open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maryland

De **Maryland** ass e US-Bundesstaat op der Ostküst vun den USA.

## Geschicht
Maryland ass no der Kinnigin Henrietta Maria vu Frankräich benannt, der Fra vum Charles I. vun England a Mamm vum Charles II. vun England an James II. vun England.

Als eng vun den original Dräizéng Kolonien gëllt Maryland als d'Gebuertsplaz vun der reliéiser Fräiheet an Amerika. Am fréie 17. Joerhonnert ass den haitege Staat als Refuge fir verfollegt englesch Katholicke vum George Calvert gegrënnt ginn. Hie war den éischte Lord of Baltimore an den éischten engleschen Titulaire vun der deemoleger kolonialer Konzessioun.

Maryland war de siwente Staat, deen d'US-amerikanesch Verfassung ënnerschriwwen huet, an huet eng decisiv Roll an der Grënnung vu Washington D.C. gespillt. Déi Stad ass op Terrain gebaut ginn, deen de Staat Maryland geschenkt huet.

## Geographie
Maryland (32,133.2 km2) ass ongeféier sou grouss wéi d'Belsch (30,530 km2). Vun de 50 amerikanesche Bundesstaaten ass et den néngtklengsten. E grenzt u Virginia, West Virginia a Washington D.C. am Süden an am Westen, u Pennsylvania am Norden an un Delaware an den Atlantik am Osten. De Potomac River markéiert seng südwestlech Grenz. Déi gréisst Stad ass Baltimore an d'Haaptstad ass Annapolis.

Wéinst senger grousser Diversitéit an der Topographie gëtt Maryland och "America in Miniature" genannt: am Oste si Sanddüne mat Séigras, bei der Chesapeake Bay ass niddregt Marschland mat wëllen Déieren a groussen Zypressen, an der Piedmont Regioun fënnt een Hiwwele mat Eechebëscher an am Weste leie Bierger op deene Pinie wuessen.

Den héchste Punkt läit op 1024 Meter an heescht *Hoye-Crest*.

Maryland ass ee vun de klengste Staaten, mä och ee mat der héchster Bevëlkerungsdicht.

## Bevëlkerung
2015 gouf geschat, datt iwwer 6 Millioune Leit am Staat gewunnt hunn, vun deene sech 59,6&nbsp;% als wäiss Amerikaner, 30,5&nbsp;% Afroamerikaner, 8,2&nbsp;% als Hispanic/Latino, 6,5&nbsp;% als asiatesch an 0,6&nbsp;% als Indianer identifizéiert hunn, woubäi ee méi wéi eng Kategorie konnt uginn.

## Ekonomie
D'Duerchschnëttsakommes louch tëscht 2010 an 2014 bei 74.149 US-Dollar pro Stot a 36.670 USD op de Kapp. Dat ass dat héchst Duerchschnëttsakommes pro Stot an den USA. Dat erkläert sech ënner anerem wéinst der Proximitéit zur Bundeshaaptstad Washington D.C. an dem Staat senger diversifizéierter Ekonomie aus industrieller Produktioun, Déngschtleeschtungen a Biotechnologie.

## Biller

Fichier:Deep Creek Lake Maryland Panoramic View.jpg|Den Deep Creek Lake
Fichier:Great Falls, Maryland, cliffs.jpg|Great Falls um Potomac River
Fichier:Baltoport.jpg|Den Hafe vu Baltimore
Fichier:Baltimore Snowpocalypse.jpg|Baltimore am Wanter
Fichier:ChesapeakeTidalWetlands.jpg|Fiichtgebitter an der Chesapeake Bay, dem gréissten Estuaire an den USA
Fichier:CarrollCountyMD.jpg|Eng Farm
Fichier:CamdenYards 2005-05-08.jpg|De Baseball-Stadion *Oriole Park at Camden Yards*


## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vu Maryland
Rhode Island

**Rhode Island** ass e Bundesstaat am Nordoste vun den USA.

Bis November 2020 war den offiziellen Numm nach „*State of Rhode Island and Providence Plantations*“*,* wat awer no der Wal vun 2020 gekierzt gouf no nationale Protester géint Rassismus.

## Geographie
Rhode Island ass dee klengsten US-amerikanesche Staat, mä mat 3.140 km2 trotzdeem nach ëmmer méi grouss wéi Lëtzebuerg. En ass 60&nbsp;km breet a 77&nbsp;km laang. E läit an Nei-England a grenzt am Norden an am Osten un de Massachusetts, am Westen un de Connecticut an am Süden un den Atlanteschen Ozean. Donieft huet en nach eng Séigrenz mam Staat New York.

Dem Staat säin héchsten natierleche Punkt ass den *Jerimoth Hill* op 247 m. Generell ass Rhode Island éischter flaach.

## Bevëlkerung
2015 gouf geschat, datt ronn eng Millioun Leit am Staat gewunnt hunn, vun deene sech 84,8&nbsp;% als wäiss Amerikaner, 14,4&nbsp;% als Hispanic/Latino, 7,9&nbsp;% als Afroamerikaner, 3,6&nbsp;% als asiatesch an 1&nbsp;% als Indianer identifizéiert hunn, woubäi ee méi wéi enger Kategorie konnt uginn.

## Ekonomie
D'Duerchschnëttsakommes louch tëscht 2010 an 2014 bei 56.423 US-Dollar pro Stot an 30.765 USD op de Kapp.

## Biller

Fichier:National-atlas-rhode-island.png|Kaart vu Rhode Island
Fichier:Rhode Island State Capitol (north facade).jpg|De Rhode Island State Capitol
Fichier:Providence skyline2.jpg|De Finanzzentrum vu Providence
Fichier:Claiborne Pell Newport Bridge.jpg|D'Claiborne Pell Newport Bridge
Fichier:Newport beach.jpg|Op der Küst
Fichier:Grace Church Providence.jpg|D'Grace Church


## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vu Rhode Island
Vermont

De **Vermont** ass e Bundesstaat am Nordoste vun den USA.

## Geographie
De Vermont grenzt un d'US-Bundestaate Massachusetts am Süden, New Hampshire am Osten, New York am Westen, an d'kanadesch Provënz Québec am Norden. De Lake Champlain markéiert d'Hallschent vum Vermont senger westlecher Grenz mat New York an d'Green Mountains duerchlafen de Staat vun Norde no Süden.

## Bevëlkerung
Mat ongeféier 66.000 Awunner méi wéi Wyoming ass Vermont den zweetklengsten US-Bundesstaat, wat d'Bevëlkerungszuel betrëfft. D'Haaptstad ass Montpelier, d'Haaptstad mat de mannsten Awunner an de ganzen USA. Och Burlington, d'Stad mat de meeschten Awunner am Vermont, huet nëmmen 42.000 Awunner.

2015 gouf geschat, datt ronn 620.000 Leit am Staat gewunnt hunn, vun deene sech 94,8&nbsp;% als wäiss Amerikaner, 1,84&nbsp;% als Hispanic/Latino, 1,3&nbsp;% als Afroamerikaner, 1,6&nbsp;% als asiatesch an 0,4&nbsp;% als Indianer identifizéiert hunn, woubäi ee méi wéi eng Kategorie konnt uginn.

