open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pass (Dokument)

E **Pass** (vum franséische *passeport*) ass en offiziellt Dokument a Form vun engem dënne Bichelchen, dat vun engem Staat ausgestallt gëtt an déi Persoun fir déi en ausgestallt gouf, den *Titulaire*, identifizéiert.

An engem Pass ass gewéinlech ë.&nbsp;a. eng Foto, dat sougenannte *Passbild*, den Numm, de Gebuertsdatum an d'Gebuertsplaz, d'Nationalitéit an d'Ënnerschrëft vum Titulaire ze fannen. Déi meescht Päss kënnen hautdesdaags mat Maschinne gelies ginn. Zanter e puer Joer ginn ëmmer méi systematesch biometresch Donnéeën op engem agebauten RFID-Chip ofgespäichert, fir et bal onméiglech ze maachen, e Pass ze fälschen, mä och, fir d'Kontrolle vun de Leit méi effikass ze maachen.

An engem Pass gëtt et eidel Säiten - meeschtens ëm déi 30, op déi d'Autoritéite vun deene Länner, an déi ee reest, Visae kënnen androen, déi et engem erlaben, meeschtens fir eng bestëmmt Dauer, an dat Land ze reesen. Op déi Säite kommen och d'Stempele mat Datumen déi uginn, wéini een an- a wéini ausgereest ass.

Bierger vun der Europäescher Unioun (EU) brauche kee Pass, fir bannent der EU, an an e puer Nopeschlänner, wéi z.&nbsp;B. d'Schwäiz ze reesen, dofir geet eng Identitéitskaart duer.

Et gëtt traditionell ënnerscheet tëscht engem gewéinleche "Reespass", engem "Diplomatepass", deen Diplomaten a soss diplomatesch Vertrieder vun engem Staat kréien, engem "Spezialpass", fir héichrangeg Regierungsvertrieder, an engem "Déngschtpass", dee Fonctionnairen, Beamten, oder anert Personal vun engem Land kréien, déi am Ausland ze dinn hunn, asw.

### Digitale Pass
Am Oktober 2024 huet d'Europäesch Kommissioun dem Conseil an dem Europäesche Parlament eng Propositioun fir e Reglement iwwer d'Aféiere vun engem Digitale Pass virgeluecht. Ausserdem soll eng EU-Rees-Applikatioun geschaaft, an domat d'Reesen an der Europäescher Unioun méi sécher gemaach ginn.

## Kuckt och
* Lëtzebuerger Pass

## Um Spaweck

* Règlement grand-ducal du 25 janvier 2008 fixant les modalités pour l'obtention d'un passeport biométrique (...)
* Règlement grand-ducal du 12 février 2015 portant exécution de la loi modifiée du 14 avril 1934, fixant les modalités pour l'obtention d'un passeport biométrique (...)
Kaiser Karls Bettstatt

**Kaiser Karls Bettstatt** ass eng Plaz um Flouer vun der Uertschaft Mützenich an der Gemeng Monschau.

Der So no soll de Keeser Karel de Groussen do eng Kéier geschlof hunn, wéi hien a säi Juegdtrapp sech op enger Räichsjuegd um Venn verrannt haten, a se de Wee op d'Schlass vu Konzen net méi virun der Nuecht gepackt hätten.

Geschichtlech ass gewosst datt déi zwéi granitte Fielsbléck Grenzmaarke vum Premonstratenserklouschter vu Reichenstein waren.
Arara

**Arara** ass eng Stad am brasilianesche Bundesstaat Paraíba.
D'Awunner, déi fir d'lescht am Joer 2000 gezielt goufen, waren dunn zu 11.530. Offiziell gëtt d'Zuel vun der Gemengeverwaltung fir 2007 op 12.356 geschat.

## Um Spaweck

*Websäit vun der Gemeng, op Portugisesch
Volta ao Alentejo

D**'Volta ao Alentejo** ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi an der portugisescher Regioun Alentejo gefuer gëtt. 

Déi éischt Oplo vum Tour gouf 1983 als Amateurscourse gefuer a vum Portugis Paulo Ferreira gewonnen. Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 2.1 agestuuft (ausser tëscht 2010 an 2016 war se nëmme Kategorie 2.2).

Bis haut huet nach kee Sportler d'Course méi wéi eemol gewonnen.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vun der Volta ao Alentejo 
* Resultater vun der Volta ao Alentejo op der Websäit vu Mémoire du Cyclisme
Hostert

**Hostert** ass:

* Den däitschen a franséischen Numm vun zwou lëtzebuergeschen Uertschaften. Kuckt: Hueschtert
* eng däitsch Uertschaft an Nordrhein-Westfalen an der Gemeng Schwalmtal. Kuckt: Hostert (Schwalmtal)
* de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
** Marc Hostert (* 1965), e lëtzebuergesche Beamten an TV-Moderateur.
** Walter Hostert (1926–2008), en däitsche Politiker (CDU) vun Nordrhein-Westfalen.
** Anna Camaiti Hostert (* 1949), eng italieenesch-US-amerikanesch Philosophin.
Grande Prémio Internacional CTT Correios de Portugal

De **Grande Prémio Internacional CTT Correios de Portugal** war eng Etappecourse mam Vëlo, déi a Portugal gefuer gëtt.

Déi éischt Oplo vun der Course gouf tëscht dem 7. an 9. Oktober 2000 disputéiert a gouf vum Spuenier Ángel Edo gewonnen.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 2.1 agestuuft.

2010 ass si Deel vun enger anerer Course, der Volta ao Alentejo, ginn.

## D'Gewënner
* 2000: Ángel Edo 
* 2001: Iván Gutiérrez 
* 2002: Ángel Edo 
* 2003: Nuno Marta 
* 2004: Cândido Barbosa 
* 2005: Alexei Markov 
* 2006: Jordi Grau 
* 2007: Pedro Cardoso 
* 2008: Nuno Ribeiro 
* 2009: Adrián Palomares 

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Grande Prémio Internacional CTT Correios de Portugal'' 
* Resultater vum ''Grande Prémio Internacional CTT Correios de Portugal'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Jean-Baptiste Merkels

De **Jean-Baptiste Merkels**, gebuer den 10. Oktober 1860 zu Hollerech, a gestuerwen en 12. August 1948 zu Chicago, Illinois, war e lëtzebuergesch-US-amerikaneschen Auteur a Konsul.

Hien ass 1892 op Chicago ausgewandert. Hien huet do bei der Weltausstellungsgesellschaft geschafft, an duerno, vun 1894 bis 1927 bei der Post, wou hien eng zimmlech gutt Plaz hat. Mä hien ass haaptsächlech bekannt well en de Lien tëscht Lëtzebuerg an de Lëtzebuerger an Amerika gemaach huet: Neiegkeeten, Gedichter, Zeitungsartikelen aus der Heemecht huet hien zu Chicago publizéiert.

Ausserdeem war de Jean-Baptiste Merkels bis zu sengem Doud Konsul zu Chicago.

## Wierker
* *Blummen aus Amerika. Eng kleng Auswiel patriotesch Gedichter. Vum J.B. Merkels, Kanzler vum Groß'herzogl. Konsulat vu Lëtzebuerg zu Chicago.*, 1921
Peschmillen

D**'Peschmille** war eng Millen zu Kënzeg déi laanscht d'Falterbaach stoung, ongeféier um hallwe Wee tëscht der Schwämm (Rue de la Gare), an dem Pad (Rue des Prés). Op Loftopnamen ass den Tracé vum Millegruef nach gutt z'erkennen.

