open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Georges Braque

De **Georges Braque**, gebuer den 13. Mee 1882 zu Argenteuil, Departement Val-d'Oise, a gestuerwen den 31. August 1963 zu Paräis, war e franséische Moler, Graphiker a Sculpteur.

## Um Spaweck
Deneb Algenubi (Stär)

**Deneb Algenubi** (arab. **ذنب الجنوبي** *ḏanab al-ğanūbī* "südlech(e) Schwanz(floss)") ass den Numm vum Stär η Ceti (Eta Ceti) am Stärebild Cetus. Den Deneb gehéiert zu der Spektralklass K1.5IIICN1Fe0.5, en huet eng visuell Magnitude vu +3,45&nbsp;mag. De Stär läit op enger Distanz vu ronn 118 Liichtjoer vun eiser Sonn ewech. En aneren Numm fir dëse Stär ass: Algenudi.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun: 1h08m35.40s
* Deklinatioun: -10°10'56.0"
Kaffaljidhm (Stär)

De **Kaffaljidhm** (Kaffaljidhmah, Al Kaff Al Jidmah) ass de Stär γ Ceti (Gamma Ceti). De Kaffaljidhm gehéiert zu der Spektralklass A2 huet eng visuell Magnitude vu +2,7&nbsp;mag.
E läit op enger Distanz vun 82 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech (Hipparcos Datebank).

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun: 2h43m18s
* Deklinatioun: +3°14'6"
Châtrices

**Châtrices** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

Châtrices ass eng vun de franséische Gemengen déi keng Kierch hunn.

## Nopeschgemengen
*Villers-en-Argonne
*Verrières
*Le Chemin
*Élise-Daucourt
Élise-Daucourt

**Élise-Daucourt** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

### Nopeschgemengen
*Braux-Saint-Remy
*Verrières
*Sivry-Ante
*Argers

### Kuckerswäertes
*D'Kierch aus dem 13. Joerhonnert
Tau Ceti

Den **Tau Ceti** ass zesumme mam Epsilon Eridani deen eis am nooste sonnenänlechen Eenzel-Stär. Am Ganze sinn 18 Stären am Moment bekannt, déi méi no wéi den Tau Ceti sinn. De Stär läit op enger Distanz vun 11,9 Liichtjoer.

1960 gouf den Tau Ceti an den Epsilon Eridani am Projet Ozma, engem SETI-Projet, ënner der Leedung vum Prof. Frank Drake e puer Wochen op Funksignaler hin observéiert.

Am Juli 2000 hu brittesch Astronomen ëm den Dr. Jane Greaves eng Scheif aus Stëbs a Koméiten ëm dee bis zu 10 Milliarde Joer ale Stär am Cetus (Walfësch) entdeckt. D'Gréisst vun der Scheif gläicht der Scheif, an där Koméiten an Asteroiden eis Sonn ëmkreesen. Allerdéngs sinn an der Scheif ëm den Tau Ceti 120-mol sou vill Koméiten an Asteroide wéi an eisem Sonnesystem. D'Liewen op engem hypothetesche Planéit vum Tau Ceti hätt et dofir wuel bedeitend méi schwéier, well et wier engem stännege Bombardement vun Asteroiden ausgesat.

Et konnte keng Planéite ronderëm de Stär entdeckt ginn, och d'Hubble-Weltraumteleskop konnt näischt fannen.

## Um Spaweck
Baten Kaitos (Stär)

De **Baten Kaitos** (arabesch) *batn qaytus* – „Bauch vum Séiongeheier“ ass den Numm vum Stär ζ Ceti (Zeta Ceti) am Stärebild Cetus (Walfësch). 
De giele Stär Baten Kaitos gehéiert zu der Spektralklass K0 IIIBa0.1 a läit op enger Distanz vun 260 Liichtjoer vun eiser Sonn ewech (Hipparcos-Datebank). Seng visuell Magnitude ass +3,9&nbsp;mag.

**[[Koordinaten]]** fir d'Equinoxe J2000.0:

* Rektaszensioun: 01h 51m 28s
* Deklinatioun: -10° 20' 06"
IC 1613

D'Nummer **IC 1613** ass d'Bezeechnung fir eng irregulär Zwerggalaxie am Stärebild Cetus. Den IC 1613 huet eng visuell Magnitude vu +9,20&nbsp;mag an eng Wénkelausdeenung vu 16,6'x 14,9'. D'Galaxie huet eng Distanz vu ronn 2,9 Millioune Liichtjoer vun eiser Sonn an ass Member vun der Lokaler Grupp.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 1h04m54,00s
* Deklinatioun: +02°08'00,0"

## Kuckt och

* Lëscht vun den hellste Galaxien
Deneb Algedi (Stär)

Den **Deneb al Giedi** (arab. "Schwanz vun der Geess") oder *Scheddi* ass den Numm vum Stär δ Capricorni (Delta Capricorni). De *Scheddi* ass e bedeckungsverännerleche Stär vum Typ Algol, deem seng Hellegkeet mat enger Period vun 1,0022768 Deeg tëscht +2,73&nbsp;mag an +2,93&nbsp;mag variéiert.
De *Scheddi* ass ronn 39 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech (Hipparcos Datebank) an huet eng absolut Hellegkeet vu +1,8&nbsp;mag. Säi Spektraltyp ass A6.

De *Scheddi* kann als ekliptiknoe Stär vum Äerdmound a (ganz rar!) vu Planéite bedeckt ginn.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)

*Rektaszensioun 21h47m3s
*Deklinatioun: -16°7'38"
Karl Marx

De **Karl Marx**, gebuer de 5. Mee 1818 zu Tréier, a gestuerwen de 14. Mäerz 1883 zu London, war en däitsche Philosoph, Historiker, Ekonomist, Journalist a Protagonist vun der internationaler Aarbechterbeweegung.

Dem Karl Marx seng Eltere koumen aus bekannte jiddesche Famillje mat engem grousse preiseschen Nationalhoufert.

1835 huet de Karl Marx zu Bonn Droit studéiert an ass 1836 op Berlin gaangen, wou hie Geschicht a Philosophie studéiert huet.

Hien huet sech kritesch mat de Schrëfte vum Georg Wilhelm Friedrich Hegel ausernanergesat, an huet sech scho mat knapps 20 Joer am Krees vun enger Grupp vu sougenannte *[[Lénkshegelianismus|Lénkshegelianer]]* engagéiert, déi sech am *Dokterklub* zesummegedoen haten.

1842 gouf hie Chefredakter vun der Kölner *[[Rheinische Zeitung|Rheinischen Zeitung]]*, déi duerch hien eng liberal-oppositionell Orientatioun krut, an déi 1843 wéinst engem polemeschen Artikel géint en neit Gesetz huet missen zoumaachen.

1843 huet hie seng Jugendléift Jenny von Westphalen bestuet an hien ass op Paräis geplënnert. Do huet hie seng éischt sozialistesch Schrëfte verfaasst an de Friedrich Engels kennegeléiert. Dëse sollt him e gudde Frënd, Mataarbechter an Ënnerstëtzer a finanzieller Nout ginn.

1845 huet de Karl Marx Frankräich misse verloossen, an hien huet sech zu Bréissel néiergelooss. 1848 huet hien do zesumme mam Friedrich Engels fir de kommunistesche Bond d**[[Manifest vun der Kommunistescher Partei|Kommunistescht Manifest]]'' entworf. 1848 ass de Marx no dem Ausbroch vun der Februarrevolutioun iwwer Paräis op [[Köln]] gezunn. Hie gouf awer e Joer méi spéit nees ausgewisen an huet zu London eng permanent Residenz fonnt.

Zu London huet de Karl Marx, nieft Honnerte vun Ofhandlungen an Zeitungsartikelen, 1864 déi ''Éischt International** matgegrënnt an 1867 den éischte Band vum "Kapital" geschriwwen.

1883 ass de Karl Marx zu London un enger Longekrankheet gestuerwen.

