open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dichloromethan

**Dichloromethan** ass e chloréierte Kuelewaasserstoff mat der Formel CH2Cl2. Et ass ee vun de véier chloréierten Derivatsproduite vum Methan.

## Physikalesch Eegenschaften
Dichloromethan ass eng beweeglech a flüchteg Flëssegkeet, déi änlech wéi Chloroform richt. En ass gutt léislech am Alkohol an am Ether, awer nëmme wéineg am Waasser.

## Cheemesch Eegenschaften
Dichloromethan ass nëmme schwéier brennbar a forméiert mat Loft keen explosivt Gasgemësch.

## Hierstellung
Dichloromethan gëtt duerch Substitutioun vum Waasserstoff duerch Chlor aus Monochloromethan hiergestallt.

:\mathrm{CH_3Cl + Cl_2 \longrightarrow CH_2Cl_2 + HCl}

## Uwendung
An der Industrie gëtt Dichloromethan als Léisungsmëttel benotzt. Donieft ass et en Ofbeezmëttel fir Lack a gëtt geholl fir Phosgen hierzestellen. Dichloromethan soll a loftdichte Behältere gelagert ginn.

## Auswierkungen op d'Gesondheet
D'Dämp vum Dichloromethan si gëfteg a verursaache Kappwéi a Dronkenheet a reizen d'Aan. Si kënne bis zum Koma an Doud féieren. Wann een CH2Cl2-Dämp chronesch anotemt, triede Mo- and Daarmstéierungen a Symptomer vu Vergëftung op.

## Literatur
* Martindale, The Extra Pharmacopoeia, Thirtieth Edition

## Um Spaweck
* http://www.seilnacht.com/Lexikon/halkw.html
Chloroform

**Chloroform** oder **Trichloromethan** ass e chloréierte Kuelewaasserstoff mat der Formel CHCl3. Et ass ee vun de véier chloréierten Derivatsprodukter vum Methan.

## Physikalesch Eegenschaften
Chloroform ass eng flüchteg a beweeglech Flëssegkeet. Si huet en agreabele Geroch a e brennende, séissleche Geschmaach. En ass léislech an organesche Léisungsmëttel wéi zum Beispill Alkohol, Ether an e bëssen am Waasser.

## Cheemesch Eegenschaften
Chloroform ass net brennbar. Wann en der Loft an dem Liicht ausgesat ass, oxydéiert Chloroform lues a lues zu deenen héichgëftege Substanze Chlor a Phosgen. Fir dës graduell Oxydatioun ze stoppen a de Phosgen, den entstanen ass, ze zersetzen, enthält Chloroform ëmmer 1 bis 2 % Alkohol.

## Hierstellung
Chloroform gëtt duerch d'Substitutioun vum Waasserstoff duerch Chlor aus Dichloromethan hiergestallt.

:\mathrm{CH_2Cl_2 + Cl_2 \longrightarrow CHCl_3 + HCl}

## Uwendung
Fréier gouf Chloroform als Narkosemëttel duerch Anotme vun den Dämp benotzt. Mä en ass mëttlerweil duerch aner Produkter ersat ginn, well e gëfteg a geféierlech ass. Chloroform gëtt awer nach als Léisungsmëttel gebraucht. E soll a loftdichte Behälter gelagert ginn a vu Liicht an Temperature vu méi wéi 30&nbsp;°C geschützt ginn.

## Auswierkungen op d'Gesondheet
Et soll een den direkte Kontakt mat Chloroform vermeiden, well en d'Haut an d'Schläimhaut reizt an iwwer d'Haut an de Kierper gelaangt a den Organismus vergëft.

## Literatur
* Martindale, The Extra Pharmacopoeia, Thirtieth Edition

## Um Spaweck
* http://www.seilnacht.com/Lexikon/halkw.html
Paul Scheuer

De **Paul Scheuer**, gebuer de 17. Abrëll 1944 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Filmregisseur, Dréibuchauteur, Filmschauspiller a Secondairesenseignant.

Hien huet eng Zäit laang déi lëtzebuergesch Produktiounsfirma AFO-Film geleet.

## Filmographie
### Als Regisseur
* *[[Wat huet e gesot?]]*, zesumme mam Georges Fautsch an der Maisy Hausemer, 1981
* *[[Congé fir e Mord]]*, 1983
* *[[KlibberKleeschenSchueberMaischenAllerHerrgottsNationalSprangKirmes]]*, zesumme mat dem Georges Fautsch an der Maisy Hausemer, 1986
* *[[Mumm Sweet Mumm]]*, zesumme mam Georges Fautsch an der Maisy Hausemer, 1989
* *[[Dammentour]]*, zesumme mat dem Georges Fautsch an der Maisy Hausemer, 1992
* *[[D'Symmetrie vum Päiperlek]]*, zesumme mat der Maisy Hausemer, 2012

### Als Schauspiller
* 1983: *Congé fir e Mord*
* 1991: *[[Hochzäitsnuecht]]*, vum Pol Cruchten
* 1992: *Dammentour*
* 1997: *[[Lorenz im Land der Lügner]]*, vum Jürgen Brauer

## Gielercher
* 

## Literatur
* Conter, Claude D., 2007. Scheuer, Paul. S. 529 in: 

## Um Spaweck
Bronisław Komorowski

De Grof **Bronisław Maria Komorowski**, gebuer de 4. Juni 1952 zu Oborniki Śląskie, ass e polnesche Politiker. Hie war vun 2010 bis 2015 President vun der Republik Polen.

## Liewen a Karriär
De Bronisław Komorowski, deen aus enger adleger Famill kënnt, ass studéierten Historiker. Hie war ënner dem kommunistesche Regime aktiv als Dissident, an huet sech ë.&nbsp;a. an der Gewerkschaft Solidarność engagéiert.

Hie war tëscht 1990 an 1993 Vizeminister vun der Verdeedegung an de Regierunge vum Tadeusz Mazowiecki, Jan Krzysztof Bielecki an Hanna Suchocka. Zanter 1991 war hien Deputéierten am Sejm, der Ënneschter Chamber a Polen. 
2001 huet en, nodeem e Member vun anere Parteie war, mat déi liberal Biergerplattform opgeriicht.

2000-2001 war e Verdeedegungsminister a gouf 2007 President vum Sejm. Nom Fligeraccident vum 10. Abrëll 2010 zu Smolensk, bei deem ë.&nbsp;a. de Staatspresident Lech Kaczyński ëm d'Liewe koum, gouf hien, als Chamberpresdient, Staatspresident *faisant fonction*.

De 4. Juli 2010 huet hien d'Presidentschaftswalen, bei deenen en am 2. Tour géint dem Kaczyński säi Brudder Jarosław ugetrueden ass, gewonnen.

Bei de Presidentewale fënnef Joer drop, de 25. Mee 2015, huet hie sech géint säin Opponent, den Andrzej Duda vun der PiS, misse geschloe ginn, deen am August 2015 säin Nofollger gouf.

## Um Spaweck

* Websäit vum Bronisław Komorowski
Famill (Homonymie)

De Begrëff **Famill** (vum lat. *familia*) steet fir:

* Famill, eng Grupp vu Mënschen, déi matenee Famill sinn.
* Famill (Biologie), eng Grupp vu Gattunge vu Liewewiesen (Planzen, Déieren, asw), déi vun engem selwechte Virfahren ofstamen
* Famill (Astronomie), Konzentratioun vun Asteroiden op änleche Bunnen
* Famill (Mathematik), Ensembel deen ...
* Famill (Chimie): d'Elementer aus enger Kolonn vum Periodesystem vun den Elementer 
* Famill (Pharmacologie), Antibiotika mat änlechen Eegenschaften
Eisebunnsstreck Signeulx-Gorcy

D**'Eisebunnsstreck Signeulx-Gorcy** war en internationalen Ofleeër vun der belscher Athus-Meuse Streck. Si hat hiren Uschloss an der belscher Gare vu Signeulx, an huet vun do aus a Frankräich bis op Gorcy an der Meurthe-et-Moselle gefouert.

