open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Slawesch Verdeedegung

D**'Slawesch Verdeedegung** ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Zouene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner de Schlësselen D10 bis D19 klassifizéiert.

D'Slawesch Verdeedegung fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. d4 d5**
:**2. c4 c6**

## Varianten
### Haaptvariant
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3

#### Tschebanenko-Variant
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 a6

#### Ugehollent Slawesch
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4

##### Alapin-Variant
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4

:1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4 Lf5 (Tschechesch Variant)
::1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4 Lf5 6. e3 (Hollännesch Variant)
::1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4 Lf5 6. Se5 (Krause-Ugrëff)
::1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4 Lf5 6. Sh4
:1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4 Lg4 (Steiner-Variant)
:1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4 Sa6 (Smyslov-Variant)

##### Geller-Gambit
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. e4

##### Aljechin-Variant
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. e3

#### Schlechter-Variant
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 g6

### Argentinesch Variant
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sc3 dxc4

### Winawer-Géigegambit
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sc3 e5

### Austauschvariant
* 1. d4 d5 2. c4 c6 3. cxd5 cxd5

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass d'Slawesch Verdeedegung ënner de Schlësselen D10 bis D19 klassifizéiert.
* D10: 1. d4 d5 2. c4 c6
* D11: 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3
* D12: 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. e3 Lf5
* D13: 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. cxd5 cxd5
* D14: 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. cxd5 cxd5 5. Sc3 Sc6 6. Lf4 Lf5
* D15: 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3
* D16: 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4
* D17: 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4 Lf5
* D18: 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4 Lf5 6. e3
* D19: 1. d4 d5 2. c4 c6 3. Sf3 Sf6 4. Sc3 dxc4 5. a4 Lf5 6. e3 e6 7. Lxc4 Lb4 8. 0-0

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Ugehollt Dammegambit

D**'Ugehollent Dammegambit** ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Zouene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner de Schlësselen D20 bis D29 klassifizéiert.

D'Ugehollent Dammegambit fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. d4 d5**
:**2. c4 dxc4**

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass d'Ugehollent Dammegambit ënner de Schlësselen D20 bis D29 klassifizéiert.
* D20: 1. d4 d5 2. c4 dxc4
* D21: 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Sf3
* D22: 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Sf3 a6
* D23: 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Sf3 Sf6
* D24: 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Sf3 Sf6 4. Sc3
* D25: 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Sf3 Sf6 4. e3
* D26: 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Sf3 Sf6 4. e3 e6
* D27: 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Sf3 Sf6 4. e3 e6 5. Lxc4 c5 6. 0-0 a6
* D28: 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Sf3 Sf6 4. e3 e6 5. Lxc4 c5 6. 0-0 a6 7. De2
* D29: 1. d4 d5 2. c4 dxc4 3. Sf3 Sf6 4. e3 e6 5. Lxc4 c5 6. 0-0 a6 7. De2 b5 8. Lb3 Lb7

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Ravi Shankar

De **Ravi Shankar**, op Bengalesch রবি শংকর *Rabi Śaṃkar*, gebuer de 7. Abrëll 1920 zu Varanasi als *Robindro Shaunkor Chowdhury*, a gestuerwen den 11. Dezember 2012 zu San Diego (Vereenegt Staaten), war en indesche Sitarspiller a Komponist.

Hien ass de Papp vun de Sängerinnen Norah Jones an Anoushka Shankar.

## Discographie

## Um Spaweck
Manuel Rivera-Ortiz

De **Manuel Rivera-Ortiz**, gebuer den 23. Dezember 1968 zu Pozo Hondo, Guyama, Puerto Rico, ass en US-amerikanesche Fotograf.

2007 gouf hie mam Artist of the Year Präis - Arts and Cultural Council for Greater Rochester ausgezeechent.

## Um Spaweck

* Déi offiziell Manuel Rivera-Ortiz Säit
Wigald Boning

De **Wigald Andreas Boning**, gebuer den 20. Januar 1967 zu Wildeshausen bei Oldenburg, ass en däitsche Komiker, Moderateur, Komponist, Museker an Auteur.

## Um Spaweck
Antoaneta Stefanowa

D**'Antoaneta Stefanowa**, op Bulgaresch Антоанета Стефанова, gebuer den 19. Abrëll 1979 zu Sofia, ass eng bulgaresch Schachspillerin.

Den Titel vum Groussmeeschter krut si am Joer 2002.

Hir aktuell Elo-Zuel läit bei 2560  an hir maximal erreechte bei 2560; domat ass si déi stäerkst bulgaresch Schachspillerin an ass op Plaz 5 vun der Fraeweltranglëscht  an op Plaz 382 vun der Männerweltranglëscht .

## Um Spaweck
Alfred Sisley

Den **Alfred Sisley**, gebuer den 30. Oktober 1839 zu Paräis, a gestuerwen den 29. Januar 1899 zu Moret-sur-Loing (Arrondissement Fontainebleau), war e franséischen impressionistesche Moler.

Vun 1862 un hat hie Kontakt mat de Vertrieder vum Impressionismus, besonnesch mam Claude Monet an dem Auguste Renoir.

Am Juni 1866 huet hie sech mat der Eugènie Lescouezec bestuet mat där hien zwee Kanner kritt huet. Den Auguste Renoir huet 1868 de bekannten Tableau "Les Fiancés" (och nach "le Ménage Sisley" genannt) vun der Koppel Sisley gemoolt.

## Um Spaweck
Zitrouneblat

D**'Zitrouneblat** (*Gonepteryx rhamni*) ass e Päiperlek aus der Famill vun de Pieridae.

Op Lëtzebuergesch gëtt en *Zitrouneblat* genannt, op Däitsch *Zitronenfalter*, op Franséisch *Citron* an op Englesch *Common brimstone*.


(MHNT) Gonepteryx rhamni - Préserville France - male dorsal.jpg|*Gonepteryx rhamni* ♂ 
(MHNT) Gonepteryx rhamni - Préserville France - male ventral.jpg|*Gonepteryx rhamni* ♂ △
(MHNT) Gonepteryx rhamni - Foret de Bouconne France - female dorsal.jpg|*Gonepteryx rhamni* ♀
(MHNT) Gonepteryx rhamni - Foret de Bouconne France - female ventral.jpg |*Gonepteryx rhamni* ♀ △


D'Zitrouneblat huet giel boufërmeg Flilleke mat enger Spanwäit vu 50 bis 55 Millimeter. D'Männercher si staark giel gefierft, d'Weibercher éischter blatzeg gréngelzeg-wäiss, woufir déi och op en éischte Bléck gär mam Kabespäipel verwiesselt ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Dagfalteren zu Lëtzebuerg
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Insektennimm

## Um Spaweck

* Lepiforum e. V. Taxonomie a Fotoen
Xu Yuhua

D**'Xu Yuhua**, op Chineesesch 許昱華 / 许昱华 *Xǔ Yùhua*, gebuer den 29. Oktober 1976 zu Jinhua, ass eng chineesesch Schachspillerin. Den Titel vum Groussmeeschter krut si am Joer 2007.

Hir aktuell Elo-Zuel läit bei 2488  an hir maximal erreechte bei 2517; domat ass si op Plaz 19 vun der Fraeweltranglëscht  an op Plaz 917 vun der Männerweltranglëscht .
Alexandra Konstantinowna Kostenjuk

D**'Alexandra Konstantinowna Kostenjuk**, op Russesch Александра Константиновна Костенюк, gebuer den 23. Abrëll 1984 zu Perm, ass eng russesch Schachspillerin. Zanter dem September 2008 ass si amtéierend Schachweltmeeschterin. Den Titel vum Groussmeeschter krut si am Joer 2004.