## Editiounen
* Marx-Engels-Werke (MEW)
* Marx-Engels-Gesamtausgabe (MEGA)

## Literatur
* Jonathan Sperber, *Karl Marx - Sein Leben und sein Jahrhundert* (aus dem Engleschen iwwersat); München (C. H. Beck Verlag), 2013; 634 S.; ISBN 978-3-406-64096-4

## Um Spaweck

* *Stimmen der proletarischen Revolution*, seng Wierker online
*  Marx-Engels-Werke
Messier 30

De **[[Messier-Katalog|Messier]] 30** (och **[[New General Catalogue|NGC]] 7099** genannt) ass e +7,50 mag helle Kugelstärekoup mat enger Gréisst vun 8,9' × 8,9' am Stärebild Capricornus (Steebock).

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  M30 bei SEDS
Departement Aude

D'Departement **Aude** ass e franséischt Departement an der Regioun Occitanie, dat säin Numm vum Küstestroum Aude hierhuet. D'Departement läit am Süde vu Frankräich a seng Haaptstad ass Carcassonne, déi duerch duerch hir ''Cité'', eng gutt erhale befestegt Stad aus dem Mëttelalter mat duebele Festungsmauere bekannt ass. An der Aude fënnt ee verschidde Landschaftstyppen erëm, wat se ganz attraktiv fir den Tourismus mécht.

## Kuckt och
*Arrondissementer am Departement Aude
*Kantonen am Departement Aude
*Lëscht vun de Gemengen am Departement Aude

## Um Spaweck
Circus Roncalli

De **Circus Roncalli** ass en däitschen Zirkus, deen 1976 vum Bernhard Paul a vum André Heller gegrënnt gouf.

## Um Spaweck
* Websäit vum Circus Roncalli
Sparta (Homonymie)

**Sparta** ass:

* eng antik griichesch Polis: **[[Sparta]]**;
* eng modern Stad a Griicheland: **[[Sparta (Lakonien)]]**;
* eng Rakéit: **[[Sparta (Rakéit)]]**;
* eng Museksgrupp: **[[Sparta (Grupp)]]**;
* en Autosmodell: **[[Škoda Sparta]]**;
* e lëtzebuergesche Basketball-Veräin: **[[BBC Sparta Bartreng]]**
* en hollännesche Foussballklub: **[[Sparta Rotterdam]]**;
* en tschechesche Foussballklub: **[[Sparta Prag]]**;
* en tschechesche Äishockeyveräin: **[[HC Sparta Prag]]**;
* verschidden Uertschaften an den USA:
** **[[Sparta (Georgia)]]**;
** **[[Sparta (Kentucky)]]**;
** **[[Sparta (Michigan)]]**;
** **[[Sparta (Missouri)]]**;
** **[[Sparta (New York)]]**;
** **[[Sparta (North Carolina)]]**;
** **[[Sparta (Tennessee)]]**;
** **[[Sparta (Wisconsin)]]**;
Grand Prix Wolber

De **Grand Prix Wolber** war eng Vëloscourse, déi a Frankräich gefuer gouf. Déi éischt Oplo vun der Course war den 8. Oktober 1922. An den éischte Joren huet déi Course als inoffiziell Weltmeeschterschaft gegollt, huet awer dunn u Bedeitung verluer, wéi d'UCI ''(Union cycliste internationale)'' am Joer 1927 déi offiziell Weltmeeschterschaft bis an d'Liewe geruff hat.

1927 gouf d'Course mat Ekipp gefuer. Gewonnen hat dat Joer d'Ekipp *"Alléluia - Wolber"* mat de Coureuren Arsène Alancourt, André Cauet, Maris Golttini, Antonin Magne, Pierre Magne a Julien Moineau.

## D'Gewënner
* 1922: Heiri Suter 
* 1923: Emile Masson sen. 
* 1924: Costante Girardengo 
* 1925: Heiri Suter 
* 1926: Francis Pelissier 
* 1927: Ekipp *"Alléluia - Wolber"*
* 1928: Julien Vervaecke 
* 1929: Alfred Haemerlinck 
* 1930: Georges Ronsse 
* 1931: Romain Gijssels 
* 1933: Paul Chocque 

## Um Spaweck
* Resultater vum ''Grand Prix Wolber'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Mille vu Valmy

D**'Mille vu [[Valmy]]** ass d'Symbol vun der Victoire, am Joer 1792, vun de franséische republikaneschen Truppen iwwer d'Koalitiounstruppen, déi sollten de Kinnek ënnerstëtzen. Dës Kricherei krut den Numm *[[Schluecht vu Valmy]]*.

D'Wandmillen déi op där Plaz stoung war awer verfale gelooss ginn, an am Ufank vum 20. Joerhonnert, war näischt méi dovun ze gesinn.

De Buergermeeschter vu Valmy, den André Procureur, hat Enn der 1930er Joren eng Nationalsouscriptioun lancéiert fir Suen ze sammelen, fir wéinst der 150 Joerfeier vun der Schluecht erëm eng Millen als Erënnerung opzerichten.

D'Millen déi dunn opgeriicht gouf stoung virdrun zu Attiches bei Lille. D'Aarbechte sinn 1939 lass gaangen, goufen awer duerch den Zweete Weltkrich ënnerbrach, soudatt d'Millen eréischt konnt den 20. September 1947 mat fënnef Joer Verspéidung ageweit ginn.

Déi huet et awer och just e bësselche méi wéi 50 Joer gepackt, a gouf de 26. Dezember 1999 duerch de Stuerm Lothar zerstéiert.

Den Dag duerno hat de Bruno Bourg-Broc d'Iddi nees, wéi den André Procureur schonn 50 Joer virdrun, eng Natianalsouscriptioun ze maachen, fir d'Millen erëm kënnen opzeriichten, an et gouf e Veräi gegrënnt dee sech dodrëms sollt bekëmmeren. Am Ganze koumen 167.000 Euro an d'Kees.

2004 krut eng Firma vu Villeneuve d'Ascq den Optrag fir déi nei Millen opzeriichten. et gouf besonnesche Wäert drop geluecht, datt déi sou vill wéi méiglech dem Original sollt gläichen.

Déi nei Mille gouf den 20. September 2005 a Presenz vun der Verdeedegungsministesch Michèle Alliot-Marie ageweit.
## Um Spaweck
Harzé

**Harzé** ass eng belsch Uertschaft an der Provënz Léck, an der Gemeng Aywaille. Bis zur belscher Gemengereform am Joer 1977, war Harzé eng eegestänneg Gemeng.

Harzé läit am Dall vun der Baach, *Ruisseau du Fond de Harzé*, déi bei Aywaille an d'Amblève leeft.

Duerch d'Uertschaft geet d'Nationale 30, déi vu Baaschtnech op Léck féiert.
## Kuckeswäertes
*D'Schlass vun Harzé

## Um Spaweck
Kastra (Stär)

De **Kastra** ass den Numm vum Stär Epsilon Capricorni am Stärebild Capricornus. De Kastra huet eng visuell Magnitude vu 4.68&nbsp;mag. a gehéiert zu der Spektralklass B2.5Vpe (blo-wäissen Typ). De Kastra läit 660 Liichtjoer vun eiser Sonn ewech.

## [[Koordinaten]]

* (Equinoxe J2000.0) 
* Rektaszensioun: 21h37m04.80s 
* Deklinatioun:-19°27'58.0"
NGC 936

Den **NGC 936** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Cetus. Den NGC 936 huet eng visuell Magnitude vu +10,2&nbsp;mag. an eng Wénkelausdeenung vu 4,7&nbsp;×&nbsp;4,1 Bouminutten.
## Entdeckung
Den NGC 936 gouf de 6. Januar 1785 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och
Nashira (Stär)

Den **Nashira** ass de Stär γ Capricorni (Gamma Capricorni). Den Nashira gehéiert zu der Spektralklass F0 an huet eng visuell Magnitude vu +3,8&nbsp;mag. Den Nashira (arab. "denn, dee gutt Noriichte bréngt") ass zirka 139 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech.

