open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Visegrád-Grupp

D**'Visegrád-Grupp** ass e labberen Zesummeschloss vun ufanks dräi, duerno véier mëtteleuropäesche Staaten. Se gouf de 15. Februar 1991 vu Polen, der Tschechoslowakei an Ungarn an d'Liewe geruff. Wéi d'Tschechoslowakei sech gedeelt huet, goufen d'Nofollgerstaaten Tschechien an d'Slowakei Memberen.

Am Ufank war d'Zil vun dëse Länner, déi sech zanter kuerzem hire kommunistesche Regimer entleedegt haten, pragmatesch ze kucken, wou se gemeinsam Intressen an Defien hätten, fir sech do ofzeschwätzen. Ufanks waren dat Froen zum Ofzuch vun de sowjeteschen/russeschen Truppen an hire Länner, an d'Positionéierung vis-à-vis vun der NATO an der Europäescher Unioun (EU).

Zanter datt alle véier vun 2004 un, Member souwuel vun der NATO wéi och vun der EU sinn, huet d'Visegrád-Grupp e bëssen u Bedeitung verluer. Se äussert sech nach z.&nbsp;B. doran, datt verschidde Memberlänner gemeinsam diplomatesch Vertriedungen an Drëttlänner hunn. Och kulturellen a wëssenschaftlechen Austausch gëtt vun hir gefërdert.

D'Visegrád-Grupp kënnt zanter 1998 zweemol am Joer zesummen. Hiren Numm kënnt vun der ungarescher Stad Visegrád, wou den Traité ënnerschriwwe gouf, deen d'Grupp gegrënnt huet. Déi war erausgesicht ginn, well sech do schonn eng Kéier 1335 déi béimesch, ungaresch a polnesch Kinneke getraff haten, fir wirtschaftlech-politesch Verhandlungen zu féieren.

## Um Spaweck
* Visegrad Group, en, cs, hu, pl, sk
* International Visegrad Fund (IVF)
* Cooperation of Visegrád Four Member Countries (V-4) in energy
* Visegrad Internet Magazine, en, cs, hu, pl, sk
Gare Lamorteau

D**'Gare vu Lamorteau** war eng Gare op der fréierer belscher Eisebunnsstreck Marbehan-Virton-Écouviez zu Lamorteau an der Gemeng Rouvroy, Provënz Lëtzebuerg.

Als Grenzgare hat se eng zimmlech Importenz, a war als Rangéiergare 3. Klass mat Douanesbüroen ageriicht.

D'Gebai vun der Gare besteet haut nach, an als Versammlungsgebai fir Festivitéiten ageriicht, mat engem Sall vu 7 op 25 Meter. Um Terrain ronderëm d'Gare kann een nach Gréisst vun de fréieren Anlage feststellen. Iwwer déi fréier Streck féiert haut ee RAVel.

D'Gare war a Betrib vun 1873 bis 1985.
Kitty und die große Welt

**Kitty und die große Welt** ass en däitsche Film vum Alfred Weidenmann aus dem Joer 1956. 
## Ëm wat geet et am Film?
Op enger internationaler Konferenz léiert d'Kitty (Romy Schneider) den engleschen Ausseminister (O.E. Hasse) kennen. Den Dag drop ass hir Foto an allen Zeitungen...

## Um Spaweck
* De Film op filmportal.de
Baham

***[[Baham (Stär)|Baham]]**, e Stär am Stärebild Pegasus.
***[[Baham (Kamerun)|Baham]]**, eng Stad am Kamerun
* Fir d'Schëff mam Numm **Baham** kuckt wgl. USS ''Baham'' (AG-71)
John B. Fenn

De **John Bennett Fenn**, gebuer de 15. Juni 1917 zu New York, a gestuerwen den 10. Dezember 2010 zu Richmond, war en US-amerikanesche Fuerscher a Professer an der analytescher Chimie.

Zesumme mam Kurt Wüthrich an dem Koichi Tanaka huet hien 2002 den Nobelpräis an der Chimie kritt, fir hir Entwécklung vun der Ionisatioun mat Elektrospray, eng Form vu Massespektrometrie woumat biologesch Makromolekülen analyséiert kënne ginn.

## Kuckt och
Lëscht vu Cheemiker

## Um Spaweck
* Biographie um Site vun der Nobel-Stëftung
Thermes

**Thermes** (el: Θέρμες); op bg:Лъджа (*Ladzha*), ass eng fréier Gemeng an der Prefektur Xanthi a Griicheland.

Uertschaften an der Gemeng waren Ano Thermes, Kato Thermes a Meso Thermes, Medousa, Kidari, Diasparto, a Kotani. 2001 hunn 1.221 Leit an der Gemeng gewunnt. Bei der Gemengereform vum Januar 2011 gouf Thermes Deel vun der Gemeng Myki. 

Thermes ass bekannt fir seng waarm Thermalquellen, déi et do an der Géigend ginn. 


File:20091128_Loutra_Thermes_Xanthi_Thrace_Greece_2.jpg|Thermalquell
File:20091128_Loutra_Thermes_Xanthi_Thrace_Greece_3.jpg|Thermalquell
File:20100207_Thermes_Loutra_Xanthi_2.jpg|Baseng mat Thermalwaasser
File:20100207_Thermes_Loutra_Xanthi_1.jpg|Thermalwaasser


## Relief vun der Mithra
Thermes ass och bekannt fir e Relief vun der persescher Sonnegëttin Mithra vum Ufank vum 3. bis Enn vum 2. Jh. v. Chr. Drop ze gesinn ass wéi d'Mithra mat engem Stéier kämpft; och Figure vum Cautes a Caupates sinn drop ze gesinn. 

## Literatur
* Michail, Domna. *Migration, tradition and transition among the Pomaks in Xanthi (Western Thrace)*. Department of Balkan Studies Aristotle University of Thessaloniki. LSE PhD Symposium on Social Science Research on Greece Hellenic Observatory, European Institute, LSE. June 21, 2003.

## Um Spaweck
Jordi Savall

De **Jordi Savall**, gebuer als **Jordi Savall i Bernadet** den 1. August 1941 zu Igualada a Spuenien, ass e spuenesche Museker an Dirigent. Hien ass Wittmann vun der spuenescher Sopranistin Montserrat Figueras.

De Jordi Savall dirigéiert e puer Orchesteren, sou:
* Hespèrion XXI
* le Concert des Nations
* Capella Reial de Catalunya
Montserrat Figueras

D**'Montserrat Figueras**, gebuer de 15. Mäerz 1942 zu Barcelona, a gestuerwen den 23. November 2011, war eng spuenesch Sopranistin.

Si war mam Museker Jordi Savall bestuet.

## Discographie

## Um Spaweck
Béinchen

De **Béinchen** ass eng Bréck vun der fréierer Festung Lëtzebuerg am Quartier Pafendall an der Stad Lëtzebuerg.

D'Bréck, déi haut als Foussgängerbréck benotzt gëtt, verbënnt d'Eecher Paart (*Porte d'Eich*) mat der Sichepaart (*Porte des Bons-Malades*), déi um lénkse respektiv um rietsen Uwänner vun der Uelzecht stinn.

## Den Numm
D'Bréck huet dräi kleng Béi (Méizuel vu *[[Boubréck|Bou]]*), wouraus *Béinchen* am Volleksmond gouf.

## D'Festungsbréck
De Béinchen ass en Deel vun der Festungsmauer déi vu 1684 bis 1685 no de Pläng vum Vauban queesch duerch den Uelzechtdall gebaut gouf, dat fir de Pafendall an d'Festung opzehuelen.

De Béinche war deemools befestegt an de Wee iwwer d'Bréck huet tëscht zwou héije Mauere mat Schéissschachte gefouert. Wann néideg goufe Gittere laanscht d'Bréckebéi erofgelooss, dat fir ze verhënneren datt feindlech Truppen iwwer d'Uelzecht an d'Festung era komme konnten.

No 1867, beim Schleefe vun der Festung, goufen déi zwou Maueren op zirka 1 Meter erof gesat.

