open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
George Lucas

Den **George Walton Lucas Jr.**, gebuer de 14. Mee zu Modesto a Kalifornien, ass en US-amerikanesche Filmregisseur, Filmproduzent an Dréibuchauteur.

## Filmer als Regisseur
* *[[THX1138]]* (1970)
* *[[American Graffiti]]* (1973) 
* *[[Star Wars: Episode IV - A New Hope]]* (1977) 
* *[[Star Wars: Episode V - The Empire Strikes Back]]* (1980)
* *[[Star Wars: Episode VI - Return Of The Jedi]]* (1983)
* *[[Star Wars: Episode I - The Phantom Menace]]* (1999) 
* *[[Star Wars: Episode II - Attack of the Clones]]* (2002) 
* *[[Star Wars: Episode III - Revenge of the Sith]]* (2005)

## Um Spaweck
Tango (Musek)

D'Musekrichtung **Tango** huet sech zanter dem Enn vum 19. Joerhonnert vu Buenos Aires (Argentinien) a Montevideo (Uruguay) aus an déi ganz Welt verbreet.

Tango huet en 2/4 Takt Rhythmus.

Well et awer verschidden Ausprägunge vum Tango gëtt, ginn déi ursprénglechst, latäinamerikanesch Forme vun der Musek a vum Danz, zur Ënnerscheedung meeschtens *Argentineschen Tango* (Showdanz) genannt an déi aner einfach mat *Tango* (Gesellschaftsdanz) bezeechent.

En Tangosorchester besteet meeschtens aus enger Gei, enger Gittar, enger Flute an engem Bandoneon.

De World Tango Festival gëtt zënter Joerzéngte zu Buenos Aires ofgehalen.

## Kuckt och
* Tango (Danz)

## Referenzen


## Um Spaweck
Cobalamin

**Cobalamin** oder **Vitaminn B12** ass e Vitaminn, dee sech a Waasser opléist.

## Geschicht

## Eegenschaften a Struktur

Seng cheemesch Formel ass: C63H88N14O14PCo

Vitaminn B12 gehéiert zur Grupp vun de B-Vitaminnen an ass e waasserléisleche Vitaminn.

## Virkommen

## Um Spaweck
Retinol

**Retinol** oder *Vitaminn A* ass en essentielle Vitaminn.

## Geschicht
De Vitaminn A gouf am Joer 1913 zesumme vum Elmer McCollum mat der Marguerite Davis entdeckt, seng cheemesch Struktur gouf awer eréischt 1931 entschlësselt.

## Eegenschaften
Vitaminn A gëtt et a verschiddene Formen. Den Haaptvertrieder ass de Retinol, donieft gëtt et de Retinal, d'Retinsaier an de Vitaminn A Ester.

## Virkommen
Vitaminn A ass an Déiereprodukter wéi Fësch, Liewer, Mëllechprodukter an Eeër.
D'Carotinoide fënnt ee virun allem a Planzeprodukter wéi Muerten, Brokkoli, Paprika, Aprikosen, Kiischten, Tomaten, Spinat (Päinetsch) a Péiterséileg, also a Planzen déi giel-rout-orange sinn.

## Aufgaben a Bedarf
Vitaminn A brauch ee fir d'Funktioun an d'Deele vun den Zellen. Beaflosst gëtt de Wuesstem an d'Bildung vun der Haut, de Schläimhait, dem Knorpeltissu, der Vue an d'Entwécklung vum Embryo. En ass ausserdeem zoustänneg fir d'Ofwier vu Krankheetserreeger a fir d'Produktioun vu Sperma.

Den Haaptspäicher fir de Vitaminn A ass d'Liewer. Vun do aus gëtt en dann iwwer d'Blutt an d'Zellen transportéiert. D'Carotinoiden (Planzefaarfstoffer) ginn am Dënndaarm zu Retinol gespléckt an iwwer d'Lymph transportéiert. Vitaminn A ass ausserdeem – als Bestanddeel vum Photopigment Rhodopsin, deen an de Stäbchenzelle vun der Netzhaut virkënnt – zoustänneg fir Dimmerliicht ze gesinn.

Den duerchschnëttlechen Dagesbedarf vu Vitaminn A ass 0,8&nbsp;mg, deen een awer och a Form vu Carotin, dann awer 2&nbsp;mg, kann zou sech huelen. Fraen déi erwaarden oder nieren, ma och Jugendlecher sollen den Dagesbedarf e bëssen eropsetzen.

Vitaminn A reagéiert sensibel op d'Liicht, Sauerstoff an d'Hëtzt.

### Manktem
E Manktem vu Vitaminn A mécht sech haaptsächlech duerch Appetitverloscht, Wuesstumsstéierungen, Nuetsblannsinn, Infektiounsufällegkeet, Ofhuele vun der Séikraaft, héich Liichtempfindlechkeet, Hoerausfall an dréchen Haut bemierkbar a gëtt och Hypovitaminos genannt.
E Manktem ass an de westlechen Industrielänner ganz rar, kann awer bei Veganer optrieden.

### Iwwerdoséierung
Vitaminn A kann een och iwwerdoséieren, well en am Géigesaz zu de waasserléisleche Vitaminnen net ausgescheet ka ginn. Dat gëtt Hypervitaminos genannt a kënnt eigentlech just vir, wann ee méi wéi 30&nbsp;mg den Dag anhëlt. Unzeechen dofir si Kappwéi, Erbriechen, Schwindel, sech allgemeng schappeg fillen, Middegkeet, Hoerverloscht, dréchen Haut, Menstruationsproblemer, Liewervergréisserung a geschwolle Gelenker. Bei enger Schwangerschaft kann et souguer zur Mëssbildung vum Fötus féieren.

## Um Spaweck
Juke Box Records

**Juke Box Records** war deen éischte Schallplacke-Label, deen den Art Rupe 1946 gegrënnt huet. Hien huet e méi spéit Specialty Records genannt.
Tacuarembó

**Tacuarembó** ass:

* en Departement matzen an Uruguay: **[[Tacuarembó (Departement)]]**. 
* d'Haaptstad vum uruguayeschen Departement Tacuarembó: **[[Tacuarembó (Stad)]]**.
Mario Benedetti

De **Mario Benedetti**, gebuer de 14. September 1920 zu Paso de Toros am Departement Tacuarembó am Uruguay a gestuerwen de 17. Mee 2009 zu Montevideo, war en uruguayesche Journalist, Romanschreiwer an Dichter.

## Gedichter
* *Poemas de oficina* (1956)
* *La vida ese parentesis* (1997)
* *Defensa propia* (2004)

## Kuerzgeschichten
* * Montevideanos* (1960)

## Essaien
* *El país de la cola de paja* (1960)

## Romaner
* *La tregua* (1960) 
* *Gracias por el fuego* (1965) 
* *El cumpleaños de Juan Angel* (1971) 
* *Primavera con una esquina rota* (1982)
* *La casa y el ladrillo* (1977)
* *Vientos del exilio* (1982)
* *Geografías* (1984) 
* *Las soledades de Babel* (1991)

## Theaterstécker
* *Pedro y el capitán* (1979)

## Um Spaweck
Tacuarembó (Departement)

**Tacuarembó** ass en Departement an der Mëtt vum Uruguay. D'Departementshaaptstad ass dat fréiert *San Fructuoso*, wat zanter 1912 och an Tacuarembó ëmgedeeft gouf.

