Kräizegung

D**'Kräizegung** ass eng speziell Form vun der Hiriichtung. Den zum Doud verurteelte Mënsch gëtt dobäi ëffentlech un e Gerëscht a Form vun engem Kräiz gehaangen a bleift hänke bis e stierft.

## D'Kräizegung an der Geschicht

Geschichtlech ass d'Doudesstrof aus dem Ophänken ervirgaangen. D'Kräizegung soll eng Strof sinn, bei där den Doud méiglechst lues antriede soll a fir de Verurteelte sou qualvoll wéi méiglech si soll. Duerch déi besonnesch Grausamkeet, mä och duerch déi ëffentlech Erniddregung, soll d'Bestrofung virun allem eng ofschreckend Wierkung hunn.

Wëssenschaftler gesinn eng Rei méiglech Doudesursaache bei der Kräizegung, ënner anerem Häerz-Kreesslafversoen, Iwwermiddung, Erstécken, eng Bluttvergëftung, Erdiischteren oder och eng Kombinatioun vun dëse Faktoren.

### Phenizien a Persien
Éischt Spuere vun der Kräizegung gëtt et am anticke Mëttelmierraum. Eng primitiv Form vun der Kräizegung war schonn de Phenizier bekannt. Verschidde Verbriecher goufen do einfach un e Bam gestréckt, bis se erdiischtert oder erhéngert sinn. Duerch den Handel vun de Phenizier huet sech déi Form vun der Strof séier an de mesopotamesche Raum a bis a Persien ausgebreet, wou d'Kräizegung am 5. Joerhonnert v.Chr. besonnesch heefeg war. Och d'Perser hunn de Verurteelte nëmmen ugestréckt, awer ni ugeneelt.

### Griicheland
D'Griiche waren déi éischt, déi de Verurteelten un en Objet geneelt a speziell Plaze fir d'Kräizegung geschaf hunn. Och wann d'Kräizegung an der anticker Literatur kaum ernimmt gëtt, weess een, datt et eng regulär Strof war bei Verbriechen, déi d'Eegentum betraff hunn. Sou gouf d'Kräizegung relativ dacks praktizéiert, huet awer virun allem Leit aus der Ënnerschicht betraff.

### Réimescht Räich
D'Réimer hunn d'Kräizegung warscheinlech vun de Karthager iwwerholl. Fir d'Réimer war d'Kräizegung eng grausam Erniddregung fir de Verurteelten an huet entweeder op deen niddrege soziale Status vum Verurteelten oder op eng besonnesch schlëmm Dot higewisen. Dem réimesche Gesetz no war d'Kräizegung als Strof fir réimesch Staatsbierger absolut tabu.

Am Réimesche Räich war d'Kräizegung haaptsächlech de Sklaven, de Piraten an de Staatsfeinde reservéiert. Sklave sollten och vun enger Flucht oder vum engem Opstand ofgeschreckt ginn. Et ass zum Beispill iwwerliwwert, datt de Gaius Iulius Caesar eng 30 Piraten, déi hien am Joer 76 v. Chr. iwwerfall haten, kräizege gelooss huet. Am Joer 71 v. Chr. goufe méi wéi 6000 Sklaven, déi sech um Opstand vum Spartacus bedeelegt haten, laanscht d'Via Appia u Kräizer geneelt.

Och a besate Gebidder gouf d'Kräizegung méi dacks praktizéiert; d'Ofschreckung sollt hei d'Pax Romana oprecht erhalen.

Et gouf keng offiziell Prozedur fir d'Kräizegung, den Henker hat d'Fräiheet, iwwer den Oflaf ze bestëmmen. Dacks gouf de Verurteelten mol als éischt ausgedoen an ausgepäitscht. Dann huet hien eng Dunn (entweeder riicht oder a Form vun engem Dräieck, der sougenannter *furca*) bis op déi Plaz missen droen, wou hie sollt gekräizegt ginn. Do ass hien dann un déi Dunn gestréckt oder geneelt ginn. Wann Neel benotzt goufen, dann ass drop opgepasst ginn, datt de Verurteelte méiglechst wéineg Blutt verluer huet. Waarscheinlech ass den Nol net duerch d'Handfläch, mä entweeder tëscht d'Handwuerzelschanken oder an den Ënneraarm tëscht déi zwou Schanke geschloe ginn. Da gouf d'Dunn entweeder un engem Bam oder Poteau, deen am Buedem stoung, festgemaach.

