open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Olymp

Den **Olymp** (gr. Όλυμπος) ass den héchste Bierg a Griicheland. De Massif läit no un der griichescher Ostküst, net wäit ewech vu Litochoron, 50&nbsp;km nërdlech vun der Stad Larissa. Déi héchst Biergspëtze sinn de *Mytikas* (och: Mitikas) mat 2.917,727 m, gefollegt vum *Skolio* mat 2.905,45 https://archive.org/details/the-alpine-journal-vol-34-1921-1922/page/173/mode/1up m, dem *Stefani* mat 2.909,94 https://archive.org/details/the-alpine-journal-vol-34-1921-1922/page/173/mode/1up m (deen heiansdo och als Troun vum Zeus bezeechent ginn ass) an dem *Skala* mat 2.866 m. Den éischte bekannten um Bierg war den Heinrich Barth 1862, deen awer d'Haaptspëtz Mytikas net erreecht hat. Dat huet eréischt de Christos Kakalos zesumme mam Frédéric Boissonas an Daniel Baud Bovy den 2. August 1913 fäerdegbruecht.

Den Olympmassif huet besonnesch geologesch Formatiounen an eng ganz eege Flora a Fauna. Dofir ass e schonn 1938 ënner Naturschutz gestallt an 1981 vun der UNESCO als Biosphärereservat erkläert ginn.

## Mythologie
An der griichescher Mythologie ass den Olymp de Sëtz vun de Gëtter. Etymologesch gesi bedeit de Begrëff souvill wéi "voll vu Liicht". Sou gouf sech de Bierg vun de Gëtter als spirituell, liichterfëllt Plaz virgestallt.

## Um Spaweck

* www.antike-mythologie.de
* www.summitpost.org
Eileithyia

D**'Eileithyia** (och *Ilithyia*: "déi déi zu Hëllef kënnt") war an der griichescher Mythologie d'Gëttin vun der Gebuert. Si war d'Duechter vum Zeus a vum Hera an hir Gesëschter waren den Ares an d'Hebe.

## Mythos

Wéi d'Alkmene dem Zeus säi Kand, den Herakles, sollt op d'Welt bréngen ass d'Eileithyia aus Jalousie vum Hera dozou ugestëppelt ginn d'Gebuert ze verhënneren. D'Eileithyia huet sech du virun dem Alkmene seng Kummer gesat an d'Fangeren, d'Ärm an d'Been iwwerenee gekräizt. Doduerch ass d'Gebuert onméiglech ginn an d'Alkmene huet siwen Deeg laang Péng gehat well se net accouchéiere konnt. Hir Mod ass awer dunn op eng Iddi komm an huet haart ausgeruff: "D'Kand ass do, et ass e Jong!". Andeems d'Eileithyia awer entsat opgesprongen ass fir ze kucke wéi dat konnt passéiert sinn huet si de béisen Zauber geléist an d'Kand ass endlech komm.

Och beim Accouchement vum Leto, wéi si d'Artemis an den Apollo sollt op d'Welt bréngen, huet d'Hera, erëm aus Jalousie, d'Eileithyia gebieden d'Gebuert ze verlängeren.

Als Beschützerin vun de Fraen déi Accouchéieren ass d'Eileithyia besonnesch op Kreta an der Eileithyia-Hiel bei Amnisios an a Lakonien veréiert ginn. Och zu Hermione um Peloponnes soll et Hellegtimmer fir si gi sinn. Laut engem Bericht vum Pausanias sinn hir do all Dag Affer bruecht ginn. Ausser de Priesterinnen huet keen hiert Kultbild däerfe gesinn.

## Analogien
* Lucina

## Um Spaweck
Giganten

D**'Giganten** (gr. *gigantes* oder *gegeneis*: déi Erdgebueren) waren an der griichescher Mythologie d'Kanner vun der Gaia an dem Uranos. Se si grad sou wéi d'Erinyen an d'Eschenymphen aus de Bluttdrëpsen entstanen, déi op d'Äerd gefall sinn, wéi de Kronos säi Papp Uranos entmannt huet. Dem Hesiod no ware si "blénkeg an hiren eisene Panzeren" an hu laang Speere gedroen. Si hu mënschlech ausgesinn, hir Been sinn awer zu de Féiss hin an e Schlaangekierper iwwergaangen.

An der Gigantomachie hu si géint déi Olympesch Gëtter gekämpft a sinn dobäi vun hirer Mamm Gaia an den Hekatoncheires ënnerstëtzt ginn. Den Olympier war virausgesot ginn si kéinten nëmme gewannen duerch d'Hëllef vun engem Stierflechen (virun allem well d'Giganten net vu Gëtter kënnen ëmbruecht ginn). Dës Hëllef ass den Olympesche Gëtter duerch den Herakles an den Dionysos komm, déi allebéid dem Zeus seng Jonge waren, mä eng stierflech Mamm haten. Besonnesch den Herakles huet bedeitend zur Victoire iwwer d'Gigante bäigedroen.

E Wonnerkraut dat d'Gaia wuesse gelooss huet sollt de Gigante géint d'Gëtter hëllefen; mä wéi den Zeus dovun erfuer huet, huet en de Kanner vun den Titanen Hyperion an Theia, der Eos, d'Selene an dem Helios, verbuet ze liichte bis hien d'Kraut selwer fonnt hätt.

Zu de Gigante gehéieren ënner anerem:
* Agrios
* Alkyoneus
* Alpos
* Clytios
* Enceladus (Gigant)
* Eurymedon
* Eurytos
* Hoplodamos
* Mimas
* Porphyrion

## Um Spaweck
Diomede

D'Diomede war d'Duechter vum Xuthus an der Kreüsa, Fra vum Deïon mat deem si eng Rei Kanner hat.

Och eng Fra vum Amyklas, déi eng sëllege Kanner hat (ënner anerem d'Hyakinthos huet Diomene geheescht.

## Um Spaweck
Wëllem vu Lëtzebuerg (Grof)

De **Wëllem vu Lëtzebuerg**, gebuer 1070, a gestuerwen 1129, war vun 1096 bis 1129 Grof vu Lëtzebuerg. Hie war de Fils vum Konrad I. a vun der Clémence vu Poitiers a koum op den Troun, nodeems säi Brudder Heinrich III. gestuerwe war.

Grad wéi säi Papp hat de Wëllem och ëmmer Streidereie mam Äerzbëschof Bruno vun Tréier. Dësen huet 1121 de Kierchebann iwwer de Wëllem verhaangen.

De Wëllem ass ëm 1105 mat der Mathilde vun Northeim, Duechter vum Kuno, Grof vu Beichlingen, bestuet ginn. Si haten 3 Kanner:
* Konrad II., (* 1106, † 1136), Grof vu Lëtzebuerg
* Wëllem, Grof vu Gleiberg
* Luitgard, (* 1120, † 1170), bestuet mam Henri II. (* 1125, † 1211), Grof vu Grandpré

## Um Spaweck
Trierweiler

**Trierweiler** (lb: *Tréierwëller*) ass eng Gemeng aus der Verbandsgemeng Tréier-Land am Landkrees Tréier-Saarburg.

## Uertschaften an der Gemeng

* Fusenich
* Sirzenich
* Trierweiler
* Udelfangen
## Um Spaweck
* Site vun der Gemeng Trierweiler
Heinrich III. vu Lëtzebuerg

Den **Heinrich III.**, gebuer 1070 (oder 1073), a gestuerwen 1096, war Vogt vun Iechternach a vun 1086 bis zu sengem Doud Grof vu Lëtzebuerg.

Hie war de Jong vum Konrad I. a vun der Clémence vu Poitiers an ass nom Doud vu sengem Papp 1086 op den Troun komm an huet regéiert bis hien 1096 gestuerwen ass. Säin Nofollger gouf säi Brudder, de Grof Wëllem. 