D'Streck déi 4,8&nbsp;km laang war, huet nëmmen dem Giddertranspert gedéngt an d'Konzessioun huet de Forges de Gorcy gehéiert.

Wéi d'Atelieren zu Gorcy an den 1980er Joren zougemaach hunn, war och fir d'Eisebunnsstreck den Aus komm.
Tetrachloromethan

**Tetrachloromethan** ass e chloréierte Kuelewaasserstoff mat der Formel CCl4. Et ass ee vun de véier chloréierten Derivater vum Methan.

## Physikalesch Eegenschaften
Tetrachloromethan ass eng faarflos Flëssegkeet, déi änlech wéi Chloroform richt. En ass wéineg léislech am Waasser, mä dofir awer am Alkohol, am Ether an am Chloroform.

## Cheemesch Eegenschaften
Tetrachloromethan ass net brennbar. Wann e mat enger Flam vaporiséiert gëtt, kënnen héichgëfteg Gaser wéi Phosgen entstoen.

## Hierstellung
Tetrachloromethan gëtt duerch Substitutioun vum Waasserstoff duerch Chlor aus Trichloromethan (Chloroform) hiergestallt.

:\mathrm{CHCl_3 + Cl_2 \longrightarrow CCl_4 + HCl}

## Uwendung
Tetrachloromethan gëtt als Léisungsmëttel an Entfetter gebraucht. Fréier gouf en als Läschmëttel an als Botzmëttel an der Industrie an am Stot benotzt, mä en ass duerch manner gëfteg Substanzen ersat ginn. Tetrachloromethan soll a loftdichte Behältere gelagert ginn a vu Liicht an Temperature vu méi wéi 30&nbsp;°C geschützt ginn.

## Auswierkungen op d'Gesondheet
De flëssegen Tetrachlormethan a seng Dämp si gëfteg. Et soll een all direkte Kontakt mat dësem Produkt vermeiden. Duerch Anootmen an Ofschlécken triede Symptomer vu Vergëftung op, d'Haut gëtt gereizt an et ka souguer eng Dermatite entstoen. Donieft verursaacht en nach Mo- an Daarmstéierungen, Dronkenheet, Iwwerschëdden, Péng am Ënnerleif, Kappwéi a ka bis zu Koma an Doud féieren. Wann een dem Tetrachloromethan chronesch ausgesat ass, entstinn änlech Symptomer wéi virdrun an aner Auswierkunge wéi enk ageschränkte Vue an Anemie.

## Literatur
* Martindale, The Extra Pharmacopoeia, Thirtieth Edition
* Rossberg  M.; W. Lendle W.; Pfleiderer G.; ,Tögel A.; T.R. Torkelson, K.K. Beutel: *Chloromethanes*, in: *Ullmanns Enzyklopädie der Technischen Chemie*, Wiley-VCH Verlag GmbH & Co. KGaA, Weinheim 2012;.

## Um Spaweck

*http://www.seilnacht.com/Lexikon/halkw.html
Caramba

**Caramba** s.à r.l. ass eng lëtzebuergesch Gesellschaft, déi ënner dem Kollektivnumm *Caramba Cinemas* Kinoen zu Lëtzebuerg bedreift.

Zu dëse gehéieren d'Kinossäll Kursaal zu Rëmeleng, Waasserhaus zu Munneref an de Ciné Ermesinde zu Miersch. Bis uganks 2016 waren do och nach den Ariston an de Kinosch zu Esch-Uelzecht derbäi.

Bis am Summer 2012 hat Caramba och eng Bedeelegung un der S.A. Caramba Sud, déi de Multiplex-Kino CineBelval um Belval bedriwwen huet. Dës gouf awer ofgetrueden, an de Kino gouf spéiderhi vum Utopolis Group iwwerholl (dee sengersäits Enn 2015 vum Kinepolis Group iwwerholl gouf).

## Um Spaweck
* caramba.lu
Pawee

E **Pawee** (oder **Paweesteen**) ass e méi oder manner wierfelfërmege Block aus Holz, Sandsteen, Granit, Marber oder Bëtong, deen als Stroossebelag gebraucht gëtt.

Hautdesdaags gëtt e virun allem bannent den Uertschaften, an historesche Quartieren oder Foussgängerzonen, wou net vill Verkéier ass, nach agesat.


Fichier:Route pavée crt 2002.jpg|Ale Pawee bei Lille
Fichier:Hoehenstrasse between Cobenzl and Kahlenberg.JPG|D'Strooss tëscht Cobenzl a Kahlenberg zu Wien
Fichier:Kocici hlavy Mozartova.jpg|Pawee zu Prag
Fichier:Diano Castello-P1010280.JPG|Dekorative Pawee (Diano Castello, a Ligurien, Italien)
Fichier:DSC 4785-MR 185-pavés.jpg|Privat Foussgängerzon, zu Aix-en-Provence
Fichier:Stolpersteine Esch-Alzette, 119 rue de l'Alzette 01.jpg|Dräi "Stolpersteng" an der Uelzechtstrooss zu Esch-Uelzecht 

## Um Spaweck
Sonnenauer

Eng **Sonnenauer** ass en einfachen an och deen eelste System fir d'Dageszäit ze moossen, deen aus enger Skala mat Auerzäiten an engem Staf besteet, deen e Schiet op dës Skala geheit.

De Prinzip vun der Sonnenauer baséiert op d'Äerdrotatioun, well d'Sonn, vun der Äerd aus gekuckt, am Dag eng Bunn vun Osten no Westen iwwer den Himmel zitt a sou de Schiet, jee no Dageszäit, variéiert.

## Sonnenaueren zu Lëtzebuerg an an der Noperschaft
* Am Marscherwald
* Um Kiischpelter Sonnekrees
* Op der Kierch vun Œutrange
* Um Maartkräiz zu Tréier

## Um Spaweck
Renzo Accordi

De **Renzo Accordi**, gebuer den 23. August 1930 zu Correzzo di Gazza an Italien, ass e fréiere professionelle Vëlossportler.

Hie war Profi vun 1952 bis 1963.

## Palmarès
### [[1951]]
* 1. an der Coppa Agostini
* 2. am Grand Prix Général Patton (Amateur)
### [[1953]]
* 1. an der Coppa d'Iverno
### [[1955]]
* 1. an der 1. Etapp vum Giro di Sicilia
Robinson soll nicht sterben

**Robinson soll nicht sterben** ass en däitsche Film vum Josef von Báky aus dem Joer 1957. 
## Ëm wat geet et am Film?
Dem Daniel Defoe seng Bicher däerfen net méi gedréckt ginn, an de Manuskript vum Roman Robinson Crusoe ass vu sengem Jong geklaut ginn.

## Um Spaweck
*''Robinson soll nicht sterben'' bei Filmportal.de
Gibraltar vum Norden

**Gibraltar vum Norden** ass en historesche Spëtznumm fir d'Stad Lëtzebuerg, dee sech op d'Festung Lëtzebuerg bezitt, an hir Roll an der Kontroll vun der lénkser Rhäinsäit tëscht Frankräich an Däitschland. D'Analogie zu Gibraltar kënnt dohier, well dëst och eng Festung war, déi d'westlecht Mëttelmier kontrolléiert huet, an déi d'Spuenier de Britten net ofhuele konnten.

Virum allem am 17. an 18. Joerhonnert gouf d'Festung ëmmer nees ausgebaut a moderniséiert.

An de Koalitiounskricher huet d'Festung der Belagerung duerch d'Franséisch Truppe siwe Méint standgehalen, ier d'éisträichesch Garnisoun de 7. Juni 1795 opginn huet (mä d'Festungsmauere selwer sinn net zerstéiert ginn). Dëst huet de franséische Politiker an Ingenieur Lazare Carnot dozou bruecht, ze soen Lëtzebuerg wier "déi bescht [Festung] vun der Welt, no Gibraltar."

