open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jacques Stas

De **Jacques Stas** (oder **Jacobus Stas**) gedeeft den 30. November 1675 an der Méchelskierch an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen an der Stad den 22. Abrëll 1740, war e lëtzebuergesche Geeschtlechen a Grënner vum éischte Weesenhaus an der Stad.

Dem Jacques säi Papp, Jean Stas († ëm 1864), war e Wiewer am Pafendall a Koschter an der Méchelskierch. D'Eltere si mat den dräi Kanner an d'Waassergaass geplënnert.

De Jacques gouf Paschtouer an der Nikloskierch an huet sech scho mat Zäit em d'Weesekanner gekëmmert, sou wéi seng finanziell Lag et him erlaabt huet.

Am Joer 1727 gouf hie bestëmmt fir engem gewësse Johann Moritz Schienbein säin Testament ze vollstrecken. Deen hat him säin Haus an der Waassergaass inklusiv der Miwwele vermaacht, mat der Oplo, et als Weesenhaus anzeriichten. Fir deen Zweck huet de Stas nach en Haus am grënnesche Biisserwee kaaft, wou d'Weesejongen ënnerdaach koumen. Fir d'Haus ze verwalten, huet hie sech un de Magistrat (Gemengerot vun deemools) adresséiert; wéinst administrative Reiwereien a Rivalitéiten tëscht dem Provënzialrot an dem Magistrat huet et awer bis 1755 gedauert, bis d'Keeserin Maria Theresia d'Lettre patente fir d'Schafe vun engem Weesenhaus zu Lëtzebuerg ënnerschriwwen huet.

De Stas wollt net esou laang waarden an hat scho 1727 – ouni offiziell Autorisatioun, awer mam stëllem Averständnis vum Magistrat, säi Weesenhaus opgemaach, sou wéi et och um Chronogramm iwwer der Aganksdier stoung:.

Op Däitsch iwwersat heescht et ongeféier: „Möge Gott der Helfer der Stadt sein“. D'Joreszuel déi sech aus dem Chronogramm ergëtt ass: 1727

## Éierung
Fir un de Jacques Stas z'erënneren, huet de Stater Schäfferot de 4. Januar 1960 decidéiert, zu Gaasperech eng Strooss no him ze nennen: d'Rue Jacques Stas leeft vum Millewee a südëstlecher Richtung bis hannert de Foussballsterrain vum FC Tricolore Gaasperech.

## Literatur

* André Redling, François Schwab. „Jacques Stas. Gründer des ersten Waisenhauses in der Stadt Luxemburg“.In Luxemburger Marienkalender Jg. 98(1979), p.&nbsp;145-146, ill 1979/145

## Um Spaweck
* Fondation de lʼhospice des Orphelins. Les premiers bienfaiteurs, Ons Hémecht, 11. Jg., nº 5 (01.05.1905), S. 223
* Notice historique sur l’hospice des Orphelins à Luxembourg. (Suite.). Ons Hémecht, 11. Jg., nº 8 Heft (01.08.1905), S. 351. 
* Notice historique sur l’hospice des Orphelins à Luxembourg. (Suite.) CHAPITRE III. Les maisons et la chapelle des orphelins au Grund. Ons Hémecht, 11. Jg., nº 10 Heft (01.10.1905), S. 455. 

* Quell, wou net anescht uginn: Fanny Beck, Was bedeuten die Straßennamen der Stadt? Ons Stad 77/2004, S. 35
Dr. med. Fabian - Lachen ist die beste Medizin

** Dr. med. Fabian – Lachen ist die beste Medizin** ass en däitsche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1969 mam Hans-Joachim Kulenkampff am Martin Held an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Amouréis a soss Geschichtelecher ëm den Dr. Fabian...

## Um Spaweck
Unser Doktor ist der Beste

**Unser Doktor ist der Beste** ass en däitsche Film vum Harald Vock aus dem Joer 1969 mam Roy Black an der Helga Anders an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Dr. Leonhard Sommer krut just seng éischt Plaz als Dokter an enger Münchener Privatklinik. Säi Chef de Professer Jannsen ass  net vun him ageholl well de Sommer seng Plaz duerch Protektioun aus dem Verwaltungsrot krut…

## Um Spaweck
Solomon and Sheba

**Solomon and Sheba** ass en US-amerikanesche Film vum King Vidor aus dem Joer 1959 mam Yul Brynner a mat der Gina Lollobrigida an den Haaptrollen no enger Geschicht vum Crane Wilbur.

## Ëm wat geet et am Film?
Wéi de Kinnek David am Stierwe louch huet hie säi jéngste Jong Salomon als neie Kinnek vun Israel ernannt. Säin eelste Jong, den Adonijah, gouf Chef vun der Arméi. De Salomon verléift sech an d’Kinnigin vu Saba…

## Um Spaweck
Klassenkeile

**Klassenkeile** ass en däitsche Film vum F. J. Gottlieb aus dem Joer 1969 mat der Uschi Glas a mam Walter Giller an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Manuela Schulz huet alles drugesat fir vun der Schoul ze fléien. Wéi hire Papp si forcéiert an eng aner Schoul ze goen hëlt hir Frëndin Katja, eng jonk Journalistin, déi e Reportage iwwer Schoule wëll maachen, hir Plaz an...

## Um Spaweck
The Devil's Brigade

**The Devil's Brigade** ass en US-amerikanesche Film vum Andrew V. McLaglen aus dem Joer 1968 mam William Holden am Cliff Robertson an den Haaptrollen no engem Roman vum Robert H. Adleman am George Walton

## Ëm wat geet et am Film?
Am Zweete Weltkrich soll de Leutnant Robert Frederick e Spezialkommando ausbilden …

## Um Spaweck
Jean Piret

De **Jean Piret**, och bekannt als **Här vu Sainte-Ode an Amberloup**, gebuer …, a gestuerwe 1680 zu Sainte-Ode (Provënz Lëtzebuerg), war e wallounesche Schmelzhär. Hie war de Bauhär vun der Colmer Schmelz an där d'Rasenäerz aus de Flossdäller ronderëm verschafft gouf.

## Schmelzhär
Den 28. Juli 1645 huet de Jean Piret dem Gaspard von Heisgen d*<nowiki/>'Brückebergergut* zu Colmer (do wou dat haitegt Goodyear-Wierk läit) ofkaaft an en Héichuewen an eng Affinerie op dem Site bei der Atert opgeriicht. Et war iwweregens den éischten Héichuewen deen zu Lëtzebuerg gebaut gouf.

Um Bréckebierg stoung an der Zäit och e klengt Schlass, mä wéi de Piret d'Immobilie bis kaaft hat, war et just nach eng Ruin. Hien huet doropshin an der Géigend en neit Schlass gebaut, an deem vun do un, Generatioune vu Schmelzhären ënnerbruecht waren. D'„Bréckebierger Schlass“ ass 1960 ofgerappt ginn.

D’Rasenäerzer aus dem Raum Colmer, Miesdref, Miersch a Recken sinn hei zu Eise geschmolt ginn, woubäi mat Holzkuelen aus de Bëscher aus der Ëmgéigend gehëtzt gouf, iwwerdeems d'Waasser aus der Atert fir d'Undreiwe vun de Maschinne gebraucht gouf. D'Produktioun louch bei 350 - 400 Tonnen am Joer.

De Jean Piret huet 1656 och nach eng Schmelz zu Rolleng gegrënnt an den 13. Dezember 1656 huet e vum Johann Marlin von Brockhoven e Schmelzuewen zu Huelmes fir 24 Joer gepacht. Mä d'Hallschent huet hien dem Schmelzbesëtzer Thomas Vidait vun Aansebuerg iwwerlooss.

