open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Auguste Charlois

Den **Auguste Honoré Pierre Charlois**, gebuer de 26. November 1864 zu La Cadière am Departement Var, a gestuerwen de 26. Mäerz 1910 zu Nice, war e franséischen Astronom.

Wärend senger Aarbechtszäit huet hien am Observatoire vun Nice 99 Asteroiden entdeckt. Säin éischten Asteroid huet hien 1887 fonnt. Et war den (267) Tirza Hien huet och den Asteroid (433) Eros fotograféiert, an der Nuecht vu senger Entdeckung duerch de Gustav Witt. De Witt konnt zwar als éischte seng Entdeckung bekanntmaachen, so datt se him zougesprach gouf.

De Charlois huet seng Sich no den Asteroiden nach wärend der Ära vun de visuellen Observatiounen um Teleskop ugefaangen. Den däitschen Astronom Max Wolf hat em 1891 d'fotografescht Verfare fir den Asaz an der Astronomie verbessert an och fir d'Entdeckung vun Asteroiden agesat. Asteroiden hunn - am Verglach zu de Stären - eng grouss Eegebeweegung an erschéngen op laang beliichten Himmelsfotoen als Stréchspuer.

De Charlois huet dat fotografescht Verfaren iwwerholl, an huet an de follgende Joren zesumme mam Wolf méi Asteroiden entdeckt, wéi dat duerch visuell Observatioune méiglech gewiescht wier.

De Charlois gouf am Alter vu 45 Joer vu sengem éischte Schwoer (de Brudder vu senger éischter Fra), deen net konnt iwwerwannen, datt de Charlois sech nees bestuet huet, ermuert. Säi Mäerder ass zu liewenslängelecher Zwangsaarbecht an Neikaledonien verurteelt ginn.

Dem Charlois zu Éiere krut den Asteroid 1510 den Numm *Charlois*.

## 99 Asteroiden
Den Auguste Charlois huet 99 Asteroiden entdeckt.

## Um Spaweck
* Courte biographie sur le site de l'observatoire de Nice
Vincenzo Cerulli

De **Vincenzo Cerulli**, gebuer den 20. Abrëll 1859 zu Terano, a gestuerwen den 30. Mee 1927 zu Merate, war en italieeneschen Astronom.

Den Cerulli hat zu Teramo e Privatobservatoire, wou hien am Joer 1910 den Asteroid (704) Interamnia entdeckt huet. Den Duerchmiesser vun dësem Asteroid ass 317&nbsp;km, an domat ee vun deene gréissten an der Asteroidenceinture.

Den Cerulli huet och de Planéit Mars observéiert, a koum zum Schluss, datt déi vu villen Astronomen observéiert Marskanäl net real sinn, mä op eng optesch Täuschung zeréckzeféiere wieren. Dëst sollt sech spéider dann och als richteg erausstellen.

Zesumme mat der Elia Millosevich huet hien e Stärekatalog opgestallt.

Zu dem Cerulli sengen Éiere gouf um Mars e Krater no him benannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vum V. Cerulli am Astrophysics Data System
* Noruffer fir de V. Cerulli am Astrophysics Data System
Great Western Railway

De **Great Western Railway** (GWR) war eng Eisebunnsgesellschaft a -linn an England, déi 1833 gegrënnt gouf. Si war ënner dem Impuls vun der Stad Bristol entstanen, déi en Uschloss u London gesicht huet, fir d'Positioun vun hirem Hafe géint d'Konkurrenz vu Liverpool ze stäerken.

De Chefingenieur fir d'Eisebunnslinn ze baue war den Isembard Kingdom Brunel, deen am Alter vun nëmme 27 Joer dat fir déi Zäit technescht Monsterwierk realiséiert hat. Den Entworf a Bau vun de Lokomotive war vum Daniel Gooch.

Den éischten Deel vun der Linn ass 1838 tëscht London-Paddington an Teplow opgaangen. Déi voll Distanz vu London op Bristol (bal 200&nbsp;km) war vun 1841 u befuerbar. An de follgende Jore si vill Säitelinnen opgaangen.

Am Ufank hat d'Linn eng Spuerbreet vun 2140&nbsp;mm. Bis 1892 gouf se dann op d'Normalspuer von 1435&nbsp;mm ëmgebaut.

Nom Railways Act vun 1921 huet se zu de sougenannte Big Four gehéiert, bis se 1948 gradewéi déi aner verstaatlecht gouf.

## Um Spaweck
Pierre Curie

De **Pierre Curie**, gebuer de 15. Mee 1859 zu Paräis, a gestuerwen den 19. Abrëll 1906 zu Paräis, war e franséische Physiker a Cheemiker.

Scho wärend sengem Studium op der Sorbonne huet de Pierre Curie, zesumme mat sengem Brudder Jacques, wichteg Verbesserunge vun der Moosstechnik gemaach duerch d'Entdeckung vun der Piezoelektrizitéit (1880).

No sengem Bestietnes mat der Maria Skłodowska (1895) hu si zesummen d'Radioaktivitéit vun Uranäerzer erfuerscht. Dobäi huet de Pierre Curie méi déi physikalesch Aspekter iwwerholl. Zesumme mat senger Fra Marie huet de Pierre Curie d'Elementer Polonium a Radium entdeckt.

Zesumme mat dem Henri Becquerel hunn de Pierre an d'Marie Curie 1903 den Nobelpräis fir Physik kritt.

1904 gouf de Pierre Curie Professer op der Sorbonne. Hien ass 2 Joer méi spéit bei engem Autosaccident ëm d'Liewe komm.

## No him benannt
Fir un de Pierre Curie z'erënneren sinn zu Lëtzebuerg e puer Stroossen no him benannt: 
* *rue Marie et Pierre Curie* an der Stad;
* *rue Curie* zu Diddeleng.

## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker
* Lëscht vu Physiker
* Lëscht Nobelpräis Physik

## Um Spaweck
* De Nobelpräis-Site mat der Säit vun de Laureate vun 1903
Johann Palisa

De **Johann Palisa**, gebuer de 6. Dezember 1848 zu Troppau, Éisträichesch Schlesien, a gestuerwen den 2. Mee 1925 zu Wien, war en éisträicheschen Astronom.

De Palisa war duerch d'Entdeckung vun 123 Asteroide bekannt, souwéi duerch d'Editioun vu Stärenatlanten. Hien huet 1872 als Leeder vum Observatoire vu Pula ëstlech vun Triest geschafft. Obwuel hien do nëmmen e 15&nbsp;cm-Refrakter hat, konnt hien awer geschwë säin éischten Asteroid entdecken.

Säi gréisst Uleies war, d'Sécherung an eng verléisslech Bunnbestëmmung vun den neien Asteroiden, well anerwäerts duerch schlecht Koordinaten dacks Himmelskierper verluer goungen.

Am Joer 1880 wiesselt hien op den Universitéitsobservatoire Wien op eng Assistenteplaz, fir um deemools weltgréissten 68&nbsp;cm-Refrakter miessen ze kënnen. Vun do aus reforméiert hien d'Bunnberechnunge vun den Asteroiden op internationaler Basis. De Palisa lokaliséiert d'Haaptasteroidenceinture (mean belt)&nbsp;– do wou déi meescht Asteroiden ëmlafen&nbsp;– bei 2,2 bis 3,6 Astronomesch Eenheeten a fënnt e puer Bunnen, déi bis zum Mars reechen.

Zesumme mam Max Wolf zu Heidelberg féiert hien nei Techniken an, ë.&nbsp;a. den éischte Stärenatlas fir d'Sich an d'Identifikatioun, awer och fir de Gebrauch an der Astrophysik. Spéider entstinn déi fotografesch Wolf-Palisa-Stärekaarten op 210 Blieder.