D'Wichtegkeet vun der Festung, am Spannungsfeld tëscht Frankräich a Preisen gouf nach eng Kéier 1866 bei der Lëtzebuerg-Kris däitlech, wéi et, am Sträit, wien d'Festung kontrolléiere géif, bal zum Krich tëscht deenen zwee Länner komm ass. Fir dat ze verhënneren, gouf 1867 am Traité vu London verlaangt, datt d'Festung Lëtzebuerg ofgerappt a Lëtzebuerg fir ëmmer neutral sollt ginn.

De Begrëff gouf duerch dem Arthur Herchen säi *Manuel d'Histoire nationale* (9 Editiounen tëscht 1918 an 1972) markéiert. Och de Jean-Pierre Koltz huet de Begrëff a senge Publikatioune gebraucht.

## Literatur
*  Jean-Marie Kreins (2003): *Histoire du Luxembourg*. Presses Universitaires de France, Paris (3. Editioun). ISBN 978-21-3053-852-3. 
* Sonja Kmec (2008): "Gibraltar des Nordens". In: *Lieux de mémoire au Luxembourg. Erinnerungsorte in Luxemburg*. 2. Editioun; S. Kmec, B. Majerus, M. Margue, P. Peporte, éditeurs. éditions saint-paul, Lëtzebuerg, S.267-271. ISBN 978-2-87963-705-1
Erny Kirchen

Den **Erny Kirchen** oder **Ernest Kirchen**, gebuer de 7. Abrëll 1949, zu Senneng, ass e fréiere lëtzebuergesche professionelle Vëlossportler an Olympionik.

Hien ass de Papp vum Kim Kirchen an de Koseng vum Jeng a Jim Kirchen.

## Palmarès
### 1967
* 2. am Generalklassement vum Grand Prix Général Patton

### 1968
* 1. vun der 3. Etapp vun der Flèche du Sud

### 1972
* Hien huet mam Lucien Didier, Lëtzebuerg am Vëlossport op den Olympesche Spiller zu München vertrueden, wou hie sech op der 200&nbsp;km. laanger Streck ënner 163 Mann um Depart als 27. klasséiere konnt.

### 1973
* 1. am Generalklassement vun der Flèche du Sud
* 2. am Generalklassement vum Grand Prix François Faber
* Tour de l'Avenir
** 1. an der 8. Etapp
** 1. an der 12. Etapp

### 1975
* 3. an der 3. Etapp vum Tour de Luxembourg

## Kuckt och
Naturschutzgebitt Saueruecht

D**'Naturschutzgebitt Saueruecht** ass en Naturbësch (*réserve forestière intégrale*) an der Gemeng Beefort. D'Reserv, déi ronn 72 ha grouss ass, gouf 2010 geschaf.

Den Numm krut d'Reserv vum Lieu-dit Saueruecht, deen d'Kärgebitt vun der Reserv ausmécht. D'Saueruecht läit an der Regioun Mëllerdall an domat och am geplangten Naturpark Mëllerdall.

D'offiziell Aweiung vun der Reserv war de 16. Juli 2010.

## Geographie
Den Naturbësch Saueruecht läit am Nordoste vu Beefort, wou e sech vum Plateau erof bis bei d'Strooss (N10) laanscht d'Sauer zitt. De gréissten Deel vun der Reserv läit am rietsen Hank vum Dall vun der Ënnersauer. Am Norde grenzt se un den CR364, dee vun Déiljen erop op Beefort féiert. Am Süden zitt se sech net grad bis op de Grondhaff.

Duerch d'Reserv féiert en Trëppeltour, deen zum Deel iwwer den Tracé vun der fréierer Eisebunnsstreck Grondhaff-Beefort leeft.

## Planzegesellschaften
Den Naturbësch Saueruecht besteet aus dräi verschidde Planzegesellschaften, déi op der Plaz, ouni Interventioun vum Mënsch gewuess sinn.

* Um Plateau, mat relativ dréchenem Suebelbuedem, huet sech e Routbuchebësch mat dominantem Pärelgras (*Melica uniflora*, de: *einblütiges Perlgras*) installéiert, eng Planzegesellschaft déi Melico-Fagetum genannt gëtt.
* An der zentraler Zon, am Hank, tëscht erofgerutschte Fielsbléck, wuesse Routbuchen zesumme mat Pionnéierplanzen, wéi Lannen an Ahornen (Tilio-Acerion, *Schluchtwald*, *forêts de pentes, éboulis ou ravins*).
* Um ënneschten Deel vum Hank, mat naassem Buedem, fënnt ee Planzen déi un d'Nätzt ugepasst sinn.

## Schutzzonen
Den Naturbësch Saueruecht besteet aus zwou Schutzzonen:

* der Zon A, enger integraler Bëschreserv (*réserve forestière intégrale*), mat 67,24 ha, déi am Besëtz vun der Gemeng Beefort sinn;
* der Zon B, enger sougenannter *zone de développement*, mat 5,29 ha, déi a Privatbesëtz sinn; An dëser Zon ass d'Exploitatioun vum Bësch erlaabt, mat Ausnam vun de Parzellen, fir déi d'Besëtzer eng finanziell Hëllef vum Staat fir de Schutz vun der Biodiversitéit kréien.

## Fotoen

Fichier:Luxembourg Beaufort Saueruecht 01.jpg|Um Pad do wou e vum CR364 fortgeet.
Fichier:Luxembourg Beaufort Saueruecht 04.jpg|Laanscht d'Fielse vum Lëtzebuerger Sandsteen
Fichier:Luxembourg Befort Saueruecht nature reserve info panel.jpg|Info Schëld um Wee laanscht d'Strooss am Dall.
Fichier:Luxembourg Saueruecht Info panel 02.jpg|Schëld op engem Pad am Agank vun der Reserv.


## Literatur
* 2010. *Das Naturwaldreservat Saueruecht*. Depliant erausgi vun der Natur- a Bëschverwaltung.

## Kuckt och
* Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder
* Natura-2000-Gebidder
* Ramsargebidder

## Um Spaweck

* https://web.archive.org/web/20160918122820/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2010/0053/a053.pdf#page=2 De Règlement grand-ducal vum 23. Februar 2010 op Legilux (mat enger Kaart vum Gebitt) 
* http://www.environnement.public.lu/forets/dossiers/projets_recents/reserv_for_integ/2avancement/saueruecht/index.html den Naturbësch Saueruecht op www.emwelt.lu vun der lëtzebuergescher Regierung
Grand Prix Général Patton

De **Grand Prix Général Patton** ass eng Vëloscourse, déi all Joer zanter 1947, mat Ausnam vun 1953 zu Lëtzebuerg organiséiert gëtt, an haaptsächlech op den Éisleker Stroosse gefuer gëtt.

Vun 1947 bis 1962 gouf se fir verschidde Kategorien organiséiert an zanter 1963 nach just fir Junioren. Si gehéiert zu der UCI Coupe des Nations Juniors.

En ettlech Coureuren déi sech spéider och en Numm a grousse Coursse gemaach hunn, sinn am Palmarès vum G.P. Patton vertrueden.

## Um Spaweck
* aotdl.com
Albuquerque

**Albuquerque** ass déi bevëlkerungsräichst Stad am US-amerikanesche Bundesstaat New Mexico. Si läit ronn 1.600 Meter iwwer dem Mieresspigel am Zentrum vum Staat um Rio Grande. 2012 hat d'Stad ëm déi 555.000 Awunner a war domat déi 32.-gréisst Stad an den USA. An der Regioun herrscht Wüsteklima mat waarme Summeren a kale Wanteren

Albuquerque gouf 1706 als spuenesche kolonialen Ausseposte gegrënnt.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
Swetlana Bubnenkowa

D**'Swetlana Jurjewna Bubnenkowa** (Светлана Юрьевна Бубненкова), gebuer den 2. Januar 1973 zu Ijewsk, ass eng russesch Vëlossportlerin. Si fiert fir d'Ekipp Fenixs.