An Däitschland war hie bekannt ënner dem Numm *Heinrich II*..
Aconcagua

Mat **Aconcagua** mengt een:

* de Bierg an den argentineschen Anden Aconcagua
* de Lëtzebuerger Musekensembel Aconcagua
* de Floss Aconcagua: kuckt dofir Rio Aconcagua
* den Asteroid Aconcagua
Olympesch Wanterspiller 2006/Äiskonschtlaf

Bei den XX. Olympesche Wanterspiller 2006 zu Turin gouf et véier Concoursen am Äiskonschtlaf. All d'Concourse waren an der Hal *Torino Palavela* zu Turin.

## Concoursen

### Männer



**Datum:** 14. Februar 19:00 Auer (Kuerzprogramm)
16. Februar 19:00 Auer (Kür)

### Fraen




**Datum:** 21. Februar 19:00 Auer (Kuerzprogramm)
23. Februar 19:00 Auer (Kür)

D'Shizuka Arakawa gewënnt als éischt Asiatin eng Olympesch Goldmedail am Äiskonschtlaf. D'Lëtzebuergerin Fleur Maxwell koum no enger Chute an der Kür mat engem Total vun 109,57 Punkten op déi 24. Plaz.

### Koppelen





**Datum:** 11. Februar 2006, 19:00 Auer (Kuerzprogramm)13. Februar 2006, 19:00 Uhr (Kür)

### Äisdanz




**Datum:** 17. Februar 19:00 Auer (Flichtdanz)
19. Februar 19:00 Auer (Originaldanz)
20. Februar 19:00 Auer (Kür)

## Medailespigel





## Um Spaweck
Jitzchak Schamir

De **Jitzchak Schamir**, gebuer de 15. Oktober 1915 als **Jitzchak Jazernicki** zu Ruzinoy a Polen, a gestuerwen den 30. Juni 2012 zu Tel-Aviv, war Ministerpresident vun Israel vun 1983 bis 1984 a vun 1986 bis 1992.

## Säi Liewen a säi Wierk

## Um Spaweck
Olympesch Wanterspiller 2006/Biathlon

Bei den XX. Olympesche Wanterspiller 2006 zu Turin goufen 10 Concoursen am Biathlon ausgedroen. Nei am Programm war d'Course mat Massestart.

All d'Concourse waren zu *San Sicario* an der Gemeng Cesana Torinese, eng 97 Kilometer westlech vun Turin.

## Concoursen

### Männer

#### Sprint (10 km)



**Datum:** 14. Februar 2006, 13:30 Auer

#### Verfollgung (12.5 km)




**Datum:** 18. Februar 2006, 14:30 Auer

#### Massestart (15 km)





**Datum:** 25. Februar 2006, 10:00 Auer

#### Eenzel (20 km)




**Datum:** 11. Februar 2006, 13:00 Auer

#### Staffel (4 x 7.5 km)




**Datum:** 21. Februar 2006, 12:00 Auer

### Fraen

#### Sprint (7.5 km)





**Datum:** 16. Februar 2006, 12:00 Auer

#### Verfollgung (10 km)





**Datum:** 18. Februar 2006, 12:30 Auer

#### Massestart (12.5 km)





**Datum:** 25. Februar 2006, 12:00 Auer

#### Eenzel (15 km)



**Datum:** 13. Februar 2006, 12:00 Auer

#### Staffel (4 x 6 km)




**Datum:** 23. Februar 2006, 12:00 Auer

## Medailespigel




## Um Spaweck
Premierministere vun Israel

Bei senger Grënnung 1948 huet de Staat Israel e parlamentaresche Regierungssystem gewielt, mat engem Premierminister (hebr. ראש הממשלה, *Rosch haMemschala* "Ieweschte Chef vun der Regierung") un der Spëtzt vun der Regierung an engem President als Staatschef mat virun allem representative Funktiounen.

Wéi 1996 d'Direktwal vum Premierminister agefouert gouf, ass dësem seng Roll nach gestäerkt ginn, doduerch datt hie vun do un net méi vun enger Majoritéit am Parlament ofhängeg war. Well d'Direktwal sech awer net bewäert huet, ass Israel an der Tëschenzäit erëm op den ale System zeréckkomm.

## Premierministere vun Israel
Véier vun hinne ware wärend zwou Perioden, déi net direkt hannerenee louchen, a Funktioun.

(*) 1968 ass d'Mapai mat anere Parteien ënner dem Numm *Ma'arach* zesummegaangen, eng Formatioun, déi de Virleefer vun der Aarbechterpartei vun haut ass.

(**) Am November 2005 ass de Sharon aus dem Likud ausgetrueden an huet mat anere fréiere Likud-Memberen déi nei liberal Partei Kadima gegrënnt.

## Um Spaweck
Claus Cito

Den **Nicolas Joseph** (**Claus**) **Cito**, gebuer de 26. Mee 1882 zu Nidderkäerjeng, a gestuerwen de 5. Oktober 1965, zu Péiteng, war e lëtzebuergesche Sculpteur. Hien hat op der *Kunstgewerbeschule Düsseldorf* an op der *[[Académie royale des beaux-arts de Bruxelles|Académie royale des beaux-arts]]* zu Bréissel studéiert. Säi Monni war den Nicolas Cito.

## Wierker
* Monument du souvenir (*[[Gëlle Fra]]*) an der Stad Lëtzebuerg, 1923
* Monument Emile Mark zu Déifferdeng, 1936
*Monument vum Bunker Hondsbësch, Nidderkuer, 1945
* An der Krypta vun der Kathedral Notre-Dame vu Lëtzebuerg: 9 Altär mat Relieffer vun den Hellegen Henri a Kunigunde, hellegen Haupert a Willibrord, 1937
* Relief iwwer der Entrée vum Péitenger Stadhaus
* Dat eent oder anert Relief um Stadhaus zu Esch-Uelzecht, 1937
* En Deel vun de Relieffer virum Nationale Resistenzmusée zu Esch-Uelzecht
* Büst vum Mathias Adam um Sëtz vun der FGIL um Kierchbierg
* Büst vum Nik Welter, an de Fonds littéraires vum CNL
* Büst vum André-Koch-Monument, Stadpark vun Esch-Uelzecht, 1932
* Statu vun der Hellegeer Muedeléin, iwwer der Entrée vun der Kierch vu Lamadeleine
* Statu vun der Grande-Duchesse Charlotte zu Déifferdeng
* US-Monument zu Péiteng
* Streikmonument Déifferdeng, 1958
* Monument vu sengem Monni Nicolas Cito bei der Cito-Schoul zu Nidderkäerjeng, 1938
* Monument aux morts virun der Kierch zu Uewerkäerjeng, 1930
* Monument aux morts zu Nidderkäerjeng, rue de la Résistance, 1952
* Monument aux morts zu Rodange, 1949
* Statu *Mère éplorée* um Kierfecht vu Leideleng - Ofgoss aus Bronze vum Rodanger Monument aux morts (en Don vum Grupp *[[Foyer]]*, Oktober 2005)
* Graf vun der Famill J.P. Goedgen um Kierfecht zu Nidderkäerjeng, ëm 1908
* Griewer um Nikloskierfecht an der Stad vun de Famillen A. Huss, Félix Welter a Mathékowitch-Martin
* Graf vun der Famill Schambourg-Grechen um Déifferdenger Kierfecht
* Statu vum Hellege Christophorus an der avenue François Clément, zu Munneref
* Kruzifix baussen iwwer dem Portal vun der Reckener Kierch

## Präisser
* Prix Grand-Duc Adolphe 1909 (zesumme mam Jean-Baptiste Wercollier)
* 1er prix à l'Exposition universelle de Bruxelles

## Literatur
* Jean Reitz, Sabine Dorscheid: *Claus Cito (1882-1965): Eine luxemburgische Bildhauerkarriere. Werkverzeichnis* Agence luxembourgeoise d'action culturelle, Gemeng Käerjeng, 2014, 464 S., ISBN 978-99959-911-0-4
* Beyerle, K., 2010. *August Macke und Claus Cito. Eine Künstlerfreundschaft.* Luxemburger Wort, Die Warte 2. Dezember 2010, S. 5.
* Lotty Braun-Breck, 2010. *Claus Cito und seine Zeit. 1882-1965*. Imprimerie Saint-Paul, Lëtzebuerg. (Aktualiséiert Neioplag) ISBN 978-2-87953-101-4
* Lotty Braun-Breck, 1995. *Claus Cito und seine Zeit. 1882-1965*. Luxemburg, Imprimerie Saint-Paul, Lëtzebuerg.
* Lotty Braun-Breck, 1999. *Claus Cito, der Bildhauer aus Bascharage (1882-1965).* ons stad 60: 22-27. PDF

## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck

* Cercle culturel Claus Cito

## Fotoen
Crash\Zendo

**Crash\Zendo** ass e lëtzebuergeschen Techno-Electro-Duo. Den *toMix* an de *pasCal* fabrizéiren aus engem Arsenal vun elektroneschen (Drum Computer, MIDI-Interface, Effet-Geräter) an akusteschen (Perkussioun, Blosinstrumenter) Instrumenter Kompositiounen, déi sech tëscht danzbar an ambient usidelen.