De Palisa bedreift och Mound- a Sonnefuerschung, z.&nbsp;B. bei der Expeditioun 1883 fir d'Sonnendäischtert op Tahiti, an d'Sich no dem hypothetesche sonnennoe Planéit Vulcanus. Hien editéiert zwéi Stärekataloge mat 4700 geneeë Stäreplazen&nbsp;– wichteg Grondlag fir d'Sécherung vun der Bunn, woufir hien 1906 de Präis vun der Paräisser Akademie krut.

Véier vu sengen Asteroide sinn nach haut Fuerschungsthemen. Den éischten „Amor-Planetoid“ (719) Albert (1911) ass zwar verluer gaangen, gouf awer 2000 um Spacewatch Teleskop, Arizona no néng Joer Sich erëmfonnt. Hien déngt fir d'nodréiglech Analyse vu Jupiter-Bunnstéierungen.

Zwou Entdeckunge vum Palisa goufe vu Raumsonde besicht: 
* (253) Mathilde vun der NEAR 1997, an
* (243) Ida vun der Galileo 1993.
* (216) Kleopatra gouf mat Radar-Antenne vermooss. Dobäi huet sech gewisen, datt dësen Asteroid eng laanggestreckt Form huet, déi un eng Hondsschank erënnert.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* http://www.astrometrica.at/Papers/Palisa.pdf (Palisa, Lëscht vun den Asteroiden)
* https://web.archive.org/web/20061117205203/http://www.g.gerstbach.at/papers/Asteroid1202gg.pdf
* https://web.archive.org/web/20110205154206/http://free-pu.hinet.hr/adip/ (Instrumenter vom Observatoire Pola, Tegetthoff)
Robert Stolz

De **Robert Stolz**, gebuer de 25. August 1880 zu Graz, a gestuerwen de 27. Juni 1975 zu Berlin, war en éisträichesche Komponist.

De Robert Stolz war *Theaterkapellmeister* zu Brünn, Mannheim a Wien. 1938 ass hien an Amerika emigréiert an 1946 koum en op Wien zeréck.

Hien huet méi wéi 60 Operette komponéiert. Hei sinn der just e puer opgezielt:
* "Wenn die kleinen Veilchen blühen" (1923)
* "Venus in Seide" (1932)
* "Frühling im Prater" (1949)

Des Weideren huet hien eng Rei Filmmuseke komponéiert. Ënner anerem:

* "Zwei Herzen im Dreivierteltakt" (1930)
* "Ich liebe alle Frauen" (1935)
* *[[Die Deutschmeister]]* (1955) vum Ernst Marischka mat der Romy Schneider an dem Hans Moser

## Um Spaweck
Joseph Barbera

De **Joseph Barbera**, gebuer de 24. Mäerz 1911 zu New York, a gestuerwen den 18. Dezember 2006 zu Los Angeles, war en US-amerikaneschen Zeechentrickfilmer a Produzent.

De Barbera huet an den 1920er Jore fir d'éischt niewelaanscht Cartooner u verschidden Zäitschrëfte vekaf. Duerno huet en als Gag-Auteur vun engem Zeechentrick-Studio geschafft. 1931 huet en ugefaangen als Animateur ze schaffen.

1937 goung e bei d'MGM. Hei huet hien de William Hanna kennegeléiert. Zesummen hu si d'Aventurë vum Tom and Jerry erfonnt an och déi vun de Flintstones (dt: *Familie Feuerstein*; fr: *Les Pierrafeu*), the Jetsons, de Scoobi-Doo an dem Yogi Bear. 1955 huet e mam Barbera d'Hanna-Barbera-Studioe gegrënnt.

De Joseph Barbera ass den 18. Dezember 2006 am Alter vu 95 Joer zu Los Angeles gestuerwen, fënnef Joer no sengem Kolleeg William Hanna.

## Bibliographesches
* Ted Sennett: *The Art of Hanna-Barbera. Fifty Years of Creativity*, Viking Studio Books, 1989

## Kuriéises
Zu Jette, an der Haaptstadregioun Bréissel, gëtt et eng Strooss "Clos Tom et Jerry".

## Um Spaweck

* Hanna-Barbera Websäit (Deel vun der Warner Bros. Websäit)
Gander

D**'Gander** respektiv d**'Albaach**, wéi d'Awunner vu Munneref soen, ass eng Baach zu Lëtzebuerg an a Frankräich. Si ass e lénksen Niewefloss vun der Musel.

D'Gander entsteet zu Uespelt aus dem Zesummelaf vun der *Briedemsbaach* an der *Aalbach*, an no 1.500 Meter bei der Autobunnsbréck, dem Viaduc vun Altwis, stéisst s'op d'franséisch-lëtzebuergesch Grenz, vu wou un se d'Grenz tëscht deenen zwee Länner mécht.

Weider leeft se laanscht Altwis, Munneref an, um rietsen Uwänner, Mondorff. Ronn 2,5&nbsp;km hanner Éimereng leeft d'Gander bei der *Hënschtrëffermillen* a Frankräich, wou se nach laanscht d'Uertschafte Gandren an Uewerkonz leeft, ier se dann an d'Musel leeft. A Frankräich gëtt se och nach *Altbaach* genannt.

## Renaturéierung zu Munneref
2018 gouf d'Gander zu Munneref op enger Längt vun 300 Meter renaturéiert, woubäi d'Bett vun der Baach op ronn 30&nbsp;m méi breet gemaach gouf. D'Baach ka sech elo bei Héichwaaser ausbreeden, soudatt Iwwerschwemmunge kënne verhënnert ginn. D'Aarbechte goufe bal ausschliisslech um franséischen Uwänner gemaach. D'Käschten, déi vum lëtzebuergeschen Ëmweltministère gedroe goufen, louche bei ronn 500.000 Euro. D'Renaturéierung gouf vun der Gemeng Munneref zesumme mat der Administration de la gestion de l'eau gemaach an den 21. September 2018 offiziell virgestallt.

Zesumme mat 11 aneren Aarbechten am a laanscht d'Baachbett vun der Gander an der Gemeng Munneref sollen d'Iwwerschwemmungen, besonnesch zu Munneref, verhënnert ginn.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Alexander Weyer

Den **Alex Weyer**, gebuer de 4. Februar 1872 als **Jean Decker** zu Monnerech, a gestuerwen 1921 zu Kairo, war e lëtzebuergesche Kraaftmënsch an Illusionist, deen ënner de Kënschtlernimm *The Great Alexander Weyer* oder *Weyer le Mystérieux* opgetrueden ass. Den Numm Weyer kënnt vu senger Mamm Jeanne Weyer. Hien ass ënner anerem zu New York als Kraaftmënsch opgetrueden. Seng Tournéeën hunn hien duerch Europa an uechter Nordafrika gefouert.

### Säi Liewen
Den Decker ass 1887 mat senger Famill an Amerika ausgewandert. Do ass en ufanks als Kraaftmënsch am New-Yorker *Dime Museum* opgetrueden - z.&nbsp;B. huet e mat blousser Hand en Nol an e 5&nbsp;cm déckt Briet gedriwwen. Spéider huet hie sech de "Kikobo Indians" ugeschloss an ass mat hinne queesch duerch d'USA op Tournée gaangen.

Hien hat e puermol Optrëtter zesumme mam John Grün.