2002 hat si de Giro fir Damme gewonnen.
Lucas Housse

De **Lucas Housse**, gebuer den 11. Dezember 1820 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 13. Dezember 1870, war e lëtzebuergeschen Zivilingenieur am Déngscht vun der Bauverwaltung.

Hie war zéng Joer laang Baukondukter zu Gréiwemaacher an huet sech do ëm Pläng vun der Reguléierung vun der Sauer an der Musel bekëmmert.

Gréiwemaacher huet hien zum Éiereningenieur ernannt, a fir seng verdéngschtvoll Aarbechten, krut hie vu Preisen de Kinnekleche Krounenuerden.
Bréck vu Schengen

D**'Bréck vu Schengen** ass eng Grenzbréck iwwer d'Musel tëscht den Uertschafte Schengen zu Lëtzebuerg a Perl an Däitschland. Se steet um Flosskilometer 241,955. Zu Lëtzebuerg féiert s'um Uwänner vun der Musel iwwer den CR152B an iwwer d'Bréck leeft d'Nationalstrooss 10 an an Däitschland un d'B407 uschléisst, déi 250 m duerno an engem Rond-point Uschloss un d'B419 huet.

D'Bréck gouf de 24. Oktober 1959 ageweit. Mam Fährbetrib, deen 1947 agefouert gi war, gouf doropshin zougemaach.

Et ass eng vu fënnef Brécken iwwer d'Musel tëscht Lëtzebuerg an Däitschland. Déi aner véier sinn:
* Viaduc vu Schengen
* Bréck vu Réimech
* Bréck vu Wuermer
* Bréck vu Gréiwemaacher

## Déi éischt Bréck
Déi éischt Bréck zu Schenge gouf den 9. Mee 1909 ageweit. Et war eng stole Bréck am Fachwierkträgerbau déi aus dräi Felder bestanen huet. D'Feldwäite waren 39,80 + 69,50 + 39,80 Meter an um lénksen Uwänner stoung nach eng kleng stenge Boubréck iwwer déi d'Opfaartsramp gefouert huet. Dat mëttelst Feld huet aus engem Bou bestanen dat deemools schonn nom System *[[Bowstring-Bréck|Bowstring]]* vun der Firma Paul Wurth gebaut gi war an déi zwee Säitefelder waren e Stännerfachwierk. D'Bréck huet op Steesockelen an der Musel opgeleeën. D'Fuerbunn war 5 m breet an op all Säit war en Trëttoir vun 1,87 m.

Virum Bau vun der Bréck huet eng Fähr déi zwou Uertschafte verbonn.

Gläich am Ufank vum Zweete Weltkrich de 15. September 1939 um 9:15 Auer hunn d'Pionéier vun der Wehrmacht de rietse Flosspilier gesprengt.

## Literatur
* Weber, Heinrich Theodor, 1997. - Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0

## Kuckt och
* Lëscht vun däitsch-lëtzebuergesche Grenzbrécken

## Um Spaweck

* ''Die Moselbruecke in Schengen'' (éischt Bréck)
Bréck vu Bëttel

D**'Bréck vu Bëttel** ass eng däitsch-lëtzebuergesch Grenzbréck iwwer d'Our am Kanton Veianen. Si verbënnt déi lëtzebuergesch Uertschaft Bëttel mat der däitscher Uertschaft Ruet op der Our. Op der Bréck begéine sech déi lëtzebuergesch N10F an déi däitsch L6.

Déi haiteg Bréck ass aus dem Joer 1955, a si ersetzt d'Bréck vun 1874 déi vun der Wehrmacht bei hirem Réckzuch den 12. September 1944 gesprengt gouf.

D'Bréck huet mat de Widderlageren eng Längt vun 42 m, a si besteet aus zwee Felder vun 13,62 m op d'Achs vum Flosspilier gemooss. Den Tablier besteet aus enger Plack aus arméiertem Bëtong an en ass néng Meter breet.
## Kuckt och
*Lëscht vun däitsch-lëtzebuergesche Grenzbrécken
## Literatur
*Weber, Heinrich Theodor, 1997. - Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0

## Um Spaweck
A Man, a Legend: George S. Patton

***A Man, a Legend: George S. Patton*** ass en Dokumentarfilm vum Fred Junck aus dem Joer 1970.

De Junk huet dee Film am Optrag vum US-amerikanesche Filmstudio 20th Century Fox produzéiert, als Virbereedung fir de Spillfilm *[[Patton]]* (1970) vum Franklin Schaeffner.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vum Generol George S. Patton.
Foussgängerbréck vu Gentingen

D**'Foussgängerbréck vu Gentingen** ass eng däitsch-lëtzebuergesch Grenzbréck iwwer d'Our. Si gouf 1972 am Kader vum Däitsch-Lëtzebuerger Naturpark gebaut, fir de Spadséiergänger op der Hallschent tëscht Ruet op der Our a Wallendorf eng Méiglechkeet ze gi fir iwwer d'Baach ze kommen. Se steet um Flosskilometer 5,160.

Tëscht de Widderlager huet d'Bréck eng Längt vun 42 Meter.

D'Nopeschbrécke sinn d'Ourbréck zu Wallendorf (flossof) an d'Bréck vu Bëttel (flossop). 
## Kuckt och
*Lëscht vun däitsch-lëtzebuergesche Grenzbrécken
## Literatur
*Weber, Heinrich Theodor, 1997. - Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0, Säit 375-394.
Karel VI. (HRR)

De **Karl VI.**, gedeeft **Franz Joseph Wenzel Balthasar Johann Anton Ignaz**, gebuer den 1. Oktober 1685 zu Wien, an och do gestuerwen den 20. Oktober 1740, war vun 1711 bis 1740 réimesch-däitsche Keeser, Kinnek vun Ungarn (als Karl III.), Kinnek vu Béimen (als Karl II.) an och vun 1714 bis 1740 Herzog vu Lëtzebuerg.

## Liewen
Hie gouf den 1. Oktober 1685 als zweete Jong vum Keeser Leopold I. aus dem Haus Habsburg mat senger 3. Fra Eleonora Magdalena vun der Pfalz-Neuburg zu Wien gebuer. Säi Brudder war de Joseph I.

Hie gouf vum Anton Florian vu Liechtenstein erzunn a wéi all Habsburger hat hien en Handwierk misse léieren an hien hat sech fir eng Ausbildung als Béchsemeeschter entscheet. Nom Doud vum Karl II., de leschte spueneschen Habsburger, huet de Karl VI. Spuenie geierft a vun 1700 un do regéiert.

Als Karl III. war hie virgesinn fir de spueneschen Troun, sou hat et op d'mannst de Carlos II. virgesinn. En anere méiglechen Ierwe war de Philippe, Enkel vum Louis XIV. Dëst konnt nees nëmmen zu Streidereie féieren, a sou huet et och net laang gedauert bis de Spueneschen Ierffollegkrich ausgebrach ass. Nom fréien Doud vu sengem Brudder Joseph gouf de Karel den 12. Oktober 1711 zu Frankfurt zum Keeser vum Hellege Réimesche Räich gekréint.

Den 1. August 1708 huet hien zu Barcelona d'Elisabeth Christine vu Braunschweig bestuet. Si krute keng männlech Nokommen, awer 2 Meedercher: d'Maria Teresia, déi méi spéit Keeserin gouf, an d'Maria Anna. D'Akraaftsetze vun der Pragmatescher Sanktioun vum Karl VI. huet dofir gesuergt, datt seng Meedercher seng Nofollger konnte ginn.

Bei der Juegd, déi zu sengen Hobbye gezielt huet, hat hie sech erkaalt an ass dorun den 20. Oktober 1740 am Schlass Favorita (haut Theresianum) gestuerwen.

