open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Philippinnen

D**'Philippinnen** sinn e Staat am Südoste vun Asien deen aus 7.107 verschidden Insele besteet, vun deenen der ronn 2.000 bewunnt sinn. Nëmmen 11 Inselen hunn eng Fläch vu méi wéi 2.500&nbsp;km² (wat der Gréisst vu Lëtzebuerg) entsprécht. Déi gréisst Insele sinn: Luzon, Mindanao, Samar, Negros, Mindoro, Panay a Palawan.

D'Haaptstad vun de Philippinnen ass Manila. Si läit op der Haaptinsel Luzon.

## Administrativ Opdeelung

## Kultur a Relioun
Vun der Relioun aus gesinn, setzt sech déi philippinnesch Bevëlkerung zesummen aus:
* Katholicken (83 %)
* Protestanten (9 %)
* Moslemen (5 %)
* Buddhisten (2 %)
* Hindus (1 %)

Bei der Populatioun, déi haaptsächlech aus Katholicke besteet, spillt de Glawen am alldeegleche Liewen eng grouss Roll. Déi kathoulesch Wierdendréier hunn dofir e groussen Afloss op d'Politik. E Musterbeispill an deem Zesummenhang ass den Afloss an den Impuls, déi de Kardinol Sin zäitliewens op d'Politik hat. An de leschte Jore waren d'Philippinne méi a méi terroristeschen Aktiounen ausgesat, déi haaptsächlech vun islamistesche Fundamentalisten a Splittergruppe vun der Al-Qaida ausgaange sinn.

## Um Spaweck
Kardinol Sin

De **Kardinol Jaime Sin**, gebuer den 31. August 1928, a gestuerwen den 21. Juni 2005, war e philippinnesche réimesch-kathoulesche Kardinol, deen net nëmme fir seng grouss Reliéisitéit bekannt war, mä deen och e grousse politeschen Afloss a sengem Land hat.

Hien hat e chineesesche Papp a gouf als dat 7. vu 16 Kanner gebuer. Hie war Äerzbëschof vu Manila a krut vum Poopst Paul VI. de Kardinols-Hutt. Gläichzäiteg war hien de Primus vun de philippinnesche Bëscheef. Hie war den 1. Äerzbëschof, deen am Land selwer gebuer war. Virun him waren et spuenesch, amerikanesch oder iresch Bëscheef, déi op de Philippinne Bëschof waren.

De Kardinol Sin war ee vun den zwéi Kardineel, déi aus Krankheetsgrënn net méi konnt am Konklav bei der Wiel vum Benoît XVI. zum Poopst dobäi sinn. Geschwënn drop, den 21. Juni 2005, ass hien duerch Niereversoe gestuerwen, gradewéi de Poopst Jean-Paul II.

## Säin Afloss op d'Politik
De *Kardinol Sin* huet ni seng Iwwerzeegung verheemlecht, datt d'Kierch e politeschen Afloss misst ausüben. Hie war äusserst kritesch géintiwwer dem President Ferdinand Marcos a senger Fra, der First Lady Imelda Marcos. Hien huet d'Gewalt, déi de Marcos ausgeüübt huet, verdaamt, gradewéi d'Korruptioun an d'ondemokratescht Virgoe vum Marcos-Regime. Hien huet vill dozou bäigedroen, datt déi spéider Presidenten, d'Corazón Aquino an de Fidel Ramos un d'Rudder komm sinn, am Kader vun enger Campagne fir dem Vollek seng Rechter zeréckzeginn, e Mouvement, dee vum Kardinol Sin voll ënnerstëtzt gouf. Och ënner de Presidenten, déi duerno komm sinn, huet de Kardinol Sin säi Kampf géint d'Korruptioun net opginn. Vun de Philippinner ass de Kardinol Sin ëmmer gewëssermoossen als en Nationalheld an Idol gefeiert ginn, besonnesch och well d'Bekämpfung vun der Aarmut am Virdergrond vu senge Bestriewunge stoung.

## Seng Publikatiounen

* The Revolution of Love, 1972
* The Church Above Political Systems, 1973
* A Song of Salvation, 1974
* Unity in Diversity, 1974
* The Future of Catholicism in Asia, 1978
* Christian Basis of Human Rights, 1978
* Separation, Not Isolation, 1978
* Slaughter of the Innocents, 1979

## Um Spaweck

The political legacy of Cardinal Sin: Een Artikel vum Philip Bowring
Robert Emeringer

De **Robert Emeringer**, gebuer de 14. Juli 1949 zu Déifferdeng, ass e Lëtzebuerger Glaskënschtler.

Beim däitsche Glasmécher Paul Rohleder fänkt de Robert Emeringer un, sech an d'Glas eranzeschaffen. Tëscht 1964 an 1970 studéiert hie Glastechniken, wéi Schneiden, Schläifen, Poléieren, Bläiverglasungen, mat Saier schaffen a Sandstralen.

1970 plënnert de Robert Emeringer op Grubbenvorst an Holland. Do schafft hie bei verschiddene Glasmécher. E puer Reesen an Asien erlaben him, sech an déi indesch an tibeetesch Glaskonscht eranzeknéien. Hie lieft ee Joer an Indien.

Vun 1980 bis 1986 léiert den Emeringer beim Glasmécher-Meeschter Gustave Zanter Glasmolerei, Glasmosaik, Glasgravur an d'Forme vum Glas duerch Glasschmelzen (Thermoformage-Fusing)

Natierlech gehéiert d'Restauratioun vu Kierchefënsteren och zu der Aarbecht vun engem Glaskonschtatelier.

De Robert Emeringer huet zu Aasselbuer säin Atelier zesumme mat der lettescher Kënschtlerin Zaiga Baiža.

## Wierker
* Fënsteren (2001) an der Kapell vun Ierpeldeng bei Wolz
## Restauratioune vu Kierchefënsteren zu Lëtzebuerg
* Kierch Angelsbierg - Kierch Aasselbuer - Kierch Baschelt, verschiddener zesumme mat der Kënschtlerin Zaiga Baiža.

## Um Spaweck
* Dem Robert Emeringer seng Websäit
Morgan Freeman

De **Morgan Freeman**, gebuer den 1. Juni 1937 zu Memphis am Tennessee als *Morgan Porterfield Freeman, Jr.*, ass en US-amerikanesche Schauspiller.

## Filmer (Auswiel)

* *[[Brubaker]]* 1980
* *[[Eyewitness]]* 1981
* *[[Teachers]]* 1984 
* *[[Street Smart (film)|Street Smart]]* (1987)
* *[[Glory (1989 film)|Glory]]* (1989)
* *[[Driving Miss Daisy]]* (1989)
* *[[Lean on Me (film)|Lean on Me]]* (1989)
* *[[Johnny Handsome]]* (1989)
* *[[Robin Hood: Prince of Thieves]]* (1991)
* *[[Unforgiven]]* 1992
* *[[The Shawshank Redemption]]* (1994)
* *[[Seven (1995 film)|Seven]]* (1995)
* *[[Moll Flanders (1996 film)|Moll Flanders]]* (1996)
* *[[Amistad (1997 Film)|Amistad]]* (1997)
* *[[Kiss the Girls (Film)|Kiss the Girls]]* (1997)
* *[[The collector]]* 1997
* *[[Hard Rain]]* 1998
* *[[Deep Impact (Film)|Deep Impact]]* (1998)
* *[[Nurse Betty]]* (2000)
* *[[Along Came a Spider (Film)|Along Came a Spider]]* (2001)
* *[[The Sum of All Fears]]* (2002)
* *[[High Crimes]]* (2002)
* *[[Bruce Almighty]]* (2003)
* *[[Levity]]* (2003)
* *[[Dreamcatcher]]* 2003
* *[[Million Dollar Baby]]* (2004)
* *[[The Big Bounce (Film 2004)|The Big Bounce]] * (2004)
* *[[Danny the Dog]]* (2005)
* *[[Batman Begins]]* (2005)
* *[[Lucky Number Slevin]]* (2006)
* *[[Evan Almighty]]* (2007)
* *[[Gone, Baby, Gone]]* (2007)
* *[[The Bucket List]]* (2007)
* *[[Feast of Love]]* (2007)
* *[[Wanted (2008 film)|Wanted]]* (2008)
* *[[The Dark Knight (Film)|The Dark Knight]]* (2008)
* *[[Invictus (film)|Invictus]]* (2009)
* *[[Red (2010 film)|RED]]* (2010)
* *[[Dolphin Tale]]* (2011)
* *[[The Dark Knight Rises]]* (2012)
* *[[Olympus Has Fallen]]* (2013)
* *[[Oblivion (2013 film)|Oblivion]]* (2013)
* *[[Now You See Me (film)|Now You See Me]]* (2013)
* *[[Last Vegas]]* (2013)
* *[[The Lego Movie]]* (2014)
* *[[Transcendence (2014 film)|Transcendence]]* (2014)
* *[[Lucy (2014 film)|Lucy]]* (2014)
* *[[Dolphin Tale 2]]* (2014)