1900 ass hien a seng Heemechtsuertschaft zeréckkomm. Do huet hie 5 Joer laang u sengen Nummere geprouft, an ass duerno, zesumme mat senger Famill, mat Illusionisten-Nummeren an Europa op Tournée gaangen. Uganks 1914 huet seng Tournée en an Egypten gefouert, vu wou en, wéinst dem Ausbroch vum Éischte Weltkrich, net méi zeréck konnt. Hien huet 1918 do den *Theatre of Mystery* opgemaach, deen awer kee Succès hat, soudatt en déi lescht Jore vu sengem Liewe säin Ënnerhalt mat der Fabrikatioun vu Rees-Malle bestridden huet.

Den Alex Weyer war mam Harry Houdini befrënnt, a stoung mat him a reegelméissege Bréifkontakt. Am Houdini sengem Buch vun 1920, dat bei *E. P. Dutton and Co.* zu New York erauskoum *The Miracle Mongers and their Methods.*, dat den Ënnertitel dréit *A Complete Exposé of the Modus Operandi of Fire Eaters, Heat Resisters, Poison Eaters, Venomous Reptile Defiers, Sword Swallowers, Human Ostriches, Strong Men, Etc.*, ass ee Kapitel dran iwwer den Alexander Weyer an eent iwwer den *John Grun Marx*, (John Grün).

*"Another nail act was that of Alexander Weyer, who, either by superior strength or by a peculiar knack, could hold a nail between the middle fingers of his right hand with the head against the palm, and drive it through a one-inch board. But since this act did not get him very far either on the road to fame, or toward the big money — he turned to magic and finally became one of the leading Continental magicians, boasting that he was one of the few really expert sleight-of-hand magicians of the world. I met Weyer at Liège, Belgium, where we had an all-night match with playing cards. He admitted that there were some tricks he did not know, but he claimed that after once seeing any magician work he could duplicate the tricks. On this occasion, however, he was unable to make the boast good. (Op der Säit 224)

## Literatur
* Véronique Faber: *The Great Alex Weyer. Adventures in the Golden Age of Magic.* 2012 (de: ISBN 978-99959-768-1-1 an en: ISBN 978-99959-768-0-4)

## Um Spaweck
* Plakat: The Great Weyer (1915)
* https://www.greatalexweyer.lu/
* Alex auf weyer.de.com
Michael Maestlin

De **Michael Maestlin** oder och **Möstlin**, gebuer den 30. September 1550 zu Göppingen, a gestuerwen den 20. Oktober 1631 zu Tübingen, war en däitsche Mathematiker an Astronom.

De Maestlin studéiert am Evangeelesche Stëft Tübingen Theologie, Mathematik an, ugereegt duerch de Philipp Apian, Astronomie. Hie gouf 1571 Magister, 1576 Diakon zu Backnang a 1580 Professer vun der Mathematik zu Heidelberg a vu 1583 un zu Tübingen.

Nieft dem Leonardo da Vinci gëllt och de Maestlin als éischten, den dat äschegrot Moundliicht korrekt als Äerdschäin gedeit huet. Hien hat och erkannt datt d'Koméite keng atmosphäresch Erscheinunge sinn. De Maestlin gëllt als Unhänger vum heliozentresche Weltbild vum Nikolaus Kopernikus a war Geléierten a Frënd vum Johannes Kepler, deen hien och mat der heliozentrescher Planéitenuerdnung vum Kopernikus bekannt gemaach huet. Hie soll och de Galileo Galilei fir dës nei Léier gewonnen hunn.

Am Joer 1961 gouf e Moundkrater Maestlin no him benannt.

## Um Spaweck

* https://web.archive.org/web/20111213080615/http://www.uni-giessen.de/gloning/at/maestlin_1588_defensio-contra-possevinum.pdf (PDF-Datei; 1,28&nbsp;MB)
* Mästlin, Michael: Epitome Astronomiae Tubinga 1597 (VD16 M 98)

## Kuckt och
Portal:Paräis

__NOEDITSECTION__








Portal vun der Stad Paräis









« Ajoutez deux lettres à Paris: c'est le paradis. » (Jules Renard)

[ änneren]
(221) Eos

Den **(221) Eos** ass een Asteroid vun der baussenzeger Haaptasteroidenceinture, deen den 18. Januar 1882 vum Johann Palisa am Universitéits-Observatoire zu Wien entdeckt gouf.

Den Himmelskierper krut den Numm vun der Eos, Gëttin vum Sonnenopgang aus der griichescher Mythologie.

Den Eos beweegt sech an engem Ofstand vun 2,701 (Perihel) bis 3,322 (Aphel) astronomeschen Eenheeten an 5,227 Joer ëm d'Sonn. D'Bunn ass 10,9° géint d'Ekliptik gebéit, d'Bunnexzentrizitéit ass 0,103.

Den Eos huet en Duerchmiesser vun 104 Kilometer. Hien huet eng relativ hell, silikaträich Fläch mat enger Albedo vun 0,140. A ronn 10 Stonnen a 26 Minutte rotéiert den Asteroid ëm seng eegen Achs.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden

## Um Spaweck
* JPL Datebank: (221) Eos aginn
Loyola de Palacio

D**'Ignacia de Loyola de Palacio del Vallelersundi**, gebuer de 16. September 1950 zu Madrid, a gestuerwen den 13. Dezember 2006 och do, war eng spuenesch Politikerin a vun 1999 bis 2004 Vizepresidentin a Kommissär fir Verkéier an Energie an der Europäescher Kommissioun ënner der Presidentschaft vum Romano Prodi.

D'de Palacio huet op der Universidad Complutense Madrid Droit studéiert a war jorelaang an der spuenescher Vollekspartei (Partido Popular) aktiv. Vun 1996 bis 1999 war se Ministesch fir Landwirtschaft, Fëscherei an Ernierung a Spuenien. 1999 gouf s'an d'Europäescht Parlament gewielt, kuerz drop awer zum Member vun der Europäescher Kommissioun (Kommissär) ernannt.

Der Loyola de Palacio hir Sëschter ass d'Ana de Palacio del Valle-Lersundi, déi aktuell Vizepresidentin vun der Weltbank a fréier spuenesch Ausseministesch.
Quintanilla de Onsoña

**Quintanilla de Onsoña** ass eng Uertschaft an der spuenescher Provënz Palencia a läit an der Regioun Kastilien-León.

## Geographie
Quintanilla de Onsoña läit op enger Héicht vun 886 m. iwwer dem Mier an huet eng Fläch vun 52,06&nbsp;km².

## Demographie
2007 huet Quintanilla de Onsoña 213 Awunner, dat si 4 Awunner/km².
## Um Spaweck
*Quintanilla de Onsoña
*Información de Quintanilla de Onsoña
Klimazon

Et gëtt fënnef verschidde **Klimazonen** op der Äerd: déi polar, déi fiicht-kill, déi fiicht-waarm, déi tropesch an déi dréche Klimazon.

Si hunn all ganz ënnerschiddlech klimatesch Bedéngungen, duerch kal a waarm Mieresstréim, global Wandsystemer, de Relief vun der Äerduewerfläch an doduerch datt d'Äerdachs an engem Wénkel vun 23,5 Grad vis-à-vis vun der Ekliptik steet, an déi doduerch ënnerschiddlech staark Sonnestralung.

De polare Klima gëtt et an de Polarregiounen an op den Héichte vum Himalaya, an an den Anden. Fiicht-kille Klima gëtt et an den nërdleche Gebidder vun Amerika, Asien an Europa. A West- a Südeuropa fënnt ee e fiicht-waarme Klima. Typesch fir Südamerika, Afrika an Asien ass den tropesche Klima. Dréchene Klima fënnt een an de Wüstegebidder an a ganz dréchene Biergregiounen.
Departement Bas-Rhin

De **Bas-Rhin** (**67**) ass e franséischt Departement an der Regioun Grand Est.