## Héichpunkten
Ënner senger Herrschaft hat d'Habsburgerräich seng gréisst Ausdeenung, wat awer virun allem dem Prënz Eugen vu Savoyen ze verdanke war, dee grouss militäresch Kenntnesser hat. De Karel VI. huet, gradewéi säi Papp, d'Kultur staark ënnerstëtzt. Seng Regierungszäit war den Héichpunkt vum Barock fir Éisträich. Sou huet hien ënner anerem zu Wien d'Spuenesch Haffreitschoul baue gelooss, de Michaelertrakt an der Hofburg an déi haiteg Nationalbibliothéik, an zu Sopron déi Westungaresch Universitéit gegrënnt.

Zu Lëtzebuerg huet hien - op Basis vum Vauban senge Pläng - besonnesch de mëttelsten a baussenzege Festungsrank verstäerke gelooss.

## No him benannt
Fir un de Karel VI. z'erënneren ass am Garer Quartier an der Stad eng Strooss no him benannt: d*'[[Rue Charles-VI|rue Charles VI]]* verbënnt d'rue du Fort Wallis mat der rue du Fort Neipperg.

## Kuckt och
* Pragmatesch Sanktioun
* Maria Theresia vun Éisträich
* Éisträicheschen Ierffollegkrich

## Um Spaweck
* http://www.kaisergruft.at/kaisergruft/karl6.htm
Kondominium

E **Kondominium** (vum lat. *con-dominium*, „gemeinsam Proprietéit“; och: *Kondominat*) ass eng Herrschaft iwwer en Territoire, deen ënner der Kompetenz vu méi wéi engem Herrschaftsdréier (meeschtens zwéin) ass. Och den Territoire selwer gëtt *Kondominium* genannt.

An der europäescher Geschicht gouf et e ganze Koup Beispiller vu sou Kondominien. Wéi déi modern Nationalstaate bis entstane sinn, sinn déi meescht dovun opgeléist ginn.

Beispiller fir Kondominien, déi et haut nach gëtt:
* d'Our, d'Sauer an d'Musel op deene Stécker vun hirem Laf, wou se d'Grenz tëscht Lëtzebuerg an Däitschland maachen (Ausname sinn d'Schleisekonstruktiounen an dat Stéck vum Laf vun der Our duerch Veianen).
* de Brčko-Distrikt am Nordoste vu Bosnien an Herzegowina, deen zesumme vun der Federatioun vu Bosnien an Herzegowina an der Republika Srpska verwalt gëtt;
* d'Mönchsrepublik Athos, um Bierg mam selwechten Numm, iwwer deen zesumme Griicheland an d'Ekumenescht Patriarchat vu Konstantinopel d'Herrschaft hunn;
* d'Fasaneninsel, dat klengst Kondominium vun der Welt, am Floss Bidasoa, iwwer déi d'Herrschaft all sechs Méint tëscht Spuenien a Frankräich wiesselt;
* Andorra war vum Fridde vu Lleida, den 8. September 1278, bis zu senger neier Verfassung vun 1993 e Kondominium ënner der Verwaltung vum Bëschof vun Urgell an dem Staatschef (Kinnek, resp. President) vu Frankräich. Zanterhier ass Andorra e souveräne Staat mat der Partikularitéit, datt en zwéi Staatscheffen huet: de Bëschof vun Urgell an de President vun der Franséischer Republik.

## Um Spaweck
* GA090 1984 :Allemagne, Luxembourg – 1988 : Révision de la frontière germano-luxemburgeoise
* Loi du 27 mai 1988 portant approbation du Traité entre le Grand-Duché de Luxembourg et la République fédérale d'Allemagne sur le tracé de la frontière commune entre les deux Etats et de l'échange de lettres, signés à Luxembourg, le 19 décembre 1984
* Gesetz zu dem Vertrag vom 19. Dezember 1984 zwischen der Bundesrepublik Deutschland und dem Großherzogtum Luxemburg über den Verlauf der gemeinsamen Staatsgrenze
Iveta Radičová

D**'Iveta Radičová**, gebuer **Karafiátová** de 7. Dezember 1956 zu Bratislava, ass eng fréier slowakesch Politikerin. Si war Member a Vizepresidentin vun der Partei SDKÚ-DS, a war vum 8. Juli 2010 bis de 4. Abrëll 2012 Premierministesch vun der Regierung vun hirem Land.

D'Iveta Radičová huet en Doktorat a Soziologie. Si huet am akadeemesche Beräich geschafft a gouf Direktesch vun enger Fuerschungsstëftung. 2005 gouf se Ministesch fir Aarbecht, Famill a Soziales an der Regierung vum Mikuláš Dzurinda. 2009 hat si fir d'Amt vum Staatspresident kandidéiert, huet awer am zweeten Tour verluer.

Am Juli 2010 gouf si Regierungscheffin ënner enger Véierparteiekoalitioun. Am Oktober 2011 huet dës Regierung bei engem Vertrauensvote am Parlament keng Majoritéit méi kritt, soudatt se bis zu Neiwalen am Abrëll 2012 just nach kommissaresch am Amt war.

Ufanks Mee 2012 ass si aus der SDKU ausgetrueden, well dës an hiren Aen Korruptiounsvirwërf net kläre konnt.

## Um Spaweck
L'Europe en Marche: Hommage à Robert Schuman

***L'Europe en Marche: Hommage à Robert Schuman*** ass en Dokumentarfilm vum Fred Junck aus dem Joer 1972.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film beschreift d'Zesummeschaffen a Westeuropa nom Zweete Weltkrich, an der CECA an der EWG, an d'Roll, déi de Robert Schuman dobäi gespillt huet.
La Boulangère de Monceau

** La boulangère de Monceau** ass e Kuerzfilm vum Éric Rohmer aus dem Joer 1963.

## Ëm wat geet et am Film?
Op der Sich nom Sylvie, dat hien aus den Ae verluer huet, léiert den Erzieler d'Jacqueline kennen, dat hien awer verléisst wéi en d'Sylvie erëmgesäit.
Joseph Herr

De **Joseph Herr**, gebuer de 14. Juli 1910 zu Klierf, a gestuerwen de 6. Dezember 1989, war e lëtzebuergeschen Affekot, Politiker an Historiker.

No sengem Droitsstudium huet de Jos Herr sech zu Dikrech als Affekot etabléiert. Vun 1952 u war hie gemengepolitesch aktiv; hie war zweemol Schäffen a Buergermeeschter vun 1957 bis 1963. Hie war awer och um nationalen an internationale Plang politesch aktiv: Deputéierten an der Lëtzebuerger Chamber vun 1954 bis 1968 a vun 1971 bis 1974, Europadeputéierte vun 1959 bis 1968.

Als Lokalhistoriker huet de Jos Herr sech mat der Geschicht vun Dikrech beschäftegt an als Archeolog eng bedeitend Sammlung vu prehistoreschen Artefakten aus der Dikrecher Géigend zesummegedroen, déi haut an dem Nationalmusée fir Geschicht a Konscht konservéiert gëtt. Hie war Grënnungsmember vun der Société préhistorique luxembourgeoise.

## Publikatiounen (Auswiel)
* Herr, J., 1960. *Diekirch. Bevölkerung und Verwaltung.* Imprimerie du Nord, Diekirch, 805 S. 
* Herr, J., 1973. *L'âge de la pierre sur les plateaux de la Sûre moyenne.* Hémecht, 25 (3), S. 345-374. 
* Herr, J., 1980. *Le paléolithique ancien au Grand-Duché.* Bulletin de la Société préhistorique luxembourgeoise, 2, S. 13-15.
* Herr, J., 1983. *Essai de typologie du paléolithique ancien des outils des plateaux et terrasses de la Sûre moyenne.* Luxembourg: Impr. Saint-Paul, 30-(1) S. p. (Mémoire / Société préhistorique luxembourgeoise; Nr. 1, 1983).
* Herr, J., 1985. *Diekirch*. Impr. Saint-Paul, Luxemburg, 500 S.