## Um Spaweck
Musina

**Musina** (bis 2003: *Messina*) ass eng Stad a Südafrika, no beim Floss Limpopo, deen d'Grenz mam Simbabwe mécht. Hei wunne ronn 20.000 Leit, déi haaptsächlech vum Biergbau liewen. Et gëtt räich Virkommen vu Koffer, Eisen, Kuel, Magnetit, Graphit, Asbest, Diamanten an Hallefedelsteng.
Kuala Lumpur

**Kuala Lumpur** ass de jure d'Haaptstad vu Malaysia. D'Stad, déi als Bundesstaat verwalt gëtt, ass den administrativen, kulturellen an ekonomeschen Zentrum an de Mëttelpunkt vun der gréisster Metropolregioun vum Land. 

Déi meescht Awunner nenne Kuala Lumpur just "KL".

De Sëtz vun der Bundesregierung an dee vun der Justiz goufen uganks vun den 2000er Jore vu KL op Putrajaya verluecht, wat de facto déi nei Haaptstad ass.

## Geographie
D'Haaptstad läit  35&nbsp;km vun der Westküst vun der malaysescher Hallefinsel ewech, um Zesummefloss vun de Flëss Gombak a Klang.

## Populatioun
 huet  Awunner.

## Geschicht
Déi éischt wirtschaftlech Aktivitéiten an oder an der Géigend vum haitege Kuala Lumpur, ginn op d'1840er Joren zeréck. Ongeféier zéng Meilen nërdlech hu chineesesch Biergaarbechter am Zënnofbau um Selangor Floss geschafft. 1857 ass Kuala Lumpur eng Stad ginn.

## Kuckeswäertes (Auswiel)

* Petronas Towers
* Menara Kuala Lumpur
* Dataran Merdeka
* Sultan Abdul Samad Building
* Istana Negara

## Bekannt Leit vu  (Auswiel)
Kuckt:  Söhne und Töchter der Stadt

## Literatur

## Kuckt och

## Um Spaweck
Weidingen

**Weidingen** ass:

*Den däitschen a franséischen Numm vun der lëtzebuergescher Uertschaft Wegdichen
*Weidingen, eng Uertschaft an der Verbandsgemeng Bitburg-Prüm
Binsfeld

Mat **Binsfeld** ka gemengt sinn:
* deen däitschen a franséischen Numm vun enger Uertschaft an der lëtzebuergescher Gemeng Wäiswampech: Bënzelt
* eng däitsch Historikerin: Andrea Binsfeld (* 1970)
* e lëtzebuergeschen Auteur an Enseignant: Franz Binsfeld (1891-1956)
* e Lëtzebuerger Editeur a Journalist: Guy Binsfeld (- 2014), an no him genannt,
* e lëtzebuergesche Buchverlag: Éditions Guy Binsfeld
Groupement des amis du rail

De **Groupement des amis du rail** oder ***GAR*** ass eng eng lëtzebuergesch ASBL, déi de 16. Mäerz 1973 zu Lëtzebuerg gegrënnt gouf.

## Ziler vum Veräin
D'Haaptziler vum Veräin sinn:
*Ënner senge Memberen an an der Ëffentlechkeet den Interessi un der Eisebunn als Transportmëttel propagéieren.
*Léisunge fir Problemer am Persounen- a Wuerentransport virschloen.

## Um Spaweck
* Dem G.A.R. seng offiziell véiersproocheg Websäit
Spoorgroep Luxemburg

**Spoorgroep Luxemburg** ass eng Grupp vu Leit, déi un der Lëtzebuerger Eisebunn intresséiert sinn, an dat souwuel um "Original" wéi och un de Modeller.

D' *Spoorgroep Luxembourg* gouf 1986 vun e puer Hollänner a Belsch gegrënnt, déi hir Vakanz zu Lëtzebuerg verbruecht haten, an déi méi wollte gewuer ginn iwwer d'CFL.

## Um Spaweck
* Fënnefsproocheg Websäit vum Spoorgroep Luxemburg
Pakistan

**Pakistan** ass eng islamesch Presidialrepublik a Südasien.

### Populatioun
D**'Punjabis**, eng ethnesch Grupp aus dem Punjab, der Grenzregioun tëscht Pakistan an Indien, bilden déi gréisst Bevëlkerungsgrupp, déi sech heterogen zesummesetzt a verschidde Stämm a Kasten aschléisst. Vun deenen aneren ethnesche Gruppen sinn z'ernimmen: d'Pashtun-Afghanen, d'Sindhi, d'Balochi, d'Muhajir an d'Seraiki.

### Relioun
Staatsrelioun ass den Islam.
D'Majoritéit vun der Populatioun si Moslemen. Déi meescht dovun, 75 % si Suni an 20 % si Shia. Donieft gëtt et nach 2,5 % Chrëschten an 1.2 % Hinduen, Buddhisten, Zioroastransen, Sikhen a Judden.

## Grouss Stied
* Karatschi 
* Lahore 
* Faisalabad 
* Gujranwala 
* Multan 
* Hyderabad
* Peshawar 
* Rawalpindi
* Rawalpindi Cantonment 
* Islamabad

### Politesch Entwécklung

### Administrativ Ënnerdeelung

# Provënz Belutschistan (*Balochistan*, *Baluchistan*)
# Nordwestprovënz (*North-West Frontier Province*, *NWFP*, *Nordwestlech Grenzprovënz*)
# Provënz Punjab
# Provënz Sindh (*Sind*)
# Haaptstaddistrikt Islamabad
# Stammesgebidder, déi vun der Zentralregierung geréiert ginn (*Federally Administered Tribal Areas*, *FATA*).
# Asad Kaschmir (*Azad Kashmir*)
# Nordgebidder (*Northern Areas*)

## Um Spaweck
KwaZulu-Natal

**KwaZulu-Natal** ass eng Provënz am Nordoste vu Südafrika. Et ass dat fréiert Homeland dat duerch de südafrikanesche schwaarze Zulu-Politiker Mangosuthu Gatsha Buthelezi bekannt gouf.
## Geographie an Demographie

## KwaZulu-Natal an der Geschicht

## Um Spaweck
Mangosuthu Buthelezi

De **Mangosuthu Gatsha Buthelezi**, gebuer de 27. August 1928, a gestuerwen den 9. September 2023 war e bekannte Zululeader a Politiker aus Südafrika, dee wärend dem Regime vun der Apartheid a Südafrika eng bedeitend Roll gespillt huet.

