léon*. In: Luxemburger Autorenlexikon. Erausgi vum Germaine Goetzinger & Claude D. Conter an Zesummenaarbecht mat aneren. S. 433-434. Centre national de littérature. Imprimerie Graphic Press.
Paul Dahm

De **Paul Dahm**, gebuer den 30. Dezember 1951 zu Nidderkäerjeng, ass e lëtzebuergesche Komponist a Museker, deen zu Märel wunnt. Hien ass bestuet a Papp vun enger Duechter an zwéi Jongen, vun deenen een de Museker Pit Dahm ass.

## Säi Liewen
Vun 1959 bis 1965, a vun 1969 bis 1977, besicht hien den Escher Conservatoire. Do léiert hie Solfège, Harmonie, Kontrapunkt, Piano, Saxophon, Klarinett a Flütt. Vun 1965 bis 1975 mécht hien Uergel, Harmonie, Kontrapunkt a Musekgeschicht am Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg.

1974 kënnt hien als Saxophonist an d'Militärmusek, wou hien 1978 d'Big Band grënnt. Als Museker huet hie mat praktesch alle Museker an a ville Bands geschafft. Vun 1987 un ass hie Chargé de cours an der Péitenger Musekschoul, wou e Saxophon, Jazz, an Harmoniecoursen hält an eng Big Band opbaut, déi mat vill Succès optrëtt. Vun 1992 un dirigéiert hien déi nei gegrënnt Douane's Musek, fir déi e vill Arrangementer schreift. Hien ass och Grënner an Dirigent vun der Märeler Big Band (2014), a Grënner an Arrangeur vun der Luxembourg Little Big Band.

## Säi Wierk
Déi meescht Stécker si vun der Militärmusek opgeholl ginn

*Happy Marching
*Buergmarsch (Prix Grand-Duc Adolphe)
*De Kordallmarsch (2. Präis fir d'200 Joerfeier vun der Gemeng Péiteng)
*Accord de Schengen (Prix Grand-Duc Aldophe)
*Just for Fun
*Marche des Douanes et Accises
*D'Kaweechelchen
*D'Walfer Kasären (Text: Pol Pütz)
*Famill '94 (Ministère de la Famille)
*Family of Man (CD Lieux de mémoire et d'avenir Canton Clierf)
*Wormer Marsch
*Om Knapp (50 Joer Biwer Musek)
*Postscriptum
*De Iuventute (Freedefeier 2004)
*Marche du 100. anniversaire de la Fanfare Sandweiler
*Marche Grande-Duchesse Maria-Teresa
*Lucilinburhuc (100 Joer Merter Musek)
*Bonnevilla (50 Joer Fanfare Prince-Henri)
*Aus der Déift, Psalm 130 (Prix d'encouragement Union St. Pie X)
*Den Här ass mäin Hiert, Psalm 23
*Eise Papp am Himmel (Vater Unser)
*Vu Fonken an Äschen (100 Joer Neiduerfer Musek)
*100 Jor Stad Déifferdeng (Text: Fränz Goergen)
*Pësselbuer Suite (125 Joer Fanfare Niederkorn)
*Kordall Memories (100 Joer Harmonie Municipale Pétange)
*For Diffwinds (Diffwinds Festival 2010)
*Millemarsch (50 Joer Fanfare Huncherange-Noertzange-Fennange)
*Paul Dahm meets Johann Sebastian Bach (Freedefeier 2010)
*Rippsmarsch (2013)
*Kompositioune fir Big Band

Iwwer 200 Arrangementer fir Big Band, Sträichorchester, Blosorchester asw.
Déi meescht Wierker si beim hollännesche Verlag Bronsheim opgeluecht.

## Um Spaweck
* Dem Paul Dahm seng Websäit
Monique Hermes

D**'Monique Hermes**, gebuer 1950, ass eng lëtzebuergesch Erzéierin a Politikerin (CSV).

## Liewen
Si war vun  1971 bis zu hirer Pensionéierung 2011 Léierin zu Gréiwemaacher.

2011 goung si op der CSV-Lëscht mat an d'Gemengewalen a gouf an de Maacher Gemengerot gewielt, wou si Schäffin gouf. Dat selwecht geschouch 2017, an 2023 konnt si hiert Walresultat nach eng Kéier verbesseren. Wéi no de Chamberwale vum 8. Oktober 2023 de Buergermeeschter Léon Gloden Minister an der Regierung Frieden-Bettel gouf, ass d'Monique Hermes vum Gemengerot als seng Nofollgerin gewielt ginn.