## Ekonomie
D'Duerchschnëttsakommes louch tëscht 2010 an 2014 bei 54.447 US-Dollar pro Stot an 29.535 USD op de Kapp.

## Biller

Fichier:Map of Vermont NA.png|Kaart vu Vermont
Fichier:Montpelier with state capitol in distance.jpg|D'Haaptstad Montpelier
Fichier:Montpelier vermont state house 20.jpg|D'Vermont State House
Fichier:Vermont fall foliage hogback mountain.JPG|Bëscher am Hierscht
Fichier:UVM Old Mill building 20040101.jpg|D'Universitéit vu Vermont
Fichier:Downtown Rutland, Vermont.jpg|Den Zentrum vu Rutland



## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum Vermont
Manuel Peimbert

De **Manuel Peimbert** (oder **Manuel Peimbert Sierra**), gebuer den 9. Juni 1941 zu Mexiko-Stad, ass e mexikanesche Physiker an Astronom.

De Peimbert krut 1962 de BA an der Physik op der Universitéit vu Mexiko (UNAM) an 1967 de PhD an der Astronomie op der Universitéit vu Kalifornien. Hien ass zanter 1968 Professer op der UNAM. Zu senge Fuerschungsschwéierpunkte gehéiere physikalesch Eegenschaften a Gasniwwelen, speziell d'cheemesch Zesummesetzung vun H II Regiounen.

## Auszeechnungen
* 2012 Hans-A.-Bethe-Präis zesumme mat senger Fra Silvia Torres-Peimbert fir Aarbechten iwwer d'kosmologesch Heliumheefegkeet an d'Heefegkeet vun aneren Elementer an de Konsequenze fir d'Kosmologie an déi cheemesch Evolutioun vu Galaxien a Stären.

## Um Spaweck
* Homepage vum Peimbert
* CV Manuel Peimbert
Universitéit Yaoundé I

D**'Universitéit Yaoundé I** (fr.: *Université de Yaoundé I*; en.: *University of Yaoundé I*) ass eng ëffentlech Universitéit zu Yaoundé, der Haaptstad vum Kamerun. Hire Motto ass "Sapientia - collativa - cognitio". Si ass 1993 no enger Universitéitsreform entstanen, déi dem Land seng eelst Universitéit, d'Universitéit Yaoundé, an zwou separat Universitéite gedeelt huet: d'Universitéit Yaoundé I an d'Universitéit Yaoundé II.

Si ass an dräi Fakultéiten ënnerdeelt:

* d**Faculté des Arts, Lettres et Sciences Humaines'', kuerz FALSH,
* d**Faculté des Sciences*, kuerz FS,
* d*'Faculté de Médecine et de Sciences Biomédicales*, kuerz FMSB.

D'Institutioun ass iwwer e puer Campusse verdeelt woubäi den Haaptcampus dee vun Ngoa-Ekelle ass.

Wéi all ëffentlech Institutiounen am Kamerun ass och d'Universitéit Yaoundé I zweesproocheg: d'Course gi souwuel op Englesch wéi och op Franséisch gehalen.

==Biller==
<gallery>
Fichier:University Yaoundé I (2014) faculty of science buildings (2).JPG|Gebaier vun der *Faculté de sciences*
Fichier:Campus University of Yaoundé I (2014) frontal.jpg|D'Gebai NBP (Nouveau bloc pédagogique)
Fichier:Campus University of Yaoundé I (2014) Amphi 501 inside.jpg|Am Amphi 501 um Haaptcampus
Fichier:University Yaoundé I (2014) English department inside.jpg|Den Engleschdepartement
Fichier:University of Yaoundé I - Centre de Calcul (2014).jpg|De *Centre de calcul''
Fichier:Campus University of Yaoundé I (2014) German department building.jpg|Den Däitschdepartement
Fichier:Department of Geography, University of Yaoundé I (1.1).jpg|De Geographiesdepartement


## Um Spaweck
* Websäit vun der Universitéit
*
Sinaida Maximowna Scharko

D**'Sinaida Maximowna Scharko** (op Russesch: Зинаида Михайловна Шарко), gebuer de 14. Mee 1929 zu Rostow um Don, a gestuerwen de 4. August 2016 zu Sankt Péitersbuerg, war eng russesch Theater- a Filmschauspillerin.

1980 krut d'Schauspillerin den Titel Vollekskënschtlerin vun der RSFSR. 2001 huet si den Nika-Filmpräis gewonnen. D'Scharko huet eng 60 Joer am Theater geschafft.
Wolgoretschensk

**Wolgoretschensk** (op Russesch: Волгореченск) ass eng Stad am Oblast Kostroma am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Si läit eng 40&nbsp;km südëstlech vu Kostroma, um rietsen Uwänner vun der Wolga.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Stadkrees Wolgoretschensk. Si huet  Awunner (Stand ) an eng Fläch vun 18&nbsp;km².

Wolgoretschensk gouf am Joer 1964 als Uertschaft gegrënnt. 1994 krut et d'Stadrechter..

## Um Spaweck
Almaz (Satellit)

**Almaz** oder **Almas** (Russesch fir "Diamant") – oder **OPS** (*Orbitalnaja Pilotiruemaja stanzija* fir "Bemannte Orbital-Statioun") – war eng Rei vun deelweis bemannte kënschtleche Satellitte vun der Sowjetunioun am äerdnoen Orbit. Zesumme mat der *DOS*-Rei (russesch: *Dolgovremennaja orbitalnaja stancija* fir „Laangzäit-Orbital-Statioun“) huet si en Deel vun de Saljut-Raumstatiounen duergestallt.

Si huet besonnesch fir Opklärung gedéngt. Den Ënnerscheed zu den DOS-Statiounen huet fir déi deemoleg Verhältnesser héichopléisend Fototechnik gestallt, déi fir Opklärungszwecker benotzt goufen. Fotoe konnten op der Plaz entwéckelt ginn.

Den Almas-Programm hat 1973 ugefaangen. Am Joer 1978 gouf hien ënnerbrach an ouni ouni e weidere Start am Joer 1980 komplett agestallt.

## Almaz 1
*Almaz 1* gouf aus militäresche Geheimgrënn ënner dem Decknumm *Saljut 2* den 3. Abrëll 1973 gestart. Knapps e Mount méi spéit, den 29. Abrëll 1973 waren no engem Drockverloscht all Instrumenter ausgefall, wourophin si den 28. Mee 1973 ofgestierzt ass.

## Almaz 2
*Almaz 2* oder *Saljut 3* war déi drëtt Saljut-Statioun, déi hiren Orbit erreeche konnt. Si gouf de 25. Juni 1974 gestart a sollt vun zwou Sojus-Besatzunge besicht ginn. Si gouf awer nëmme vun der Sojus-14-Crew benotzt, well d'Sojus-15-Missioun ofgebrach hat misse ginn. De 24. Januar 1975 gouf Statioun kontrolléiert zum Ofstuerz bruecht an ass an der Äerdatmosphär vergloust.

## Almaz 3
*Almaz 3* oder *Saljut 5* gouf den 22. Juni 1976 gestart an hat zwou Sojus-Crews (Sojus 21 a Sojus 24) fir 67 Deeg als Domizil gedéngt. D'Sojus-23-Missioun hat *Almas 3* net erreecht. Den 8. August 1977 gouf d'Statioun kontrolléiert zum Ofstuerz bruecht.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* The Almaz Program, *RussianSpaceWeb.com*
* The Almaz Space Station Program, Sven Grahn
* ''Astrospies'', an episode of Nova covering the MOL and Almaz (full video available on PBS.com
* Inside a Soviet Spy Station, NOVA Short
New Jersey

Den **New Jersey** ass e Bundesstaat am Nordoste vun den USA.