Et geet Crash\Zendo an éischter Linn dorëm, e Prozess festzehalen. Dowéinst huele si all hir CDe live op a verdeele se gratis un d'Leit. D'Lidder kann een och all op hirer Homepage legal eroflueden.

## Discographie
* Januar 2006: I Don't Think They Need To Learn It At School... (CD-R)
* Februar 2006: Tested On Animals (CD-R)

## Um Spaweck
* Crash\Zendo Microsite - offiziell Lo-Fi Crash\Zendo Homepage
Yad Vashem

**Yad Vashem**, offiziell *Erënnerungsplaz un d'Märtyrer an d'Helde vum Staat Israel am [[Holocaust]]* ass dat wichtegst Erënnerungsmonument vun der Vernichtung vun den europäesche Judden duerch den Nationalsozialismus.

Den 29. Juli 1954 gouf de Grondstee geluecht.

Yad Vashem läit um Bierg vun der Erënnerung zu Jerusalem, a gouf duerch eng Decisioun vun der Knesset 1953 opgebaut. All Joer besichen iwwer eng Millioun Leit déi Plaz.
## Eenzelheeten iwwer de Yad Vashem-Komplex
De Yad Vashem ass e grousse Komplex, mat parkaartegem, beplanzte Gaart, Gedenkstätt, Gebaier mat Dokumenter an Recherchezenter. Am Eenzele sinn z'ernimmen:
* Park a Gaart, mat
** Memorial a Fer forgé (op der Foto)
** Memorial fir d'jiddesch Kanner déi ëmkomm sinn (op der Foto)
** Ausgestallte Véiwaggon an deem d'Judden deportéiert si ginn
** Gedenkplaz un déi, déi de Judden gehollef hunn (*Avenue of the Righteous Among the Nations*). D'Nimm vun 18.000 Persounen (Net-Judden aus alle Länner), déi de Judden am Krich gehollef hunn sinn do op Plaquetten opgefouert
** Alleeën mat den 2.000 Beem déi vu prominenten Visiteuren geplanzt si ginn an zum Ausdrock brénge sollen, datt trotz Holocaust d'Liewen muss virugoen.
* A Gebaier ënnerbruecht sinn:
** D'Plaz mat den Nimm (*Hall of Names*)
** *Holocaust Historesche Musée*
** Holocaust Konschtmusée mat Wierker déi ënner grujelege Konditiounen entstane sinn an och vun Artisten, déi den Holocaust iwwerstanen hunn
** Recherche-Zenter, a.s.v.

## Gerecht ënner den Natiounen
Zu Yad Vashem ginn och, als "Gerechten ënner den Natiounen", Net-jiddesch Leit geéiert, déi ënner perséinlechem Risiko, an ouni dofir eng Géigeleeschtung verlaangt ze hunn, Judde gerett hunn oder u sou enger Aktioun bedeelegt waren.

Och 3 Lëtzebuerger sinn dodrënner: De fréiere Justizminister a Chamberpresident Victor Bodson huet ënner Liewensgefor eng 100 Judden a Sécherheet bruecht; den Häerz-Jesu-Pater Pierre May hat wärend bal 3 Joer e Juddekand zu Louvain verstoppt, an den Alphonse Kauten, hat zesumme mat senger belscher Fra Lucie Smidt e jiddescht Kand bei sech verstoppt.

## Fir ze liesen
*Bella Gutterman; Avner Shalev (Erausg.): *Zeugnisse des Holocaust. Gedenken in Yad Vashem*. Wallstein Verlag, Göttingen 2006. 326 S.

## Um Spaweck

* Déi offiziell Websäit vu Yad Vashem op Englesch
* Den däitsche ''Freundeskreis Yad Vashem e.V''
* Zentral-Datebank vun den Affer vun der Shoa op Englesch
* D'Yad Vashem Fiche vum Victor Bodson archivéiert
Tested on Animals

***Tested on Animals*** ass den zweeten CD-R vum lëtzebuergeschen Techno-Electro Duo Crash\Zendo.

## Lidderlëscht

# *Merci* - (4:42)
# *A la recherche du son perdu* - (10:33)
# *Black Dots* - (5:30)
# *Something With Space* - (7:38)
# *Idiot Savon* - (6:31)
# *Casual Worship* - (9:41)
# *Necessity* - (12:05)

## Hannergrond

*Tested on Animals* ass an zwéin Nomëtteger opgeholl ginn. Am Géigesaz zu der viereger CD-R sinn op dëser méi a manner laang Stécker.

Den Opener *Merci* ass en autobiographescht Lidd iwwer d'Dreckskëschten aus dem Beetebuerger-Park, déi Merci soe wann een eppes a se rageheit.

*A la recherche du son perdu* krut säin Titel nodeem de MIDI-Keyboard verstallt war a Crash\Zendo hu missen nom Originalklang sichen.

*Idiot Savon* ass eng Wuertspillerei.

*Necessity* huet Sprooch-Samples vum Jacques Derrida, dem Grënner vun der Dekonstruktioun.

D'CD gouf op der Archive.org Hosting Säit 756-mol (Stand: November 2011) erofgelueden.

## Um Spaweck
* Crash\Zendo Archive.org Säit vum zweeten CD-R
Mitra

Eng **Mitra** (vu gr. μιτρα - "Stierbändchen") ass eng traditionell Kappbedeckung vu chrëschtleche Bëscheef an Äbt. Se gehéiert zu de sougenannte Pontifikalien.

D'Form vun der Mitra huet am Laf vun der Zäit evoluéiert: aus enger keegelfërmeger Mutz ass eng Mutz mat zwee Schëlter (*cornua*) entstanen déi ugangs riets a lénks gedroe goufen an duerno vir an hannen. Déi selwecht Form wéi hautdesdaags huet d'Mitra zanter dem 11. Joerhonnert, an der Kierch (ausser der Orthodoxie). D'bannescht Fudder ass ëmmer nach gradewéi dat vun enger Mutz. Vir an hanne gëtt dat vu méi festem Stoff ëmfaasst, deen no uewe spatz zouleeft. Hannen hänken zwee Bännercher, déi sougenannt *Infuln*, bis an den éischten Drëttel vum Réck erof.

An der orthodoxer Kierch ass eng Mitra eng héich bombéiert Mutz un där hannen e Stéck Stoff erofhänkt.

## Biller

Second Vatican Council by Lothar Wolleh 003.jpg|Kathoulesch Bëscheef mat Mitra wärend dem Zweete Vatikanesche Konzil.
The Rt Revd Nicholas (Nick) Baines, Bishop of Croydon.jpg|D'Mitra vun engem anglikanesche Bëschof.
Rysk-ortodox mitra från 1650 - Livrustkammaren - 47481.tif|Eng russesch-orthodox Mitra aus dem Joer 1650.
Luxembourg, mitre St Nicolas (101).jpg|Dem Kleesche seng Mitra.
Maxim of Bulgaria.jpg|E bulgaresch-orthodoxe Patriarch mat gëllener Mitra.


## Um Spaweck
Traité vu Prüm

Den **Traité vu Prüm** ass en Traité, deen d'Zesummenaarbecht tëscht de Policë vu Lëtzebuerg, der Belsch, vun Holland, Däitschland, Frankräich, Éisträich a Spuenie verstäerke soll. E gouf de 27. Mee 2005 zu Prüm vun de Justizministere vun deene Länner ënnerschriwwen.