An der Colmer Schmelz hunn haaptsächlech Männer geschafft déi aus der Landwirtschaft koumen, a sech an der Zäit an där um Feld net vill ze di war, eppes derbäi verdénge wollten. D'Kolonneniewen an d'Dëppe vun der Colmer Schmëdd ware landbekannt. Mam Néiergang vun der Rasenäerzgewannung a well d'Eiseproduktioun net méi konkurrenzfäeg mat den neie groussen Héichiewen aus dem Minett war, war et och eriwwer mat der Schmelz an 1877 sinn d'Héichiewen ausgaangen.

Well se baufälleg war, ass d'Schmelz 1920 vun der Gewerbeinspektioun zougemaach ginn.

## Privates
De Jean Piret war mat der Jeanne Louise Galle (Gall) vu Léck bestuet, déi 1662 gestuerwen ass. D'Koppel krut sechs Kanner: Marguerite-Marie, Lambert, Suzanne, Antoine, Thomas a Jeanne-Louise.

## Éierung
Fir un de Jean Piret z'erënneren, huet de Stater Schäfferot den 19. September 1985 decidéiert, op der Cloche d'or zu Gaasperech eng Strooss no him ze nennen: d'Rue Jean Piret verbënnt d'Escher Strooss mat der Rue Robert Stumper.

Zu Colmer-Bierg ass och d'Industriezon no him genannt ginn: *Zone Industrielle Piret.*
Jacques Reifenberg

De **Jacques Reifenberg**, gebuer de 6. September 1907, a gestuerwen den 11. Abrëll 1977 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker (CSV).

Hie war Schlässer op der Arbed. 24 Joer laang war hie fir d'CSV Member vum Gemengerot vun der Stad Diddeleng.

Hie war och Member a Keessier vum Gesangsveräin *Cäcilia* wou en och, gradewéi an anere Veräiner, Theater gespillt a Regie gefouert huet.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Butschebuerg eng Strooss no him genannt.

## Gielercher
* Sëlwer- a Vermeilmedaill am Ordre de la couronne de chêne
The CW

**The CW** ass en engleschsproochege Fernseesender an de Vereenegte Staaten, deen am Besëtz vun der The CW Network, LLC ass.

Et gouf den 18. September 2006 gegrënnt an huet säi Sëtz zu Burbank, Kalifornien.

## Um Spaweck
Albert Cremmer

Den **Albert Cremmer**, gebuer ... a gestuerwen de 4. November 1980 am Alter vun 71 Joer zu Diddeleng, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vun 1949 bis 1976 an engem Stéck Member vum Diddelenger Gemengerot a vun 1968 un do Schäffen.

Den Albert Cremmer war och vun 1965 bis 1969 President vun der Aarbechterkummer a vum Syndicat des eaux du Sud.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Diddeleng eng Strooss no him genannt.
Fany Schumacher

Den **Etienne** ("**Fany**") **Schumacher**, gebuer ... a gestuerwen den 13. Dezember 1966 am Alter vu 75 Joer, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker (LSAP) a Gewerkschaftler.

Hie war Member vum Diddelenger Gemengerot an do zäitweileg Schäffen.

De Fany Schumacher war och Grënnungsmember vum LAV a President vum Diddelenger Office social.

Fir un hien z'erënneren, gouf an den 1970er Joren eng Stroooss um Flouer *Hauwepäerchen* no him genannt.

## Gilercher
* Ordre de la couronne de chêne
* Ordre de Mérite
Jean Eiffes

De **Jean** ("**Jeng**") **Eiffes**, gebuer den 8. September 1889 zu Diddeleng, an och do den 22. Juli 1961 gestuerwen, war e lëtzebuergesche Komponist a Museker.

## Liewen a Karriär
De Jean Eiffes huet um Stater Conservatoire beim Fernand Mertens Harmonie geléiert an huet 1912 ugefaangen, Privatcoursen ze ginn. Hie war Dirigent vum *Cercle Symphonique* sa vum Gesangveräin *Eintracht*. Bal 20 Joer laang war hien Orchesterchef am Kino Gehrend bei der Projektioiun vu Stommfilmer. Vun 1940 bis zu senger Pensionéierung, 1954, war hie Gesangsleerer an de Primärschoulen.

Hien huet lëtzebuergesch Gedichter vertount, dorënner der eng 25 vum Willy Goergen, an d'Musek fir Lëtzebuergesch Operetten an Theaterstécker komponéiert, dorënner där vum Metty Dahm a vum Jim Hoffmann. 1960 huet d'Diddelenger Gemeng e Bichelchen erausgi mat senge bekanntste Kompositiounen.

Fir un hien z'erënneren, gouf an den 1960er Joren zu Biereng eng Strooss no him genannt. D*Rue Jean-Eiffes* verbënnt d*'Rue Alexandre Fleming* mat der *Rue Théodore Thiel*. ()

Säi Jong René Eiffes huet fir säin 10. Doudesdag e Marsch komponéiert, de *Jean-Eiffes-Marsch*, deen du vun der Diddelenger Musek wärend enger Feier gespillt gouf.
Jacques Thiel

Den **DOM Bernard-Jacques Thiel O.S.B.**, gebuer den 2. Mee 1892 zu Diddeleng an och do den 20. Juni 1964  gestuerwen, war e lëtzebuergesche Benediktinerpater an Historiker.

De Jacques Thiel war Benediktinerpater an der Abtei Saint-André vu Bruges an Aumônier vum Diddelenger Altersheim *Prince Jean*.

Hien huet vun 1948 bis 1958 an der *[[Hémecht]]* gréisser Artikelen iwwer d'Geschicht vun Iechternach, Ëlwen, Beetebuerg a vum Gehaansbierg, an iwwer d'Eremitten am Herzogtum Lëtzebuerg am 17. an 18. Joerhonnert publizéiert.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Diddeleng eng Strooss no him genannt.

## Publikatiounen
(Auswiel)

## Gielercher
*
Jean Friedrich

De **Jean Friedrich**, gebuer de 24. Januar 1892 zu Diddeleng, a gestuerwen den 10. Dezember 1969, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalhistoriker.

De Jean Friedrich ass zu Diddeleleng um Tattebierg op d'Welt komm. Hien huet d'Normalschoul gemaach a gouf Schoulmeeschter zu Kanech. Dräi Joer drop huet hien dëse Beruff 43 Joer laang a senger Heemechtsstad praktizéiert. 1920 huet hie ee Joer zu Paräis op der Sorbonne Philosophie studéiert a gouf zum Dokter promouvéiert.

Hie war och bis 1940 President vum Katholischer Lehrer- und Lehrerinnenverein an Delegéierte fir all Enseignanten an der Groussherzoglecher Unterrechtskommissioun.

Hien ass Auteur vun Theaterstécker (ë. a. *Blutbaad vun Dideleng* an *D'So vum Gehaansbierg*), an ënnert dem Pseudonym Pier Gind, vun de Bicher *Nordfahrt, Nannten sie es Glück, Herr Direktor* an *Herz As*. Och Aarbechten iwwer d'Geschicht vun Diddeleng (*Düdelingen in der Geschichte, Alt Düdelingen - Eine Landschaft und ihre Bewohner, Vom Kulturschaffen der Düdelinger*) huet hie publizéiert.

Fir un hien z'erënneren, gouf den 30. Dezember 1978 zu Diddeleng d'Téitengerstrooss no him ëmgenannt.

## Gielercher
* 
* 
* médaille pontificale „bene merenti“ 
* médaille en or de l'Association diocésaine St. Pie X
Joseph Ruckert

De **Joseph Ruckert**, gebuer de 14. Januar 1887 zu Diddeleng, an do gestuerwen de 16. Februar 1952, war e lëtzebuergeschen Architekt a Bauentreprener.