## D'Restauréierung an den Itinéraire Vauban
Op Initiativ vum Service des sites et monuments nationaux goufen an den 1990er Joren de Béinchen, déi zwou Vaubanspaarten an d'Festungsanlage bei der Eecher Paart restauréiert. De selwechte Service huet och den Itinéraire Vauban uleeë gelooss, e kulturellen Trëppeltour, mat Informatiounspanneauen an enger Broschür, deen ënner anerem iwwer de Béinche féiert.

## UNESCO-Weltierwen
Zanter 1994 stinn de Béinchen an d'Vaubanstierm zesumme mat den aneren Iwwerreschter vun der fréierer Festung Lëtzebuerg op der UNESCO-Lëscht vun de Weltierwen.

## ''Beim Béinchen''
*Beim Béinchen* ass den Numm vum Quartiersdeel nieft dem Béinchen um lénksen Uwänner vun der Uelzecht. Dee ganzen Haiserblock gouf den 30. Mee 1976 duerch d'Explosioun vu Bensinnsgasen an der Kanalisatioun an e Koup gehäit, woubäi dräi Mënschen ëm d'Liewe koumen. Tëscht 198x an 1986 gouf de Quartiersdeel erëm nei opgeriicht.

## Literatur
* Service des sites et monuments nationaux (Cyrille Savin, Text a Realisatioun), 2005. *L'héritage culturel Vauban à Luxembourg. Guide historique. Itinéraire Vauban*. Éditions Saint-Paul, Lëtzebuerg. 103 S. ISBN 2-87963-513-6
* Théato, F., 2007. *Beim Béinchen*. Société chorale royale grand-ducale Sang & Klang Pafendall. 1857 2007. S. 108. Éditions Sang & Klang Pafendall. Dréckerei Victor Bück, Lëtzebuerg.

## Kuckt och
* Festung Lëtzebuerg
* Franséisch Okkupatioun (1684-1697)
* Openthalt vum Louis XIV. vu Frankräich zu Lëtzebuerg (21. bis 26. Mee 1687)
* Sichenhaff, en Deel vum Quartier Pafendall
* Pafendaller Kierch
* Théiwesbuer, de Buer nieft der Pafendaller Kierch

## Um Spaweck

* Websäit vum Interesseveräin Pafendall-Sichenhaff
Schluecht vu Brienne

D**'Schluecht vu [[Brienne-le-Château]]** an der Aube, huet sech den 29. Januar 1814 wärend der Frankräichcampagne tëscht dem Napoleon sengen Truppen an deene vum preisesche Generol Blücher ofgespillt huet.

## Kontext
No enger Offensiv de 27. Januar géint Saint-Dizier, hat den Napoleon dem Blücher seng Truppe gespléckt. Trotz de béimeschen Truppe vum Schwarzenberg, déi net wäit ewech stoungen, huet hien de Blücher verfollegt, fir dee beim Iwwersetzen iwwer d'Aube ze pëtzen, datt dee sech sengen Alliéierten net konnt uschléissen. Mä de Lieutenant-Colonel Bernard, dee vum Berthier chargéiert gi war dem Mortier Uerdere vum Napoléon z'iwwerbréngen, gouf vun de Kosake gefaange geholl, an de Blücher gouf doduerch vum Napoléon senge Pläng informéiert. Hien huet sech doropshin op Brienne zeréckgezunn, a sech do verschanzt.

## D'Schluecht
Den 29. Januar hunn d'Fransousen an dräi Kolonnen attackéiert, vun deene just eng, déi op d'Schlass lass marschéiert war, an der Stad Fouss konnt faassen, mä eng vigouréis Offensiv vun de russeschen Truppe vum Sacken an Olsuviev hu se nees zeréckgedréckt. No engem Kampf deen déi ganz Nuecht gedauert huet, waren d'Fransouse schliisslech Meeschter am Schlass.

Well de Blücher et virgezunn huet en Zesummeschloss mat de béimeschen Truppen ze maachen, huet dee sech an der Nuecht an Direktioun Trannes zeréckgezunn.
Brienne-le-Château

**Brienne-le-Château** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Aube an der Regioun Grand Est.

## Um Spaweck
Osasco

**Osasco** ass eng Stad am brasilianesche Bundesstaat São Paulo.

## Um Spaweck

* D'offiziell Säit vun der Stad
Schockelaskichelchen

E **Schockelaskichelchen**, och nach **Schockelasrull** genannt, ass ee Kaffiskichelchen aus dem selwechte Bliederdeeg wéi dee fir Croissanten, deen eng rechteckeg Form huet, an an deen eent oder zwee Stécker Schockela de laange Wee agerullt sinn.

Op Franséisch heescht e *pain au chocolat* oder regional, a Südwestfrankräich an am Québec, och *chocolatine* an an der Belsch *couque au chocolat*.

Dëse Kichelchen ass d'Thema vun engem Lidd vum Joe Dassin, *Le petit pain au chocolat*, aus dem Joer 1968.

## Um Spaweck

* Rezept vun engem Schockelaskichelchen, vum 'Chef Simon'
Kaffi (Homonymie)

**Kaffi** ass:
* e waarmt Gedrénks, dat op Basis vu gemuelene Somkäre vun der Kaffisplanz, *Kaffisboune* genannt, gemaach gëtt: Kaffi;
* déi éischt Molzecht, déi ee moies zou sech hëlt: Kaffi (Molzecht);

## Kuckt och
* Kaffiskichelchen
* Kaffiskränzchen
* Café
Kaffi (Molzecht)

**Kaffi** (méi seelen: Mueresiessen) gëtt déi éischt Molzecht genannt, déi een an der Reegel moies zou sech hëlt (**Kaffi drénken**).

Duerch d'Geschicht an uechter d'Welt sinn et ganz ënnerschiddlech Gewunnechten a Bräich, aus wat fir Liewensmëttel en typesche Kaffiskascht sech zesummesetzt, wéi laang en dauert, a wéi wichteg e par Rapport zu anere Molzechten am Dag ass.

Zu Lëtzebuerg besteet de Kaffi gewéinlech aus engem waarme Gedrénks (Kaffi - dohier den Numm -, Schockelaskaffi oder Mëllech, méi seelen Téi) an aus Bakwueren (Bréidercher oder Schmieren), op déi verschidde Saachen dropgeschmiert oder -geluecht ginn: Botter oder Margarine, Kéis, Zoossiss, Ham oder soss Charcuterie, Gebeess, Hunneg, Schockelasbotter,...). Do derbäikommen heiansdo Orangëjus, Eeër, Müsli oder Cornflakes, Jugurt, Kaffiskichelcher, asw.

Den Ausdrock "Kaffi drénken" ass eréischt an der zweeter Hallschecht vum 19. Joerhonnert opkomm, mat der Verbreedung vum Kaffi bei den 'einfache Leit'; virdru gouf et traditionell Muereszopp als éischt waarmt Gedrénks fir den Dag unzefänken.

## No Länner

Fichier:Chinese rice congee.jpg|China
|Hong Kong
Fichier:Quick breakfast.jpg|USA a Kanada


## Um Spaweck
Félix Steinberg

De **Félix Steinberg**, gebuer de 7. Mäerz 1921 op der Kräizerbuch an der Gemeng Habscht, a gestuerwen den 21. Oktober 1990, war e lëtzebuergesche Resistenzler an Zwangsrekrutéierten.

Wärend dem Zweete Weltkrich ass hien aus dem LCD geflunn, well hie refuséiert huet an d'Hitlerjugend anzetrieden. Hien huet sech an der Propagandacompagne géint *[[Personenstandsaufnahme vum 10. Oktober 1941|Personenstandsaufnahme]]* vum 10. Oktober 1941 agesat.

Hie war Member vun der Letzeburger Legio'n wou hie Gruppechef vun de Sektioune Biissen, Béiwen a Colmer war.