Schrëftlech gëtt d'Mille fir d'éischt am Grondbuch vum Grof vu Lëtzebuerg, tëscht 1317 an 1322 ernimmt. D'Pacht vun der Millen huet deemools siwe Malter Kar an ee Schwäi kascht.

1651 huet de Charel vu Schauwebuerg, deen och Här vu Berwart war, dem Antoine Blanchart, Här vun Talange a senger Fra Catherine d'Everlange, seng Gidder, Renten a Rechter, an d'Hallschent vun der Millen zu Këntzeg fir 2.700 Daler verkaaft. Dokument gouf deemools mat ënnerschriwwe vum Louis de Marche.

Aus engem Pachtvertrag vu 1668 geet ervir datt d'Millen deemools enger gewësser Marie Zorn als Pand gehéiert huet. An deem Dokument steet, datt si dem Johann Ditgen an dem Thimmes Clesgen vu Kënzeg all hir Léingidder a Gebaier déi si als Pand hat, mat Ausnam vun der Mille verlount.

1684 verpachten de Jean Ferdinand Blanchart an d'Marie Zorn dem Nikolaus Zimmermann a senger Fra Barbara d'Millen. D'Verhandlungen haten dräi Joer geschleeft, an de Jean Ferdinand Blanchart war an der Tëschenzäit gestuerwen, soudatt seng Wittfra Marie-Jeanne d'Everlange zesumme mat der Marie Zorn ënnerschriwwen huet.

Vu 1698 besteet e Pachtvertrag tëscht dem Nikolaus Zimmermann an der Wittfra Blanchart op deem d'Priorin Marie-Louise d'Everlange vum Hospice Saint-Jean am Stadgronn mat ënneschriwwen huet.

Am Joer 1700 verkafen d'Wittfra Blanchart an hire Bouf een Zwieleftel vun der Millen, an eng Parti vum *Zehnten* fir 300 Patagonen.

Den Nicolas Meyers vu Kënzeg lount d'Millen 1743 an engem Kontrakt op 90 Joer. De Pachtzëns ass 2 Malter Weess an 2 Malter Kar.

Déi lescht schrëftlech Donnéeë si vum Kadasterplang vun 1824. Op deem ass d*'Peschmühl* als klengt Gebai agezeechent an de Proprietär war den Nicolas Pruster.

Koordinate vun der Plaz wou d'Mille stoung:
Dräifaltegkeetskierch zu Fátima

D**'Dräifaltegkeetskierch zu Fátima**, d*'Igreja da Santissima Trindade*, ass déi véiertgréisst kathoulesch Kierch iwwerhaapt.

Se steet an der portugisescher Pilgerstad Fátima vis-à-vis vun der Basilica Antiga, a gouf den 12. Oktober 2007 ageweit.

Den Haaptdeel vun der Kierch, deen iwwer dem Buedem läit, ass ronn an huet en Duerchmiesser vun 125 Meter mat 8.600 Sëtzplazen.

Architekt war de Griich Alexandros Tombazis.
Alain Robbe-Grillet

Den **Alain Robbe-Grillet**, gebuer den 18. August 1922 zu Brest (Finistère), a gestuerwen den 18. Februar 2008 zu Caen (Calvados), war e franséische Schrëftsteller a Filmregisseur. Hie gëllt als ee vun den Haaptleit vum *[[Nouveau Roman]]*.

## Biographie
Den Alain Robe-Grillet war e studéierten Agronom an huet am Ufank an deem Beräich geschafft. An den 1950er Joren huet hie sech ëmmer méi der Literatur konsakréiert. Säin éischte Roman war *[[Les Gommes]]* (1953). Hie gouf ee vun den Theoreetiker a Vertreider vum Nouveau Roman; 1963 koum seng Artikelserie *[[Pour un Nouveau Roman]]* am *[[L'Express]]* eraus.

De Robbe-Grillet huet d'Dréibuch vun *[[L'Année dernière à Marienbad]]*, dat den Alain Resnais 1961 verfilmt huet.

Seng Filmer haten dacks erotesch oder sado-masoschistesch Sujeten. Tëscht 1972 an 1997 huet en a verschiddenen Universitéiten an den USA an tëscht 1980 an 1988 op der ULB zu Bréissel Soziologie a Literatur enseignéiert.

2004 gouf en an d'Académie française gewielt, ass awer ni dohi gaangen, well en dee ganze Pomp als vereelzt fonnt huet. Seng Fra war d'Schrëftstellerin Catherine Robbe-Grillet.

## Wierker
### Romaner

### Novell
**Instantanés* (1962)

### Essayen

### Autobiographesch Fiktioun

## Filmographie
### als Regisseur

* 1962: *[[L'immortelle]]*, mam Françoise Brion, Jacques Doniol-Valcroze a Guido Celano
* 1966: *[[Trans-Europ-Express (Film 1966)|Trans-Europ-Express]]*, mam Jean-Louis Trintignant, Marie-France Pisier an Daniel Emilfork
* 1968: *[[L'homme qui ment]]*, mam Jean-Louis Trintignant, Sylvie Bréal an Ivan Mistrík
* 1971: *[[L'Eden et après]]*, mam Catherine Jourdan, Pierre Zimmer a Lorraine Rainer
* 1974: *[[Glissements progressifs du plaisir]]*, mam Anicée Alvina, Olga Georges-Picot a Michael Lonsdale
* 1975: *[[Le jeu avec le feu]]*, mam Jean-Louis Trintignant, Philippe Noiret a Sylvia Kristel
* 1983: *[[La belle captive]]*, mam Daniel Mesguich, Cyrielle Clair an Arielle Dombasle
* 1995: *Un bruit qui rend fou*, mam Fred Ward an Arielle Dombasle
* 2007: *C'est Gradiva qui vous appelle*, mam James Wilby an Arielle Dombasle

### als Dréibuchauteur (Auswiel)
* 1962: *[[L'année dernière à Marienbad]]*, vum Alain Resnais mam Delphine Seyrig, Giorgio Albertazzi a Sacha Pitoëff

## Präisser
* 1955: Prix des Critiques fir de Roman *Le Voyeur*.
* 1962: Louis-Delluc Präis fir de Film *L'Immortelle*.

## Um Spaweck
François Goerens

De **François Goerens**, gebuer den 2. August 1915 an der Stad Lëtzebuerg, och do gestuerwen de 7. August 1992, war e lëtzebuergesche Jurist.

Hien huet ënner anerem als Friddensriichter an der Stad Lëtzebuerg geschafft a war eng Zäit laang President vun der Chambre des comptes zu Lëtzebuerg.

De 14. Juni 1969 krut hien eng Nominatioun als Member vum Staatsrot, vun deem hien de 16. November 1979 Vizepresident gouf. Den 20. Juni 1980 gouf hie President vun där Institutioun an ass dat bis den 2. August 1987 bliwwen.
Volta ao Distrito de Santarém

D**'Volta ao Distrito de Santarém** ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi am portugiseschen Distrikt Santarém (Regioun Centro) vun 2000 bis 2008 gefuer gouf.

## Verschidden Nimm
* 2000: *Grande Prémio Portugal Telecom*
* 2001-2002: *Grande Prémio Os Mosqueteiros/Rota do Marquês*
* 2004: *Grande Prémio da Estremadura*
* 2005: *Grande Prémio Internacional do Oeste*
* 2006-2008: *Volta ao Distrito de Santarém*

Zanter 2006 gehéiert d'Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 2.1 agestuuft.

