open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Katabatesche Wand

De **katabatesche Wand** (Griichesch: *katabatikos* – eroffléissend) ass e Fallwand wéi z.&nbsp;B. :
* de Bora op der Adriaküst,
* de Mistral am Rhone-Dall,
* de Reshabar am Süde vum Kaukasus,
* de Williwaw bei den Aleuten,
* den Elvegust vun den norwegesche Fjorden an
* de Piteraq a Grönland.
De Gletscherwand ass och e katabatesche Wand.

E katabatesche Wand entsteet an der Reegel als Folleg vun enger stabiler Atmosphäreschichtung (potentiell Lofttemperatur hëlt mat der Héicht zou) ënner der Awierkung vun der Gravitatioun (vertikal ofwäerts geriicht Kraaft) an engem Drockausgläich mat waarmer Loft (horizontal auswäerts geriicht Kraaft).

Iwwer der Äisfläch vun engem Héichplateau, engem Bierg oder engem Gletscher killt d'Loft of, sou datt hir Dicht zuhëlt. Als Drockausgläichsstréimung mat der waarmer Ëmgéigend entsteet de kale katabatesche Fallwand. De Katabatesche Wand spillt eng wiesentlech Roll bei der Bildung vun antarkteschem Mieräis an domat der Genesis vun antarkteschem Buedemwaasser souwéi bei der Genesis vu küstennoen Polynjaen (Lächer am Mieräis). Dee Phenomeen ass virun de grousse Schelfäisfelder am Ross-Mier an am Weddell-Mier besonnesch opfälleg.

De Fallwand vun der Antarktis ass dee weltwäit stäerksten a ka Vitesse vu bis zu 320&nbsp;km/h erreechen.

De Fön ass kee katabatesche Wand, well de Fön e waarme Wand ass. Säin Undriff kënnt net direkt aus der Gravitatioun.

## Um Spaweck

* Günther Heinemann, Thomas Ernsdorf, Clemens Drüe (2011): ''Investigation of Katabatic winds and Polynyas during Summer - IKAPOS: Field phase report.'' Reports on Polar and Marine Research, 633.
Jean Dubuffet

De **Jean Philippe Arthur Dubuffet**, gebuer den 31. Juli 1901 zu Le Havre, a gestuerwen den 12. Mee 1985 zu Paräis, war e franséische Moler, Sculpteur, Collage-, Assemblage- an Aktiounskënschtler.

Hie war en Haaptrepresentant vum Art brut an zielt zu de prominentste Vertrieder vun der franséischer Konscht an de Joerzéngten nom Zweete Weltkrich.

Hien huet sech fir eng antiintellektuell, antiakadeemesch Konscht agesat, déi vum Bildvocabulaire vu Kanner oder Geeschteskranken inspiréiert ass a "graff" (*brut*) wéi se ass, ëmgesat gëtt.

Hien huet mat villen Zorte vun Ënnerlagen experimentéiert, Mëschtechniken, Assemblagen, Lithographien, Skulpturen, asw. Ausserdeem huet hie komponéiert an och geschriwwen. Zu Liefzäiten huet hie Kollektioune vu sengem Wierk dem Musée des arts décoratifs zu Paräis an dem Stedelijk Museum zu Amsterdam geschenkt. D'Fondation Dubuffet huet zu Paräis an zu Périgny-sur-Yerres Muséeë mat weidere Wierker vun him ageriicht.

Säi Graf ass um Kierfecht vun Tubersent.
## Ausstellungen
* 1944/45 Galerie René Drouin, Paräis
* 1947 Pierre Matisse Galerie, New York
* 1954 Retrospektive Cercle Volney, Paris
* 1957 Retrospektive Schloss Morsbroich, Leverkusen
* 1964 "L´Hourloupe" Palazzo Grassi, Venedeg
* 1973 Retrospektive Guggenheim Museum, New York
* 1980 Retrospektiven Akademie der Künste, Berlin
* 1980 Museum Moderner Kunst, Wien
* 1980 Joseph-Haubrich Kunsthalle, Köln
* 1981 "Ausstellung fir säin 80. Gebuertsdag", Solomon R. Guggenheim Museum, New York
* 1985 Retrospektiv, Fondation Beyeler, Basel
* 1998 Galerie Karsten Greve, Köln
* 2009 Kunsthalle der Hypo-Kulturstiftung, München
* 2009 Galerie Beyeler, Basel

## Bréiwer a soss Schrëften
* *Prospectus et tous écrits suivants,* Tome I, II, Paris 1967; Tome III, IV, Paris 1995, Gallimard.

## Wierkkatalogen
* *Catalogue des travaux de Jean Dubuffet* Fascicule I-XXXVIII, Paris 1965-1991.
* *L'Œuvre gravé et les livres illustrés par Jean Dubuffet. Catalogue raisonné*, Sophie Webel, Paris 1991.
## Um Spaweck

* Fondation Dubuffet, Paris
Maximilian II. (HRR)

De **Maximilian II.**, gebuer den 31. Juli 1527 zu Wien a gestuerwen den 12. Oktober 1576 zu Regensburg, war vu 1562 u Kinnek vu Béimen a Kinnek vun Däitschland, vu 1563 u Kinnek vun Ungarn a Kroatien, a vum 25. Juli 1564 un, als Nofollger vu sengem verstuerwene Papp Ferdinand&nbsp;I., Keeser vum Hellege Réimesche Räich.

Hie gouf den 13.&nbsp;September 1548 zu Valladolid mat senger Cousine Maria vu Spuenien, der Duechter vu sengem Monni Karel V., bestuet.

Aussepolitesch huet wärend senger Herrschaft de Krich géint d'Osmanescht Räich eng wichteg Roll gespillt. Et ass senger Arméi awer net gelongen, Territoiren am haitegen Ungarn a Rumänien zeréck z'erueweren.

Innepolitesch, fir net ze soe bannent der Famill, war et de Sträit tëscht der spuenescher an der éisträichescher Branche vun den Habsburger, deen neien Opdriff krut, wéi d'Hollänner sech rebelléiert hunn.

Wéi e gestuerwen ass, gouf säi Jong Rudolf säin Nofollger. Dëse war scho 1571 zum Regent an Éisträich, 1572 zum Kinnek vun Ungarn a 1575 zum Kinnek vu Béimen ernannt ginn.

De Maximilian ass an der Veitskathedral zu Prag begruewe ginn.

## Literatur
* Viktor Bibl: *Maximilian II. der rätselhafte Kaiser – ein Zeitbild*. Hellerau bei Dresden, 1929.
* Grete Mecenseffy: *Maximilian II. in neuer Sicht* in: *Jahrbuch der Gesellschaft für die Geschichte des Protestantismus in Österreich* 92 (1976), S.&nbsp;42–53.
* Friedrich Edelmayer (Hrsg.): *Kaiser Maximilian II. Kultur und Politik im 16. Jahrhundert*. Oldenbourg, München 1992, ISBN 3-486-55932-X.
* Andreas Edel: *Der Kaiser und Kurpfalz. Eine Studie zu den Grundelementen politischen Handelns bei Maximilian II. (1564–1576)*. Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1997, ISBN 3-525-36051-7.
* Paula Sutter Fichtner: *Emperor Maximilian II.* Yale Univ. Press, New Haven, Conn. u.a. 2001, ISBN 0-300-08527-3.

## Um Spaweck
Fossa (Astrogeologie)

**Fossa** (Plural *Fossae*, aus laténgesch *fossa* oder "Gruef", "Rill") nennt een an der Astrogeologie eng laang, schmuel a flaach Verdéiwung op engem Planéit oder Mound.