Hien huet ë. a. zu Diddeleng d'Pläng vun den Arbeds-Aarbechterkolonië gemaach (Bauentreprise: Alfred Lefèvre). Och d'Diddelenger Stadhaus geet op seng Pläng zeréck.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Diddeleng eng Strooss no him genannt fir déi d'Diddelenger meeschtens *Ruckeschgässel* soen. Se mecht d'Verbindung tëscht der Stadhausplaz an der Handelsstrooss. (Koordinaten: )
The Devils (Film)

**The Devils** ass en US-amerikanesch-brittesche Film vum Ken Russell aus dem Joer 1971 mat der Vanessa Redgrave a mam Oliver Reed an den Haaptrollen, nom Theaterstéck *The Devils* vum John Whiting an nom Buch *The Devils of Loudun* vum Aldous Huxley.

## Ëm wat geet et am Film?
Am 17.  Joerhonnert huet sech déi neurotesch Äbtissin Jeanne des Anges an de populäre Paschtouer Urbain Grandier verléift. Well de Grandier net op hir Avancë reagéiert klot si en der Hexerei un…

## Um Spaweck
Silvio Amadio

De **Silvio Amadio**, gebuer den 8. August 1926 zu Frascati, a gestuerwen den 19. August 1995 zu Roum, war en italieenesche  Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
* 1957: *L'ultima violenza* - Regie zesumme mam Raffaello Matarazzo - Haaptacteuren: Yvonne Sanson, Dario Michaelis, Lorella De Luca
* 1959: *Lupi nell'abisso* - Haaptacteuren: Massimo Girotti, Folco Lulli, Jean-Marc Bory
* 1960: *Tu che ne dici?* - Haaptacteuren: Ugo Tognazzi, Raimondo Vianello, Hélène Chanel
* 1960: *Teseo contro il Minotauro* - Haaptacteuren: Bob Mathias, Rosanna Schiaffino, Alberto Lupo
* 1961: *L'ammutinamento* - Haaptacteuren: Annamaria Pierangeli, Edmund Purdom, Ivan Desny
* 1964: *Le sette folgori di Assur* - Haaptacteuren: Howard Duff, Jocelyn Lane, Arnoldo Foà
* 1964: *Desideri d'estate* - Haaptacteuren: Gabriele Ferzetti, Rosemary Dexter
* 1964: *Oltraggio al pudore* - Haaptacteuren: Rosemary Dexter, Jacques Perrin, Magali Noël
* 1965: *Il segreto del vestito rosso* - Haaptacteuren: Cyd Charisse, Hugh O'Brian, Juliette Mayniel
* 1966: *Per mille dollari al giorno* - Haaptacteuren: Zachary Hatcher, Mimmo Palmara, Mirko Ellis
* 1969: *L'isola delle svedesi* - Haaptacteuren: Catherine Diamant, Ewa Green, Nino Segurini
* 1970: *Disperatamente l'estate scorsa* - Haaptacteuren: Paola Pitagora, Nino Segurini
* 1972: *Alla ricerca del piacere* - Haaptacteuren: Farley Granger, Barbara Bouchet, Rosalba Neri
* 1972: *Il sorriso della iena* - Haaptacteuren: Luciana Della Robbia, Silvano Tranquilli, Rosalba Neri
* 1972: *E si salvò solo l'aretino Pietro con una mano avanti e l'altra dietro* - Haaptacteuren: Carla Brait, Giorgio Favretto, Vincenzo Ferro
* 1972: *Come fu che Masuccio Salernitano, fuggendo con le brache in mano, riuscì a conservarlo sano* - Haaptacteuren: Romano Bernardi, Giulio Donnini, Giorgio Favretto
* 1973: *Li chiamavano i tre moschettieri… invece erano quattro* - Haaptacteuren: Tony Kendall, Ettore Manni, Dan Cooper
* 1974: *Catene* - Haaptacteuren: Maurizio Merli, Rosemary Dexter, Mimmo Palmara
* 1974: *La minorenne* - Haaptacteuren: Gloria Guida, Rosemary Dexter, Marco Guglielmi
* 1975: *Quella età maliziosa* - Haaptacteuren: Gloria Guida, Nino Castelnuovo, Mimmo Palmara
* 1975:  *Peccati di gioventù* - Haaptacteuren: Gloria Guida, Dagmar Lassander, Fred Robsahm
* 1976: *Il medico… la studentessa* - Haaptacteuren: Gloria Guida, Jacques Dufilho, Susan Scott
* 1980: *Il medium* - Haaptacteuren: Guido Mannari, Martine Brochard, Philippe Leroy
* 1981: *Il carabiniere* - Haaptacteuren: Fabio Testi, Valeria Valeri, Enrico Maria Salerno

## Um Spaweck
Paul Bertemes

De **Paul Bertemes**, gebuer den 2. Dezember 1953 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 13. Oktober 2024, war e lëtzebuergesche Journalist, Galerist a Curateur.

De Paul Bertemes war de Bouf vum Moler Roger, an de Brudder vum Archeolog François Bertemes. Hien huet 1983 op der Uni zu Saarbrécke mat enger Dissertatioun iwwer d'Relatioun tëscht dem Illustratiounszyklus an dem Text am Rolandslied promouvéiert.

Hien war Journalist am Beräich Konscht a Kultur an Däitschland an zu Lëtzebuerg an en huet ënner anerem fir *[[D'Lëtzebuerger Land]]* geschriwwen, Schrëften iwwer d'visuell Konscht publizéiert (Ausstellungskatalogen, asw.) an och beim Radio 100komma7 matgeschafft.

2004 huet hie mam Jean Colling MediArt gegrënnt, eng Agence fir d'Fërdere vun der Kultur, an där hien ë.&nbsp;a. als Curateur geschafft huet.

## Wierk (Auswiel)
* Bertemes, Paul. *Bild- und Textstruktur  : eine Analyse der Beziehungen von Illustrationszyklus und Text im Rolandslied des Pfaffen Konrad in der Handschrift P̲*. Frankfurt/Main: R.G. Fischer, 1984. Print.
* Bertemes, Paul. *Sechzehn Seiten für diti  : Drei-Satz für diti*. Luxembourg: R. Mehlen, 1996. Print.
* Bertemes, Paul. *Fir de Jeannot Bewing*. N.p., 2005. Print.
* Bertemes, Paul. *Roger Bertemes*. Luxembourg: mediArt, 2005. Print.
* Bertemes, Paul, Dexia Banque internationale  organisme de publication institution hôte, et Dexia Banque internationale  organisme de publication institution hôte. *Gust Graas  : fréquences modulées*. Luxembourg: Dexia-BIL, 2007. Print.
* Bertemes, Paul. *L’ homme, un paysage  : Roger Bertemes, Jeannot Bewing, August Clüsserath, Robert Brandy, Liliane Heidelberger, Andrea Neumann, Raymond Weiland*. Differdange: Ville de Differdange, 2010. Print.
* Bertemes, Paul et al. *La « Nei Bréck » - un chantier hors du commun*. Luxembourg: Administration des Ponts et Chaussées, 2018. Print.

Kuckt hei fir eng méi komplett Lëscht op a-z.lu

## Um Spaweck
* De Paul Bertemes am Lëtzebuerger Konschtlexikon
* Daniel Conrad: "Kämpfer für die Lëtzebuerger Konscht: Trauer um Paul Bertemes." wort.lu, 15.10.2024.
Anny Blau

D' **Anne** ("**Anny**") **Blau**, gebuer den 13. Mee 1905 zu Réimech, a gestuerwen de 16. Juni 1944 am KZ Anrath, war eng lëtzebuergesch Resistenzlerin.

Si huet vum Kleeder-Strecke gelieft a bei hirer Tatta gewunnt. Wärend der däitscher Besatzung 1940-44 huet si bei sech doheem Jonge verstoppt, déi an d'Wehrmacht hätte sollen zwangsrekrutéiert ginn. Si gouf vun däitsch-frëndlechen Nopere verroden a gouf den 22. Dezember 1943 verhaft, an da fir d'éischt am Gronn an de Prisong gestach, ier s'op Anrath an de Prisong koum, wou se de 16. Juni 1944 gestuerwen ass. 