Den Traité soll virun allem d'Zesummenaarbecht iwwer d'Grenzen ewech bei der Bekämpfung vum Terrorismus, der Kriminalitéit an der illegaler Migratioun verstäerken a verdéiwen. Sou kréien d'Policen aus deene Länner, déi den Traité ënnerschriwwen hunn, d'Méiglechkeet, direkten Zougank op d'DNA- a Fangerofdrocksdateie vun deenen anere Länner ze kréien. Och d'Dateie vun den Autos-Immatrikulatioune falen dorënner.

Weiderhi kënnen Informatiounen iwwer Leit, déi z.&nbsp;B. bei politesche Manifestatiounen oder Foussballmatcher duerch Gewaltdoten opgefall waren, preventiv ausgetosch ginn.

Fir illegal Migratioun besser ze bekämpfen ass virgesinn, datt sech Spezialisten iwwer Dokumenter austauschen a sech bei Réckféierunge géigesäiteg hëllefen.

Och d'direkt Zesummenaarbecht um Terrain, z.&nbsp;B. Patrouillë vu Polizisten aus 2 Länner oder d'géigesäiteg Hëllef bei Groussevenementer oder Katastrophen, soll konkretiséiert ginn.

Den 12. Juni 2007 hunn d'EU-Justizministeren decidéiert, den Traité vu Prüm an d'EU-Recht eriwwerzehuelen, wat heescht, datt seng Dispositiounen op all EU-Memberstaaten ausgebreet ginn. No an no si Finnland, Slowenien, Ungarn, Italien, Portugal, Bulgarien, Rumänien, Schweden a Griicheland dem Traité bäigetrueden.

## Kuckt och
* Schengener Ofkommes
* Prümer Deelung

## Um Spaweck
* Kriteschen Artikel vum CEPS (PDF; op Englesch)
Billie Joe Armstrong

De **Billie Joe Armstrong**, gebuer de 17. Februar 1972, ass de Sänger a Gittarist vun der US-amerikanescher Punkrockband *[[Green Day]]*.

Säi Papp ass gestuerwe wéi hien 10 Joer hat, si waren zu 6 Kanner doheem, dovu war hien dee Jéngsten.

Den 2. Juli 1994 huet hie sech mat der Adrienne Nesser bestuet an d'Koppel huet zwéi Bouwen: de Joseph Marciano (* 28 Februar 1995) an de Jakob Danger (*13 September 1998). Hien ass Vegetarier.
Olympesch Wanterspiller 2006/Skeleton

Bei den XX. Olympesche Wanterspiller 2006 zu Turin gouf et zwéi Concoursen am Skeleton.

All d'Concourse waren zu *San Sicario* an der Gemeng Cesana Torinese, eng 97 Kilometer westlech vun Turin. D'Bunn *Cesana Pariol * ass 1.435 Meter laang, huet 19 Kéieren an eng Héichtendifferenz vun 114 Meter.

## Concoursen

### Männer




**Datum:** 17. Februar 200617:30 Auer (1. Laf), 19:00 Auer (2. Laf)

### Fraen





**Datum:** 16. Februar 200617:30 (1. Laf), 18:30 Auer (2. Laf)

## Medailespigel
I Don't Think They Need to Learn It at School...

***I Don't Think They Need to Learn It at School...*** ass den éischten CD-R vum lëtzebuergeschen Techno-Electro Duo Crash\Zendo.

## Lidderlëscht

# *Overload Stomp* - (15:08)
# *Micro Break* - (18:16)
# *Droning 29* - (3:56)
# *Anti Lope* - (20:30)

## Hannergrond

*I Don't Think They Need to Learn It at School...*' gouf an engem Nomëtte geschriwwen an opgeholl.

D'CD gouf op der Archive.org Hosting Säit 5.017 Mol (Stand: Januar 2019) erofgelueden.

## Um Spaweck
* Crash\Zendo Archive.org Säit vum éischten CD-R
Pektoral

E **Pektoral** (vum Latäin *pectus* - Broscht) ass e Kräiz, dat eng 10 bis 15&nbsp;cm héich ass, un enger Ketten oder un enger Schnouer dat verschidden Amtsträger vun de chrëschtleche Kierchen op der Broscht droen. Et dréckt d'Zougehéieregkeet vun deem, deen et dréit, zu Christus aus.
* An der kathoulescher Kierch droen d'Peepst, d'Bëscheef, d'Weibëscheef, d'Äbt an d'Äbtissinnen e Pektoral. Et gehéiert zu de sougenannte Pontifikalien.
* An den orthodoxe Kierchen droe vill Popen e Pektoral.
* An der evangeelescher Kierch droen d'Bëscheef oder d'Bëscheefinnen eent.

## Um Spaweck
Anorganesch Chimie

D**'anorganesch Chimie** beschäftegt sech mat allen Elementer. An dësem Deel vun der Chimie gëtt sech also mat allen Deeler beschäftegt, vum äussere Rand vun der organescher Chimie bis zur physescher Chimie.

* Elementer
# Atomer wéi Ar, Kr oder molekular Gasen O<sub>2</sub>, H<sub>2</sub>;
# Molekular Feststoffer: P4, C60;
# Gréisser molekular Stoffer oder Kristaller: Diamant, Graphit;
# Festmetaller: W, Co oder Flessegmetaller: Hg, Ga

* Ionesch Stoffer
# Einfach ionesch Stoffer wéi NaCl déi am Waasser léislech sinn;
# Ionesch Oxydstoffer déi net am Waasser léislech sinn, wéi ZrO2
# Binär Haliden, Sulfiden,... wéi AgCl, SiC, Gaas oder BN déi éischter Netzwierker bilden
# Polyatomesch Komplexer wéi [SiF6]−2 oder [Fe(CN)6]−3

* Molekular Stoffer
# Einfach Binär Stoffer: PF3;
# Komplexer wéi PtCl2(PMe3)2;
# Organesch metallesch Komplexer wéi Ni(CO)4 oder (CO)5W=C(O-Et)tBu;

* Netzwierker oder Polymere wéi YBa2Cu3O7

## Um Spaweck
Haifa

**Haifa**, (hebräesch **חיפה** **Ħêphāh**, arabësch **حيفا** **Ħayfā**) ass eng Hafestad; a mat ronn 270.000 Awunner no Tel Aviv a Jerusalem déi drëttgréisst Stad vun Israel.

Vun Haifa heescht et, datt et d*'Stad vun der Aarbecht* wier (am Géigesaz zu Tel Aviv, wou virun allem *gefeiert*, a Jerusalem, wou virun allem *gebiet* gëtt).

## Kuckt och
* Carmel-Bierg mam internationale Baha'i-Zenter zu Haifa

## Um Spaweck

* Biller vum internationalen Baha'i Center vun Haifa op der Lëtzebuerger Baha'i-Säit
Bëschofsstaf

E **Bëschofsstaf** ass en 1,50 bis 1,80 m laange Bengel dem seng iewescht Extrémitéit gekrëmmt ass. E gehéiert zu de Pontifikalien a gëtt vu kathoulesche Bëscheef, Äbt an Äbtissine gebraucht, souwéi vun anglikaneschen a verschiddene lutheresche Bëscheef.

Seng Form kënnt vun de Stief wéi d'Schofshierte se gebrauche fir d'Schof ze hidden a soll sou d'Aufgab vun sengem Benotzer verdäitlechen als Hiert vun de Gleewegen.

## Um Spaweck
Pontifikalien

**Pontifikalien** sinn eng Rei Insignien an der kathoulescher Kierch, an deelweis och an anere chrëschtleche Kierchen, déi just vun engem Bëschof oder soss Würdenträger (z.&nbsp;B. Abt) kënne gedroe ginn. Heizou gehéieren:
* Mitra
* Bëschofsstaf
* Bëschofsrank
* Pektoral
* Pileolus
* Kalott
* Pallium (just fir de Poopst, Primaten an Äerzbëscheef déi Chef vun enger Kiercheprovënz sinn.
Olympesch Wanterspiller 2006/Freestyle

Bei den XX. Olympesche Wanterspiller 2006 zu Turin gouf et véier Concoursen am Freestyle-Skiing.