Hir aktuell Elo-Zuel läit bei 2519  an hir maximal erreechte bei 2540; domat ass si op Plaz 11 vun der Fraeweltranglëscht  an op Plaz 641 vun der Männerweltranglëscht .

## Um Spaweck
Zhu Chen

D**'Zhu Chen**, op Chineesesch 諸宸 / 诸宸 *Zhū Chén*, gebuer de 16. Mäerz 1976 zu Wenzhou, ass eng chineesesch Schachspillerin a war Schachweltmeeschterin vun 2001 bis 2004. Den Titel vum Groussmeeschter krut si am Joer 2001. Haut spillt si fir Katar.

Hir aktuell Elo-Zuel läit bei 2476  an hir maximal erreechte bei 2548; domat ass si op Plaz 25 vun der Fraeweltranglëscht  an op Plaz 1032 vun der Männerweltranglëscht .

## Um Spaweck
Zentrum (Schach)

Als **Zentrum** bezeechent ee beim Schachspill déi véier Felder an der Mëtt vum Schachbriet d4, d5, e4, e5. Vereenzelt ginn d'Felder c3, c4, c5, c6, d3, d6, e3, e6, f3, f4, f5, f6 als *erweidert Zentrum* bezeechent.

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Humpy Koneru

D**'Humpy Koneru**, op Telugu కోనేరు హంపీ, gebuer den 31. Mäerz 1987 zu Gudivada bei Vijayawada, Andhra Pradesh, ass eng indesch Schachspillerin. Den Titel vum Groussmeeschter krut si am Joer 2002.

Hir aktuell Elo-Zuel läit bei 2600  an hir maximal erreechte bei 2623; domat ass si déi bescht indesch Schachspillerin an ass op Plaz 2 vun der Fraeweltranglëscht  an op Plaz 216 vun der Männerweltranglëscht .

## Um Spaweck
Tatjana Anatoljewna Kossinzewa

D**'Tatjana Anatoljewna Kossinzewa**, op Russesch: Татьяна Анатольевна Косинцева, gebuer den 11. Abrëll 1986 zu Archangelsk, ass eng russesch Schachspillerin. Den Titel vum Groussmeeschter krut si am Joer 2009.

Hir aktuell Elo-Zuel läit bei 2581  an hir maximal erreechte bei 2581; domat ass si déi bescht russesch Schachspillerin an ass op Plaz 4 vun der Fraeweltranglëscht  an op Plaz 285 vun der Männerweltranglëscht .

## Um Spaweck
Oppositioun (Schach)

D**'Oppositioun** am Schachspill ass eng Positioun, an där sech déi zwéi Kinneken an engem bestëmmten Ofstand géigeniwwerstinn.
Eisebunnsstreck Athus-Meuse

D**'Eisebunnsstreck Athus-Meuse** ass de geleefegen Numm fir d'Strecken Athus-Bertrix a Bertrix-Dinant.

Si ass nieft der Streck Namouer-Arel d'Haaptachs an de belschen Ardennen.
Marie Sebag

D**'Marie Rachel Sebag**, gebuer de 15. Oktober 1986 zu Paräis, ass eng franséisch Schachspillerin. Den Titel vum Groussmeeschter krut si am Joer 2008.

Hir aktuell Elo-Zuel läit bei 2519  an hir maximal erreechte bei 2533; domat ass si déi bescht franséisch Schachspillerin an ass op Plaz 10 vun der Fraeweltranglëscht  an op Plaz 638 vun der Männerweltranglëscht .

## Um Spaweck
Ketewan Arachamia-Grant

D**'Ketewan Arachamia-Grant**, gebuer den 19. Juli 1968 zu Otschamtschire, Abchasesch ASSR, Georgesch SSR, Sowjetunioun als *Ketewan Arachamia*, op Georgesch ქეთევან არახამია, ass eng georgesch Schachspillerin. Den Titel vum Groussmeeschter krut si am Joer 2008.

Hir aktuell Elo-Zuel läit bei 2451  an hir maximal erreechte bei 2506; domat ass si déi bescht schottesch Schachspillerin an ass op Plaz 40 vun der Fraeweltranglëscht  an op Plaz 1303 vun der Männerweltranglëscht .

## Um Spaweck
Tornike Sanikidse

Den **Tornike Sanikidze**, op Georgesch თორნიკე სანიკიძე, gebuer den 1. Januar 1989, ass e georgesche Schachspiller, deen an der Saison 2009/2010 fir *Le Cavalier Differdange* gespillt huet. Den Titel vum Groussmeeschter krut hien am Joer 2008.

Seng aktuell Elo-Zuel läit bei 2576  a seng maximal erreecht bei 2615; domat ass hien den néngtstäerkste georgesche Schachspiller an ass op Plaz 300 vun der Weltranglëscht .

## Um Spaweck

* Den Tornike Sanikidze beim Weltschachbond FIDE
Wëllem I. vun Holland

*Wëllem I. vun Holland (1772-1843), Kinnek vun Holland a Groussherzog vu Lëtzebuerg (1815-1840).
*Wëllem I. vun Holland (ëm 1170-1222), Grof vun der fréierer Grofschaft Holland.

## Um Spaweck
Nadejda Anatoljewna Kossinzewa

D**'Nadejda Anatoljewna Kossinzewa**, op Russesch: Надежда Анатольевна Косинцева, gebuer de 14. Januar 1985 zu Archangelsk, ass eng russesch Schachspillerin.

Hir aktuell Elo-Zuel läit bei 2576  an hir maximal erreechte bei 2576; domat ass si déi zweetbeschte russesch Schachspillerin an ass op Plaz 5 vun der Fraeweltranglëscht  an op Plaz 307 vun der Männerweltranglëscht .

## Um Spaweck
Kossinzewa

**Kossinzewa** ass d'weiblech Form vum Familljennumm **[[Kossinzew]]**.
* Nadejda Anatoljewna Kossinzewa (* 1985), russesch Schachspillerin.
* Tatjana Anatoljewna Kossinzewa (* 1986), russesch Schachspillerin.
Max Margules

De **Max Margules**, gebuer den 23. Abrëll 1856 zu Brody a Galizien, a gestuerwen de 4. Oktober 1920 zu Perchtoldsdorf an Nidderéisträich, war en éisträichesche Meteorolog.

De Max Margules huet un der Universitéit Wien Mathematik, Physik a Chimie studéiert, 1876 ass en zum Dokter vun der Philosophie promovéiert. Hien huet sech mat Froen aus der Elektro- an Hydrodynamik beschäftegt, vun 1885 bis 1906 war en an der Zentralanstalt für Meteorologie und Geodynamik ugestallt.

Hien huet d'atmosphäresch Gezäiten erfuerscht an huet eng Theorie iwwer d'Polarfront an iwwer Loftdrockwelle formuléiert. 1901 gouf seng Aarbecht *Über den Arbeitswert einer Luftdruckverteilung und die Erhaltung der Druckunterschiede* publizéiert an am Joer 1903 huet en ee vun deene klassesche Wierker vun der Meteorologie verëffentlecht: *Über die Energie der Stürme*.
Der Spiegel

**Der Spiegel** ass déi gréisst an aflossräichst däitsch Investigatiounszäitschrëft, gegrënnt vum Rudolf Augstein am Joer 1947.

Seng Bedeitung krut d'Blat am Kampf fir d'Pressefräiheet *([[Spiegel-Affär]])* an duerch d'Opdecke vun enge sëllege politesche Skandaler.

## Um Spaweck

* Spiegel Online
Antonio Stradivari

Den **Antonio Stradivari**, gebuer ëm 1644 zu Cremona (Italien) an do gestuerwen den 18. Dezember 1737, war en italieenesche Geiebauer.