## Um Spaweck
Biographie vum Mangosuthu Gatsha Buthelezi
Girl with a Pearl Earring (Film)

***Girl with a Pearl Earring*** ass e Spillfim vum Peter Webber, enger brittesch-Lëtzebuerger Koproduktioun aus dem Joer 2003, deen um Roman mam selwechten Titel vun der US-amerikanescher Schrëftstellerin Tracy Chevalier baséiert.

## Ëm wat geet et am Film?
*Girl with a Pearl Earring* spillt zu Delft an Holland an dréint sech ëm de Moler Johannes Vermeer. Zentrale Personage ass awer, wéi am Buch och, dat historesch onbekannt "Meedche mat der Pärel", dat am Film *Griet* heescht, an dat mam Portrait, deen de Vermeer vun him gemoolt huet, weltbekannt gouf.

## Gielercher
* 2003: Camerimage: Bronz fir de Kameramann Eduardo Serra
* 2004: Europäesche Filmpräis: "Beschte Kameramann" fir de Eduardo Serra
* 2003: Los Angeles Film Critics Association Awards: "Beschte Kamera" fir den Eduardo Serra
* 2003: San Diego Film Critics Society Awards: "Beschte Kamera" fir den Eduardo Serra
* 2003: San Sebastián International Film Festival: "Beschte Kamera" fir den Eduardo Serra
* 2003: Festival du film britannique de Dinard: "Hitchcock d'or" (Beschte Film) a Publikumspräis
* 2005: Lëtzebuerger Filmpräis: Bescht Lëtzebuerger Koproduktioun

Donieft gouf de Film och nach bei enger ganzer Rei anere renomméierte Filmpräisser nominéiert, dorënner dräi Mol fir den Oscar an de Kategorië "Bescht Zeenebild", "Bescht Kamera" a "Beschte Costumdesign", zéngmol fir de BAFTA an zweemol fir de Golden Globe.

## Interessantes
De Film, deen zu Delft spillt, ass zu engem groussen Deel zu Esch-Uelzecht an den Dekore vu Venedeg, déi fir de Film *[[Secret Passage]]* opgeriicht goufen, gedréint ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert
* Kritik vum James Berardinelli
Peshawar

**Peshawar** ass eng Stad a Pakistan, déi an der nordwestlecher Grenzprovënz, net wäit vun Afghanistan, läit an dofir zanter Joerzéngten d'Réckwierkunge vum Krich an *Afghanistan* ze spiere kritt huet. Zu Peshawar, an där Regioun, wou kee weess, wou Pakistan ophält an Afghanistan ugeet, gëtt et riseg Flüchtlingslager, an deenen Afghanen a Pakistaner a mënschenonwierdege Konditiounen an ënner fräiem Himmel am Knascht hausen. Si waren an den 80er an 90er Joren en Opfanglager fir d'Fräiheetskämpfer, déi deemools géint d'Russen an hir Alliéiert an Afghanistan gekämpft hunn a verwonnt iwwer d'Grenz komm sinn. Vill vun hinnen haten en Arem oder e Been duerch Minne verluer. Zu Peshawar hu se versicht, sech z'erhuelen, fir da mat neie Waffen (op eng mysteriéis Weis si se dru komm) zeréck an den Asaz no Afghanistan ze goen. Ëm Peshawar gëtt et dofir och vill Atelieren, déi primitiv Been- an Aarmprotheese fabrizéieren.

Vu *Pehawar* aus féiert eng Strooss iwwer de Khyber Pass no Afghanistan. Hien ass bekannt duerch d'Verloschter, déi d'englech Truppen an enger Schluecht do erlidden hunn.

## Um Spaweck
* Profil vu Peshawar
Kapell Suewelbuer

D**'Kapell zu Suewelbuer** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Mëllerdall Saint-Michel, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Ärenzdall gehéiert.

De Patréiner vun der Kapell ass den hellegen Albinus, deem säi Fest den 1. Mäerz gefeiert gëtt.

D'Kapell steet an der Strooss fir op Haler, dem CR358. De 5. Februar 2021 gouf s'als nationaalt Monument klasséiert.

Zur Par Miedernach gehéieren ausser der Kapell vu Suewelbuer och nach d'Parkierch vu Miedernach an d'Filialkierch vun Iermsdref.

## Gebai
An där klenger Kapell vu Suewelbuer stinn 2 Altär. Op dem enge sti Statue vun der Muttergottes, dem hellege Quirinus (riets) an dem Hl. Albinus (mat engem Ochs, hien ass de Patréiner géint Krankheete beim Véi) souwéi e Bild vum Poopst Leo XIII.

Deen aneren ass e Billeraltor vum Ufank vum 17. Joerhonnert, mat Biller vun der Muttergottes, der Grablegung, dem Johannes dem Deefer, dem Franz vun Assisi, den hl. Barbara a Katharina.

## Literatur
* De Buet: Duerfgazettche vu Miedernach. - N° 37(1996), S. 44-46, *D'Kapellche vu Suewelbuer* Jean-Paul Flies, Monique Flies.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Fiels
Cayennepeffer

**Cayennepeffer** si gemuele Chilischeeken.

D'Grondlag si meeschtens déi gedréchent Friichte vun der Chilizort *Cayenne*. Charakteristesch ass dee liicht gereecherten a battere Geschmaach. Dobäi kënnt nach d'Schäerft, déi beim Cayennepeffer tëscht 30.000 an 50.000 Scoville-Unitéite ass. Dat, wat de Chili schaarf mécht ass d'Capsaicin mat engem Gehalt vun 0.6 - 0,9 Prozent. Am Chili ass vill Vitaminn C.

D'Originne vum Gewierz sinn a Latäinamerika. Spuenier a Protugisen hunn de "Spuenesche Peffer" an Europa an Asie bruecht.

## Kuckt och
ABC-Plooschter
## Um Spaweck
Islamabad

**Islamabad** (Urdu: ‏اسلام آباد,) ass zanter der Grënnung vun der Stad am Joer 1960, d'Haaptstad vum Pakistan. Si läit dezentral am Nordoste vum Land an huet eng Populatioun vun 1.014.825 Awunner(2017). Fréier huet déi Regioun zum Punjab-Territoire gehéiert.

Den 8. Oktober 2005 ass *Islamabad* vun engem schwéieren Äerdbiewe vun enger Stäerkt vu 7,6 op der Richter-Skala getraff ginn.

## Um Spaweck

* Wikivoyage: Islamabad
ABC-Plooschter

Den ABC bei der **ABC-Plooschter** steet fir *[[Arnika]]-[[Belladonna]]-[[Capsicum]] annuum*.

1928 huet de Professer Raubenheimer fir d'éischt Extrakter aus Arnika, Belladonna a Capsicum an enger Heel-Plooschter verschafft. Duerch d'Planze-Wierkstoffer kënnt et zu enger besserer Duerchbluddung vun der Haut an hëlleft doduerch z.&nbsp;B. bei engem Hexeschoss, Muskelverspanungen oder rheumateschen Erkrankungen.

D'ABC-Plooschter huet sech séier zu engem bewährten an allsäits bekannten Heelmëttel entwéckelt. Zanter dëser Zäit ass d'Plooschter ëmmer weider entwéckelt ginn. Mä och déi international wëssenschaftlech Fuerschung huet Interessi um Wierkstoff Capsaicin, dem Wirkstoff vum Cayennepeffer, gewisen. De Wierkungsmechanissem vun der Substanz a säin Afloss op d'Peng sinn intensiv ënnersicht ginn.