## Palmarés

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Volta ao Distrito de Santarém'' 
* Resultater vun der ''Volta ao Distrito de Santarém'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Systematik vun de Libellen

**Systematik vun de Libellen**

**Klass:** Insekten (*Insecta*)

**Ënnerklass** Flillekeninsekten (*Pterygota*)

**Uerdnung** Libellen (*Odonata*)

* Ënneruerdnung Urlibellen (*Anisozygoptera*) 
* Ënneruerdnung Grousslibellen (*Anisoptera*) 
* Ënneruerdnung Klenglibellen (*Zygoptera*)

## Literatur
*Jill Silsby, Michael J.Parr: *Dragonflies of the World*, 2001, Smithsonian
Visa

Mat **Visa** oder **VISA** ka gemengt sinn:
* en Dokument, mat deem d'Autoritéite vun engem Staat engem Bierger vun engem anere Staat d'Erlabnes ginn, an hire Staat anzereesen; kuckt: Visa (Dokument);
* eng Gesellschaft, déi ënner dem Numm "Visa" Finanzdéngschtleeschtungen ubitt, dorënner Kredit- an Debitkaarten; kuckt: Visa International Service Association
* en Auto vu Citroën, dee vun 1978 bis 1988 produzéiert gouf; kuckt: Citroën Visa.
Harry Gruyaert

Den **Harry Gruyaert**, gebuer 1941 zu Antwerpen, ass a belsche Fotograf.

Hien huet vun 1959 bis 1962 op der *École du Cinéma et de Photographie* zu Bréissel studéiert.

1976 krut hien de Kodak-Präis.
Steve Fogen

De **Steve Fogen**, gebuer den 28. September 1979 zu Esch-Uelzecht, ass e fréiere lëtzebuergesche Vëlossportler.

## Palmarès
### 1998
* 2. bei den Nationale Meeschterschaften am Cyclo-Cross (Kategorie Espoirs / Elite)

### 1999
* 2. bei den Nationale Meeschterschaften am Cyclo-Cross (Kategorie Espoirs / Elite)
* 30. an der Flèche du Sud

### 2000
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss am Zäitfueren (Kategorie Espoirs / Elite)
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften am Cyclo-Cross (Kategorie Espoirs / Elite)

### 2001
* 3. bei den Nationale Meeschterschaften am Cyclo-Cross (Kategorie Espoirs / Elite)
* 12. am Generalklassement vun der Flèche du Sud.
** 1. vun der 3. Etapp secteur b
** 1. vun der 4. Etapp

### 2002
* 3. bei der Flèche du Sud

### 2008
* 7. an der Flèche du Sud
** 10. an der 2. Etapp vun Ettelbréck op Wolz (142,2&nbsp;km)
** 2. an der 4. Etapp vu Keel op Esch-Uelzecht (165&nbsp;km)
* 71. am Giro della Provincia di Reggio Calabria
* 32. am Grand Prix de Fourmies (205&nbsp;km)
* 88. am Scheldeprijs (207&nbsp;km)
* 109. am Gran Premio Costa degli Etruschi (193&nbsp;km)
Halloweenkrabb

D**'Halloweenkrabb** (*Gecarcinus ruricola*) gehéiert zur Famill vun de Landkrabben. Si hale sech haaptsächlech an der Vegetatioun an der Géigend vum Mier op.

D'Heemecht vun der Halloweenkrabb ass d'Karibik.

Hiren Numm huet se wéinst hirem Glach mat enger Halloween-Kalbass.
Landkrabben

D**'Landkrabbe** sinn eng Famill aus der Uerdnung vun den Zéngfousskriibsen.

## Systematik
* *Gecarcinidae*, Landkrabben
** *[[Cardisoma]]*
*** *Cardisoma armatum*, Harlekinkrabb
*** *Cardisoma guanhumi*, Westatlantesch Landkrabb
*** *Cardisoma carnifex*, Violett Landkrabb
*** *Cardisoma crassum*
** *[[Discoplax]]*
*** *Discoplax hirtipes*, Blo Landkrabb
*** *Discoplax longipes*, Laangbeeneg Landkrabb
*** *Discoplax rotunda*
*** *Discoplax gracilipes*
** *[[Epigrapsus]]*
*** *Epigrapsus notatus*
*** *Epigrapsus politus*
** *[[Gecarcinus]]*
****Gecarcinus lateralis*
****Gecarcinus ruricola*, Halloweenkrabb
** *[[Gecarcoidea]]*
*** *Gecarcoidea natalis*, Chrëschtdagsinsel-Krabb
*** *Gecarcoidea lalandii*, 
** *[[Johngarthia]]*
****Johngarthia lagostoma*
****Johngarthia malpilensis*
****Johngarthia planatus*
****Johngarthia weileri*

## Um Spaweck
Séisskäschtebam um Pläitrengerhaff

De **** ass e Séisskäschtebam (*Castanea sativa*;  châtaignier;  Esskastanie) deen zu Pläitreng an der Gemeng Conter steet. Well et den imposantste Bam vu senger Aart zu Lëtzebuerg ass a wéinst dem Duerchmiesser vu sengem schéine Stamm, gehéiert en zënter 1981 zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg. 

## Lokalisatioun
De Bam steet an der Sektioun *Mutfert a Méideng* vun der Gemeng Conter, hannenaus am Bongert nieft dem Pläitrengerhaff.
 
## Geschicht
## Entwécklung
De Bam gehéiert zu den déckste Beem am Land(1981: den 30. déckste Bam).

U = Ëmfang; d = Duerchmiesser; h = Héicht

## Biller

Fichier:KeeBild.jpg|Fréijoer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Summer ()
Fichier:KeeBild.jpg|Hierscht ()
Fichier:SKäschtebamPläitreng01.jpg|Wanter (Februar 2008)


## Literatur
* Murat, D. & M. Feldtrauer-Molitor (Koordinatioun), 2023. *Les arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. Editeuren: Administration de la nature et des forêts (ANF) an natur&ëmwelt asbl. ISBN 978-2-9199474-3-0 (cf. S. 194-197, Foto an Text)
* Bartimes, Mett et al. *Les arbres remarquables 2002*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 2002. Print. ISBN 2-919877-05-4 (cf. S. 148-149, Foto an Text)
* *Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. Luxembourg: Administration des eaux et forêts, 1981. Print. (cf. Tabell S. 163; keng Beschreiwung a keng Foto vum Pläitrenger Séisskäschtebam an dësem Buch)

## Kuckt och
*Pläitreng
*Aner bemierkenswäert Beem um Pläitrengerhaff:
: Zwou Eeche beim Weier
: Zwou Lannen am Agank vum Haff
: Zwéi Spierebeem am Bongert
*Séisskäschtebam um Scheedhaff
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Quell vum Artikel wou net anescht uginn: *(Les) Arbres remarquables…* an der Literatur
Gare Trooz

D**'Gare vun Trooz** ( *Station de Trooz*) ass eng Gare vun der belscher Eisebunnsgesellschaft SNCB op der Linn Linn 37.

Den Telegraphecode vun der Gare ass FRZ.

An der Gare vun Trooz halen d'Regionalzich 5257 - 5271, 5275 - 5291 an 8400. Interegionalzich sinn IR 5006, IR 5028 an IR 5016.

Well an der Gare vu Chaudfontaine keen Zuch méi hält, besteet vun Trooz aus e Busservice op déi Gare. Zich a Richtung Verviers sinn iwwer de Quai dee widder dem Statiounsgebai läit z'erreechen, fir Zich a Richtung Léck mussen d'Passagéier en Ëmwee ënner der Eisbunnsbréck vun der Nationale 61 maachen, déi tëscht der Gare an dem Tunnel vun Trooz läit.