Je nodeem wou d'Dunn festgemaach gouf, ënnerscheet een dobäi tëscht enger *crux commissa* (an der Form vun engem T) oder enger *crux immissa* (an der Form vun engem laténgesche Kräiz). A méi rare Fäll konnt de Verurteelten och einfach un e Poteau (*crux simplex*), e Bam (*arbor infelix*) oder en Andreaskräiz (*crux decussata*) gehaange ginn.


Fichier:Crucifixión de Jesús.jpg|Crux commissa
Fichier:Cristo Muerto en la cruz.png|Crux immissa
Fichier:Madero de Tormento "Stauros".jpg|Crux simplex
Fichier:Arbor Infelix.jpg|Arbor infelix 
Fichier:Gebhard Fugel Ravensburg Liebfrauen Martertod des hl Andreas.jpg|Crux decussata


Heiansdo hunn d'Réimer d'Stierwe vn Verurteelte beschleunegt, andeems si him d'Bee gebrach hunn. Sou ass de Verurteelte relativ séier erstéckt, wat d'Strof e bësse manner qualvoll gemaach huet. Fir d'Strof méi grausam ze maache krut de Verurteelte deeglaang mat Hëllef vun engem Schwamp Waasser ze drénken, soudatt hien net erdiischtert ass a seng Péng méi laang war.

De Konstantin de Groussen huet d'Kräizegung am réimesche Räich am Joer 377 n. Chr. ofgeschaf.

### Japan

D'Kräizegung (*haritsuke*, 磔) ass a Japan wärend der Sengoku-Zäit (1477-1573) opkomm, warscheinlech duerch den Afloss vum Chrëschtentum, dat sech déi Zäit och an där Regioun verbreet huet. Bis zu där Zäit sinn et a Japan iwwer 350 Joer laang keng Hiriichtunge méi ginn.

1597 goufe 26 Chrëschten, franziskanesch a jesuittesch Missionnairen, zu Nagasaki gekräizegt. Dëst Evenement markéiert den Ufank vun der Chrëschteverfollgung a Japan, déi bis 1871 gedauert huet a wärend där et ëmmer nees zu Kräizegunge komm ass.

Wärend dem Zweete Weltkrich goufen a Japan Krichsprisonnéier gekräizegt.

## D'Kräizegung an der Relioun
### Juddentum
Schonn am antike Juddentum war d'Kräizegung bekannt. Nom alen Testament steet se symbolesch fir de Fluch vu Gott (Dtn 21,23; Gal 3,13). Aner Quelle (Gen 40,18f; Esr 6,11; Est 9,13ff) weisen och, dat d'Judden de Gekräizegten nëmme bis dem Owend um Kräiz gelooss hunn, fir d'Land net reliéis ze veronrengegen.

### Chrëschtentum

D'Kräizegung vum Jesus vun Nazaret spillt eng zentral Roll am neien Testament an huet sou eng fundamental Bedeitung fir d'Chrëschtentum.

Obwuel hiren historesche Kontext nach ëmstridden ass, gëllt dem Jesus seng Kräizegung haut als e gesécherte geschichtleche Fait, deen och mat Referenze baussent der Bibel beluecht ass. De jiddeschen Historiker Flavius Josephus schreift schonn a sengem Wierk *Jiddesch Archeologie* (gr. Ιουδαϊκή Αρχαιολογία):

Dat Neit Testament gëtt eng relativ detailléiert Beschreiwung vum Jesus senger Verhaftung, senger Verurteelung, senger Kräizegung a sengem Begriefnes.