## Literatur
*Andonovic, V., 2010. *Heute vor 100 Jahren wurde Joseph Herr geboren. "Nosce te ipsum et juste judica": nicht nur Jurist und Politiker, auch leidenschaftlicher Lokalhistoriker und Archäologe.* Luxemburger Wort 2010, Nr. 161 (14. Juli), S. 12-13.
*Hubsch, R., 1990. *In memoriam Jos. Herr.* Lëtzebuerger Journal 1990, Nr. 4 (6/7. Januar), S. 8.
*Steichen, R., 1990. *À notre ami Joseph Herr*. Luxemburger Wort 1990, Nr. 49 (28. Februar), S. 9.

## Um Spaweck
Michèle Girardon

D**'Michèle Girardon**, gebuer den 9. August 1938 zu Lyon, an och do gestuerwen de 25. Mäerz 1975, war eng franséisch Schauspillerin.
 
## Filmer
* 1956: *[[La mort en ce jardin]]* vum Luis Bunuel mam Simone Signoret a Charles Vanel
* 1957: *[[Vive les vacances]]* vum Jean-Marc Thibault mam Jean-Marc Thibault a Roger Pierre
* 1958: *[[Les amants]]* vum Louis Malle mam Jeanne Moreau a Jean-Marc Bory
* 1959: *[[Vous n'avez rien à déclarer? (Film 1959)|Vous n'avez rien à déclarer?]]* vum Clément Duhour mam Darry Cowl a Michel Serrault
* 1960: *[[Il principa fusto]]* vum Maurizio Arena mam Maurizio Arena a Lorella De Luca
* 1960: *[[La proie pour l'ombre]]* vum Alexandre Astruc mam Annie Girardot an Daniel Gélin
* 1961: *[[Hatari!]]* vum Howard Hawks mam John Wayne an Hardy Krüger
* 1961: *[[Virginie (Film 1962)|Virginie]]* vum Jean Boyer mam Roger Pierre a Mireille Darc
* 1961: *[[Vacances portugaises]]* vum Pierre Kast mam Françoise Arnoul a Françoise Brion
* 1961: *[[Les sept péchés capitaux]]*, Sketch: L'orgueil vum Roger Vadim mam Marina Vlady a Sami Frey 
* 1961: *[[L'ammutinamento]]* - vum Silvio Amado mam Pier Angeli an Edmund Purdom
* 1962: *[[La boulangère de Monceau]]* (Kuerzfilm) vum Éric Rohmer mam Barbet Schroeder a Fred Junck 
* 1962: *[[Le signe du lion]]* vum Éric Rohmer mam Jess Hahn
* 1963: *[[Anthar l'invincibile]]* vum Anthony Dawson mam Kirk Morris a Renato Baldini
* 1963: *[[La mascara de Scaramouche]]* vum Antonio Isasi Isasmendi mam Gérard Barray an Gianna Maria Canale
* 1964: *[[Il magnifico cornuto]]* vum Antonio Pietrangeli mam Claudia Cardinale an Ugo Tognazzi
* 1964: *[[L'heure de la vérité]]* vum Henri Calef mam Corinne Marchand a Karlheinz Böhm
* 1964: *[[Jean-Marc ou la vie conjugale]]* vum André Cayatte mam Jacques Charrier a Marie-José Nat
* 1964: *[[Françoise ou la vie conjugale]]* vum André Cayatte mam Marie-José Nat a Jacques Charrier
* 1964: *[[Der Schatz der Azteken (Film)|Der Schatz der Azteken]]* vum Robert Siodmak mam Lex Barker a Rik Battaglia
* 1964: *[[Die Pyramide des Sonnengottes (Film)|Die Pyramide des Sonnengottes]]* vum Robert Siodmak mam Lex Barker a Gérard Barray
* 1966: *[[Tendre voyou]]* vum Jean Becker mam Jean-Paul Belmondo an Nadja Tiller
* 1967: *[[Drôle de jeu]]* vum Pierre Kast mam Maurice Garrel a Barbara Laage
* 1968: *[[Vendo cara la pelle]]* vum Ettore Maria Fizzarotti mam Mike Marshall
* 1969: *[[Alyse et Chloé]]* vum René Gainville mam Catherine Jacobsen a Pierre Arditi
* 1969: *[[Rose rosse per Angelica]]* vum Steno mam Jacques Perrin a Raffaella Carrà
* 1970: *[[Les petites filles modèles]]* vum Jean-Claude Roy mam Marie-Georges Pascal 
* 1971: *[[Mais qui m'a donc fait ce bébé?]]* vum Michel Gérard mam Noël Roquevert an Denise Grey

## Um Spaweck
Gare Spa-Géronstère

D**'Gare Spa-Geronstère** ass den Terminus vun der belscher Eisebunnsstreck Pepinster-Géronstère.

Fréier war et eng Halt vun der Streck Lëtzebuerg-Spa déi iwwer Stavelot, Trois-Ponts a Gare Gouvy op d'belsch-lëtzebuergesch Grenz gefouert huet, wou se Uschloss un d'Nordstreck hat. 

## Um Spaweck
Nuku'alofa

**Nuku'alofa** ass d'Haaptstad vum Kinnekräich Tonga an Ozeanien. D'Stad läit just e puer Zentimeter iwwer dem Mieresspigel am Norde vun der Insel Tongatapu. 2010 liewe knapps 24.000 Awunner an der Stad, wat engem Véirel vun der Awunnerzuel vu ganz Tonga entsprécht an Nuku'alofa zu der gréisster Stad vum Inselstaat mécht.

## Um Spaweck
Palikir

**Palikir** ass d'Haaptstad vun de Federéierte Staate vu Mikronesien. Se läit am Nordweste vun der Insel Pohnpei am Pazifeschen Ozean an huet bal 6.500 Awunner. Palikir gouf am Joer 1990 net nëmmen Haaptstad mä och Sëtz vun der mikroneesescher Regierung, wéi et gesetzlech am Joer 1985 festgeluecht gouf.. D'Haaptstad vum Bundesstaat Pohnhei ass allerdéngs Kolonia, déi fréier och d'Haaptstad vu Mikronesie war.

## Um Spaweck
Lëtzebuerger Bicherediteuren

D**'Lëtzebuerger Bicherediteuren, a.s.b.l. ** ass e lëtzebuergesche Verband, bei deem e relativ vill Bicherediteuren zu Lëtzebuerg Member sinn.

## Historique
De lëtzebuergesche Verband vun de Bicherediteure gouf 1982 ënner dem Numm ***Fédération luxembourgeoise des éditeurs de livres*** gegrënnt. 2007 gouf den Numm op *Lëtzebuerger Bicherediteuren, a.s.b.l.* geännert.

## Presidenten
* Gast Zangerlé (1987 bis 1997)
* Albert Daming (bis 2007)
* Dirk Sumkötter (2007 bis 2010)
* Susanne Jaspers (2010 bis 2011)
* Dirk Sumkötter (2012 - 2013 (?))
* Doris Bintner (2014 - haut)

## Lëtzebuerger Buchpräis
Zanter 2006 vergëtt de Verband all Joer de *Lëtzebuerger Buchpräis*, deen tëscht deene populäersten Titelen aus dem Sortiment vun deene Verlager, déi am Verband Member sinn, vum Public erausgesicht gëtt.

## Um Spaweck
* Websäit vun de Lëtzebuerger Bicherediteuren
Tour de France 2010

Déi 97. Editioun vum **[[Tour de France]]** gouf **[[2010]]** vum 3. bis de 25. Juli gefuer. D'Course hat eng total Distanz vun 3.642 Kilometer. 197 Coureure sinn an 22 Ekippen un den Depart gaangen, 170 dovun hunn et och iwwer d'Zillinn gepackt.

Gewonne gouf den Tour, gradewéi deen d'Joer virdrun, vum Spuenier Alberto Contador. Zweete gouf den Andy Schleck, drëtten de Russ Denis Menschow.