## Um Spaweck
Reg Park

De **Reg Park**, gebuer de 7. Juni 1928 zu Leeds an England, ass en englesche Bodybuilder a Schauspiller.

An de Joren 1951, 1958 an 1965 war hie Mister Universum.

Vun 1961 bis 1965 huet hien an Italien a pseudo-historesche Sandalefilmer matgespillt.

## Filmer
* *[[Ercole alla conquista di Atlantide]]* (1961) vum Vittorio Cottafavi mam Ettore Manni an Enrico Maria Salerno 
* *[[Ercole al centro della terra]]* (1961) vum Mario Bava mam Christopher Lee
* *[[Maciste nelle miniere di re Salomone]]* (1964) vum Piero Regnoli mam Wandisa Guida
* *[[Ursus, il terrore dei Kirghisi]]* (1964) vum Antonio Margheriti mam Ettore Manni
* *[[La sfida dei giganti]]* (1965) vum Maurizio Lucidi mam Gia Sandri

## Um Spaweck
* Kuerzbiographie mat Fotoen a mat de "Moossen"
* De Reg Park op RunMovies
Tacuarembó (Stad)

**Tacuarembó** ass d'Haaptstad vum Departement Tacuarembó an Uruguay.

Si ass de 27. Januar 1832 ënner dem Numm *San Fructuoso* vum Colonel Bernadé Rivera op Uerder vum Generol Fructuoso Rivera, deen deemools President vun der Republik war, gegrënnt ginn.

De 17. Juni 1912 ass *San Fructuoso* ëmbenannt ginn an heescht vun do un Tacuarembó, gradewéi och d'Departement.
Carl Friedrich Zimmermann

De **Carl Friedrich Zimmermann**, gebuer de 5. August 1817 zu Morgenröthe am Vogtland, a gestuerwen den 20. Oktober 1898, war en däitsche Museksinstrumentefabrikant.

Ëm 1830 huet hien zu Carlsfeld am Erzgebirge ugefaangen, Balleginstrumenter ze bauen. Hie gëllt als den Erfinder vum Bandoneon.

Zesumme mat sengem Brudder huet hien 1847 eng kleng Fabrick opgeriicht, an där se Konzertinaen a Bandoneone gebaut hunn. Verkaaft goufen d'Instrumenter iwwer dem Händler Heinrich Band seng Firma *Bandunion*. Sou koum dat neit Instrument zu sengem Numm.

## Um Spaweck
* Geschichtleches
1304

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
*24. Februar: Ibn Battūta, muslimeschen Entdecker.
*Marie vu Lëtzebuerg, Duechter vum Heinrich VII., Fra vum franséische Kinnek Charles IV.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1306

## Evenementer

* De Robert I. gëtt Kinnek vu Schottland.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1310

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* Jeanne vu Lëtzebuerg, Duechter vum Grof Heinrich V. an Äbtissin vu Clairefontaine.

## Um Spaweck
1313

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 24. August: Heinrich VII., Grof vu Lëtzebuerg a Laroche; réimesch-däitsche Keeser.

## Um Spaweck
1315

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 20. Mee: Bonne vu Lëtzebuerg, Duechter vum Jang dem Blannen.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1320

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* : Péiter vun Uespelt, Bänkelsänger, Kaploun an Dokter
## Um Spaweck
1321

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 31. Juli: Al-Marrakushi: marrokaneschen Astronom a Mathematiker.
* 14. September: Dante Alighieri, italieeneschen Dichter.

## Um Spaweck
1326

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 9. Oktober: Rainald I. vu Geldern, Herzog vu Limburg.

## Um Spaweck
1327

## Evenementer

* Den Edward III. gëtt Kinnek vun England.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 21. September: Edward II., Kinnek vun England.

## Um Spaweck
1330

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 15. Juni: Edward vu Woodstock, de *Schwaarze Prënz*, Prënz vu Wales.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1332

## Evenementer

* Den Edward Balliol gëtt Kinnek vu Schottland bis 1338.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1342

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 15. Januar: Philippe II., "de Kéngen", Herzog vun der Bourgogne.

## Gestuerwen
* : Marco Polo, venezianeschen Entdecker.
* 16. Juli: Károly I., Kinnek vun Ungarn.

## Um Spaweck
1337

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 28. Januar: Wenzel I., Herzog vu Lëtzebuerg, Limburg a Brabant.
## Gestuerwen

## Um Spaweck
1349

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 10. Abrëll: Wëllem vun Ockham, englesche Philosoph.
* 11. September: Bonne vu Lëtzebuerg, Duechter vum Jang dem Blannen.

## Um Spaweck
1358

## Evenementer

* Mee: Frankräich: Jacquerie, e Bauerenopstand am Honnertjärege Krich.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1356

## Evenementer
* 18. Oktober: Basel an aner Uertschaften an der Géigend ginn duerch en Äerdbiewen zerstéiert; dat stäerkst zanter Mënschegedenken an Zentraleuropa.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1361

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 26. Februar: Wenzel II. vu Lëtzebuerg, däitsche Kinnek an als Wenzel IV. Kinnek vu Béimen.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1366

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 11. Mee: Anne vu Béimen, Fra vum Richard II. vun England.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1368

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 15. Februar: Sigismund vu Lëtzebuerg, däitsche Keeser, Kinnek vu Béimen an Ungarn.

## Gestuerwen

* Ibn Battūta, muslimeschen Entdecker.

## Um Spaweck
1370

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 22. Juni: Johann vu Görlitz, Herzog vu Görlitz.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1376

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

* : Edward vu Woodstock, de *Schwaarze Prënz*, Prënz vu Wales.

## Um Spaweck
1377

## Evenementer

* De Richard II. gëtt Kinnek vun England.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

* Ibn Battūta, muslimeschen Entdecker.

* 13. Abrëll: Guillaume de Machaut, franséische Komponist an Dichter.

## Um Spaweck
1371

## Evenementer

* De Robert II. gëtt Kinnek vu Schottland.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Zheng He, chineesesche Séifuerer an Entdecker.
* 28. Mee: Jean sans Peur, Herzog vun der Bourgogne.

## Gestuerwen
* 23. August: Guy vu Lëtzebuerg-Ligny, Grof vu Saint-Pol, Grof vu Ligny, Här vu Roussy a vu Beauvoir.

## Um Spaweck
1379

## Evenementer
* Zu Frankfurt am Main gëtt e Reichstag ofgehalen.
## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1383

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* : Wenzel I., Herzog vu Lëtzebuerg, Limburg a Brabant.
* 23. Dezember: Béatrice vu Bourbon, Kinnigin vu Béimen (dem Wenzel I. seng Mamm).