All d'Concourse waren zu *Jouvenceaux* bei Sauze d'Oulx, eng 82 Kilometer westlech vun Turin.

## Concoursen

### Männer

#### Bockelpist





**Datum:** 15. Februar 200614:00 Auer (Qualifikatioun), 17:30 Auer (Finall)

#### Sprangen




**Datum:** 23. Februar, 18:30 Auer

### Fraen

#### Bockelpist





**Datum:** 11. Februar 2006
15:00 Auer (Qualifikatioun), 19:00 Auer (Finall)

#### Sprangen





**Datum:** 22. Februar 2006, 19:15 Auer

## Medailespigel
Konrad II. vu Lëtzebuerg

De **Konrad II.**, gebuer 1106 (oder 1110), a gestuerwen 1136, war vun 1129 bis 1136 Grof vu Lëtzebuerg. Hie war den eenzege Fils vum Wilhelm, Grof vu Lëtzebuerg, a vun der Mathilde vun Northeim.

Hie war mat der Irmingard vun Zütphen bestuet, Duechter vum Grof Otto vun Zütphen. Si hate keng Kanner.

Wéi hien 1136 am Alter vun nëmmen 30 Joer gestuerwen ass, war déi männlech Linn am 1. Haus Lëtzebuerg op en Enn. D'Grofschaft ass op d'Nokomme vun der Ermesinde vun Namouer (1080 – 1143), enger Duechter vum Konrad I. iwwergaangen. 

D'Ermesinde war bestuet mam Grof Godefroi I. vun Namouer. Hire Fils, den Henri vun Namouer, besser bekannt als Heinrich IV. oder Heng de Blannen, gouf du Grof vu Lëtzebuerg.
Olympesch Wanterspiller 2006/Shorttrack

Bei den XX. Olympesche Wanterspiller 2006 zu Turin gouf et aacht Concoursen am Shorttrack.

All d'Concourse waren an der Hal *Torino Palavela* zu Turin.

## Concoursen

### Männer

#### 500 m




**Datum:** 25. Februar  20:45 Auer (B-Finall), 20:48 Auer (A-Finall)

#### 1000 m




#### 1500 m








**Datum:** 12. Februar 2006, 21:58 Auer (A-Finall), 21:53 Auer (B-Finall)

#### 5000 m Staffel



**Datum:** 25. Februar  21:17 Auer (B-Finall), 21:26 Auer (A-Finall)

### Fraen

#### 500 m



**Datum:** 15. Februar, 21:41 Auer (A-Finall), 21:38 Auer (B-Finall)

#### 1000 m



**Datum:** 25. Februar  20:53 Auer (B-Finall), 20:57 Auer (A-Finall)

#### 1500 m




**Datum:** 18. Februar 2006, 21:44 Auer (A-Finall), 21:39 Auer (B-Finall)

#### 3000 m Staffel



**Datum:** 22. Februar, 20:56 Auer (B-Finall), 21:03 Auer (A-Finall)

## Medailespigel
Olympesch Wanterspiller 2006/Äisschnelllaf

Bei den XX. Olympesche Wanterspiller 2006 zu Turin goufen 12 Concoursen am Äisschnelllaf ausgedroen. 
All d'Concourse waren an der Hal *Oval Lingotto* zu Turin.

## Concoursen

### Männer

#### 2 x 500 m




**Datum:** 13. Februar 200615:30 Auer (1. Laf), 17:55 Auer (2. Laf)

#### 1000 m




**Datum:** 18. Februar 2006

#### 1500 m




**Datum:** 21. Februar 2006, 16:00 Auer

#### 5000 m




**Datum:** 11. Februar 2006, 15:30 Auer

#### 10000 m



**Datum:** 24. Februar, 15:00 Auer

#### Team-Verfollgung



**Datum:** 16. Februar 2006, 18:55 Auer

### Fraen

#### 2 x 500 m




**Datum:** 14. Februar 2006 
16:00 Auer (1. Laf), 18:00 Auer (2. Laf)

#### 1000 m




**Datum:** 19. Februar 2006, 17:00 Auer

#### 1500 m




**Datum:** 22. Februar 2006

#### 3000 m




**Datum:** 12. Februar 2006, 16:30 Auer

#### 5000 m



**Datum:** 25. Februar 2006, 18:30 Auer

#### Team-Verfollgung



**Datum:** 16. Februar 2006, 18:38 Auer

## Medailespigel
Caesarea

**Caesarea Maritima**, dat heefeg einfach **Caesarea** oder **Cäsarea**, ouni Bäinumm, genannt gëtt, ass eng historesch Stad an Israel. Si läit un der Küst, am Nordweste vun Haifa an Hadera, an huet eng grouss Vergangenheet, als antik Stad vu Palestina a spéider als Festung vun de Kräizritter. Net wäit vun der fréierer Stad, déi zu de bedeitendste archeologeschen Ausgruewungssite vun Israel gehéiert, steet och déi modern Stad *Caeserea* oder *Keisarija*, wou vill Leit mat Mënz eng Villa hunn.

## Bedeitung
Caesarea Maritima gouf wéi verschidden aner Stied ënner der réimescher Besatzung gegrënnt an zu Éiere vun de réimesche Keeseren "Caesarea" genannt. De Bäinumm "Maritima" erënnert drun, dat d'Stad um Mier läit. Déi réimesch Statthalter, och de Statthalter Pontius Pilatus, sollen do hire Sëtz gehat hunn, wéi d'Archeologe behaapten. No der Zerstéierung vu Jerusalem am Joer 70 n. Chr. gouf Caesarea d'Haaptstad vun der Provënz *Palestina*.

## Um Spaweck
Turin

**Turin** (ital:*Torino*, am Dialekt vum Piemont: *Turin*) ass eng italieenesch Groussstad am Norde vun Italien. Turin ass d'Haaptstad vun der Regioun Piemont an der Provënz Turin. D'Stad selwer huet 902.255 Awunner (2004), am Groussraum wunnen awer ëm déi 1.700.000 Leit.

Turin war vum 10. bis 26. Februar 2006 Organisateur vun den Olympesche Wanterspiller.

## Jumelagen
Turin ass jumeléiert mat:

*  - Chambéry 
*  - Köln 
*  - Esch-Uelzecht 
*  - Glasgow 
*  - Léck 
*  - Lille 
*  - Rotterdam 
*  - Campo Grande
*  - Cordoba
*  - Detroit 
*  - Haifa
*  - Nagoya 
*  - Quetzaltenango 
*  - Shenyang

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun Turin
Olympesch Wanterspiller 2006/Rennschlitt

Bei den XX. Olympesche Wanterspiller 2006 zu Turin gouf et dräi Concoursen am Rennschlitt. 
All d'Concourse waren zu *San Sicario* an der Gemeng Cesana Torinese, eng 97 Kilometer westlech vun Turin. D'Bunn *Cesana Pariol * ass 1435 Meter laang, huet 19 Kéieren an eng Héichtendifferenz vun 114 Meter; vun der Vitess hier kënne Spëtzte vun 130&nbsp;km/h erreecht ginn.

## Concoursen

### Männer

#### Eenzel



**Datum:** 11. Februar 16:00 Auer (1. Laf), 18:30 Auer (2. Laf), 12. Februar 16:00 Auer (3. Laf) 18:30 Auer (4.Laf)

#### Duebel



**Datum:** 15. Februar 16:00 Auer (1. Laf), 17:20 Auer (2. Laf)

### Fraen

#### Eenzel



**Datum:** 13. Februar 16:00 Auer (1. Laf), 18:00 Auer (2. Laf), 14. Februar 16:00 Auer (3. Laf) 18:00 Auer (4.Laf)

## Medailespigel
Séi Genesareth

De **Séi Genesareth** läit am Jordan-Dall, am Norde vum Staat Israel.
De Séi läit 212&nbsp;m ënner dem Mieresspigel an ass domat den déifstgeleeëne Séi vun der Welt. Mä hien ass net ganz déif (46&nbsp;m op der déifster Plaz). Hien ass – jee no sengem Waasserstand – bis zu 21&nbsp;km laang, an op senger breetster Plaz, 12&nbsp;km breet.