De 6. Februar 2012 huet den Tribunal Arbitral du Sport zu Lausanne an engem Urteel de Contador fir 2 Joer wéinst Doping gespaart, an him ë.&nbsp;a. den Titel vum Gewënner vum Tour de France 2010 oferkannt. Domat ass den Andy Schleck annerhalleft Joer duerno als Vainceur „nogerëtscht“.

De brittesche Sprinter Mark Cavendish huet fënnef Etappe gewonnen, an der Lutte ëm de gréngen Trikot gouf hien awer just den Zweeten hanner dem Italieener Alessandro Petacchi.

Beschte Grimpeur gouf de Fransous Anthony Charteau, viru sengem Landsmann Christophe Moreau an dem Andy Schleck.

De wäissen Trikot vum beschte jonke Coureur hat den Andy Schleck zanter der siwenter Etapp an e sollt en, wéi déi zwee Joer virdrun, och net méi hierginn.

De Präis vum *Super combatif* goung un de Fransous Sylvain Chavanel.

Als beschten Ekipp huet sech d'Team RadioShack erausgestallt.

## Streck

Um Programm stoungen néng Flaachetappen, véier Etappe mat Hiwwelen a sechs Biergetappen, dorënner der dräi mat Biergarrivée.

Ongewéinlech war beim Tour 2010, datt et ausser beim Prolog just nach een Eenzelzäitfuere gouf. En Ekippenzäitfuere war iwwerhaapt net virgesinn.

Haart Kritik un den Organisateure gouf et, well verschidde Strecken och iwwer Pavé gefouert hunn, wou vill Coureure gefall sinn, dorënner och de Fränk Schleck, dee sech dobäi d'Schlësselbeen gebrach huet.

## Etappen

## Ekippen

## Generalklassement

## Um Spaweck

*  Zesummefaassung kucken
Maria-C. Haller

D**'Maria-C. (Maria-Catherine) Haller**, gebuer de 24. November 1922 zu Iechternach, a gestuerwen den 3. Juli 2010 an der Stad Lëtzebuerg, war eng lëtzebuergesch Schrëftstellerin.

No hirem Premièresexamen huet d'Maria-C. Haller, déi d'Duechter vum Iechternacher Postperzepter war, zu Stroossbuerg Literatur studéiert an huet duerno Franséisch am professionelle resp. techneschen Enseignement enseignéiert.

Si huet virun allem op Franséisch, heiansdo awer och op Däitsch, geschriwwen. Vill vun hiren Texter bezéie sech op hir Heemechtsstad Iechternach oder hir Reeserliefnesser.

## Wierker (Auswiel)
* *Ce passé très présent: souvenirs d'Echternach.* Luxembourg: M.-C. Haller, 1982, Luxembourg, Impr. Saint-Paul, 86 S.
* *Sur le chemin de Saint-Jacques: de Luxembourg à Compostelle.* Luxembourg: Impr. Saint-Paul, 1984, 175 S.
* *Menschen, Möwen und wilder Lavendel: Erzählungen.* Luxemburg: Sankt-Paulus-Druckerei, cop. 1986, Luxemburg, Sankt-Paulus-Druckerei, 127 S.
* *Vagabondages.* Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul, 1987, 202 S.
* *Mémento pour une époque.* Luxembourg: Maria-C. Haller, cop. 1989, Luxembourg, Impr. Saint-Paul, 80 S. (Souvenirs d'Echternach ; 2)
* *Dans l'engrenage du temps: nouvelles pages epternaciennes*. Luxembourg: Éd. Saint-Paul, cop. 1992, 92 S.
* *De la Krunn à la Provence.* Luxembourg: Impr. Saint-Paul, 1994, 113 S.
* *Le chemin de Cannobio: roman.* Luxembourg: Impr. Saint-Paul, 1995, 151 S.
* *Rencontres.* Luxembourg: M.C. Haller, cop. 2000, Luxembourg, Impr. Saint-Paul, 98 S.
* *Volcans: entre Echternach et l'Auvergne.* Luxembourg: M.C. Haller, cop. 2001, Luxembourg, Impr. Saint-Paul, 75 S. 
* *Étoiles et carillons: Noël et Pâques (1979-1998)*. Luxembourg: Saint-Paul: M.-C. Haller, 2003, 215 S.
* *Le prix de la liberté: autour de l'occupation allemande.* Luxembourg: Éd. Saint-Paul, 2005, 52 S. 
* *Kaléidoscope du soir.* Luxembourg: Saint-Paul: M. Haller, 2007, 78 S.

## Literatur
* Goetzinger, G. & C.D. Conter, 2007. *Luxemburger Autorenlexikon.* Centre national de littérature Mersch, 687 S. (M.-C. Haller: S. 228-229).
* Hausemer, G., 2006. *Luxemburger Lexikon. Das Großherzogtum von A–Z.* Éditions Binsfeld, Luxembourg, 479 S. (M.-C. Haller: S. 258).
* Wilhelm, F., 1998. *Echternach vu par des écrivains francophones.* Nos Cahiers, 19 (2-3), S. 117-248 (M.-C. Haller: S. 219-221).
* Wilhelm, F., 1999. *La francophonie du Grand-Duché de Luxembourg.* Pécs-Vienne, A.E.F.E.C.O., 413 S. (M.-C. Haller: S. 134-136).
Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Iechternach

Dëst ass d**'Lëscht vun de [[Buergermeeschter]]e vun [[Iechternach]]** vu 1797 un.

* 1797-1797: François Antoine Defer
* 1797-1798: Pierre Houth
* 1798-1798: Dominique Zimmer
* 1798-1799: Guillaume Ernser
* 1799-1799: Nicolas Hout
* 1799-1800: François Heldenstein
* 1800-1801: Joachim Heilbrunn
* 1801-1808: Jean-Baptiste Herveg
* 1808-1813: François Antoine Defer
* 1813-1814: Jean-Henri Dondelinger (gebuer 1753)
* 1814-1817: Ernest Dominique Laeis
* 1817-1818: Jean Charles Beving
* 1818-1819: Guillaume Ernser
* 1819-1820: Barthélemy Foehr (Föhr)
* 1820-1821: Dominique Zimmer
* 1821-1822: Jean-Henri Dondelinger jun. (gebuer 1786)
* 1822-1823: Barthélemy Foehr
* 1823-1824: Dominique Zimmer
* 1824-1828: Jean-Henri Dondelinger jun. (gebuer 1786)
* 1828-1830: Joseph Baldauff
* 1830-1839: Michel Witry
* 1839-1843: Joseph Baldauff
* 1843-1843: Jean-Pierre Brimmeyr
* 1843-1849: Mathias Lefort
* 1849-1854: Chrysostome Keiffer
* 1854-1879: Pierre Becker
* 1879-1906: Jean Mathias Foehr
* 1906-1914: Rodolphe Brimmeyr
* 1915-1918: Gustave Gretsch
* 1918-1924: Émile Schaaff
* 1924-1940: Mathias Schaffner
* 1941-1944: Christian Stock, däitschen *Amtsbürgermeister*, vum däitschen Okkupant agesat.
* 1944-1945: Joseph Kill
* 1945-1947: Robert Schaffner
* 1947-1951: Gustave Elsen
* 1951-1969: Joseph Relles
* 1970-1979: Robert Schaffner
* 1979-1987: Gab Delleré
* 1988-1993: Jos Scheuer
* 1994-1998: Mady Schaffner
* 1998-1999: Jos Massard
* 2000-2005: Jos Scheuer
* 2005-2008: Marc Diederich
* 2008-2015: Théo Thiry
* 2015-2023: Yves Wengler
* zanter Juli 2023: Carole Hartmann
YouTube

**YouTube** ass en Internet-Videoportal, dat de 15. Februar 2005 vun den dräi fréiere PayPal-Mataarbechter Chad Hurley, Steve Chen an Jawed Karim gegrënnt gouf. D'Benotzer kënne gratis Video-Clipe kucken an eroplueden.