Am Joer 2012 gouf d'Statiounsgebai dat an engem delabréierten Zoustand war komplett restauréiert.

## Um Spaweck
Wantergréng

D**'Wantergréng** (*Hedera*) ass eng ëmmergréng Planz aus der Famill vun den Araliaceae. An der Natur kënnt d'Wantergréng a klore Bëscher vir, op fielsege Plazen an et klëmmt laanscht Beem erop.

Wantergréng gëtt et an Nordafrika, op de Kanareschen Inselen, op den Azoren, op Madeira, an Europa, a China, am Himalaya an a Japan. D'Blieder kënne ganz sinn oder dräi bis fënnef Läppercher hunn. Wann d'Wantergréng jonk ass krécht et iwwer de Buedem, oder klëmmt laanscht alles erop wou et eng Upak fënnt, a seng Blieder si gedeelt. Et mécht an der Jugend och Adventivwuerzelen. Am Alter bilt et Traisch an et mécht kleng Bléien déi gréngelzeg-giel sinn. D'Friichten hunn d'Form vu klenge Bullen, déi en Duerchmiesser vu 4 bis 7 Millimeter hunn, déi vun de Vullen am Wanter gär als Fudder geholl ginn. Friichte kënne schwaarz, oder heiansdo och orangëfaarweg bis giel sinn.

Vum gemengen oder gewéinleche Wantergréng (*[[Hedera helix]]*) goufe vill Kultivare gezillt.

D'Wantergréng ka beim Kontakt d'Ursaach vun Hautentzündungen an Allergie sinn.

## Bekanntst Aarten
* *Hedera azorica*: op den Azoren
* *Hedera canariensi*: op de Kanareschen Inselen
* *Hedera colchica*: am Kaukasus
* *[[Hedera helix]]*: an Europa, ka bis iwwer 10 Meter héich klammen. 
* *Hedera hibernica*: Irland
* *Hedera nepalensis*: am Himalaya
* *Hedera pastuchovii*: Kaukasus, Nordiran
* *Hedera rhombea*: Japan

## Um Spaweck
Nokere Koerse

**Nokere Koerse** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an der belscher Provënz Ostflandern (flämesch Regioun) gefuer gëtt. Nokere ass eng Deelgemeng vun der Gemeng Kruishoutem.

Déi éischt Oplo vun der Course gouf de 26. Abrëll 1944 gefuer. Gewënner war de belsche Coureur Marcel Kint.

1959 an 1962 gouf d'Course net disputéiert.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 gefuer.

## Nimm vun der Course
* **De Grote Prijs Jules Lowie** (1944 -)
* ** Nokere Koerse**

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Nokere Koerse'' 
* Resultater vun der ''Nokere Koerse'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Timmelsjoch

D**Timmelsjoch** (it:*Passo del Rombo*) ass zanter 1919 e Grenzpass tëscht dem éisträichesche Bundesland Tiroul an der italieenescher Provënz Südtiroul.

E verbënnt Sölden am Ötztal mat San Leonardo in Passiria am Val Passiria.

Den eigentleche Pass um fréiere Wee läit op enger Héicht vun 2.474 M.i.Adria. D'Héicht vun der neier Strooss, déi 1968 fir de Verkéier opgemaach gouf a westlech vum Pass läit, ass op der héchster Plaz 2509 Meter. Am Wanter ass de Pass zou an d'Strooss kann och net vu Camione benotzt ginn, ausser fir de lokale Verkéier, et kann ausserdeem nëmme vu moies 7 Auer bis owes 8 iwwer de Pass gefuer ginn.

Iwwer d'Timmelsjoch féiert den europäesche Wanderpad E5, *Bodensee-Adria*.

Déi zwou héich Plazen, tëscht deenen d'Timmelsjoch läit, sinn den *Timmelsjochberg* mat 2.970 Meter an d*'Bankeralm* mat 2.566 Meter. 

## Um Spaweck
Viaduc vu Remouchamps (A 26)

De **Viaduc vu Remouchamps** ass eng Stroossebréck vun der A 26 (E25) um Kilometerpunkt 21,66 an der Provënz Léck déi iwwer den Dall vun der Amblève féiert.

D'Bréck gouf 1980 gebaut, an et ass eng Dunnebréck déi aus 11 Felder besteet mat enger Totalängt vun 939,10 Meter. D'Dunne sinn aus Stol an et sinn Huelkëschtendunne mat enger Héicht vu 5,10 Meter.

Längt vun de Felder: 39.35 m - 94.50 m - 108.00 m - 2 x 117.00 m - 76.50 m - 67.50 m - 72.00 m - 63.00 m - 54.00 m - 44.75 m

Den Tablier vun der Bréck ass 27,30 Meter breet an ass aus arméiertem Bëtong gemaach.

D'Pläng an d'technesch Etüde goufe vum Büro Greisch vu Léck gemaach.
 
Um Bau ware bedeelegt:

*Construction Ateliers de Braine-le-Conte 
*Compagnie d'Entreprise CFE 
*Nobel-Peelman, S.A. 
*Savelkoul

Koordinaten:  
### Literatur

* Marcel Prade: Les grands ponts du monde:Ponts remarquables d'Europe Éditions Brissaud, Poitiers (France) 1990 (428 Säiten)
## Um Spaweck
*Viaduc vu Remouchamps op Structurae
Mouchnice

**Mouchnice** ass eng Gemeng am Bezierk Vyškov am Oste vun der Regioun Jihomoravský kraj an Tschechien.

Virum 1. Januar 2007 huet d'Gemeng zum Bezierk Hodonín gehéiert.

## Um Spaweck
Antenne Luxembourg

**Antenne Luxembourg** war en Televisiounsprogramm an däitscher Sprooch, dee vun der Antenne West GmbH & Co. KG vun Tréier produzéiert an zu Lëtzebuerg digital iwwer d'Kabelnetzer vun der Eltrona a vu Coditel zanter Dezember 2007 ausgestraalt gouf.

Ufanks bestoung de Programm aus enger "Morning Show" vun 3 Stonnen an engem Magazin vun enger Stonn, owes um 7 Auer.

No finanzielle Problemer vun der *Antenne West* gouf 2009 opgehale mat Senden.
Derib

**Derib** ass de Kënschtlernumm vum Claude de Ribaupierre, gebuer den 8. August 1944 zu La Tour-de-Peilz an der Schwäiz. Hien ass e Schwäizer Comicszeechner, an ee vun de bekanntsten an Europa. Hien ass haaptsächlech bekannt fir seng Western Comics.

Den Derib ass de Schwoer vum belsche Comicszeechner Pierre Renoy.

## Comics vum Derib
*"Yakari". D'Aventurë vum klenge Siouxbouf Yakari goufe fir d'éischt 1970 am Schwäizer Wocheblat Le Crapaud à Lunettes publizéiert, dat méi spéit "Yakari" geheescht huet. Den Zeenarist war den André Jobin, deen ënner dem Pseudonym Job geschriwwen huet.

## Um Spaweck
*Déi offiziell Websäit vum Derib
Dimitris Christofias

Den **Dimitris Christofias** (griichesch: Δημήτρης Χριστόφιας; de Virnumm gëtt och alt mat **Demetris** transkribéiert), gebuer den 29. August 1946 zu Dhikomo, am Distikt Kyrenia, haut an Nord-Zypern, a gestuerwen den 21. Juni 2019, war en zypriotesche Politiker. Hie war vum 28. Februar 2008 bis de 27. Februar 2013 Staatspresident vun der Republik Zypern.