## Um Spaweck
1384

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
*1. August: Antoine vu Brabant, Herzog vu Brabant, vu Limburg a vu Lëtzebuerg.

## Gestuerwen
* 31. Dezember: John Wyclif, engleschen Theolog, Reformator, Auteur an Iwwersetzer.

## Um Spaweck
1390

## Evenementer

* De Robert III. gëtt Kinnek vu Schottland.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* am November: Elisabeth vu Görlitz, Herzogin vu Lëtzebuerg.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1393

## Evenementer
*Stad Lëtzebuerg: Ofschloss vun der drëtter Erweiderung vun der Stad duerch de Bau vun der Wenzelsmauer.
*Prag: De Wenzel II. léisst de Johann Nepomuk an d'Moldau geheien.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 14. Februar: Elisabeth vu Pommern, Fra vum Keeser Karel IV.

## Um Spaweck
1394

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Ikkyū Sōjun, japanesche Zen-Meeschter an Dichter.
* 22. Mäerz: Ulugh Beg, iranesche Sultan, Astronom a Mathematiker.

## Gestuerwen
* 7. Juni: Anne vu Béimen, Fra vum Richard II. vun England.

## Um Spaweck
1396

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 31. Juli: Philippe III., "de Gudden", Herzog vun der Bourgogne.

## Gestuerwen
* : Johann vu Görlitz, Herzog vu Görlitz.

## Um Spaweck
1397

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 16. August: Albrecht II., réimesch-däitsche Kinnek, Kinnek vun Ungarn a Béimen, Herzog vun Éisträich.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1400

## Evenementer
* D'Timuriden zerstéieren d'Stad Palmyra am haitege Syrien.
* 20. August: De Wenzel II. vu Lëtzebuerg gëtt als Keeser vum Hellege Réimesche Räich ofgesat.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 14. Februar: Richard II., Kinnek vun England.
* 25. Oktober: Geoffrey Chaucer, englesche Schrëftsteller an Dichter.

## Um Spaweck
1419

## Evenementer
* 30. Juli: Éischt Prager Defenestratioun.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 16. August: Wenzel II. vu Lëtzebuerg, däitsche Kinnek (bis 1400) an als *Wenzel IV.* Kinnek vu Béimen.
* 10. September: Jean sans Peur, Herzog vun der Bourgogne.

## Um Spaweck
1420

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Erhart Küng, däitschen Architekt

## Gestuerwen
*9. August - Pierre d'Ailly, franséischen Theolog an Astronom.

## Um Spaweck
1426

## Evenementer

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 18. August oder 18. September: Hubert van Eyck, flämesche Moler.

## Um Spaweck
1437

## Evenementer

* Den James II. gëtt Kinnek vu Schottland.
* 9. Dezember: Mam Doud vum Sigismund erläscht d'Dynastie vun de Limburg-Lëtzebuerger erlosch. Säin Eedem, den Habsburger Albrecht vun Éisträich gëtt dono neie Keeser; d'Keeserkroun blieft bis 1806 bei den Habsburger.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* : Sigismund vu Lëtzebuerg, däitsche Keeser, Kinnek vu Béimen an Ungarn.

## Um Spaweck
1443

## Evenementer
* Belagerung a Prise vun der Festung Lëtzebuerg duerch de Philippe III. vun der Bourgogne.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 22. November: Jean Chalop, ee vun de siwe Schäffe vun der Stad Lëtzebuerg.

## Um Spaweck
1444

## Evenementer
* 16. Februar: De Philippe III. vun der Bourgogne setzt zu Lëtzebuerg ee Regierungsrot an, deen de Rot vun de Prënzen ersetze soll, an dee sengrsäits 1531 zum Conseil provicial gouf.

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1441

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* : Jan van Eyck, flämesche Moler.

## Um Spaweck
1451

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Amerigo Vespucci, italieeneschen Händler a Séifuerer *(Amerika gouf no him genannt).*

## Gestuerwen
* : Elisabeth vu Görlitz, Herzogin vu Lëtzebuerg.

## Um Spaweck
1452

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 15. Abrëll: Leonardo da Vinci, italienschen Universalgenie.
* 21. September: Girolamo Savonarola, italieeneschen Dominikaner a Bousspriedeger.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1453

## Evenementer
* 17. Juli: Mat enger Victoire vum franséische Kinnek Charles VII. senger Arméi an der Schluecht vu Castillon geet den Honnertjärege Krich op en Enn; England verléiert bis op Calais all säi Besëtz um Kontinent.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1442

## Evenementer
* 11. Januar: De Wenzel II. verkeeft d'Herzogtum Lëtzebuerg an d'Grofschaft Chiny, zesumme mam Herzogtum Görlitz a Lännereien am Elsass, fir 18.000 Gulden (plus eng Joresrent vu 7.000) un de Philippe III. vun der Bourgogne.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

* 23. Februar: Johannes vu Gmunden, éisträichesche Mathematiker an Astronom.

## Um Spaweck
1458

## Evenementer
* De Jean II. eegent sech den aragonesesche Kinnekstroun un.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* Narasimha Saraswati: en hellege Yogi aus Indien.
## Um Spaweck
1459

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 22. Mäerz: Maximilian I. vun Éisträich, réimesch-däitsche Keeser.

## Gestuerwen
* Fra Mauro, venezianesche Kartograph.

## Um Spaweck
1466

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
Erasmus (Desiderius) vu Rotterdam, de 27. Oktober 1466 (oder 1467, 1469) zu Rotterdam, war een Philolog, Theolog an de bedeitendste Vertrieder vum Humanismus.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1469

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* : Niccolò Machiavelli, italieenesche Politiker, Historiker an Dichter.

## Gestuerwen
* Giovanni Bianchini, italieeneschen Astronom a Professer.

## Um Spaweck
1472

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 31. Mee: Érard de La Marck, Prënzbëschof vu Léck, Äerzbëschof vu Valencia a Bëschof vu Chartres.

## Gestuerwen
* Abrëll: Leone Battista Alberti, Architekt, Moler, Konschttheoretiker, Astronom, Mathematiker, Schrëftsteller, Sproochfuerscher an Altertumsfuerscher.

## Um Spaweck
1473

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 19. Februar: Nikolaus Kopernikus, Astronom
* 17. August: Richard vu Shrewsbury, Herzog vu York an Norfolk

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1471

## Evenementer

* Den Edward IV. gëtt nees Kinnek vun England.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 21. Mee: Albrecht Dürer, däitsche Moler, Graphiker an Auteur.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1470

## Evenementer

* Den Henry VI. gëtt nacheemol kuerz Kinnek vun England bis 1471.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1478

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* ëm 1478: Girolamo Fracastoro, italieeneschen Astronom, Medezinner, Geolog, Geograph, Dichter a Philosoph.
* : Thomas Morus, englesche Jurist, Staatsmann, Historiker an Humanist.
* 22. Juni: Felipe I. vu Kastilien, genannt *de Schéinen*, Kinnek vu Spuenien.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1481

## Evenementer
* A Spuenie gëtt d'Inquisitioun agefouert.
* 21. Juni: Peepstlech Bull *[[Aeterni regis]]* vum Poopst Sixtus IV.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 12. Dezember: Ikkyū Sōjun, japanesche Zen-Meeschter an Dichter.