Fossa ass eigentlech keen eegestännege geologesche Begrëff, gëtt awer als Numm fir bestëmmt Formatioune benotzt, wéi z.&nbsp;B. fir d*'[[Cerberus Fossae]]* um Planéit Mars.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Fossae um Mars
* Fossae op der Venus
* Fossae op Enceladus
* Fossae op Ganymed
NGC 2298

Den **NGC 2298** ass e Kugelstärekoup am Stärebild Puppis an huet eng Wénkelgréisst vu 6,8' an eng visuell Magnitude vun 9,35&nbsp;mag. De Kärradius ass 16,3", d'Flächenhellegkeet ass 18,7&nbsp;mag/arcsec2.De Stärekoup gouf den 8. Mee 1826 vum James Dunlop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 2010

Den **NGC 2010** ass en oppene Stärekoup an der grousser magellanescher Wollek am Stärebild Mensa.Den Astronom John Herschel huet de Stärekoup den 12. November 1836 entdeckt.

## Kuckt och
Sophie de Ségur

D'Gräfin **Sophie de Ségur**, gebuer den 1. August 1799 zu St. Petersburg, a gestuerwen den 9. Februar 1874 zu Paräis, mam Meederchersnumm **Sofia Fjodorowna Rostoptschina** (Софья Фёдоровна Ростопчина), war eng franséisch Schrëftstellerin.

Si war d'Duechter vum russesche Generol a Minister Fjodor Wassiljewitsch Rostoptschin. 1817 ass si mat hirer Famill a Frankräich geplënnert, wou se 1819 de Comte Eugène de Ségur bestuet huet.

1856 huet si ugefaangen, Romaner ze publizéieren. Si ass virun allem bekannt fir hir Kannerbicher *Mémoires d'un âne*, *Nouveaux Contes de fées*, a *Les Malheurs de Sophie*.

## Komplett Wierk
* Œuvre Romanesque de la Comtesse de Ségur, née Rostopchine, complet en 20 volumes. Avec illustrations. Genève, Édito Service - Jean-Jacques Pauvert, o.J.. Reproduction de l'édition de la Bibliothèque rose illustrée du XIXe siècle.

## Um Spaweck
Frédéric-Auguste Bartholdi

De **Frédéric-Auguste Bartholdi**, gebuer den 2. August 1834 zu Colmar, a gestuerwen de 4. Oktober 1904 zu Paräis, war e franséische Sculpteur. Säi bekanntst Wierk ass d'Fräiheetsstatu op der Liberty Island, New Jersey, virun New York.

Aner bekannt Wierker sinn de *[[Lion de Belfort]]* zu Belfort an eng Statu vum Vercingetorix zu Clermont-Ferrand.

D'Iddi vun der Fräiheetsstatu goung zeréck op de Politiker Édouard René Lefebvre de Laboulaye, dee mat sengem Veräin dofir militéiert huet, de Vereenegte Staate fir den 100. Anniversaire vun hirer Onofhängegkeet eng kolossal Statu ze schenken. De Bartholdi huet alles gemaach fir dat ëmzesetzen. Den Ingenieur Maurice Koechlin huet d'Drokonstruktioun fir d'Monument entworf; déi eleng 127 Tonne weit.

Am Summer 1884 waren déi 300 eenzel Kofferplacken, aus deenen d'Monument zesummegesat war, fäerdeg an et konnt zerluecht an an 200 Këschte verpaakt an Amerika geschéckt ginn, wou et op Liberty Island opgeriicht an den 28. Oktober 1886 ageweit gouf. Am Ufank housch et nach *Barholdi Statu*. Et gëtt zu Paräis (ë.&nbsp;a. am Jardin du Luxembourg an op der Île des Cygnes), zu Colmar an zu Los Angeles méi kleng Modeller, respektiv Kopië vun der Statu.

## Galerie vu verschiddene vu senge Wierker

Freiheitsstatue NYC full.jpg|Fräiheetsstatu virun New York
Martin Schongauer.JPG|Statu vum Martin Schongauer zu Colmar
VercingetorixDenkmalBartholdi.jpg|Vercingetorix-Monument zu Clermont-Ferrand
Strassburger Denkmal.jpg|Stroossbuerger Monument, Basel
Schwendibrunnen.jpg|Schwendi-Buer, Colmar
Löwe von Belfort2.jpg|De Léiw vu Belfort
Bartholdi Fontaine des Terreaux Lyon original.jpg|De Bartholdi-Buer, Lyon
Bartholdi Fountain - Washington, D.C..jpg|Bartholdi Fountain Washington D.C.


## Um Spaweck

* De Bartholdi-Musée zu Colmar
NGC 1433

Den **NGC 1433** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Horologium. Den NGC&nbsp;1433 huet eng Hellegkeet vu +9,8&nbsp;mag an eng Wénkelgréisst vu 6,5'&nbsp;×&nbsp;5,9' Bouminutten. D'Galaxie gouf den 28. September 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.
 
## Kuckt och

## Um Spaweck
* SEDS
Potsdamer Ofkommes

D**'Potsdamer Ofkommes** ass en Ofkommes tëscht den Alliéierten am Zweete Weltkrich, dem Vereenegte Kinnekräich, de Vereenegte Staaten an der Sowjetunioun, an deem ë.&nbsp;a. déi militäresch Besatzung an den Nees-Opbau vun Däitschland, no senger Néierlag am Zweete Weltkrich festgehale gouf, sou wéi ë.&nbsp;a. och d'Demilitariséierung vun Däitschland, d'Decisioun, datt et Dedommagementer bezuele misst, an d'Viru-Geriicht-Brénge vu Krichsverbriecher festgehale gouf.

Et war d'Resultat vun der *Dräi-Muechte-Konferenz*, déi vum 17. Juli bis den 2. August 1945 zu Potsdam am Schlass Cecilienhof ofgehale gouf (Potsdamer Konferenz). Dës Konferenz louch an der Suite vun deene vun Teheran, Casablanca a Jalta, wou déi Alliéiert ënnereneen ausgemaach hunn, wéi et mat Europa, an absënns Däitschland, souwéi de Länner ronderëm, sollt viru goen, wann de Krich bis eriwwer wier.

Festgehale gouf an dësem Ofkommes (dat keen internationalen Traité ass) notamment:
*Wat fir Infrastrukture vun den Alliéierte geschaf solle ginn (notamment den Alliéierte Kontrollrot), fir dat besat Däitschland zesummen ze verwalten; datt Däitschland deemno a Besatzungszonen opgedeelt sollt ginn; 
* datt Däitschland soll als Ganzt behandelt ginn, an datt et demokratiséiert, demilitariséiert an entnazifizéiert soll ginn;
* datt d'Schwéierindustrie an Däitschland (déi fir Krichsvirbereedunge kéint benotzt ginn) zeréckgebaut soll ginn, an d'Liichtindustrie an d'Landwirtschaft ausgebaut soll ginn; 
*datt Däitschland misst Dedommagementer/Reparatioune bezuelen, wat ë.&nbsp;a. bedeit, datt 10 % vun der Schwéierindustrie-Infrastruktur an d'Sowjetunioun transferéiert sollt ginn; 
* datt déi däitsch Marinn ofgeschaf soll ginn an d'Schëffer an d'U-Booter versenkt oder tëscht den Alliéierten opgedeelt sollte ginn;
* datt d'Stad Königsberg (haut Oblast Kaliningrad) un d'Sowjetunioun sollt goen; 
* datt an engem zukünftege Friddenstraité d'West-Grenz vu Pole laanscht d'Oder-Neisse-Linn goe sollt;
* datt en Tribunal sollt opgeriicht ginn, fir d'Krichsverbriecher ze jugéieren (*kuckt: [[Nürnberger Prozesser|Nürnberger Krichsverbriecherprozesser]]*);
* datt déi däitsch Bevëlkerung déi baussent Däitschland ass, sollt an Däitschland bruecht ginn (wat de facto drop erausgelaf ass, datt se vun do, wou se gewunnt hunn, verdriwwe gi sinn);
Ausserdeem goufe Mesurë festgehalen, wéi an den aneren europäeschen Territoiren ze verfuere wier, absënns an de Länner, déi zu den Achsemuechte gehéiert hunn, sou wéi an de Kolonië vun Däitschland a vun deene Länner.