A senger norditalieenescher Gebuertsstad huet hie warscheinlech am Atelier vum Nicola Amati d'Konscht vum Geiebaue geléiert. No deem hie säin eegenen Atelier opgemaach hat huet hien am Ufank Instrumenter am Stil vu sengem Léiermeeschter gebaut. Duerno huet hien awer säin eegene Stil a seng eegen Technik entwéckelt.

Déi Instrumenter déi hie gebaut huet an déi et haut nach gëtt, erreechen op Steeën ëmmer nees nei Héchstpräisser.

## Um Spaweck
Paul Verlaine

De **Paul Verlaine**, gebuer den 30. Mäerz 1844 zu Metz, a gestuerwen den 8. Januar 1896 zu Paräis, war e franséischen Auteur.

De Paul Verlaine war nëmme kuerz Gemengebeamten zu Paräis wéi hie sech schonn dem Alkohol erginn huet. Dorun an u senger intimer Frëndschaft mam Arthur Rimbaud ass säi Bestietnes no kuerzer Zäit zerbrach. Déi Zwéi sinn duerch Nordfrankräich, d'Belsch an England gereest, bis 1873 de Paul Verlaine den Arthur Rimbaud an engem Sträit ugeschoss huet an dofir zwee Joer an de Prisong huet misse goen.

Am Prisong huet hien zum Katholizismus zeréckfonnt, ma huet sech, no senger Entloossung, trotzdeem net méi am biergerleche Liewen erëmfonnt.

Obwuel de Verlaine als Dichter unerkannt war, ass hien nees dem Soff verfall an ass no senge leschte Joren a Bistroen a Klinike verlooss a verkomm gestuerwen.

Als seng lescht Mus gëtt d'Lëtzebuergerin Barbara Theisen ugesinn.
## Wierk

## Um Spaweck
SG Trier

D**'Schachgesellschaft Trier-Süd / Turm Trier 1877**, kuerz **SG Trier**, ass ee vun den eelsten däitsche Schachveräiner deen nach besteet a mat engen 160 Memberen de gréissten am Schachbond Rheinland-Pfalz.

De Veräi gouf am Joer 1877 vum Otto Hunger, dee gläichgesënnte Schachfrënn gesicht huet, gegrënnt. De 25. Juni 2008 hunn déi zwéi Veräiner *SC Trier-Süd* an *SG Turm Trier 1877* fusionéiert an zum uewe genannte gemeinsamen Numm fonnt.

Déi éischt Ekipp spillt zanter der Saison 2007/2008 an der 1. Schachbundesliga.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum Veräin
* Schachbezierk Tréier
Elvira Berend

D**'Elvira Berend-Sakhatova**, gebuer den 19. September 1965 zu Almaty, ass eng lëtzebuergesch Schachspillerin. Si krut 1994 den Titel vum Fraegroussmeeschter. 2017 gouf si Weltmeeschtesch an der Senioreklass +50.

Hir maximal erreechten Elo-Zuel louch bei 2355 . Am Juli 2010 louch dës bei 2307; domat war si dunn déi bescht lëtzebuergesch Schachspillerin a stoung op Plaz 182 vun der Fraeweltranglëscht an op Plaz 4883 vun der Männerweltranglëscht .

Am November 2017 gouf si zu Acqui Terme, bei der 27. Seniorsweltmeeschterschaft am Schach, Weltmeeschtesch an der Kategorie 50+.

Si ass d'Fra vum Fred Berend, mat deem si 2 Kanner huet, an déi méi jonk Schwëster vun der Gulnara Sachs (déi fir England am Schach untrëtt).

## Um Spaweck
* D'Elvira Berend beim Weltschachbond FIDE 
* D'Elvira Berend bei der lëtzebuergescher Schachfederatioun FLDE 
* D'Elvira Berend op chessgames.com
Fred Berend

De **Fred Berend**, gebuer de 25. Mäerz 1965, ass e lëtzebuergesche Schachspiller an -trainer, dee fir de Cercle des échecs Dudelange spillt . 1994 krut hien den Titel vum Internationale Meeschter.

Seng maximal erreecht Elo-Zuel louch bei 2.425 ; am Juli 2012 louch dës bei 2.373, woumat hien dunn deen drëttstäerkste lëtzebuergesche Schachspiller war. Am Juli 2010 stoung hien op Plaz 2.671 vun der Weltranglëscht.

Seng Fra Elvira ass och Schachspillerin. Hien huet 2 Kanner.

## Um Spaweck
* De Fred Berend bei der internationaler Schachfederatioun 
* De Fred Berend bei der lëtzebuergescher Schachfederatioun 
* De Fred Berend op chessgames.com
Berend

**Berend** ass de Familljennumm vu follgende Persounen:
* Elvira Berend (* 1965), lëtzebuergesch Schachspillerin.
* Fred Berend (* 1965), lëtzebuergesche Schachspiller.
* Iván T. Berend (* 1930), ungareschen Historiker.
Stefan Zweig

De **Stefan Zweig**, gebuer den 28. November 1881 zu Wien, a gestuerwen den 23. Februar 1942 zu Petrópolis a Brasilien, war en éisträichesche Schrëftsteller.

Hien huet Philosophie a Literatur zu Berlin an zu Wien studéiert an als iwwerzeegte Pazifist an Europäer den Éischte Weltkrich an der Schwäiz verbruecht, vu wou hie sech mat senge Frënn Romain Rolland an Emile Verhaeren fir de Fridden agesat huet. Hien huet an der psychologesch analyséierender Prosa säin Haaptaarbechtsfeld fonnt.

Seng bekanntst Wierker sinn:
* 1920: "Angst"
* 1922: "Amok"
* 1927: "Verwirrung der Gefühle"
* 1938: "Ungeduld des Herzens"
* 1941: "Schachnovelle"
* 1942: "Die Welt von gestern"

## Um Spaweck
Cagliari

**Cagliari** ass d'Haaptstad vun der Provënz Cagliari an d'Haaptstad vun der italieenescher Autonomer Regioun Sardinien. Et ass eng Hafestad am Süde vun der Insel, un den Uwänner vum Golf mat dem selwechten Numm.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad Cagliari
Santer

**Santer** ass de Familljennumm vu follgende Persounen:
* Jacques Santer (* 1937), lëtzebuergesche Politiker
* Patrick Santer (* 1970), lëtzebuergeschen Affekot an CSV-Politiker
Pierre Laval

De **Pierre Laval**, gebuer de 26. Juni 1883 zu Châteldon, a gestuerwen de 15. Oktober 1945 zu Fresnes, war e franséische Politiker.

De Pierre Laval war vu Beruff Affekot an zanter 1914 Member vum franséische Parlament. Vun 1925 hat hie verschidde Ministerposten an de Regierunge vun der Lénkser, der Rietser an der Mëtt. Hie war och zweemol President vum *Conseil des ministres français*.

1936 huet hie wéinst innepolitesche Schwieregkeete missen zerécktrieden, hie koum awer 1940 no dem Zesummebroch an der Besetzung vu Frankräich als Vizepresident vun der "Vichy"-Regierung nees un d'Muecht. D'Parlament huet awer de Philippe Pétain als Regierungschef ernannt, deen de Pierre Laval Enn 1940 falegelooss huet.

Op Drock vum Adolf Hitler gouf de Pierre Laval nees Chef vun der Regierung an huet mat den däitsche Besatzer zesummegeschafft. Hien huet weeder eppes géint d'Juddeverfollgung nach géint aner Gewalttätegkeeten ënnerholl.

Um Enn vum Zweete Weltkrich ass hien d'éischt vun den Nazië mat an Däitschland geholl ginn, vu wou hien a Spuenie geflücht ass. No senger Verhaftung zu Barcelona gouf hien de franséischen Autoritéiten ausgeliwwert a wéinst Héichverrot zum Doud verurteelt, an am Prisong vu Fresnes erschoss.