'Offiziell' wier si en natierlechen Doud gestuerwen, der *[[Unio'n|Unioun]]* no wier se zu Doud gebeetscht ginn, well se déi 11 Jongen, déi bei hir verstoppt waren, net wollt verroden.

Si gouf den 20. Juni 1944 zu Réimech begruewen.

Fir u si z'erënneren, gouf zu Réimech eng Strooss, d'rue Anny-Blau, no hir genannt.
## Literatur
* Wagener, Pol: "Heroischer Patriotismus: zur Geschichte der Anny Blau und Felix Bereitem." In: *E Stéck Réimech: Réimech - Kiirch, Réimech - Geschicht, Réimech - Kultur, Réimech a säi Gesangsveräin: Chorale Sainte-Cécile Remich: 1848-1998: 150e anniversaire.* Remich, 1998. S.225-228.
Clas von Ehnen

De **Clas vun Éinen** (*"Clas von Enen"*) war e Klackegéisser, deen an der 2. Hallschecht vum 15. Joerhonnert laanscht d'Musel aktiv war.

Déi éischt erhale Klack vun him ass vu 1454, déi e fir d'Duerf Riol bei Tréier gegoss huet, an déi lescht vu 1501, fir Rüsdorf bei Sierck. Am ganze sinn et der 30 Stéck, déi bis an déi haiteg Zäit iwwerlieft hunn.

Déi, déi et haut nach zu Éinen gëtt, huet als Opschrëft *Clas von Enen gos mich.... 1475*. Si war an der Zäit vun der Franséischer Revolutioun op Walfer geroden, ier se ëm 1950 nees op Éinen hannescht bruecht gouf.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Éinen déi fréier Jeekelsgaass a *Rue Clas von Ehnen* ëmgenannt.
Pierre Hennes

De **Pierre Hennes**, gebuer ..., a gestuerwen de 24. November 1947 zu Helmsen am Alter vun 68 Joer , war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war 24 Joer laang, bis zu sengem Doud, Buergermeeschter vun der Gemeng Walfer.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Hielem eng Strooss no him genannt.
Billion Dollar Brain

**Billion Dollar Brain** ass e brittesche Film vum Ken Russell aus dem Joer 1967 mam Michael Caine am Karl Malden an den Haaptrollen nom Roman *Billion-Dollar Brain* vum Len Deighton .

## Ëm wat geet et am Film?
De britteschen Agent Harry Palmer muss erëm op seng Manéier d’Welt retten.

## Um Spaweck
Tonino Valerii

Den **Tonino Valerii** , gebuer als *Antonio Valerii* den 20. Mee 1934 zu Montorio al Vomano, a gestuerwen den 13. Oktober 2016 zu Teramo, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

Als Regisseur gouf den Tonino Valerii besonnesch bekannt duerch den Italowestern *[[Il mio nome è Nessuno]]* (1973) mam Terence Hill am Henri Fonda an den Haaptrollen.

## Filmographie
### als  Regisseur
#### Kino
* 1966: *Per il gusto di uccidere* - Haaptacteuren: Craig Hill, George Martin, Fernando Sancho
* 1967: *I giorni dell’ira* - Haaptacteuren: Giuliano Gemma, Lee Van Cleef, Walter Rilla 
* 1969: *Il prezzo del potere* - Haaptacteuren: Giuliano Gemma, Warren Vanders, Fernando Rey
* 1970: *La ragazza di nome Giulio*  - Haaptacteuren: Silvia Dionisio, Gianni Macchia, Esmeralda Ruspoli
* 1972: *Mio caro assassino* - Haaptacteuren: George Hilton, Salvo Randone, William Berger 
* 1972: *Una ragione per vivere e una per morire*  - Haaptacteuren: James Coburn, Bud Spencer, Telly Savalas
* 1973: *[[Il mio nome è Nessuno]]* - Haaptacteuren: Terence Hill, Henry Fonda, Jean Martin
* 1976: *Vai gorilla* - Haaptacteuren: Fabio Testi, Renzo Palmer, Claudia Marsani
* 1977: *Sahara Cross*  - Haaptacteuren: Franco Nero, Michel Constantin, Pamela Villoresi
* 1986: *Senza scrupoli*  - Haaptacteuren: Sandra Wey, Marzio Honorato 
* 1987: *Sicilian Connection* - Haaptacteuren: Kôji Kikkawa, Andy J. Forest, Mimmo Palmara
* 1987: *La sporca insegna del coraggio* - Haaptacteuren: Bo Svenson, Carlo Mucari, Werner Pochath
* 1997: *Una vacanza all'inferno* - Haaptacteuren: Marco Leonardi, F. Murray Abraham, Giancarlo Giannini
* 1997: *Un bel dì vedremo* - Haaptacteuren: Raina Kabaivanska, Massimo Girotti, Giuliano Gemma
#### Televisioun
* 1985-1986: *Caccia al ladro d'autore* - (TV-Serie) - (3 Episoden)
* 1987: *T.I.R.* - (TV-Serie) - (2 Episoden)
* 1989: *Il ricatto* - (TV-Serie) - (3 Episoden)
* 1991: *Una prova d'innocenza* - (TV-Film) - Haaptacteuren: Enrico Montesano, Corinne Dacla, Luigi Pistilli

## Um Spaweck
Joseph Frisoni

De **Joseph Frisoni**, gebuer ...  a gestuerwen am Alter vun 63 Joer, den 12. Dezember 1969 zu Bieles, war e lëtzebuergesche Bau-Enterprener.

No him gouf zu Zolwer eng Strooss genannt.
Josy Welter (Resistenzler)

De **Josy Welter**, gebuer 1893, a gestuerwen de 24. Februar 1943 am KZ Natzweiler-Struthof, war e lëtzebuergesche Resistenzler (LVL).

Fir un hien z'erënneren, gouf kuerz nom Krich zu Walfer eng Strooss, d'Rue Josy-Welter, no him genannt.
Charles Rausch

De **Charles Rausch**, gebuer de 25. Januar 1921 op der Cap, a gestuerwen den 23. August 1942 am KZ Auschwitz, war e lëtzebuergescht Nazi-Affer.

De Charles Rausch war zum Zäitpunkt vum däitschen Iwwerfall 1940 Zaldot an der Fräiwëllegekompanie. Mat senge Kommerode koum hien am Dezember 1940 op Weimar, fir do 'ëmerzunn' an dann an déi däitsch Police oder d'Wehrmacht agezunn ze ginn. Well hie refuséiert huet, der Waffen-SS bäizetrieden, koum hien a Gefaangeschaft, zulescht am Konzentratiounslager vun Auschwitz, wou hie gestuerwen ass.

Fir un hien z'erënneren, gouf kuerz nom Krich zu Walfer eng Strooss, d'rue Charlers Rausch, no him genannt.
Josy Welter

**Josy Welter** war den Numm vum:
* Josy Welter (Resistenzler) (1893-1944);
* Josy Welter (Geschäftsmann) (1924-2012).

## Kuckt och
* Josy Welter (S.à r.l.)
* Joseph Welter
* Welter
L'odio è il mio Dio

**L'odio è il mio Dio** ass en italieenesch-däitsche Film vum Claudio Gora aus dem Joer 1968 mam Tony Kendall am Carlo Giordana an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Vincent rächt mat Hëllef vum *Il Nero* den Doud vu sengem Brudder deen onschëlleg higeriicht gouf.

## Um Spaweck
Die jungen Tiger von Hongkong

**Die jungen Tiger von Hongkong** ass en däitsche Film vum Ernst Hofbauer aus dem Joer 1968 mam Robert Woods an der Véronique Vendell an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Frau Wirtin hat auch einen Grafen

**Frau Wirtin hat auch einen Grafen** ass en éisträichesch-italieenesch-ungaresch-däitsche Film vum Franz Antel aus dem Joer 1968 mam Jeffrey Hunter am Harald Leipnitz an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Hilfe, ich liebe Zwillinge!