Hie war zanter 1989 Generalsekretär vun der zypriotescher Kommunistescher Partei (AKEL). Hie gouf 24. Februar 2008 mat 53,36 % vun de Stëmmen am 2. Tour zum President vun Zypern gewielt. Virdru war e Parlamentspresident.

## Um Spaweck
Quatuor de Luxembourg

De **Quatuor de Luxembourg** ass e lëtzebuergesche Museks-Ensembel, deen aus Membere vum OPL besteet.

Si féieren haaptsächlech Wierker vun international unerkannte lëtzebuergesche Komponisten op.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Orchestergruppen
Tempus est iocundum

**Tempus est iocundum** ass e lëtzebuergesche Museksensembel, dee mëttelalterlech Musek op originalen Instrumenter spillt.

E goung ervir aus enger Grupp vu Schüler vum Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg an hirem Enseignant, dem Johny Fritz, déi zanter 1976 Al Musek geprouft hunn.

1979 huet dës Grupp sech *Ensemble de musique ancienne du Conservatoire* genannt an 1984 gouf se an *Tempus est iocundum* ëmbenannt.
### Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Orchestergruppen
United Instruments of Lucilin

**United Instruments of Lucilin** ass e lëtzebuergeschen Ensembel fir zäitgenëssesch Musek deen 1999 vun enger Grupp vu passionéierten an engagéierte Museker gegrënnt gouf. Ganz der Fërderung an der Commande vu Wierker aus dem 20. an 21. Joerhonnert gewidmet, ass United Instruments of Lucilin haut weltwäit fir seng aussergewéinlech Programmer bekannt.

Mat ronn 40 Concerten d'Joer presentéiert Lucilin eng breet Palett vu musikaleschen Evenementer, déi vun “traditionelle” Concerten iwwer Musekstheater-Produktiounen a Kannerprojeten bis zu Improvisatiouns-Sessioune reechen. 

Am Joer 2023 huet den Ensembel eng eegen onofhängeg Serie *Lucilin in the City* gestart a war och an der Philharmonie Lëtzebuerg mat senger Serie *Lucilin: Now!* vertrueden. All Joer organiséiert Lucilin d*'Luxembourg Composition Academy* an Zesummenaarbecht mam *rainy days* Festival. 

A leschter Zäit huet United Instruments of Lucilin Wierker bei Komponiste wéi dem François Sarhan, Igor C Silva, Diana Soh, Elsa Biston, Albena Petrovic-Vratchanska, Mirela Ivičević, Camille Kerger, Patrick Muller, Sina Fallahzadeh a Yang Song an Optrag ginn.

Den Ensembel fir zäitgenëssesch Musek krut am Kader vun enger Konventioun mam Kulturministère 2021 ronn 250.000&nbsp;€, fir 2022 gouf dëse Budget verduebelt. Am Projet fir de Staatsbudget 2022 huet den Ensembel eng eege *Ligne budgétaire* kritt a bis 2025 soll dee Budget progressiv op 1.250.000&nbsp;€ gehéicht ginn. Sou soll séchergestallt ginn, datt Lucilin e professionellen Orchester gëtt. Domat wär Lucilin den zweete professionellen Ensembel nieft dem OPL.

## Memberen
Den Ensembel besteet aus follgende Memberen:

* André Pons-Valdès, Gei
* Winnie Cheng, Gei
* Danielle Hennicot, Braatsch
* Olivier Sliepen, Saxophon
* Sophie Deshayes, Flütt
* Max Mausen, Klarinett
* Pascal Meyer, Piano
* Guy Frisch, Perkussioun

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Orchestergruppen

## Um Spaweck
*  Websäit vu ''United Instruments of Lucilin''
Sinfonietta

**Sinfonietta** ass e lëtzebuergesche Museksensembel. E gouf 1999 gegrënnt, a steet ënner der Leedung vum Marcel Wengler.

D'Sinfonietta bréngt virun allem lëtzebuergesch zäitgenëssesch Kompositiounen an der Uropféierung op d'Bün, z.&nbsp;B. Gedichter vun der Anise Koltz vun 1959 an der Vertounung vum Komponist Pierre Even, fir eng Sopran-Stëmm an Orchester (Mondorf, 2007).

Virun allem konzentréiert d'Sinfonietta sech op d'Uropféierung vun de Wierker vun den Gewënner vum lëtzebuergesche *"Kompositionswettbewerb für Neue Musik"*, dee vun der lëtzebuergescher Sektioun LGNM "Luxemburg Music Center" all Joer organiséiert an international ausgeschriwwe gëtt.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Orchestergruppen
Dominikanesch Republik

D**'Dominikanesch Republik**, op Spuenesch *República Dominicana*, ass en Inselstaat op der Insel Hispaniola, an de Groussen Antillen tëscht dem Atlantik an der Karibik. En ëmfaasst den Osten an d'Mëtt vun der Insel, wärend de westlechen Deel zum Staat Haiti gehéiert. D'Haaptstad vun der Dominikanescher Republik ass Santo Domingo.

## Geographie

## Geschicht

## Politik

## Sproochen
Déi offiziell Sprooch ass Spuenesch. An der Dominikanescher Republik liewe vill Leit mat haitianesche Wuerzelen, déi haitianescht Kreolesch an deelweis och Franséisch schwätzen. Am Nordoste vum Land lieft an der Stad Samaná eng engleschsproocheg Minoritéit vun ongeféier 8.000 Leit. Dobäi handelt et sech ëm d'Nokomme vu fréiere Sklaven aus den USA, déi sech 1824 do néiergelooss hunn. Am Süden ëm San Pedro de Macorís gëtt et och eng engleschsproocheg Minoritéit.

Déi spuenesch Sprooch, déi an der Dominikanescher Republik geschwat gëtt, ënnerscheet sech a ville Punkte vun där a Spuenien an huet eng Rei Ausdréck aus dem Spuenesche vun der Kolonialzäit bäibehalen. Op där anerer Säit ass d'Sprooch staark mat angloamerikaneschen Ausdréck vermëscht.

## Um Spaweck
Embryo

En **Embryo** ass e Liewewiesen an der fréier Form vun der Entwécklung. D'Wëssenschaft déi sech mat der embryonaler Entwécklung beschäftegt ass d'Embryologie.

Beim Mënsch gëtt en Embryo no der Entwécklung vun de bannenzegen Organer, vun der néngter Schwangerschaftswoch un, Fötus genannt.
An der Embryonalperiod, déi vun der drëtter bis déi néngte Woch dauert, entwéckele sech d'Organer an d'Gewief. Wärend dëser Zäit ass den Embryo besonnesch ufälleg géintiwwer Aflëss déi schiedege kënnen. Et ass eng zimmlech kritesch Entwécklungsphase.

Bei den Déiere gëtt den Organismus, dee sech aus enger befruchter Eezell (Zygot) entwéckelt, Embryo genannt, soulaang en nach am Mammendéier oder an der Schuel vum Ee ass.

Bei de Planze besteet den Embryo aus der Keimwuerzel (Radicula), der Sprossknosp (Plumula) an dem Keimblat (Kotyledon).

## Um Spaweck
Visa (Dokument)

E **Visa** ass en Dokument, dat vun den Autoritéite vun engem Land erausgi gëtt, an dat et enger Persoun erlaabt, formell unzefroen, an dat Land fir eng bestëmmten Zäit an ënner bestëmmten Oploen (z.&nbsp;B. déi, net däerfen do ze schaffen) anzereesen. E gëtt gewéinlech an e Pass gepecht oder gestempelt, heiansdo och op engem separate Pabeier ausgestallt.