Den Nashira kann als ekliptiknoe Stär vum Äerdmound an (ganz rar!) vu Planéite bedeckt ginn.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun: 21h40m5s
* Deklinatioun: -16°39'42"
Schëffsschleis

Eng **Schëffsschleis** ass eng Virriichtung an engem Floss oder Kanal, deen als Waasserstrooss benotzt gëtt, fir datt Schëffer kënnen, ënnerschiddlech Niveauen, sief et bei engem Barrage oder bei enger "Kräizung" vu Waasserstroossen, iwwerwannen.

D'Prinzip besteet doran, datt d'Schëffer an enger Zort "Bidden", Schleisekummer genannt, mat enger Paart vir an hannen, déi entweeder voll- oder eidellafe gelooss gëtt, den Héichtenënnerscheed tëscht dem Uewer- an dem Ënnerlaf kënnen iwwerwannen.

Op kanaliséierte Flëss gi meeschtens verschidden Zorte vu Schleisen nieftenee bedriwwen:
* Schëffsschleise si fir gréisser Schëffer geduecht;
* Bootschleise si fir méi kleng Booter, z.&nbsp;B. Sportsbooter geduecht.

Jee no Bauweis gëtt ënnerscheet tëscht der normaler rechteckeger Schleis, de Ronnkummerschleisen, an de Bauchschleisen. Et gi verschidden Zorte vu Schleisepaarte benotzt. Dobäi gëtt ënnerscheet tëscht de Parten déi wéi eng normal Paart mat zwéi Flilleke funktionéiert, a Paarten déi aus engem Deel bestinn deen ofgesenkt oder an d'Luucht gezunn gëtt, an déi, bei deenen Paart wéi eng Rulldir op d'Säit gezunn gëtt.

Wa méi Schleisen hannerenee stinn schwätzt e vun enger Schleisentrap, wéi déi vu Fonserannes, déi niewendrun och nach eng Schleis huet déi als Waasserrutsch funktionéiert.

Déi gréisst Schleis vun der Welt ass d'Berendrecht-Schleis bei Antwerpen. Si ass 500 Meter laang an 90 m breet.
 
D'Schleise si genee wéi d'Schëffer a Klassen agedeelt, déi d'Gréisst vun der Schleis, respektiv d'Längt an d'Breet vun engem Convoi bestëmmen. Dat sinn d'CEMT-Klasse fir Schëffer.

## Schëffslifter

Fir grouss Héichten z'iwwerwannen, ginn d'Schleisen duerch Liftsystemer ersat, sou wéi z.&nbsp;B. d'Plans inclinéë vu Ronquières a vun Arzviller oder Lifter bei deenen de Baseng a stole Seeler hänkt wéi beim Schëffslift vu Strépy-Thieu oder op engem hydraulesche Kolwe steet, wéi bei de Schëffslifter vum Canal du Centre. Eng besonnesch Konstruktioun ass d'Rad vu Falkirk. De Virdeel vu Schëffslifter ass, datt de Schleisevirgank méi séier ass wéi an enger normaler Schleis, an datt de Waasserverbrauch praktesch Null ass.

## Reglementer

Fir d'Schleisevirgäng ze reglementéieren, z.&nbsp;B. Prioritéite bei der Afaart an d'Schleise gëtt et Navigatiounsreglementer déi an de Länner déi zu der EWG gehéiere gréisstendeels um Code européen des voies de navigation intérieure baséieren. Dozou kënnen nach lokal Reglementer kommen.

D'Kommunikatioun tëscht de Schëffer an de Schleisewiechter gëtt iwwer Radio ofgewéckelt, an dofir hu se speziell Radiosfrequenzen.
3
Speziell Signalisatiounen soen de Kapitäne wou d'Entrée vun der Schleis ufänkt, oder weisen hinne wou eng *Salle d'attente ass*, an där d'Schëffer musse waarde bis d'Schleisekummer fräi ass. Liichtsignaler soen hinnen op se däerfen erafueren oder net. 
 
## Schëffschleisen zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gëtt et zwou Staustufen; béid leien op der Musel:
* Staustuf Stadbriedemes-Palzem (Muselkilometer 229,87)
* Staustuf Gréiwemaacher-Wellen (Muselkilometer 212,85)

## Um Spaweck

*  E puer Schemae mat Signalisatiounen
* Fir selwer eng Schleis ze manövréieren
Chaudefontaine (Marne)

**Chaudefontaine** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

Chaudefontaine läit am Dall vun der Aisne an huet säin Numm vun enger waarmer Quell, déi do entspréngt.

D'Abtei Saint-Vanne vu Verdun, hat am 12. Joerhonnert zu Chaudefontaine e Priorat gegrënnt, dat duerno un d'Jesuitte vu Reims gaangen ass.

De Jesuitt Jean Dez, deen ënner anerem Beichtpapp vum Grand Dauphin war, huet zu Chaudefontaine am Klouschter gelieft.

## Architektur
Besonnesch Gebaier sinn dat fréiert Schlass vu Bignipont, dat an e grousse Bauerenhaff ëmgebaut gouf, an D'Schlass vu Vaux vun 1886.

D'Kierch gouf 1774 gebaut, a vum Klouschter sinn nach just d'Kelleren ze gesinn.

## Nopeschgemengen
*La Neuville-au-Pont
*Sainte-Menehould
*Braux-Sainte-Cohière
*Moiremont
Chaudefontaine

* Chaudefontaine, franséisch Gemeng am Doubs
* Chaudefontaine, franséisch Gemeng an der Marne

## Kuckt och
* Chaudfontaine
Ourthe

**Ourthe** ass den Numm:
* vun engem Floss: Ourthe (Floss);
* enger Uertschaft: Ourthe (Uertschaft)
* engem fréieren Departement: Departement Ourthe
Aisne

* D**'[[Departement Aisne|Aisne]]**: e franséischt Departement.
* D**'[[Aisne (Oise)|Aisne]]**: e franséische Floss an Niewefloss vun der Oise.
* D**'[[Aisne (Mayenne)|Aisne]]**: e franséische Floss an Niewefloss vun der Mayenne.
* D**'[[Aisne (Ourthe)|Aisne]]**: e belsche Floss an Niewefloss vun der Ourthe.
***[[Aisne (Belsch)|Aisne]]**: eng Uertschaft an de belschen Ardennen
Hans

Mat **Hans** ka gemengt sinn:
* en däitsche Virnumm, Ofkierzung vu Johannes: Hans (Virnumm)
*Hans: eng franséisch Gemeng an der Marne
* Hans: eng Insel, déi hallef zu Kanada, hallef zu Dänemark gehéiert;
*Hans: e grousse Reech.
Courtémont

**Courtémont** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

Courtémont läit am Dall vun der *Bionne* engem klenge Niewefloss vun der Aisne.

Laanscht Courtémont ass de Kiem vu Reims op Metz gaangen.

## Nopeschgemengen
*Dommartin-sous-Hans
*Hans
*Maffrécourt
*Virginy

## Kuckeswäertes
*D'Schlass Saint-Hilairemont mat engem Mansardsdaach.
*D'Kierch aus dem 16. Joerhonnert.
Bayer-Bezeechnung

D**'Bayer-Bezeechnunge** ginn an der Astronomie fir d'systematesch Benennung vu Stäre gebraucht. Si goufen am Joer 1603 vum däitschen Astronom Johannes Bayer a sengem Stärenatlas *[[Uranometria]]* fir vill vun den helle mat bloussem A siichtbare Stären agefouert.

D'Bayer-Bezeechnung besteet aus engem griichesche Buschtaf un deen de Geenitiv vum laténgeschen Numm vum Stärebild, an deem de Stär steet, z.&nbsp;B. γ&nbsp;Lyrae oder ζ&nbsp;Ursae Majoris ugehaange gëtt.