** Hilfe, ich liebe Zwillinge** ass en däitsche Film vum Peter Weck aus dem Joer 1969 mat der Uschi Glas am Roy Black an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Commune aérostatique du Grand-Duché de Luxembourg

**Commune éérostatique du Grand-Duché de Luxembourg** ass eng lëtzebuergesch ASBL, an där sech Ballonfuerer zesummegedoen hunn, fir dës Aktivitéit ze bedreiwen an ze populariséieren.

## Geschicht
1974 hu fënnef Piloten a laangjäreg Frënn, decidéiert, de Fliger opzeginn, fir mam Ballon ze fueren. Se hunn de 4. August 1978 d*'Commune aérostatique du Grand-Duché de Luxembourg* gegrënnt. De Poully Emering, Alfi Feltes, Jang Sauber, Norri Theisen a Pit Thibo haten deemools nach keng Anung wéi déi nei Associatioun d'Kultur vum Ballonfueren zu Lëtzebuerg géif beaflossen.

Si hunn ee Waarmloftballon vum englesche Fabrikant *Cameron Balloons Ltd.* kaaft, dee se *Feierwôn* genannt hunn. Deen ass vu Rammerech aus fir säin Inauguratiounsfluch den 1. Februar 1975 gestart.

De 17. September 1991 ass op der ausseruerdentlecher Generalversammlung festgehale ginn, den Numm vum Veräin an *Commune aérostatique du Grand-Duché de Luxembourg (Fédération luxembourgeoise d'aérostation)* z'änneren. Wéi d'Associatioun am Joer 2004 am Handelsregëster agedroe gouf, ass an der Bezeechnung *Fédération* mat *Association* ersat ginn.

## Aktivitéiten

## Ballonen

## Um Spaweck
* balloon.lu, d'Websäit vun der Associatioun.
Duilio Coletti

Den **Duilio Coletti**, gebuer den 28. Dezember 1906 zu Penne, a gestuerwn den 21. Mee 1999 zu Roum, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

Den Duilio Colleti hat Medezin studéiert, huet de Beruff awer opginn fir Filmer als Regisseur ze dréien.

## Filmographie
* 1935: *Pierpin* - Haaptacteuren: Luigi Carini, Ernes Zacconi 
* 1937: *I due barbieri* 
* 1938: *La sposa dei re* - Haaptacteuren: Elsa De Giorgi, Mario Pisu
* 1939: *Il fornaretto di Venezia* - Haaptacteuren: Roberto Villa, Elsa De Giorgi, Osvaldo Valenti
* 1940: *Capitan Fracassa* - Haaptacteuren: Elsa De Giorgi, Giorgio Costantini, Osvaldo Valenti
* 1941: *La maschera di Cesare Borgia* - Haaptacteuren: Osvaldo Valenti, Elsa De Giorgi, Carlo Tamberlani
* 1942: * Il mercante di schiave* - Haaptacteuren: Enzo Fiermonte, Annette Bach, Elena Zareschi
* 1944: *Tre ragazze cercano marito* - Haaptacteuren: Dina Galli, Antonio Gandusio, Vera Bergman
* 1946: *L'adultera* - Haaptacteuren: Clara Calamai, Roldano Lupi, Carlo Ninchi
* 1947: * Il passatore* - Haaptacteuren: Rossano Brazzi, Valentina Cortese, Carlo Ninchi
* 1948: *Cuore* – Regie zesumme mam Vittorio De Sica - Haaptacteuren: Vittorio De Sica, María Mercader, Giorgio De Lullo
* 1949: *Il grido della terra* - Haaptacteuren: Marina Berti, Andrea Checchi, Vivi Gioi
* 1949: *Il lupo della Sila* - Haaptacteuren: Amedeo Nazzari, Silvana Mangano, Jacques Sernas
* 1950: *Miss Italia* - Haaptacteuren: Gina Lollobrigida, Richard Ney, Constance Dowling
* 1950: *Romanzo d'amore* - Haaptacteuren: Danielle Darrieux, Rossano Brazzi, Harry Hardt
* 1951: *Libera uscita* - Haaptacteuren: Nino Taranto, Ludmilla Dudarova, Ludmilla Dudarova
* 1952: *Wanda la peccatrice* - Haaptacteuren: Yvonne Sanson, Frank Villard, Françoise Rosay
* 1952: *È arrivato l'accordatore* - Haaptacteuren: Nino Taranto, Alberto Sordi, Tamara Lees
* 1953: *I sette dell'orsa maggiore* - Haaptacteuren: Eleonora Rossi Drago, Pierre Cressoy, Riccardo Garrone
* 1954: *La grande speranza* - Haaptacteuren: Lois Maxwell, Renato Baldini, Earl Cameron
* 1953: *Divisione Folgore* - Haaptacteuren: Fausto Tozzi, Ettore Manni, Aldo Bufi Landi
* 1956: *Londra chiama polo nord* - Haaptacteuren: Curd Jürgens, Dawn Addams, René Deltgen 
* 1957: *Gli Italiani sono matti* - Haaptacteuren: Victor McLaglen, Folco Lulli, Maurizio Arena
* 1960: *Sotto dieci bandiere* - Haaptacteuren: Van Heflin, Charles Laughton, Mylène Demongeot 
* 1961: *Il re di Poggioreale* - Haaptacteuren: Ernest Borgnine, Max Cartier, Guido Celano
* 1968: *Lo sbarco di Anzio* - Regie zesumme mam Edward Dmytryk - Haaptacteuren: Robert Mitchum, Peter Falk, Robert Ryan
* 1973: *[[Valdez, il mezzosangue]]* - Regie zesumme mam John Sturges - Haaptacteuren: Charles Bronson, Jill Ireland, Marcel Bozzuffi
* 1977: *L'uomo di Corleone* - (net färdeg gedréint)

## Um Spaweck
Guns of the Magnificent Seven

** Guns of the Magnificent Seven** ass en US-amerikanesche Film vum Paul Wendkos aus dem Joer 1969 mam George Kennedy am James Whitmore an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
 

## Um Spaweck
Der Ölprinz (Film)

**Der Ölprinz** ass en däitsch-jugoslawesche Film vum Harald Philipp aus dem Joer 1965 mam Pierre Brice am Stewart Granger an den Haaptrollen. Et ass dëst eng weider Verfilmung vun engem Karl-May-Roman.

## Ëm wat geet et am Film?

## Kuckt och
* Karl May Filmer

## Um Spaweck
filmportal.de
Auf der Reeperbahn nachts um halb eins (Film 1969)

**Auf der Reeperbahn nachts um halb eins** ass en däitsche Film vum Rolf Olsen aus dem Joer 1969 mam Curd Jürgens am Heinz Reincke an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Hook, Line and Sinker

** Hook, Line and Sinker** ass en US-amerikanesche Film vum George Marshall aus dem Joer 1969 mam Burt Reynolds am Clint Walker an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
The Mad Room

**The Mad Room** ass en US-amerikanesche Film vum Bernard Girard aus dem Joer 1969 mat der Stella Stevens an der  Shelley Winters]] an den Haaptrollen nom Theaterstéck *Ladies in Retirement* vum Reginald Denham am Edward Percy. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Die Försterbuben

** Die Försterbuben** ass en däitsche Film aus dem Joer 1955 vum Robert A. Stemmle mam Kurt Heintel am Erich Auer an den Haaptrollen no engem Roman vum Peter Rosegger.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Wir hau'n die Pauker in die Pfanne

**Wir hau’n die Pauker in die Pfanne** ass en däitsche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1970 mat der Uschi Glas am Hansi Kraus an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Liebe durch die Hintertür

**Liebe durch die Hintertür** ass en éisträichesch-däitsche Film vum Franz Antel aus dem Joer 1969 vum Franz Antel mat der Terry Torday an der Andrea Rau an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Great Guns

** Great Guns** ass e brittesche Film vum Monty Banks aus dem Joer 1941 mam Stan Laurel am Oliver Hardy an den Haaptrollen .