De 27. Juni 1944 gouf hie vun der Gestapo festgeholl a koum an de Gronn, an duerno op Wittlich a Butzbach.
Die schöne Lügnerin

**Die schöne Lügnerin** ass en däitsch-franséische Film vum Axel von Ambesser aus dem Joer 1959.

A Frankräich ass de Film ënner dem Titel * La belle et l'empereur* an de Kinoe gelaf.

## Ëm wat geet et am Film?
E puer kleng Lige provozéiere gréisser diplomatesch Problemer um Wiener Kongress am Joer 1815.

## Um Spaweck
Giant's Causeway

Den **Giant's Causeway** ass eng Fielseformatioun op der Nord-Ost-Küst vun Nordirland (Bushmills), déi aus enger 40.000 Basalt-Saile besteet. Déi Formatioun steet zanter 1986 op der Natur-Weltierwelëscht vun der UNESCO. D'Fielse ginn zeréck op d'Eruptioun vun engem Vulkan, viru ronn 60 Millioune Joer. Et ass haut déi am dackste besicht touristesch Attraktioun an Nordirland.

## Legend
Der Legend no hätt den iresche Ris Fionn mac Cumhaill (Finn McCool) eng Strooss mat Pavéen (*causeway*) duerch d'Mier bis a Schottland gebaut, fir sech mat sengem schottesche Rival Benandonner ze zerklappen. Wéi hien a Schottland ukomm ass, gesouch en, datt de Benandonner nach méi grouss war wéi hie selwer, an hien huet d'Kéier gemaach fir séier nees hannescht op d'iresch Insel, mam Benandonner hannendrun. Soubal de Fionn nees doheem war, huet e seng Fra gefrot, en als Puppelchen ze verkleeden. Wéi de Benandonner kuerz drop opgedaucht ass, gesouch en d'Fra mat deem Riseflantes als Puppelchen, an ass erféiert: Wann de Puppelche scho sou grouss ass, wéi grouss misst dann eréischt säi Papp sinn? Hien huet sech huerteg nees op de Wee heem gemaach. Op senger Flucht huet hien d'Strooss zerstéiert. Just den Ufanksdeel an Irland (an d'Enn an Schottland, Fingal's Cave op der Insel Staffa) ass erhale bliwwen...

## Basaltformatioun soss doruechter
Sou beandrockend den *Giant's Causeway* ass, ass en net eenzegaarteg: Gläichwäerteg Formatioune sinn d'Garni gorge an Armenien, d'Zyklopeninselen no bei Sizilien, den Devils Postpile National Monument a Kalifornien, den Devils Tower National Monument am Wyoming an d'Organ Pipes-Formatioun um Mount Cargill an Neiséiland.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Weltierwen (Europa)

## Um Spaweck

* Giant's Causeway information at the National Trust
* Official Causeway Guide
Die Halbzarte

**Die Halbzarte** ass en éisträichesche Film vum Rolf Thiele aus dem Joer 1959. 
## Ëm wat geet et am Film?
D'Nicole (Romy Schneider) huet en Theaterstéck geschriwwen, vun deem en amerikanesche Produzent (Carlos Thompson) d'Rechter wëllt kafen.

## Um Spaweck
* De Film op filmportal.de
Serie 12 SNCB

D**'Lokomotive vun der Serie 12** sinn Elektrolocke vun der SNCB déi 1986-1987 fir den Trafic iwwer d'Grenz ewech a Richtung Frankräich kaaft goufen.

Si kënnen ënner der belscher a franséischer Catenaire fueren.
## Bemierkungen
*Mëtt der 80er Joren huet d'SNCB d'Serien 21 a 27 fir de bannenzegen Trafic, d'Serie 11 fir eriwwer an Holland an d'Serie 12 fir a Frankräich kaaft.
*An den 1980er an 1990er Joren ass d'Serie 12 souwuel op Gidderzich, wéi och op Passagéierzich agesat ginn. Vun 1996 un, ginn d'Passagéierzich aus klasseschem Material (Reesvoituren), rar well d'AM 96 déi meescht Verbindungen a Richtung Frankräich maachen.
* Zesumme mat de franséische Lokomotive vum Typ BB 36000 fiert d'Serie 12, Navetten tëscht de belsche Marchandisegarë vu Ronet bei Namouer, Antwerpen a Zeebruges an de franséische Marchandisegarë bei Lille, Calais, Sommain a Bobigny bei Paräis.
### Kuckt och
* Lëscht vun de Lokomotiven an Automotricë bei der SNCB

## Um Spaweck
* D'Serie 12 op belrail.be
Jean-Pierre Schmit

Et gëtt verschidde Persounen, déi **Jean-Pierre Schmit** heeschen:
* Jean-Pierre Schmit (1817-1903), lëtzebuergesche Moler, Zeecheprofesser an Topograph
*Jean-Pierre Schmit (1851-1934), lëtzebuergesche Bauer a Politiker vu Waarken
*Jean-Pierre Schmit (?-?), lëtzebuergesche Besëtzer a Politiker vun Ettelbréck
* Jean-Pierre Schmit (1904-1985), lëtzebuergesche Komponist an Theolog
Indira Gandhi

D**'Indira Priyadarshini Gandhi**, op Hindi इंदिरा प्रियदर्शिनी गांधी *Indirā Priyadarśinī Gāndhī*, gebuer den 19. November 1917 zu Allahabad, a gestuerwen den 31. Oktober 1984 zu Nei-Delhi, war eng indesch Politikerin a vun 1966 bis 1977 a vun 1980 bis 1984 Premierministesch vun Indien.

## Um Spaweck
Lëscht vun de Premierministere vun Indien

Dëst ass d**'Lëscht vun de Premierministere vun Indien**.
Bei senger Onofhängegkeet 1947 huet Indien d'Staatsform vun enger parlamentarescher Bundesrepublik ugeholl, mat engem Premierminister un der Spëtzt vun der Regierung an engem President als Staatsoberhaupt mat haaptsächlech representativen Aufgaben.

Bis elo konnten dräi verschidde Parteien de Premierminister vun Indie stellen. Vun alle Regierungschefe war de Jawaharlal Nehru mat 17 Joer bis elo am längsten am Amt. Duerno kënnt déi eenzeg weiblech Premierministesch vun Indien, d'Indira Gandhi, mat 16 Joer.

## Um Spaweck
* Lëscht vun de Premierministere vun Indien
Jawaharlal Nehru

Den **Jawaharlal Nehru**, op Hindi जवाहरलाल नेहरू *Javāharlāl Nehrū*, gebuer de 14. November 1889 zu Allahabad, a gestuerwen de 27. Mee 1964 zu Nei-Delhi, war en indesche Politiker a vun 1947 bis 1964 deen éischte Premierminister vun Indien.

## Um Spaweck
Hertz (Eenheet)

**Hertz**, symboliséiert Hz, ass am internationalen Eenheetesystem d'Unitéit fir d'Frequenz. Si gëtt d'Zuel vun de Schwéngunge pro Sekonn un, allgemeng och d'Zuel vu Virgäng déi sech pro Sekonn widderhuelen.

## Detailer
D'Eenheet gouf 1935 nom däitsche Physiker Heinrich Rudolf Hertz genannt. Si ass op *reegelméisseg* Virgäng déi sech widderhuelen – besonnesch Schwéngungen – limitéiert. D'Schwéngungsform ass dogéint net limitéiert, och d'Frequenze vun net sinusfërmege Schwéngunge ginn an Hertz uginn.

Fir d'Wénkelvitess, déi och an der Eenheet s−1 ugi gëtt (normgerecht wier d'Eenheet rad/s), gëtt Hz net gebraucht. Dat selwecht gëllt fir d'Dréizuel oder Ëmdréiungsfrequenz (DIN 1301-2). Fir Virgäng déi sech onreegelméisseg widderhuele gëtt et eegen Eenheeten (wéi beispillsweis beim Becquerel, bei deem et ëm statistesch variabel radioaktiv Zerfallevenementer geet, fir déi een nëmmen eng Duerchschnëttsquot uginn kann).