## Geographie
De wichtegste Floss, deen de Séi Genesareth speist, ass de Jordan, dee vun Norden an de Séi fléisst. Am Süde leeft de Jordan da weider a Richtung vum Doudege Mier. Op Plaze gëtt et warem Quellen, ënner anerem bei Tiberias. Duerch dës warem Quelle gouf de Séi schonn an der Antiquitéit fir Erhuelung opgesicht. Am Séi Genesareth si vill Fësch. De Péitrusfësch (fr. *Saint Pierre*) ass eng Delikatess déi een do an all Restaurant opgedëscht kritt.
Direkt um Südwestufer läit déi gréisst Uertschaft, Tiberias. 
De Séi Genesareth ass sou bekannt, well de Jesus vun Nazaret do gewierkt huet an dréchenes Fouss iwwer d'Waasser gaangen ass. Vill Uertschaften um Séi an an der Noperschaft erënneren un d'Evenementer aus der Bibel.

### Waasserreservoir vun Israel
De Séi Genesareth ass de gréisste Waasserreservoir an Israel. 1964 gouf de *National Water Carrier* gebaut. Dat ass ee vun de gréisste Verdeelungssystemer vun Drénkwaasser op der Welt. Eng Leitung vun 2,75 m Duerchmiesser leet d'Waasser an de Groussraum Tel Aviv a bis an d'Negev Wüst.

## Kuckeswäertes
Um Séi an a senger Noperschaft gëtt et vill Uertschaften a Plazen, déi aus der Bibel bekannt sinn, wéi:
* Bet Saida
* Kafarnaum
* Kana
* Nazareth
* Tiberias
* Plaz vun der Biergpriedegt
* Bierg vun de Séilegpreisungen
* Plaz vun der Verklärung

## Kuckt och
* Zephyrin Biever (1849-1915), Dominikanerpater aus dem Rollengergronn deen an der Géigend vum Séi Genezareth aktiv war

## Um Spaweck
Olympesch Wanterspiller 2006/Nordesch Schi

Bei den XX. Olympesche Wanterspiller 2006 zu Turin goufen 18 Concoursen am Nordesch Schi ausgedroen.

Géintiwwer den Olympesche Wanterspiller 2002 zu Salt Lake City war d'Verfollgungscourse iwwer 20&nbsp;km bei de Männer an 10&nbsp;km bei de Fraen net méi am Programm. Nei war dogéint d'Disziplin Team Spirit.

All d'Concourse waren zu Pragelato, eng 80 Kilometer vun Turin ewech. D'Schisprangzentrum läit matzen am Duerf an huet Kapazitéite fir zirka 7500 Zuschauer. Et gëtt eng Groussschanz (HS140), eng Normalschanz (HS106) an dräi Trainingsschanzen. Ronn zwee Kilometer vu Pragelato, tëscht den Dierfercher *Pattemouche* a *Granges*, leien op enger Héicht vu 1530-1620 Meter d'Laanglafpisten. Et gëtt zwou Loipen, eng vu 6,2&nbsp;km (déi "rout") an eng vun 3,8&nbsp;km (déi "giel"). Laanscht d'Streck ass Plaz fir 8000 Leit (dovu 5400 Sëtzplaze).

## Concoursen

### Laanglaf Männer

#### 1,325 km Sprint Fräistil



**Datum:** 22. Februar 2006, 13:55 Auer (B-Finall), 14:00 Auer (A-Finall)

#### Team-Sprint klassesch




**Datum:** 14. Februar 2006, 10:40 Auer

#### 15 km klassesch




**Datum:** 17. Februar 2006, 10:00 Auer

#### 30 km Verfollgung (15 + 15 km)




**Datum:** 12. Februar 2006, 13:45 Auer

#### 50 km Fräistil




**Datum:** 26. Februar 2006, 12:15 Auer

#### 4x10 km Staffel




**Datum:** 19. Februar 2006, 10:00 Auer

### Laanglaf Fraen

#### 1,145 km Sprint Fräistil



**Datum:** 22. Februar 2006, 13:40 Auer (B-Finall), 13:45 Auer (A-Finall)

#### Team-Sprint klassesch




**Datum:** 14. Februar 2006, 10:00 Auer

#### 10 km klassesch




**Datum:** 16. Februar 2006, 10:00 Auer

#### 15 km Verfollgung (7,5 + 7,5 km)




**Datum:** 12. Februar 2006, 10:00 Auer

#### 30 km Fräistil




**Datum:** 24. Februar 2006, 11:30 Auer

#### 4x5 km Staffel




**Datum:** 18. Februar 2006, 09:45 Auer

### Nordesch Kombinatioun Männer

#### Sprint (Groussschanz HS140 / 7.5 km)




**Datum:** 21. Februar 200611:00 Auer (Schisprangen), 15:00 Auer (Laanglaf)

#### Eenzel (Normalschanz HS106 / 15 km)




**Datum:** 11. Februar 200610:00 Auer (Schisprangen), 15:00 Auer (Laanglaf)

#### Ekipp (Groussschanz HS140 / 4x5 km)




**Datum:** 15. Februar 200609:30 Auer (Sprangen 1. Ronn)

16. Februar 200609:00 Auer (Sprangen 2. Ronn), 15:00 Auer (Staffel)

### Schisprange Männer

#### Normalschanz HS106




**Datum:** 12. Feburar, 18:00 Auer (1. Ronn), 19:05 Auer (2. Ronn)

#### Groussschanz HS140




#### Ekippesprange Groussschanz HS140




## Medailespigel
Tiberias

D**'Tiberias** (hebräesch טבריה *Tewerja*, heiansdo och *Tiberius*) läit a Galiläa am Staat Israel, um Westufer vum Séi Genesareth, deen no der Stad och "Séi vu Tiberias" genannt gëtt (fr.: Lac de Tibériade). Si ass mat knapps 40.000 Awunner déi gréisst Stad am Jordan-Dall. D'Stad erstreckt sech vum Séi, deen 212 m ënner dem Mieresspigel läit, bis zu enger Héicht vu 457 m iwwer dem Waasserspigel vum Séi. 
 
## Geschicht
D'Stad gouf vum Herodes Antipas vu 17 n. Chr. un gebaut a war als Haaptstad vum Land Galiläa geduecht. Hiren Numm huet den Herodes zu Éiere vum réimesche Keeser Tiberius gewielt. D'Stad hat eng gutt ausgebaut Infrastruktur mat Palaisen an typesch réimesch Baute wéi e Forum an eng Rennbunn. Well dobäi och Griewer vu Judden zerstéier goufen, gouf si vun de gleewegen Judden als *unrein* betruecht: D'Herrschaft vun de Réimer huet do ongeféier 150 Joer gedauert.

No der Zerstéierung vu Jerusalem huet sech d'Haltung vun de Réimer géintiwwer Tiberias geännert; d'Stad ass du méi selbstänneg ginn an zu enger vun de véier hellege Stied vun de Judden erugewuess. 
Am Joer 637 gouf d'Stad vun den Araber ageholl. Duerno waren et d'Kräizritter, déi d'Stad am Joer 1100 eruewert an duerch de Bau vun enger Stadmauer ofgeséchert hunn. D'Kräizritter goufen awer am Joer 1187 vum *Sultan Saladin* geschloen, sou datt d'Stad erëm zeréck ënner d'osmanesch Herrschaft gefall ass, an eréischt am Joer 1517 erëm besidelt gouf.

D'Alstad, sou wéi se haut do steet gouf 1738 gebaut. An der Mëtt vum 19. Joerhonnert huet d'Stad als jiddesch Sidelung, op déi staark Awanderung vu Judden hin, staark u Bedeitung gewonnen. Wéi 1948 den israeeleschen Onofhängegkeetskrich ausgebrach ass, sinn d'Araber, déi bis do friddlech mat de Judden zesummegelieft hunn, fortgelaf.