Deem geméiss gouf de Jesus nom leschten Owesiessen vum Sanhedrin (de jiddeschen héije Rot) wéinst Gotteslästerung verhaft a fir säi Prozess bei den Herodes Antipas (d'réimesch Autoritéit a Galilea) an un de Pontius Pilatus (d'réimesch Autoritéit a Judea) ausgeliwwert. Op Uerder vum Pilatus sollt de Jesus du gekräizegt ginn, wëll hien den Usproch op e Messiastitel erhuewen hätt, wat am réimesche Räich als Oprou gesinn a mam Doud bestrooft gouf. Sou stoung och op der Plack um Jesus sengem Kräiz "Kinnek vun de Judden" (la. "Rex Iudaeorum"). Dem Mk 21,15-20 no gouf de Jesus ausgedoen, ausgepäitscht, krut eng Därekroun opgesat a réimesch Zaldoten hunn hien ausgelaacht an op hie gespaut.

Dunn huet de Jesus säi Kräiz selwer missen op déi Plaz droen, wou hie sollt higeriicht ginn. Wéi hien um Wee dohin zesummegebrach ass, hu réimesch Zaldoten de Simon vu Cyrene gezwongen, d'Kräiz weider ze droen. Wou de Jesus um Bierg Golgotha, virun der Jerusalemer Stadmauer, ukomm ass, krut hien e Glas Wäi mat Myrrhe géint d'Péng ugebueden, wat hien awer refuséiert huet. Du gouf hie gekräizegt, säi Kräiz stoung tëschent deene vun zwee verurteelte Verbriecher. Du soll hie geruff hunn, "Mäi Gott, mäi Gott, firwat hues du mech verlooss?" (en Zitat aus Ps 22,2) a kuerz dorop gestuerwe sinn.

Dem Jesus säin Doud um Kräiz huet an der chrëschtlecher Theologie eng grouss a wäit gefaasst Bedeitung. Engersäits soll d'Kräizegung weisen, datt Gott a senger mënschlecher Inkarnatioun de Summum vum mënschleche Leed materlieft huet a sou d'Leed vun all de Mënsche kennt a versteet. Anerersäits soll de Jesus, andeems hie sech selwer geaffert huet, fir all d'Sënne vun der Mënschheet gebéisst hunn a sou de Grondstee fir en neit Verhältnis tëscht Gott an de Mënsche geluecht hunn.

### Islam
D'Kräizegung als Doudesstrof gëtt am Koran direkt op e puer Plazen ernimmt.

An der Sure 5:33 gëtt d'Kräizegung als eng weltlech Strof opgefouert fir all déi, déi den Islam bekämpfen oder a Gefor bréngen an net dovun ofkéiere wëllen: 

D'Sure 4:157 kontestéiert d'Kräizegung vum Jesus laut chrëschtlecher Erzielung:

An der Geschicht vum Islam goufen och eng ganz Partie Apostate gekräizegt.

## D'Kräizegung hautdesdaags
D'Kräizegung gëtt hautdesdaags op der Welt nëmme nach a ganz rare Fäll agesat, an dëst haaptsächlech an islamistesch markéierte Länner. Sou ass zum Beispill am Iran, am Sudan an a Saudi-Arabien d'Kräizegung gesetzlech (baséiert op der staatlecher Interpretatioun vun der Shari'a) virgesinn. Amnesty International no ass et an deene Länner nach gängeg Praxis, datt Verurteelter, déi schonn higeriicht goufen, fir een Dag op e Kräiz gehaangen an ëffentlech gewise ginn.

Den 30. Abrëll 2014 hunn islamistesch Extremisten a Syrien 7 ëffentlech Hiriichtunge vollzunn. Fotoe vun dëser Dot, déi op Twitter verëffentlecht goufe, weise fälschlecherweis drop hin, dat d'Victimen dobäi gekräizegt goufen. Warscheinlech awer goufen an deene meeschte Fäll déi betraffe Persoune fir d'éischt erschoss, ier si un d'Kräiz gehaange goufen.

## Kuckt och
*Doudesstrof
*Kräizegungsgrupp

## Um Spaweck

*Ute Eberle: ''Kruzifix nochmal'', Die Zeit Wissen, Februar 2007.