:1 Hz = 1 s−1 = 1/s

An der Schwéngungsmoosstechnik gëtt d'Dréizuel vun enger Maschinn an Hertz uginn, et schwätzt een da vun *Dréifrequenz*. Soss gëtt bei Dréizuele meeschtens d'Zuel vun den Ëmdréiunge pro Minutt uginn, also net an Hz mä an der Eenheet U/min.
:Bemierkung: Eng Zuel (hei d'Ëmdréiungen) huet d'Eenheet 1. Allerdéngs ass et zu der Verdäitlechung munnechmol geroden, d'Zuel als Hëllefsmoosseenheet an der Eenheet mat unzeginn.

Dacks gebraucht grouss Eenheete sinn 
* de *Kilohertz*, *kHz*, dausend Schwéngungen/Virgäng pro Sekonn
* de *Megahertz*, *MHz*, eng Millioun Schwéngungen/Virgäng pro Sekonn
* de *Gigahertz*, *GHz*, eng Milliard Schwéngungen/Virgäng pro Sekonn
* den *Terahertz*, *THz*, eng Billioun Schwéngungen/Virgäng pro Sekonn

D'Moosseenheet „Hertz“ gouf 1960 vun der CGPM (Conférence Générale des Poids et Mesures) vun engleschsproochege Länner iwwerholl an huet do den Numm *cycles per second = cps* (Zykle pro Sekonn) ersat. Dofir fënnt een an der engleschsproocheger Literatur vu virun 1960 amplaz vun Hertz nach Bezeechnungen *cps* oder *c/sec*.

## Kuckt och
* Radioaktiv Zerfallsquot
** Becquerel (Bq, och 1/s)
** Curie (Ci, 3,7•1010/s)
** Rutherford (Rd, 106/s)
* Frequenzband
* Gréisstenuerdnung (Frequenz)
* Terahertzstralung
Ein Engel auf Erden

**Ein Engel auf Erden** ass en däitsche-franséische Film vum Géza von Radványi aus dem Joer 1959 mat der Romy Schneider a mam Henri Vidal an den Haaptrollen.

A Frankräich ass de Film ënner dem Titel *Mademoiselle Ange* an de Kinoe gelaf.

## Ëm wat geet et am Film?
De Pierre (Henri Vidal) ass an d'Augusta von Münchenberg (Michèle Mercier) verléift, déi hien awer wéinst engem Sänger sëtze léisst. D'Line (Romy Schneider) huet sech an de Pierre verkuckt...

## Um Spaweck
* De Film op Filmportal.de
Frantz Clément

*Frantz Clément, e lëtzebuergesche Journalist a Resistenzler.
*Frantz Clément, e lëtzebuergesche Moler.
## Kuckt och
*Franz Clément, belschen Auteur.
Mädchen in Uniform (1958)

**Mädchen in Uniform** ass en däitsche Film vum Géza von Radványi aus dem Joer 1958. 
## Ëm wat geet et am Film?
Problemer an engem strenge Pensionat fir adeleg Meedercher zu Potsdam am Joer 1910.

## Um Spaweck
Christine (Film 1958)

**Christine** ass e franséisch-italieenesche Film vum Pierre Gaspard-Huit aus dem Joer 1958.

## Ëm wat geet et am Film?
E jonke Läitnant (Alain Delon) huet eng Affär mat enger Baronesse (Micheline Presle). Wéi hien d'Christine (Romy Schneider) begéint, verléisst hie seng Baronesse...

## Um Spaweck
Katia (Film 1959)

**Katia** ass e franséische Film vum Robert Siodmak aus dem Joer 1959.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vun der Jekaterina Dolgorukowa, genannt Katia, vum jonke Meedche bis zur Fra vum Zar Alexander II. vu Russland.

## Um Spaweck
* De Film op cinema-francais
Frantz Clément (Moler)

De **Frantz Clément** war e lëtzebuergeschen Zeechner a Lithograph.

## Illustratiounen

Fichier:F-Clement_N-Liez_chateau-du-baron-de-soleuvre-a-differdange.png|Déifferdenger Schlass
Fichier:F-Clement_N-Liez_ruines-du-chateau-de-beaufort.png|Buerg Befort
Fichier:F-Clement_N-Liez_ruines-du-chateau-de-bourscheid.png|Buerg Buerschent
Fichier:F-Clement_N-Liez_ruines-du-chateau-d-esch-sur-sure.png|Buerg Esch-Sauer
Fichier:F-Clement_N-Liez_vue-de-berg.png|Buerg Berg
Fichier:F-Clement_N-Liez_vue-de-clervaux.png|Klierf
Fichier:F-Clement_N-Liez_vue-de-fischbach.png|Fëschbech
Fichier:F-Clement_N-Liez_vue-du-chateau-de-schuttbourg.png|Schibbreg


## Literatur
* Liez, Nicolas, 1968. Voyage pittoresque à travers le Grand-Duché de Luxembourg. [éd.: Edouard Kutter jr., préf. par Pierre Grégoire] imprimé aux Pays-Bas. 1 vol. (non paginé). [Reprod. photomécanique de l'Édition originale de N. Reuter & Cie. ; V. Hoffmann, 1834, Luxembourg]
Nicolas Vernulaeus

Den **Nicolas Vernulaeus**, oder **Nicolas de Vernulz**, gebuer 1583 zu Villers-la-Loue bei Virton, an ëm 1649 zu Léiwen gestuerwen, war een Humanist, Historiograph an Theaterauteur aus dem lëtzebuergesche Raum ("Pays Duché de Luxembourg et Comté de Chiny").

Den Nicolas Vernulaeus koum als Jong vun engem Landadelegen op d'Welt. Säi Papp war Capitaine am Déngscht vum spuenesche Kinnek Philippe II.. Nodeem en op den Universitéite vun Tréier a Köln studéiert hat, gouf den Nicolas Vernulaeus Professer fir laténgesch Rhetorik op der Universitéit vu Louvain (Leuven) an, ëmmer nach zu Louvain, fir Latäin am "Collège des Trois Langues". Dräimol (1632, 1644 a 1645) gouf hien zum Rekter vun der Universitéit vu Louvain gewielt.

Säi laténgescht Wierk besteet aus Dramen an aus historesche Schrëften, ë.&nbsp;a. enger Geschicht vun der éischter Universitéit vu Louvain, déi 1797 opgeléist gouf.

## Wierk (Auswiel)
* *Academia Lovaniensis - Ejus origo, incrementum, forma, magistratus, facultates, privilegia, scholae, collegia, viri illustres, res gestae* ; 1657.
* *Virtutum augustissimae gentis Austriacae* ; 1640.
* *Laudatio funebris imperatoris Fernandi II* ; 1637.
* *Henricus octavus seu schisma Anglicanum* ; 1624.
Samrée

**Samrée** ass eng belsch Uertschaft a Sektioun an der Gemeng La Roche-en-Ardenne, an der Provënz Lëtzebuerg
OpenStreetMap

**OpenStreetMap** ass e fräie Projet, dee fräi benotzbar Geodate sammelt (Open data). Mat Hëllef vun dësen Date kënne Weltkaarte berechent oder Spezialkaarten ofgeleet ginn. D'Kaarte kënnen och an Navigatiounsinstrumenter agesat ginn. Op der OpenStreetMap-Startsäit kann ee sou eng Kaart opruffen.

OpenStreetMap-Kaarten hate bis den 12. September 2012 eng CC-BY-SA-Lizenz a stinn zanterhier ënner der Open Database Lizenz. Si sinn dofir ideal fir en Asaz op de verschiddene Wikipedia-Projeten.

## Literatur
* Ramm, Frederik & Jochen Topf, 2010. OpenStreetMap – Die freie Weltkarte nutzen und mitgestalten. 3. überarb. u. erw. Auflage, Lehmanns Media, Berlin. ISBN 978-3-86541-375-8.