D'Departement gouf an der franséischer Revolutioun de 4. Mäerz 1790 gegrënnt als Folleg vun engem Gesetz vum 22. Dezember 1789 an et ëmfaasst den nërdlechen Deel vun der Provënz Nidderelsass

## Arrondissementer
* Hagenau
* Molsheim
* Saverne
* Sélestat
* Strasbourg
* Wissembourg

## Geschicht

## Um Spaweck
Eleanor Helin

D**'Eleanor Francis "Glo" Helin**, gebuer den 19. November 1932, a gestuerwen de 25. Januar 2009, war eng US-amerikanesch Astronomin. Si huet vill Asteroiden a Koméiten entdeckt.

D'Eleanor Helin huet fir d'Near Earth Asteroid Tracking (NEAT) geschafft, e Programm vun der NASA am Jet Propulsion Laboratory.

Bei hirer Aarbecht goufe vun hir selwer oder ënner hirer Leedung iwwer 800 Asteroiden entdeckt. Dorënner och déi zwéin éischt Aten-Asteroiden, den (2062) Aten an (2100) Ra-Shalom, souwéi d'Apollo-Asteroiden (4660) Nereus, (4769) Castalia ënner anerem, an e Koup Amor-Asteroiden. Zousätzlech sinn déi dräi Trojaner, dovun den (3240) Laocoon an (9969) Braille ze nennen.

D'Eleanor Helin huet, eleng oder an Zesummenaarbecht, e puer Koméiten entdeckt, ënner hinnen 111P/Helin-Roman-Crockett, 117P/Helin-Roman-Alu, 132P/Helin-Roman-Alu, 151P/Helin an 152P/Helin-Lawrence.

Hir gëtt och d'Zeréckentdeckung vum Asteroid (4015) Wilson-Harrington a vum Koméit 107P/Wilson-Harrington ugerechent.

Den Asteroid Glo ass no hir benannt an zwar mat hirem Spëtznumm *Glo*.

A verschiddene Quelle gëtt si och Eleanor Kay Helin genannt.

## Um Spaweck
* WITI-Websäit iwwer d'Eleanor Helin mat Foto vun der Fra
Departement Haut-Rhin

Den **Haut-Rhin** (**68**) ass e franséischt Departement an der Regioun Grand Est.

D'Departement gouf an der franséischer Revolutioun de 4. Mäerz 1790 gegrënnt als Folleg vun engem Gesetz vum 22. Dezember 1789 an en ëmfaasst de südlechen Deel vun der Provënz Elsass. (Uewerelsass)

## Geschicht

## Kuckt och
* Arrondissementer am Departement Haut-Rhin
* Kantonen am Departement Haut-Rhin
* Lëscht vun de Gemengen am Departement Haut-Rhin

## Um Spaweck
Lëscht vun de gréisste Stären

Eng kleng Lëscht vun de gréisste bekannte Stären, zortéiert no hirem Duerchmiesser.

Déi richteg Reiefolleg ass nach net komplett. Et ass net sou einfach fir déi genee ze definéieren:

* Duebelstäre sinn heiansdo eenzel opgefouert, an anere Lëschten awer zesummen.
* D'Miesswäerter ënnerleie statisteschen Onsécherheeten.

* ABC vun de Stären
* Hyperris
* Lëscht vun den nooste Stären
* Lëscht vun den hellste Stären

## Um Spaweck

*  '''Lowell Observatory''' Astronomen identifizéieren de gréisste bekannte Stär
*  '''BBC News''' Déi dräi gréisst Stären identifizéiert
*  '''Slashdot''' Déi dräi gréisst Stären identifizéiert
Dosen

Eng **Dosen** (v. mëttelhoudt.: *tozen*, aus dem lat.: *duodecim* = zwielef) ass d'Bezeechnung vun enger Quantitéit vun zwielef gläichaartege Saachen, also eng Zielmooss. D'Dose war an de virege Joerhonnerte besonnesch am Wuereverkéier eng Moosseenheet. Gebräichlech waren och d'Schock (fënnef Dosen = 60) an de Gros (zwielef Dosen = 144).

Eng *[[Bäckeschdosen]]* ass den ëmganksproochlechen Ausdrock fir "13".

Nach haut gëtt et Iwwerreschter vun dëser Stéckelung, déi bekanntst dovu sinn d'Eeërkëschten, déi eng hallef Dosen oder sechs Eeër hunn, de Sixpack fir Fläschen, de Verkaf vu Läffels- oder Iessgeschier an der Dosen, asw. Fabrikante wéi Staedtler oder Faber-Castell liwweren hir Faarweg Bläistëfter oder Pastellkräid haut nach gréisstendeels an Dosene-Këschtercher mat 12, 24, 36 oder 120 Stéck. Doriwwer eraus dréckt d'Méizuel *Dosenden* awer och eng onbestëmmt Zuel am zwee- bis dräistellege Beräich aus, z.&nbsp;B. "d'Williamina Fleming krut d'Verantwortung fir Dosende vu Fraen..."

Och d'Zäitandeelung baséiert op der 12.

Der Dose läit den Duodezimalsystem zugrond, dee géintiwwer dem Dezimalsystem de Virdeel huet, datt 12 duerch 2, 3, 4 a 6 gedeelt ka ginn (10 just duerch 2 a 5).
Ferdinand Magellan

De **Fernão de Magalhães**, och alt nach **Ferdinand Magellan**, gebuer ëm 1480 a gestuerwen de 27. Abrëll 1521 op der Insel Mactan an de Philippinnen, war e portugisesche Séifuerer.

Mat 12 Joer koum de Jong vun engem portugiseschen Adlegen op de kinneklechen Haff fir do erzunn ze ginn.
Mat 25 Joer huet hien un enger Expeditioun an Indien deelgeholl an huet bannent e puer Joer an de Kolonië geschafft. Wéi hie wéinst Beschëllegegunge vu Verontreiung vu Gidder vum portugisesche Kinnek an e schlecht Liicht gerode war huet de Fernão de Magalhães dem Keeser Karel V. seng Déngschter ugebueden. Säi Plang fir um Westwee bei d'Gewierzinselen ze kommen, huet dem Karel V. gefall.

Den 20. September 1519 huet de Fernão de Magalhães sech mat 5 Schëffer fir déi éischt Weltëmsegelung op de Wee gemaach. No der Faart iwwer den Atlantik ass hie vu Rio de Janeiro no Süde bis an d'Bucht *San Julian* op der Südküst vun Argentinie geseegelt. Do huet hien am Laf vum Wanter eng Meuterei missen néierschloen. Am Oktober 1520 huet hien déi no him benannt Magellan-Strooss tëscht dem Festland a Feierland entdeckt duerch déi hie mat 3 Schëffer an de Pazifeschen Ozean koum.

Am Mäerz 1521 huet hien d'Marianen an d'Philippinnen erreecht. Wéi hien aus Frëndschaft mat engem Häuptling vun den Urawunner un engem Sträit deelgeholl huet gouf hien dobäi doutgeschloen. Duerno huet de Juan Sebastián Elcano dem Magalhães seng Weltëmsegelung op en Enn bruecht. Am September 1522 ass d'"Victoria" als eenzegt Schëff mat Gewierzer vun de Molukken an 18 Iwwerliewenden a Spuenien ukomm.

## Um Spaweck
Ali Khan Samsudin

Den **Ali Khan Samsudin**, gebuer 1958, a gestuerwen den 1. Dezember 2006 zu Kuala Lumpur, der Haaptstad vu Malaysia, war bekannt als de malaysesche *Schlaange-Kinnek*.

Hien ass un deen Titel komm, nodeem hien an de fréien 1990er Jore 40 Deeg laang all Dag zwielef Stonnen an engem klenge Raum mat 400 Kobraschlaange "gelieft" huet. An der 1998 Editioun vum Guinnessbuch vun de Weltrekorden ass den Ali Khan Samsudin opgefouert, nodeem hien 21 Deeg laang sech an enger gliese Këscht mat 6.000 Skorpiounen opgehalen hat.