## Um Spaweck
1482

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 27. Mäerz: Marie, Herzogin vun der Bourgogne.

## Um Spaweck
1484

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

*1. Januar: Ulrich Zwingli, Schwäizer reliéise Reformer.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1485

## Evenementer

* Den Henry VII. gëtt Kinnek vun England (Haus Tudor).

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Hernán Cortés, spueneschen Eruerwerer.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1489

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Guillaume Farel, franséische Reformator.
* 29. November: Margaret Tudor, Kinnigin vu Schottland.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1494

## Evenementer

* : Traité vun Tordesillas tëscht Spuenien a Portugal, an deem d'Intressegebidder an den nei entdeckte Kontinenter opgedeelt ginn.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Jean Parisot de La Valette, Groussmeeschter vum Souveräne Malteeseruerden.
* 12. September: François I. vu Frankräich.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1495

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Rosso Fiorentino, italieenesche Moler.
* 16. Abrëll: Peter Apian, däitsche Geograph, Astronom, Mathematiker a Kartograph.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1497

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 16. Februar: Philipp Melanchthon, däitschen Humanist a Reformateur.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1499

## Evenementer

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer
* Laurentius Petri, schweedesche Reformator.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1500

## Evenementer
* 2. Juli: De réimesch-däitsche Kinnek a spéidere Keeser Maximilian I. deelt d'Däitscht Räich administrativ a Räichskreesser an; d'Herzogtum Lëtzebuerg gëtt Deel vum Burgundesche Krees.

## Konscht a Kultur
* den Hieronymus Bosch moolt den Triptychon *[[De Gaart vun de Glëschtereien]]*

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 24. Februar: Karel V., Keeser vum Hellege Réimesche Räich.
* : Nicolaus Mameranus, Haffdichter a Krichsschreiwer vum Karel V..

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1491

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Jacques Cartier, franséischen Entdecker a Kolonisator.
* 11. November: Martin Bucer, elsässeschen Theolog a Reformator.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
Hostage (Film)

**Hostage** ass en Action/Thriller Film vum Florent Emilio Siri aus dem Joer 2005. E baséiert um Bestsellerroman mam selwechten Numm vum Robert Crais.

## Ëm wat geet et am Film?

Den Jeff Talley ass am LAPD zoustänneg fir d'Verhandlunge bei Geiselnamen. Wéi dat eng Kéier schif leeft an eng Mamm an hiert Kand dobäi ëmkommen, decidéiert den Talley fir mat senger Famill Los Angeles ze verloossen a méi eng roueg Plaz als Polizeichef vun der Stad Bristo Camino am Ventura County unzehuelen.

Enges Dages briechen dräi jugendlech Krimineller bei enger räicher Famill an, fir där hiren Auto ze klauen. Well awer de klenge Bouf vun der Famill d'Police alarméiere konnt, geréit dat Ganzt zum Geiseldrama. Den Talley kënnt op d'Plaz, mä well en ni méi mat sou enger Situatioun konfrontéiert wollt ginn, gëtt en de Kommando vun der Operatioun un de Sheriff vu Ventura County of. Wat hien do nach net wësse konnt, dat ass datt d'Haus dem Walter Smith gehéiert, engem korrupte Kontabel dee fir eng kriminell Organisatioun d'Konte gefouert huet an déi grad deen Dag verschlësselt op DVD gebrannt huet. D'Verbriechersyndikat wëll op alle Fall evitéieren, datt dat un d'Liicht kënnt an hëlt ouni ze zécken dem Talley seng Famill als Geiselen, fir datt den Talley hinne soll hëllefen, déi DVD erëm aus deem belagerten Haus erauszekréien.

Den Talley geet also erëm zeréck op d'Plaz, déi Kéier am Hannerkapp, datt et direkt ëm zwou Geiselname geet an datt hien ënner Ëmstänn dem Smith seng Famill misst affere fir seng eegen ze retten. Dozou kënnt nach, datt zwéi vun de jugendleche Geiselnehmer zwar nëmme kleng Autosdéif sinn, mä deen drëtten an hirer Clique en neien ass, dee sech als kal agéierende Psychopath erausstellt.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit zum Film 
* Hostage op der IMDb
Garden State

**Garden State** ass e Film vum Zach Braff aus dem Joer 2004. De Filmtitel ass eng Uspillung op d'geographesch Plaz wou de Film sech haaptsächlech ofspillt, nämlech den US-Bundesstaat New Jersey deen och nach *Garden State* genannt gëtt. De Film war an der offizieller Selektioun vum Sundance Film Festival.

## Ëm wat geet et am Film?

De Film dréint sech ëm den Haaptpersonnage Andrew Largeman (Braff), e Mëttzwanzeger dee sech als Schauspiller versicht, an zanter senger Kandheet ënner staarke Medikamenter steet, déi hien emotionell daf gemaach hunn. Hie kënnt zeréck a seng Heemechtsstad iergendwou am New Jersey well seng handikapéiert Mamm gestuerwen ass.

Hie begéint al Kolleegen nees erëm, déi hien zanter dem Lycée net méi gesinn huet, a verbréngt virun allem vill Zäit mam Mark (Sarsgaard), dee mëttlerweil Doudegriewer ass, nach doheem wunnt a keng Drogen ausléisst. Den Andrew léiert ausserdeem d'Sam (Portman) kennen, wat Epileptikerin ass, an en Drang zum Léien huet.

Den Andrew huet seng Medikamenter net matgeholl, a sou ass de Film net nëmmen eng Rees an d'Heemecht, mä och zu sech selwer.

## Gielercher

* Grammy fir de Soundtrack.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit
* Zach Braff's Garden State Blog
* ''Garden State'' op der IMDb
* Teaser Trailer
The Cure

**The Cure** ass eng englesch Band, dei am Gothic Rock an Dark Wave unzesidelen ass, och wann een deelweis poppeg Elementer an hirer Musek fënnt. D'Band gouf 1976 vum Robert Smith (Gesang a Gittar), Laurence "Lol" Tolhurst (Batterie) a Michael Dempsey (Bass) zu Crawley (Sussex) a Südengland gegrënnt an huet bis 1978 ënner dem Numm Easy Cure existéiert.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
Roger Gerson

De **Roger Gerson**, gebuer den 11. Juni 1913 zu Dikrech, a gestuerwen de 17. Dezember 1966 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Moler.

No der Handwierkerschoul um Lampertsbierg ass hien nach op d*'École des arts décoratifs* zu Stroossbuerg an op d*Académie royale des beaux-arts de Bruxelles* gaangen. Hien huet och nach Konscht zu Wien studéiert.