## Literatur
* Renaud Meltz, *Pierre Laval - Un mythe français*; Paräis (Perrin), 2018; 1200 Säiten.

## Um Spaweck
Outre-Meuse

*Pays d'Outre-Meuse, d'Grofschaften *déi Säit der Meuse* déi zum Deel mam Herzogtum Brabant verbonne waren. 
*Outremeuse, e Quartier vu Huy, den Deel um lénksen Uwänner vun der Meuse
*Outremeuse, e Quartier zu Léck tëscht dem rietsen Uwänner vun der Meuse an der Derivatioun, bekannt duerch säi Folklor, an deem sech dem Georges Simenon säi Roman *Le pendu de Saint-Pholien* ofspillt.

## Kuckt och
:République libre d'Outremeuse
Władysław Sikorski

De **Władysław Eugeniusz Sikorski**, gebuer den 20. Mee 1881 zu Tuszów Narodowy bei Mielec, a gestuerwen de 4. Juli 1943 bei Gibraltar, war e polnesche Generol a Politiker.

Hie war vu Beruff Ingenieur am Genie Civil an huet sech am Éischte Weltkrich dem sozialisteschen antirussesche Generol Józef Piłsudski ugeschloss.

An der polnescher Republik war hie vun 1921 bis 1922 Chef vum État-Major vun der polnescher Arméi. Duerno war hien 1923 Premierminister ier hien 1924-1925 Krichsminister gouf. No engem Sträit mam deemolege Krichsminister Józef Piłsudski ass hie vun 1936 bis 1939 op d'École Supérieure de Guerre a Frankräich gaangen.

Beim Ausbroch vum Zweete Weltkrich gouf hien an der polnescher Arméi net berücksichtegt an hie goung doropshin a Frankräich wou hien den 30. September 1939 zum Premierminister vun der polnescher Exilregierung ernannt gouf. Kuerz drop gouf hien och ieweschte Kommandant a Generalinspekter vun der polnescher Arméi am Exil.

Hie koum bei engem Fligeraccident deem seng Ëmstänn net alleguer ganz kloer sinn net wäit vu Gibraltar ëm d'Liewen.

## Um Spaweck
Friedrich Paulus

De **Friedrich Paulus**, gebuer den 23. September 1890 zu Breitenau an Hessen, a gestuerwen den 1. Februar 1957 zu Dresden, war en däitsche Generolfeldmarschall.

Am Éischte Weltkrich war de Friedrich Paulus schonn als Offizéier opgefall, dee verschidden Aufgaben erfëlle konnt.

Am Zweete Weltkrich war hien no der däitscher Mobilmaachung 1939 um Opbau vun den däitsche Panzertruppen an um "Barbarossa"-Plang fir de Russlandfeldzuch bedeelegt.

Am Januar 1942 huet hien de Kommando iwwer déi als Eliteneenheet bekannt 6. Arméi iwwerholl, mat där hien am November 1942 an der Schluecht vu Stalingrad, am zum gréissten Deel schonn eruewerte Stalingrad, duerch eng Géigenoffensiv vun der Rouder Arméi agekreest gouf. Duerch dem Friedrich Paulus seng Decisioun dem Adolf Hitler sengem perséinlechen Uerder, fir weeder auszebriechen nach ze kapituléiere nozekommen, si ronn 150.000 däitsch Zaldote gefall oder duerch Honger a Keelt ëmkomm. Am Januar 1943 huet de Friedrich Paulus dunn awer entgéint dem Uerder vum Hitler d'Decisioun geholl fir ze kapituléieren an hien ass mat 90.000 Zaldote vu senger Arméi an d'Krichsgefaangeschaft gaangen.

## Um Spaweck
Alfred Rosenberg

Den **Alfred Rosenberg**, gebuer den 12. Januar 1883 zu Talinn, a gestuerwen de 16. Oktober 1946 zu Nürnberg, war en däitsche Publizist a Politiker.

Mat 25 Joer koum de geléierten Architekt zu München un an huet do eng grouss Aktivitéit géint de Bolschewismus, d*'Weltjuddentum*, d'Fräimaurer an d'Chrëschtentum lancéiert. Ganz fréi gouf hien e groussen Unhänger vum Adolf Hitler a vun 1921 u war hie fir de Völkischer Beobachter aktiv a gouf 1923 de Chefredakter dovun.

Vun 1934 un huet hien offiziell déi weltanschaulech Erzéiung vun der NSDAP geleet a vun 1941 u war hie *Reichsminister für die besetzten Ostgebiete*.

Hie war virun allem duerch säin Entworf vun der nationalsozialistescher Weltsiicht bekannt: "Der Mythus des 20. Jahrhunderts" (1930). Obwuel dat Wierk an der Partei ëmstridde war huet et eng Milliounenoplag erreecht an ass besonnesch duerch d'Oppositioun vun de Kierchen zu engem allgemengen nazi-ideologeschen Diskussiounsthema ginn. Dora fuerdert den Alfred Rosenberg, mam Sendungsbewosstsenn vum germaneschen Häremënsch, en anti-chrëschtlechen Neiopbau vu Staat a Relioun, souwéi déi däitsch Virherrschaft an der Welt.

Als Initiator vum *Rassewahn* gouf den Alfred Rosenberg bei den Nürnberger Prozesser zum Doud verurteelt.

## Um Spaweck
Schluecht bei Tannenberg

De Begrëff **Schluecht bei Tannenberg** bezeechent:

* d'Schluecht bei Tannenberg (1410),
* d'Schluecht bei Tannenberg (1914).
BB 26000 (SNCF)

D'Lokomotiven aus der **Serie BB 26000** sinn Elektrolocke vun der SNCF déi och ënner dem Konschtwuert *Sybic* bekannt sinn. SYBIC steet fir *synchrone* a *bicourant*, béides sinn nei Eegenschafte vun der Serie 26000.
## Allgemenges
* Et gëtt 26000er a 5 verschiddenen Livréeen: Bëtong, Multiservice, "En Voyage", Fret an TER Alsace.
* D'Maschinnen déi fir den Asaz mat Steierween ausgeluecht sinn, hunn hanner hirer Nummer en R stoen.

## Historique
Well a Frankräich 2 Stroumsystemer koexistéieren, den Industriestroum vun 25kV 50  am Norden an den 1,5kV Gläichstroum am Midi, huet d'SNCF traditionell mat Maschinne geschafft déi ënner engem vun den zwéi Reseaue funktionéiert hunn. An den 1960er a 70er Jore goufe mat der BB 25200 a BB 22200 Lokomotive fir béid Systemer bestallt. Well déi vill gefrot a rentabel waren, huet Alstom scho kuerz duerno un enger Nofollgerserie gebaut. Vun 1988 u gouf déi Serie als BB26000 an Déngscht gestallt.
 

Fichier:SNCF_Class_26000_Sybic.JPG| 26024 an der Bëtongslivrée.
Fichier:SNCF_26000.JPG|26192 an der grenger Livrée vum Fret.
Fichier:Mare Nostrum a France.jpg|26160 mat der rouder Multiservicelivrée.


## Um Spaweck

*Detailléiert technesch Donnéeën iwwer d'Sybic.
Scala

De Begrëff **Scala** (ital. *scala* "Leeder", "Trap") bezeechent:

* en Opernhaus zu Mailand: Teatro alla Scala,
* eng italieenesch Uertschaft op der Amalfiküst: Scala (Kampanien),
* eng Programméiersprooch: Scala (Programméiersprooch),
* en däitsche Revuefilm: Scala – total verrückt.
Soncino

**Soncino** ass eng italieenesch Uertschaft a Gemeng an der Provënz Cremona an der Regioun Lombardei.

## Geographie
D'Nopeschgemenge si Casaletto di Sopra, Cumignano sul Naviglio, Fontanella, Genivolta, Orzinuovi, Roccafranca, Ticengo, Torre Pallavicina a Villachiara.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Gemeng
Brabant

De **Brabant** ass eng historesch Géigend, an der haiteger Belsch an an Holland.