Hie gouf 99-mol a sengem Liewe vun enger Schlaang gebass. Fir d'lescht den 1. Dezember vun enger Kinnekskobra (Ophiophagus hannah). En hannerléisst zwou Fraen a fënnef Kanner.
Portal:Wien

__NOEDITSECTION__










Portal vun der Stad Wien










« Wien bleibt Wien - und das ist wohl das schlimmste, was man über diese Stadt sagen kann. » (Alfred Polgar)

[ änneren]











Aner Portaler

[ änneren]
Jang Linster

De **Jang Linster**, gebuer de 17. Dezember 1952, ass virun allem bekannt duerch seng Musek- a Videoproduktiounen a Lëtzebuerger Sprooch. Hie bedreift en eegenen Tounstudio zu Fréiseng, an deem nieft sengen eegene Produktiounen awer och aner Kënschtler a Gruppen opgeholl ginn.

De Jang Linster ass bestuet an huet zwee Kanner, an hien huet dräi Schwësteren, vun deene virun allem d'Léa als Kächen an d'Maryse als Keramikkënschtlerin bekannt ass.
Richteg bekannt gouf hie mat sengen éischte Produktiounen, zesumme mam Fausti, Enn vun den 1980er Joren. Zanterhier bréngt hie reegelméisseg Placke fir d'Fuesent a Chrëschtdag eraus. An der Mëtt vun den 1990er Jore koumen dunn déi éischt Videoproduktiounen eraus: Zeechentrickfilmer fir kleng Kanner, déi meeschtens ëm d'Theema "Chrëschtdag" dréien. Nieft den eegene Produktioune ginn am Studio virun allem awer och Reklamme fir de Radio opgeholl.

## Um Spaweck
* linsterstudios
Lucien Dury

De **Lucien Dury**, gebuer de 6. Februar 1912 zu Lëtzebuerg, a gestuerwen de 14. Mee 2002, war e lëtzebuergesche Politiker a Resistenzler.

## De Resistenzler
De Lucien Dury war Member vun der Letzeburger Vollekslegio'n (LVL). No der Verhaftungswell vun Oktober 1943 gouf de Lucien Dury Chef vun der L.V.L.. An där Qualitéit war hien 1944 Matgrënner vun der Unio'n vun de Fräiheetsorganisatiounen a gouf och hiren éischte President.

## De Politiker
De Lucien Dury war Matgrënner vum *Groupement patriotique et démocratique*, der spéiderer DP, a vun 1948 bis 1952, säin éischte President. Säin Nofollger war den Eugène Schaus. Vun 1959-1962 gouf de Lucien Dury och President vun der DP. Vun 1945 bis 1951 war hien Deputéierten an der Chamber a vun 1969 bis 1977 Member vum Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg.

De Lucien Dury huet 1948 de *[[Lëtzebuerger Journal]]* matgegrënnt.

## Kuckt och
* Resistenz

## Um Spaweck
* Geschicht vun der DP
Riesigk

**Riesigk ** ass en Uertsdeel vun der Stad Oranienbaum-Wörlitz am Landkrees Wittenberg an Däitschland. 2014 hunn do 198 Mënsche gelieft.

## Geographie
Riesigk läit eng 18 Kilometer westlech vun der Stad Wittenberg.

## Geschicht
Am Joer 1200 gëtt Riesigk ënner dem Numm Riswig fir d'éischt schrëftlech ernimmt.

## Kuckeswäertes
* D'Riesigker Kierch

## Um Spaweck

* Administration
* royaltyguide.nl, Fotoe vun der Kierch vu Riesigk, mat Griewer vu bessere Leit.
* Kierch
* Woerlitz-Information
Portal:Franséisch Revolutioun

__NOEDITSECTION__





 
Portal vun der Franséischer Revolutioun









« C'est une révolte ? » - « Non, Sire, c'est une révolution. »

D**'[[Franséisch Revolutioun]]** beschreift eng Period a Frankräich vu 1789 (Stuerm op d'Bastille) bis 1799 (Coup d'État vum 18. an 19. Brumaire) an där d'Monarchie ofgeschaaft an eng Republik installéiert ginn ass. An der franséischer Historiographie ass d'Revolutioun d'Trennungslinn tëscht Neizäit (« époque moderne ») an Zäitgeschicht (« époque contemporaine ») an ass domat eng vun de wichtegsten Zäsure vun der europäescher Geschichtsschreiwung.
Fir d'éischt Kéier an der europäescher Geschicht, zanter der Antiquitéit, gouf de Prinzip selwer vun engem monarchistesche Regimm iwwerworf. Bei der englescher Revolutioun (Cromwell) war et eleng ëm d'Persoun vum Kinnek gaangen, an net ëm de Regimm an sech. De groussen Impakt vun der Franséischer Revolutioun kënnt och duerch d'Kricher déi e groussen Deel vun Europa betraff hunn, der Grënnung vu Schwësterrepublicken. Duerch d'Revolutioun goufen och vill Iddie vun de *[[Zäitalter vun de Lumières|Lumières]]* a ganz Europa verbreet.

D'Franséisch Revolutioun markéiert d'Enn vum *[[Ancien Régime]]* an engem Land, dat bis dohi fir seng absolutistesch Kinneke berüümt war (virun allem de Louis XIV.).

Nach haut ass d'Franséisch Revolutioun en Theema wat ënner Historiker ëmstridden ass, net zulescht wéinst de Grausamkeete vun der *[[Terreur]]* an dem Wee dee si ageschloen huet.

D'Franséisch Revolutioun huet och zu déiwen Divisiounen tëscht den Unhänger vun de revolutionären Iddien an de Verdeedeger vun der aler Uerdnung gefouert, den Antiklerikalen an der kathoulescher Kierch.
Artikel liesen




[ änneren]











Aner Portaler

[ änneren]
Johny Grün

De **Johny Grün**, gebuer den 19. Juni 1897 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen 1940, war e lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olmypionik.

Hie war de Jong vum John Grün, deen als Kraaftmënsch opgetrueden ass.

De Johny Grün huet zweemol bei den Olympesche Spiller am Gewiichthiewen an der Kategorie Liichtgewiicht (ënner 67,5&nbsp;kg) matgemaach.

1920, bei den Olympesche Spiller zu Antwerpen koum hien op déi 8. Plaz ënner 12 Konkurrenten. D'Épreuve huet sech aus dräi verschiddenen Exercicen zesummegesat. Am Total koum hien op 210,0&nbsp;kg.

Seng bescht Versich an den eenzelen Exercicë waren:
* Räisse mat engem Aarm *(arraché d'un bras)*: 52,5&nbsp;kg
*Stousse mat dem aneren Aarm *(épaulé et jeté du bras opposé)*: 67,5&nbsp;kg
* Stousse mat zwéin Äerm *(épaulé et jeté à deux bras)*: 90,0&nbsp;kg

1924, bei den Olympesche Spiller zu Paräis gouf hien den 18. vun 22. Offiziell klasséiert goufen awer nëmmen déi 6 éischt. An der Épreuve, déi aus fënnef verschiddenen Exercicë bestanen huet, koum hien op en Total vun 350,0&nbsp;kg.