## Ëm wat geet et am Film?
De Laurel an den Hardy sollen e jonke Milliardär beschützen…

## Um Spaweck
Mitzi Gaynor

D**'Mitzi Gaynor**, gebuer als *Francesca Marlene de Czanyi von Gerber* de 4. September 1931 zu Chicago, a gestuerwen de  17. Oktober 2024 zu Los Angeles, war eng US-amerikanesch Schauspillerin, Sängerin an Dänzerin.

D'Mitzi Gaynor war haaptsächlech a musikaleschen Hollywoodfilmer aus den 1950er Joren ze gesinn.

## Filmographie
* 1949: *It's Your Health* - (Kuerzfilm)
* 1950: *My Blue Heaven* - Regie: Henry Koster - Haaptacteuren: Betty Grable, Dan Dailey - (als Gloria Adams)
* 1951: *Take Care of My Little Girl* - Regie: Jean Negulesco - Haaptacteuren: Jeanne Crain, Dale Robertson - (als Adelaide Swanson)
* 1951: *[[Golden Girl (Film 1951)|Golden Girl]] * - Regie: Lloyd Bacon - Haaptacteuren: Dale Robertson, Dennis Day - (als Lotta Crabtree)
* 1952: *Down Among the Sheltering Palms* - Regie: Edmund Goulding - Haaptacteuren: William Lundigan, Jane Greer - (als Rozouila)
* 1952: *We're Not Married!* - Regie: Edmund Goulding  - Haaptacteuren: Ginger Rogers, Fred Allen - (als Patricia  Reynolds Fisher)
* 1952: *Bloodhounds of Broadway* - Regie: Harmon Jones - Haaptacteuren: Scott Brady, Marguerite Chapman - (als Emily Ann Stackerlee)
* 1953: *The I Don't Care Girl* - Regie: Lloyd Bacon  - Haaptacteuren: David Wayne, Oscar Levant - (als Eva Tanguay)
* 1954: *Three Young Texans* - Regie: Henry Levin - Haaptacteuren: Keefe Brasselle, Jeffrey Hunter - (als Rusty Blair)
* 1954: *[[There's No Business Like Show Business]]* - Regie: Walter Lang - Haaptacteuren: Ethel Merman, Marilyn Monroe - (als Katy Donahue)
* 1956: *The Birds and the Bees* - Regie: Norman Taurog - Haaptacteuren: George Gobel, David Niven - (als Jean Harris)
* 1956: *Anything Goes* - Regie: Robert Lewis - Haaptacteuren: Bing Crosby, Zizi Jeanmaire - (als Patsy Blair)
* 1957: *The Joker Is Wild* - Regie: Charles Vidor - Haaptacteuren: Frank Sinatra, Jeanne Crain - (als Martha Stewart)
* 1957: *[[Les Girls]]* - Regie: George Cukor - Haaptacteuren: Gene Kelly, Kay Kendall - (als Joanne Henderson)
* 1958: *[[South Pacific (Film)|South Pacific]]* - Regie: Joshua Logan - Haaptacteuren: Rossano Brazzi, John Kerr - (als Nelie Forbush)
* 1959: *Happy Anniversary* - Regie: David Miller - Haaptacteuren: David Niven, Carl Reiner - (als Alice Walters)
* 1960: *Surprise Package* - Regie: Stanley Donen - Haaptacteuren: Yul Brynner, Noël Coward - (als Gabby Rogers)
* 1960: *The Children of Lindos* - Regie: Maurice Binder  - (Kuerzfilm)
* 1963: *For Love or Money* - Regie: Michael Gordon - Haaptacteuren: Kirk Douglas, Gig Young - (als )

## Um Spaweck
James A. Garfield

Den **James A. Garfield**, gebuer den 19. November 1831 an de Moreland Hills am Ohio, a gestuerwen den 19. September 1881 zu Elberon, New Jersey, war vun 1881 bis zu sengem Doud, den 20. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

## Um Spaweck
Chester A. Arthur

Den **Chester Alan Arthur**, gebuer de 5. Oktober 1829 zu Fairfield Vermont, a gestuerwen den 18. November 1886 zu New York City, New York, war vun 1881 bis 1885, den 21. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

## Um Spaweck
Benjamin Harrison

De **Benjamin Harrison**, gebuer den 20. August 1833 zu North Bend, Ohio, a gestuerwen den 13. Mäerz 1901 zu Indianapolis, Indiana, war vun 1889 bis 1893, den 23. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

## Um Spaweck
Grover Cleveland

De **Grover Cleveland**, gebuer den 18. Mäerz 1837 zu Caldwell am New Jersey, a gestuerwen de 24. Juni 1908 zu Princeton am New Jersey, war vun 1885 bis 1889 a vun 1893 bis 1897, den 22. a 24. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

## Um Spaweck
Guy Heinen

De **Guy Heinen**, gebuer de 6. Mee 1947 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 10. Oktober 2024 zu Lénger, war e Schoulmeeschter, Amateurastronom a -mineralog. Hien huet e Standardwierk iwwer Tektitte verëffentlecht.

Hie war Member vun den Astronomes amateurs du Luxembourg (AAL) an iwwer vill Joren hire Sekretär.

## Literatur
* Spier, Fernand & Heinen, Guy, A propos de 4 herminettes trouvées à Hesperange, in: Bulletin de la Société préhistorique luxembourgeoise, Luxembourg, 1983, Bd.5, S. 71-76.
* Heinen, Guy, Komet Halley, in: Revue 40 (1985), N° 50, S. 18-21.
* Nikolova, Maya, Heinen, Guy & Faber, Alain, Les minéraux du Musée national d’histoire naturelle Luxembourg, Luxembourg : Musée national d’histoire naturelle, 1995.
* Heinen, Guy & Le Brun-Ricalens, Foni, Tectites et verres d’impact à l’âge de la pierre: aperçu général, in: Bulletin de la Société préhistorique luxembourgeoise, 18 (1996), S. 145-153.
* Heinen, Guy, Tektite – Zeugen kosmischer Katastrophen, Linger, Guy Heinen, Selbstverlag, 1997.
* Heinen, Guy, Tektites – Witnesses of cosmic catastrophes (Patrick Helminger, translator). Guy Heinen, Luxembourg, 1998, 222 p.
* Gaspar, Romy, Gaspar, Aloyse, Kronz, Guy & Heinen, Guy, Nach Millionen Jahren ans Licht ..., in: 100e anniversaire Société de musique St-Lambert 1898-1998., Perlé, Corps des sapeurs pompiers Perlé, 1998, S. 207-223.
* Hoffmann, Isabelle, Faber, Alain, Heinen, Guy, Schoellen, Jos & Schroeder, Nico, Die ersten Abbauperioden in der Kupfergrube von Stolzemburg (1717 - 1853), in: De Stolzebuerger Pannewippchen, 4 (1998), S. 32-39.
* Hoffmann, Isabelle, Heinen, Guy, Schoellen, Jos, Schroeder, Nico & Faber, Alain, Die letzten Abbauperioden in der Kupfergrube von Stolzemburg (1854 - 1999), in: De Stolzebuerger Pannewippchen., 5 (1999), S. 19-32.
* Hoffmann, Isabelle, Faber, Alain, Heinen, Guy, Schoellen, Jos & Schroeder, Nico, Koffergrouf vu Stolzebuerg, Stolzemburg, Syndicat d'initiative, 2000.

## Um Spaweck
P.G. Connor

De  **P.G. Connor**, Pseudonym vum *Patrick Gengeler*, gebuer den 19. Mee 1968 zu Déifferdeng, ass e lëtzebuergesche Schrëftsteller. 