Déi meescht Länner verlaange vun de Bierger vun engem anere Land, datt s'e gëltege Pass an e Visa hunn, fir duer kënnen anzereesen. Ausname gëllen z.&nbsp;B. fir d'Bierger vu Memberstaate vun der Europäescher Unioun (EU), déi kee Pass an och kee Visa brauchen, fir an en anere Memberstaat ze reesen.

Déi meescht Länner vun der EU (Ausnam: Bulgarien, Rumänien, Zypern an Irland) stelle fir Bierger aus Drëttstaaten e Kollektivvisa aus, de sougenannte **Schengen-Visa**, an deen et erlaabt, an all Länner vun der Schengen-Zon kënnen ze reesen.

Visae sinn z'ënnerscheede vun enger Carte de séjour oder enger Carte de résident, déi et Auslänner erlaben, hire Wunnsëtz an engem anere Land ze hunn.

Zu Lëtzebuerg gouf d'Obligatioun fir Auslänner, e Visa unzefroen, fir an d'Land eran ze kommen, mam Gesetz vum 28. Oktober 1920 *destiné à endiguer l'affluence exagérée d'étrangers sur le territoire du Grand-Duché* eng éischt Kéier agefouert. Dat Gesetz gouf 2008 ofgeschaaft an duerch en neit ersat, dat zanterhier schonn e puermol ugepasst gouf.

## Um Spaweck
*Loi du 28 octobre 1920 destinée à endiguer l'affluence exagérée d'étrangers sur le territoire du Grand-Duché.
*Loi du 29 août 2008 sur la libre circulation des personnes et l'immigration
Sauerbréck zu Gilsdref

D**'Sauerbréck zu Gilsdref** ass eng Bréck iwwer d'Sauer, déi den Zentrum vu Gilsdref mat der Nationale 17 verbënnt. Iwwer d'Bréck féiert den CR356.

Et ass eng Boubréck, déi am arméierte Bëtong gebaut ass a mat Permangen aus dem Sauerdall agekleet ass. Se huet dräi Béi an ass ronn 90 Meter laang.

Um rietse Bréckepilier ass eng Plack ubruecht, déi den Héichwasserstand vum 12. Januar 1993 uweist.
Herve

**Herve**, op Wallounesch *Heve*, ass eng belsch Stad a Gemeng an der Provënz Léck. 
## Geographie
Si läit an direkter Linn 8&nbsp;km vu Verviers a 17&nbsp;km vu Léck ewech. Herve ass d'Haaptstad vum Pays de Herve.

Den Zentrum vun Herve läit op enger Héicht vun 290 Meter, op der Kiercheplaz.

Herve ass un d'Stroossennetz ugeschloss iwwer d'Nationale 3 déi vu Léck op d'däitsch Grenz, an da weider iwwer d'Bundestrooss 264 op Oochen féiert, an iwwer d'Nationale 627 vun Herve op Moelingen.

Fréier hat d'Stad och en Uschloss un d'Eisebunnsnetz iwwer d'Linn38 déi vu Chênée op Plombières gefouert huet. Hautdesdaags féiert iwwer déi Streck e RAVeL.

#### Uertschaften an der Gemeng

Battice, Bolland, Bruyères, Chaineux, Charneux, Grand-Rechain, Herve, José, Julémont, Manaihant an Xhendelesse.

#### Kuckeswäertes
##### Déi sechs Bueren

Déi sechs Bueren, op Wallounesch *Lu Six Batches*, ass eng Konstruktioun aus 6 stengen Träch, vun deene jiddweree säin Numm huet, an der Legend no ee bestëmmten Zweck hat:

* ***Lu batch à djvas***: fir d'Päerd ze dränken
* ***Lu batch à pourcès***: fir d'Schwäin ze wäschen
* ***Lu grand batch***: fir d'Wäschfraen
* ***Lu p'tit batch***: fir d'Träipen ze botzen
* ***Lu reû batch***: fir den Hausgebrauch
* ***Lu batch Lecomte***: dat bescht Waasser. Der So no krut den Trach säin Numm vun der Famill Lecomte déi nëmmen aus deem Buer hiert Waasser soll geholl hunn.

##### D'Kierch mat dem verdréinten Tuerm
D'Kierch *Saint Jean-Baptiste* gouf am 17. Joerhonnert gebaut. De befestegten Tuerm, deem seng Mauren tëscht 2,5 bis 3 Meter déck sinn, ass aus dem 13. Joerhonnert an huet fréier zu der Festung vun Harve gehéiert. En ass 49 Meter héich, an en huet eng verdréint Daachspëtz.

D'Kierch gouf de 15. Mäerz 1934 als Monument klasséiert.






## Um Spaweck
Les Tartines

**Les Tartines** ass eng Fielsformatioun am Dall vun der Ourthe um rietsen Uwänner vum Floss.

Dës Formatioun krut hiren Numm well ronn eng hallef Dose Leeë wéi Schmieren aus der Fielswand erauskucken.

Si sinn ze gesinn wann een iwwer d'Nationale 633 vu Comblain op Poulseur fiert op der rietser Säit vun der Strooss.

Ganz no dobäi kënnt ee wann een zu Pont de Scay duerch d'Rue de la Gare weider laanscht déi al Gare vu Comblain-au-Pont trëppelt. No ronn 100 Meter gesäit een déi éischt *Tartine* aus der Fielswand erauskucken.
Gare Comblain-au-Pont

D**'Gare vu Comblain-au-Pont** ass eng Gare op der belscher Eisebunnslinn 43, déi vu Léck op Marloie féiert.

An der Gare hale keng Zich méi. D'Passagéier kréien en Zuch op der Gare vu Rivage, déi 1,5&nbsp;km dovun ewech läit.

Wéi een op ale Postkaarte ka gesinn, louche fréier op d'mannst 5 Rangéier- an Ofstellgleiser an der Gare. 
## Um Spaweck
Gare Rivage

D**'Gare vu Rivage** ass eng Gare op de belschen Eisebunnslinnen 43 (Léck-Jemelle) an 42 (Rivage-Gouvy).

Eng ronn 200 Meter no der Gare wann ee vu Léck kënnt deele sech d'Gleiser. Iwwer den Y féiert eng kleng Stroossebréck, an direkt duerno ass op der Streck fir op Gouvy de klengen Tunnel vu Rivage an a Richtung Hamoir d'Bréck iwwer d'Amblève.

Nopeschgare sinn an Direktioun Léck d'Gare vu Chanxe an där keng Zich mei halen an direkt duerno d'Gare vu Poulseur déi nach op ass. An Direktioun Gouvy ass déi éischt Gare déi vu Liotte an där och keng Zich méi halen an dann direkt duerno déi vun Aywaille, an an Direktioun Jemelle déi vu Comblain-au-Pont, déi och keen Trafic méi huet, an dann duerno déi vun Hamoir.

## Um Spaweck
Zéng

Déi natierlech Zuel **Zéng** (10) ass d'Nofollgerin vun der Néng an d'Virgängerin vun der Eelef. Et ass eng zesummegesat gerued Zuel an s'ass d'Basis vum Dezimalsystem.
## Mathematik
Dat réimescht Zeeche fir d'Zéng ass **X**.

D'Zéng ass déi fënneft Dräieckszuel no der Sechs a virun der Fofzéng.

E Polygon mat zéng Säiten ass en Dekagon, eng Zesummesetzung vun zéng Saachen (meeschtens Joren) ass eng Dekad an den Zéngkampf gëtt och nach Dekathlon (oder Decathlon) genannt.

