Kiem

E **Kiem** oder eng **Réimerstrooss** ass eng Strooss, déi an der Zäit vun der Réimescher Republik an dem Réimesche Räich gebaut a bedriwwe gouf. De Reseau vun de Kiemen huet am Ganzen 80.000 bis 100.000 Kilometer ëmfaasst. Den éischten Deel vum Netz gouf am Joer 312 v. Chr. als en Deel vun der Via Appia (ursprénglech vu Roum op Capua) fäerdeg gebaut.

Bis haut sinn Dausende Kilometer dovun, déi queesch duerch Europa lafen, erhalen.

## Bauweis
D'Kieme waren eng Neiheet a Mëtteleuropa. Wéinst hirem stroossentechneschen Opbau waren se – am Géigesaz zu den natierleche Weeër vun de Germanen oder de Kelten – net nëmme gréisstendeels praktikabel, onofhängeg vun der Buedemfiichtegkeet, mä sinn och meeschtens an enger riichter Linn a mat just relativ liichte Steigungen duerch d'Landschaft gaangen. Op de Strecken duerch d'Bierger goufe Stëtzmaueren a Brécke gebaut. D'Stroosse goufen no enger definéierter Struktur befestegt, woubäi déi eenzel Baumaterialie jee no der regionaler Disponibilitéit variéiert huet.

Prinzipiell kann een tëscht dräi Zorte vu Stroossen ënnerscheeden:

* D'*Via publica* (Staatsstrooss) war eng Haaptstrooss déi vun der Réimescher Verwaltung op Käschte vun der Staatskees geplangt a gebaut gouf. Dës Stroosse goufe vun Zaldoten, Zwangsaarbechter a Prisonéier gebaut. D**Via militaris'' (Militärstrooss) huet sech duerch strateegesch a logistesch Iwwerleeunge charakteriséiert. Och déi gouf vum réimesche Staat geplangt a gebaut.
* D**Via vicinalis* (Provënzstrooss) gouf, wéi den Numm et scho seet, vun de Provënze gebaut an ënnerhalen.
* D*'Via privata* (Privatstrooss) huet eng besonnesch wichteg Roll an der réimescher provënzieller Geschicht gespillt, well se d'Häff mat den ziville Siidlunge verbonnen huet.

Laanscht de Kieme stoungen dacks Meilesteng „*Miliaria“* ([[Eenzuel|Enz]]. *Miliarium*), fir sech kënnen z'orientéieren.

== Kiemen zu Lëtzebuerg an Ëmgéigend ==
Laf vun de Kieme par rapport zu den haitegen Uertschaften a Plazen:

=== Haaptstrecken ===

==== Durocortorum – Orolaunum – Augusta Treverorum ====
D'Haaptstrooss déi vu [[Reims]] (*Durocortorum*) iwwer [[Arel]] (*Orolaunum*) op [[Tréier]] (*Augusta Treverorum*) gefouert huet, ass bei [[Stengefort]] op den Territoire vum haitege Groussherzogtum komm an ass du laanscht de [[Wandhaff (Käerch)|Wandhaff]] a [[Capellen|Capelle]] bei de [[Réimesch Thermen zu Mamer#Aner Decouverten|Vicus bei Mamer]] (*Mambra*) gelaf. Vun do aus goung s'iwwer den [[Tossebierg]], duerch [[Stroossen]] an d'[[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]. 

An der Stad goung d'Streck duerch de [[Val Sainte-Croix|Kräizgrënnchen]], d'[[Avenue Émile-Reuter|Arsenalstrooss]], d'[[Groussgaass (Stad Lëtzebuerg)|Groussgaass]], de [[Krautmaart]] an d'[[Waassergaass (Stad Lëtzebuerg)|Waassergaass]] op de [[Fëschmaart (Stad Lëtzebuerg)|Fëschmaart]]. Vu do aus goung et virun duerch d'[[Schéieschlach]] an de [[Pafendall]], iwwer d'[[Uelzecht]], duerch d'[[Rue Saint-Mathieu|Sichegasss]] an d'[[Rue Vauban|Vaubanstrooss]] an dann d'[[Rue des Trois-Glands|Hiel]] erop op de [[Weimeschhaff]]. Iwwer de [[Kierchbierg]] ass de Kiem op de [[Sennengerbierg]] an op [[Nidderaanwen]] (*Andethanna*) gelaf a weider a Richtung Oste bis op de [[Widdebierg]] an der Géigend vu [[Menster]], wou en op en anere Kiem getraff ass, dee vu Metz (*Divodurum Mettis*) erop gefouert huet.