Ëm 870 war de Brabant a véier Deeler opgedeelt. D'Grofschaft Eenham an de Wallounesche Brabant, goufen 883 vum flämesche Grof Baudouin de Plakkapp zur Grofschaft Flandern vereent, an d'Grofschaft Bréissel déi sech am 11. Joerhonnert mat der Grofschaft Léiwen, zesummegedoen huet, fir d'Herzogtum Brabant ze ginn, mat un der Spëtz, den deemolege Grof vu Léiwen.

1430 koum de Brabant an d'Hänn vum Philippe de Gudden an duerno, 1477, zesumme mat all de burgundesche Proprietéiten nërdlech vum deemolege Frankräich, duerch d'Bestietnes vun der Marie de Bourgogne mam zukünftege Keeser Maximilian vun Habsburg, an d'Hänn vum Haus Habsburg. 1609 hunn déi spuenesch Habsburger de Vereenegte Provënzen ë. a. den nërdlechen Deel vum Brabant missen oftrieden. Beim Traité vun Utrecht 1713, kruten déi éisträichesch Habsburger de südlechen Deel vum Brabant, zesumme mat all deem, wat virdrunn der spuenescher Linn vun den Habsburger an de südlechen Nidderlande gehéiert hat.

An der Zäit vun der franséischer Revolutioun a vum Premier Empire huet en zu Frankräich gehéiert, a koum 1815 an d'Hänn vum Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlanden, fir 1830 nees eng Kéier gespléckt ze ginn, woubäi de südlechen Deel als Provënz Brabant bei d'Belsch geprafft gouf, an den Norden als Provënz Nordbrabant bei Holland blouf.

Déi belsch Provënz gouf 1995 nach eng Kéier opgedeelt an d'Provënze Flämeschen a Wallounesche Brabant, woubäi och nach en Deel an d'Haaptstadregioun Bréissel koum.
Galeazzo Ciano

Den **Gian Galeazzo Ciano**, Grof vu Cortellazzo a Buccari, gebuer den 18. Mäerz 1903 zu Livorno, a gestuerwen den 11. Januar 1944, war en italieeneschen Diplomat a Politiker.

No sengem Studium vum Droit ass hien an den diplomateschen Déngscht gaange wou hien ënner anerem zu Rio de Janeiro, zu Peking an zu Shanghai aktiv war.

Hien hat sech scho fréi der faschistescher Beweegung ugeschloss an 1922 beim Marsch op Roum matgemaach. 1930 huet hien d'Edda Mussolini, d'Duechter vum *Duce* Benito Mussolini, bestuet. 1933 gouf hien de Pressespriecher vum Benito Mussolini. 1935 krut hien en eegene Ministère a gouf Member vum *faschistesche Groussrot*. Wärend dem italieeneschen Iwwerfall op Abessinien huet hie sech als gudde Propagandist ervirgedunn.

Vun 1936 u war hien Ausseminister an am selwechte Joer huet hien zu Berlin d'Achs *Berlin-Roum* op der italieenescher Säit ausgehandelt. Hie war verantwortlech fir déi italieenesch Interventioun am Spuenesche Biergerkrich, d'Besetzung vun Albanien 1939 an den Ugrëff op Griicheland Enn Oktober 1940.

Och wann hien am Ufank ee bedingungslosen Unhänger vum *Duce* war sou huet hie spéitstens nom Münchener Ofkommes eng Gefor an der ze noer Bezéiung zu Nazi-Däitschland gesinn. Hien huet d'Neutralitéit vun Italie gefuerdert a wärend der militärescher Kris vun 1942, Stéchwuert: Stalingrad, d'Krichspolitik vum *Duce* ëffentlech kritiséiert. Doropshi krut hien 1943 seng Ministeschplaz ofgeholl a gouf Ambassadeur am Vatikan.

Dunn huet hie sech der Parteioppositioun ugeschloss a sech fir e Separatfridde mat de westlechen Alliéierte staark gemaach. De 25. Juli 1943, kuerz no der Landung vun den Alliéierten op Sizilien, huet hien am *faschistesche Groussrot* fir d'Ofsetze vum Mussolini, sengem Schwéierpapp, gestëmmt. Dee gouf den Dag drop vum Kinnek Viktor Emanuel III. entlooss a gläich drop vu sengen eegene Leit verschleeft.

No der Befreiung vum Mussolini duerch en däitsche Kommando, ass den Ciano, dee sech mat senger Famill no Bayern ofgesat hat, un Italien ausgeliwwert ginn. Vun engem Spezialgeriicht wéinst Héichverrot zum Doud verurteelt, gouf en den 11. Januar 1944 higeriicht.
 
Seng Fra Edda war mat de Kanner 2 Deeg virdrun an d'Schwäiz geflücht, vu wou se awer Enn 1945 nees zeréck an Italie geschéckt gouf. Den 20. Dezember 1945 zu 2 Joer Prisong verurteelt, gouf si schonn den 2. Juli 1946 entlooss a konnt hir Memoirë schreiwen. 1995, mat 85 Joer, ass si zu Roum gestuerwen.

## Um Spaweck
Eurode-Business-Center

Den **Eurode Business Center** (ofgekierzt: EBC) ass e klengen Déngschtleeschtungszentrum op der däitsch-hollännescher Grenz dee sech iwwer d'Grenz ewechzitt.

De Komplex läit tëscht de Stied Herzogenrath (D) a Kerkrade (NL) net wäit vun der Abtei Rolduc. E gouf 2001 ageweit.
Brabant (Homonymie)

**Brabant** ka follgend Begrëffer bezeechnen:
* Brabant, eng historesch Géigend an der Belsch an an Holland
* eng fréier Provënz an der Belsch: kuckt Provënz Brabant
* eng Provënz an Holland: kuckt Provënz Nordbrabant
* eng Provënz a Flandern: kuckt Provënz Flämesche Brabant
* eng Provënz a Wallounien: kuckt Provënz Wallounesche Brabant
* e fréiert Herzogtum an Holland an an der Belsch: kuckt Herzogtum Brabant
## Uertschaften
* Brabant-en-Argonne, eng franséisch Gemeng an der Meuse
* Brabant-sur-Meuse, eng franséisch Gemeng an der Meuse
* Brabant-le-Roi, eng franséisch Gemeng an der Meuse
* Brabant-lès-Villers, eng fréier franséisch Gemeng an der Meuse
Evamaria Bange

D**'Evamarie Bange**, 1961 zu Bonn gebuer, ass eng däitsch Historikerin, déi 2006 Lëtzebuergerin ginn ass. Si stoung vu Februar 2005 bis zu hirer Pensioun am Joer 2024 un der Spëtz vum Archiv vun der Stad Lëtzebuerg; hiren Nofollger op deem Poste gouf den Tom Birden.

## Formatioun a Karriär

D'Evamarie Bange huet zu Freiburg e Geschichts- an Archeologiesstudium gemaach, dat se zu Oxford (GB) mat engem Master ofgeschloss huet. Duerno huet si zu München nach e Ph.D. an hirer Spezialitéit drugehaangen.