## Geographie
Den New Jersey grenzt am Norden an am Osten un New York, am Süden an am Südosten un den Atlanteschen Ozean, am Westen u Pennsylvania an am Südwesten un den Delaware. Obwuel den New Jersey de véiertklengsten US-Bundesstaat ass, ass et dee mat der héchster Bevëlkerungsdicht an ass op Rang 11 wat d'absolut Bevëlkerungszuele betrëfft.

## Bevëlkerung
2015 gouf geschat, datt iwwer 8,9 Millioune Leit am Staat gewunnt hunn, vun deene sech 72,6&nbsp;% als wäiss Amerikaner, 19,7&nbsp;% als Hispanic/Latino, 14,8&nbsp;% als Afroamerikaner, 9,7&nbsp;% als asiatesch an 0,6&nbsp;% als Indianer identifizéiert hunn, woubäi ee méi wéi enger Kategorie konnt uginn.

## Ekonomie
D'Duerchschnëttsakommes louch tëscht 2010 an 2014 bei 72.062 US-Dollar pro Stot a 36.359 USD op de Kapp.

## Biller

Skylands3.jpg|*Skylands*, de botanesche Gaart vun New Jersey
Delaware Water Gap.jpg|Den Delaware Water Gap
High Point Monument and Lake Marcia framed.jpg|D'Monument um High Point mam Lake Marcia
Bigfalls14w info.jpg|D'Great Falls um Passaic River
|Vue op déi gréisst Stad, Newark
DowntownJC1.JPG|Den Zentrum vun Jersey City
Atlantic City skyline from 47th floor of Revel.jpg|Atlantic City


## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum New Jersey
NGC 1533

Den **NGC 1533** ass eng lënsefërmeg Galaxie vum Hubble-Typ SB(rs)0° am Stärebild Dorado um südleche Stärenhimmel. Si ass ronn 40 Millioune Liichtjoer vum Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vu 35.000 Liichtjoer.

Den Objet gouf de 5. Dezember 1834 vum John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC1533
* https://web.archive.org/web/20160310090225/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC139&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 1533 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 1533'' an der NASA Extragalactic Database
Kurowskoje

**Kurowskoje** (op Russesch: Куровское) ass eng Stad am Oblast Moskau am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Si läit eng 90&nbsp;km südëstlech vu Moskau, um Uwänner vum Nerskaja, engem Niewefloss vum Moskwa.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Stadkrees Kurowskoje am Distrikt Orechowo-Sujewo. Si huet  Awunner (Stand ) an eng Fläch vun zirka 9&nbsp;km².

Kurowskoje gouf am Joer 1646 als Duerf **Kurowskaja** (Куровская) fir d'alleréischt ernimmt. Spéider krut et de Status als Uertschaft an am Joer 1952 krut et d'Stadrechter a gouf op Kurowskoje ëmbenannt.

## Um Spaweck
Marek Erhardt

De **Marek Erhardt**, gebuer den 9. Mee 1970 zu Hamburg, ass en däitsche Schauspiller, Synchronspriecher a Sänger.

Hie spillt haaptsächlech an däitschen Tëleesfilmer a -serien.

Hien ass d'Kandskand vum Heinz Erhardt.

## Um Spaweck
Grand Est

De **Grand Est** ass eng nei franséisch Regioun déi 2014 mat enger Territorialreform duerch d'Fusioun vun de Regiounen Elsass, Champagne-Ardenne a Loutrengen entstanen ass.

Si gouf no de Regionalwalen am Dezember 2015 aktiv. Chef-lieu ass déi gréisst Stad, Stroossbuerg.
Grjasi

**Grjasi** (op Russesch: Грязи) ass eng Stad am Oblast Lipezk am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Si läit eng 20&nbsp;km südëstlech vu Lipezk.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Grjasi. Si huet  Awunner (Stand ). an eng Fläch vun zirka 33&nbsp;km².

Grjasi gouf am Joer 1868 als Gare, nieft dem fréieren Duerf Grjasi gegrënnt. De 4. Dezember 1938 krut et d'Stadrechter.

## Um Spaweck
Kurowskoje (Homonymie)

De Begrëff **Kurowskoje** bezeechent:
* eng russesch Stad am Rajon Orechowo-Sujewo, Oblast Moskau: Kurowskoje,
* e russescht Duerf am Rajon Dzerjinski, Oblast Kaluga: Kurowskoje (Rajon Dzerjinski),
* e russescht Duerf am Rajon Koselsk, Oblast Kaluga: Grjasi (Rajon Koselsk),
* e russescht Duerf am Stadkrees Kamyschlow, Oblast Swedlowsk: Grjasi (Oblast Swedlowsk),
* e russescht Duerf am Rajon Wologda, Oblast Wologda: Kurowskoje (Oblast Wologda).
Grjasi (Homonymie)

De Begrëff **Grjasi** bezeechent:
* eng russesch Stad am Oblast Lipezk: Grjasi,
* e russescht Duerf am Rajon Mojaisk, Oblast Moskau: Grjasi (Oblast Moskau),
* e russescht Duerf am Rajon Loknja, Oblast Pskow: Grjasi (Oblast Pskow),
* e russescht Duerf am Rajon Uljoty, Regioun Transbaikalien: Grjasi (Regioun Transbaikalien).
Barbara Leigh

D**'Barbara Leigh**, gebuer de 16. November 1946 zu Ringgold am Bundesstaat Georgia als **Barbara Ann Kish**, ass eng fréier US-amerikanesch Filmschauspillerin a Profi-Mannequin.

Si huet hir Karriär 1969 als Schauspillerin ugefaangen. D'Barbara gouf mat der Roll als *Charmagne* am Film *[[Junior Bonner]]* (1972) bekannt. Si gouf och als Mannequin mat hirem Bild als Vampirella-Vampirin (1978) bekannt.

## Filmographie (Auswiel)
* 1971: *[[Pretty Maids All in a Row]]*
* 1971: *[[The Christian Licorice Store]]*
* 1972: *[[Junior Bonner]]*
* 1973: *[[Terminal Island]]*
* 1975: *[[Boss Nigger]]*
* 1979: *[[Seven (1979 Film)|Seven]]*
* 1979: *[[Mistress of the Apes]]*

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
Ed Peck

Den **Ed Peck**, och heiansdo als **Ed V. Peck** oder **Edward Peck** ernimmt, gebuer de 26. Mäerz 1917 zu New York City am Bundesstaat New York, a gestuerwen den 12. September 1992 zu Los Angeles am Bundesstaat Kalifornien, ass en US-amerikanesche Filmschauspiller.

Hien huet seng Carrière 1949 ugefaangen an am Joer 1984 opgehalen. Den Ed Peck gouf mat der grousser Zuel vun Niewerollen als Polizisten, ënner anerem mat der Roll als Offizéier Kirk an *[[Happy Days]]* bekannt. Hie war bekannt och fir dräi Optrëtter mat dräi diverse Rollen an der Tëleesserie *[[The Odd Couple (Televisiounsserie 1970)|The Odd Couple]]*.

De Peck hat eng raschteg déif Stëmm.