## Um Spaweck
*Agreements of the Berlin (Potsdam) Conference
Gliese 86 b

De **Gliese 86 b** och **Gliese 86 Ab** (fir hie besser vum Duebelstärpartner Gliese 86 B, dem Primärstär Gliese 86 A z'ënnerscheeden) oder kuerz och **Gl 86 Ab** ass en Exoplanéit op enger Distanz vu 35 Liichtjoer vun eisem Sonnesystem a steet am Stärebild vum Eridanus.

De Planéit gouf ëm de K-Zwergstär Gliese 86 A am November 1998 vun engem franséische Fuerscherteam am ESO entdeckt. Hie kreest ganz no ëm säi Mammestär a mécht säi Krees ëm de Stär a 15 Deeg, 18 Stonnen a 15 Minutten.

astrometresch Ënnersich vum Hipparcos-Satellit hu festgestallt, datt de Planéit eng Inklinatioun vun 164° huet. Seng Mass huet méi wéi 15 Jupitermassen, wat hien zu engem Brongen Zwerg gemaach hätt.

Weider Analysen hu gewisen, datt d'Miessdate vum Hipparcos net genee genuch ware fir zouverlässeg astrometresch Donnéeën ze kréien. D'Miessresultater vun de Radialvitesse vum Gliese 86 A weisen e linearen Trend, wann een den Afloss vum Planéit Gl 86 Ab ausrechent, een Indiz fir eng physesch Kopplung mat semgem Begleeder, dem Wäissen Zwerg Gliese 86 B.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten
Geneviève Soria

D**'Geneviève Soria** oder *Geneviève Sorya*, gebuer den 23. Juni 1912 zu Paräis, an och do gestuerwen den 23. Mäerz 2008, war eng franséisch Schauspillerin.

Si ass d'Mamm vun der Schauspillerin Anouk Aimée.

## Filmographie
* 1936: *Les jumeaux de Brighton* vum Claude Heymann mam Raimu a Michel Simon
* 1937: *Le puritain* vum Jeff Musso mam Pierre Fresnay a Jean-Louis Barrault 
* 1937: *L'homme du jour* vum Julien Duvivier mam Maurice Chevalier an Elvire Popesco
* 1938: *La maison du Maltais* vum Pierre Chenal mam Viviane Romance a Louis Jouvet
* 1938: *[[La fin du jour]]* vum Julien Duvivier mam Victor Francen a Michel Simon
* 1939: *Sur le plancher des vaches* vum Pierre-Jean Ducis mam Noël-Noël 
* 1940: *Une idée à l'eau* vum Jean-Paul Le Chanois mam Andrex 
* 1982: *Qu'est-ce qui fait courir David ?* vum Élie Chouraqui mam Charles Aznavour an Nicole Garcia

## Um Spaweck
Thyes-Haus zu Lëntgen

D**'Thyes-Haus zu [[Lëntgen]]** war en Eefamilljenhaus aus der éischter Hallschent vum 19. Joerhonnert. Et stoung op der Nr. 34 an der Haaptstrooss (*rue principale*).

Am Haus hat de Félix Thyes (1830-1855), deen éischte lëtzebuergesche Schrëftsteller deen op Franséisch geschriwwen huet, gewunnt.

Wéinst dem historeschen an och dem architektonesche Wäert vum Haus, dat net klasséiert war, gouf et Enn Juni-Ufank Juli 2014 eng Poleemik, wéi bekannt gouf datt et sollt ofgerappt gi fir op der Plaz eng Residenz mat Appartementer opzeriichten.

D'Protester, ënner anerem vum Frank Wilhelm, Spezialist vun der lëtzebuergescher Literatur a franséischer Sprooch, an och vun de Nokomme vun der Famill Thyes, hunn näischt gehollef: d'Haus gouf Mëtt Juli 2014 ofgerappt.

De Promoteur vun der Residenz huet sech bereet erkläert, eng Plack zur Erënnerung un de Félix Thyes op der Fassad vum Neibau unzebréngen.

## D'Haus
D'Thyes-Haus war ëm 1820-1830 am hollännesche Stil, engem neoklassistesche Stil, gebaut ginn, vun deem et nëmme méi wéineg aner Beispiller zu Lëtzebuerg ginn, sou virun allem d'Stadhaus um Knuedler, d'Walfer Schlass, an d'Schoulen zu Walfer, Schieren a Miedernach.

Déi original hëlzen Dier op der viischter Fassad vum Haus war bis zum Ofrappen erhale bliwwen. Iwwer der Dier selwer waren zwéi Sebastiansfeiler ze gesinn.

## Literatur
* Andonovic, V., 2014. *Steine des Anstoßes. Das Fallbeispiel des Thyes-Hauses in Lintgen verdeutlicht, wie vielschichtig die Problematik des Denkmalschutzes heutzutage ist*. Luxemburger Wort vum 18. Juni, S. 3.
* Andonovic, A., 2014. *Sic transit gloria mundi*. Luxemburger Wort vum 11. Juli 2014, S. 12.
* Mousel, P., 2014. *Gedenktafel für Félix Thyes geplant. Promotor wäre mit Plakette am Standort des Wohnhauses des Schriftstellers einverstanden*. Luxemburger Wort vum 26. Juni 2014, S. 20.
* Thyes, F., 2014. *Zum Haus Thyes in Lintgen*. Luxemburger Wort vum 2. Juli 2014, S. 12. (De Félix Thyes ass en Nokomme vum Schrëftsteller Félix Thyes).
* Wilhelm, F., 2013. *Félix Thyes, Lintgenois d'adoption, et la vallée de Mersch*. nos cahiers 2013 3/4, *Kanton Mersch*, S. 337-364.

## Um Spaweck
La maison sous la mer

** La maison sous la mer** ass e franséische Film aus dem Joer 1946 vum Henri Calef nom Roman mam selwechten Numm vum Paul Vialar.

## Ëm wat geet et am Film?
De Constant verléift sech an d'Flore, dat bis dohi glécklech mat sengem Mann Lucien gelieft huet…

## Um Spaweck
La fleur de l'âge (Film 1947)

**La fleur de l'âge** ass e franséische Film aus dem Joer 1947 vum Marcel Carné, deen net fäerdeg gedréint ginn ass. Vum Film besti just nach d'Fotoen déi bei den Dréiaarbechte gemaach goufen.
L'enfer (Film 1964)

**L'enfer** ass e franséische Film aus dem Joer 1947 vum Henri-Georges Clouzot, deen net fäerdeg gedréint ginn ass. Bei den Dréiaarbechte sinn de Regisseur Henri-Georges Clouzot an den Haaptacteur Serge Reggiani fir länger Zäit krank ginn an et konnt net méi weidergedréint ginn.

30 Joer méi spéit, am Joer 1994, huet de Claude Chabrol nom Dréibuch vum Henri-Georges Clouzot en neie Film mam selwechten Titel *[[L'enfer (Film 1994)|L'enfer]]* gedréint.

2009 ass dunn en Dokumentarfilm mam Titel *[[L'enfer d'Henri-Georges Clouzot]]* vum Serge Bromberg a Ruxandra Medrea erauskomm. Dëse Film behandelt d'Problemer, déi bei den Dréiaarbechten entstane waren, an e baut gläichzäiteg déi vum Clouzot gefilmt Zeenen an de Film an.