Vill vu senge Biller stelle Landschaften am Éislek duer. De Maurice Cosyn konnt hien als jonke Kënschtler fir eng "*brillante collaboration*" gewannen, der Illustratioun vu sengem Touristeguide iwwer Klierf, an dem follgend Zeechnungen a Biller vum Gerson ze fanne sinn: Schlass Klierf, Schlass Wëlwerwolz, Louspäicher un der Klierf, Benediktinerabtei Klierf, Schibbreg an d'Kierche vun Holler, Housen, Munzen a Wäicherdang.

De Roger Gerson war e fräischaffende Kënschtler. Hien hat vill Ausstellungen zu Lëtzebuerg an och am Ausland.

Kuerz virun enger Ausstellung zu Péiteng mat sengen neiste Wierker ass de Roger Gerson un engem Häerzschlag a sengem Atelier an der Neipuertsgaass an der Stad Lëtzebuerg am Alter vun 53 Joer gestuerwen.

Senger Biller sinn an de Konschtsammlunge vun der Stad Lëtzebuerg a vun der Stad Dikrech ze fannen. Eng ganz Rei Biller vum Roger Gerson sinn a Privatkollektiounen.

## Literatur
* Cosyn, Maurice, 1934. Clervaux: Hosingen, Kautenbach, Trois-Vierges, Heinerscheid. Préf. de Pierre Prüm ill. de Roger Gerson. Clervaux: Syndicat d'initiative, impr. en Belgique. 82 p.
* Eischen, Linda, 2006. Roger Gerson. Artworks Collection, Éditions Schortgen, Esch-Uelzecht. ISBN 2-87953-019-9.
* Jacoby, Lex, 2000. Wandern mit Cosyn & Co.... vor einem Menschenalter. In: Nos Cahiers. n° 2/3. 2000. pp.&nbsp;13–26.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
## Um Spaweck
* ''Immuable Oesling'', Josée Hansen, Bespriechung vun der Linda Eischen hirem Buch *Roger Gerson*; d'Lëtzebuerger Land, 25. August 2006, archivéiert
Stella Zázvorková

D**'Stella Zázvorková**, gebuer de 14. Abrëll 1922 zu Prag, an do gestuerwen de 17. Mee 2005, war eng tschechesch Schauspillerin.

## Hiert Liewen
D'Stella Zázvorková ass duerch d'Theaterschoul gaange vum Emil František Burian (1904-1959), dem groussen tschechesche Film- an Theateravantgardist an der Tëschekrichszäit. Nom Zweete Weltkrich huet si an Honnerte vun tschechesche Filmer a besonnesch Tëlee-Serië matgespillt. Hir bekanntst Roll war déi vun der "Maminka" am Jan Svěrák sengem Film ''Kolya'' vun 1996.

## Um Spaweck
* Stella Zázvorková- Filmlëscht am TSFSI
* Artikel aus der Novinky (op Tschechesch) an eng hallef Dose Fotoen
* Filmographie (op Tschechesch)
Staatsrot

E **Staatsrot** ass eng politesch an/oder administratif Institutioun. Fir déi verschidde Länner kuckt:
* Staatsrot (Belsch)
* Staatsrot (DDR)
* Staatsrot (Lëtzebuerg)
* ...
Tango

D'Wuert **Tango** bezeechent:

* e latäinamerikaneschen Danz: Tango (Danz).
* eng latäinamerikanesch Musekrichtung: Tango (Musek).
* eng Schacherëffnung: Tango (Schach).
* eng lëtzebuergesch Telekommunikatiouns-Entreprise: Tango (Entreprise)

Vun 2002 bis 2007 gouf et zu Lëtzebuerg den Televisiounsprogramm T.TV (virdrun Tango TV genannt).
Tango (Danz)

Den **Tango** ass en Danz, deem seng Wuerzelen an Argentinie leien. Den Tango baséiert um <sup>2</sup>/<sub>4</sub>-Takt.

Well et awer verschidden Ausprägunge vum Tango gëtt, ginn déi ursprénglechst, latäinamerikanesch Forme vum Danz zur Ënnerscheedung meeschtens Argentineschen Tango (Showdanz) genannt an déi aner einfach mat Tango (Gesellschaftsdanz) bezeechent.


File:Camanita Tango 06 (3395529946).jpg
File:Tango_in_Plaza_Dorrego.jpg



## Kuckt och
* Tango (Musek)

## Um Spaweck

* eng.tango.info
*Pasiontango
* www.tangofestivals.net
Klengkazen

D**'Klengkazen** (Felinae) sinn eng Ënnerfamill aus der Famill vun de Kazen (Felidae) an der Uerdnung vun de Raubdéieren (Carnivora).

Déi aner zwou Ënnerfamillje sinn: d'Grousskazen (Pantherinae) an d'Acinoychinae.

## Um Spaweck
Kazendéieren

D**'Kazendéieren** (*Feloidea*) sinn eng Iwwerfamill aus der Uerdnung vun de Raubdéieren.

## Systematik
* Iwwerfamill Kazendéieren (Feloidea)
** Famill Kazen (Felidae)
** Famill Mangusten (Herpestidae)
** Famill Hyänen (Hyanidae)
** Famill Schläichkazen (Viverridae)

## Um Spaweck
Maschinnebau

De **Maschinnebau** befaasst sech mat dem Entworf an der Hierstellung vun alle méiglechen Zorte Maschinnen. Op Basis vun eenzelen einfachen Elementer ginn dobäi Anlage vu gréisster Komplexitéit wéi Produktiounsstroossen a ganz Fabrécken entwéckelt, gebaut a bedriwwen.

Maschinnebau ass duerch seng Kombinatioun vu Grondlagefuerschung an Entwécklung vu Produktiounsmethoden, en typescht Fach vun der Technik. E setzt physikalesch Gesetzméissegkeeten, besonnesch aus den Deelgebidder Mechanik an Thermodynamik, fir d'Konstruktioun an d'Simulatioun vun techneschen Anlagen an.

Well d'Automatiséierung ëmmer méi zouhëlt, ginn technesch Anlagen hautdesdaags mat enger komplexer Mooss- a Steierungs- respektiv Reegelungstechnik ausstafféiert.

D'Konstruktiounsléier beschäftegt sech mat den Ziler a Methoden, déi e Maschinnebau-Ingenieur bei der Konstruktioun vun techneschen Anlage respektéiere muss. Mëttlerweil ginn déi technesch Anlage mat Hëllef vu CAD-Programmer um Computer entworf. Sou kann een CAD-Dateie kreeéieren, déi duerno an enger Simulatioun getest a schliisslech vun enger CNC-Maschinn realiséiert ginn.