## Kuckt och
* GeoNames
* OpenLayers
* Google Maps

## Um Spaweck

* Offiziell Internetsäit vum Projet
* Wiki vum Projet
* Matrix-Diskussiounsraum vun der lëtzebuergescher Communautéit
Paul Lancrenon

De **Marie-Paul Mathieu Lancrenon**, gebuer de 26. Juli 1857 zu Besançon, a gestuerwen den 10. Juli 1922 zu Paräis, war e franséische Generol a Fotograf.
Fedil - The Voice of Luxembourg's Industry

**Fedil - The Voice of Luxembourg's Industry** ass eng lëtzebuergesch ASBL an eng multisektoriell Federatioun vun de Betriber aus de Beräicher Industrie, Bauwiesen an Zerwisser fir Entreprisen. Se geet op déi fréier **Fédération des industriels luxembourgeois** zeréck, déi den 19. Dezember 1918 gegrënnt gouf, véier Deeg nom Akraafttriede vum Aachtstonnendag.

D'Fedil këmmert sech drëm fir d'professionell Interessie vun hire Memberen ze schützen. Se ënnersicht engersäits och all wirtschaftlech a sozial Froen déi fir d'Entreprisen aus de genannte Secteure wichteg sinn an anersäits d'Entwécklung vun der Ekonomie oder der Privatinitiativ.

D'Federatioun ass hirersäits Member am Daachverband vun de lëtzebuergeschen Entreprisen, der Union des entreprises luxembourgeoises (UEL).

Den eegenen Donnéeën no, gouf d'Fedil den 19. Dezember 1918 gegrënnt. Am Mémorial C steet als Grënnungsdatum de 25. November 1946.

## Numm
Den Numm vun der Federatioun huet sech esou entwéckelt:

* 19.12.1918: Fédération des industriels luxembourgeois, mam Akronym *Fedil*
* 24.04.2008: Fedil – Business Federation Luxembourg
* 04.04.2018: Fedil – The Voice of Luxembourg's Industry

## Presidence

## Um Spaweck
* Internetsäit vun der FEDIL
Luxemburger Zeitung

D***'Luxemburger Zeitung*** war eng liberal däitschsproocheg Dageszeitung, déi tëscht dem 9. Mäerz 1868 an dem 29. September 1941 zu Lëtzebuerg 6 Deeg an der Woch erauskoum. Et war den Nofollger vum franséischsproochege *[[Courrier du Grand-Duché de Luxembourg]]*, deen 3 Deeg virdrun opgehalen hat.

Editeur an Drécker war den Théophile Schroell. D'Zeitung koum vum 1. Januar 1902 bis de 14. Mee 1940 als éischt Zeitung zu Lëtzebuerg, zweemol am Dag, moies an owes, eraus. Ënner der däitscher Besatzung ass si bis den 30. September 1941 erauskomm.

D'Luxemburger Zeitung gëllt als eng vun de bedeitendsten Zeitunge vun der Lëtzebuerger Pressegeschicht. 1893 gouf de Batty Weber Chef- a Feuilletonredakteur. Vun 1913 bis 1940 huet hien ë.&nbsp;a. 7.055 Glossen, *[[Abreißkalender (Batty Weber)|Abreißkalender]]* genannt, geschriwwen. Well d*Luxemburger Zeitung* am Sträit ëm d'Schoulgesetz vun 1912 fir d'Reforme Stellung geholl hat, huet de Bistum verbueden, d'Zeitung ze liesen. Si koum doropshin a finanziell Schwieregkeeten a gouf 1922 vun enger Grupp ëm den Emile Mayrisch, dem Generaldirekter vun der Arbed, opkaf. De Batty Weber huet sech doropshin aus dem politeschen Deel zeréckgezunn an neie Chefredakter gouf de Jean-Pierre Robert. Dem Mayrisch säin Nofollger Aloyse Meyer huet no 1933 opgepasst, datt d'Zeitung näischt schreiwe géif, wat Däitschland net passe kéint. De Chefredakter Robert war dofir dee richtege Mann; d**Luxemburger Zeitung'' war déi eenzeg lëtzebuergesch Zeitung déi net, nodeems den Hitler un d'Muecht komm war, an Däitschland verbuede gi war. De Robert huet och nom [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|däitschen Iwwerfall 1940]] d'Luxemburger Zeitung weidergefouert, déi e ganz op eng nazitrei Linn bruecht huet.

Enn September koum déi lescht Nummer eraus, an de Jean-Pierre Robert ass bei d**Luxemburger Wort* als Redakter schaffe gaangen.

Aus Versich, d'Zeitung nom [[Zweete Weltkrich]] nees nei ze lancéieren, ass näischt ginn.

D*'Luxemburger Zeitung* hat zäitweileg Wochen-Bäiluechten: vun 1895 bis 1940 eng * Sonntags-Beilage*; vun 1906 bis 1915 *Humoristische Blätter : Donnerstag-Beilage zu Nr. ... der "Luxemburger Zeitung"*; a vun  1910 bis 1914 eng *Illustrierte Reise-Beilage*.

== Kuckt och ==
* [[Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==
* [https://eluxemburgensia.lu/periodicals/luxemburgerzeitung1868 All Nummere vun der *Luxemburger Zeitung''] op eluxemburgensia.lu.
* Fiche op a-z.lu.
Henri de Samrée

Den Henri **Samerius** / **de Samrez** / **de Samrée**, gebuer den 28. Januar 1540 zu Samrée, bei La Roche-en-Ardenne, deemools am Herzogtum Lëtzebuerg, a gestuerwen de 5. Januar 1610 an der Stad Lëtzebuerg, war e Jesuitt, Reliounshistoriker an Humanist.

Den Henri de Samrée ass ëm 1561 zu Köln an d'Noviziat agetratt a gouf du Jesuittepater.

Am Laf vu senger Carrière huet hie Grammaire enseignéiert an als Priedeger gewierkt, ë.&nbsp;a. a Frankräich, an de Spueneschen Nidderlanden a ganz besonnesch bei den Arméistruppen, wou hien un der Spëtz vun de Militär-Aumôniere stoung. Hie war och eng Zäit Direkter vun Internater zu Lyon, respektiv zu Billon, an huet deemools eng diplomatesch Vermëttlerroll tëscht der kathoulescher Partei, ugeféiert vun der Famill de Guise, an dem Hellege Stull gespillt. Spéider huet hie sech, als Dokter getarnt, Zougang zur schottescher Kinnigin Maria Stuart beschaf, déi vun der englescher Kinnigin Elisabeth I. gefaangegehale gouf, a war jorelaang hire geheime Beichtvater. Well hien an de Verdacht koum e Spioun ze sinn, gouf hie gefaangegeholl, awer kuerz duerno fräigesat. Hien ass dunn op Lëtzebuerg gaange wou hie 1610 gestuerwen ass.

## Wierk
* *Chronologia sacra ab orbe condito usque ad Christum natum* ; 1608.
* Alfred Poncelet, S.J. (Editeur): *Lettre inédite du P. Henri Samerius, S.J. (traitant des "Troubles des Huguenots en 1559-1569")* ; in: *Analectes pour servir à l'histoire ecclésiastique de la Belgique*, 3e série, VIII, 1912 - Louvain, Bureau des Analectes. In-8°, 57 Säiten.
Panda-Club Lëtzebuerg

De **Panda-Club** ass eng Initiativ vum Nationalmusée fir Naturgeschicht. De Club bitt Natur- a Fräizäitaktivitéite fir Kanner tëscht 6 an 10 Joer.

## Geschicht
Ursprénglech war de Panda-Club e Veräin ouni Gewënnzweck, deen den 28. Abrëll 1987 an der Stad Lëtzebuerg gegrënnt gouf. De vollstännegen Numm vun der ASBL war **PANDA-CLUB "Fir Jong Leit an hir Emwelt"**.

An den 1990er Jore gouf de Veräin opgeléist an zanterhier funktionéiert de Panda-Club als Ofdeelung am Naturmusée, déi un de Service éducatif rattachéiert ass.