## Um Spaweck
*Iwwer d'ABC-Plooschter vum Fabrikant
Khyber Pass

De **Khyber Pass** ass eng Héichgebiergstrooss, déi Pakistan mat Afghanistan verbënnt. D'Strooss ass 53 kilometer laang a féiert duerch den Hindu Kush vu Peshawar a Pakistan, an déi afghanesch Haaptstad Kabul. De Khyber Pass läit op enger Héicht vun 1.072 m. Déi schmuelst Plaz ass nëmmen 3 m breet. Op der nërdlecher Säit bitt sech en aussergewéinlecht Bild, dat vun de Schnéibierger vum Hindu Kush. De *Khyber Pass* ass ee vun den aussergewéinlechste Päss vun der Welt. Et ass ee vun de wichtegste Passagen tëscht Indien a *Pakistan*. De Khyber Pass huet an der Geschicht e Nogeschmaach vu Blutt a Gewalt. Hien ass laang vun den Arméie vun den Eruewerer benotzt ginn. Wärend Joerhonnerten huet och eng staark benotzt Handelsstrooss iwwer de Col gefouert.

Dëse Pass ass besonnesch bekannt ginn duerch déi schwéier Schluecht, déi englesch Truppen 1919 am 3. Afghanesche Krich géint d'freiheetsgesënnt Awunner geliwwert hunn, wéi se sech aus Indien a Pakistan zeréckgezunn hunn.

Vum Khyber Pass huet de George Molesworth, e Member vun den deemolegen engleschen Expeditiounstruppe vun 1919, gesot: *All Stee vum Khyber Pass ass mat Blutt gewäsch*.

## Literatur
* Molesworth, Lt-Gen. G.N., *Afghanistan 1919* (Asia Publishing House, 1962). Beschreift am Detail op Englesch, dem Auteur säi Passage duerch de Khyber Pass, wéi hien nach Adjutant vun der 2/Somerset Light Infantry war.

## Um Spaweck
* Foto vum Pass
* Eng Rees 1996 mam Zuch iwwer de Pass, mat ville Fotoen a Beschreiwungen
Koran

De **Koran** (arabesch: Liesung) ass déi helleg Schrëft vun de Moslemen.

De Koran gëllt am Islam als dat direkt, onverfälscht an originaalt Wuert vun Allah. Wärend am Chrëschtentum net d'Bibel, mä Jesus Christus d'Wuert vu Gott ass, ass et am Islam net de Mohammed, mä de Koran. Dofir gëtt am Chrëschtentum vun "Inkarnatioun" (Gott ass Mënsch ginn) geschwat, am Islam awer vun "Inlibratioun" (Gott ass Buch ginn).

No traditionellem islamesche Verständnes ass de Koran deen Text, deen de Mohammed vu 610 bis 632 vum Gabriel diktéiert krut. Mëttlerweil gëtt et awer och mosleemesch Wëssenschaftler, déi, gradewéi an der chrëschtlecher Theologie, eng historesch-kritesch Exeges vum Koran bedreiwen, an noweisen, datt och de Koran aus ganz ënnerschiddlechen Textzorte besteet an a verschiddenen Zäitsituatiounen entstanen ass.

De Koran besteet aus 114 Kapitelen de sougenannte Suren, woubäi opfält, datt déi éischt déi längst an déi lëscht déi kierzt sinn. De Koran fänkt u mat enger Sure déi an all Gebiet rezitéiert muss ginn, genannt Al-Fatiha ("*Déi déi opmécht*"). E gleewege Moslem liest de Koran just an der Originalsprooch, d.&nbsp;h. op Arabesch, well all Iwwersetzung eng Interpretatioun ass, also vläicht eng Verfälschung kéint sinn.

An de Koranschoule ginn d'mosleemesch Kanner an de Koran agefouert.

## Kuckt och
De Koran Projet vum Jean-Michel Treinen

## Um Spaweck

* Véier däitsch Koraniwwersetzungen am Verglach
* Englesch Koraniwwersetzung
Index librorum prohibitorum

Den **Index librorum prohibitorum** (lat. fir "*Index vun de verbuedene [[Buch|Bicher]]*") war eng Lëscht vu Wierker, déi Katholicken net liesen duerften. D'Verzeechnes ass 1967 a senger verbindlicher Form ofgeschaaft ginn.

## Déi réimesch-kathoulesch Kierch fänkt un, Bicher ze verbidden
Dat éischt reng kierchlecht Bicherverbuet geet zeréck op d'Joer 400. Ënner dem Virsëtz vum Theophilus vun Alexandria gouf dekretéiert, keen däerft d'Schrëfte vum Origenes "liesen oder a sengem Besëtz hunn". Am Joer 446 huet de Poopst Leo I. d'Schrëfte vun de Manichäer verbrenne gelooss. Déi éischt Synod, déi ordonéiert huet, datt Schrëfte sollte verbrannt ginn, déi vun hir als "verdaamt" ugesi goufen, war 681 déi Drëtt algemeng Synod vu Konstantinopel.
Den Decretum Gelasianum, deen 496 um réimesche Konzil erauskoum, ass den eelsten *Index* vu verbuedene Bicher.

## D'Bicherverbueder am Mëttelalter
Dem Berengar vun Tours seng Owesmoolzechtsléier gouf 1050 op der Synod vu Vercelli verdaamt. Nodeem den Abaelard 1120 op der Synod vu Soissons gezwonge gouf, seng "Theologesch Introduktioun" ze verbrennen, huet den Innozenz II. 20 Joer méi spéit ordonéiert, hien an e Klouschter anzespären a seng Schrëften ze verbrennen. An enger Bull vum Poopst Johannes XXII. gouf ënner aneren de Marsilius vu Padua zum Heretiker erkläert. Ee Joer méi spéit huet en de Bann iwwer de William vun Ockham verhaangen. Am Laf vum 13. Joerhonnert gouf a Frankräich vu verschiddene Synoden de Laië verbueden, d'Bibel ze liesen, mat Ausnam vun de Psalmen. Vum Gregor IX. an deene Peepst, déi no him koumen, gouf zu widderhuelte Kéieren d'Verbrenne vum jiddeschen Talmud ordonéiert.

## De Kampf géint dem Luther seng Schrëften

## Weltlech Hëllef oder d'Edikt vu Worms
Duerch dat Edikt vum Keeser, dat am Mee 1521 publizéiert gouf, krut déi kathoulesch Kierch an hirem Kampf géint Schrëften, déi hir net gaange sinn, weltlech Hëllef. Op déi Manéier konnten Troun an Altor zesumme widderbuuschteg Literatur an Iddien ënnerdrcken.
Den Text vum Edikt riicht sech ausdrécklech géint "....schänterlech Schrëfte géint de Poopst, d'Prelaten, d'Prënzen, d'Universitéiten, d'Fakultéiten an anstänneg Persounen".

## Déi réimesch Inquisitioun

## D'Enn vum "Index" duerch dat Zweet Vatikanescht Konzil

## Literatur
### Editiounen
### Sekundärliteratur

## Um Spaweck
Muff

Eng **Muff** ass e Baudeel dee gebraucht gëtt, fir zwéi Réier oder Kabelen ouni Ënnerbriechung ze verbannen.

Vum Prinzip hier existéieren zwou Zorte Muffen:
**Verbindungs-* oder *Duerchganksmuffen*
**Ofzweigmuffen*

An der Telekommunikatiounstechnik gi Verbindungen duerch Spläisse bei Kofferoderen oder bei Glasfasere meeschtens mat enger Muff geséchert an isoléiert.

Bei Kabelverbindunge gëtt jeenodeem ënnerscheet tëscht Haufmuffen, déi mat engem Gel gefëllt sinn, a Rompelmuffen, déi thermesch ofgedicht ginn.

Nodeem joerzéngtelaang bei Waasserleitunge Muffen aus Bläi gebraucht goufen, an et dobäi zu schläichende Gesondheetsschied bei ganze Bevëlkerungsgruppe koum (Bläivergëftung), sinn hautdesdaags praktesch all Muffen aus Plastik.