De P.G. Connor schreift an däitscher Sprooch an de Genren Horror, Fantasy, Dystopie an Thriller. Hien verëffentlecht haaptsächlech am Eegeverlag, schreift awer och Kuerzprosa fir Anthologië vu Verlagen.

## Publikatiounen
(Auswiel)
### Romaner
* *Die Z Akten.* Roman, 2016.
* *Die Z Akten - Freefall. Roman*, 2017.
* *Das Wispern der Seelen. Die Eichenthron Annalen 1*, 2020.
* *Die Gefüge der Macht. Die Eichenthron Annalen 2*, 2020.

## Um Spaweck
* Internetsäit vum Auteur a senge Bicher op amazon.de.
Elisabeth Merkels

D**'Anne Elisabeth Merkels** (bestuet **Bertram**), gebuer den 30. November 1923 a gestuerwen den 3. Oktober 2024, war eng lëtzebuergesch-däitsch Radiosspeakerin, Lidderschreiwerin an Autorin. Si huet och ënner de Pseudonymme **Lilibert** an **Jill Jordans** geschafft.

Si war eng vun de Matgrënnerinne vum däitschsproochege Radio Luxemburg, wou si vu Juli 1957 bis Abrëll 1960 d'Emissioun *Die Stunde mit Elisabeth* moderéiert huet.

Nodeems RTL 1957 ugefaangen huet vum Sender vu Maarnech aus iwwer Mëttelwell ze senden, gouf och en däitschsproochege Programm ausgestraalt. Änlech wéi d'Sendung *Date with Marlen* am engleschsproochegen RTL-Programm, gouf am däitsche Programm d'Sendung *Die Stunde mit Elisabeth* mat der Elisabeth Merkels als Moderatrice agefouert. Si gouf séier eng populär Stëmm an e Begrëff am Radiosprogramm.

De 5. Mäerz 1959 gouf d'Elisabeth Merkels mam Kölner Industriellen a Plackeproduzent Hans Bertram bestuet an huet dunn zu Köln beim Westdeutsche Rundfunk geschafft, wou se all Samschdeg d'Emissioun *Wie finden Sie das?* moderéiert huet. Nodeem si vun RTL fortgaange war, huet si awer nach Emissioune fir de Sender op Tounband opgeholl.

D'Koppel krut eng Duechter, d'Elisabeth (* 08.04.1960), déi am Alter vun zwee bis dräi Joer als *Die kleine Elisabeth* mat hirem Bebee-Laachen an der däitscher Versioun vum Baby Sittin' Boogie, déi vum Ralf Bendix produzéiert gouf, ze héiere war.

Uganks vun den 1960er Joren huet Elisabeth Merkels ënner dem Pseudonymme *Lilibert* an Jill Jordans ugefaangen, Liddertexter ze schreiwen.

## Wierk (Auswiel)
### Als Lidderschreiwerin
* 1959: *Marina* (fir de Will Brandes)
* 1962: *Baby Twist* (fir de Will Brandes)
* 1964: *Memphis, Tennessee* (fir de Bernd Spier)
* 1966: *Good Night my Love / Frag nur Dein Herz* (fir de Roy Black)
* 1967: *Weißt Du wohin?* (Schiwago-Melodie; fir de Karel Gott)
* 1967: *Du bist das Glück* (fir de Franz Beckenbauer)
* 1967: *Meine Liebe zu Dir* (fir de Roy Black)
* 1968: *Ich denk an Dich* (fir de Roy Black)
* 1969: *Dein schönstes Geschenk* (fir de Roy Black)
* 1970: *Ein Mädchen nach Maß* (fir de Chris Roberts)
* 1970: *Ich bin verliebt in die Liebe* (fir de Chris Roberts)
* 1971: *Mein Name ist Hase* (fir de Chris Roberts)
* 1971: *Hab' ich Dir heute schon gesagt, daß ich Dich liebe* (fir de Chris Roberts)
* 1971: *Schön ist es auf der Welt zu sein* (fir de Roy Black an d'Anita)
* 1972: *Mein Schatz, Du bist 'ne Wucht!* (fir de Chris Roberts)
* 1972: *Eine Rose schenk ich Dir* (fir de Roy Black)
* 1976: *Du bist da* (fir d'Ann & Andy)

### Als Autorin
* Elisabeth Merkels-Bertram, *Zeit ist ein Geschenk*. Roman, 1998, Haag + Herchen, ISBN 978-3891840955

## Um Spaweck
Moldawesche Leu

De **Moldawesche Leu** oder och einfach **Leu**; Méizuel: **Lei** (MDL) ass zanter dem 29. November 1993 déi offiziell Wärung vu Moldawien.

1 Leu ass an 100 Bani ënnerdeelt. *Ban* heescht "Geldstéck" oder och "Suen". 

1 Leu entspécht ongeféier 5 Eurocent, deemno kritt ee fir 1 Euro ronn 20 Moldawesch Leu .

## Geschicht
De Leu gouf den 29. November 1993 offiziell als Wärung agefouert. D'Wärung huet 1993, zwee Joer no der Onofhängegkeet vun der Sowjetunioun, de Russesche Rubel ersat.

## Mënzen am Ëmlaf

## Billjeeën am Ëmlaf

## Kuckt och
* Euro

## Um Spaweck
Gare King's Cross

D**'Gare vu King's Cross** (en.: *King's Cross railway station*) ass eng Gare am Londoner Quartier King's Cross. Si läit direkt nieft der Gare St. Pancras (zanter 2007 den Terminus vum Eurostar) an zesumme mat där iwwer der Metrostatioun King's Cross St. Pancras.

## Geschicht
Den Numm *King's Cross* geet zeréck op e fréiert Monument zu Eiere vum Kinnek George IV op der Kräizung vun der Gray's Inn Road, der Pentonville Road an der Euston Road. D'Gare gouf 1851-52 op der Plaz vun engem fréiere Spidol als Londoner Korrespondenz-Gare vun der *[[Great Northern Railway]]* an als Terminus-Gare vun der *[[East Coast Main Line]]* gebaut, no Pläng vum Architekt Lewis Cubitt. D'Haaptgebai, mat 8 Gleiser, gouf de 14. Oktober 1852 a Betrib geholl.

Well den Traffik an d'Banlieue ëmmer méi grouss gouf, koum en zweet Gebai mat de Gleiser 9-11 derbäi. 1972 gouf virdrun eng Hal fir d'Guicheten a fir Geschäfter ugebaut. Dat sollt just e Provisorium sinn, well se d'Originalfassad, déi ënner Denkmalschutz steet, verstoppt huet. Se blouf awer 40 Joer laang do stoen.

1987, nom Feier an der Metrostatioun King's Cross St. Pancras, bei deem 31 Leit ëm d'Liewe koumen, goufen och an der Gare Aarbechten gemaach fir méi streng Sécherheetsmoosnamen ëmzesetzen.

2012-2013 koum et zu weidere gréissere Modernisatiouns- a Renovatiounsaarbechten. Am Weste gouf eng nei Hal fir d'Departen an eng Akafsgalerie bäigebaut, an d'Virhal aus den 1970er Joren am Süde gouf nees ofgerappt an duerch eng Plaz ersat.


Kings Cross ILN 1852.jpg|D'Gare 1852
Kings Cross railway station platforms.jpg|Déi iwwerdaacht Quaien.
Kings Cross 1.jpg|D'Gleiser 


## Verbindungen
Zanter der Privatiséierung vun der Brittescher Eisebunn ass King's Cross de südlechen Terminus haaptsächlech vun der East Coast Main Line. Déi gëtt vu Virgin Trains East Coast bedriwwen a verbënnt Stied a Schottland (ë. a. Edinburgh, Aberdeen, Dundee an Inverness, an Nordost-England (dorënner Newcastle upon Tyne, Durham, Darlington a Sunderland), a Yorkshire-and-Humber (mat Leeds, York an Doncaster), an den East Midlands (dorënner Grantham a Lincoln) an East England (ë. a. Peterborough, Stevenage, Cambridge an Ely).