## Um Spaweck
Kapell Tandel

D**'Kapell zu Tandel** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Baastenduerf, zum Parverband Veianen, zu der Pastoralregioun Norden, zum Dekanat Veianen an zu der Gemeng Tandel gehéiert.

D'Patréinesch vun der Kierch ass d'helleg Anna, där hiert Fest de 26. Juli gefeiert gëtt.

D'Kapell steet zu Tandel um Enn vun engem Niewewee vun der Veianerstrooss, der . Et ass och e klenge Kierfecht nieft der Kapell ugeluecht.

Den 21. Juni 2017 gouf se als *nationaalt Monument* op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter agedroen.

Zur fréierer Par Baastenduerf gehéiert ausser der Kapell vun Tandel och nach d'Parkierch vu Baastenduerf.

## Geschicht
Uewen um Portal vun der Kapell steet d'Joreszuel 1693. Op engem Steen e Stéck iwwer dem Agank ass d'Joer 1758 uginn.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Tandel
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Veianen
* D'Fënstere vun der Kapell vun Tandel op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Fichier:Kapelle Tandel 01.jpg|D'Kapell aus südlecher Richtung gesinn
Fichier:Kapelle Tandel 02.jpg|Den Agang vun der Kapell op westlecher Säit
L'enfer (Film 1994)

**L'enfer** ass e franséische Film aus dem Joer 1994 vum Claude Chabrol no engem Dréibuch vum Henri-Georges Clouzot. De Film baséiert sech op Dréibuch vum Film *[[L'enfer (Film 1964)|L'enfer]]*, deen am Joer 1964 wéinst der Krankheet vum Clouzot net konnt fäerdeg gedréint ginn.

## Ëm wat geet et am Film?

De Paul an d'Nelly si frësch bestuet. Si hunn en Hotel a Südfrankräich deen awer duerch e grousse Prêt finanzéiert ass. De Paul ass jalous an hie mengt seng Fra géif hie mam Martineau bedréien…
## Um Spaweck
Astropeiler Stockert

Den **Astropeiler Stockert** bei Eschweiler am nordrhäin-westfälesche Krees Euskirchen ass e Radioteleskop um Bierg Stockert an der Äifel.

## Geographesch Lag
Den *Astropeiler Stockert* steet am Äifeldeel Münstereifeler Wald um 433 Meter héije Bierg Stockert –&nbsp;direkt ëstlech vu senger Spëtzt.

Ongeféier 110&nbsp;m ostsüdëstlech vum Astropeiler steet en 10-Meter-Spigel. E weidert Radioteleskop, de Radioteleskop Effelsberg mat 100&nbsp;m Spigelduerchmiesser, steet 12,4&nbsp;km (Loftlinn) südëstlech no bei Effelsberg.

## Geschicht
Um Stockert gouf tëscht 1955 a 1956 mam *Astropeiler Stockert* (och *Radio-Observatoire Stockert* genannt) dat éischt däitscht Radioteleskop opgeriicht. D'Aweiung war de 17. September 1956. 
Den Teleskopspigel huet en Duerchmiesser vu 25&nbsp;m a weit 90&nbsp;Tonnen.
 
Bis 1993 hunn d'Universitéit Bonn an d'Max-Planck-Institut fir Radioastronomie d'Anlag benotzt. Vun 1979 un, gouf d'Anlag fir Studentenausbildung gebraucht.

Zanter 1999 steet d'Anlag als Industriemonument ënner Denkmalschutz a gehéiert zanter 2005 der NRW-Stëftung.
 
Den 2.&nbsp;Mee 2010 gouf de Radioteleskop a Presenz vun der Stiftung NRW, der stellvertriedender Landrätin vum Krees Euskirchen, dem Buergermeeschter vun der Stad Bad Münstereifel an de Vertrieder vun den Uertsparteie feierlech frësch opgemaach. Et gëtt weiderhi wëssenschaftlech am Radioteleskop geschafft an zwar an der Benotzung als ausserschoulesch Léierplaz. Intresséiert Léierpersonal gëtt op der Plaz an d'Matière agewisen, fir dat Wëssen am Astropeiler selwer un d'Studente weiderginn ze kënnen. Membere vum Ënnerstëtzungsveräin, dee sech z.&nbsp;B. aus Funkamateuren, Hobby-Astronomen oder souguer wëssenschaftlech aktive Radioastronomen zesummesetzt, stinn hinnen dobäi zur Säit.


Fichier:Astropeiler-Stockert01.jpg|Detailfoto
Fichier:Astropeiler-Schild.jpg|Informationsplack am Gebai
Fichier:Astropeiler-Steuerung01.jpg|Historesch Steierungstechnik
Fichier:Astropeiler-Schleifkontakte.jpg|Rutschkontaktsaz. D'Rutschkontakter hunn déi stänneg Dréiung vum Spigel wärend der Zäit vum militäresche Gebrauch als Radarantenn, erméiglecht.
Fichier:Astropeiler Juli 2013.jpg|10-Meter-Spigel um Stockert; am Hannergrond den Astropeiler


## Kuckt och

## Um Spaweck
* Astropeiler Stockert, beim Förderverein Astropeiler Stockert e.&nbsp;V., op astropeiler.de
* Astropeiler und die NRW-Stiftung, op nrw-stiftung.de
* ''Radioteleskop Stockert'', op structurae.de
* ''Echo vom Mond – Der Astropeiler Stockert in der Eifel ist saniert'', op monumente-online.de, Abrëll 2008
* ''Radio-Sternwarte Stockert'', am *Astropeiler Stockert*, op commons.wikimedia.org
* ''Radioteleskop Stockert'', op structurae.de
Wilson-Bappu-Effet

De **Wilson-Bappu-Effet** ass e physikalesch-astronomeschen Effet, dee fir d'Distanzbestëmmung vu Stäre benotzt gëtt.

Am Joer 1957 hunn den Olin C. Wilson an den M. K. Vainu Bappu déi bemierkenswäert Korrelatioun tëscht der Breet vun der Emissiounslinn am Zentrum vun Ca II K an der absolutter Hellegkeet vun engem Stär publizéiert. Dësen Effet gëtt Wilson-Bappu-Effet genannt. Den Effet ass onohängeg vum Spektraltyp vum Stär a gëllt fir d'Spektraltyppe G, K an M.

Déi Method ass eng vu ville Méiglechkeete fir extragalaktesch Distanzen ze bestëmmen. Sou bal een déi absolut Hellegkeete kennt, kann ee mat der Formel

:\ M - m = - 2{,}5\cdot \log_{10}(F_1/F_2) \,.

d'Distanz bestëmmen. Obwuel an der Theorie bei där Method d'Méiglechkeet besteet, zouverlässeg Distanzberechnunge fir Stäre bis zu enger Distanz vu 7 Megaparsek ze maachen, gëtt si am Allgemengen nëmme fir Stäre mat enger Distanz bis zu e puer honnert Kiloparsek gebraucht. Wichteg ass och, datt dat nëmme fir Stäre mat enger Hellegkeet vun iwwer 15&nbsp;mag funktionéiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Wilson, O. C. und M. K. Vainu Bappu: ''H and K Emission in Late-Type Stars: Dependence of Line Width on Luminosity and Related Topics.'' In: *Astrophysical Journal*, Bd. 125, 1957, S. 661–683.
NGC 1128

Den **NGC 1128** ass eng hantelfërmeg Radiogalaxie am Galaxiëkoup Abell 400. Si läit am Stärebild Cetus an ass am Zentrum vun der Radioquell 3C75. Si rifft d'Radioemmissioun duerch zwee supermassiv schwaarz Lächer an hiren Jets ervir, déi sech am Ofstand vu 25.000 Liichtjoer ëmkreesen an eventuell am Gaang si mateneneen ze verschmëlzen. D'Entdeckung vum NGC 1128 gëtt dem Lewis A. Swift zougeschriwwen, obwuel se ronn 5 Bouminutte vun där Positioun ofwäicht, déi 1886 publizéiert gouf.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Black Holes Dance With Incredible Violence (SpaceDaily) Apr 12, 2006
* 3C 75 in Abell 400: Black Holes Determined to be Bound (Chandra AXAF)
* More Images of 3C 75 in Abell 400 (Chandra AXAF)
** NGC 1128 (jpeg, Chandra AXAF)
M. K. Vainu Bappu

Den **M. K. Vainu Bappu**, *Manali Kallat Vainu Bappu*, gebuer den 10. August 1927 zu Madras, a gestuerwen den 19. August 1982, war en indeschen Astronom.