## Kuckt och

*RAMPA-Muff
Lameschmillen

Den Numm **Lameschmillen** hunn, respektiv haten, dräi Millen zu Lëtzebuerg:

* Lameschmillen (Biergem)
* Lameschmillen (Nidderkäerjeng)
* Lameschmillen (Wolz)
Lameschmillen (Biergem)

D**'Lameschmillen** ass e Lieu-dit an der Gemeng Monnerech a läit um CR164 tëscht Biergem an Näerzeng, um Zesummelaf vun der Baach Mess an der Uelzecht. Et ass déi südlech Limitt vum Naturschutzgebitt Dumontshaff.

Laanscht d'Strooss läit en Depot vu Ponts et chaussées.

## Geschicht
Zanter dem 12. Joerhonnert ass op där Plaz eng Millen nogewisen. Déi haiteg Gebaier ginn zum Deel op d'17., d'18. an d'19. Joerhonnert zeréck, mat weideren Ëm- an Ubauten aus dem 20. an 21. Joerhonnert. D'Wunnhaus gouf 2004 renovéiert an déngt als Privathaus. Um Terrain ass eng Reitschoul.

De Millebetrib gouf 1970 definitiv agestallt. Dat eenzegt wat vun den Apparater Rescht blouf ass eng Rimmenachs, déi nieft der Baach am Gaang ass ze raschten.

### Lannenallee
D'Lannenallee, déi vu Biergem bei d'Mille féiert, steet zanter dem 7. Mäerz 1984 um Zousazinventaire vun den nationale Monumenter.

## Kuckt och
* Millen zu Lëtzebuerg
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Krich

E **Krich** ass ee mat Gewalt ausgedroene Konflikt tëscht engem oder méi Staaten oder tëscht bewaffente gréissere Gruppe vu Leit. Jee no Zil an Ausmooss schwätzt ee vun engem Onofhängegkeetskrich, Befreiungskrich, Biergerkrich, Weltkrich, etc..

Ausser dem Mënsch gëtt et och Déieren, déi reegelrecht Kricher féieren, meeschtens ëm Liewensraum. Un éischter Plaz siefen do d'Seechomessen an d'Termite genannt.

## Ursaache fir e Krich

## Krichsformen a -strategien

## Kricher an der Geschicht

## Kuckt och
* Genfer Konventioun
* Éischte Weltkrich
* Zweete Weltkrich
* Lëscht vun de Kricher
* Schluecht
* Waffen
* Fridden

## Um Spaweck
* "Vom Kriege" vum Generol Carl von Clausewitz
Bundesstaat vun den USA

En **US-amerikanesche [[Bundesstaat]]** ass eng vu 50 Entitéiten an der Federatioun vun de Vereenegte Staate vun Amerika, déi sech d'Souveränitéit mat der federaler Regierung deelt. Wéinst där gedeelter Souveränitéit sinn d'Amerikaner souwuel Bierger vun der federaler Republik (also den USA selwer), wéi och vum Bundesstaat, an deem si wunnen. D'Bundesstaatsbiergerschaft ass awer flexibel, dat heescht et brauch ee keng Autorisatioun vun der Regierung fir vun engem Staat an en aneren ze goen oder ze plënneren, mat e puer Ausnamen (z.&nbsp;B. Leit, déi op Sursis fräigelooss goufen, oder Kanner vu gescheeten Elteren, déi sech d'Suergerecht deelen).

D'Haaptstad Washington D.C. ass e Federalen Distrikt a kee Bundesstaat.

## Lëscht vun de 50 US-Bundesstaaten



## Kuckt och
* Lëscht vun de Groussstied an den USA

## Um Spaweck
Flying Pickets

D**'Flying Pickets** sinn eng englesch A-cappella-Grupp. Si ass am Joer 1982 gegrënnt ginn. 
 
Am Joer 1984 hate si e ganz grousse Succès mat dem Lidd *Only You* (am Original vun der Grupp Yazoo).

D'Grupp besteet aus fënnef Sänger. Vun der Originalbesetzung aus dem Joer 1982 ass haut kee Sänger méi an der Grupp.

## Besetzung
Am Oktober 2005:
* Andrea Figallo (Bass a Perkussion), Picket zanter 2001 
* Dylan Foster, Picket zanter 1999
* Andy Laycock, Picket zanter 1999
* Simon John Foster, Picket zanter 2004
* Michael Henry, Picket zanter 1991

## Discographie (Auswiel)
* Live at the Albany Empire (1982)
* Lost Boys (1984)
* The Flying Pickets Live (1986)
* Waiting for Trains (1987)
* The Best of the Flying Pickets (1988)
* At Work (1989)
* Blue Money (1991)
* The Warning (1994)
* Politics Of Need (1996)
* Vox Pop (1998)
* Live in Hamburg (2003)
* everyday (2005)

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vu Flying Pickets
* Dem Andrea Figallo seng Websäit
Péiterséileginsel

D**'Péiterséileginsel**, op Spuenesch *Isla Perejil*, op Arabesch *Leila* genannt, läit an der Strooss vu Gibraltar tëscht dem Mëttelmier an dem Atlantik. Si ass eppes 200 Meter vun der marokkanescher Küst an 8 Kilometer vun der spuenescher Enklav Ceuta ewech.

Den héchste Punkt vun der Insel, déi 500 Meter op 300 Meter grouss ass, läit 74 Meter iwwer dem Mieresspigel.

D'Insel, déi onbewunnt ass, gëtt souwuel vu Spuenien wéi och vu Marokko reklaméiert. Am Onofhängegkeetsvertrag mat Marokko gouf se net ernimmt. Wéi den 11. Juli 2002 marokkanesch Gendarmerie d'Insel besat huet, koum et zum Péiterséileginselkonflikt tëscht béide Staaten, deen duerch d'Vermëttlung vun der Europäescher Unioun an dem US-amerikaneschen Ausseminister konnt bäigeluecht ginn.

## Um Spaweck
Péiterséileginselkonflikt

De **Péiterséileginselkonflikt** am Juli 2002, war eng Streiderei tëscht Spuenien a Marokko, déi alle béid, d'Proprietéit vun der Péiterséileginsel reklaméieren. De Konflikt ass den 12. Juli 2002 lassgaangen, wéi marokkanesch Truppe sech op der Insel breetgemaach hunn. Den 18. Juli si spuenesch Truppen op der Insel gelant, an hunn d'marokkanesch Zaldote gefaange geholl.
Mississippi

Mat **Mississippi** ka gemengt sinn:

* Mississippi, e Floss an den USA
* Mississippi, en US-Bundesstaat
* Mississippi, e Floss a Kanada
* Mississippi, en US-amerikanesch County am Arkansas
* Mississippi, en US-amerikanesch County am Missouri
Gewalt

**Gewalt** ass déi generell Bezeechnung fir all Zort vun aggressivem Verhalen, dat physesch oder psychesch Péng oder Zerstéierung ervirrifft. An engem zweete Sënn kann och Muecht oder de Pouvoir fir gewësse Contrainten z'imposéiere mat deem Terme gemengt sinn.

Wa Gewalt a Grausamkeete viraals jee no Zäitepoch méi oder manner zum Alldag vun de Leit gehéiert hunn (cf. réimesch Gladiatorekämpf, mëttelalterlech Hexeverbrennungen, etc.), sou ass an der haiteger Gesellschaft d'Toleranz vis-à-vis vu Gewalt stänneg um falen, net zulescht och wéinst dem ëmmer méi strikte Gewaltmonopol vum Staat, deen déi individuell Gewalt dacks ënner Strof stellt. An de Staat selwer gëtt sech Mechanisme wéi z.&nbsp;B. d'Gewaltendeelung, fir Gewaltmëssbrauch duerch déi eegen Organer ze verhënneren.