## Wirtschaft
*Tiberias* ass den Zenter vun enger landwirtschaftlecher Regioun. Ugebaut ginn Uebst a Geméis, haaptsächlech Banannen, Dattelen a Drauwen. Vill Touriste kommen op Tiberias, wann et roueg an der Géigend ass. De Grond dofir sinn op der enger Säit déi waarm Thermalquellen, mä och d'Méiglechkeet déi d'Touristen hu fir déi vill rondrëm aus der Bibel bekannt Plazen ze besichen.

## Kuckt och
Um Séi an a senger Noperschaft gëtt et vill kuckeswäert Uertschaften a Plazen, déi aus der Bibel bekannt sinn, wéi:
* Bet Saida
* Kafarnaum
* Kana
* Nazareth
* Tiberias
* Plaz vun der Biergpriedegt
* Bierg vun de Séilegpreisungen
* Plaz vun der Verklärung

## Um Spaweck

* Säit iwwer Tiberias op engl.
* Kathoulesch Enzyklopedie iwwer dat neit Testament
* Säit iwwer déi biblesch Plazen an Israel op engl.
Nazareth

** Nazareth** oder *Nazaret* (Hebräesch: נצרת arab. **الناصرة** *an-Nāṣira*) ass eng Stad am Norde vun Israel an der historescher Regioun Galiläa. Zanter dem Mëttelalter war se haaptsächlech vun arabesche Chrëschte bewunnt.
Zesummen mat hirer Schwësterstad **Natzerat Illit** (נצרת עילית, däitsch *Ober-Nazareth*) kënnt Nazareth op eng 120.000 Awunner (2005); op *Nazerat Illit* entfalen dovu 55.000 Awunner, an op Nazareth 65.000. Wärend Nazerat Illit virun allem vu Judde bewunnt ass, ass d'Bevëlkerung vun Nazareth haaptsächlech mosleemesch, een Deel vun der Bevëlkerung ass chrëschtlech.

## Bedeitung
E Kennzeeche vun Nazareth, dat och seng Bedeitung ënnersträicht, ass d'Tatsaach, datt Nazareth als Heemechtsuertschaft vum Jesus ugesi gëtt. No der Duerstellung am Evangelium hunn do seng Elteren, Maria an de Jousef den Zammerer gelieft. Zu Nazareth war et wou den Äerzengel Gabriel d'Gebuert vum Jesus dem Erléiser ugekënnegt huet. Do ass de Jesus och no senger Gebuert (déi dem Evangeliumno zu Betlehem war, a Wierklechkeet awer warscheinlech zu Nazareth) och opgewuess.

Haut gehéiert Nazareth zu de wichtegste Pilgerstied am Hellege Land. Op där Plaz wou den Äerzengel Gabriel Maria d'Gebuert vum Jesus ugekënnegt huet, steet haut déi kathoulesch Verkënnegungsbasilika, déi d'Opschrëft dréit: **Hic verbum caro factum est'' ("Hei ass aus dem Wuert liewegt Fleesch ginn"). Si gouf 1964 vum Poopst Paul VI. ageweit.

Natzerat Illit ass am Géigesaz zu Nazareth eng jonk Stad. Méi wéi d'Hallschent vun den Awunner sinn no 1948 zougezunn, haaptsächlech aus der Sowjetunioun. Béid Stied hu getrennt Verwaltungen.

## Um Spaweck
* Internetsite vun Nazaret (op Englesch)
Persephone

D**'Persephone** (gr. Περσεφόνη, "déi déi d'Liicht zerstéiert") war an der griichescher Mythologie d'Gëttin vun der Ënnerwelt. Si war d'Duechter vum Zeus an deem senger Schwëster Demeter. Vun hirem Papp, dem Zeus war si d'Mamm vum Zagreus a gouf duerno spéit d'Fra vum Hades, Gott vun der Ënnerwelt, dee si entféiert hat. Si ass deelweis och als *Karmeedchen* oder ***Kore*** (gr. Κόρη, "Meedchen", haut "Duechter") bezeechent ginn.

## Mythos
Der Kore hire Papp Zeus hat sech a si verléift. Hien huet sech an eng Schlaang verwandelt a si sou befrucht. Si huet den Zagreus an d'Welt gesat, deen dem Zeus säin Nofollger sollt ginn. Nodeem den Zeus säin Zil erreecht hat, huet e keen Interessi méi u senger Duechter gewisen. Säi Brudder Hades awer huet sech an d'Fra verléift an huet den Zeus gefrot fir d'Kore ze kréien. Well deen awer wousst datt d'Kore net fräiwëlleg a seng däischter Welt géif matgoen, huet den Zeus sech guer net dozou geäussert, wat den Hades als Zoustëmmung ausgeluecht huet. Wéi d'Kore an der flaacher Géigend vun Nysa Blumme gepléckt huet, ass den Hades aus der Ënnerwelt eropkomm an huet si entféiert. Op dem Kore seng Kreesch no Hëllef huet den Zeus net reagéiert. D'Kore huet sech an hiert Schicksal erginn an ass vun do u Persephone genannt ginn. Den Hades huet d'Persephone zu senger Fra gemaach a si hunn zesummen iwwer d'Ënnerwelt regéiert.

Hir Mamm Demeter huet verzweiwelt no hirer Duechter gesicht, bis endlech den Helios, de Sonnegott deen alles gesäit, hir verroden huet wou hatt sech ophält. D'Demeter huet dunn den Olymp verlooss a sech an hirer Trauer zeréckgezunn. Dunn ass all Fruchtbarkeet vun der Äerd verschwonnen, d'Planze sinn agaangen an d'Mënschen an Déieren hunn Honger gelidden. Den Zeus huet ëmsoss versicht seng Fra ëmzestëmmen an huet sech schliisslech genéidegt gesinn, säi Brudder ze zwéngen d'Persephone erëm fräi ze ginn. Zwar huet den Hades gefollegt, mä en huet dem Persephone awer e Granataapel z'iesse ginn, dee verhënnert huet datt si fir ëmmer zeréck bei déi Lieweg kéint goen. Dofir ass dunn d'Persephone zwee Drëttel vum Joer bei hirer Mamm op der Äerd bliwwen. Zu där Zäit huet alles geblitt an ass geräift. Mä dann ass si nees bei hire Mann zeréckgaangen, an de Wanter ass op der Äerd agezunn.

An der Ënnerwelt huet si eescht a streng nieft dem Hades getrount. Mä si ass och als gefälleg Verséinerin ugesi ginn, déi hire Mann sou munnech Kéier konnt ëmstëmmen.

## Kult
D'Persephone, déi an enker Verbindung zu hirer Mamm Demeter stoung, ass meeschtens mat hir zesumme veréiert ginn. Haaptsächlech zu Eleusis, mä hire Kult huet sech duerno iwwer ganz Griicheland verbreet an souguer iwwer d'Grenzen eraus.

## Literatur
* Farnell, Lewis Richard: *The Cults of the Greek States, Volume 3*, Faksimile-Täschebucheditioun 2005 bei Elibron Classics vun der 1907 Originaleditioun bei Clarendon Press, Oxford. 490 Säiten.

## Analogien
* Proserpina
## Kuckt och
* Mystèrë vun Eleusis

## Um Spaweck
Masada

** Masada** (v. Hebräesch: *Mezadá* מצדה - "Festung"), ass eng fréier Festung an eng archeologesch Ausgruewungsplaz am Südweste vum Doudege Mier an Israel.

Si gouf, an hire gréissten Deeler, vum Kinnek Herodes de Groussen tëscht 40 v. Chr. a 30 v. Chr. op der Plaz vun enger fréierer, en ettlech Joerzéngte méi aler, klenger Festung gebaut. Si ass deemools als eng Befestegung betruecht ginn, déi kee kéint erueweren. D'Festung louch nämlech op engem Plateau, mat géie Fielse ronderëm a war nëmmen iwwer 3 schmuel Pied zougänglech.

Den Herodes huet aus deem Bierg eng Festung maache gelooss, wéi hien de Plateau mat enger Kasemattemauer mat 40 Tierm ofgeséchert huet. An der Festung selwer gouf et eng Rei Gebaier, Päerdsställ, Lagerraim, Gemaacher fir Leit ënnerzebréngen a Paläst.