## Filmographie (Auswiel)

* 1963-69: *[[The Virginian (Televisiounsserie)|The Virginian]]* (Tëleesserie, 4 Episoden)
* 1964: *[[One Man's Way]]*
* 1966-70: *[[That Girl]]* (Tëleesserie, 5 Episoden)
* 1967: *[[Ride to Hangman's Tree]]*
* 1967: *[[Counterpoint]]*
* 1968: *[[A Man Called Gannon]]*
* 1968: *[[The Shakiest Gun in the West]]*
* 1968: *[[I Love You, Alice B. Toklas!]]*
* 1968: *[[Bullitt]]*
* 1969: *[[The Comic]]*
* 1972-75: *[[The Odd Couple (Televisiounsserie 1970)|The Odd Couple]]* (Tëleesserie, 3 Episoden)
* 1973: *[[Blume in Love]]*
* 1975: *[[Rafferty and the Gold Dust Twins]]*
* 1975: *[[The Prisoner of Second Avenue]]*
* 1975-83: *[[Happy Days]]* (Tëleesserie, 9 Episoden)
* 1978: *[[Heaven Can Wait]]*
* 1980: *[[Cheech and Chong's Next Movie]]*
* 1981: *[[Zoot Suit]]*
* 1981-82: *[[Benson (Televisiounsserie)|Benson]]* (Tëleesserie, 4 Episoden)

## Um Spaweck
Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen

D**'Associatioun vu Südostasiateschen Natiounen**, ( **Association of Southeast Asian Nations**, kuerz **ASEAN**), ass eng international Organisatioun vu südostasiatescher Staaten déi den 8. August 1967 gegrënnt gouf. Si huet hire Sëtz zu Jakarta (Indonesien). All Joers am November ass e Sommet vun de Memberstaaten.

Am Ufank war d'Zil vun der ASEAN, déi wirtschaftlech, politesch a sozial Zesummenaarbecht ze verbesseren. No an no koumen och d'Politikberäicher Sécherheet, Kultur an Ëmwelt derbäi. Am September 2009 hunn d'Staats- a Regierungscheffe vun den ASEAN-Memberlänner decidéiert, e Bannemaart nom Virbild vun der Europäescher Unioun ze schafen.

D'ASEAN huet 10 Memberstaate mat ronn 600 Milliounen Awunner (ronn 8&nbsp;% vun der Weltbevëlkerung) an eng Fläch vu knapps 4,5 Millioune km². 2013 louch den zesummegerechente BIP vu senge Membere bei ronn 2,4 Billiounen US-Dollar.

Am Laf vun de Jore goufen eng Rëtsch Ënner-Organisatioune geschaf: den ASEAN-Regionalforum (ARF) fir Sécherheetsfroen, d'ASEAN-Fräihandelszon (AFTA) fir den Handel ze fërderen, d'ASEAN Investment Area (AIA) fir géigesäiteg Direktinvestitioune méi einfach ze maachen, asw.

D'Virleeferorganisatioun vun der ASEAN war d'Association of South-East Asia (ASA, 1961–1967).

## Memberstaaten
Thailand, Indonesien, Malaysia, d'Philippinnen a Singapur waren d'Grënnungsmemberen.

Haut  sinn dës Länner Member vun der ASEAN:
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Literatur
* Amitav Acharya: *Constructing a Security Community in Southeast Asia: ASEAN and the Problem of Regional Order*. Routledge, London/New York 2001, ISBN 0-415-15763-3.
* Sebastian Bersick, Felix Heiduk: *[http://swp-berlin.org/de/common/get_document.php?asset_id=4554 Im Krebsgang nach vorn: Die Asean hat sich eine Charta gegeben]*. SWP-Aktuell 2007/A 65, Dezember 2007.
* Mely Caballero-Anthony: *Regional Security in Southeast Asia: Beyond the ASEAN Way*. Institute of Southeast Asian Studies, Singapur 2005, ISBN 981-230-261-1.
* Jörn Dosch, Christian Wagner: *ASEAN und SAARC. Entwicklung und Perspektiven regionaler Zusammenarbeit in Asien*. Abera Verlag, Hamburg 1999, ISBN 3-934376-22-3.
* Christoph Hein: *[http://www.bpb.de/apuz/191924/asean-der-uebersehene-riese ASEAN, der übersehene Riese - Essay].* In: *APuZ* 40–41/2014, S. 10–14.
* Michael Leifer: * Dictionary of the Modern Politics of South-East Asia*. Routledge, London 1996, ISBN 0-415-13821-3.
* Stefan Rother: *Normen, Identitäten und die Logik der Anarchie: Die ASEAN aus konstruktivistischer Perspektive*. Arnold-Bergstraesser-Institut, Freiburg i. Br. 2004, ISBN 3-928597-41-8.
* Gerhard Wahlers (Hrsg.): *[http://www.kas.de/wf/doc/kas_9716-544-2-30.pdf ASEAN and the European Union] (PDF; 591&nbsp;kB)*. Konrad-Adenauer-Stiftung, Singapur 2006.

## Um Spaweck

* Offiziell Internetsäit vun der ASEAN
* Profil ASEAN vun der BBC
École des hautes études commerciales de Paris

D**'HEC Paris** ass eng European Business School mat Campussen zu Paräis, Jouy-en-Josas an Doha.

2021 gouf d'HEC am Ranking vun der Financial Times bescht European Business Schools gewielt.

De Master am Management vun der HEC war fir d'Financial Times 2015 dee weltwäit beschten. Den Executive MBA vun der HEC beleet am internationale Ranking vun där Zeitung déi 3. Plaz.

Der Schoul hiren MEB ass änlech wéi e Vollzäit-MBA mä zeechent sech duerch eng interkulturell Approche aus. 2017 huet d'Schoul den *Executive Master in Innovation & Entrepreneurship* an Zesummenaarbecht mat Coursera opgemaach. De Programm ass 100 % online.

D'HEC huet och e PhD-Programm an eng Rei vu Master-Programmer a spezifesche Managementsgebidder wéi Marketing, Finanzen oder Direction d'Entreprise.

D'Programmer vun der HEC sinn op internationalem Niveau dräifach accreditéiert; vun der AMBA, der EQUIS an der AACSB.

Méi wéi 60.000 Anciene vun der Schoul sinn an der Politik an an der Business-Welt aktiv; dorënner de lëtzebuergesche Manager, Marc Assa.

## Um Spaweck
* Offiziell Internetsäit
Kaluha (Homonymie)

De Begrëff **Kaluha** bezeechent:
* en ukrainescht Duerf am Rajon Beresnehuwate, Oblast Mykolajiw: Kaluha,
* de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
** Hanna Kaluha (1924–2011), eng ukrainesch Aulebäckerin a Molerin.
** Wassyl Kaluha (* 1923), en ukrainesche Moler.

## Kuckt och
* Kaluga (Homonymie).
Waassermeloun

D**'Waassermeloun** (*Citrullus lanatus*, oder *Citrullus lanatus* var. *lanatus*) ass eng Fruucht an eng Planzenaart aus der Gattung *[[Citrullus]]* (Waassermelounen), aus der Famill vun de Kürbisgewächser.

D'Waassermeloun kënnt ursprénglech aus dem südlechen Afrika.

D'Fruucht enthält vill Vitaminnen (А, Е, С, В1, В2, В6, В9, РР), Fruuchtzocker a Mineraler (Eisen, Kalium, Kalzium, Magnesium, Natrium, Phosphor an anerer). De physiologesche Brennwäert vun 100 g läit bei just 30&nbsp;kcal.

2010 huet d'Volleksrepublik China 66.225.925 t Waassermeloune produzéiert (1. Plaz). Se gëtt zu Lëtzebuerg net an der Landwirtschaft produzéiert (Quell: FAO 1961–2014), gëtt awer am private Gaardebau gezillt.

## Um Spaweck
Kaluga

**Kaluga** (op Russesch: Калуга) ass eng Universitéitsstad am Oblast Kaluga am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 160&nbsp;km südwestlech vu Moskau.

S'ass d'Haaptstad vun hirer Regioun an huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 171&nbsp;km².

Kaluga gouf am Joer 1317 fir d'éischt ernimmt.