Den hellste Stär aus engem Stärebild, vun eis aus gesinn (kuckt och siichtbar Magnitude) gëtt normalerweis mat α (alpha) bezeechent, deen nächsthellste Stär kritt de griichesche Buschtaf β (Beta) asw. Tatsächlech gëtt et awer vill Stärebiller, bei deenen déi Reiefolleg net agehale gëtt; sou hu beispillsweis déi hellst Stären am Sagittarius d'Bezeechnungen ε, σ, ζ an δ&nbsp;Sgr, wärend α a β&nbsp;Sgr blatzeg ausgesinn.
Beispiller:
# Stärebild: Centaurus (Centaurus)
#* hellste Stär: **α** (hei och nach mam Numm: Rigil Centaurus, Toliman)
#* Stärennimm nom Bayer: α Centauri, Ofkierzung α Cen (Alpha Centauri)
# Stärebild: Gemini (Gemini)
#* drëtthellste Stär: γ (Numm: Alhena)
#* Stärennumm nom Bayer: γ Geminorum, Ofkierzung γ Gem (Gamma Geminorum)

De System vun der Bezeechnung mat griichesche Buschtawe gouf spéider vergréissert. Am Ufank mat laténgesche Klengbuschtawen an da mat laténgesche Groussbuschtawen. Déi meescht vun hinne gi rar gebraucht, et gëtt zwar e puer bekannt Ausname wéi h&nbsp;Persei, bei deem et sech a Wierklechkeet ëm en oppene Stärekoup dréint, an de P&nbsp;Cygni. D'Bayer-Bezeechnung mat Groussbuschtawen ass net iwwer de Q eraus gaangen. Haut ginn d'Buschtawe vun R u fir Nimm vu verännerleche Stäre gebraucht.

Eng weider Komplikatioun kënnt aus dem Gebrauch vun héichgestallte Nummere fir den Ënnerscheed bei Stäre mat dem selwechte Buschtaf ze maachen. Bei villen handelt et sech ëm Duebelstären, déi meeschtens awer nëmmen optesch zesummestinn. Donieft gëtt et awer och Ausname wéi déi iwwer 8° um Himmel grouss Stäreketten π1, π2, π3, π4, π5 und π6 Orionis, déi de »Bou« vum Orion ausmaachen.

Zwéi Stären hunn eng duebel Bayer-Bezeechnung: β&nbsp;Tau/γ&nbsp;Aur an den α&nbsp;And/δ&nbsp;Peg. Ausserdeem gëtt et wéinst der offizieller Neiandeelung vun de Stärebillergrenzen duerch d'IAU eng Rei vu Stären, deenen hir Bayer-Bezeechnung si bei aner Stärebiller klasséiert, wéi déi déi hautdesdaags aktuell sinn. Trotzdeem huet sech déi Aart vun der Benennung bewährt an ass och haut nach wäit verbreet.

Bei Stären, fir déi keng Bayer-Bezeechnung existéiert, huet et sech agebiergert, d'Flamsteed-Bezeechnung ze gebrauchen.

## Kuckt och
* Astronomesch Katalogen
Zuben-el-schemali (Stär)

**Zuben-el-schemali** ass den Numm vum Stär β Librae, den hellste Stär am Stärebild Libra (Wo). Den Zuben-el-schemali ass deen eenzege mat bloussem A siichtbare grénge Stär (Spektralklass B8). En huet eng visuell Magnitude vu +2,7&nbsp;mag an ass 120 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun 15h17m0s
* Deklinatioun: -9°22'57"
Hans (Marne)

**Hans** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

Hans läit am Dall vun der *Bionne*, engem Niewefloss vun der Aisne.

Hanns war scho virun 1300 eng *Baronnie* gewiescht an hat eng Festung.

De Pierre de Hans, Bëschof vu Châlons, huet am 13. Joerhonnert zwou Kapellen an der Kierch ariichte gelooss.

1590 gouf d'Festung op Uerder vum Henri IV. ofgerappt. D'Schlass gouf awer am 17. Joerhonnert erëm opgeriicht.

Wärend der Schluecht vu Valmy war d'Schlass vun Hans dem Herzog vu Braunschweig seng Residenz. Hien huet och do de Réckzuch vu sengen Truppen ënnerschriwwen.

De Generol de Dampierre ass am Caveau vu senger Famill zu Hans begruewen. Hien hat do d'Restauratioun vun der Kierch finanzéiert, an hat et fäerdegbruecht, datt de Bëschof vu Châlons de Mgr Sourrieu der Kierch den Numm *Notre-Dame-du-Soldat* ginn huet, dee spéider vum Poopst Leo XIII. confirméiert gouf.

### Nopeschgemengen
*Dommartin-sous-Hans
*Somme-Bionne
*Courtémont
*Valmy

### Kuckeswäertes
*D'Schlass vun Hans
*D'Kierch aus 12. an 13. Joerhonnert
*Den Dall vun der *Bionne*
Zuben-el-dschenubi (Stär)

Den **Zuben-el-dschenubi** ass de Stär α&nbsp;Librae am Stärebild Libra. Den Zuben-el-dschenubi ass e wäisse Stär vun der Spektralklass A3 a läit op enger Distanz vun 72 Liichtjoer zu eiser Äerd. Hien huet eng visuell Magnitude vu +2,8&nbsp;mag an eng absolut Hellegkeet vun 1,1&nbsp;mag. Den Zuben-el-dschenubi huet och e Begleetstär mat der Hellegkeet vu +5,2&nbsp;mag. De Spektraltyp vum Begleetstär ass F4. Och hie läit 72 Liichtjoer vun eis ewech an hien huet eng absolut Hellegkeet vu +3,5&nbsp;mag.

Den Zuben-el-dschenubi kann als ekliptiknoe Stär vum Äerdmound an (ganz rar!) vu Planéiten bedeckt ginn. Déi lescht Bedeckung duerch e Planéit war de 25. Oktober 1947 duerch d'Venus.

**[[Koordinaten]] vum Haaptstär** (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun: 14h50m52s
* Deklinatioun: -15°50'0"

**Koordinate vum Begleeder** (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun: 14h50m41s
* Deklinatioun: -15°59'49"

De Positiounswénkel vum Begleetstär ass 314 Grad.
Maffrécourt

**Maffrécourt** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

D'Uertschaft läit am Südoste vun enger Kopp déi 215 m héich ass an den Numm *Mont Yvron* huet.

## Nopeschgemengen
*Dommartin-sous-Hans
*La Neuville-au-Pont
*Courtémont
*Braux-Sainte-Cohière

## Kuckeswäertes
*D'Kierch aus dem 13. Joerhonnert
Moiremont

**Moiremont** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

Moiremont läit um Nordrand vum *Bois de la Viergette* ronn 5&nbsp;km nërdlech vu Saint-Menehould.

Zu Moiremont gouf am 8. Joerhonnert eng Benediktinerabtei gegrënnt. D'Abteikierch déi am 11. Joerhonnert gebaut gouf huet am Laf vun der Zäit e puer Veränerunge matgemaach. Intressant sinn d'romanesch Krypta an d'Ställercher aus dem 17. Joerhonnert, an den Dafsteen aus dem 14. Joerhonnert.

### Nopeschgemengen
*Chaudefontaine
*La Neuville-au-Pont
*Vienne-la-Ville
*Florent-en-Argonne
Sagitta (Stärebild)

De **Sagitta** (lb:**Fäil**) ass e Stärebild vum nërdlechen Himmel.

## Beschreiwung
De Sagitta ass dat drëttklengst Stärebild um Nuetshimmel. Véier Stäre vun der 3. a 4. Gréissteklass maachen e Feil, woubäi den Hellste (γ Sagittae) d'Spëtz symboliséiert.

Et fënnt een d'Stärebild tëscht dem Cygnus an dem Aquila. Et läit matzen am stäreräichste Gebitt vun der Mëllechstrooss an enthält de Kugelstärekoup M71.

## Geschicht
Vill al Kulturen, wéi d'Perser, Hebräer, Griichen an d'Réimer hu schonn an dësem Stärebild e Feil gesinn.

Sou gehéiert de Sagitta zu den 48 klassesche Stärebiller aus der Antiquitéit, déi vum Ptolemäus beschriwwe goufen.