Gewalt kann awer och a bestëmmte Situatioune legitiméiert ginn, sou z.&nbsp;B. wann en Affer vun enger ongerechtfäerdegter Aggressioun sech duerch Légitime défense wiert, oder wann eng Arméi am Kader vun internationalen Traitéen e Verdeedegungskrich oder Hëllefsoperatiounen duerchféiert.

## Kuckt och
* Vandalismus
* Coups et blessures
* Muerd
* Krich

## Um Spaweck
Sennengerbierg

**Sennengerbierg** ass eng Uertschaft an der Gemeng Nidderaanwen.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Nidderaanwen
Computernetzwierk

E **Computernetzwierk** ass een Zesummeschloss vu verschiddene Computeren oder aneren elektronesche Systemer, soudatt se mat enee kommunizéiere kënnen.

## Klassifikatioun vun Netzwierker
Computernetzwierker loosse sech no verschiddene Krittäre klassifizéieren:
### Iwwermëttelungstechnologie
* Point-to-Multipoint (Broadcast) Netzwierker
* Point-to-Point Netzwierker

### Geographesch Ofdeckung
* PAN Personal Area Network (e puer Meter) entsprécht dem Aarbechtsentourage vun engem Benotzer.
* LAN Local Area Network (bis ee Kilometer) erstreckt sech vun eenzele Raim bis zu ganze Gebaier oder engem ganze Firmenterrain.
* MAN Metropolitan Area Network (bis zu 10 Kilometer) erstreckt sech iwwer e ganz d'Duerf bis hin zu enger Stad.
* WAN Wide Area Network (bis zu e puer 100 oder souguer e puer 1000 Kilometer) erstreckt sech iwwer e Land bis hin zu engem Kontinent.
* GAN Global Area Network (iwwer 1000 Kilometer) erstreckt sech iwwer d'ganz Welt.

## Wéi kritt een Internet iwwer Tëleekabel?
Hëlt een elo ee Beispill wéi Coditel, déi jo béides ubidden: Fernsee an Internet. Majo well déi awer elo keng Loscht haten nei Leitungen ze leeën hu se Signaler einfach iwwer TV-Netz geschéckt. Dobäi ginn héich an déif Frequenze benotzt. D'TV-Netz huet een op déi déif Frequenz geluecht, mä wann een elo awer nach d'Internet doriwwer kréie wëll, da schléisst een de Kabel vun der Televisioun un en extrae Modem un, deen déi héich Signaler entschlësselt, dat heecht, da mécht ee seng Umellung bei Coditel an da schalten déi op där Leitung déi héich Frequenz fräi.

Bal geneesou mécht d'Post et, déi schéckt d'Signaler duerch d'Telefons-Netz.

## Wéi ass den Internet opgebaut?
Den Internet besteet am Fong nëmmen aus Netzwierker, déi unenanerhänken op der ganzer Welt. Dëst kann een dann och nach GAN (Global Area Network) nennen.

## Kuckt och
* Internet
* Netzwierk

## Um Spaweck
Ecru

**Ecru** ass e gro-giel-bronge Faarftoun, wéi een e bei Eeërschuelen oder ongebleechter Seid a Léngent gesäit. D'Wuert staamt vum franséischen *écru* - "ongebleecht, onbehandelt", a gëtt dann och dacks am Zesummenhang mat réier Seid gebraucht.

## Verschidden Ecrutéin

## Kuckt och
* Tabell mat de Faarfcoden op der däitscher Wiki

## Um Spaweck
Rout

**Rout** ass eng Grondfaarf, déi ganz um laangwellegen Enn vum Liichtspektrum läit, deen de Mënsch nach gesäit. D'Wellelängt vu rout läit bei 630 nm bis 760&nbsp;nm a grenzt direkt un d'infrarout Stralung.

An der Symbolik vun de Faarwe steet rout dacks fir d'Léift, mä awer och fir Aggressivitéit.

## Verschidde Routtéin

## Kuckt och
* Tabell mat de Faarfcoden op der däitscher Wiki

## Um Spaweck
Metropolitan Area Network

E **Metropolitan Area Network** (ofgekierzt **MAN**) ass e Computernetzwierk, dat sech geographesch gesinn iwwer d'Gebitt vun enger Stad erstreckt an eng Reechwäit ëm déi 10&nbsp;km kann hunn. Dës Netzer sinn an éischter Linn geduecht, fir stättesch Institutiounen oder verschidde Geschäftsfilialen an enger Groussstad mat eneen ze verbannen.

En MAN ass méi grouss wéi e Personal Area Network an e Local Area Network awer méi kleng wéi e Wide Area Network an e Global Area Network.
ASIMO

**ASIMO** ass en humanoide Roboter, dee vun Honda entwéckelt a gebaut gouf. Et ass deen éischte Roboter, deen no vir an no hannen, Träppleken erop- an erof-, an ëm den Eck goe kann.

## Den Numm
ASIMO ass en Akronym fir *Advanced Step in Innovative MObility*. Am Japanesche gëtt d'Wuert *aschimo* ausgeschwat a bedeit "och Been". D'Behaaptungen, datt den Numm eppes mam Isaac Asimov ze dinn hätt, huet Honda ni confirméiert.

## Dem ASIMO seng "Virgänger"
Dem ASIMO säi Stammbam geet zeréck bis an d'Joer 1986.

* 1986 huet Honda ugefaangen zweebeeneg Roboteren z'entwéckelen. Den éischten, den E0, konnt schonn op engem flache Buedem riichtaus goen. Fir all Schrack huet en tëscht fënnef an 20 Sekonne gebraucht. Vum Ausgesinn hier, war et eng kleng Këscht mat metalle Been.
*Tëscht 1987 an 1993 goufen dräi weider Modeller entwéckelt. Den E1, E3 an den E6 kruten dem Mënsch säin *dynamescht Goe* bäibruecht.
*Vun 1993 bis 1997 koumen dräi Prototyppen eraus, allen dräi mat *Kapp*, *Kierper*, an Äerm, déi sech beweegt hunn.
::De P1 hat e risege "Kapp", war eppes iwwer ee Meter 80 grouss an huet bal 200 Kilo op d'Wo bruecht.
::De P2 huet méi "frëndlech " ausgesinn a konnt d'Gläichgewiicht am Stoen halen, wann een e wollt ëmdrécken.
::De P3 war 143 Kilo schwéier an 150 Zentimeter grouss. Hien huet misse stoebleiwen an op der Plaz dréie fir ëm den Eck ze goen.
*Am Oktober 2000 huet Honda den ASIMO virgestallt. Dee weit 52 Kilo bei enger Gréisst vun 120 Zentimeter.

## Den ASIMO a seng "Anatomie"
### Kapp an Aen

### Hals

### Kierper
De "Skelett" ass eng Rumm aus enger Magnesiumlegéierung déi eng [Plastiks"haut" dréit. Sou konnt d'Gewiicht erofgesat ginn.

=== Bauch ===
E 40 [Volt 10 Ampère Akku mat engem Gewiicht vun 8,5 Kilo dreift den ASIMO 30 Minutte laang. Den Akku ass dee schwéiersten Eenzeldeel vum Roboter.

### Äerm

### Hänn

### Been a Féiss

### Dem ASIMO säi Rucksak

## Um Spaweck
*D'Plakat vum Optrëtt vum ASIMO zu Lëtzebuerg
Science Club Lëtzebuerg

De **Science Club** ass eng Initiativ vum Nationalmusée fir Naturgeschicht an Zesummenaarbecht mat der wëssenschaftlecher Fakultéit vun der Uni Lëtzebuerg, mat de Jonk Fuerscher Lëtzebuerg a mat PInS asbl. De Club riicht sech u Jonker tëscht 11 an 18 Joer. D'Programmer vum Science Club gi vum Nationale Fuerschungsfong finanziell ënnerstëtzt.