1991 koum si mat hirer Famill (dräi Jongen) op Lëtzebuerg an ass 1997 wëssenschaftlech Mataarbechterin vum Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg ginn. Do war se 2001 Responsabel vun de Kollektioune vum Musée ginn. Tëscht 1991 an 2000 hat si eng archeologesch Analys vun de Gebaier vum Musée realiséiert a publizéiert. Si huet och déi eng oder aner Ausstellung mat organiséiert. Am Februar 2005 ass si, als Nofollgerin vum pensionéierte Fernand Emmel, Leederin vum Archiv vun der Stad Lëtzebuerg am Stadhaus ginn. An där Funktioun huet si reegelméisseg lokalgeschichtlech Artikelen, haaptsächlech an der Zäitschrëft *[[ons stad]],* publizéiert.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *Mit Blick in die Zukunft - Anforderungen an Archive am Beispiel der Stadt Luxemburg* ; in *[[forum (Zäitschrëft)|forum]]*, Nr. 337 / Februar 2014; Ss. 36-38.
* *Diebe, Brandstifter und Kindsmörderinnen - Die Galgen der Stadt Luxemburg* ; in: *Ons Stad*, Nr. 98, Dezember 2011; Ss. 48-50 (ill.).
* *Denkmalpflege in Luxemburg - Neue Ergebnisse zur Baugeschichte der Kathedrale und des ehemaligen Jesuitenkollegs* ; in: *Ons Stad*, Nr. 94, Juli 2010; Ss. 54-57 (ill.).
* *Archiv der Stadt Luxemburg - Erkenntnisse zur Entwicklung des kommunalen Bibliothekswesen* ; in: *Ons Stad*, Nr. 89, Dezember 2008; Ss. 48-52 (ill.).
* *Die Stadt Luxemburg und ihre Kinos: von den Anfängen bis zum Bau des Kinotheaters Marivaux* ; in: *Ons Stad*, Nr. 87, Abrëll 2008; Ss. 62-63 (ill.).
* *Ein mittelalterliches Judenviertel in der Grossgasse?* ; in: *Ons Stad*, Nr. 86, Dezember 2007; Ss. 46-47 (ill.). 
* *Belaires Kirche feierte fünfzigstes Wiegenfest* ; in: *Ons Stad*, Nr. 84, Mee 2007; Ss. 50-52 (ill.).
* *Die Schleifmühle im Spiegel der Stadtarchive: Analyse der Quellen* ; in: *Schläifmillen - Geschichte und Gegenwart* ; erausgi vu 'Luxembourg-Schläifmillen - Inter-Actions', 2007; Ss. 63-72 (ill.).
* *Fromme Frauen und Geldgeschäfte: Zeugnisse zur Abtei von Bonneweg* ; in: *[[Ons Stad]]*, Nr. 79, Juli 2005; Ss. 24-25 (ill.).

## Literatur

* Gaston Carré, *La vestale de la mémoire municipale - Evamaria Bange, nouveau conservateur des Archives* ; in: *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 9. Abrëll 2005.
* Lotti Stemper, *Une nouvelle aux archives - Les archives municipales de la ville de Luxembourg ont un nouveau conservateur. Evamaria Bange s'occupera dorénavant des documents historiques de la capitale* ; in: *Le Quotidien*, Ausgab vum 9. Abrëll 2005.
* Birgit Pfaus-Ravida, *Das Stadtarchiv im Rathaus der Hauptstadt: Luxemburgs Gedächtnis - Urkunden und Schriftstücke gehen bis zum Jahr 1244 zurück* ; in: *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 21. Oktober 2006.

## Um Spaweck
Crête des Flandres

D**'Crête des Flandres** ass eng Linn vu bis zu 50 Meter héije Koppen am flaache Land nërdlech vun de *[[Monts de Flandre]]*.

Se zitt sech am grousse Ganze vun Diksmuide bis op Aarsele a war am Éischte Weltkrich eng strateegesch Linn déi vun den Alliéierten tëscht dem 27. September an dem 10. Oktober 1918 eruewert gouf.
Flandrin

*Jules Flandrin (1871-1947), e franséische Moler.
*Dräi franséisch Bridder déi gemoolt hunn:
**Auguste Flandrin (1804-1842)
**Hippolyte Flandrin (1809-1864)
**Jean-Paul Flandrin (1811-1902)
Jules Flandrin

De **Jules Flandrin**, gebuer den 9. Juli 1871 zu Corenc bei Grenobel, a gestuerwen zu Paräis am Mee 1947, war e franséische Moler.

De Flandrin war e Schüler vum Gustave Moreau a vum Puvis de Chavannes. Hien huet haaptsächlech Landschaften an Dänzer gemoolt.
Werner Heisenberg

De **Werner Karl Heisenberg**, gebuer de 5. Dezember 1901 zu Würzburg, a gestuerwen den 1. Februar 1976 zu München, war en däitsche Physiker.

Hie war e Schüler vum Max Born a vum Niels Bohr a gehéiert mat senge grondleeënden Erkenntnesser an der Kärphysik zu de bedeitendsten theoreetesche Physiker.

Zanter 1927 war hie Professer an huet Coursen zu Leiprig a Japan an an Amerika ginn.

Vun 1941 bis 1945 war hien Direkter vum Kaiser Wilhelm-Institut fir Physik zu Berlin an huet sech an enger Féierungspositioun um Uranprojet vum däitschen "Heereswaffenamt" bedeelegt.

1946 gouf hie Leeder vum neigegrënnte "Max-Planck-Institut fir Physik an Astrophysik" zu Göttingen. Vun 1958 bis 1970 huet hien zu München dozéiert.

## Um Spaweck
Lëscht vu geopolitesche "Kautschukbegrëffer"

* Fir **Belsch**, Belgique, Belgae, asw; kuckt: Belsch (Semantik).

* **Nidderlanden**: Evolutioun vum Wuert a vu senge Varianten am Raum an an der Zäit. Dat soll an engem Artikel iwwer d'Nidderlanden (Homonymie) matbeschriwwe ginn. 
** Holland (am enke Sënn; am wäite Sënn)
** Siwwenzéng Provënzen 
** Siwe Provënzen + "Generalitätslande"
** Republik vun de Vereenegte Provënzen
** Belgica foederata = Republik vun de Vereenegte Provënzen
** Nova Belgica = Nei Holland (an Nordamerika)
** Burgundesche Krees
** Batavesch Republik
** Kinnekräich Holland
** Vereenegt Kinnekräich vun den Nidderlanden (1815-1830/39)
* Flandern 
** déi historesch gewuesse Grofschaft
** D'Géigend Flandern am Norde vu Frankräich an iwwer d'Grenz ewech
** déi haiteg Regioun a Sproochgemeinschaft am federaliséierte Staat Belsch
* Loutrengen, déi haiteg franséisch Regioun
** dem Lothar I. säi Räich 
** Lotharingien, dem Lothar II. säi Räich.
** d'Herzogtum Loutrengen
** Elsass-Loutrengen
** Belsch Loutrengen
Kuelegrouwen an der Campine

Am 20. Joerhonnert gouf et siwe Kuelegrouwen an der belscher Provënz Limburg. Et ware Grouwen an deene Steekuele gefërdert goufen a se hu sech iwwer der de sougenannte Steekuelebaseng vun der Campine verdeelt.

Et ware follgend Grouwen:
*Kuelegrouf vu Beringen zu Beringen
*Kuelegrouf vu Beringen zu Eisden
*Kuelegrouf vun Houthalen zu Houthalen
*Kuelegrouf vu Waterschei zu Waterschei
*Kuelegrouf vu Winterslag zu Winterslag
*Kuelegrouf vun Zolder zu Zolder
*Kuelegrouf vun Zwartberg zu Zwartberg

Se waren ëmmer mat zwéi Loftschächt ekipéiert, wouvun an deem engen déi verbraucht Loft mat staarke Ventilatoren erausgezunn gouf, an an deem anere frësch Loft erageblose gouf.