Et sinn dës kleng selwergedréite Filmer, mä awer och Museksclippen a kleng Filmausschnëtter.

De 17. Mee 2010 huet YouTube vu méi wéi zwou Milliarden Opriff pro Tag geschwat. Dat wieren an den USA e Maartundeel vun engen 73 Prozent bei de Videoportalen (Stand Mäerz 2008). No Berechnunge vun der US-Entreprise Ellacoya Networks ass YouTube verantwortlech fir 10 Prozent vum gesamten Internet-Dateverkéier a fir 20 Prozent vum HTTP-Transfert.

Den 9. Oktober 2006 gouf YouTube vu Google fir ëmgerechent 1,31 Milliarden Euro (an Aktien) kaaft. De Betrib mat 67 Mataarbechter – dorënner d'Grënner Chad Hurley a Steve Chen – soll d'Geschäfter uganks nach onofhängeg weiderféieren. De Sëtz ass zu San Bruno, Kalifornien.

D'Videoe gi bei der Konvertéierung an d'Flash-Video-Format (320×240 Pixel) respektiv d'H.264-Format (352×244 Pixel) eriwwergeholl. D'Skaléierung eliminéiert eventuell Qualitéitsverloschter, déi duerch eng verloschträich Formatkonvertéierung entstoe kënnen.

Dacks gouf déi schlecht Qualitéit vun de Filmer kritiséiert. Mëttlerweil ass et awer och bei verschiddene Videoe méiglech, fir op eng méi héich Audio- a Bildqualitéit (HQ) ëmzeschalten. Ausgewielt Videoe ginn och nach am HD-Format (720p oder 1080p) ugebueden, dëst zanter Dezember 2008 respektiv November 2009.

Op Englesch bezeechent ee mat "Tube" (eigentlech: *Rouer*) e Fernsee, ofgeleet vun den traditionell dra gebrauchte "cathode ray tubes". Den Numm "YouTube" als Ganzt léisst sech op Lëtzebuergesch mat "Du sents" erëmginn.

## Um Spaweck

* www.youtube.com
Marcel Simon (Auteur)

De **Marcel Simon**, gebuer den 12. Dezember 1907 zu Iechternach, a gestuerwen den 3. Mäerz 1995 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Fonctionnaire a Schrëftsteller.

## Liewen

No sengem Premièresexamen am Joer 1927 huet de Marcel Simon beim Enregistrement geschafft, duerno, bis 1958, am Transportministère. Am Abrëll 1934 gouf de Marcel Simon, dee sech fir däitsch Literatur begeeschtert huet, den éischte President vun der frësch gegrënnter *[[Luxemburger Gesellschaft für deutsche Literatur und Kunst]]* (spéider GEDELIT ofgekierzt), huet awer nach am selwechte Joer seng Plaz opginn, deen en awer 1935 eng kuerz Zäit laang erëm iwwerholl huet. De Marcel Simon war Mataarbechter vum *[[Echternacher Anzeiger]]*, der *[[Obermosel-Zeitung]]*, dem *[[Tageblatt]]*, der *[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]* an der *[[An der Ucht|Ucht]]*, awer och vun de satireschen Zäitschrëften *[[De Gukuk]]* an *[[De Peck-Villchen]].* Virun allem ass de Marcel Simon awer duerch seng Iechternacher Anekdote bekannt ginn.

De Marcel Simon huet och alt mat dem Pseudonym *S.A.* oder *Simcel* signéiert. Nieft der Literatur war hien och naturwëssenschaftlech intresséiert: am Februar 1934 gouf hien als neie Member an d'Société des naturalistes luxembourgeois opheholl.

De Marcel Simon war mat der Gusty Speck, enger klenger Niess vum Jos Speck, bestuet.

## Publikatiounen
* Simon, M., 1948. *De Metzleschjong schreiwt hém aus der Stadt, vum S. A.* Esch-sur-Alzette, Imprimerie Coopérative Luxembourgeoise, 96 S.
* Simon, M., 1950. *Echternach, liebe, alte Stadt.* Esch/Alzette, 78 S. (1953 reéditéiert an der Dréckerei Pierre Linden, Lëtzebuerg, an 1990 an der Dréckerei Burg vun Iechternach).
* Simon, M., 1951. *Jupp und Sohn.* Grevenmacher, Impr. Paul Faber, 93 S.

## Literatur
* Goetzinger, G. & C.D. Conter, 2007. *Luxemburger Autorenlexikon.* Centre national de littérature Mersch, 687 S. (Marcel Simon, S. 572-573).
* Wilhelm, F., 1990. *Parlons lettres: Echternach, liebe, alte Stadt. Anekdoten von Marcel Simon.* Die Warte 1990, 28/1569 (25. Oktober), S. 2.
## Um Spaweck
Houte-Si-Plou

*Houte-Si-Plou, eng belsch Uertschaft an der Gemeng Neupré
*Houte-Si-Plou, eng belsch Uertschaft an der Gemeng Aywaille 
*Houte-Si-Plou, eng belsch Uertschaft an der Gemeng Manhay
*Houte-Si-Plou, eng belsch Uertschaft an der Gemeng Gerpinnes
Houte-Si-Plou (Neupré)

**Houte-si-Plou** op Wallounesch *Xhoutsiplou* ass e klengt belscht Duerf am Condroz an der Gemeng Neupré an der Provënz Léck. Et läit um hallwe Wee laanscht d'Strooss déi vu Plainevaux op Esneux féiert.

Duerch d'Uertschaft leeft de Ruisseau du Fond Martin, deen zu Esneux an d'Ourthe leeft.

Dat klengt Nascht huet der symbolescher Université de Houte-Si-Plou den Numm ginn.
Blankenberge

**Blankenberge** ass eng Uertschaft a Gemeng déi an der Belsch an der Provënz Westflandern, um Nordmier läit.
## Geschichtleches
An der Regioun ëm Blankenberge si Reschter vu Siidlungen aus prehistorescher Zäit fonnt ginn. Duerno war d'Regioun vun de Gallier, Réimer a Franke bewunnt.

Tourismus ass ëm 1750 opkomm, wéi déi éischt Bierger aus der räicher Handelsstad Bruges zu Blankenberge Vakanz gemaach hunn.

## Transport
Blankenberge läit op der Streck vum Kusttram, an huet 5 Tramhalten op där Streck. Donieft assuréiert d'SNCB e Stonnentakt mat InterCityzich.

Am Summer ass Blankenberge ënner der Woch den Terminus vun zwéin Zich vum InterCity J, sonndes an op Feierdeeg fiert de Lëtzebuerg-Blankenberge-Express.

## Kuckeswäertes

* D'Kierch Sint-Antonius;
* D'Kierch Sint-Rochus;
* Dat fréiert Gemengenhaus am flämesche Renaissancestyl aus dem Joer 1680, dat eelst Gebai an der Gemeng;
* D'Digue mat de stengen Trapen no all Richtung; 
* De Casino;
* D'Pier, déi 2003 no längere Renovatiounen erëm opgoung;
* D'Serpentarium, dat en Zoo mat nëmme Reptiller ass; 
* De Sea-Life Centre, wou een d'Ënnerwaasserfauna a -flora entdecke kann;
* De Liichttuerm vu Blankenberge;
* De Paravent am Hafen;
* De *Centre Belle Époque* mat Ausstellungsstécker aus der Belle Époque zu Blankenberge.

## bekannt Persoune vu Blankenberge
* Pieter Aspe, Schrëftsteller;
* Rudi Pillen, Kënschtler;
* Patrick Riguelle, Museker a Sänger.

## Um Spaweck
Abt

En **Abt** (fr:*abbé*) ass de Chef vun engem Männerklouschter dat d'Recht huet den Titel Abtei ze droen. D'Cheffin vun enger Fraenabtei ass d'Äbtissin.

Dat franséischt Wuert *Abbé* gëtt awer och nach am Allgemenge gebraucht fir e Geeschtlechen ze bezeechnen.