Nieft den Zich vun der Virgin Trains East Coast Line fueren och déi vun den Hull Trains (Verbindung mat Hull), vun der Grand Central Railway (Verbindung mat Sunderland) a vun der Great Northern (Verbindung mat Cambridge a King's Lynn, an nach e puer anere Géigenden ronderëm den Nordoste vu London) d'Gare un.

## Soss

An de Geschichte vum Harry Potter gëtt et op der Gare e geheime Quai, de *Quai 9 ¾*, zu deem nëmmen Zauberer Zougang hunn, a vu wou aus den Zuch op Hogwart fiert. Wéinst der Popularitéit vu deenen Erzielunge gouf e Schëld an e Bagage-Weenchen, deen ze soen an enger Mauer 'verschwënt', amenagéiert, fir datt d'Touristen eppes ze knipsen hunn.

## Um Spaweck
*  Network Rail - King's Cross
*  King's Cross station redevelopment

* Dësen Artikel gouf ugeluecht zu groussen Deeler als eng Iwwersetzung vu :fr:Gare de King's Cross an der Versioun vum 21.10.2024.
Schillenboer

Als **Schillenboer** (Hollännesch fir *Schielebauer*) gouf am 20. Joerhonnert eng Persoun an Holland bezeechent, déi mat engem Won oder enger Kärche bei d'Hausdier komm ass, fir Geméisoffall, aalt Brout an aneren Offall, deen als Fudder fir d'Véi konnt gebraucht ginn, anzesammelen. An der Reegel war de Schillenboer en aarmen Ziichter mat engem klenge Véibestand.

D'Leit hunn den Offall, dee se dem Schillenboer ginn hunn, net an d'Dreckskëscht gehäit, mee an e separaten Eemer gemaach.

Och zu Berlin gouf dee Beruff 1915 vun der Regierung agefouert, fir d'Liewensmëttelverschwendung ze bekämpfen.

Mat der Aféierung vun der Trennung tëscht dem organeschen an dem aneren Offall sinn d'Schillenboeren an Holland no an no verschwonnen. Och nei Hygiènesvirschrëften, déi et verbidden, datt déi organesch Offäll, déi bei der Hausdier gesammelt ginn, als Déierefudder gebraucht ginn, hunn dozou bäigedroen.

Am 21. Joerhonnert goufen et e puer kuerzlieweg Experimenter, fir d'Roll vum Schillenboer erëm anzeféieren, dorënner zu Rotterdam (2000-2001), Apeldoorn (2009-2013) an Nijmegen (2018).

## Biller

Schillenboer op vrachtwagen (2949413550).jpg|E Schillenboer zu Utrecht sicht no Schanken tëscht de Schielen, fir déi an d'Läimfabrick ze bréngen (1941).
Schillenboer C.M. Dijkzeul, Zomervaart 110a.JPG|E Schillenboer zu Haarlem kippt en Eemer mat Geméisreschter a säi Weenchen (1990).


## Kuckt och
* Lompekréimer
Warren G. Harding

De **Warren G. Harding**, gebuer den 2. November 1862 zu Blooming Grove am Ohio, a gestuerwen den 2. August 1923 zu San Francisco, Kalifornien, war vun 1921 bis zu sengen Doud 1923, den 29. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

## Um Spaweck
Calvin Coolidge

De **Calvin Coolidge**, gebuer de 4. Juli 1872 zu Plymouth Notch, Vermont, a gestuerwen de 5. Januar 1933 zu Northampton, Massachusetts, war en US-amerikanesche Politiker (Republikanesch Partei). Hie war vun 1923 bis 1929, den 30. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

## Um Spaweck
Anna Klemmer

D**'Anna Klemmer** (*"Klemmesch Aani"*), gebuer 1885, a gestuerwen de 4. Oktober 1964, war eng lëtzebuergesch Resistenzlerin am Zweete Weltkrich.

Si huet wärend der däitscher Besatzung am Zweete Weltkrich zwéi Refraktäre verstoppt. Se goufe verroden; ee vun de Jonge gouf erschoss, deen anere verhaft, gradewéi och d'Anna Klemmer. Bis un d'Enn vum Krich war si a verschiddenen däitsche Prisongen, zulescht zu Hamburg. No hirer Befreiung gouf si mat engem brittesche Fliger op Bréissel ausgeflunn, a koum vun do hannescht op Buerschent. D'Leit vun do haten hir Häip nees esou wäit a Fassong bruecht. Si war dunn och déi éischt Persoun vu Buerschent, déi mat engem Fliger geflunn ass.

Fir u si z'erënneren, huet de Gemengerot vu Buerschent den 11. Juni 2021 decidéiert, d'Strooss bei de *Burewee* zu Buerschent no hir *Anna-Klemmer-Strooss* ze nennen, nodeems hiren Numm schonns éischter am Joer fir den Internationale Fraendag *symbolesch* ënner e "männlecht" Stroosseschëld gehaange gi war.
Nicolas Leyder

Den **Nicolas Leyder**, gebuer de 17. Dezember 1922 op der Giewelsmillen, a gestuerwen den 3. November 2006, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Am Krich war hien Zwangsrekrutéierten. Dono war hien Hotelier am Familljebetrib op der Giewelsmillen.  Vum 1. Januar 1957 bis 1993 war hie Member  vum Buerschenter Gemengerot a vun 1964 un do Buergermeeschter.

Hie war iwwer 40 Joer Member a laang Jore President vum lokale Syndicat d'initiative et de toursime, huet sech fir d'Erhale vum Buerschter Schlass agesat a war och President vun den *Amis du chäteau*. Op seng Initiativ gouf d'Buergruin 1972 dem Lëtzebuerger Staat verkaaft, deen se dono restauréiert huet.

Fir un hien z'erënneren, huet de Buerschter Gemengerot den 11. Juni 2021 decidéiert, eng Strooss zu Buerschent, d'Nicolas-Leyder-Strooss, no him ze nennen.
Léon Mischo

De **Léon Mischo**, gebuer den 28. Januar 1907 zu Bouneweg, a gestuerwen den 12. Februar 1988 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Dokter a Lokalpolitiker.

De Léon Mischo huet de 5. Juni 1938 ugefaangen, an der Ettelbrécker Klinik als Dokter ze schaffen. Do gouf hien am Laf vu senger Karriär Chefdokter an da laangjäregen Direkter. Uganks 1973 huet hie seng Pensioun geholl.

Hie gouf bei de Gemengerotswalen am Hierscht 1957 an de Gemengerot vun der Stad Ettelbréck gewielt a war 9 Joer laang, vum 1. Januar 1958 bis zu senger Demissioun aus Gesondheetsgrënn, am August 1967, Buergermeeschter vun där Stad. 

## Gielercher an Éierungen
* 

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Waarken eng Strooss no him genannt.

1967 krut hien den Titel Éierebuergermeeschter.
Eugène Simon

Den **Eugène Simon**, gebuer den 10. Januar 1899 zu Peppeng a gestuerwen den 23. November 1983, war e lëtzebuergeschen Schoulmeeschter a Lokalpolitiker (CSV).

Den Eugène Simon war vun 1928 bis 1963 Schoulmeeschter an den Ettelbrécker Primärschoulen.

Hie gouf bei de Gemengerotswalen vun 1964 op der CSV-Lëscht an de Gemengerot vun der Stad Ettelbréck gewielt, wou e Schäffe gouf. Vun 1967 (als Nofollger vum Léon Mischo) bis Enn 1975 war hie Buergermeeschter vun där Stad.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Ettelbréck eng Strooss no him genannt.

## Um Spaweck