De Vainu Bappu war dat eenzegt Kand vum Manali Kukuzhi an der Sunanna Bappu. Säi Papp war Astronom am Nizamiah Observatory zu Hyderabad, hien hat sengem Jong scho fréi d'Astronomie bäibruecht.

Nodeem de Vainu Bappu op der University of Madras säi Master an der Physik gemaach hat, war hien op d'Harvard Universitéit gewiesselt an huet do am Joer 1952 säin Doktortitel (PhD) gemaach. Wärend engem kuerze Besuch als Carnegie Fellow op den Hale Observatoiren huet hien zesumme mam Olin C. Wilson de Wilson-Bappu-Effet entdeckt. Uschléissend goung hien no engem Joer als Post-Doc zeréck an Indien.

De Bappu gouf am Joer 1960 Direkter vum Kodaikanal Solar Observatory. An de fréien 1970er Jore gouf ënner senger Opsiicht en neien Observatoire zu Kavalur ageriicht.

## Publikatiounen
* Wilson, O. C. und M. K. Vainu Bappu: ''H and K Emission in Late-Type Stars: Dependence of Line Width on Luminosity and Related Topics.'' In: *Astrophysical Journal*, Bd. 125, 1957, S. 661–683.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vum M.K.V. Bappu am Astrophysics Data System
* Noruff fir den M.K.V. Bappu am Astrophysics Data System
*  Noruff fir de Vainu Bappu
Pulsarplanéit

**Pulsarplanéite** sinn Exoplanéiten, déi Pulsaren oder Neutronestären ëmkreesen. Deen éischte vun dëse Planéite gouf ëm ee Millisekonnepulsar entdeckt a war och deen éischten Exoplanéit, deen entdeckt gouf. Pulsarplanéite gi mat der Pulsar-Timing-Method fonnt, also iwwer Anomalië vun der Pulsperiod. All Himmelskierper, déi ëm ee Pulsar kreesen, verursaache reegelméisseg Ännerunge vun der Pulsperiod. Well Pulsare mat enger konstanter Vitess rotéieren, kënnen Ofwäichunge relativ einfach mat geneeë Moossmethode festgestallt ginn.

2006 gouf entdeckt, datt de Pulsar 4U 0142+61, 13.000 Liichtjoer vun der Äerd ewech läit, an eng protoplanetar Scheif huet. D'Entdeckung gouf vun engem Team vum Massachusetts Institute of Technology ënner der Leedung vum Deepto Chakrabarty a mat Hëllef vum Spitzer-Weltraumteleskop gemaach.

D'Scheif entstoung méiglecherweis aus metallräichen Oflagerunge vun enger Supernova, déi de Pulsar virun zirka 100.000 Joer gebilt hat. Si gläicht deenen, déi ëm sonnenänlech Stären ze fanne sinn, wat unhuele léisst, datt och änlech Planéiten entstinn. Pulsarplanéite kënne warscheinlech kee Liewen ervirbréngen, wéi mir et kennen, well den héije Grad vu ioniséierender Stralung, déi de Pulsar ofstraalt, an de Manko vu visuellem Liicht deen derzou gehéiert, all bekannt Form vu Liewen onméiglech mécht.

## Lëscht vu bekannte Pulsarplanéiten

Bemierkung: M<sub>J</sub> ass d'Mass vum Jupiter, an M<sub>E</sub> d'Mass vun der Äerd.

### Bestätegt Planéiten



### Onbestëmmt Planéiten



### Proplyds



## Kuckt och

* Lëscht vu Planéitesystemer
* Exoplanéit
Gliese 581 b

De **Gliese 581 b** ass en Exoplanéit. Hie kreest ëm de Rouden Zwerg Gliese&nbsp;581.

## Entdeckung

De Planéit gouf vun engem Team aus franséischen a Schwäizer Astronomen entdeckt. Hir Entdeckung hu si den 30. November 2005 gemellt. Et ass de fënnefte Planéit, deen ëm e Rouden Zwerg entdeckt gouf. De Planéit gouf mat Hëllef vum HARPS-Instrument entdeckt.

## Eegenschaften

De Gliese 581 b huet ongeféier d'Mass vum Planéit Neptun oder ongeféier dat 0,05-facht vum Jupiter- an dat 16-facht vun der Äerdmass. Doraus ergëtt sech eng Fallaccelleratioun vun 22,07&nbsp;m/s². De Planéit kreest ëm säi Stär op enger Distanz vu ronn 0,04&nbsp;AE an huet e Radius vun ongeféier 17.000 Kilometer. No Schätzungen ass um Planéit eng Temperatur vun 187&nbsp;°C.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten
CoRoT-1 b

**CoRoT-1 b**, fréier och *CoRoT-Exo-1 b* genannt, ass en Exoplanéit, deen de Stär CoRoT-1 begleet an als Hot Jupiter agestuuft gëtt. Duerch seng héich Mass gëtt ugeholl, datt et sech ëm e Gasris handelt. De Planéit kreest an 1,5 Dag ëm säin Zentralstär, op enger Distanz vu ronn 0,03 Astronomeschen Eenheete an huet eng Mass vun ongeféier 1,3&nbsp;M<sub>J</sub>.

Anescht wéi déi meescht vun allen Exoplanéite gouf dëse mat Hëllef vun der Transit (Astronomie)Transitmethod entdeckt. Et ass den éischten Exoplanéit, dee mat Hëllef vum franséische COROT-Weltraumteleskop entdeckt gouf.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten

## Um Spaweck
*  COROT discovers its first exoplanet and catches scientists by surprise – Artikel bei der *[[Europäesch Weltraumorganisatioun|ESA]]*, vum 3. Mee 2007
*  Space telescope spots new planet – Artikel bei *[[BBC News]]*, vum 3. Mee 2007
*  CoRoT-1 b – Notiz bei *Extrasolar Planets Encyclopaedia*
The Grand Budapest Hotel

**The Grand Budapest Hotel** ass en däitsch-amerikanesche Film aus dem Joer 2014 vum Wes Anderson inspiréiert vu Wierker vum Schrëftsteller Stefan Zweig.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vum Monsieur Gustave, Chefportier am Grand Budapest Hotel.

## Um Spaweck
Jousefskierch zu Huldang

D**'Jousefskierch zu Huldang** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Ëlwen–Wäiswampich Saint-François, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Ëlwen gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Jousef, deem säi Fest den 19. Mäerz gefeiert gëtt.

D'Kierch steet zu Huldang op der Kräizung vun der Duarrefstrooss, dem CR336, mat der Strooss *Op d'Burrigplatz*. Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Den 22. November 2019 gouf si als nationaalt Monument klasséiert.

## Geschicht
Bis de 7. Mee 2017 war et d'Parkierch vun der Par Huldang, déi zum Parverband Ëlwen, Wäiswampech, Wëntger, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Klierf gehéiert huet.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Ëlwen–Wäiswampich Saint-François
* D'Fënstere vun der Kierch vun Huldang op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
Exosphär

D**'Exosphär** (vum griichesch έξο *éxo*‚ baussen, baussenzeg‘ an σφαίρα *sphaĩra* ‚Kugel‘) ass baussenzeg Schicht vun der Äerdatmosphär. Si markéiert de fléissenden Iwwergank an den interplanetaresche Raum, ass awer no der Definitioun vun der NASA an der Fédération Aéronautique Internationale schonn en Deel dovun.