Deelgebidder vum Maschinnebau sinn:
* Automatiséierungstechnik (*cf. [[Robotertechnik]]*)
* Beweegungstechnik an
* Antriebstechnik
* Energietechnik (*cf. [[Energie]]*)
* Gefierbau
* Fligerbau
* Schëffbau
* Konstruktiounstechnik
* Plastiktechnik
* Maschinnendynamik
* Materialflosstechnik
** Fërdertechnik
** Lagertechnik
* Mechatronik
* Medezintechnik
* Motorentechnik (*cf. [[Motor]] a [[Verbrennungsmotor]]*)
* Produktiounstechnik
* Textiltechnik respektiv Textilmaschinnebau
* Verpakungstechnik
* Verkéierstechnik
* Methodentechnik a Prozesstechnik
* Entwécklung a Bau vu Wäermt- a Waasserkraaftmaschinnen.
* Wierkstofftechnik

## Um Spaweck
Fernsteinsee

De **Fernsteinsee** ass e klenge Séi an Éisträich beim Fernpass, net wäit ewech vun der Gemeng Nassereith am Tiroul. E läit op enger Héicht vun 934 Meter. De Séi ass 550 m laang a maximal 540 m breet. Seng maximal Déift ass 17 Meter. En huet eng Gesamtfläch vun 182.222 m². An der Mëtt vum Séi ass eng kleng Hallefinsel déi 41.398 m² grouss ass.

## Um Spaweck
Film

De **Film** ass eng Konschtform, déi hiren Ausdrock an der Produktioun vu beweegte Biller fënnt. An der Reegel ginn d'Biller mat engem Projekter op eng Leinwand geworf oder op engem Bildschierm gemaach, vu wou aus de Betruechter se erfaasst.

Déi vun der Filmkonscht geschaf Biller sinn ni real beweegt. Et ass éischter sou datt d'Illusioun vun enger Beweegung doduerch entsteet, datt Eenzelbiller (Frames) a séierer Offolleg gewise ginn. Ënnerscheeder an de Biller gi wéinst der Nobildwierkung op der Netzhaut vum mënschlechen A vun enger Vitess vun ongeféier 12 Biller pro Sekonn als Beweegung erfaasst.

## Wiese vun der Filmkonscht

D'Filmkonscht erfuerdert en Zesummewierke vu verschiddene kënschtleresche Fäegkeeten, ënner anerem an de Beräicher Dramaturgie, Fotografie (Liichtdesign, Astellungsgréissten) an Tounkonscht. E Filmregisseur leet de Filmprojet, bal d'selwecht wéi en Theaterregisseur.

## Geschicht

D'Technik vum Film baut u sech op d'Fotografie op. Alles ass ugaange mat der Entdeckung vum *Stroboskopeffet*, also dem Fait, datt Eenzelbiller am mënschleche Gehier zu enger Beweegung verschmëlzen, wa se séier genuch ofgespillt ginn.

Den Thomas Edison krut 1891 e Patent fir säi Kinetoskop, mat deem awer just eng Persoun gläichzäiteg e Film kucke konnt. D'Bridder Auguste a Louis Lumière waren déi éischt déi et fäerdeg bruecht hunn, mat dem *Cinématographe Lumière* déi beweegte Biller op eng Leinwand ze projezéieren. Den 28. Dezember 1895 weise se mat hirem Apparat am Salon vum Grand Café zu Paräis deen éischte kommerzielle Film géint Entrée.

1909 gëtt zu Paräis de 35-mm-Film mat der Edisonperforatioun norméiert.

Ufanks konnte Filmer just a Kinoe gewise ginn. An der spéider éischter Hallschent vum 20. Joerhonnert koum du mam *Schlappekino*, also dem Fernsee, déi éischt elektresch/elektronesche Variant vum Film op de Maart. An den 1960er Joren huet d'Filmkonscht erëm e Saz no vir gemaach mat der Aféierung vun der Videotechnik, an an den 1990er Joren nees ee amt der Entwécklung vun der Digitaltechnik an der DVD.

## Kuckt och
* Lëscht vun alle Filmartikelen
* Lëscht vun alle Schauspillerartikelen
* Lëscht vun alle Schauspillerinnenartikelen
* Lëscht vun allen Televisiounsserienartikelen
* Lëscht vun alle Regisseursartikelen
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
Grand Prix

Den Ausdrock **Grand Prix** (fr. fir: *Grousse Präis*) bezeechent eng Kompetitioun mat internationalen Participanten. *Grouss Präisser* gëtt et ë.&nbsp;a.:

* am Motorsport: Formel 1.
* an der Musek als Kuerzform vum *Grand Prix Eurovision de la Chanson*: Eurovision Song Contest.
* am Päerdssport bei Reitturnéieren: Derby.
Paul Ricoeur

De **Paul Ricoeur**, gebuer de 27. Februar 1913 zu Valence, a gestuerwen den 20. Mee 2005 zu Chatenay-Malabry am Departement Hauts-de-Seine, war e chrëschtlech-protestantesche franséische Philosoph.

## Säi Liewen
De Paul Ricoeur war scho ganz fréi Weesekand. Seng Mamm ass sechs Méint no senger Gebuert gestuerwen a säi Papp ass 1915 am Krich leie bliwwen. Sou gouf de Ricoeur fir d'éischt vu senge Grousselteren an duerno vun enger Tatta groussgezunn. Hien huet säi Lycée an e puer Joer Uni zu Rennes gemaach, an ass mat sengem Studium op der Sorbonne weidergefuer.

1935 krut hie seng Agregatioun an en huet sech bestuet. Kuerz virum Zweete Weltkrich gëtt de Ricoeur Member vun der SFIO (Section française de l'Internationale ouvrière) a vu verschiddenen pazifistesche Vereenegungen nodeem hien iwwer de Gabriel Marcel dem Edmund Husserl seng Iddie kennegeléiert hat.

1939 gouf de Ricoeur agezunn. Kuerz drop gouf hie gefaange geholl an huet de ganze Krich an engem Krichgefaangenelager verbruecht.

## Säi Wierk
## Gielercher
* 2004 krut de Paul Ricoeur zesumme mam Jaroslav Pelikan den John W. Kluge-Präis an den Humanwëssenschaften.
*

## Biographien
* Olivier Mongin: *Paul Ricoeur*. Éditions du Seuil, Collection Points: Essais, 1998, 263 S.
* Olivier Abel: *Paul Ricoeur. La Promesse et la règle*, Michalon, Collection: Le bien commun, 1996, 125 S.
* François Dosse: *Paul Ricoeur, le sens d'une vie*, La Découverte: Syros, Collection: La Découverte/Poche, 2001, 800 Säiten.
* Domenico Jervolino: *Paul Ricoeur. Une herméneutique de la condition humaine*, Collection Philo, Paris: Ellipses, 2002, 96 S.
Phytotherapie

D**'Phytotherapie** ass eng unerkannte Wëssenschaft an e vollwäertegen Deel vun der Medezin. Dës Wëssenschaft berout op der Analys vun de Wierkstoffer vun de Planzen an hir Wierkung op de mënschlechen Organismus.

D'Wierkung vu phytotherapeutesche Medikamenter gëtt duerch hir planzlech Zesummesetzung bestëmmt. 
D'Phytotherapie soll als Basisbehandlung mat enger schounender Wierkung Krankheete virbeugen a chronesch Problemer behandelen, mä ass net als Medikament bei akute Krankheeten, wou eng séier Wierkung gebraucht gëtt, geduecht. Si wierkt ouni den Organismus unzegräifen a reegt den Immunsystem un ouni Niewewierkungen.