## Aktivitéiten (Beispiller)
* Orchideeëfuerschung 
Wéi eng Orchideeë wuessen an den Dréchewisen vum Naturschutzgebitt Mirador? Komm an hëllef de Fuerscher/innen aus dem Naturmusée. Zesumme mat der Botanikerin Laura analyséiere mer de Bestand vun dëse wäertvolle Planzen. An der Mëttesstonn kache mer um Feier.
* Naturapdikt
D'Natur ass voller Heelmëttel. Géint Eessen, rau Haut, blo Plazen oder Erkältungen ass definitiv e Kraut gewuess! Mir entdecken d'Heelkraider a kucke wéi ee s'an der Naturkosmetik asetze kann. Dono braut jidderee säin eegent Mëttel zesummen.
* Wéi dréinen ech e Film?
Bei dëser Aktivitéit gëtt gewise wéi ee méi kreativ a professionell Filmer mam Handy dréine kann. Déi Formatioun ass fir all déi recommandéiert, déi wëllen um *Science on Tour: Nordsee-Insel Camp* oder um *Exploratour: Gletschertrekking* deelhuelen.
* Täuschend echt – Orchideeën
Mir entdecken déi nei Ausstellung iwwer lëtzebuergesch Orchideeën am Naturmusée. 
* Scienteens Lab – Biologesch Fuerschung
Dëse Workshop op der Uni Lëtzebuerg gëtt en Abléck an d'Liewe vun enger Fuerscherin / engem Fuerscher. Bei dräi verschiddenen Ateliere kann een déi verschidden Aspekter vun der biologescher Fuerschung entdecken.
* Fleegestatioun fir wëll Déieren
Bei enger Visitt an der Fleegestatioun fir wëll Déieren kritt een d'Geleeënheet fir hanner d'Kulissen ze kucken. Do gëtt et vill wëll Déieren, eenheemescher an och exotescher.
* Science on Tour: Nordsee-Insel Camp
Um Programm stinn: Wattewanderung, Krabbefëschen, Schëffsausflug mat Vulle beobachten, Vëlofueren, Nordsee-Aquarium, Lagerfeier a vill Spaass.
* DNA
An deem Atelier kritt een Informatiounen iwwer d'DNA an et gëtt gewise wéi d'Fuerscher schaffen.
* Expeditioun Schifergrouwen
Eng Visitt vun den ënnerierdesche Galerien no där ee selwer mam Schifer schaffe kann.

## Um Spaweck
* Internetsite vum Science Club
Konzern

Aus betribswirtschaftlecher Vue ass e **Konzern** en Zesummeschloss vun e puer rechtlech selbstännegen Entreprisen zu enger wirtschaftlecher Eenheet ënner enger eenheetlecher Leedung. Beispiller vu Lëtzebuerger Konzerne sinn ArcelorMittal a Cactus.
Louis Armstrong

De **Louis Daniel 'Satchmo' Armstrong**, gebuer de 4. August 1901 zu New Orleans, a gestuerwen de 6. Juli 1971 zu New York, war e berüümten US-amerikaneschen Jazztrompettist a Sänger, deen zu New Orleans an den USA gelieft huet. Hie gëtt allgemeng als de Kinnek vum Jazz betruecht.
## Liewen

## Wierk

### Filmer als Schauspiller
* *[[Hello, Dolly!]]* (1969) 
* *[[A Man Called Adam]]* (1966) 
* *[[Auf Wiedersehen]]* (1961) 
* *[[Paris Blues]]* (1961) 
* *[[Kærlighedens melodi]]* (1959) 
* *[[La Paloma]]* (1959) 
* *[[Saluti e baci]]* (1953) 
* *[[Glory Alley]]* (1952) 
* *[[Cabin in the Sky]]* (1943) 
* *[[Going Places]]* (1938) 
* *[[Dr. Rhythm]]* (1938) 
* *[[Artists & Models]]* (1937) 
* *[[Pennies from Heaven]]* (1936)

## Um Spaweck
* Biographie vum Louis Armstrong
Louisiana

De **Louisiana** ass ee vun de 50 Bundesstaate vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

Et ass de südlechsten Deel vun der fréierer Louisiane, déi am 17. an am 18. Joerhonnert e groussen Deel vun der Nouvelle-France an Nordamerika war.

## Geographie

### Gréisst Stied
*New Orleans, 390.144 Awunner
* Baton Rouge, 220.236 Awunner
*Shreveport, 187.112 Awunner
*Lafayette, 126.185 Awunner
*Lake Charles, 78.396 Awunner
* Bossier City, 68.159 Awunner
* Kenner, 66.340 Awunner
*Monroe, 47.924 Awunner
* Alexandria, 46.180 Awunner

*All Awunnerzuelen um Stand vum 1. Juli 2019*

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum Staat Louisiana
Wäiss

**Wäiss** ass déi hellst vun alle Faarwen. Wéi schwaarz a gro ass et eng net-faarweg oder eng achromatesch Faarf. Et ass eng Zesummesetzung vun alle Faarwe vum Liichtspektrum, déi de Mënsch gesi kann. Dofir gëtt wäiss net vu jiddwerengem als Faarf am eigentleche Sënn unerkannt.

Wëssenschaftlech ausgedréckt gëtt e Material vum mënschlechen A als wäiss gesinn, wann et Liicht a sou ville Wellelängte vum siichtbare Spektrum reflektéiert, datt all d'Faarfzäppercher vun der Netzhaut staark gereizt sinn. Dat kann an der additiver Faarfmëschung schonn op d'mannst approximativ de Fall sinn duerch eng equilibréiert Mëschung vu Liicht a just den dräi Primärfaarwe blo, rout a gréng.

## Verschidde Wäisstéin

## Kuckt och
* Tabell mat de Faarfcoden op der däitscher Wiki

## Um Spaweck
Lancaster Memorial zu Wäiswampech

De **Lancaster Memorial ** ass e Memorial am Éislek dat 60 Joer nom Zweete Weltkrich opgeriicht gouf als Erënnerung u 14 alliéiert Zaldoten, vun deenen der 13 op där Plaz hiert Liewe gelooss hunn, an een a Krichsgefaangeschaft koum. An der Nuecht vum 12. op den 13. August 1944 waren hir Fligeren, zwéi *[[Avro Lancaster|Lancaster Bomberen]]*, erofgeschoss ginn.

De Memorial steet zu Wäiswampech um Flouer *Landsknäppchen* lénks nieft dem *Urenerwee* dee vu Wäiswampech op Ouren féiert, just op der belsch-lëtzebuergescher Grenz eng 10 Meter virun der Grenzmaark *LB55*.

E besteet aus stiliséierte Flilleken, a steet op dräi stole Stäiler, déi déi dräi Natioune vun de gefalenen Zaldote sollen duerstellen, an zwar England, Kanada an Neiséiland.

Déi Doudeg aus den zwéi Fligere goufen um Zaldotekierfecht vun Hotton begruewen.

*A bal all Lëtzeburger Duarref steet su ent Zeeche fiir eis Jungen, di an där preisischer Uniform gäänt hirre Wëllen an de Kréich jungen an net mit heem kummen. Oo aan di Amerikaner, di hei gefall sënn, hann di Wemper Léckt gedait an hinnen ee Steen opgeriit mat hirren Namen.* Extrait aus engem Text vum Comite Lancaster Memorial

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Lancaster Mémorial
* Link fir de Memorial direkt op enger Kaart ze fannen
Melbourne (Homonymie)

**Melbourne** ass den Numm vun e puer Stied:

* eng Stad an Australien, kuckt Melbourne an Australien
* eng Stad an England, kuckt Melbourne (England)
* eng Stad a Kanada, kuckt Melbourne (Kanada)
* eng Stad an Arkansas, USA, kuckt Melbourne (Arkansas)
* eng Stad a Florida, USA, kuckt Melbourne (Florida)
* eng Stad an Iowa, USA, kuckt Melbourne (Iowa)
Miami Beach

**Miami Beach** ass eng vun de meeschtbesichte Stied a Plagen am Staat Florida, an den USA.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Stad
Mississippi (Bundesstaat)

**Mississippi** ass e Bundesstaat am Süde vun den USA. Haaptstad a gläichzäiteg gréisst Stad vun deem Bundesstaat ass Jackson. Den Numm "Mississippi" kënnt vum Floss Mississippi, deen am Westen laanscht d'Grenz leeft. Den Numm kënnt vun der Ojibwe-Sprooch a bedeit *grousse Floss*.