Vum Widdebierg goung de Kiem iwwer de [[Gallo-réimescht Grafmonument um Potaschbierg|Potaschbierg]], duerch [[Waasserbëlleg]], iwwer d'[[Sauer]] an dann duerch [[Igel (Däitschland)|Igel]] bis op Tréier.

==== Divodurum Mettis – Augusta Treverorum ====
Et war en Deel vun enger vun den [[Via Agrippa|Agrippa-Stroossen]]. Vu [[Metz]] (*Divodurum Mettis*) aus koum se tëscht [[Uespelt]] an [[Altwis]] op lëtzebuergescht Gebitt an ass vun do aus iwwer [[Fëlschdref]] op de [[Vicus Ricciacus]] bei [[Duelem (Réimech)|Duelem]] gelaf. S'ass vun do aus laanscht [[Méideng]], [[Mutfert]], [[Éiter]] a [[Schëtter]] bis op de Widdebierg (Menster) gelaf, wou s'op de Kiem vu Reims gestouss ass.

Eng Alternativstreck ass vun Duelem aus op [[Monument Réimerbréck zu Stadbriedemes|Stadbriedemes]] gaangen, iwwer d'[[Musel]] op [[Palzem]], a vun do aus bei d*'Helenenkreuz* an der Géigend vu [[Wëncher|Bilzingen]]. Do ass s'op dee Kiem gestouss, dee vu Metz aus ëstlech vun der Musel op Tréier goung.

=== Niewestrecken (Auswiel) ===

==== Atuatuca Tungrorum – Augusta Treverorum ====
Vun [[Tongeren]] (*Atuatuca Tungrorum*) aus ass eng Niewestreck (*Diverticulum*) vum Kiem fir op [[Köln]] (*Colonia Claudia Ara Agrippinensium*) iwwer [[Theux]] a Richtung Lëtzebuerg gelaf a koum an der Géigend vu [[Beesslek]] (*Belsonacum*) op den Territoire vum haitege Lëtzebuerg. De Kiem ass laanscht [[Duerscht]], [[Dikrech]], [[Bettenduerf]], [[Hiefenech]] a [[Reiland]] gelaf, a bei [[Chrëschtnech]] op dee gestouss, dee vun [[Tintange|Tënnen]] erbäi koum; den Trajet ass du viru gaange bis op d'[[Altréier|Schanz]], engem Kräizungspunkt vun de Réimerstroossen Tongeren – Tréier a Reims – Tréier.

==== Bagacum Nerviorum – Tintange – Augusta Treverorum ====
Vu [[Bavay]] (*Bagacum Nerviorum*) iwwer [[Tintange|Tënnen]] an [[Ettelbréck]] bis an d'Géigend vu Chrëschtnech, wou de Kiem sech mat deem trëfft dee vun Tongeren an duerch d'[[Éislek]] erfort kënnt.

==== Orolaunum – Tëtelbierg – Divodurum Mettis ====
Arel (Orolaunum) – [[Kelteschen Oppidum um Tëtelbierg#Geschichtleches|Tëtelbierg]] – Metz (*Divodurum Mettis*).

==== Marcomagus – Epternacus – Andethanna ====
*Marcomagus* (tëscht [[Marmagen]] an [[Nettersheim]], Krees [[Euskirchen]]) – [[Réimesch Villa zu Iechternach|Iechternach]] (*Epternacus*) – Nidderaanwen (*Andethanna*).

== Erënnerung ==
An enger Rëtsch Uertschaften zu Lëtzebuerg erënneren [[Odonymie|Odonymmen]] un e fréiere Kiem:

* *Am Kiem*, *Um Kiem* oder *Rue du Kiem* a 16 Uertschaften;
* *Réimerwee* an 8 Uertschaften;
* *Rue, Val* oder *Cité des Romains'' an 31 Uertschaften.

## Um Spaweck

* Reseau vun de Kiemen op itiner-e.org
* Die Römerstrasse Reims - Trier. In: Hémecht, 25. Jg., nº Heft 4 (01.10.1973), p. 510.
*Die Römerstraßen. In: Revue, 22. Jg., nº 45 (05.11.1966), p. 54.