## Literatur
*Craig, V., 2015. Heilpflanzen auf dem Kirchberg. 71 S. Fonds Kirchberg, Luxembourg. {de} PDF 12 MB
*Craig, V., 2015. Medicinal flora on the Kirchberg. 71 S. Fonds Kirchberg, Luxembourg. {en} PDF 12 MB
*Craig, V., 2015. La flore aux vertus médicinales au Kirchberg. 71 S. Fonds Kirchberg, Luxembourg. {fr} PDF 12 MB

## Kuckt och
* Lëscht vun den Heelplanzen

## Um Spaweck
* De Kraidergaart vu Wanseler
Liewensmëttelzousätz

D**'Liewensmëttelzousätz** gi benotzt fir Defiziter auszegläichen déi déi meescht industriell hiergestallt Liewensmëttel a Bezuch op den Nierstoffgehalt, op de Geschmaach, op d'Ausgesinn an op d'Verfalen hunn.

Zu hinne gehéieren: d'Bannmëttel, d'Konservéierungsstoffer, d'Faarfstoffer, d'Geschmaachverstäerker, d'Zockeraustauschstoffer an d'Additiver.

## Kuckt och
Lëscht vun de Liewensmëttelzousätz
## Um Spaweck
John-W.-Kluge-Präis

Den **John-W.-Kluge-Präis**, benannt no sengem Stëfter, dem John W. Kluge, gëtt verdeelt fir Liewenswierker ze belounen an Disziplinnen, fir déi et keen Nobelpräis gëtt. Dozou ziele Geschicht, Philosophie, Anthropologie, Politikwëssenschaften, Soziologie, Relioun, Konschtkritik an Humanwëssenschaften. De Präis ass op der finanzieller Héicht vun den Nobelpräisser.

De Präis gëtt verdeelt vum John W. Kluge Center vun der Library of Congress.

## Laureaten
* 2003 – Leszek Kołakowski
* 2004 – Jaroslav Pelikan a Paul Ricoeur
* 2006 – John Hope Franklin a Yu Ying-shih
* 2008 – Romila Thapar a Peter Brown
* 2012 – Fernando Henrique Cardoso
* 2015 – Jürgen Habermas an Charles Taylor
* 2018 – Drew Gilpin Faust
* 2020 – Danielle Allen
* 2022 – George Chauncey

## Um Spaweck
* Websäit vum John W. Kluge Center
Panzerkräizer Potemkin

***Bronenossez Potjomkin*** (cyrl: *Броненосец Потёмкин*, ltz. "Panzerkräizer Potemkin") ass e Stommfilm vum Regisseur Sergei Eisenschtein aus dem Joer 1925.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Handlung ass fiktiv, mä baséiert op engem Evenement aus dem Joer 1905, an zwar op der Revolt vun der Equipage géint déi "zaristesch" Offizéier, um russesche Krichsschëff, Knjas Potjomkin Tawritscheski, genannt nom Fürst Grigori Potjomkin,

Den Eisenstein huet an deem Film, deen am Stil vun der kommunistescher Propaganda gehalen ass, seng Theorië vun der Filmmontage getest, mat deenen hien eng méiglechst staark emotional Reaktioun beim Publikum ervirruffe wollt. Säin Experiment war e grousse Succès, souwuel beim Publikum wéi och bei de Filmtheoretiker, déi seng zum Deel nei Iddien approuvéiert hunn.

Déi bekanntst Zeen aus dem Film ass déi vum Massaker op der Trap fir erof an den Hafe vun Odessa: "Zaristesch" Zaldote marschéiere am Takt wéi Maschinnen eng Trap erof déi keen Enn ze hu schéngt, woubäi se onbarmhäerzeg an d'Leit schéissen, déi zesummekomm ware fir de revolutionäre Matrouse vum Panzerschëff Potjomkin hir Sympathie auszedrécken. Nodeem se och eng Mamm erschoss hunn, rullt där hir Kannerkutsch déi freeschlech laang Trap erof. Déi Trapenzeen fënnt een zanterhier an anere Filmer erëm, ënner anerem am Francis Ford Coppola sengem *[[The Godfather]]*, dem Brian De Palma senger Versioun vun *[[The Untouchables]]* an dem Woody Allen sengem Kaméidisfilm *[[Bananas (Film)|Bananas]]*.

## Filmkritik an der Press
De Film gouf an den 1950er Jore vum brittesche Kinosmagazin *Sight and Sound*, als "Beschte Film vun allen Zäiten" gelueft.

## Um Spaweck

* IMDb
Téiteng

**Téiteng** ass eng Uertschaft an der Gemeng Keel.

## Geschicht
E steenzäitlche Site gouf um Hesselsbierg fonnt, fir genee ze sinn am Flouer Mertesbuer op der Plaz "Huffeisen".

Fir déi gallo-réimesch Zäit gëtt et am Géigesaz zu Keel keng grouss Besidelung vum Raum Téiteng. Dat ännert sech wuel eréischt a fränkescher Zäit (no 459), well d'Endung -eng vum Uertschaftsnumm weist op eng al fränkesch Siidlung hin, déi warscheinlech vun der Sippschaft ëm en Tato, Teto, Teti oder Tetinc gegrënnt gouf.

1245 gëtt Téiteng fir d'éischt an engem Akt ernimmt. D'Schreifweis ännert nach stoark mat der Zäit: Cetenges, Tetenges, Thetingen, Tetyngen, Tettange an absënns Tettingen.

Deemools huet Téiteng zesumme mat Keel, Rëmeleng a Morweng zur Herrschaft Zolwer gehéiert, déi fir kuerz Zäit ënnerbrach gouf duerch en Aarm vun den Häre vun Zolwer déi eng eegen Herrschaft Keel gegrënnt hunn, déi awer duerno nees gréisstendeels an der Herrschaft Zolwer opgaangen ass.

D'Téitenger waren an der Feudalzäit all Leifeegener, bis datt an der Habsbuerger Zäit 1782 de Keeser Jousef II. d'Leifeegeschaft ofgeschaaft huet.

Wéi d'Minett am 19. Joerhonnert erëmentdeckt gouf, do koum et och zu Téiteng zu enger Bevëlkerungsexplosioun.