Seng bescht Versich an den eenzelen Exercice waren:
* Räisse mat engem Aarm *(arraché d'un bras)*: 52,5&nbsp;kg
* Stousse mat dem aneren Aarm *(épaulé et jeté du bras opposé)*: 67,5&nbsp;kg
* Drécke mat zwéin Äerm *(développé à deux bras)*: 67,5&nbsp;kg
* Räisse mat zwéin Äerm *(arraché à deux bras)*: 70,0&nbsp;kg
* Stousse mat zwéin Äerm *(épaulé et jeté à deux bras)*: 92,5&nbsp;kg

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
Deneb

Den Numm **Deneb** huet sech aus dem arabesche Wuert *dhanab* (Schwanz) entwéckelt an ass Deel vum Eegennumm vun diverse Stären.

* Deneb (α Cygni) am Stärebild Cygnus Schwan
* Deneb Algedi (δ Capricorni) am Stärebild Capricornus Steebock
* Deneb Algenubi (η Ceti) am Stärebild Cetus Walfësch
* Deneb Dukfim (ε Delphini) am Stärebild Delphinus Delfin
* Deneb el Okab (ζ Aquilae) am Stärebild Aquila Aadler
* Deneb Kaitos (β Ceti) am Stärebild Cetus Walfësch
* Deneb Kaitos Schemali (ι Ceti) am Stärebild Cetus Walfësch
Deneb (Stär)

Den **Deneb** oder **α Cygni** ass den hellste Stär am Stärebild Schwan. Den Deneb ass e ganz waarmen Iwwerris deen zu de bloe Rise gehéiert. Hie bilt zesumme mat der Vega an dem Altair dat bekannt Summerdräieck. D'Distanz vum Deneb op eis Sonn léisst sech ganz schwéier bestëmmen, well bei wäiten Objeten d'Moossfeeler scho groussen Afloss op d'Resultat hunn. Bei geneeë Miessungen mam Satellit Hipparcos gouf eng Parallax vun nëmmen 1,01 Millibousekonnen ermëttelt, wat enger Distanz vun zirka 3200 Liichtjoer entsprécht. Dem Deneb seng Stralungsenergie ass ronn 1,2 × 1032W an ass domat ronn 300.000-mol méi staark wéi eis Sonn.

Den Numm *Deneb*, kënnt aus dem arabeschen a bedeit „Schwanz“.

## Bezeechnungen
* Aner Nimm: Deneb, Deneb el Adige, Arided, Aridif, Gallina, Arrioph.
* Bayer-Bezeechnung: α Cygni
* Flamsteed-Bezeechnung: 50 Cygni
* Harvard Revised Photometry: HR 7924
* Henry-Draper-Katalog: HD 197345
* Katalog vum Smithsonian Astrophysical Observatory: SAO 49941
* Bonner Duerchmusterung: BD +44°3541
* Fifth Fundamental Catalogue: FK5 777
* Katalog vum Hipparcos: 102098

* Summerdräieck
* Altair
* Vega

## Um Spaweck
Izar (Stär)

**Izar** (arab. **إزار** *izār* "Ëmhang"), och **Pulcherrima** (lat. *déi Schéinst*), ass den Numm vum Stär ε Bootis am Bootes.

Den Izar ass en Duebelstär. E besteet aus engem orangeroude Stär mat enger visueller Magnitude vu +2,70m an engem bloe Stär mat der Hellegkeet vu +5,1m.

Wéinst dem kuerzen Ofstand vun 2,8 Bousekonnen, verbonne mat engem groussen Hellegkeetsënnerscheed vu béide Komponenten ass zur Trennung en Teleskop vu 75 mm Ëffnung néideg. De Positiounswénkel vum Begleeder huet 340 Grad. Den Izar ass zirka 210 Liichtjoer vun eiser Sonn ewech. Aner Nimm sinn: *Mizar, Mirak, Mirach* a *Pulcherrima*.

**Koordinate** fir d'Equinoxe J2000.0:

* Rektaszensioun: 14h 44m 59s
* Deklinatioun: +27° 5'
Prévôt

E **Prévôt**, vum lat.: *præpositus*, war am Mëttelalter an am Ancien Régime en Agent vun engem Här oder Kinnek, dee sech ëm d'rechtlech a wirtschaftlech Administratioun vun engem Deel vun deem sengem Domaine, dee Probstei genannt gouf, gekëmmert huet.

.
Palais Royal (Homonymie)

* De **[[Palais-Royal]]** ass en Ensembel vu Gebaier am 1. Arrondissement vu Paräis, mat ënner anerem dem Staatsrot, dem Kulturministère an der Comédie-Française ;
* ***[[Palais Royal !]]*** ass den Titel vun engem Film vun der Valérie Lemercier aus dem Joer 2005.
*Palais Royal - Musée du Louvre ass eng Statioun vum Paräisser Metro.
Jacques de Flesselles

De **Jacques de Flesselles**, gebuer 1721, a gestuerwen de 14. Juli 1789 zu Paräis, war e franséischen Administrateur.

Intendant zu Moulins, spéider zu Rennes an zu Lyon, gouf de Jacques de Flesselles zum Nofollger vum Le Peletier als *[[Prévôt|Prévôt des marchands]]* den 21. Abrëll 1789 op Paräis geruff. De 27. Mee 1789 hunn d'Wieler vun den dräi Stänn verlaangt, an den *[[Hôtel de Ville (Paräis)|Hôtel de Ville]]* kënnen ze kommen, fir un der Gestioun vun der Stad deelzehuelen. Dëst gouf vum Jacques de Flesselles als illegal ugesinn, a refuséiert; ënnerstëtzt gouf hien dobäi vum Ministère vum Jacques Necker. De 25. Juni 1789 hunn déi dräi Stänn hir Fuerderung widderholl, an ënner dem ëffentlechen Drock huet de Jacques de Flesselles erlaabt, datt sech 12 Wieler der Municipalitéit uschléisse konnten. Bei der éischter Sessioun vun dëser « *Assemblée générale* » den 13. Juli 1789 gouf de Jacques de Flesselles zum President gewielt. Ënner dem Drock vun de Leit huet hien d'Kreatioun vun enger *Garde civique* missen zouloossen, an huet verkënnegt datt 12.000 Gewierer vu Charleville ënnerwee wiere fir dës Trupp.

De 14. Juli 1789 ass de Stuerm op d'Bastille lassgaangen, an den opstännege Comité dee sech am Palais-Royal néiergelooss hat, huet den Delegéierte bei den *[[Hôtel de Ville (Paräis)|Hôtel de Ville]]* geschéckt, fir Waffe sichen ze goen. Wéi den Delegéierte keng Waffe konnt fannen, huet hien de Jacques de Flesselles beschëllegt, op der Säit vum Haff ze stoen. De Jacques de Flesselles gouf an de Palais-Royal geruff, fir sech ze rechtfertegen, mä gouf um Wee dohin erschoss. Hie gouf gekäppt, a säi Kapp gouf duerch d'Stroosse spazéiere gefouert.
Kulturgeographie

D**'Kulturgeographie** ass een Deelgebitt vun der Anthropogeographie a befaasst sech mat de raimleche Konsequenze vun der Kultur a studéiert d'mënschlech Verhalensweisen an Iddien (Sproochen, Traditiounen, Glawen, Ernierungsweisen, Goûten, ...).

Dës Wëssenschaft geet dovun aus, datt de Mënschen hir Organisatioun a Beweegung am Raum net nëmmen duerch reng rational Grënn *(„Wat ass méi bëlleg? Wat ass méi no? Wat ass méi séier? ...“)* z'erklären ass, mä och duerch irrational Aspekter, déi duerch d'Kultur, an där all Mënsch lieft, beaflosst ginn.

Wichteg Nimm vun der Kulturgeographie sinn de Carl Ortwin Sauer (mat senger Ekipp op der Berkeley-Universitéit a Kalifornien), de Friedrich Ratzel, de Paul Vidal de la Blache, de Pierre Gourou, de Paul Claval, de Joël Bonnemaison ...