D'Fërderschächt fir d'Kuel erauszetransportéiere ware wéinst de groussen Déifte mam Koepesystem ekipéiert, e System dee sech wéi bei enger Seelbunn praktesch vum selwen am Gläichgewiicht gehalen huet, a bei deem d'stole Seel iwwer eng Dreifscheif gelaf ass.
Omegna

**Omegna** ass eng Gemeng an Norditalien. D'Klengstad läit um Norde vum Ortaséi, wou d'Baach Nigoglia de Séi verléisst, fir spéider an d'Strona ze lafen.

D'Gemeng besteet aus den Uertschaften (*frazione*) Bagnella, Borca, Crusinallo, Cireggio, Santa Rita, Agrano a Gattugno.

## Nopeschgemengen
Armeno, Casale Corte Cerro, Germagno, Gignese, Gravellona Toce, Nonio, Pettenasco, Quarna Sopra, Quarna Sotto, Stresa.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Gemeng
Voiture M5

D**'Voituren M5** sinn eng Serie vu belsche Voiturë fir den InterCity- a P Zuch-Betrib. Si hunn zwéi Stäck a goufen an de Joren 1986 an 1987 an Déngscht gestallt.

## Typpen
*D' M5 A si reng éischt Klass Voiturë mat 142 Sëtzplazen an individuelle Sëtzer.
*D' M5 B si reng zweet Klass Voiturë mat 146 Sëtzplaze mat Bänken.
*D' M5 BDx si Voituren déi als Steierween kënne benotzt ginn. Si hunn eng déif geluecht Dier, déi et méi einfach mécht mat engem Vëlo oder Rollstull eranzeklammen.

## Moderniséierung
Well d'M5 Voiturë bei der Clientèle net beléift waren, net zulescht well keng individuell Sëtzer do waren, war 2005 kuerzzäiteg am Gespréich de ganze Park ze verkafen. Aus finanzielle Grënn gouf sech dunn decidéiert fir se bei Bombardier Transportations fir 85 Milliounen ze renovéieren.

## Asaz
* P Zich
* Interregio B tëscht Bréissel an Antwerpen

## Um Spaweck
* D'M5er op Belrail
Geographie vun der Belsch

Déi physesch **Geographie vun der Belsch** ka graff an dräi Regiounen opgedeelt ginn: *Héich Belsch, Mëttels Belsch* an *Niddreg Belsch*.

*Déi *Héich Belsch* erstreckt sech haaptsächlech iwwwer d'Ardennen an d'Héicht Venn mat Héichte bis bal siwenhonnert Meter. E groussen Deel dovun ass mat Bëscher bedeckt, déi meescht a géien Häng laanscht déif Däller ze fanne sinn, oder wéi am Héije Venn, mat Mueren e vereenzelte Gruppe vu Beem déi der Landschaft e steppenaaartegt Ausgesi ginn. Si stéisst am Süden un d'belscht Loutrengen, an am Norden un d'Plateaue vun Herve a vum Condroz.
*Déi *Mëttels Belsch* setzt sech zesummen aus enger Sträif déi aus dem Karbonzäitalter staamt an an där bis zum Enn vum 20. Joerhonnert Kuelegrouwen exploitéiert goufen, an aus verschiddenne Plateauen, wéi d'Hesbaye mat kräidege Mergelbiedem, de Brabant mat éischter méi sandege Biedem an den Hainaut mat haaptsächlech leemege Biedem.
*Déi *Niddreg Belsch* besteet aus dem flaache Land vun de bannenzege Flandern mat sandegen oder leemege Koppen, der Campine mat mouerzegen Terrainen déi mat Kifere bewuess sinn, an d'maritim Flandren, d'Géigend vun de Polderen déi ganz flaach an zimmlech plakeg ass.

## Um Spaweck
Châtillon (Italien)

**Châtillon** ass eng italieenesch Gemeng an der Autonomer Regioun Aostadall.

Châtillon läit um lénksen Uwänner vum Floss Dora Baltea, op där Plaz wou d'Marmore drafléisst. Net wäit dovun ass d'Buerg Ussel.

## Nopeschgemengen

Antey-Saint-André, Ayas, Champdepraz, La Magdeleine, Montjovet, Pontey, Saint-Denis, Saint-Vincent, Torgnon.

## Um Spaweck
* Websäit vun der Gemeng
Briatico

**Briatico** ass eng süditalienesch Gemeng an der Provënz Vibo Valentia a Kalabrien. Si läit 17&nbsp;km nordwestlech vu Vibo Valentia am Golf vu Sant' Eufemia.

D'Gemeng besteet aus de Fraktioune (*frazione*) Conidoni, Mandaradoni, Paradisoni, Potenzoni, San Costantino, San Leo a Sciconi.

## Nopeschgemengen
Cessaniti, Vibo Valentia, Zaccanopoli, Zambrone, Zungri.

## Kuckeswäertes

Vum alen Duerf *Briatico Vecchio*, dat de 5. Februar 1783 bei engem Äerdbiewen zerstéiert gouf, kann een nach e puer Iwwerreschter gesinn, dorënner och d'Ruine vun der mëttelalterlecher Buerg.

Um Strand gëtt et nach zwéi vun de fréier fënnef Tierm vum antitierkesche Verdeedegungssystem:
* *La Rocchetta*, en héijen Tuerm deen ursprénglech vun de Griiche gebaut, vun de Réimer erëm opgebaut an am Mëttelalter ëmgebaut gouf
* *Torre Sant'Irene*, en Tuerm aus dem 16. Joerhonnert

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Gemeng
* Fotoe vun der Gemeng
* Buerg vu Briatico
Philippe de Schéinen

Et gouf zwéi Kinneken déi **Philippe de Schéine** genannt goufen:
* de franséische Kinnek Philippe de Schéinen (1268-1314), op Franséisch *Philippe le Bel*;
* de spuenesche Philippe de Schéinen, Kinnek vu Kastilien, León a Granada (1478-1506), op Franséisch *Philippe le Beau*.
Nocera Umbra

**Nocera Umbra** ass eng mëttelitalienesch Uertschaft a Gemeng an der Provënz Perugia. Si läit am Naturpark vum Monte Subasio.

D'Gemeng besteet aus den Uertschaften (*frazioni*) Acciano, Africa, Aggi, Bagnara, Bagni, Boschetto, Boschetto Basso, Capannacce, Casa Paoletti, Casaluna, Case, Case Basse, Castiglioni, Castrucciano, Cellerano, Colle, Colle Croce, Colpertana, Colsaino, Gaifana, Isola, La Costa, Lanciano, Largnano, Le Moline, Maccantone, Mascionchie, Molina, Molinaccio, Montecchio, Mosciano, Nocera Scalo, Nocera Umbra Stazione, Pettinara, Ponte Parrano, Schiagni, Sorifa, Villa di Postignano a Ville Santa Lucia.

## Nopeschgemengen
Assisi, Fabriano (AN), Fiuminata (MC), Foligno, Gualdo Tadino, Serravalle di Chienti (MC), Valfabbrica, Valtopina.

## Kuckeswäertes
Ernimme kann een an deem Kontext den Doum an déi fréier Kierch San Francesco, an där haut d'Pinakothéik vun der Stad ass.

Haaptbierg an där Géigend ass de Monte Pennino mat enger Héicht vun 1.575 m.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng
Zuchongléck um Houwald

D**'Zuchongléck um Houwald** war en Accident, bei deem de 6. Abrëll 1997 e Persounenzuch an e Gidderzuch am Ausgank vum  Stater Triage, Zwickau, kollidéiert sinn. D'Ongléck war mueres géint Véirel vir siwen. 
 