## Naturwëssenschaft

Am Periodesystem vun den Elementer an der Chimie ass d'Zéng  d'Uerdnungszuel vum Neon. Déi 10. Grupp vum Periodesystem (och nach Néckelgrupp genannt), ass déi 10. Grupp (Kolonn) vum Periodesystem vun den Elementer.

De Begrëff Dekan beschreift eng Moleküll, déi aus zéng Kuelestoffatomer besteet.

De Messier 10 (och als NGC **6254** bezeechent) ass en hellen oppene Stärekoup am Stärebild Schlaangendréier. 

Den NGC 10 ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Sculptor. Am Joer 2011 gouf an dëser Galaxie eng Supernova observéiert.

## Aneres

Den Zéngt oder **Zéngten** (**Kierchenzéngten**, la: *decenia*, fr: *dîme*, en: *tithe*) war eng zéngprozenteg traditionell Steier un eng reliéis (z.&nbsp;B. Tempel, Kierch) souwéi weltlech (Kinnek, Grondhär) Institutioun. Déi Steier war schonn am Altertum a verschiddene Kulture bekannt, a war iwwer d'Mëttelalter an d'Neizäit am Gebrauch.

## Um Spaweck
Natierlech Zuel

Eng **natierlech Zuel** ass eng Zuel, déi benotzt gëtt fir ze zielen: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10 asw.
Dacks gëtt och d'Null (0) matgezielt.

Den Ensembel vun den natierlechen Zuelen gëtt mat \mathbb{N} bezeechent.

## Kuckt och
* Ganz Zuel
* Rational Zuel
* Reell Zuel

## Um Spaweck
Eelef

Déi natierlech Zuel **Eelef** (11) ass d'Nofollgerin vun der Zéng an d'Virgängerin vun der Zwielef. Et ass déi klengst Primzuel mat zwou Stellen am Dezimalsystem an déi fënneft tëscht der Siwen an der Dräizéng. Et ass eng ongerued Zuel.

Dat réimescht Zeeche fir d'Eelef ass **XI**.

## Naturwëssenschaft
Am Periodesystem vun den Elementer an der Chimie ass d'Eelef d'Uerdnungszuel vum Natrium.

De Wëllintekoup, och als **[[Messier-Katalog|Messier]] 11** bezeechent, ass en hellen oppene Stärekoup am Stärebild Scutum. Den NGC 11 ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Andromeda.

## Aneres
* De Buschtaf K, ass den eelefte Buschtaf am laténgeschen Alphabet.
* All Joer fänkt den däitsche Karneval den "Eelefte vum Eeleften um Eelef Auer Eelef" un an dauert bis Äschermëttwoch, soudatt dacks vun der "fënnefter Joreszäit" geschwat gëtt.
* Hockey ass eng Ekippesportaart bei där zwou Mannschafte géinteneen untrieden. All Ekipp besteet aus eelef Spiller. Foussball ass e Ballspill bei deem zwou Ekippe vu jeeweils eelef Spiller openeentreffen.

## Kuckt och
* Eelefmeter
* Kepler-11
* Pioneer 11
* Gasmaschinn Nr.11 Déifferdeng

## Um Spaweck
Zwielef

Déi natierlech Zuel **Zwielef** (12) ass d'Nofollgerin vun der Eelef an d'Virgängerin vun der Dräizéng. Et ass eng zesummegesat Zuel a si ass gerued.
## Mathematik
D'Zwielef ass eng abundant Zuel, well d'Zomm vun den Zuelen duerch déi se sech deele léisst, Deeler genannt, (1+2+3+4+6=16>12) méi grouss ass wéi se selwer.

Dat réimescht Zeeche fir d'Zwielef ass **XII**.

Den Duodezimalsystem (vum Laténgeschen *duodecim*, "zwielef") ass e Stellewäertsystem mat der Basis 12.

E Polygon mat zwielef Säiten an zwielef Ecker ass en Dodekagon.

## Naturwëssenschaft
Am Periodesystem vun den Elementer an der Chimie ass d'Zwielef d'Uerdnungszuel vum Magnesium.

De Messier 12 (och *NGC 6218* genannt) ass e helle Kugelstärekoup am Stärebild Ophiuchus. Den NGC 12 ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Pisces.

Den Numm Zwieleffangerdaarm geet op den griicheschen Dokter Herophilus aus der Antikitéit zeréck. Hien huet d'Längt vun deem Deel vum Daarm bei den Déieren op eng Breet vun zwielef Fangere geschat. Dat laténgescht Wuert *duodenum* kënnt vum algriichesche Wuert *dodekadaktulus*, dat "12 Fanger breet" bedeit.

## Aneres
Besonnesch am Handel schwätzt ee bei zwielef gläichaartege Saachen, déi zesummegefaasst ginn, vun enger *[[Dosen]]* (vum Mëttelhéichdäitschen *tozen).* Der Dose läit den Duodezimalsystem zugrond, dee géintiwwer dem Dezimalsystem de Virdeel huet, datt 12 duerch 2, 3, 4 a 6 gedeelt ka ginn (10 just duerch 2 a 5).

Den Europafändel besteet aus engem Kranz vun zwielef gëllene fënnefzackege Stären, déi sech net beréieren an déi virun engem bloen (azurfaarwegen) Hannergrond duergestallt sinn. Traditionell ass e Bild mat zwielef Stären d'Symbol vun der Vollkommenheet.

Déi zwielef lëtzebuergesch Kantone sinn eng regional Andeelung an där d'Gemengen zesummegefaasst sinn. 

Holland ass an zwielef **Provënzen** (hollännesch: *Provincies*) agedeelt.

## Um Spaweck
Giro d'Oro

De **Giro d'Oro** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an italieenescher Regioun Trentino-Südtiroul gefuer gëtt.

Vun 1983 bis 1995 war de Giro d'Oro eng Amateurs-Course.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

No 2008 gouf d'Course net méi organiséiert.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Giro d'Oro'' 
* Resultater vum ''Giro d'Oro'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Canton d'Alençon-1

De **Canton d'Alençon-1** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Alençon, am Departement Orne an der Regioun Normandie.

## Gemengen am Kanton
* en Deel vun Alençon
* Cérisé
Canton de La Ferté-Macé

De **Canton de La Ferté-Macé** ass eng franséisch administrativ Andeelung an den Arrondissementer Alençon an Argentan, am Departement Orne an der Regioun Normandie.

## Gemengen am Kanton
* Banvou
* Beauvain
* Bellou-en-Houlme
* La Coulonche
* Dompierre
* Échalou
* La Ferrière-aux-Étangs
* La Ferté-Macé
* Lonlay-le-Tesson
* Messei
* Les Monts d'Andaine
* Saint-André-de-Messei
* Saires-la-Verrerie
Canton d'Argentan-Est

De **Canton d'Argentan-Est** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Argentan, am Departement Orne an der Regioun Normandie.

## Gemengen am Kanton
 
| Argentan || align="right" | 16&nbsp;596 || align="right" | 61200 || align="right" | 61006
|-
| Aunou-le-Faucon || align="right" | 243 || align="right" | 61200 || align="right" | 61014
|-
| Juvigny-sur-Orne || align="right" | 71 || align="right" | 61200 || align="right" | 61212
|-
| Sai || align="right" | 230 || align="right" | 61200 || align="right" | 61358
|-
| Sévigny || align="right" | 352 || align="right" | 61200 || align="right" | 61472
|-
| Urou-et-Crennes || align="right" | 662 || align="right" | 61200 || align="right" | 61496
|}
Canton d'Argentan-Ouest

De **Canton d'Argentan-Ouest** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Argentan, am Departement Orne an der Regioun Normandie.