D'Exosphär schléisst un d'Thermosphär un a fänkt (no ënnerschiddleche Quellen) ongeféier an enger Héicht tëscht 400&nbsp;km an 1000&nbsp;km un. Hir baussenzeg Grenz gëtt mat ronn 10.000&nbsp;km uginn. Allerdéngs ass d'Grenz net genee definéiert, well d'Gasdicht stänneg ofhëlt an theoreetesch ni de Wäert null erreecht.

## Charakteristik

D'Exosphär ass en Deel vun der Heterosphär, dat heescht vun deem Atmosphäreberäich vun ongeféier 120&nbsp;km Héicht un, an deem sech d'Gasen a Funktioun vun hiren Atommassen entmëschen a schichten. Vun enger Héicht vun 1000&nbsp;km un, kënnt nëmme méi Waasserstoff als de liichtste Gas vir, dee Beräich gëtt **Geokorona** genannt.

All Deelercher an der Exosphär si gréisstendeels ioniséiert.

D'Exosphär ass déi eenzeg Atmosphäreschicht, aus där Gasmoleküllen duerch hir eege Vitess d'Gravitatiounsfeld vun der Äerd verloosse kënnen, well sou wéineg Deelercher disponibel sinn, datt hir Bremswierkung vernoléissegt ka ginn. D'Exosphär gëtt dofir och als *[[Dissipatioun]]s<nowiki/>sphär* bezeechent.

Déi héich Temperatur an der Exosphär vun iwwer 1000&nbsp;°C, resultéiert aus der Vitess vun den Deelercher (séier Deelercher entspriechen héijen Temperaturen). E gewéinlechen Thermometer géif allerdéngs Temperaturen no beim absolutten Nullpunkt uweisen, well d'Gasdicht an där Héicht vill ze kleng ass, fir e miessbare Wäermttransport ze bewierken.

## Exosphär bei aneren Himmelskierper
Och aner Planéiten oder Mounden hunn eng Exosphär, sou zum Beispill de Planéit Merkur, an och eisen Äerdmound.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Ënnersich vun der Merkur-Exosphär
* Erfuerschung vun der Äerdmound-Exosphär duerch LunarSat
(29075) 1950 DA

Den **(29075) 1950 DA** ass en Asteroid, deen d'Bunn vun eiser Äerd an och d'Bunn vum Nopeschplanéit Mars kräizt. Den 1950&nbsp;DA gouf den 23. Februar 1950 vum Carl A. Wirtanen am Lick-Observatoire um Mount Hamilton entdeckt. Nodeem den Asteroid wärend 17 Deeg observéiert gouf, war hien duerno net méi ze fannen.

Den 31. Dezember 2000 gouf den Objet vun der Himmelsiwwerwaachung LONEOS zeréckentdeckt a krut tëschenzäitlech déi provisoresch Bezeechnung 2000&nbsp;YK66, bis festgestallt gouf, datt et sech ëm den 1950&nbsp;DA gehandelt huet.

Mat Hëllef vu Radarobservatiounen am Goldstone- an um Arecibo-Observatoire ass et gelongen, d'Ëmlafbunn vum 1950&nbsp;DA mat grousser Genauegkeet ze bestëmmen. D'Analys hat erginn, datt den 1950&nbsp;DA de 16. Mäerz 2880 ganz no bei d'Äerd komme wäert, an et besteet souguer d'Méiglechkeet vun enger Kollisioun mat der Äerd, woubäi als Aschlagsgebitt d'Mëtt vum Atlantik berechent gouf. D'Warscheinlechkeet dofir ass awer kleng, si läit bei héchstens 0,33&nbsp;% (ongeféier 1 zu 300). Den 1950 DA war mat 0,17 den éischten Objet, fir deen e Wäert méi grouss wéi Null op der Palermo-Skala ermëttelt gouf. Obwuel an der Tëschenzäit fir aner Asteroiden ee méi positive Wäert op der Palermo-Skala berechent gouf, war den 1950&nbsp;DA laang den eenzegen Objet, dee sou e Wäert hat.

D'Radarobservatioune weisen och, datt den 1950&nbsp;DA e bal kugelfërmegen Objet mat engem Duerchmiesser vun 1,1 Kilometer ass. Den Asteroid rotéiert an nëmme ronn zwou Stonnen ëm seng eegen Achs, also ongewéinlech séier fir en Objet vun där Gréisst.

## Kuckt och

* Äerdnoen Asteroid, 
* Äerdnoen Objet
* Lëscht vun den Asteroiden

## Um Spaweck
* NASA: Near Earth Object Program − Asteroid 1950&nbsp;DA
* (29075) 1950DA bei NEODyS
Le rideau cramoisi

**Le rideau cramoisi** ass e franséische Kuerzfilm aus dem Joer 1953 vum Alexandre Astruc no engem Buch vum Jules-Amédée Barbey d'Aurevilly.

## Ëm wat geet et am Film?
E jonken Offizéier verléift sech an d'Albertine. Enges owes stierft dat jonkt Meedchen onerwaart …
Golden Salamander

** Golden Salamander** ass e brittesche Film aus dem Joer 1950 vum Ronald Neame no engem Roman vum Victor Canning.

## Ëm wat geet et am Film?
En Abenteuer- a Kriminalfilm deen an Nordafrika spillt.

## Um Spaweck
Les amants de Vérone

**Les amants de Vérone** ass e franséische Film aus dem Joer 1949 vum André Cayatte nom Stéck *[[Romeo and Juliet]] * vum Shakespeare.

## Ëm wat geet et am Film?

Kuerz nom Zweete Weltkrich gëtt zu Venedeg d'Stéck *Romeo and Juliet* vum Shakespeare fir de Kino verfilmt. Den Angelo, e Glasbléiser vu Murano an d'Georgia, d'Meedche vun engem faschistesche Magistrat, hunn d'Rollen als Doubel vun den Haaptacteuren aus dem Film iwwerholl. Déi zwee verléiwe sech, an hir Léift geet grad sou tragesch aus, wéi déi vum Romeo a vum Juliet.

## Um Spaweck
NGC 4452

Den **NGC 4452** ass eng Galaxie an en Deel vum Virgo Cluster. Si ass zirka 60 Millioune Liichtjoer vun eis ewech an huet en Duerchmiesser vu 35.000 Liichtjoer.

Si gouf vum Wilhelm Herschel am Joer 1784 mat sengem 47&nbsp;cm Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3994

Den **NGC 3994** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major. D'Galaxie gouf am Joer 1864 vum Astronom Heinrich Louis d'Arrest mat engem 11&nbsp;Zoll-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
The Man Who Watched Trains Go By

** The Man Who Watched Trains Go By** ass en US-amerikanesch-brittesche Kriminalfilm vum Harold French aus dem Joer 1952 no engem Roman vum Georges Simenon

## Um Spaweck
Les mauvaises rencontres

**Les mauvaises rencontres** ass e franséische Film vum Alexandre Astruc aus dem Joer 1955 nom Roman *Une sacrée salade * vum Cécil Saint-Laurent.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Journalistin Catherine Racan lieft nëmme fir hir Karriär…

## Um Spaweck
Kierch Fluessweiler

D**'Kierch zu Fluessweiler** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Musel a Syr Saint-Jacques, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Fluessweiler gehéiert.

D'Patréiner vun der Kierch sinn déi zwéin Helleg Cosmas an Damian, deenen hiert Fest de 26. September gefeiert gëtt.