## Belagerung
Den Herodes ass am Joer 4 v. Chr. gestuerwen. Ëm d'Joer 70 n. Chr. gouf d'Festung beim jiddeschen Opstand géint déi réimesch Besatzung, belagert. De jiddesch-réimeschen Historiker Flavius Josephus huet d'Belagerung vu Masada a sengem Wierk "De Krich vun de Judden" beschriwwen. Him no hu sech an de Jore 70 bis 73 n. Chr., no der Zerstéierung vum Tempel zu Jerusalem, zu Masada 973 Judde géint eng Iwwermuecht vu 15.000 réimesche Legionären ënner dem Kommando vum Flavius Silva gewiert. Schliisslech ass et de Réimer no groussen Ustrengunge gelongen, d'Festung ze stiermen. Dem Flavius Josephus no hu se do nëmme méi 7 lieweg Persounen, 2 Fraen a 5 Kanner, virfonnt. Déi aner alleguer hate virgezunn, sech selwer ëmzebréngen a sech sou der Gefaangenschaft z'entzéien. Sou ass Masada e Symbol vum Fräiheetswëlle vun de Judde ginn.

Nodeems se gefall war, ass d'Festung net méi opgebaut ginn. Am 5. an am 6. Joerhonnert ass de Bierg vu chrëschtleche Mënche besidelt ginn. Si hunn eng Kierch gebaut, déi zu de fréiste Kierchen am südleche Judäa gehéiert. Reschter dovu si bis haut erhalen.

## Masada haut
2001 gouf Masada op d'Lëscht vun de Weltkultur- an Naturierfschaften vun der UNESCO gesat.

## Literatur
* Flavius Josephus: *Geschichte des jüdischen Krieges* (De bello Judaico), Marixverlag, Wiesbaden, 2005, Eng Iwwersetzung, Aleedung a Kommentare vum Heinrich Klementz. Mat Nimm-Regëster a Paragraphenzielung no der Flavii Josephi Opera recognovit Benedictus Niese (ed. minor), Berlin 1888 - 1895. 688 Säiten.
* Yigael Yadin; Joseph Naveh, Yaacov Meshorer: *Masada I: The Yigael Yadin Excavations 1963-1965 Final Reports*, Biblical Archaeology Society, 1989, 232 Säiten.
* Nachman Ben-Yehuda: *Masada Myth: Collective Memory and Mythmaking In Israel*, University of Wisconsin Press, 1995, 384 Säiten. E kritesche Bléck op de "Mythus" Masada. 384 Säiten

## Um Spaweck

* De Masada National-Park
* Säit iwwer de Site vu Masada op engl.
* Unescolëscht vun de Weltierwen
Phorkys

De **Phorkys** war an der griichescher Mythologie en ale Mieresgott, Jong vum Pontos (enger anerer Versioun no vum Okeanos an der Gaia. Seng Gesëschter waren ënner anerem den Thaumas an den Nereus. Mat senger Fra Keto huet e seng Kanner, d'Graien an d'Gorgone kritt. Heiansdo sinn och d'Hesperiden als seng Duechtere bezeechent.
Typhon (Mythologie)

Den **Typhon** (och *Typhoeus*), war de Jong vum Tartaros an der Gaia (no enger anerer Versioun vun der Hera). En huet zu de Gigante gehéiert a war e risegt Ongeheier mat Schlaangeféiss. Mat der Echidna huet en eng sëllegen Ongeheier kritt: de Kerberos, d'Chimaira, d'Krommyonesch Sau, den Orthos, d'Hydra, d'Sphinx, den Neméiesche Léiw an de Lagon.

Säi Kampf mam Zeus ëm d'Weltherrschaft huet em d'Verbanung an den Tartaros abruecht. Enger anerer Versioun no huet den Zeus de Bierg Etna op e gehäit dee sou säi Graf gouf, mä ënner deem hie sech nach heiansdo beweegt huet, wat un den Ausbréch vum Vulkan ze gesi war.

## Kuckt och

* Herakles
* Dodekathlos

## Um Spaweck
Ënnerwelt (Mythologie)

D**'Ënnerwelt** kënnt a verschiddene Mythologië vir.

## Griichesch Mythologie
An der griichescher Mythologie ass d'Ënnerwelt vum Hades a vum Persephone regéiert ginn (ass och selwer als Hades bezeechent ginn). Et war d'Räich vun den Doudegen an hat véier Agäng, eng Rëtsch Flëss hunn se ëmfloss, iwwer déi de Färmann Charon déi Doudeg iwwergesat huet. Riichter iwwer déi Doudeg waren de Minos, den Aiakos an de Rhadamanthys, déi déi Fromm an den Elysion eragelooss hunn an d'Sënner an den Tartaros verbannt hunn.

## Kuckt och
* Kerberos
* Styx
* Tainaron

## Réimesch Mythologie
An der réimescher Mythologie heescht d'Ënnerwelt Orkus.

## Germanesch Mythologie
An der germanescher Mythologie heescht d'Ënnerwelt Niflhel an ass d'Räich vun der Gëttin Hel.

## Um Spaweck
Orion (Mythologie)

Den **Orion** war an der griichescher Mythologie e grousse Jeeër aus Böotien. Bei der Juegd gouf hie vu senge Juegdhënn Sirius a Procyon begleet, déi och am Himmel a sengem Stärebild stinn. Wou en hierkënnt ass voller Widderspréch: heiansdo ass hien de Jong vum Poseidon an der Gorgon Euryale, heiansdo huet e gläich dräi Pappen, nämlech de Poseidon, den Zeus an een Drëtten (Hermes oder Ares). Allen dräi sollen hire Som an engem Sak aus der Haut vun engem Stéier gemëscht hunn. Vum Zeus huet en dohier seng Begeeschterung fir erotesch Aventuren, a vum Poseidon d'Fäegkeet iwwer d'Waasser ze goen.

Seng Fra Side gouf vun der Hera an den Tartaros erofgestouss, well si ze vill houfreg op hir Schéinheet war.

## Mythos
An der Seechen ëm den Oenopion, de Jong vum Wäigott Dionysos, huet den Orion sech a seng Duechter Merope verléift, mä den Oenopion war mat enger Hochzäit net averstanen. Voller Roserei huet den Orion d'Merope vergewaltegt, woufir den Oenopion him d'Aan ausstieche gelooss huet, nodeem en hie mat Wäin voll gemaach hat. Den Hephaistos huet der Eos, der Gëttin vun der Aurora, erméiglecht, dem Orion seng Séikraaft nees hierzestellen, andeems hien de Schmadd Cedalion geschéckt huet, fir den Orion zum Sonnenopgang ze féieren. Den Orion huet geschwuer, sech um Oenopion ze rächen, mä den Hephaistos huet dësem gehollef, an hien ënnerierdesch verstoppt, soudatt den Orion hien net fanne konnt. Fir der Eos e Gefalen ze maachen, huet den Orion sech op der Insel Delos néiergelooss. D'Eos huet sech an hie verléift, wouropshin den Orion vun der Artemis mat Feiler ëmbruecht gëtt, well si jalous ass. Spéider bereit d'Artemis dës Dot, a setzt de Jeeër Orion als Stärebild an den Himmel, wou en nach haut hanner de schéine Plejaden hir ass - d'Plejade ginn als Siiwegestier kuerz virum Orion erop an erof.

Eng aner Geschicht erzielt vum Orion als iwweräifrege Jeeër, deen all wëll Déiere vum Äerdkrees ëmbrénge wollt. D'Gaia (d'Äerd selwer) oder d'Artemis hunn doropshin e Skorioun ervirbruecht, deen den Orion ëmbruecht huet. Den Heeler Asklepios huet ëmsoss versicht, hien ze retten. De Skorpioun an den Orion ginn als Stäerebiller an den Himmel versat, wou si sech ëmmer nach joen, dem Orion säi Stäerebild ass an de Wanterméint ze gesinn, de Skorpioun zu der Summerzäit, mä déi zwéin quasi ni zum selwechten Zäitpunkt. Och den Asklepios gëtt als Stäerebild Schlaangendréier an den Himmel versat. Fir aner Variante vu sengem Doud, kuckt och den Artikel zu der Artemis.

## Um Spaweck