## Aktivitéiten
An der Schoulzäit ginn dënschdes an donneschdes nomëttes Aktivitéiten ugebueden, an der Vakanz all Dag. Si sinn entweeder am Naturmusée oder am Galileo Science Mobil, dem wëssenschaftleche Bus vum Naturmusée.

* Déieren a Planze kenneléieren;
* mat der Lupp oder mam Nuetssiichtgerät Wisen, Weieren oder Hielen erfuerschen;
* Ausflich an d'Natur mam Mountainbike, Katamaran, Seegelboot, Biergschong oder mam Päerd;
* praktesch Aarbechten um Terrain: Beem planzen, Steng klappen oder e Weier uleeën;
* schaffe mat der Lupp oder mam Mikroskop;
* e Champignon, e Schlappendéierchen, e Mineral, eng Waasserdrëps vu ganz no kucken;
* zeechnen, bastelen oder bestëmmen;
* am Leem oder am Deeg triwwelen, Viz maachen;
* Naturspiller, Rallyen an Naturfilmer;
* Reesen: Camps nature, Auslandsreesen, Naturschutzgebidder, Zooen a Parken.

## Publikatiounen
De Panda-Club gëtt follgend Publikatiounen eraus, déi un all Membere geschéckt ginn:
* Panda-News, de geneeë Programm vun allen Aktivitéiten, kënnt sechsmol am Joer eraus;
* De Panewippchen, eng illustréiert Zäitschrëft, kënnt véiermol am Joer eraus.

## Kuckt och
* Science Club

## Um Spaweck
* Internetsite vum Panda-Club
Schibbreger Millen

D**'Schibbreger Millen** ass e Lieu-dit an eng fréier Millen an der Sektioun Alschent vun der Gemeng Kiischpelt.

## Geographie
D'Schibbreger Millen läit laanscht d'Klierf, 800 m Loftlinn nordwestlech vum Schibbreger Schlass.

Op d'Mille kënnt ee, wann een zu Konstem vum CR322 an de *Millewee* ofbéit an deem bis an den Dall vun der Klierf bis bei d'Millen nofiert. Aner Zoufaarte gëtt et och iwwer kleng Weeër vu Kautebaach a vun Alschent aus.

D'Schibbreger Millen läit op enger Héicht vu ronn 270 Meter am schmuelen, knapps honnert Meter breeden Dall vun der Klierf, déi do eng bal hallefkreesfërmeg Schleef mécht.

Am Dall gëtt et e puer Wisen a Felder, vun deenen de gréissten Deel um Flouer *Schibbreger Brill* läit. Den Territoire gëtt no Süden an no Norde vun der Eisebunnsstreck Kautebaach-Wolz begrenzt, wat awer net der eigentlecher Sektiounsgrenz entsprécht. D'Millen op der Plaz steet an der Sektioun Alschent just op der Sektiounsgrenz Alschent-Kautebaach, mä de Flouer am Dall ëm d'Millen erstreckt sech deelweis och an d'Sektioun Kautebaach.

## Den Numm
Nieft der haiteger offizieller Schreifweis waren oder si follgend Nimm am Gebrauch: **Schüttbuerger Millen**, **Schëttbuerger Millen** oder **Moulin de Schüttbourg**. Déi Nimm leede sech vun de Bezeechnunge vum Schibbreger Schlass Schüttburg oder Schuttbourg of.

## Geschicht

No dem Panneau bei der Paart, wier d'Mille vun 1330, se ass a Privatbesëtz a bewunnt.

## Literatur

## Kuckt och

* Millen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Projets interactifs scientifiques

**Projets interactifs scientifiques**, ofgekierzt **PInS**, op Englesch **Interactive Science Projects**, ass e Veräin ouni Gewënnzweck, dee wëssenschaftlech Aktivitéite fir Kanner, Jugendlecher an Erwuessener proposéiert. De Veräi mat Sëtz zu Béiweng gouf de 15. Februar 2009 gegrënnt.

Zil vu PInS ass d'Promotioun vun der wëssenschaftlecher Kultur duerch Initiative wéi beispillsweis:
* pedagogesch oder spilleresch wëssenschaftlech Projeten wéi Atelieren, Science-Campen a Showen;
* Weiderbildung fir wëssenschaftlech Animatiounen;
* Grënne vun engem interaktive Raum fir d'Wëssenschaften;
* Konferenzen an ëffentlech Diskussiounen;
* Studiereesen.

PInS ass Partner vum Naturmusée am Kader vum Science Club; fir déi meescht Aktivitéiten lafen Umeldungen iwwer de Science Club.

## Um Spaweck
* Internetsäit vu PInS
Wick

*Wick, eng dënn Schnouer déi, z.&nbsp;B. an enger Käerz, d'Flam dréit
*Wick, an der Pyrotechnik eng Schnouer déi d'Charge un d'Explodéiere bréngt
*Wick, eng Planz
*Wick, eng Zort Dün aus Schnéi, eng Schnéiwick
*Wick, e klenge Knuppert
* en anert Wuert fir Joint
Lithographie

D**'Lithographie** (vum algriich.: λίθος lithos, „Steen“ an γράφειν graphein, „schreiwen“) ass den eelste Flaachdrockprocedé an huet am 19. Joerhonnert zu den am meeschten agesaten Drocktechnike fir faarweg Drocksaache gezielt. Mat Lithographie oder **Steendrock** gi bezeechent:

* eng Steenzeechnung als Drockvirlag am Kader vum Steendrockprocedé,
* en Ofzog (Faarfiwwerdroung) vum Steen op gëeegente Pabeier an der Steendrockpress,
* den handwierklechen oder maschinelle Steendrockprocedé u sech.

E *Lithograph* ass een, deen déi Steenzeechnung, also déi Texter a Biller, déi gedréckt solle ginn, op engem Lithographiesteen manuell a säiteverkéiert zeechent.

## Geschicht
De Steendrock baséiert op eng Erfindung vum Alois Senefelder aus dem Joer 1798. Hie war am 19. Joerhonnert deen eenzege Drockprocedé, dee gréisser Oploe vu faarwegen Drocksaachen erméiglecht huet. Bis ëm 1930 gouf de Steendrock fir verschidden Drocksaache ganz heefeg agesat, gouf awer duerno sukzessiv vum Offsetdrock ofgeléist a gëtt haut just nach am Konschtberäich agesat. Fir déi haiteg Masseproduktioun vun Drocksaachen ass de Steendrock net geeegent, well en am Verglach mat anere modernen Drocktechniken onwirtschaftlech ass.

## Bekannt Lithographen

* Emil Adam
* Horst Antes
* Louis-Léopold Boilly
* Georges Braque
* Julius Bretz
* Bruno Bruni
* Ramon Casas
* Marc Chagall
* Jules Chéret
* Ralph Chubb
* Le Corbusier
* Fritz Cremer
* Salvador Dalí
* Honoré Daumier
* Jean Dubuffet
* Hans Erni
* Max Ernst
* Nicolas Henri Jacob
* Maurits Cornelis Escher
* Adolph Friedländer
* Otto Greiner
* Gröger & Aldenrath
* Franz Hanfstaengl
* Paul Klee
* Käthe Kollwitz
* Josef Kriehuber
* Christian Kruck
* Marino Marini
* Jonathan Meese
* Joan Miró
* Henry Moore
* Erich Mönch
* Alfons Maria Mucha
* Edvard Munch
* Emil Nolde
* Otto Pankok
* Pablo Picasso
* Daniel Richter
* Domenico Quaglio
* Johann Gottfried Schadow
* Karl Schmidt-Rottluff
* Alois Senefelder
* Théophile-Alexandre Steinlen
* Gottlob Theuerkauf
* Henri de Toulouse-Lautrec
* Andreas Paul Weber
* James McNeill Whistler
* Fritz Wotruba
* Paul Wunderlich
* Mihály Zichy
* Heinrich Zille

## Lithographien aus oder iwwer Lëtzebuerg

Fichier:Madoubuerglënster.jpg|Schlass vu BuerglënsterJean-Baptiste Madou.
Fichier:Mathias Kraus Giftpflanzen 02.jpg|Die einheimischen GiftpflanzenMathias Kraus (1887)
Fichier:Brandebourg Viaduc de Luxembourg 1861.JPG|D'PasserellPeter Brandebourg (~1861)


## Literatur
* Senefelder, Aloys, 1818. Vollstaendiges Lehrbuch der Steindruckerey. https://web.archive.org/web/20110522214158/http://artsearch.nga.gov.au/Detail.cfm?IRN=75947&PICTAUS=TRUE

## Um Spaweck
Kan-Variant

D**'Kan-Variant** ass eng Variant vun der Sizilianescher Verdeedegung vum Schachspill. Se ass an den ECO-Coden ënner de Schlëssele B41 bis B43 klassifizéiert.

D'Kan-Variant fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. e4 c5**
:**2. Sf3 e6**
:**3. d4 cxd4**
:**4. Sxd4 a6**

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass d'Kan-Variant ënner de Schlëssele B41 bis B43 klassifizéiert.
* B41: 1. e4 c5 2. Sf3 e6 3. d4 cxd4 4. Sxd4 a6
* B42: 1. e4 c5 2. Sf3 e6 3. d4 cxd4 4. Sxd4 a6 5. Ld3
* B43: 1. e4 c5 2. Sf3 e6 3. d4 cxd4 4. Sxd4 a6 5. Sc3

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Gab Delleré

De **Gabriel (Gab) Delleré**, gebuer den 23. Dezember 1926 zu Iechternach, a gestuerwen an der Stad Lëtzebuerg den 22. Dezember 2010, war e lëtzebuergeschen Enregistrementsbeamten a Politiker.

De Gab Delleré war 35 Joer laang am Iechternacher Gemengerot. Conseiller gouf hien den 20. Mäerz 1959, a vum 29. Dezember 1972 u war hie Schäffen ënner dem Buergermeeschter Robert Schaffner, no deem sengem Doud hie gutt annerhallwe Mound méi spéit Buergermeeschter gouf. Seng Nominatioun krut hien den 20. September 1979, an den 1. Oktober 1979 ass hie vereedegt ginn. Hie blouf Buergermeeschter bis un d'Enn vum Joer 1987. Duerno war hien nach bis Enn 1993 als Conseiller am Gemengerot.

Zesumme mam Camille Linden huet de Gab Delleré 1948 d'Jeunesse démocratique gegrënnt, déi hien och eng Zäit laang presidéiert huet. Hie war och President vum Ostbezierk vun der DP. Hie war laang Jore Korrespondent vum Lëtzebuerger Journal.

De Gab Delleré, deen de Fils vum Iechternacher Professer Michel Delleré an der Barbe Reding war, hat sech den 10. Juli 1975 mat der Mathilde (Tilly) Theisen bestuet.

## Publikatiounen
* Delleré, G., 1950. *Streik am Iechternacher Kolle'sch.* In: Rappel, Organe de la Ligue luxembourgeoise des prisonniers et déportés politiques, 5 (6), décembre 1950, S. 263-266.
* Delleré, G., 1989. *À la mémoire d'Albert Wirtz, † le 23 janvier 1989.* Luxemburger Wort 1989, Nr. 33 (10. Februar), S. 10.	
* Delleré, G., 1992. *Les insurgés de ‘42.* In: *Festschrëft 150 Joër Iechternacher Kolléisch (1841-1991).* Luxembourg, Impr. St Paul, S. 307-319.	
* Delleré, G., 1996. *Au fil des pages quotidiennes et périodiques.* In: Annuaire de la Ville d'Echternach 1995, S. 200-205.
* Delleré, G., 1997. *Au fil des pages quotidiennes et périodiques.* In: Annuaire de la Ville d'Echternach 1996, S. 225-235.
* Delleré, G., 1999. *À la mémoire de [[Gustave Elsen|Gust Elsen]].* In: Annuaire de la Ville d'Echternach 1999, S. 297-298.

## Literatur
* asc/raz, 2010. *Gab Delleré †.* Luxemburger Wort 2010, Nr. 300 (24. Dezember), S. 20.
* Dicken, Nic (nd.), 2010. *De Gab ass dout.* Lëtzebuerger Journal 2010, Nr. 250 (28. Dezember), S. 4. http://www.webcitation.org/query?url=http%3A%2F%2Fwww.journal.lu%2F2010%2F12%2F28%2Fde-gab-ass-dout%2F%23more-30869&date=2010-12-28
Lewis Carroll

De **Lewis Carroll**, gebuer de 27. Januar 1832 zu Daresbury an der Grofschaft Cheshire, a gestuerwen de 14. Januar 1898 zu Guildford an der Grofschaft Surrey, eigentlich *Charles Lutwidge Dodgson*, war en engleschen Auteur, Fotograf, Mathematiker an anglikaneschen Diakon aus der viktorianescher Zäit.

Hien ass den Auteur vun de bekannte Kannerbicher *[[Alice's Adventures in Wonderland]]* (de:Alice im Wunderland) an *[[Through the Looking-Glass]]* (de:Alice im Spiegelland), gradewéi vun de Gedichter *[[The Hunting of the Snark]]* an *[[Jabberwocky]]* déi all zu der Nonsense-Literatur gezielt kënne ginn.
Ragtime

De **Ragtime** (en.: rag = „zerrass, synkopéiert“, time = „Zäit“) ass en an den USA entstanene Virleefer vum Jazz, dee seng Héichzäit tëscht 1899 an 1914 hat.

E gëllt als klassesch Musek vun Amerika a gëtt hautdesdaags virun allem als Pianosstil betruecht.
Scott Joplin

De **Scott Joplin**, gebuer tëscht Juni 1867 a Januar 1868 bei Linden am Texas, a gestuerwen den 1. Abrëll 1917 zu New York, war en US-amerikanesche Komponist a Pianist.

Hie gëllt als e Virreider vum Ragtime, deen zesumme mam Blues als Virleefer vun der Jazz-Musek betruecht gëtt. Nieft ronn 80 Rags huet hien och Bünewierker geschriwwen.

## Liewen

## Wierk

* 1896: *The Great Crush Collision March*, *Combination March*, *Harmony Club Waltz*
* 1899: *Original Rags*, *[[Maple Leaf Rag]]*
* 1900: *Swipesy Cakewalk*
* 1901: *Peacherine Rag*, *Sunflower Slow Drag*, *The Easy Winners*, *Augustan Club Waltzes*
* 1902: *A Breeze From Alabama*, *Cleopha*, *Elite Syncopations*, *March Majestic*, *[[The Entertainer]]*, *The Ragtime Dance*, *The Strenuous Life*, *I Am Thinking Of My Pickaninny Days*
* 1903: *Palm Leaf Rag*, *Something Doing*, *Weeping Willow*, *Little Black Baby*, *A Guest of Honor* (Oper)
* 1904: *The Cascades*, *The Chrysanthemum*, *The Favorite*, *The Sycamore*
* 1905: *Bethena*, *Eugenia*, *Leola*, *Sarah Dear*, *The Rosebud March*, *Bink's Waltz*
* 1906: *Antoinette*, *Eugenia*, *The Ragtime Dance*, *Good-bye Old Gal Good-bye* (arrangéiert)
* 1907: *Gladiolus Rag*, *Rose Leaf Rag*, *When Your Hair Is Like The Snow*, *Heliotrope Bouquet*, *Lily Queen*, *The Nonpareil*, *Searchlight Rag*, *Snoring Sampson* (arrangéiert)
* 1908: *Fig Leaf Rag*, *Hooker's Hooker*, *Pine Apple Rag*, *School Of Ragtime*, *Sugar Cane*, *Sensation* (arrangéiert)
* 1909: *Country Club*, *Euphonic Sounds*, *Paragon Rag*, *Pleasant Moments*, *Solace*, *Wall Street Rag*
* 1910: *Stoptime Rag*
* 1910: *Treemonisha*, Oper
* 1911: *Felicity Rag*, *Lovin' Babe*
* 1912: *Scott Joplin's New Rag*
* 1913: *Kismet Rag*
* 1914: *Magnetic Rag*
* 1916: *Ole Miss Rag*
* 1917: *Reflection Rag*
* 1917: *Silver Swan Rag* (posthum)
* ????: *Take me to the Land of Jazz*

### Tounbeispiller

## Literatur
* Berlin, Edward, 1994. *King of Ragtime: Scott Joplin and his Era*, Oxford University Press 1994
* Jasen, David A. (ed.), 1988. Scott Joplin. Complete piano rags. Dover publications inc. mineola, NY. 185 p. ISBN 0-486-25807-6.

## Um Spaweck
* Elite Syncopations MIDI-Datei fir ze lauschteren
* Pianosnoute vun e puer Ragtimer am PDF-Format
* Pianosnoute vum ''The Entertainer'' an aner Stécker (pdf, midi)
* Scott Joplin's Original Piano Rolls 1896-1917 MP3 Creative Commons
Jeanny Dom

D**'Jeanny Dom**, gebuer de 5. Februar 1954 zu Iechternach, ass eng fréier lëtzebuergesch Dëschtennisspillerin.

No hirer sportlecher Karriär als Athleetin war si vun 1986 bis 1992 Sekretärin vun der lëtzebuergescher Dëschtennisfederatioun (FLTT). Am Januar 1993 krut si eng Plaz beim europäeschen Dëschtennisverband ETTU, wou si vun 1995 bis 2013 Generalsekretärin war.

## Sportlech Karriär
D'Jeanny Dom huet 1965 ugefaangen, Dëschtennis ze spillen. Schonns 1969, mat 15 joer, gouf si fir d'Weltmeeschterschaft vun den Erwuessenen nominéiert.Hire gréisste Succès hat si am Jugendberäich, wéi se 1971 mat der Meedercherséquipe bei de Jugendeuropameesterschaften zu Ostende Bronze gewonnen huet. Si huet fënnefmol beim Internationale Championnat vu Lëtzebuerg gewonnen. Si war och fënnef Kéiere bei der Weltmeeschterschaft derbäi, nämlech 1969, 1973, 1975, 1977 ab 1979, ouni awer do no bei eng Medail ze kommen.

Wéinst hirem Succès gouf si 1970, 1971, 1973 an 1975 bis 1978 zu der Lëtzebuergescher Sportlerin vum Joer gewielt.

## Kuckt och
Victor Conzemius

De **Victor Conzemius**, gebuer den 3. September 1929 zu Iechternach, a gestuerwen de 24. Juni 2017, war e lëtzebuergesche Geschichtsprofesser, Kierchenhistoriker an Auteur.

Hien huet um Seminär zu Lëtzebuerg Philosophie an Theologie studéiert. Duerno huet hien zu Fribourg (Schwäiz) Geschicht, Theologie a Philosophie studéiert an 1954 krut hien do den Doktertitel an der Philosophie.

1955 krut hie seng Priisterwei a war vun 1956 bis 1958 Kaploun zu Steesel.

1958 ass hien op München gaange fir do ze fuerschen.

## Karriär
* 1965-1968: Professer fir modern Geschicht zu Dublin (Irland).
* 1970-1980: Professer fir Kierchegeschicht zu Luzern (Schwäiz).

## Wierk (Auswiel)
* *Katholizismus ohne Rom - Die altkatholische Kirchengemeinschaft* ; 1969.
* *Églises chrétiennes et totalitarisme national-socialiste* ; Léiwen, 1969.
* *Propheten und Vorläufer - Wegbereiter des neuzeitlichen Katholizismus* ; 1972.
* *Philipp Anton von Segesser, Demokrat zwischen den Fronten* ; 1977.
* *150 Jahre Diözese Basel* ; 1979.
* (als Editeur) *Ignaz von Döllinger - Briefwechsel* ; 4 Bänn, 1963-1981 (d'Aarbecht ass nach net ofgeschloss). 
* (als Editeur) *Briefe von Philipp Anton von Segesser* ; Bd. 1, 1983.
* *Robert Schuman - Christ und Staatsmann* ; Friedrich Wittig Verlag, Hamburg & Imba Verlag, Freiburg/Schweiz, 1986; 62 Säiten.
* *Sind wir Luxemburger die besseren Katholiken? Ein Auslandsluxemburger erinnert sich* ; in: *1840-1990 - 150 Jahre Luxemburger Katholizismus* ; Spezialnummer vun *nos cahiers*, Jgg. 12 (Lëtzebuerg, 1991), Nr. 1; Ss. 115-133.
* *[[Joseph Lortz]], [[Emile Donckel]], [[Richard Maria Staudt]] - Drei Kirchenhistoriker* ; in: *Festschrëft 150 Joër Iechternacher Kolléisch 1841-1991* ; Lycée classique d'Echternach (Drock: Sankt-Paulus-Dréckerei, Lëtzebuerg), 1992; Ss. 389-400 (ill.).
* *Gottes Spurensicherer: H.D. Lacordaire [1802-1861]* ; in: *Die Warte / Perspectives*, Nr. 16/1999; [= kulturell Wochebäilag vum *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 16. Mee 2002].
* *Geld scheffeln zur Ehre Gottes - Hundert Jahre Max Weber* ; in: *Die Warte / Perspectives*, Jgg. 56, Nr. 27/2086, S. 2; [= kulturell Wochbäilag vum *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 23. September 2004]. 
* *Jean Calvin: Im Visier das Himmlische Jerusalem - Zum 500. Geburtstag des Genfer Reformators* ; in: *Die Warte / Perspectives*, Jgg. 61, Nr. 21/2263, Ss. 1-2; [= kulturell Wochebäilag vum *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 2. Juli 2009].

## Um Spaweck
* De Victor Conzemius op Kathpedia.com
* https://www.kath.ch/newsd/victor-conzemius-kirchenhistoriker-aus-leidenschaft/
André Braun

Den **André (Spatz) Braun**, gebuer den 1. Mee 1944 zu Esch-Uelzecht, ass e fréiere lëtzebuergesche Bouschéisser an Olympionik.

## Kuckt och

en]]
Fernand Jeitz

De **Fernand Jeitz**, gebuer den 29. September 1945 an der Stad Lëtzebuerg, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet vun 1963 bis 1967 fir d'Aris Bouneweg gespillt. Duerno war hie vun 1967 bis 1977 beim FC Metz, wou hien an 359 Matcher 5 Goler geschoss huet. Vun 1977 bis 1979 huet hie fir den FC Thionville gespillt.

Tëscht dem 21. Oktober 1964 am 8. Abrëll 1973 huet hie 36-mol fir déi Lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

1979 gouf hie Spillertrainer bei der Aris Bouneweg a vun 1982 bis 1984 hat hien déi selwecht Funktioun beim FC Mamer 32.

Vun 1984 bis 1986 war hien Trainer beim FC Sporting Mäerzeg an duerno an der Saison 1986-87 bei der Aris Bouneweg.

## Kuckt och
Robert Schiel

De **Robert Schiel**, gebuer de 26. Oktober 1939 zu Diddeleng, ass e fréiere lëtzebuergesche Fechter.

Hien huet un den Olympesche Summerspiller vun 1960, 1972 an 1976 deelgeholl.
## Kuckt och
Théo Scholten

Den **Théo Scholten**, gebuer de 4. Januar 1963 an der Stad Lëtzebuerg, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 9. Juni 1984 am 28. Mäerz 1990 huet hien 21-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

An der Saison 1993/94 war hie lëtzebuergesche Foussballspiller vum Joer.

An der Saison 1983/84 huet hie bei der Aris Bouneweg gespillt. Duerno war hie vun 1984 bis 1990 bei der Jeunesse Esch a vun 1990 bis 1996 beim Avenir Beggen. Vun 1996 bis 1999 huet hie fir d'CS Gréiwemaacher gespillt.

## Kuckt och

* Challenge Guy Greffrath