## Um Spaweck
Kaluga (Homonymie)

De Begrëff **Kaluga** bezeechent:
* eng russesch Stad am Oblast Kaluga: Kaluga,
* e polnescht Duerf am Gmina Żabno an der Woiwodschaft Małopolskie: Kaluga (Polen),
* e russescht Duerf am Rajon Orjol am Oblast Orjol: Grjasi (Oblast Orjol),
* e russescht Duerf am Rajon Fjodorowka am Oblast Saratow: Kaluga (Oblast Saratow),
* e klenge Floss an der DR Kongo,
* e klengen Hiwwel an Nordmazedonien.

## Kuckt och
* Kaluha (Homonymie).
Charles Grethen

De **Charles**, genannt **Charel Grethen**, gebuer den 2. Juni 1992 zu Tënten, ass e lëtzebuergesche Liichtathleet.

Hie war 2016 bei den Olympesche Summerspiller zu Rio mat derbäi, wou hien am 800-Meter-Laf gestart ass.

2021 huet hie bei den Olympesche Summerspiller zu Tokyo beim 1500-Meter-Laf matgemaach. Hien huet sech am Virlaf fir d'Halleffinall qualifizéiert, an dunn och nach fir d'Finall - mat engem neie Lëtzebuerger Rekord vun 3'32,86". Do gouf hie mat enger Zäit vun 3'36,80" den 12. vun 13.

De Charel Grethen gouf zum Lëtzebuerger Sportler vum Joer 2021 gewielt.

Den 8. September 2023 huet hien zu Tréier mat 7'43"41 en neie Landesrekord op 3000 m opgestallt an den Dag drop huet hien dem Justin Gloden säi Rekord vun 1978 op den 2000 m op 5'05"40 erofgeschrauft. 
## Kuckt och

## Literatur

* Joe Geimer, „Es ist verrückt”, Interview mam Charel Grethen am Luxemburger Wort vum 06.08.2021, S.30-31

## Um Spaweck

* Joe Geimer, „Charel Grethen auf den Spuren von Josy Barthel” wort.lu, 02.08.2021
* Charel Grethen knackt nationale Rekord ëm bal 4 Sekonnen a steet an der Finall Reportage op rtl.lu, 05.08.2021
Chantal Hoffmann

D**'Chantal Hoffmann**, gebuer den 30. Oktober 1987, ass eng lëtzebuergesch Vëlossportlerin.

Si war 2016 bei den Olympesche Summerspiller zu Rio mat derbäi.

## Palmarès

## Weltklassementer

## Kuckt och

## Um Spaweck
Spas-Demensk

**Spas-Demensk** (op Russesch: Спас-Деменск) ass eng kleng Stad am Oblast Kaluga am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 197&nbsp;km westlech vu Kaluga.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Spas-Demensk. Si huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 6&nbsp;km².

Spas-Demensk gouf am Joer 1446 als **Demena** (Демена) fir d'alleréischt ernimmt. 1818 krut et de Status als Uertschaft a gouf op **Spas-Demenski** (Спас-Деменский) ëmbenannt. 1917 krut et d'Stadrechter an huet nees eng Kéier den Numm changéiert a gouf Spas-Demensk.
Das siebente Opfer

** Das siebente Opfer** oder och *Das 7. Opfer* ass en däitsche Kriminalfilm vum Franz Josef Gottlieb aus dem Joer 1964 nom Roman mam selwechten Numm vum Bryan Edgar Wallace. 
## Um Spaweck
* De Film op filmportal.de
Charline Mathias

D**'Charline Mathias**, gebuer den 23. Mee 1992, ass eng lëtzebuergesch Liichtathleetin.

Si war 2016 bei den Olympesche Summerspiller zu Rio mat derbäi, wou s'am 800-Meter-Laf gestart ass.

De 14. Mee 2017 huet si zu Pliezhausen (D) en neien nationale Rekord mat 2:42,99 am 1000-Meter-Laf opgestallt.

De 27. Mee 2017 huet si zu Oordegem (B) en neien nationale Rekord mat 4:12,57 am 1500-Meter-Laf opgestallt.

## Kuckt och
Um Spaweck
Jisdra

**Jisdra** (op Russesch: Жиздра) ass eng kleng Stad am Oblast Kaluga am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 180&nbsp;km südwestlech vu Kaluga.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Jisdra. Si huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 18&nbsp;km².

Jisdra gouf am Joer 1146 fir d'alleréischt ernimmt. Et gouf als Festung gegrënnt. Am Joer 1777 krut et d'Stadrechter.

## Um Spaweck
NGC 1536

Den **NGC 1536** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ SB(s)c pec? am Stärebild Reticulum um südleche Stärenhimmel. Si ass ronn 55 Millioune Liichtjoer vum Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun ongeféier 30.000 Liichtjoer.

Den Objet gouf de 4. Dezember 1834 vum Astronom John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC1536
* https://web.archive.org/web/20241202140800/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC1536&SURVEY=Digitized%20Sky%20Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 1536 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 1536'' an der NASA Extragalactic Database
Kremjonki

**Kremjonki** (op Russesch: Кремёнки) ass eng Stad am Oblast Kaluga am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 103&nbsp;km nordëstlech vu Kaluga.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Stadkrees Kremjonki am [Rajon Jukow ([Oblast Kaluga)|Distrikt Jukow]]. Si huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 2&nbsp;km².

Kremjonki gouf am 18. Joerhonnert nieft dem Duerf Troizkoje gegrënnt. 1989 krut et de Status als Uertschaft an am Joer 2004 krut et d'Stadrechter.

## Um Spaweck
Amphitheater vun Nîmes

Den **Amphitheater vun Nîmes**, op franséisch och **Arènes de Nîmes**, ass e réimeschen Amphitheater, am Zentrum vun der Stad Nîmes, déi deemools eng réimesch Kolonie mam Numm *Nemausus* war. E gouf ëm d'Joer 70 nom Virbild vum Kolosseum zu Roum gebaut an ass ee vun den am beschten erhalenen zouene réimeschen Amphitheateren.

D'Gebai besteet aus enger zentraler, elliptescher Plaz an huet en Duerchmiesser vu maximal 133&nbsp;m a minimal 101 m, bei maximal 21&nbsp;m Héicht. Ronderëm d'Arena, déi maximal 69 op 38&nbsp;m breet ass, si Gradine mat 34 Sëtzreien, déi op enger verwëllefter Konstruktioun sinn.

Nom Zesummebroch vum Réimesche Räich hunn d'Wisigothen den Amphitheater als Festung ëmgebaut, an där spéiderhin Haiser an eng Kierch gebaut goufen, déi bis an d'18. Joerhonnert do stoungen.

Zanter 1863 gëtt en, fir d*'Feria de Nîmes*, als Arena fir Stéierkämpf benotzt, dofir säin Numm.

Nieft Stéierkämpf ginn hautdesdaags och aner kulturell Spektakele wéi Concerten dran opgefouert. En huet haut Plaz fir 16.300 Spectateuren; an der Antiquitéit waren et der bis zu 25.000.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
* D'Arena op der Websäit vun der Stad
* De réimeschen Amphitheter op ''Nemausensis.com''
Une si jolie petite plage

**Une si jolie petite plage** ass e franséisch-hollännesche Film vum Yves Allégret aus dem Joer 1949. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Pierre lount en Zëmmer an engem klengem Hotel op der Plage am Norde vu Frankräich. Hie schéngt op der Flucht ze sinn...