De Persounenzuch, d'Automotrice 2003 vun den CFL, koum vu Péiteng iwwer Esch-Uelzecht a war ënnerwee fir an d'Stad. Well d'Kollisioun op engem Sonndeg Muere war, souzen nëmmen eng 30 Passagéier an der Automotrice.

De Gidderzuch huet aus enger Lokomotiv vum Typ CFL 3600 (3614) mat 20 Waggone bestanen: 11 Containerwaggonen a Kesselwaggone mat geféierlechen a liicht brennbare Substanzen. E war ënnerwee an den Triage op Beetebuerg

## Oflaf vum Accident
De Gidderzuch stoung am Ausgank vum Triage an huet op d'Signal gewaart fir kënnen ze fueren. Wéi en dat Signal krut, huet de Mecanicien den Zuch a Beweegung gesat fir op d'rietst Gleis a Richtung Bierchem ze fueren. Dofir huet e missen e kuerzt Stéck iwwer dat lénkst Gleis aus Richtung Bierchem fueren. Just an deem Ablack koum de Persounenzuch op deem Gleis entgéint an et koum zur Kollisioun.

Duerch den Impakt vun der Kollisioun sinn déi béid éischt Waggone vum Gidderzuch iwwer d'3614 gedréckt ginn; de Mecanicien vun deem Gefier war op der Plaz dout. De Mecanicien vun der Automotrice konnt sech an de Passagéierraum retten a koum mat schwéiere Blessen dovun.

## Bilan
* 1 Doudegen(de Mecanicien vum Gidderzuch)
* 29 Blesséierter, dovun 9 Schwéierblesséierter, gréisstendeels Knachebréch a Schnëttverletzungen.

Duerch d'Kollisioun war d'Catenaire sou beschiedegt ginn datt den Trafic ob där Streck wärend iwwer engem Dag onméiglech war. Wärend den nationalen Trafic duerch Bussen ersat gouf, sinn déi international Zich iwwer Esch an Attem op Arel deviéiert ginn.

## Konsequenze vum Accident
D'Sécherheetssystemer um Lëtzebuerger Schinnereseau sinn als Konsequenz vun dësem, a vun aneren Tëschefäll, iwwerschafft ginn, wat dunn 2007 zur Installatioun vum Memor II+ System gefouert huet.
Karl Dönitz

De ** Karl Dönitz**, gebuer de 16. September 1891 zu Berlin a gestuerwen de 24. Dezember 1980 zu Aumühle bei Hamburg, war en däitsche Groussadmirol. Hie war am Fréijoer 1945 fir e puer Wochen de leschte Staatschef vum Drëtte Räich.

## Liewen

De Karl Dönitz huet seng Karriär 1910 virum Éischte Weltkrich an der Marinn vum däitsche Keeserräich ugefaangen. Hie war 1936 *Führer der U-Boote* a vun 1939 u *Befehlshaber der U-Boote*. An Nazidäitschland war hien an der Kriegsmarine déi dreiwend Kraaft beim Opbau vun der U-Bootflott.

Nom Doud vum Erich Raeder gouf de Karl Dönitz 1943 ieweschte Kommandant vun der däitscher Krichsmarinn.

Den Adolf Hitler hat de Karl Dönitz a sengem Testament als säin Nofollger als Räichspresident bestëmmt. Nom Hitler sengem Selbstmord den 30. Abrëll 1945 huet de Karl Dönitz de 5. Mee eng nei Räichsregierung op d'Bee gestallt. Well se gréisstendeels zu Flensburg baséiert war, gëtt se och d*'Flensburger Regierung* genannt. De 7. Mee huet de Karl Dönitz dem Generol Alfred Jodl den Accord ginn, den Dag drop zu Reims déi bedéngungslos Kapitulatioun vun der Wehrmacht z'ënnerschreiwen.

Den Dönitz ass bis den 23. Mee Chef vun der Flensburger Regierung bliwwen, éier se vun den Alliéiert opgeléist ginn ass an all d'Regierungsmembere verhaft goufen.

1946 gouf de Karl Dönitz an den Nürnberger Prozesser zu zéng Joer Prisong verurteelt. Den 1. Oktober 1956 ass en aus dem Prisong entlooss ginn an op Aumühle bei Hamburg geplënnert, wou hien och 24 Joer méi spéit am Alter vun 89 Joer gestuerwen ass. 1968 huet hie seng Memoiren ënnert dem Titel "Mein wechselvolles Leben" verëffentlecht, an deenen hie sech als Militär presentéiert huet, deen net vill mam Naziregimm ze di gehat hätt.

## Um Spaweck

* Dem Dönitz säi Kampf fir den "Endsieg", Artikel vum H. Schwendemann an "Die Zeit"
Fermo

**Fermo** ass eng mëttelitalieenesch Stad mat  an der Provënz mat dem selwechten Numm, an der Regioun Marken.

2004 ass d'Provënz Fermo aus dem Norddeel vun der Provënz Ascoli Piceno erausgeschielt ginn, mat Fermo als Haaptstad.

D'Kathedral vun der Stad ass Sëtz vum Äerzbistum Fermo.

Am August/September 2009 gouf zu Fermo d'Schach-Jugend-Europameeschterschaft organiséiert.

## Jumelage
* Berat, Albanien
* Bahía Blanca, Argentinien 
* Weihai, China
* Ansbach, Däitschland 
* León, Mexiko

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
Lagonegro

**Lagonegro** ass eng süditalienesch Gemeng an der Provënz Potenza, Regioun Basilikata. Si ass direkt un d'Autobunn A3 ugebonnen.

Der Seechen no läit hei d'Mona Lisa begruewen.

## Nopeschgemengen
Casalbuono, Casaletto Spartano, Lauria, Moliterno, Montesano sulla Marcellana, Nemoli, Rivello.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Gemeng
L'Aquila

**L'Aquila** ass d'Haaptstad vun der Regioun Abruzzen a vun der Provënz L'Aquila an Italien. Si läit 118&nbsp;km nordëstlich vu Roum an 106&nbsp;km westlech vu Pescara, op ronn 700 Meter am wäiden Dall vum Aterno. Si gëtt vun alle Säite vun de Bierger vun den Abruzzen beherrscht, dorënner am Osten dem Gran Sasso d'Italia, dem héchste Bierg vum italieenesche Festland baussent der Alpen.

Et ass eng Gemeng mat engem ganz groussen Territoire. En Deel dovu gehéiert zum Nationalpark Gran Sasso a Monti della Laga.

De 6. Abrëll 2009 si bei engem Äerdbiewen an a ronderëm d'Stad bal 300 Mënsche gestuerwen, ronn 40.000 hunn hiert Doheem verluer.

## Nopeschgemengen
Antrodoco (RI), Barete, Barisciano, Borgorose (RI), Cagnano Amiterno, Campotosto, Capitignano, Crognaleto (TE), Fano Adriano (TE), Fossa, Isola del Gran Sasso d'Italia (TE), Lucoli, Magliano de’ Marsi, Ocre, Pietracamela (TE), Pizzoli, Rocca di Cambio, Rocca di Mezzo, Santo Stefano di Sessanio, Scoppito, Tornimparte.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Stad 
* Kuckeswäertes
Arkansas Post National Memorial

Den **Arkansas Post National Memorial**, 13&nbsp;km südëstlich vu Gillett am Arkansas, erënnert u wichteg Evenementer déi op där Plaz, an an der noer Ëmgéigend waren.

Dozou gehéiert, datt:

* Arkansas Post, 1686 déi éischt europäesch Siidlung am ënneschte Missississippi-Dall war.
* 1783 do eng Schluecht vum Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich ausgedroe gouf.
* Et vun 1819 bis 1821 déi éischt Haaptstad vum Arkansas-Territoire war.
* An der Zäit vum amerikanesche Biergerkrich 1863 do d'Schluecht vum Fort Hindman war.