D'Monique Hermes war 25 Joer laang an der Redaktioun vun der Kannerzäitschrëft *[[Zack (L.K.A.)|Zack]]*. Zanter 1981 ass si Korrespondentin vum *[[Luxemburger Wort|Wort]]* fir de Muselstreech. 

Si krut d'Medail Mérite européen a Bronze.

## Publikatiounen (Auswiel)
* Hermes, M., 2011. *Well Wuerzelen esou wichteg sinn... Aus menger schéiner Kannerzäit zu Réiden un der Atert*. nos cahiers 3/4 (2011), S. 135-140.
* Hermes, M., 2006. *Genussland Großregion - Eine kulinarische Reise*. Éditions Guy Binsfeld, Dezember 2006. (Et gëtt och eng franséisch Editioun).
Hérenterbierg

Den **Hérenterbierg** ass ee vun de villen Hiwwelen a Koppe ronderëm Téiteng a Keel. Den "Hérenter" steet op der ëstlecher Säit a seng héchst Plaz läit bei 380 Meter (NG-L). Ausser dem Ofbau vu Minett gouf am ënneschten Deel vum Bierg an den 30er Jore Beschäftegungs-Aarbechten duerchgefouert. Duerno goufe bis an déi 80er Jore Bëschfester do ofgehalen. 
Den Hérenterbierg ass haut en Deel vum Naturpark Haard.

Och eng Waldschoul gouf et do. Haut stinn nëmmen nach d'Maueren do.
Maggy Stein

D**'Maggy Stein**, gebuer den 13. Abrëll 1931 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 11. Februar 1999 zu Esch-Uelzecht war eng lëtzebuergesch Sculptrice.

D'Maggy Stein huet am Marmer, Bronze, Steen, a méi seelen am Holz geschafft.

## Hiert Liewen
D'Maggy Stein war d'Meedche vum fréiere Kolléischdirekter Jean-Pierre Stein (1892 - 1963).

Vun 1947 bis 1949 war si als *élève libre* am Cours fir Skulptur vum Lucien Wercollier an der Handwierkerschoul (haut Lycée des arts et métiers) ageschriwwen. No hirer Première am Joer 1949, war si du fir ee Joer Schülerin an der Handwierkerschoul. Vun 1950 bis 1953, no hirem éischte Bestietnes, huet si mat hirem Mann am Kongo gelieft. D'Koppel krut dräi Kanner, dräi Meedercher déi 1951, 1955 a 1959 gebuer goufen. Vun 1957 un huet si nees u Course vum Lucien Wercollier deelgeholl.

Vun 1962 un huet d'Maggy Stein Ausstellunge vun hire Skulpturen organiséiert a bei Ausstellunge mat anere Kënschtler zu Lëtzebuerg an och am Ausland matgemaach.

1978 krut si vum Lëtzebuerger Staat den Optrag fir eng monumental Skulptur. Sou ass déi 2,50 Meter grouss *La grande Isis* am Travertin entstanen, déi 1980 virun der 'aler Sophie' opgestallt gouf.

1980 huet si sech mam Sculpteur Jean-Pierre Georg bestuet. Zesummen hu si en ale Bauerenhaff zu Fenneng restauréiert, wou si hir separat Atelieren haten a gelieft hunn.

D'Konschtgalerie am Beetebuerger Schlass huet den Numm Galerie d'art Maggy Stein.

## Wou si Wierker vun der Maggy Stein ze gesinn?
**[[Prométhée / Lilith]]* (*La grande Isis*), Skulptur am Steen zu Lëtzebuerg op der Plaz nieft der 'aler Sophie'.
* D'Viischtdier vun der Protestantescher Kierch zu Esch-Uelzecht.

## Literatur
* Becker, Nathalie, 2015. *[https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/uploads/media/ons_stad_108-2015_78-79.pdf La collection luxembourgeoise du Musée national d'histoire et d'art. Maggy Stein et Jean-Pierre Georg. Une sculpture entre le mythe et l'organique].* ons stad 108: 78-79.
* Kayser, Lucien, 2009. *face à face: la fonction publique et l'art luxembourgeois*. Confédération générale de la fonction publique. Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87954-212-6. (Ss. 74-75)

## Kuckt och
* Lëtzebuerger am Kongo