D'Kierch steet zu Fluessweiler an der *rue Berg*, dem CR145. Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

De 26. Februar 2019 gouf d'Gebai op den Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen.

## Geschicht
D'Kierch gouf 1739 ageweit. Si gouf no de Pläng  vum Sigimund Mungenast gebaut, hie war och de Baumeeschter vun der Abtei Iechternach. D'Westfront mam Tuerm gouf eréischt 1843 derbäigebaut.

De Chouer ass vun engem stenge Kräizverwëllef markéiert.

1961 krut d'Kierch eng nei Fassad an den Tuerm gouf méi héich gebaut.

1962 krut d'Kierch eng nei Heizung.

## Klacken
Am Kierchtuerm vun der Fluessweiler Kierch hänken 3 Klacken, déi an den Téin la, sol, fa och a', g', f' genannt, lauden.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Widdebierg
* Websäit vum Parverband Maacher, Mäertert, Widdebierg, Wormer
* D'Fënstere vun der Kierch vu Fluessweiler op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''


Kirche Flaxweiler 02.jpg|Südwestsäit vun der Kierch
Kirche Flaxweiler 03.jpg|Agank vun der Kierch op der Nordwestsäit
Kierch Fluesweiler Bannen 3.jpg|Bléck vum Duxall
Kierch Fluesweiler Bannen 8.jpg|Bléck op den Duxall
Kierch Fluesweiler Bannen 1.jpg| Déi Helleg Cosmas an Damian
Noche de tormenta

**Noche de tormenta** ass e spuenesch-belsche Film vum Jaime de Mayora a Marcel Jauniaux aus dem Joer 1955.

## Um Spaweck
NGC 4435

Den **NGC 4435** ass eng Galaxie am Stärebild Virgo, si läit ronn 52 Millioune Liichtjoer vun eiser Äerd ewech. Den NGC 4435 interagéiert mat der Galaxie NGC 4438 déi 100.000 Liichtjoer dovun ewech läit. D'Astronomen huelen un, datt déi zwou viru ronn 100 Millioune Joer op enger Distanz vun nëmme 16.000 Liichtjoer laanschtenee geflu sinn.

Den NGC 4435 gehéiert zu der sougenannter Markarjan-Ketten, enger Grupp vu Galaxien an engem Gebitt vu ronn 1,5 Grad Duerchmiesser.

Den NGC&nbsp;4435 gouf den 8. Abrëll 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och
Amis du cyclisme de la commune de Contern

Den **ACC Contern** oder **Amis du cyclisme de la commune de Contern** ass e Vëlosclub, dee besonnesch an der Organisatioun vu Vëloscourssen engagéiert ass.

De Veräi gouf den 21. Abrëll 1976 gegrënnt. De Marcel Gilles war vun 1989 bis 2014 (d'Joer vu sengem Doud) President. International bekannt Profie wéi de Fränk Schleck, den Andy Schleck an de Jempy Drucker jun. fuere mat enger Lizenz vum ACC Contern.

## Quellen
* Geschicht vum ACC Contern
Contraband Spain

** Contraband Spain** ass e brittesch-spuenesche Film aus dem Joer 1955 vum Lawrence Huntington a Julio Salvador.

## Ëm wat geet et am Film?
Eng Schmugglergeschicht op der franséisch-spuenescher Grenz.

## Um Spaweck
Julio Salvador

De **Julio Salvador**, gebuer am Joer 1906 zu Barcelona, an och do gestuerwen den 9. Mee 1974, war e spuenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1945: * Se le fue el novio* 
* 1950: * Apartado de correos 1001* 
* 1951: *Duda*, mam Conrado San Martín 
* 1951: * Lo que nunca muere*, mam Conrado San Martín
* 1955: *[[Contraband Spain]]*, Regie zesumme mam Lawrence Huntington mam Richard Greene an Anouk Aimée 
* 1955: *Sin la sonrisa de Dios*, mam Conrado San Martín
* 1957: * Juanillo, papá y mamá* 
* 1958: * Ya tenemos coche*, mam Umberto Spadaro 
* 1962: * Han matado a un cadáver* 
* 1964: *La boda era a las doce*, mam Conchita Velasco 
* 1965: * Arriba las mujeres*, mam Jaime de Mora y Aragón 
* 1968: *Llaman de Jamaica, Mr. Ward*, mam Ray Danton an George Rigaud 
* 1973: *La tumba de la isla maldita*, mam Mark Damon an Teresa Gimpera

## Um Spaweck
José Nieto

**José Nieto** ass den Numm vun dëse Persounen:

* José Nieto (Schauspiller) (1902–1982), e spuenesche Schauspiller;
* José Nieto (Komponist) (* 1942), e spuenesche Museker.
Enid Blyton

D**'Enid Mary Blyton**, gebuer den 11. August 1897 zu Dulwich, London Borough of Southwark, an do och gestuerwen den 28. November 1968, war eng englesch Schrëftstellerin vu Kannerbicher, eng vun de bekanntsten Auteuren aus deem Genre vum 20. Joerhonnert.

Si huet iwwer 750 Bicher an iwwer 10.000 Kuerzgeschichte geschriwwen, haaptsächlech an den 1940er an 1950er Joren. Bis haut ass d'Enid Blyton mat méi wéi 600 Millioune verkaafte Bicher international eng vun de Kannerbuchauteure mat deem gréisste kommerzielle Succès. Hir Bicher goufen an iwwer 100 Sproochen iwwersat.

Besonnesch populär waren hir Serien *Adventure, The Famous Five* (de: *Fünf Freunde*), *Mystery of* (de: *Geheimnis um...*), *The Secret Seven* (de: *Die Schwarze Sieben*), *The Barney Mystery Series* (de: *Rätsel um...*), *The Secret Series* (z.D. och *The Adventurous Four*; de: *Die Arnoldkinder*, spéider: *Die verwegenen Vier*), *The Naughtiest Girl* (de: *Lissy*), *Malory Towers* (de: *Dolly*), *Six Cousins* (de.: Famile Langenfeld*, spéider: Sechs Kinder*, a *St. Clare's Series* (de: Hanny und Nanny). A Groussbritannie war besonnesch d*'Noddy*-Serie ganz populär.

Déi däitsch Verlager, wou d'Bicher an Iwwersetzung erauskoumen, hunn alt vu Ghostwriteren, weider Bänn bei deene Serien, déi vill Succès haten, derbäischreiwe gelooss, oder Geschichten aus Serië mat manner Succès an Episoden aus där mat méi Succès ëmschreiwe gelooss.

## Literatur
* *The Story Of My Life*,1952 (Autobiographie)
* Gillian Baverstock: *Tell Me About Writers: Enid Blyton*, Evans Brothers Ltd, 2003, ISBN 0-237-52619-0 (new edition)
* Almut Prieger: *Das Werk Enid Blytons. Eine Analyse ihrer Erfolgsserien in westdeutschen Verlagen*, dipa-Verlag, Frankfurt am Main 1982. ISBN 3-7638-0114-6
* George Greenfield: *Enid Blyton* (Pocket Biographies), 1998, Sutton Publishing Limited, ISBN 0-7509-1633-8
* David Rudd: *Enid Blyton And The Mystery Of Children's Literature*, UK: Macmillian Press Ltd., ISBN 0-333-74718-6 und US: St. Martin's Press, Inc., ISBN 0-312-23212-8
* Barbara Stoney: *The Enid Blyton Biography*, London 1992, ISBN 0-340-58348-7, als Hardcover 1974, ISBN 0-340-16514-6

## Um Spaweck

* Enid Blyton Society Offiziell Enid Blyton Homepage
NGC 4041

Den **NGC 4041** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major. D'Galaxie gouf am Joer 1790 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7&nbsp;Zoll-Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
Robin Williams

De **Robin McLaurin Williams**, gebuer den 21. Juli 1951, a gestuerwen den 11. August 2014, war en US-amerikanesche Stand-Up-Komiker a Schauspiller.