## Um Spaweck
* De Film op DVD Beaver
Alternative für Deutschland

D**'Alternative für Deutschland** (kuerz: **AfD**) ass eng däitsch politesch Partei, déi 2013 als Reaktioun op d'Rettungspolitik vun der Eurozon duerch d'Europäesch Unioun gegrënnt gouf.

Ufanks nach éischter als wirtschaftsliberal bezeechent, gëtt d'AfD haut am politesche Spektrum riets vun der CDU/CSU situéiert a gëllt als rietspopulistesch oder rietspopulistesch beaflosst.

Hiren éischte Succès waren iwwerregional Mandater bei der Europawal 2014. Zënterhier sëtzt s'och an de Landesparlamenter vu verschiddenen däitsche Bundeslänner. Bei de Bundestagswalen 2013 krut se 4,7&nbsp;% vun de Stëmmen, ass awer trotzdeem net an den Däitsche Bundestag komm, well dat an Däitschland eréischt mat 5&nbsp;% oder méi vun de Stëmme méiglech ass (déi sougenannt "Fünf-Prozent-Hürde").

Hire gréisste Succès hat d'AfD bei de Bundestagswalen 2017, wéi se 12,6&nbsp;% vun de Stëmmen a 94 Sëtz krut. E puer Deeg no der Wal ass d'Parteicheffin Frauke Petry aus der Partei ausgetrueden, well hir d'Richtung, an där d'Partei sech géif beweegen, net gefall huet. De fréiere Parteichef Bernd Lucke hat am Juli 2015 d'Partei och schonn aus dem selwechte Grond verlooss an ouni grousse Succès eng eege Partei gegrënnt.

## Parteicheffe vun der AfD
D'Cheffen ("Bundessprecher") vun der AfD zënter der Partei hirer Grënnung waren:

* 2013-2015: Konrad Adam, Frauke Petry, Bernd Lucke
* 2015-2017: Frauke Petry, Jörg Meuthen
* 2017-2019: Jörg Meuthen, Alexander Gauland
* 2019-2022: Jörg Meuthen, Tino Chrupalla
* 2022-haut: Tino Chrupalla, Alice Weidel

## Um Spaweck
Europäesch Allianz fir Fräiheet

D**'Europäesch Allianz fir Fräiheet** (**EAF**; en: *European Alliance for Freedom*; fr: *Alliance européenne pour la liberté*; de.: *Europäische Allianz für Freiheit*) war eng politesch Partei op europäeschem Niveau. Hir Membere goufen als rietskonservativ, rietspopulistesch an deelweis rietsextrem agestuuft. Haaptgemeinsamkeet vun de Membere war hiren Euroskeptizismus.

Zu hire beschten Zäiten hunn ënner anerem follgend national Parteien zur EAF gehéiert: Vlaams Belang (Belsch), Front National (Frankräich), Partei fir Fräiheet (Holland), Schweedesch Demokraten, Freiheitliche Partei Österreichs (FPÖ), Lega Nord (Italien), UKIP, etc.

D'Presidentin vum Front National (FN), d'Marine Le Pen, gouf 2012 an d'Partei opgeholl. Well et der Partei bei den Europawalen 2014 net gelongen ass, d'Critèren z'erfëlle fir kënnen eng eege Fraktioun ze bilden (25 Deputéiert aus siwe Länner), hunn den FN, d'FPÖ an d'Lega Nord eng aner Partei gegrënnt, d'Beweegung fir en Europa vun den Natiounen an de Fräiheeten, déi d'EAF ofgeléist huet.
Europäesch Fräi Allianz

D**'Europäesch Fräi Allianz** (**EFA**; en: *European Free Alliance*; fr: *Alliance libre européenne*; de: * Europäische Freie Allianz*) ass eng politesch Partei op europäeschem Niveau. Si setzt sech aus ënnerschiddleche regionalistesche Parteien zesummen, déi sech entweeder fir eng voll politesch Onofhängegkeet asetzen oder eng aner Form vu Selbstverwaltung oder Lassléisung vun der zentraler Regierung fuerderen.

Schonn zënter de Walen 1979 sinn d'Regionalisten am Europäesche Parlament vertrueden. Deemools si véier Parteien agezunn: d'Schottesch Nationalpartei (SNP), d'Flammännesch Volleksunioun (VU), d'Bréisseler Demokratesch Front vun de Francophonen (FDF) an d'Südtirouler Vollekspartei (SVP).

1981 hu sech sechs Parteien an dräi Observateuren zesummegedo fir d'Europäesch Fräi Allianz ze forméieren.

2004 ass d'EFA eng formell politesch Partei op europäeschem Niveau ginn, mä hat just nach véier Députéiert. 2016 hat se 12 Deputéiert am Europäesche Parlament.
## Um Spaweck
Europäesch Demokratesch Partei

D**'Europäesch Demokratesch Partei** (**EDP**; en: *European Democratic Party*; fr: *Parti démocrate européen*; de.: *Europäische Demokratische Partei*) ass eng zentristesch politesch Partei op europäeschem Niveau, déi sech fir d'europäesch Integratioun staark mécht. Si ass de 16. Abrëll 2004 initiéiert an den 9. Dezember 2004 offiziell zu Bréissel gegrënnt ginn.

2016 ware 16 regional oder national Parteie Member vun der EDP, dorënner de franséische Mouvement démocrate an d'Baskesch Nationalistesch Partei.

## Um Spaweck
Fluchhafen

E **Fluchhafen** ass eng ëffentlech Fluchplaz mat Infrastruktur, iwwer déi generell kommerziell Flich gemaach ginn. Jee no Sproochgebrauch kann een och Militärfluchplazen zu de Fluchhäfen zielen. Op engem Fluchhafe gëllen dacks méi héich Sécherheetsstandarde wéi z.&nbsp;B. op engem Fluchfeld.

Fluchhäfe si meescht gutt iwwer d'Stroossennetz z'erreechen an op den Transport vu Passagéier a Cargo ausgeluecht. Dofir kënne Fluchhäfen och un d'Schinnennetz (Zuch, Metro, Tram) ugeschloss sinn.

Fir am Fall vun engem Accident séier kënnen anzegräifen, fënnt een op deene meeschte Fluchhäfe Pompjeeën a Rettungsdéngschter. Aner Infrastrukture sinn den Tower, Hangaren, Terminaler an deenen d'Passagéier kënnen an- an auschecken an u Bord vum Fliger goen, Restauranten, Butteker, Büroe fir d'Police an d'Douane, asw. E grousse Fluchhafen kann iwwer 100&nbsp;km² grouss sinn an Zéngdausende Leit beschäftegen.

De Fluchhafe Lëtzebuerg läit nordëstlech vun der Stad Lëtzebuerg, um Gebitt vun de Gemengen Nidderaanwen a Sandweiler.

## Fluchhäfe mat de meeschte Passagéier

Zum Verglach: am Joer 2024 goufen um Fluchhafe Lëtzebuerg 5.209.656 Passagéier gezielt.

## Um Spaweck
Zuch

En **Zuch** ass en Transportmëttel op Schinnen, dat sech aus engem oder méi Waggonen zesummesetzt, déi entweeder vun enger Lokomotiv gezu ginn oder eng Automotrice sinn. Den Zuch gëtt benotzt fir Persounen oder Gidder, oder déi zwee, vun enger Plaz op déi aner ze transportéieren, an dat iwwer eng Streck déi am Viraus geplangt ass.

Passagéierzich fueren tëscht Garen hin an hier, an deenen d'Passagéier eran- an erausklammen. Meeschtens fuere Passagéierzich mat engem festen Horaire. Heiansdo hu s'eng Restaurantsvoiture oder e Schlofwaggon.