## Um Spaweck
Evangelium

En **Evangelium** (op griichesch: εὐαγγέλιον - evangelion) ass, etymologesch, eng gutt Noriicht. Dës zentral Notioun vum Chrëschtentum huet haut e puer Bedeitungen:
	
Am Allgemenge versteet een haut ënner dem Wuert „Evangelium|Evangelien“ déi véier Texter aus dem Neien Testament (vun de véier Evangelisten: Matthäus, Markus, Lukas a Johannes) déi dem Jesus Christus säi Liewen erzielen.

D'Evangelium bezeechent och heiansdo déi véier Evangelien zesummen, oder souguer d'ganzt Neit Testament. De Begrëff kann awer och aner extra-kanonesch (apokryph) Schrëfte bezeechnen, zum Beispill d'Evangelium vum Thomas oder vum Judas.

A griicheschen Iwwersetzunge vum Alen Testament gouf de Begrëff „evangelion“ benotzt fir d'gutt Noriicht vun enger militärescher Victoire ze bezeechnen. D'Prophéite vum Alen Testament, déi zu der Zäit vum jiddeschen Exil (6. Jh. v. Chr.) schreiwen, verspriechen e puermol follgend gutt Noriicht: datt Gott säi Messias schéckt als Kinnek, dee Gerechtegkeet, Verzeiung a Fridde bréngt.

Am Neien Testament gëtt de Jesus mat dem Messias, deen d'Judden erwaarden, identifizéiert. De Jesus a seng Apostele verbreeden och „d'Evangelium“, si ginn also vun enger gudder Noriicht erzielen. D'Texter schwätze vun der „gudder Noriicht“, vu Gott sengem Kinnek, vu Gott senger Gnod, vum Jesus senger Operstéiung a vum Liewen nom Doud.

----

## Um Spaweck
Lëtzebuerg Privat

**Lëtzebuerg Privat** war eng däitschsproocheg Wochenzeitung mam Ënnertitel "Unabhängige Wochenzeitung für Luxemburg".

Déi éischt Nummer koum den 3. November 2006 eraus. Den Editeur a Chefredakter war de Jean Nicolas an de Chefredakter-adjoint den Heinz Kerp. D'Nummer 7 vu Mëtt Dezember 2006 hat eng Oplo vu 25.000 a war 12 Säiten déck. Am Joer 2008 ass d'Oplo op 30.500 erhéicht ginn.

An den 2020er Jore koum se just nach eemol de Mount eraus. Den 10. Februar 2025 gouf d'Gesellschaft Boulevardpresse Sarl vum Jean Nicolas, déi *Lëtzebuerg Privat* erausginn huet, fir faillite erkläert.

D'Opmaachung war typesch fir eng Boulevardzeitung, an de Stil erënnert däitlech un dee vun der däitscher *[[Bild]]-Zeitung*.

## Kritik
Ufanks Mäerz 2007 gouf vun der Lëtzebuerger Internet-Community, als Protest géint d'Verbreedung vu Lëtzebuerg Privat, eng *Google-Bombing*-Aktioun gestart, wouduerch d'Websäit vu "Lëtzebuerg Privat" net méi als éischt Resultat op Google opgedaucht ass. Amplaz gouf eng satiresch Websäit ugewisen, déi op den éischte Bléck net sou z'erkenne war. Déi Aktioun gouf vu Google erëm réckgängeg gemaach.

Och verschidden Internetsäite hu sech kritesch mat der Zeitung auserneegesat, wéi z.&nbsp;B. de Blog *Pianocktail*.

D'Journalistin Josée Hansen vum Lëtzebuerger Land gouf am Oktober 2013 vum Geriicht fräigesprach, nodeem si vum Jean Nicolas wéinst Diffamatioun verklot gi war. D'Josée Hansen hat an engem Artikel iwwer d'Montée vum Rassismus an der Xenophobie, dem Nicolas seng Zeitungen als Beleeg dofir uginn.

## Um Spaweck
* luxprivat.lu, de Site vun der Zeitung.
Gnod

Ënner **Gnod** versteet een eng wuelgewollten Zouwendung (lat.: *benevolentia*) un en Ofhängegen; deejéinegen, deen d'Gnod empfänkt, ass komplett der Willkür vun deem ausgeliwwert, deen him se zoukomme léisst. An der chrëschtlecher Theologie ass d'Gnod (lat.: *gratia*) vu Gott vun zentraler Bedeitung.

**Gnod**, sou wéi och dat däitsche Wuert *Gnade* hunn hir Urspréng am Alhéichdäitsche *ginada* an am Mëttelhéichdäitsche *genade*. Sproochgeschichtlech Famill ass et mam germanesche Wuertstamm *neth*, dem Indogermaneschen *net* an dem Alindeschen *nath*, wat souvill heescht wéi *ëm Hëllef bieden*.

Eng **Begnodegung** ass d'Noloosse vun enger Strof. Dëst fält och ënner Baarmhäerzegkeet.
Bridge-Fotoapparat

De **Bridge-Fotoapparat** stäipt sech op e Konstruktiounsprinzip, bei deem de Produzent probéiert, eng "Bréck" ze schloen tëscht dem Spigelreflex-Fotoapparat an dem Kompakt-Fotoapparat. De Begrëff gouf 1988 fir d'éischt gebraucht fir de Modell *Samurai* vun der Firma Yashica. De Prinzip gouf vum Klengbildfilm op den Digitale Fotoapparat mat eriwwergeholl.

Well beim Bridge-Fotoapparat d'Objektiv fest um Boîtier ass, an dowéinst net ka gewiesselt ginn, kucken d'Produzenten de Zoomfacteur ëmmer méi grouss ze bauen.

## Kuckt och
* Superzoom-Objektiv
Leo

**Leo** oder **LEO** hu follgend Bedeitungen:

## D'Ofkierzung LEO steet fir

* Link Everything Online, e Software-Archiv an Online-Wierderbuch vun der TU München
* Longterm Ecological Observatory, e Projet an den USA fir d'Erfaasse vun de Prozessen am Ozean
* Low Earth Orbit, eng Äerdëmlafbunn an enger Héicht vun tëscht 350 an 1400&nbsp;km 
* Lokalbunn Endorf–Obing
* *Leadership Experience Opportunity*, d'Leetmotiv vum Leo-Clubs

## D'Wuert Leo ass

* dat laténgescht Wuert fir Léiw
** dovun ofgeleet d'Stärebild Léiw, kuckt Leo (Stärebild)
* Léo, Provënzhaaptstad a Burkina Faso

### De Virnumm
* männlech als Kuerzform vu Leopold, Leonard, Leonhard, Leonid oder Leas
* weiblech als Kuerzform vu Leontina, Leonora, Leonore oder Leoni(e)
* Leo von Neapel
* Leo Africanus (eigentlech al-Hassan Ibn Muhammad al-Wessan), arabeschen Afrikareesender, zirka 1485 - zirka 1554
* Leo Kirch, däitsche Medienentrepreneur, 1926 - 2011

#### Peepst
*Leo de Groussen 440-461
*Leo II. 682-683
*Leo III. 795-816 
*Leo IV. 847-855
*Leo V. 903
*Leo VI. 928
*Leo VII. 936-939
*Leo VIII. 963-965
*Leo IX. 1049-1054
*Leo X. 1513-1521
*Leo XI. 1605
*Leo XII. 1823-1829
*Leo XIII. 1878-1903

#### Byzantinesch Keeser
*Leo I. (Byzanz) 
*Leo II. (Byzanz)
*Leo III. (Byzanz) 
*Leo IV. (Byzanz) 
*Leo V. (Byzanz) 
*Leo VI. (Byzanz)
#### Armeenesch Kinneken
*Leo I. (Armenien), (1129-1140)
*Leo II. (Armenien), (1187-1219)
*Leo III. (Armenien), (1270-1289)
*Leo IV. (Armenien), (1301-1307)
*Leo V. (Armenien), (1320-1341)
*Leo VI. (Armenien), (1374-1393)

#### Abchasesch Herrscher
*Leo I. (Abchasien) (735 - zirka 791)
*Leo II. (Abchasien) (zirka 791 - zirka 811)
*Leo III. (Abchasien), *de Groussen* (957-967)

### Als Nonumm
*Alan Leo (1860-1917), engleschen Autor, Theosoph an Astrolog
*Friedrich Leo (1851-1914), däitsche klassesche Philolog
*Leonardo Leo (1694/1701-1756), italieenesche Komponist
*Ludwig Leo (* 1924), däitschen Architekt
Jacques Cartier

De **Jacques Cartier**, gebuer 1491 zu Saint-Malo, an och do gestuerwen den 1. September 1557, war e franséischen Entdecker a Kolonisator.