## Himmelsobjeten
### Stären

 
Den hellste Stär am Fäil, γ&nbsp;Sagittae, ass ronn 274 Liichtjoer vun eis ewech, e liicht orange an ass e Roude Ris. De Stär huet d'Enn vu senger Entwécklung erreecht a sech op de 55fachen Duerchmiesser vun eiser Sonn opgeblosen.

De gielen α&nbsp;Sagittae ass 473 Liichtjoer vun eis ewech. Hien huet den 20fachen Duerchmiesser vun eiser Sonn. 
Den Numm Sham ass arabesch a bedeit „Fäil“.

### [[Méifachstär]]en

Den ε Sagittae ass e Méifachstäresystem vun dräi Stären.

Den ζ Sagittae ass e physikaleschen Duebelstäresystem, bei deem sech zwéi Stären ëm ee kollektive Schwéierpunkt dréinen.

De 15 Sagittae ass en Duebelstär op enger Distanz vu 60 Liichtjoer. Déi zwou Komponente gehéieren zu de Spektralklasse G1 an A2. Si stinn op engem Wénkelofstand vun 213 Bousekonnen.

### [[Messier-Katalog|Messier]]- an [[New General Catalogue|NGC]]-Objeten

Am Sagitta ass op enger Distanz vun 18.000 Liichtjoer de Kugelstärekoup M71. De franséischen Astronom a Koméitejeeër Charles Messier huet de Kugelstärekoup a säi Katalog mat den niwwelegen Objeten opgeholl.

## Um Spaweck
Sham (Stär)

De **Sham** (och *Alsahm*) ass de Stär α Sagittae (Alpha Sagittae). De *Sham* gehéiert zu der Spektralklass G0. Hien huet eng visuell Magnitude vu +4,4&nbsp;mag.
De *Sham* läit ronn 473 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 19h40m5s
* Deklinatioun: +18°0'47"
Shaula (Stär)

Den **Shaula** (och *Alascha*) ass den Numm vum Stär λ Scorpii (Lambda Scorpii). Den *Shaula* ass um Stachel vum Skorpioun, den arabeschen Numm bedeit "erhuewene Schwanz". De Shaula huet eng visuell Magnitude vu +1,65&nbsp;mag. a gehéiert zu der Spektralklass B2. De Shaula ass ronn 700 Liichtjoer vun eîs ewech (Hipparcos Datebank).

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun 17h33m36s
* Deklinatioun	-37°6'13"
NGC 6334

Den **NGC 6334**, dacks och *Kazepatten-* oder *Bierentatzenniwwel* genannt, ass en Emissiounsniwwel am Stärebild Scorpius. En ass duerch e Rescht vun enger Supernova entstanen.

## Entdeckung

Den John Herschel huet den Niwwel de 7. Juni 1837 um Kap vun der gudder Hoffnung entdeckt. Hien, a säi Jong de Wilhelm Herschel, hunn den Objet ënner der Bezeechnung *h 3678* am neie Wierk *Results of Astronomical Observations made at the Cape of Good Hope* (*Astromomesch Observatiounsresultater um Kap vun der gudder Hoffnung*), deen hien am Joer 1847 publizéiert huet, katalogiséiert. Am General Catalogue huet den Emissiounsniwwel *GC 4288* geheescht. Zanter dem New General Catalogue vum Johan Ludvig Emil Dreyer ass de Kazepattenniwwel ënner der Bezeechnung *NGC 6334* ze fannen.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Foto vum "Golden Grove Observatory" a West Australien.
*  GoBlack.de iwwer NGC 6334
*  Astrohoppe.de iwwer den NGC 6334
Saint-Raphaël

* Saint-Raphaël, eng kanadesch Gemeng am Québec
* Saint-Raphaël, eng franséisch Gemeng an der Dordogne
* Saint-Raphaël, eng franséisch Gemeng am Var, 
* Saint-Raphaël, eng Gemeng op Haiti
Holstenpaart-Hal

D**'Holstenpaart-Hal** ass eng fréier Ausstellungshal an der Hansestad Lübeck a Schleswig-Holstein, déi ënner Denkmalschutz steet. Vun 2007 un gëtt d'Hal als Proufsall vun der *Musikhochschule Lübeck* benotzt.

## Geschicht vun der Hal
1913 huet de Lübecker Senator a Geschäftsmann Emil Possehl senger Heemechtsstad 800.000 Mark geschenkt. Déi ware geduecht, fir e *Vollekshaus* opzeriichten, an zwar an der direkter Noperschaft vum der Holsten-Paart, dem Symbol vun der Stad, an de Salzspäicheren. Et sollt *Kaiser-Wilhelm-Volkshaus* heeschen. Wéinst dem Éischte Weltkrich koum et eréischt an den zwanzeger Joren zum Bau.
D'Pläng ware vum Architekt a *Lübecker Oberbaurat* Friedrich Wilhelm Virck. Et sollt eng Zillenhal gi mat Spëtzboudaach, dee vun Holzbinder gedroe gëtt. Ageweit gouf d'Hal am September 1926, dee Mount, an deem déi Lübecker *700-Joer-Räichsfräiheet* gefeiert gouf.
Skiritai

D**'Skiritai** (algr.: **Σκιρῖται**) waren e Vollek am Lakedaimonesche Staat, déi en änleche Status hate wéi d'Peroiken. Si hunn an der zu Skiritis gewunnt, enger wëller Biergerlandschaft am Norde vu Lakonien op der Grenz mat Arkadien, tëscht dem Oinous an dem Eurotas.

Spéideren Auteuren, wéi dem Stephanos vu Byzanz oder dem Hesychios vun Alexandria no, haten d'Skiritai arkadesch Originnen. D'Skiritai waren eng reng Landevëlkerung, a si hunn a ville klengen Dierfer gewunnt, wouvun d'Haaptdierfer *Oion* a *Caryai* waren. Hiren Territoire war zwar net déi bescht Plaz fir ze wunnen, mä hat fir Sparta eng grouss strateegesch Bedeitung, well en d'Strooss op Tegea dominéiert huet.

A Krichszäiten hunn d'Skiritai en Elitekorps vu liichter Infanterie gestallt, deen zu der spartanescher Arméi gezielt huet. Dem Thukydides no hu si op der ganz lénkser Säit gekämpft, Posten deen am meeschten duerch d'hoplitesch Phalanx a Gefor war. Vun alle Lakedaimonier ware si déi eenzeg, déi op dëser Plaz eenzel kämpfen duerften. An der Nuecht goufe si als Sentinelle virun der Arméi opgestallt an hunn dem Kinnek vu Sparta de Wee fräigemaach. Si waren déi eenzeg, déi virum spartanesche Kinnek marschéiert sinn.

De Xenophon huet si och mat den hyrkanesche Kavaléier verglach, déi vun den Assyrer weeder a geféierlechen nach an ustrengenden Entreprise verschount goufen.
## Literatur zum Theema

* Edmond Lévy, *Sparte: histoire politique et sociale jusqu'à la conquête romaine*, Éd. du Seuil, Paräis, 2003. 

## Um Spaweck

*  Kevin Hendryx, ''Laconically Speaking - A Glossary of Terms.''
Fum al Samakah (Stär)

Den **Fum al Samakah** (arab. „Schnëss vum Fësch“) ass den Numm vum Stär β (beta) Piscium am Stärebild Pisces (Fësch).

De Fum al Samakah gehéiert zu der Spektralklass B6Ve an huet eng visuell Magnitude vu +4,53m. De Fum al Samakah ass zirka 492 Liichtjoer vun eis ewech.

**[[Koordinaten]]** fir d'Equinoxe J2000.0:

* Rektaszensioun: 23h03m52.60s
* Deklinatioun: +03°49'12.0"
Pol Tousch

De **Pol Tousch**, gebuer den 29. Oktober 1937 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen den 1. November 2019, war e lëtzebuergeschen Enseignant, Auteur, Editeur a Filmregisseur.