## Gemengen am Kanton
 
| Argentan || align="right" | 16&nbsp;596 (1)|| align="right" | 61200 || align="right" | 61006
|-
| Commeaux || align="right" | 118 || align="right" | 61200 || align="right" | 61114
|-
| Fontenai-sur-Orne || align="right" | 277 || align="right" | 61200 || align="right" | 61173
|-
| Moulins-sur-Orne || align="right" | 342 || align="right" | 61200 || align="right" | 61298
|-
| Occagnes || align="right" | 532 || align="right" | 61200 || align="right" | 61314
|-
| Sarceaux || align="right" | 845 || align="right" | 61200 || align="right" | 61462
|}
Canton d'Écouché

De **Canton d'Écouché** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Argentan, am Departement Orne an der Regioun Normandie.

## Gemengen am Kanton
 
| Avoine || align="right" | 227 || align="right" | 61150 || align="right" | 61020
|-
| Batilly || align="right" | 150 || align="right" | 61150 || align="right" | 61027
|-
| Boucé || align="right" | 619 || align="right" | 61570 || align="right" | 61055
|-
| La Courbe || align="right" | 54 || align="right" | 61150 || align="right" | 61127
|-
| **[[Écouché]]** || align="right" | 1&nbsp;390 || align="right" | 61150 || align="right" | 61153
|-
| Fleuré || align="right" | 234 || align="right" | 61200 || align="right" | 61170
|-
| Goulet || align="right" | 304 || align="right" | 61150 || align="right" | 61194
|-
| Joué-du-Plain || align="right" | 203 || align="right" | 61150 || align="right" | 61210
|-
| Loucé || align="right" | 85 || align="right" | 61150 || align="right" | 61236
|-
| Montgaroult || align="right" | 304 || align="right" | 61150 || align="right" | 61285
|-
| Rânes || align="right" | 964 || align="right" | 61150 || align="right" | 61344
|-
| Saint-Brice-sous-Rânes || align="right" | 155 || align="right" | 61150 || align="right" | 61371
|-
| Saint-Ouen-sur-Maire || align="right" | 112 || align="right" | 61150 || align="right" | 61441
|-
| Sentilly || align="right" | 139 || align="right" | 61150 || align="right" | 61468
|-
| Serans || align="right" | 216 || align="right" | 61150 || align="right" | 61470
|-
| Sevrai || align="right" | 209 || align="right" | 61150 || align="right" | 61473
|-
| Tanques || align="right" | 171 || align="right" | 61150 || align="right" | 61479
|-
| Vieux-Pont || align="right" | 204 || align="right" | 61150 || align="right" | 61503
|}
Canton d'Exmes

De **Canton d'Exmes** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Argentan, am Departement Orne an der Regioun Normandie.

## Gemengen am Kanton
 
| Avernes-sous-Exmes || align="right" | 76 || align="right" | 61310 || align="right" | 61019
|-
| Le Bourg-Saint-Léonard || align="right" | 382 || align="right" | 61310 || align="right" | 61057
|-
| La Cochère || align="right" | 138 || align="right" | 61310 || align="right" | 61110
|-
| Courménil || align="right" | 100 || align="right" | 61310 || align="right" | 61131
|-
| **[[Exmes]]** || align="right" | 350 || align="right" | 61310 || align="right" | 61157
|-
| Fel || align="right" | 252 || align="right" | 61160 || align="right" | 61161
|-
| Ginai || align="right" | 87 || align="right" | 61310 || align="right" | 61190
|-
| Omméel || align="right" | 103 || align="right" | 61160 || align="right" | 61315
|-
| Le Pin-au-Haras || align="right" | 366 || align="right" | 61310 || align="right" | 61328
|-
| Saint-Pierre-la-Rivière || align="right" | 171 || align="right" | 61310 || align="right" | 61449
|-
| Silly-en-Gouffern || align="right" | 465 || align="right" | 61310 || align="right" | 61474
|-
| Survie || align="right" | 156 || align="right" | 61310 || align="right" | 61477
|-
| Villebadin || align="right" | 133 || align="right" | 61310 || align="right" | 61504
|}
Canton de Flers-Nord

De **Canton de Flers-Nord** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Argentan, am Departement Orne an der Regioun Normandie.

## Gemengen am Kanton
 
| Aubusson || align="right" | 335 || align="right" | 61100 || align="right" | 61011
|-
| La Bazoque || align="right" | 192 || align="right" | 61100 || align="right" | 61030
|-
| Caligny || align="right" | 870 || align="right" | 61100 || align="right" | 61070
|-
| Cerisy-Belle-Étoile || align="right" | 688 || align="right" | 61100 || align="right" | 61078
|-
| Flers || align="right" | 16&nbsp;947 || align="right" | 61100 || align="right" | 61169
|-
| Montilly-sur-Noireau || align="right" | 763 || align="right" | 61100 || align="right" | 61287
|-
| Saint-Georges-des-Groseillers || align="right" | 3&nbsp;259 || align="right" | 61100 || align="right" | 61391
|}
Canton de Flers-Sud

De **Canton de Flers-Sud** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Argentan, am Departement Orne an der Regioun Normandie.

## Gemengen am Kanton
 
| La Chapelle-au-Moine || align="right" | 633 || align="right" | 61100 || align="right" | 61094
|-
| La Chapelle-Biche || align="right" | 480 || align="right" | 61100 || align="right" | 61095
|-
| Flers || align="right" | 16&nbsp;947 (1)|| align="right" | 61100 || align="right" | 61169
|-
| La Lande-Patry || align="right" | 1&nbsp;757 || align="right" | 61100 || align="right" | 61218
|-
| Landigou || align="right" | 439 || align="right" | 61100 || align="right" | 61221
|-
| Landisacq || align="right" | 750 || align="right" | 61100 || align="right" | 61222
|-
| Saint-Paul || align="right" | 560 || align="right" | 61100 || align="right" | 61443
|-
| La Selle-la-Forge || align="right" | 1&nbsp;277 || align="right" | 61100 || align="right" | 61466
|}
Canton du Merlerault

De **Canton du Merlerault** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Argentan, am Departement Orne an der Regioun Normandie.

## Gemengen am Kanton
 
| Les Authieux-du-Puits || align="right" | 72 || align="right" | 61240 || align="right" | 61017
|-
| Champ-Haut || align="right" | 54 || align="right" | 61240 || align="right" | 61088
|-
| Échauffour || align="right" | 764 || align="right" | 61370 || align="right" | 61150
|-
| La Genevraie || align="right" | 118 || align="right" | 61240 || align="right" | 61188
|-
| Lignères || align="right" | 50 || align="right" | 61240 || align="right" | 61225
|-
| Ménil-Froger || align="right" | 64 || align="right" | 61240 || align="right" | 61264
|-
| Le Ménil-Vicomte || align="right" | 42 || align="right" | 61240 || align="right" | 61272
|-
| **[[Le Merlerault]]** || align="right" | 960 || align="right" | 61240 || align="right" | 61275
|-
| Nonant-le-Pin || align="right" | 617 || align="right" | 61240 || align="right" | 61310
|-
| Planches || align="right" | 201 || align="right" | 61370 || align="right" | 61330
|-
| Saint-Germain-de-Clairefeuille || align="right" | 164 || align="right" | 61240 || align="right" | 61393
|-
| Sainte-Gauburge-Sainte-Colombe || align="right" | 1&nbsp;245 || align="right" | 61370 || align="right" | 61389
|}