## Bevëlkerungsentwécklung

## Bekannt Téitenger

* Camillo Felgen, Sänger, Schauspiller a Moderator (1920-2005)
* Jeannot Lunkes, Moler a fréiere Schoulmeeschter (1946–)
* Jos Massard, Biolog, Wëssenschaftshistoriker a Lokalpolitiker (1944–)
* Jean-Pierre Nuel, Universitéitsprofesser a Medezinfuerscher (1847-1920)
* Jean Schortgen, éischten Oarbechter deen Chambersdeputéierte gouf (1880-1918)
* Edy Schütz, Vëlossportler (1941-)
* Roger Thull, Vëlossportler (1939-)
* Pierre Wagener, Dragoner an der napoleonescher Arméi (1782-1812)

## Kuckeswäertes
* Kierch Téiteng

## Kuckt och
* Téitenger Schungfabrik
* Gare Téiteng

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Keel
* Syvicol
* TICE
* Offiziell Säit vum Syndicat d'Initiative Kayl - Tétange

## Fir ze liesen
* Gast Hentges a Jeannot Lunkes, *Tetingen: rote Erde, rundes Leder*, 1989
* Keeler Gemeng, *Natur, Kultur und Geschichte in der Gemeinde Kayl*, Imprimerie Heintz, Péiteng, Sept. 2011
Epd Film

**epd Film** ass eng däitsch Filmzäitschrëft, déi zanter 1984 all Mount erauskënnt. Si gëtt publizéiert vum *Evangelischer Pressedienst*

De Virleefer war *epd Kirche und Film*, eng Zäitschrëft, déi sech däitlech méi op Kierchenthemae gestäipt hat.

*epd Film* gëtt op engem seriéise Niveau eng Iwwersiicht vun der Aktualitéit vum internationale Film. Den Ëmfang ass geklomme vu 40 Säiten am schwaarz/wäiss op 60 Säite komplett faarweg.

All Heft besteet aus dräi Deeler:
* D'Kriticken iwwer aktuell Filmer
* Gréisser Iwwerblécksartikelen iwwer Perséinlechkeeten aus der Filmwelt, Filmlänner oder Genren, an ausféierlech Gespréicher mat Regisseuren an anere Filmleit.
* Dem Magazin: Reportagen iwwer Filmfestivalen, Kriticken iwwer DVDen, Filmmusek-CDen a Bicher iwwer Film.

D'Redaktioun vun *epd Film* déi zu Frankfurt am Main hir Büroen huet, besteet aus dräi Redakteren. Verantwortleche Redakter vun 1984 bis 2002 war de Wilhhelm Roth, zanterhier ass et de Rudolf Worschech. Déi meescht Artikele gi vu fräie Mataarbechter geschriwwen.

## Redakteren an Auteuren
* Rudolf Worschech
* Sabine Horst
* Bettina Thienhaus
* Georg Seeßlen
* Jörg Buttgereit
* Frank Arnold
* Hans Schifferle
* Christoph Dompke
* Detlef Kühn
* Stefan Höltgen
* Raimund Gerz
* Manfred Riepe

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
Frauen und Film

**Frauen und Film** ass eng feministesch däitschsproocheg Filmzäitschreft, déi 1974 vun der Regisseurin Helke Sander gegrënnt gouf.

D'Zäitschrëft kënnt zanter 1983 am Verlag Stroemberg / Roter Stern zu Frankfurt am Main eraus.

*Frauen und Film* ass dee wichtegsten däitschsproochege Forum fir feministesch Filmtheorie, a gëtt erausgi vun der Annette Brauerhoch, Gertrud Koch, Renate Lippert an der Heide Schlüpmann.

## Um Spaweck
* Homepage ''Frauen und Film''
* ''Frauen und Film'' beim Stroemfeld Verlag
Kommunikatioun

**Kommunikatioun** (lat.: *communicare* - "matdeelen") ass op der mënschlecher Basis gesinn den Austausch vu Gedanken a Form vu schwätzen, schreiwen oder bildlech duerstellen. Am net-mënschleche Sënn ass et d'Iwwermëttele vun Informatioune mat Hëllef vun Daten oder Signaler.

D'Wuert Kommunikatioun ass eent vun de Wierder vum 20. Joerhonnert.

## Forme vun der Kommunikatioun

## Um Spaweck
Tëschekrichszäit

**Tëschekrichszäit** (heiansdo och **Interbellum**) bezeechent fir gewéinlech d'Zäit tëscht dem Éischten an dem Zweete Weltkrich, also vum 11. November 1918 bis den 1. September 1939 (och alt bis 1940).

An Däitschland gëtt dësen Ausdrock manner gebraucht, well do mam Ënnergank vun der Weimarer Republik an dem Un-d'Muecht-Komme vun den Nationalsozialisten ënner dem Hitler d'Joer 1933 schonn eng däitlech Zäsur war.

## Um Spaweck
Lëscht vun den Heelplanzen

Dës **Lëscht vun den Heelplanzen** ass en Deel vun de .

## A
* Ackerschachtelhalm
* Äerdrausch
* Alfalfa
* Algen
* Anäis
* Ananas
* Andorn
* Apel
* Artichaut

## B
* Baldrian
* Bambus
* Beifouss
* Beienhaarz
* Béierhief
* Bëschäerdbier
* Bettseechesch
* Bierendrauf
* Bierk
* Bockshornsom
* Bouneschuel
* Boldo
* Borretsch
* Brennnessel
* Brennnesselswuerzel

## C
* Cassis
* Chinarindenbam
* Chrysanthellum americanum

## D
* Däiwelskrall
*Dëll
* Drauf

## E
* Echinacea
* Engelswuerz
* Ephedra
* Esche
* Eukalyptus

## F
* Faulbam
* Feldstiefmütterchen
* Fenchel
* Flousom

## G
* Garcinia
* Gehaansbrout
* Geimer
* Gelée royale
* Ginko
* Ginseng
* Glucomannan
* Grénge Kaffi
* Gréngen Téi
* Guarana
* Gugulon

## H
* Haartnol
* Happ
* Heidekraut
*Hielenner
* Huewer

## I
* Immergrün

## K
* Kalifornesche Mohn
* Kamill
* Kanadesch Beruffskraut
* Karaya
* Kava-Kava
* Kazeschwanz
* Kieferknosp
* Kiischtestill
* Kinnekskäerz
* Klatschmohn
* Klett
* Knuewelek
* Kolanoss
* Kuel
* Kürbiskär
* Kurkuma

## L
* Lärch
* Lavendel
* Léngesom
* Lindensplint
* Lithotham

## M
* Mädesüss
* Magisstack
* Malve
* Mariendistel
*Mauséiercher
* Meliss
*Menthe
* Mëstel
* Molbier
* Molbierblat
* Mutterkraut
* Muert

## N
* Nuechtkäerz

## O
* Olivebamblat
* Orthosiphon

## P
* Pampelmuss
* Papaya
* Paprika
* Passiounsblumm
* Peffermënz
*Péiterséileg
* Pissblumm
* Portulak

## Q
* Quecke

## R
* Romarin
* Rosskäscht
* Rout Rief
* Rubbarb

## S
* Salbei
* Sarsaparille
* Schlësselblumm
* Schwaarz Réidchen
* Sëlwerweed
* Sennesblieder
* Sibiresche Ginseng
* Soja
* Spirulina
* Steenklei

## T
* Taubnessel
* Thymian
* Tomat

## U

## V
* Virginesch Zaubernoss

## W
* Waasserhanf
* Wantergréng
* Wegerich
* Weissdorn
* Wäissen Andorn
* Wäissen Toun
* Weess
* Wermut

## X

## Y

## Z
* Zypress