Mat sengen Entdeckungsfaarten am spéidere Kanada an éischte Siidlungsversich gëllt de Jacques Cartier als Grënner vum franséische Kolonialräich an Nordamerika.

Op der Sich no engem nordwestleche Séiwee an Asien huet hien 1534 d'Insel Neifundland entdeckt a si zum Besëtz vu Frankräich erkläert. Hien huet d'Küst vu Labrador erfuerscht an ass op senger zweeter Rees de Sankt-Lorenz-Stroum eropgefuer well hie gehofft huet een Aarm vum Mier fonnt ze hunn, deen eng Duerchfaart no Westen an de Pazifik erlabe géif. Ausserdeem hunn d'Erzielunge vu gefaangenen Indianer hie gleewe gedo, datt hien um Wee an e Land wier, wou et vill Gold géif ginn.

De Jacques Cartier ass nëmme bis bei déi gutt verdeedegt Irokesen-Uertschaft *Hochelaga* komm an hien huet an der Géigend vum haitege Montréal säi Wanterlager opgeschloen. De Skorbut huet seng Mannschaft staark deziméiert a sou ass hien 1536 a Frankräich zeréckkomm wou hien d'Noriicht vun der Existenz vun de groussen amerikanesche Séie verbreet huet.

Op senger drëtter a leschter Faart (1541) huet hie franséisch Siidler mat an d'Gebitt vum Sankt-Lorenz-Stroum geholl, deen hie schonn 1536 mat den Nopeschgebidder fir d'franséisch Kroun a Besëtz geholl hat. Déi éischt Kolonialstatioun vun där Géigend huet net laang gedauert.

## Um Spaweck
Hipparcos-Katalog

Den **Hipparcos-Katalog** ass en héich prezise Stärekatalog, gemooss vum Astrometriesatellit Hipparcos (aktiv 1989–1993). D'Missioun huet mat der Publikatioun vun de Miessresultater 1997 e spronghafte Fortschrëtt an der Astrometrie gemaach:

De Fundamentalkatalog FK5 dee bis dohin als Grondlag fir genee Stäre-Koordinaten (Stäreplaze) gebraucht gouf, an an deem 1.500 Stäre beschriwwe ginn, gouf ronn 50-mol méi genee. Am Joer 2000 gouf d'Koordinatesystem nach eng Kéier verfeinert (3300 Stäre vum FK6), soudatt d'Miessunge vum Hipparcos iwwer de ganzen Himmel homogeen ausgewäert konnte ginn.

De Satellit konnt Stäreplazen, Parallaxen an Eegebeweegunge vun 118.000 Stäre mat enger Prezisioun vu ronn 0,003" oder 0,002"/Joer vermoossen, virdru gouf ni sou eng Prezisioun erreecht. Doriwwer eraus scannt en zweet Instrument u Bord iwwer 1 Millioun Stären deenen hir Donnéeë mat ëmmer nach respektabele ±0,02" am Tycho-Katalog opgeholl goufen.

Dës béid Kataloge sinn déi bescht Realisatioun vum neie Referenzkoordinatesystem um Himmel International Celestial Reference Frame (ICRF). Si erlaben elo Beruffs- an Hobby-Astronomen, all Himmelsobjete mat Teleskop an Digitalkamera genee an halbautomatesch anzemoossen.

## Kuckt och
* Astronomesch Katalogen

## Um Spaweck

*  http://www.rssd.esa.int/Hipparcos/catalog.html
*  http://www.hs.uni-hamburg.de/DE/Oef/Stw/Projects/node8.html 
*  https://web.archive.org/web/20080601021345/http://www.sternfreunde-breisgau.de/bedeckung.html
Summerdräieck

De **Summerdräieck** ass eng einfach, awer markant Stärekonstellatioun um nërdleche Stärenhimmel. Et ass keen offiziellt Stärebild am Sënn vun der IAU (International Astronomesch Unioun). An de Summerowenter ass et déi opfällegst Konstellatioun um Zenit.

De Summerdräieck ass am Summer an der Nordhemisphär um Nuetshimmel kuerz no Sonnenënnergank schonn an der Schummerecht a südlecher Richtung ze gesinn. Trotz Liichtverschmotzung ass et och an de Groussstied ze gesinn. D'Formatioun besteet aus de Stären:
 
* Vega am Stärebild Lyra (Leier)
* Deneb am Stärebild Cygnus (Schwan)
* Altair (och *Atair* genannt) am Stärebild Aquila (Aadler)

## Kuckt och

* ABC vun de Stären
* Fréijoersdräieck
* Hierschtvéiereck,
* Wanterdräieck,
Altair (Stär)

De Stär **Altair** (och *Atair* genannt) ass deen hellste Stär am Stärebild Aquila (Aadler), Bayer-Klassifizéierung α Aquilae. Zesumme mat de Stäre Vega an Deneb bilt den Altair d'Summerdräieck.

## Daten
Den Altair ass e groussen Haaptreienzwerg mat dem 1,2-fachen Duerchmiesser vun eiser Sonn. Seng Liichtkraaft ass zirka déi 11-fach vun eiser Sonn. Mat enger Uewerflächentemperatur vun zirka 9.440 Kelvin ass den Altair en duerchschnëttlech waarme Stär.

## Etymologie
Den Numm Altair stammt aus dem Arabeschen (*at-tair*) a bedeit „Deen, dee flitt“.

## Um Spaweck
Lucy Burns

D**'Lucy Burns**, gebuer den 28. Juli 1879 zu Brooklyn, New York, an och do gestuerwen den 22. Dezember 1966, war eng US-amerikanesch Suffragette a Fraerechtlerin. Zesumme mat der Alice Paul a mat e puer anere Fraen huet si tëscht 1912 an 1920 fir d'Stëmmrecht vun de Fraen an Amerika gekämpft, woumat si och Erfolleg haten. D'Lucy Burns an d'Alice Paul waren d'Grënnerinne vun der National Woman's Party (*NWP*), eng amerikanesch Fraerechtsorganisatioun.
Floridsdorf

**Floridsdorf** ass den 21. vun den 23 Wiener Gemengebezierker. En huet .

## Um Spaweck

*  Floridsdorf op der offizieller Websäit vu Wien
Grossjedlersdorf

**Grossjedlersdorf** ass zanter 1904 e Quartier (de. *Stadtteil*) vum 21. Wiener Gemengebezierk Floridsdorf.

## Um Spaweck
Stammersdorf

**Stammersdorf** ass zanter 1938 e Quartier (de. *Stadtteil*) vum 21. Wiener Gemengebezierk Floridsdorf.

## Um Spaweck

*  Offiziell Websäit