Dëse Bundesstaat ass baussent dem Mississippi-Delta mat Bëscher bewuess. Laanscht de Floss sinn déi meescht vun de Kazefëschfarme vun den USA.

D'Staatssymbol ass de Magnoliebam.

## Geschicht
Déi éischt europäesch Expedition, déi an dëse Staat geféiert huet, war déi vum Hernando de Soto, dee 1540 duerchgereest ass. No der Amerikanescher Revolution ass Mississippi ee Bundesstaat vun de Vereenegte Staate ginn.

Am Joer 1910 hunn déi meescht schwaarz Farmer hiert Land verluer a waren dunn Farmpiechter. Ëm 1920 no der drëtter friddlecher Revolutioun waren déi meescht Afro-Amerikaner am Mississippi Aarbechter ouni Besëtz, déi méi a méi an den Aarmut gerutscht sinn. Ëm 1913 hunn Dausende vun Afroamerikaner de Staat Mississippi verlooss fir an déi grouss Industriestied wei z.&nbsp;B. St. Louis, Chicago, Detroit, Philadelphia, an New York ze goen am Hoffes, dem Aarmut z'entkommen. Si hunn op besser Aarbechten, besser schoulesch Ausbildung fir hir Kanner, d'Walrecht, Fräiheet, an einfach e bessert Liewe gesicht.

## Geographie
### Situatioun an Topographie

### Gréisst Stied
* Jackson - 179.298
* Gulfport - 71.851
* Biloxi - 50.115
* Hattiesburg - 46.442
* Greenville - 38.979
* Meridian - 38.833
* Southaven - 36.244
* Tupelo - 35.418
* Olive Branch - 26.516
* Pascagoula - 25.873
* Vicksburg - 25.776
* Columbus - 24.791
* Clinton - 24.392
* Pearl - 23.039
* Starkville - 21.964
* Horn Lake - 21.764
* Ridgeland - 21.577

*All Awunnerzuelen um Stand vum 1. Juli 2004*

## Politik

## Demographie

## Um Spaweck
Rosa Luxemburg

D**'Rosa Luxemburg**, gebuer als Rozalia Luxenburg de 5. Mäerz 1871 zu Zamość, an ëmbruecht de 15. Januar 1919 am Berliner Eden-Hotel, war eng däitsch Politikerin a Marxistin mat jiddesch-polneschen Originnen.

## Um Spaweck
Washington

Den Ausdrock **Washington** bezeechent:

### Stied an Uertschaften
* Washington (Bundesstaat), US-amerikanesche Bundesstaat
* Washington D.C., Haaptstad vun den USA
* méi wéi 20 weider Stied an den USA, kuckt: Washington (Stad an den USA)
* ee vun drësseg *Counties* an den USA mat dem Numm: Washington County
* eng Rei vu Stied an England:
** Washington (Tyne and Wear)
** Washington (West Sussex)

### Familljennimm
* Booker T. Washington, afro-amerikanesche Biergerrechtler
* Denzel Washington, US-amerikanesche Schauspiller, Oscar-Präistdréier 2001
* Dinah Washington, US-amerikanesch Jazz-, Pop- a Bluessängerin (* 1924; † 1967)
* George Washington, éischte President vun den USA
* George Washington De Long, US-amerikaneschen Nordpolforscher
* MaliVai Washington, fréieren US-amerikaneschen Tennisspiller (* 1969)
* Tyree Washington, US-amerikanesche Liichtathleet (* 1974)

### Virnimm
* Washington Irving, US-amerikanesche Schrëftsteller (* 1783; † 1859)

### Verschiddenes
* d'George-Washington-Bréck iwwer den Hudson River zu New York City
* d'USS Washington, e Schluechtschëff vun der US Navy
* Lake Washington, e Séi
* Mount Washington, e Bierg am US-Bundesstaat New Hampshire
* Washington Island, Deel vun de Line Islands (Nordgrupp vun de Zentralpolynesesche Sporaden)
Abtei Neimënster

D**'Abtei Neimënster** (och nach *Neumünster*) ass eng fréier Abtei am Stadgronn zu Lëtzebuerg um Uwänner vun der Uelzecht.

Nodeem d'Benediktinerabtei Almënster an der Zäit vun de Kricher tëscht Frankräich an dem Hellege Réimesche Räich vun den Truppe vum franséische Kinnek François I., déi d'Stad den 11. September 1543 besat haten, zerstéiert gouf, sinn d'Benediktiner 1606 an den Hospice Saint-Jean geplënnert an hunn eng nei Abteikierch an nei Klouschtergebaier am Stadgronn opgeriicht.

Wéi all déi aner Kléischter gouf och Neimënster 1796 vun der franséischer Revolutiounsverwaltung sekulariséiert an enteegent.

Vun 1815 bis 1867 war d'Jangekierch e Lazarett vun den Truppe vum Däitsche Bond. Wéi déi bis fort ware goufen d'Gebaier vum Lëtzebuerger Staat iwwerholl an et war bis 1984 e Männerprisong.

No grousse Restauréierungsaarbechte gouf de ganze Komplex fir soziokulturell Zwecker amenagéiert an ass haut de *Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster*, deen zanter 2013 ënner dem Numm *Neimënster* firméiert.

## Um Spaweck
Istanbul

**Istanbul** (tierkesch *İstanbul*), dat aalt *Konstantinopel*, ass mat  déi gréisst Stad an der Tierkei a gouf ënner dem Numm *Byzantion* gegrënnt.

D'Stad läit souwuel op der europäescher wéi och op der asiatescher Säit un den Uwänner vum Bosporus an ass dofir déi eenzeg Metropol, déi sech iwwer zwéi Kontinenter erstreckt. Mat hirer bal dräidausendjäreger Geschicht ass s'eng vun den eelste Stied, déi haut nach op der Welt bestinn. Istanbul ass de Kultur- a Wirtschaftszentrum vun der Tierkei. Traditiounsgeméiss ass Istanbul de Sëtz vum Patriarch vu Konstantinopel, deen als Chef vun der ganzer Orthodoxie unerkannt ass. D'Stad ass de Sëtz vum Äerzbëschof vun der tierkesch-orthodoxer Reliounsgemeinschaft, vum armeeneschen Äerzbëschof a vum tierkeschen Ieweschte Rabbiner.

## Geographie

D'Stad Istanbul ass an 39 Staddeeler agedeelt: 25 op europäeschem, a 14 op asiateschem Buedem.

## Kultur
Istanbul ass eng Universitéitsstad an huet a senge Mauere Bibliothéiken, eng Rei vu Muséeën an och auslännesch Kulturinstituten. D'Alstad vun Istanbul gouf 1985 op d'UNESCO-Lëscht vun de Weltkulturierwe gesat.

Istanbul war 2010, mat Essen a Pécs, Europäesch Kulturhaaptstad.
### Kuckeswäertes

* Blo Moschee
* Moschee Hagia Sophia
* Topcapi Palace
* Grousse Basar

## Sport

## Geschicht
## Ekonomie
## Literatur
## Um Spaweck