No sengem Studium am Kolléisch an duerno an der Normalschoul, war de Pol Tousch Schoulmeeschter zu Bärel.

Déi éischt Filmer, déi de Pol Tousch gemaach huet, waren Trickfilmer. Duerno huet hie mam Marc Thoma Spillfilmer gedréit, resp. um Dréibuch matgeschafft, wéi *[[Der Tunnel]]*, *[[Du sollst nicht begehren (Film 1973)|Du sollst nicht begehren]]*, *[[Emil (Film)|Emil]]* (2010) an *[[D'Engelcher vu Schëndels]]* (2013).

Och Schallplacken huet hie produzéiert, wéi *Bye, bye, Bicycle* an den Evergreen *Pillo Fonken*, an deem de Guy van Hulle als Imitator vum Pilo Fonck e "politesche" Foussballmatch an d'Finall vum Roland Bombardella sengem 200-Meter-Laf zu Montreal (1976) "live" kommentéiert.

## Publikatiounen
* Pol Tousch, 2005. *Le contrôle des matières d'or et d'argent dans le Département des Forêts de 1795 à 1814: une administration se met en place*. In: Hémecht: Zeitschrift für Luxemburger Geschichte. Revue d'histoire luxembourgeoise, 57 (2005), H. 3, S. 383-403.
* Pol Tousch, 1998. *Episoden aus der Festung Luxemburg. Luxembourg, une forteresse raconte.* Éditions Pol Tousch, Lëtzebuerg, 254 S. Imprimerie centrale, Lëtzebuerg. ISBN 2-919971-05-0. 
* Pol Tousch, 1991. *Dräi Krimië vum Simenon: L'amant de Madame Maigret, Étoile du Nord, a Le pendu de Saint-Pholien* op Lëtzebuergesch iwwersat vum Pol Tousch. Éditions Pol Tousch, 1991.
* Paul Tousch a Baba Tissen, 1987. *Dem [[Foni Tissen]] seng Welt*. Publications mosellanes (1987). 
* Pol Tousch, 1981. *Ardennenchronik: Mecher-Dünkrodt und Liefringen*. Luxemburg: P. Tousch, 1981.
* Pol Tousch, 1980, *Das Kochbuch aus Luxemburg*, klassesch Lëtzebuerger Rezepter, Hölker Verlag, 143 Säiten.
## Um Spaweck
Torcukaris (Stär)

***Torcularis Septemtrionalis*** (lat. "(vun) der nërdlecher Wäipress") ass den Numm vum Stär *ο (omikron) Piscium* am Stärebild Pisces (Fësch).

Den *Torcularis Septemtrionalis* gehéiert zu der Spektralklass K0 an huet eng visuell Magnitude vu +4,5m. Hien ass zirka 258 Liichtjoer vun eiser Sonn ewech (Hipparcos-Datebank).

Den Torcularis Septemtrionalis kann als ekliptiknoe Stär vum Äerdmound a ganz rar och vu Planéite bedeckt ginn.

**[[Koordinaten|Koordinate]]** fir d'Equinoxe J2000.0:

* Rektaszensioun: 1h42m50s
* Deklinatioun: +9°09'27"
Piscis-Austriniden

D**'Piscis-Austriniden** sinn e Meteorstroum, deen a Mëtteleuropa z'observéieren ass. De Stroum gouf den 28. Juli 1865 vum Alexander S. Herschel entdeckt..

De Radiant vun de Piscis-Austriniden läit am Stärebild Piscis Austrinus, no beim Haaptstär Formalhaut. De Meteorstroum huet eng ZHR vu 5 Meteore pro Stonn. Well awer de Radiant op de mëtteleuropäesche Breedegrade knapps iwwer dem Horizont läit, sinn däitlech manner Stäreschnuppen ze gesinn.

## Kuckt och

* Meteorstréim
Joerhonnert

Als **Joerhonnert** (ofgekierzt **Jh.**) bezeechent een d'Zäitspan vun honnert Joer. Zéng Joerhonnerter maachen ee Joerdausend.

Opgrond vun der Definitioun, datt et kee „Joer Null“ ginn ass, ëmfaasst ee Joerhonnert ëmmer déi honnert Joer, déi mat dem entspriechendem volle Joer ophalen. Dat lescht Joer vun engem Joerhonnert bezeechent een als Säkularjoer.

Beispill: dat 20. Joerhonnert enthält d'Jore vun 1901 bis 2000.

Als Virsilb gëtt d'Wuert Joerhonnert gebraucht, fir e besonnescht Erliefnes ze kennzeechnen, dat iwwer dat normaalt oder iwwer de statistesche Mëttelwäert erausgeet, zum Beispill e Joerhonnerthéichwaasser, e Joerhonnertsummer oder d'Joerhonnertaffär asw.

## Um Spaweck
Säkularjoer

E **Säkularjoer** (lat. *saeculum*, Joerhonnert) ass e Joer, dat e Joerhonnert ofschléisst, wéi beispillsweis d'Joer 1900 oder 2000.

Am Gregorianesche Kalenner sinn, am Géigesaz zum Julianesche Kalenner, déi net duerch 400 deelbar Säkularjoer keng Schaltjoer.

An de Joren 1700, 1800 an 1900 hat de Februar nëmmen 28 Deeg, an am Joer 2100 geet dat nees sou.
Sargas (Stär)

De **Sargas** ass de Stär Theta Scorpii. De Sargas huet eng visuell Magnitude vu +1,88&nbsp;mag a gehéiert zu der Spektralklass F0. D'Distanz vum Stär Sargas zu eiser Sonn ass 165 Liichtjoer.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun 17h33m39s
* Deklinatioun	-42°58'0"
Alhena

Den **Alhena** ass de Stär γ Geminorum (Gamma Geminorum), den drëtthellste Stär am Stärebild Gemini. Den Alhena huet eng visuell Magnitude vu +1,9&nbsp;mag. an ass e wäisse Stär vun der Spektralklass A0.
Hien huet eng absolut Hellegkeet vu -0,7&nbsp;mag a läit op enger Distanz vun 105 Liichtjoer. Den Alhena ass e Wäissen Zwergstär. Hien huet déi 160 fach Liichtkraaft vun eiser Sonn an eng Uewerflächentemperatur vun ongeféier 9.200 Kelvin. Säin Duerchmiesser huet awer nëmmen dat 4,9-facht vun eiser Äerd.
 
Den arabeschen Numm bedeit "d'Zeechen" (um Hals vum Kaméil). En aneren Numm ass: Almeisan (arab. "d'Liichten").

*[[Koordinaten]]* (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun: 6h37m43s
* Deklinatioun: +16°23'57"
Eugène Léger

Den **Eugène Léger**, gebuer de 4. Abrëll 1919 zu Déifferdeng, a gestuerwen den 18. Dezember 1944 zu Linz am Rhein, war e lëtzebuergesche Resistenzler.
Schlass Hamel

D**'Schlass Hamel** steet zu Lummen an der belscher Provënz Limburg.

Op der Plaz wou dat haitegt Schlass steet stounge vum 14. Joerhonnert un, verschidde Schlässer déi ëmmer erëm ofgerappt an ëmgebaut goufen. D'Schlass wéi et haut do steet gouf op de Reschter vun engem Schlass aus dem 17. Joerhonnert opgeriicht, dat deemools vun der spuenescher Famill *de Zerezo de Tejada* gebaut gouf.

Dat neit Schlass vun 1947 ass en neo-klassescht Gebai am Louis XVI-Stil. Am Gebai goufen Elementer aus de Schlässer vu Kermt a vu Wideux verschafft.

De Park ëm d'Schlass huet 42 ha an ass als Arboretum ugeluecht, an deem och méi al Beem mat abegraff goufen. Sou kann en do z.&nbsp;B. rar Exemplare vun décken Trauerbichen, *Fagus sylvatica pendula*, gesinn.