De Schinnereseau, op deem d'Zich fueren, ass d'Eisebunn.

## Kuckt och
* Rongewaggon
* Buggi
* Humpen (Waggon)
* Steierwon
* Tram

## Um Spaweck
Europäesch Chrëschtlech Politesch Beweegung

D**'Europäesch Chrëschtlech Politesch Beweegung** (**ECPM**; en: *European Christian Political Movement*; fr: *Mouvement politique chrétien européen*; de.: *Europäische Christliche Politische Bewegung*) ass eng chrëschtlech politesch Partei op europäeschem Niveau.

Si gouf 2002 gegrënnt an 2010 als Europapartei unerkannt. Si ass an Holland enregistréiert.

## Um Spaweck
Das Geheimnis der schwarzen Koffer

** Das Geheimnis der schwarzen Koffer** ass en däitsche Kriminalfilm vum Werner Klingler aus dem Joer 1962 nom Roman mam selwechten Numm vum Bryan Edgar Wallace.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Inspekter Finch versicht de Mäerder ze fannen deen zu London seng Affer mat dem Messer erstécht…

## Um Spaweck
* De Film op filmportal.de
La main du diable

**La main du diable** ass e franséische Film vum Maurice Tourneur aus dem Joer 1943 no engem Roman vum Gérard de Nerval. 
 
## Ëm wat geet et am Film?
E Moler ouni Talent gëtt berüümt duerch eng Hand déi hie vum Däiwel krut…

## Um Spaweck
*  De Film op der IMDb
* De Film op DVD classic
Bündnis 90/Die Grünen

D**'Bündnis 90/Die Grünen** (kuerz dacks *Grüne* genannt) ass eng däitsch politesch Partei, déi en inhaltleche Schwéierpunkt op eng ekonomesch, ekologesch a sozial nohalteg Ëmweltpolitik leet.

*Die Grünen* sinn am Januar 1980 zu Karlsruhe am deemolege Westdäitschland gegrënnt ginn an hunn hiren Ursprong an der Anti-Atomkraaft- an Ëmweltbeweegung, neie soziale Beweegungen an der lénkser Friddensbeweegung aus den 1970er. 1983 hu si et an den Däitsche Bundestag gepackt a vun 1985 bis 1987 hu si an enger Koalitioun mat der SPD fir d'éischt e Landesminister gestallt (de Joschka Fischer an Hessen).

D*'Bündnis 90* ass aus der Friddensbeweegung an der deemoleger DDR entstanen. Si ass 1990 an de Bundestag komm. 1993 hunn dunn Die Grünen a Bündnis 90 fusionéiert.

Vun 1998 bis 2005 ware Bündnis 90/Die Grünen an enger Koalitioun mat der SPD fir d'éischt un enger Bundesregierung bedeelegt. Zënterhier si si nees an der Oppositioun. Zënter 2011 stelle si fir d'éischt e Ministerpresident (de Winfried Kretschmann a Baden-Württemberg).

## Um Spaweck
Die Linke

**Die Linke** ass eng däitsch politesch Partei. Si vertrëtt demokratesche Sozialismus, Antikapitalismus, Antimilitarismus a Feminismus. *Die Linke* ass 2007 duerch d'Fusioun vun de Parteie *WASG* an *Die Linkspartei.PDS* entstanen. Déi Leschtgenannt housch bis 2005 PDS, déi hirersäits no der Erëmvereenegung vun Däitschland als Nofollegpartei vun der SED gegrënnt gouf.

Vun 2014 bis 2024 huet si mam Bodo Ramelow an Thüringen hire Ministerpresident (an enger Koalitioun mat Bündnis 90/Die Grünen an SPD) gestallt.

Nodeems d'Sahra Wagenknecht decidéiert hat, aus der Partei auszetrieden an hir eege Partei ze grënnen, huet die Linke decidéiert, de 6. Dezember 2023 hir Fraktioun am Bundestag opzeléisen.
Nodeems sech d*'Die Linke* nei opgestallt huet, krute si bei der virgezunner Parlamentswahl vun 2025 8,8% mat engem Plus vun 3,3% am Verglach vun de Wale virdrun an domat genügend Prozentpunkten fir am Bundestag ze bleiwen.

## Um Spaweck
Freie Demokratische Partei

D**'Freie Demokratische Partei** (**FDP**), och nach *Freie Demokraten* genannt, ass eng liberal däitsch politesch Partei.

Si gouf 1948 gegrënnt a war vun 1949 bis 2013 ouni Paus am Däitsche Bundestag vertrueden, éier si et 2013 net iwwer d'"Fünf-Prozent-Hürde" gepackt huet, d.&nbsp;h. net den néidege Minimum vu 5% vun de Stëmme kritt huet fir kënnen am Parlament vertrueden ze sinn. Bei de Bundestagswalen 2017 krut si dunn awer 10,7% vun de Stëmmen an huet et domat nees zeréck an d'Parlament gepackt. Bei den virgezunne Parlamentswahlen vun 2025 koum d'Partei op 4,3% an huet domat d'"Fünf-Prozent-Hürde" op en Neits net gepackt, an ass doropshin erëm aus dem Bundestag geflunn.

## Cheffe vun der FDP
D'Cheffen ("Bundesvorsitzende") vun der FDP waren:

* 1948–1949: Theodor Heuss
* 1949–1954: Franz Blücher
* 1954–1957: Thomas Dehler
* 1957–1960: Reinhold Maier
* 1960–1968: Erich Mende
* 1968–1974: Walter Scheel
* 1974–1985: Hans-Dietrich Genscher
* 1985–1988: Martin Bangemann
* 1988–1993: Otto Graf Lambsdorff
* 1993–1995: Klaus Kinkel
* 1995–2001: Wolfgang Gerhardt
* 2001–2011: Guido Westerwelle
* 2011–2013: Philipp Rösler
* 2013–2025: Christian Lindner
* zanter 2025: Christian Dürr

## Um Spaweck
Marcel Pelletier

De **Marcel Pelletier**, gebuer de 26. Februar 1888 zu Diddeleng, a gestuerwen ? ..., war e lëtzebuergesche Liichtathleet an Olympionik.

Hien huet 1912 un den Olympesche Summerspiller zu Stockholm am Bommstoussen (17. Finallplaz) an am Diskuswerfen (31. Finallplaz) deelgeholl.

## Kuckt och
Donots

D**'Donots** sinn eng däitsch Punkrockband, déi 1994 zu Ibbenbüren gegrënnt gouf.

D'Band besteet aus de Bridder Ingo Knollmann (Gesang, Keyboard) a Guido Knollmann (Gittar, Gesang) souwéi Alex Siedenbiedel (Gittar, zënter 1996), Jan-Dirk Poggemann (Bass) a Eike Herwig (Perkussioun, zënter 1995).

## Discographie

### Studiosalbumen

### Singelen

### DVDs

### EPen
* 2002: *We’re Not Gonna Take It*, 30. September 2002
* 2009: *To Hell with Love*, Mini-Album fir den engleschsproochege Maart
* 2010: *We Took the Long Way Home*
* 2012: *So Long* (featuring Frank Turner), 19. Oktober 2012


Donots beim Open Flair 2015 (41 by Yellowcard).jpg|Ingo Knollmann
Donots beim Open Flair 2015 (48 by Yellowcard).jpg|Guido Knollmann
Donots beim Open Flair 2015 (17 by Yellowcard).jpg|Jan-Dirk Poggemann
Donots beim Open Flair 2015 (40 by Yellowcard).jpg|Alex Siedenbiedel
2015 RiP Donots - Eike Herwig by 2eight - 8SC0459.jpg|Eike Herwig
Ernst Iossifowitsch Neiswestny

Den **Ernst Iossifowitsch Neiswestny** (op Russesch: Эрнст Иосифович Неизвестный, op Englesch: Ernst Neizvestny), gebuer den 9. Abrëll 1925 zu Swerdlowsk, a gestuerwen den 9. August 2016 zu New York City, Bundesstaat New York, war e russesch-US-amerikanesche Sculpteur a Konschtphilosoph vu jiddescher Ofstamung. Säi Stil war den Expressionismus.