Hie gouf bekannt als den Ausserierdesche Mork an *[[Mork & Mindy]]* (1978-1982), an huet an de Joren duerno säin Talent als Komiker an als Schauspiller bewisen. Dem Williams seng Filmcarrière besteet ë.&nbsp;a. aus Filmer, wou e fir seng Schauspillerei gelueft gouf, wéi *[[The World According to Garp (Film)|The World According to Garp]]* (1982), *[[Good Morning, Vietnam]]* (1987), *[[Dead Poets Society]]* (1989), *[[Awakenings]]* (1990), *[[The Fisher King]]* (1991), a *[[Good Will Hunting]]* (1997), wéi och Comédiën, déi grousse kommerzielle Succès haten, wéi *[[Popeye (1980 film)|Popeye]]* (1980), *[[Hook (film)|Hook]]* (1991), *[[Aladdin (1992 Disney film)|Aladdin]]* (1992, Stëmm), *[[Mrs. Doubtfire]]* (1993), *[[Jumanji]]* (1995), *[[The Birdcage]]* (1996), *[[Night at the Museum]]* (2006), *[[Happy Feet]]* (2006, Stëmm), an *[[Happy Feet Two]]* (2011, Stëmm).

Hie krut den Oscar fir déi bescht Nieweroll fir seng Interpretatioun am Film *Good Will Hunting*, a krut eng sëllegen aner Auszeechnungen, dorënner véier Mol de Golden Globe Award a fënnef Grammy Awards.

De Williams huet sech 2014 mat engem Rimm erhaangen an ass erstéckt. En huet senger Spriecherin no un enger schwéirer Depressioun gelidden, a senger Fra no hat e Parkinson an engem fréie Stadium souwéi Angschtzoustänn. Déi Iron Maiden huet him hiert Lidd *Tears of a Clown* gewidmet.

## Literatur
* Jay David: *The Life and Humor of Robin Williams: A Biography.* Quill 1999, ISBN 978-0-688-15245-1.
* Andy Dougan: *Robin Williams: A Biography*. Thunder's Mouth Press, 1999, ISBN 978-1-56025-213-9.
* Stephen J. Spignesi: *The Robin Williams Scrapbook.* Carol Pub., 1997, ISBN 978-0-8065-1891-6.

## Um Spaweck
Cecil B. DeMille

De **Cecil Blount DeMille**, gebuer den 12. August 1881 zu Ashfield am Massachusetts, a gestuerwen den 21. Januar 1959 zu Hollywood a Kalifornien, war en US-amerikanesche Filmregisseur a -produzent. Hie war ee vun de Filmmécher vun der éischter Hallschecht vum 20. Joerhonnert mat deem meeschte Succès.

Nodeems en e puer Joer als Manager vu senger Mamm hirer Theatertrupp an och alt als Schauspiller dodra geschafft hat, huet hien 1913 mam Jesse L. Lasky an dem Samuel Goldwyn eng Filmproduktiounsfirma gegrënnt, d*'Lasky Films*, aus där spéider d'Paramount Pictures gouf. 1914 huet hie mam Oscar Apfel säin éischte Film geschriwwen, produzéiert an dran d'Regie gefouert, de *Six-reeler* *The Squaw Man*.

Deen éischte Film bei deem en eleng Regie gefouert huet, war de Western *The Virginian*. An de Joren duerno huet hien Dosende vu Stommfilmer gedréint, dacks mat oppulenten, alt exoteschen Dekoren, an alt mat fir déi Zäit zimmlech fräizügege Geschichten. Bekannt sinn och eeepesch Dramen a Bibelverfilmungen, wéi *Joan the Woman* (iwwer d'Jeanne d'Arc) an *The Ten Commandments* (1923) an *The King of Kings* (1927).

Den DeMille huet mat als deen éischten dacks déi selwecht Schauspiller fir seng Filmer agesat, an dës zu reegelrechte *Staren* opgebaut, dorënner de Raymond Hatton, d'Julia Faye, den Theodore Roberts, den James Neill, de William Boyd, de William Elmer an d'Gloria Swanson.

An den 1930er Joren huet hie sech kënne mat Succès op den Tounfilm ëmstellen, wourënner déi bizar Comedie *Madam Satan* (1930), eeepesch Drame wéi *The Sign of the Cross* (1932) a *Cleopatra* (1934), Jugenddrame wéi *This Day and Age* (1933) a grouss Western wéi *The Plainsman* (1936) a *Union Pacific* (1939).

Den DeMille war och ee vun den éischte Regisseuren, dee selwer eng Berüümtheet war; säin Numm war eng Zort Markenzeeche fir seng Filmer. Vun 1936 bis 1944 war hien den Hôte a Regisseur vun der Radiosemissioun *[[Lux Radio Theater]]*, woudra bekannt Filmer nogespillt goufen, dacks mat de selwechte Schauspiller.

An den 1940er Jore war hie manner aktiv, huet awer Filmer wéi den Abenteuerfilm *Reap the Wild Wind* (1942) gedréint. Seng dräi lescht Filmer huet hien och produzéiert, a vill Wäert drop geluecht, datt se grouss erauskoumen. Et waren dat de Bibelfilm *Samson and Delilah* (1950), *The Greatest Show on Earth* (1952) an e Remake vu sengem *The Ten Commandments* (1956). Dee leschtgenannten war 1956 deen éischten am amerikanesche Box-office, a fir *The Greatest Show on Earth* krut hien den Oscar fir de beschte Film.

Den DeMille huet och an e puer Filmer als Schauspiller matgespillt, dee bekanntsten ass *[[Sunset Blvd.]]* vum Billy Wilder, wou e sech selwer spillt.

## Filmographie

## Literatur
*Cecil B. DeMille: *The Autobiography of Cecil B. DeMille*. 1959.

## Um Spaweck
Mark Knopfler

De **Mark Freuder Knopfler** OBE, gebuer den 12. August 1949 zu Glasgow, ass e schottesche Sänger, Gittarist a Komponist.

Hien ass virun allem bekannt als Frontmann vun der brittescher Rockband Dire Straits, huet awer och zanter den 1990er Joren eng erfollegräich Solocarrière, woubäi en dacks mat anere bekannte Museker zesummespillt. Hie schreift och Lidder fir aner Museker a komponéiert FIlmmusek.

## Filmographie als Komponist
* 1983: *[[Local Hero]]* – Regie: Bill Forsyth
* 1984: *[[Cal (Film 1984)|Cal]]* – Regie: Pat O'Connor 
* 1984: *[[Comfort and Joy]]* – Regie: Bill Forsyth
* 1987: *[[The Princess Bride]]* – Regie: Rob Reiner
* 1989: *[[Last Exit to Brooklyn]]* – Regie: Uli Edel
* 1998: *[[Wag the Dog]]* – Regie: Barry Levinson
* 2000: *[[A Shot at Glory]]* – Regie: Michael Corrente
* 2016: *[[Altamira (Film)|Altamira]]* – Regie: Hugh Hudson

## Um Spaweck

*Offiziell Websäit
NGC 4111

Den **NGC 4111**, ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Canes Venatici.  D'Galaxie gouf am Joer 1788 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7&nbsp;Zoll-Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och
IC 4499

Den **IC 4499** ass e Kugelstärekoup am Stärebild Apus. Hien ass zirka 50.000 Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet e geschaten Alter vun 12 Milliarde Joer.

De Kugelstärekoup gouf am Joer 1901 vum Astronom DeLisle Stewart entdeckt.

## Kuckt och

*Lëscht vun den IC-Objeten