De Park an de Gaart waren awer schonn am 19. Joerhonnert vum Gaardenarchitekt Jean Gindra vu Léck geplangt a realiséiert ginn. De Gindra hat och d'Pläng vum Gaart vum Schlass vu Beloiel a vum Schlass Vaeshartelt zu Maastricht tëscht 1850 an 1860 gemaach.

De leschte Bewunner vum Schlass war de Barong André de Moffarts, deen 2004 gestuerwen ass.

Duerno ass d'Schlass an d'Hänn vun enger Konschtmuseumsstëftung komm.
Stärekoup

E **Stärekoup** ass e Gebitt mat enger héijer Dicht vu Stären am Verglach zum Nopeschberäich. D'Däitlechkeet vun hirer Konzentratioun géintiwwer dem Stär-Hannergrond kann awer ganz verschidde sinn. D'Stäre vun engem Koup gehéiere meeschtens an deem Sënn zesummen, datt si och zesummen entstane sinn. Et ënnerscheet een Oppe Stärekéip a Kugelstärekéip. Stärekéip si wichteg fir d'Erfuerschung vun der Stärenentwécklung, well all Stären en änlechen Alter hunn. Ausserdeem sinn s'a bal der selwechter Distanz zu eis, wouduerch d'Interpretatioun vu Miessunge méi sécher gëtt.

## Oppene Stärekoup
*Haaptartikel:* **[[Oppene Stärekoup]]**

Oppe Stärekéip stellen éischter eng louss Usammlung vu Stären duer, déi aus grousse Matièrewolleken (Gas a Stëbs) zesummen entstane sinn. Trotzdeem léise si sech meeschtens mat der Zäit op, well hir Eegebeweegungen eppes verschidde sinn. Dofir si vill oppe Stärekéip "astronomesch jonk" Objete vun engem Alter bis zu e puer honnert Millioune Joer. Si hunn nach vill jonk, masseräich Stären, déi duerch hir héich Temperatur virun allem am wäiss-bloe Liicht stralen. Ee vun de bekanntsten oppene Stärekéip sinn d'Plejaden.

## Kugelstärekoup
*Haaptartikel:* **[[Kugelstärekoup]]**

Bei den haaptsächlech stäreräiche Kugelstärekéip geet een dacks och vun engem kollektiven Entstoe vun de Stären aus. Wéinst der Gravitatioun bleiwen d'Stären unenee gebonnen. Kugelstärekéip sinn op grouss Distanze ronderëm d'Galaxien a si méi al wéi d'oppe Stärekéip, si sinn Deel vum Halo. Den Alter vu ville Kugelstärekéip läit an der Gréisstenuerdnung vun 10 Milliarde Joer (d'Universum ass 12-15 Mrd. Joer al). Den hellsten an domat och de bekanntste Kugelstärekoup ass den M 13.

## Stärenassociatiounen
*Haaptartikel:* **[[Stärenassociatioun]]**

Eng drëtt Grupp sinn d'Stärenassociatiounen, och Beweegungskéip oder Stärestréim genannt. Si sinn änlech wéi d'Oppe Stärekéip an hunn meeschtens jonk hell Stären, déi, wéi et schéngt, sech zesummen op ee Fluchtpunkt (Vertex) zoubeweegen. Zu hinnen gehéieren d'Hyaden, deenen hir Stäreverdeelung zu der Entdeckung vum Hertzsprung-Russell-Diagramm bäigedroen hunn

## Kuckt och

* Astrometrie
* Mëllechstrooss
* Bloe Kugelstärekoup

## Um Spaweck

*  Superstärekoup
*  Stärekoup Simulatioun
Galleria degli Uffizi

D**'Galleria degli Uffizi** oder **Uffizien** ass en italieenesche Musée zu Florenz.

D'Ausstellunge verdeele sech op 45 Säll.

## Um Spaweck
Messier 65

De **Messier 65** (och **NGC 3623** bezeechent) ass eng +9,30 mag hell Spiralgalaxie vum Typ Hubble *Sb* mat enger Flächenausdeenung vun 9.0'x 2.3' am Stärebild Leo. Zesumme mam Messier 66 an dem NGC 3628 bilt déi Galaxie de Leo-Triplett, de Kär vun der *M 66-Galaxiëgrupp* ass op 30 Millioune Liichtjoer (10 Mpc) Distanz.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 11 18 54.00
* Deklinatioun:+13° 05' 00"

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  M65 bei SEDS
*  Bekannt Spiralgalaxië mat 15 Fotoen
*  M65 im "Two Micron All Sky Survey"
NGC 7507

Den **NGC 7507** ass d'Bezeechnung fir eng Galaxie am Stärebild Sculptor. Den NGC 7507 huet eng Wénkelausdehnung vun 2,8' × 2,7' an eng visuell Magnitude vu +10,40&nbsp;mag.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 23 1206.00
* Deklinatioun: -28°32'00.0"
Tejat Posterior (Stär)

**Tejat Posterior** ass den Numm vum Stär μ Geminorum (My Geminorum). Den Tejat Posterior ass en onreegelméissege Verännerleche vum Typ My Cephei, deem seng visuell Magnitude tëscht +2,94&nbsp;mag a +3,00&nbsp;mag schwankt.
Den Tejat Posterior läit op enger Distanz vu ronn 232 Liichtjoer vun eiser Sonn ewech an ass e roude Ris vun der Spektralklass M0.

Den Tejat Posterior kann als ekliptiknoe Stär vum Äerdmound an (ganz rar) vu Planéite bedeckt ginn.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0):

* Rektaszensioun 6h22m57s
* Deklinatioun	22°30'47"
Messier 35

]

De **Messier 35' '' (och ''NGC 2168'' bezeechent) ass e +5,10 [[Visuell Magnitude|mag]] hellen [[oppene Stärekoup]] mat enger Flächenausdehnung vun 28' &nbsp;×&nbsp;28' am [[Stärebild]] [[Gemini (Stärebild)|Gemini]], no beim Summerpunkt.

**Koordinaten''' (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 6 08 12 
* Deklinatioun: +24° 22' 00"

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  M35 bei SEDS
NGC 7793

Den **NGC 7793** ass eng Galaxie am Stärebild Sculptor. Den NGC 7793 huet eng Wénkelausdehnung vun 9,3 ' &nbsp;&times;&nbsp;6,3' an eng visuell Magnitude vu +9,0&nbsp;mag.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 7793 gouf de 14. Juli 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Spitzer Space Telescope
*  Capella Observatory
*  Antilhue - Chile
*  SEDS
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Pompjeeskantonalverband Kanton Réiden

De **Pompjeeskantonalverband vum Kanton Réiden** (*Fédération cantonale des corps de sapeurs-pompiers Canton de Redange*) ëmfaasst follgend Pomjeescorpsen:

*Pompjeeë Gemeng Biekerech
*Pompjeeë Gemeng Ell
*Pompjeeë Gemeng Groussbus
*Pompjeeë Gemeng Réiden op der Atert, President ass de Roland Conrardy
*Pompjeeë Gemeng Sëll
*Pompjeeë Gemeng Useldeng
*Pompjeeë Gemeng Viichten
*Pompjeeë Gemeng Wal

## Um Spaweck
*Websäit vun de Pompjeeën aus dem Réidener Kanton
Käppessen

**Keppeshausen**, op Lëtzebuergesch **Käppessen**, ass eng däitsch Uertsgemeng, bei där den ënneschten Deel duerch eng Grenzbréck iwwer d'Our, der Bréck vu Stolzebuerg, mat Stolzebuerg verbonnen ass. Se gehéiert zur Verbandsgemeng Südeifel am Äifelkrees Béibreg-Prüm. Et ass vun der Awunnerzuel hier déi fënneftklengst Gemeng an Däitschland.

## Geographie
Vun den 13 Haiser an der Uertschaft leien der 9 direkt op der Our, déi aner stinn eng zwéin an en hallwe Kilometer weider op der Strooss, déi a Richtung Waldhaff-Falkesteen an Neierbuerg féiert. Den ënneschten Deel vu Käppesse gehéiert zu der Par Stolzebuerg , deen ieweschten zur Par Rodershausen.