2000 gouf hie mam Éierenuerde vu Russland ausgezeechent.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Tom Hiddleston

Den **Tom Hiddleston**, gebuer den 9. Februar 1981 als **Thomas William Hiddleston** zu Westminster, London an England, ass en englesche Schauspiller. Hie gouf mat senger Roll als *[[Loki (Marvel Comics)|Loki]]* an de Filmer *[[Thor (Film)|Thor]]* (2010), *[[The Avengers (Film 2012)|The Avengers]]* (2012) an **' (2013) bekannt.

[[2016]] gouf e fir de [[Primetime Emmy Award]] an de [[BAFTA Rising Star Award]] nominéiert. Am Joer [[2017]] huet den Hiddleston de [[Golden Globe Awards]] gewonnen.

== Filmographie (Auswiel) ==

* 2010: ''[[Archipelago (Film 2010)|Archipelago]]''
* 2011: ''[[Thor (Film)|Thor]]''
* 2011: ''[[Midnight in Paris]]''
* 2011: ''[[The Deep Blue Sea]]''
* 2011: ''[[War Horse]]''
* 2012: ''[[The Avengers (Film 2012)|The Avengers]]''
* 2013: ''[[Only Lovers Left Alive]]''
* 2013: **'
* 2014: *[[Muppets Most Wanted]]*
* 2015: *[[I Saw the Light]]*
* 2015: *[[High-Rise]]*
* 2015: *[[Crimson Peak]]*
* 2017: **'
* 2017: **'
* 2018: **

## Um Spaweck
NGC 1530

Den **NGC 1530** ass eng Balkespiralgalaxie vum Hubble-Typ SB(rs)b? am Stärebild Camelopardalis um nërdleche Stärenhimmel. Si ass ronn 115 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 155.000 Liichtjoer.

D'Galaxie gouf am Joer 1877 vum Astronom Wilhelm Tempel mat engem Amici-Refrakter mat enger Apertur vun 283&nbsp;mm entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC1530
* https://web.archive.org/web/20241209173020/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC1530&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 1530 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 1530'' an der NASA Extragalactic Database
Koselsk

**Koselsk** (op Russesch: Козельск) ass eng Stad am Oblast Kaluga am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 72&nbsp;km südwestlech vu Kaluga.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Koselsk. Si huet  Awunner (Stand ) an eng Fläch vun zirka 10&nbsp;km².

Koselsk gouf op der Plaz vun enger wjatitscher Siidlung gegrënnt a gouf am Joer 1146 fir d'éischt ernimmt. Dat bekannte Optina-Klouschter läit eng zirka 3&nbsp;km vu Koselsk ewech.

## Um Spaweck
Medyn

**Medyn** (op Russesch: Медынь) ass eng Stad am Oblast Kaluga am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 62&nbsp;km nordwestlech vu Kaluga.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Medyn. Si huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 16&nbsp;km².

Medyn gouf am Joer 1386 als Duerf fir d'alleréischt ernimmt. 1777 krut et d'Stadrechter..

## Um Spaweck
Dwars door de Westhoek

**Dwars door de Westhoek** (*Queesch duerch de [[Westhoek]]*) ass eng belsch Vëloscourse vun engem Dag fir Dammen. 

Se gëtt an der Géigend ëm Boezinge gefuer. D'Course gouf 2009 gegrënnt a gehéiert zanter 2010 zum Kalenner vun der 
UCI an der Kategorie 1.1 (Kategorie 1.2 vun 2010 bis 2012). 
Se gëtt iwwer eng Distanz vun ongeféier 125 Kilomerter gefuer. 

## Palmarès

## Um Spaweck
* Palmarès sur ''cyclebase.nl''
* Palmarès sur ''cqranking.com''
La Classique Morbihan

**La Classique Morbihan** ass eng franséisch Vëloscourse fir Dammen déi zanter 2015 ëm Plumelec gefuer gëtt.

Um Kalenner vun der UCI war se 2015 an der Kategorie 1.2 an zanter 2016 ass se 1.1 klasséiert.

D'Course gëtt freides de selwechte Weekend gefuer wéi de Grand Prix de Plumelec-Morbihan Dames dee samschdes gefuer gëtt an de Grand Prix de Plumelec-Morbihan fir Hären dee sonndes gefuer gëtt.

## Palmarès

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
NGC 1514

Den **NGC 1514** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Taurus.

De planetareschen Niwwel NGC 1514 gouf den 13. November 1790 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Hubble-Weltraumteleskop
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC1514
* https://web.archive.org/web/20200918063439/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC1514&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 1514 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 1514'' an der NASA Extragalactic Database
NGC 1510

Den **NGC 1510** ass eng lentikulär Galaxie vum Hubble-Typ SA0(s)a pec? am Stärebild Horologium um südleche Stärenhimmel. Si läit ronn 40 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun ongeféier 15.000 Liichtjoer. 
D'Zwerggalaxie bilt mat hirem gréisseren Noper NGC 1512 eng wiesselwierkend Koppel. Déi béid Galaxië sinn ongeféier 70.000 Lj. vuneneen ewech.

Den Objet gouf de 4. Dezember 1836 vum John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC1510
* https://web.archive.org/web/20220910081712/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC1510&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 1510 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 1510'' an der NASA Extragalactic Database
Kursk

**Kursk** (op Russesch: Курск) ass eng Universitéitsstad am Oblast Kursk am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 530&nbsp;km südlech vu Moskau.

S'ass d'Haaptstad vun hirer Regioun an huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 191&nbsp;km².

Kursk gouf am Joer 1032 fir d'alleréischt ernimmt, obwuel d'Siidlung op der Plaz vun der Stad eigentlech ëm d'8. Joerhonnert gegrënnt gouf. 1095 krut se de Status als d'Haaptstad vum Fürstentum Kursk.

## Kuckt och
* (3073) Kursk.

## Um Spaweck
Grand Prix de Plumelec-Morbihan 2016

Déi **40. Editioun vum [[Grand Prix de Plumelec-Morbihan]]** gouf den 28. Mee 2016 gefuer a stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2016 an der Kategorie 1.1. Et war déi zéngt Course vun der Coupe de France 2016.

D'Course gouf vum Fransous Samuel Dumoulin gewonnen, virum Titelverdeedeger Alexis Vuillermoz an dem Arthur Vichot.

Den Albaner Iltjan Nika, huet sech de Biergpräis ënner den Nol gerappt an de Fransous Nans Peters huet Sprinteklassement gewonnen. Den David Gaudu war beschte bretonesche Coureur an der Pierre Gouault gouf fir d'Kombativitéiet ausgezeechent.

## Generalklassement
NGC 1494

Den **NGC 1494** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Horologium.

D'Galaxie gouf vum Astronom John Herschel am Joer 1834 mat sengem 47,5-cm-Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC1494
* https://web.archive.org/web/20211025095054/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC1494&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 1494 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 1494'' an der NASA Extragalactic Database