## Politik
De Gemengerot vu Käppessen besteet aus sechs gewielte Gemengeréit an dem Buergermeeschter als President. Buergermeeschter ass zanter 1979 den Eduard Klasen, deen am ieweschtem Deel vun der Uertschaft e Bauerebetrib féiert.

## Um Spaweck
Vulpecula (Stärebild)

D'Stärebild **Vulpecula** (laténgesch) **Fuuss**, oder **Fiisschen** läit um nërdlechen Himmel.

## Beschreiwung
De Fuuss ass en onschäinbaart Stärebild tëscht dem markanten Cygnus (Schwan) an dem Sagitta (Feil). Kee vu senge Stären ass méi hell wéi 4. Gréissteklass.

Duerch de Fuuss zitt sech dat stäreräicht Band vun der Mëllechstrooss, dofir huet hien eng Rei vun oppene Stärekéip.

Interessant Observatiounsobjete sinn d'Planetaresch Niwwelen M 27, och Hantelniwwel genannt, an den oppene Stärekoup Collinder 399.

## Geschicht
D'Stärebild Vulpecula gouf Enn vum 17. Joerhonnert vum Danzeger Astronom Johannes Hevelius agefouert. Ufanks huet et *Vulpecula cum ansere*, “Fuuss mat Gäns” geheescht. D'Gäns, déi de Fuuss unhält, ass haut keen offiziellt Stärebild méi. Nëmmen den Numm vum hellste Stär Anser (och Lukida Anseris genannt) erënnert un dat Gefliggeldéier.

Am Joer 1967 entdeckten d'Astronomen Antony Hewish an Jocelyn Bell Burnell vun der University of Cambridge am Vulpecula den éischte Pulsar (*PSR 1919+21*).

## Himmelsobjeten
### Stären

Den hellste Stär am Fuuss ass den Anser (α Vulpeculae), et ass e Roude Ris op enger Distanz vun 297 Liichtjoer vun eiser Äerd.
Den Anser erschéngt am Teleskop als Duebelstär. Am Ofstand vu 414 Bousekonnen ass de Stär 8 Vulpeculae siichtbar. Tatsächlech leie béid Stären, nëmme vun der Äerd aus gesinn an enger Richtung. Si sti méi wéi 200 Liichtjoer vuneneen a sinn net iwwer d'Gravitatioun unenee gebonnen.

### [[Messier-Katalog|Messier]]- an [[New General Catalogue|NGC]]-Objeten

De M27, den Hantelniwwel (engl. Dumbbell Nebula), ass ee vun de bekanntste planetareschen Niwwelen. Hie gouf am Joer 1764 vum Charles Messier als éischten Objet vu senger Aart entdeckt. Et handelt sech ëm den ofgestoussene Gasmantel vun engem Stär.

Am oppene Stärekoup NGC 6940 sinn ongeféier 100 Stäre bis zu der 9. Gréissteklass.

De Collinder 399 (och Brocchis Koup genannt) ass en Oppene Stärekoup, deem seng Stärenassociatioun un e Kleederbigel erënneren. Hien ass mat bloussem A siichtbar.

De Stock 1 ass en ausgedeenten helle Stärekoup.

D'Stärebild Vulpecula huet doriwwer eraus e puer liichtschwaach Galaxien an och planetaresch Niwwelen, déi an den New General Catalogue opgeholl goufen. Allerdéngs sinn dës Objete méi schwaach als déi 13. Gréissteenklass an nëmmen a groussen Teleskopen oder op laang beliichte Fotoen ze gesinn.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Astronomie.de: D'Stärebild Vulpecula
Lukida Anseris (Stär)

De **Lukida Anseris** (och *Anser*) ass den Numm vum Stär α Vulpeculae (Alpha Vulpeculae). De Lukida Anseris gehéiert zu der Spektralklass M0 an huet eng visuell Magnitude vu +4,4&nbsp;mag. 
De Lukida Anseris ass ronn 297 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech (Hipparcos Datebank).

De Lukida Anseris ass den hellste Stär am Stärebild Vulpecula (Fuuss).

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
*Rektaszensioun: 19h28m42s
*Deklinatioun: +24°39'52"
Tina Gillen

D**'Tina Gillen**, gebuer de 24. Februar 1972 zu Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Molerin, déi zu Bréissel wunnt a schafft.

Si huet vun 1992-1996 op der *Hochschule für angewandte Kunst* zu Wien studéiert, an huet duerno bei Workshoppen a Residenzen ë.&nbsp;a. zu Budapest, Antwerpen, Collioure, Amsterdam, New York City, a Madagaskar an Indonesien matgemaach.

2001 krut si den Dexia/BIL-Präis fir jonk Artisten.

2022 huet si am Lëtzebuerger Pavillon op der Konschtbiennale vu Venedeg ausgestallt.

## Perséinlech Ausstellungen

2006
*Galerie Ravenstein, Bréissel
2005
**Projectroom* - Arco, Madrid
*Crown Gallery, Bréissel
**Short Cuts* - Alimentation Générale, Lëtzebuerg
2004
**Jockey Club* - Crown Gallery, Bréissel
2003
**Sceneries*, Isabella Brancolini, Firenze, Italien
*Alimentation Générale, Lëtzebuerg
2002
*Circuit, Lausanne, Schwäiz
*Arndt + Partner, Berlin, Däitschland
2001
*Alimentation Générale, Lëtzebuerg
*Crown Gallery, Bréissel
1999
*Crown Gallery, Bréissel
*Bullet, Project room, Bréissel
1998
**Hôtel du Golf*, Antwerpen, Belsch
**Caravaning*, Musée d'Art Moderne de Collioure, Frankräich

## Gruppenausstellungen
2008				
**Dry and Wet Paintings*- Crown Gallery, Bréissel
2007
**Business and Pleasure*, ISCP studios, New York	
**Dry and Wet Paintings*- Crown Gallery, Bréissel		
**Welcome to Our Neighbourhood (WTON)*, Lëtzebuerg 
**Who's Got the Big Picture*? MuHKA, Antwerpen
2006	
**My Home is my Castle*, Dexia Banque Internationale, Lëtzebuerg 
2005	
**Out of place*, FLACC, Gent, Belsch
**(...) et le canard était toujours vivant*, Abbaye Saint-André - Centre d'art contemporain, Meymac
2004	
**Undercurrent*, Platform Garanti Art Center, Istanbul
**No Friture-Junge Kunstszene aus Belgien*, Kunstverein Ludwigshafen, Ludwigshafen; Mannheimer Kunstverein, Mannheim
2003 	
**De Manessier à Wim Delvoye*, Musée National d'Histoire et d'Art, Lëtzebuerg 
**Temporary Exhibition Space*,Chicago, Arndt &Partner, Chicago
**Focus 3: Constructies, MDD* – Musem Dhondt-Dhaenens, Deurle, Belsch
2002	
**Salzburg - Luxemburg*, Galerie im Traklhaus, Salzburg; Konschthaus beim Engel, Lëtzebuerg 
**Open House*, Casino Luxembourg - Forum d'Art Contemporain, Lëtzebuerg 
2001 	
**Claro que si*, Fondacion Carlos de Amberes, Madrid
**Wir sind die Anderen* - billboard project, MARTa Herford, Herford
2000	
**Biennale of Contemporary Art - Le Fil Rouge 3*, Louvain-la-Neuve
**Storm Centers - Poëziezomer*, Watou, S.M.A.K., Gent
**Premio del Golfo*, Profiles of young contemporary painting in Europe, La Spezia
1999				
**Jars I*, Kunstcentrum Sittard, Holland
**In/Out – Bouillon*, Hisk, Antwerpen
**Free Space*, NICC (New International Cultural Center), Antwerpen
1997 				
**Germinations IX*, Prague
**Villa Arson*, Nice

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden