open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Uergelmanufaktur Gerhard Schmid

D**'Uergelmanufaktur Gerhard Schmid** vu Kaufbeuren gouf 1955 vum Gerhard Schmid gegrënnt, deen 2004 gestuerwen ass. D'Firma *Orgelbau Schmid Kaufbeuren e.K.* gëtt duerno vu sengem Jong Gunnar gefouert.

Zanter 1955 huet d'Manufanktur eng 200 Uergele gebaut an der 150 restauréiert.

## Schmid Uergelen (Auswiel)
* St. Mang-Kierch zu Kempten, 1987 ageweit
* Altötting, vun 1976
* Alkathoulesch- Kierch St. Willibrord zu München, ageweit 2007
" Dijon, 1996
* St. Michaelis-Kirche zu Hof, Restauratioun
* Parkierch St. Peter u. Paul zu Schwabach, Neibau 1974
* *Hasenbergl Evangeliumskirche* zu München, 1968
* *Christus unser Leben* zu Thalfingen, Neibau 1992
* *Dreifaltigkeitskirche* zu Kaufbeuren, Neibau 1964
* *St.-Anna-Kirche* zu Neuötting, Neibau 1980
* Déi evangeelesch-lutheresch Paul-Gerhardt-Kierch zu München-Laim

## Um Spaweck
* Websäit vun der Uergelmanufaktur Gerhard Schmid
Lesch-Nyhan-Syndrom

De **Lesch-Nyhan-Syndrom** ass eng Stoffwiesselkrankheet mat geneeteschen Originnen, bei där et zu enger Eropsetzung vum Urinsaiergehalt am Blutt kënnt.

D'Syndrom, dat X-chromosomal-rezessiv verierft gëtt, gëtt och Hyperurikos oder Hyperurikämie-Syndrom genannt. Et gouf 1964 fir d'éischt vum US-amerikanesche Medezinner William Nyhan a sengem Student Michael Lesch beschriwwen. LNS trëtt bal nëmme bei Jongen oder Männer op, an dat mat enger Heefegkeet vun tëscht 1:50.000 bis 1:100.000. Bis 2008 sinn iwwer 150 Fäll dokumentéiert, dovun an Däitschland eng 20.

## Fir ze liesen
*William L. Nyhan, Michael Lesch,:* A familial disorder of uric acid metabolism and central nervous system function*. in: *The American journal of medicine* (AJM), Abrëll 1964, Orlando, 36, Säiten 561-70.
Mont Rigi

De **Mont Rigi** ass mat 680 Meter, eng vun den héchste Plazen an der Belsch am Héije Venn an der Gemeng Waimes an der Provënz Léck.

De Mont Rigi läit op hallwem Wee tëscht der Baraque Michel an dem Signal de Botrange. Iwwer de Mont Rigi féiert d'N 68, déi do och en Deel vun der Europastrooss E421 ass.

Um flaache Südwesthank vun der Kopp entsprangen zwou Baachen, de *Ruisseau de Herbôfave* och *Ruisseau de la Baraque* genannt dee säi Quellgebitt net wäit ewech vun der Croix des Fiancés huet, an d**Polleur'', déi no hirem Zesummefloss d'[[Hoëgne]] bilden, déi bei [[Pepinster]] an d'[[Weser (Vesdre)|Weser]] leeft.

[[1924]] gouf um Mont Rigi vun der [[Université de Liège|Lécker Uni]] d**Station scientifique des Hautes Fagnes'' opgeriicht. E vun den Haaptleit do derbäi war den Naturwëssenschaftler Léon Frédéricq.

## Um Spaweck

*  Websäit vun der wëssenschaftlecher Statioun
Serigraphie

D**'Serigraphie** ass eng Drocktechnik, bei där d'Dréckerfaarf mat enger Zort Raclette duerch en enkmaschege Stoft op dat Material, dat bedréckt soll ginn, gedréckt gëtt.

Op déi Plazen, wou keng Faarf soll kommen, gëtt eng Schabloun geluecht, sou datt de Stoft do onduerchléisseg ass. Mat där Technik kënnen noenee Motiver a verschiddene Faarwen nieft oder iwwerenee gedréckt ginn.

## Um Spaweck

* Who's Who in Screenprinting
Wansin

D'Duerf **Wansin** (op wallounesch *Onsin*) ass eng Sektioun vun der belscher Stad Hannut, an der Wallounescher Regioun an der Provënz Léck.

Bis d'Gemengefusioun vun 1964, wou et mat Grand-Hallet a Petit-Hallet zesummegeluecht gouf, war et eng eegestänneg Gemeng. Zanter der Gemengefusioun vun 1977 gehéieren dës Uertschafte mat aneren zu der Gemeng Hannut.

## Um Spaweck
* Informatiounen iwwer d'Duerf
Wiguleus Hund

De **Wiguleus Hund**, gebuer den 22. Juli 1514, a gestuerwen den 18. Februar 1588, war e bayereschen Geschichtsschreiwer.

Op senge sëllege Reesen als Geschichtsschreiwer huet den Hund 1567 oder 1575 op der Buerg Prunn am Altmühldall en Duplikat vum Nibelungenlied entdeckt, dee sougenannte Prunner Codex, deen haut an der Bayerische Staatsbibliothek versuergt gëtt.
Marc Tarabella

De **Marc Tarabella**, gebuer zu Ougrée den 11. Mäerz 1963, ass e belsche franséischsproochege Politiker. Hien ass Member vun der Belscher sozialistescher Partei.

## Karriär

Hien krut 1986 eng Licence an der Soziologie vun der Universitéit vu Léck. Vun 1990 bis 2004 huet hien als Clientsberoder an enger lokaler Spuerkeess geschafft.

Seng politesch Karriär huet 1988 ugefaangen, wéi hie fir d'éischt an de Gemengerot vun der Gemeng Anthisnes gewielt gouf. 1994 gouf hien du Buergermeeschter, an ass dat och zënterhier.

Hie war tëscht 2004 an 2007 an tëscht 2009 an 2014 Member vum EU-Parlament.

Tëscht 2007 an 2009 war hie *Ministre de la Formation* vun der Wallounescher Regioun, a *Ministre de la Jeunesse et de l'Enseignement de Promotion sociale à la Communauté française*.

## Quell
* Liewenslaf um Site vum Europaparlament
Mozarabesch Konscht

**Mozarabesch Konscht** ass d'Konscht vun den "arabiséierte" Chrëschten an der Zäit vun der islamescher Herrschaft iwwer Spuenien tëscht 711 an 1492.

## Literatur
*Henri Stierlin, Hanna Wulf: *Die Visionen der Apokalypse. Mozarabische Kunst in Spanien*, 1985
Dräikinnekssangen

D**'Dräikinnekssangen** ass e Brauch, dee besonnesch an däitschsproochege Géigenden ze fannen ass, bei deem op Dräikinneksdag dräi Leit (meeschtens Kanner), déi als helleg dräi Kinneke verkleet sinn, vun Dier zu Dier fir e Gudden Zweck heesche ginn.

D'Dräikinnekssange geet zeréck op d'Matthias-Evangelium 2,1, wou vun dräi "Stärendeiter" rieds geet, déi am Laf vun der Zäit zu "Kinneken" ëmgediebelt goufen.

Geschichtlech ass de Brauch zanter dem 16. Joerhonnert beluecht. Dat geet och aus enger Handschrëft vu Biberach ervir déi op déi Zäit datéiert ass.

## Dräikinnekssänger
D'Dräikinnekssänger gi vun hirer Par erausgeschéckt, a sangen de Leit, déi hinnen opmaachen, e Lidd oder soen e Gedicht oder e Gebiet op. Nodeem se Sue kruten, schreiwe se iwwer d'Dunn vun der Dier mat Kräid hire Seegenswonsch "C+M+B+" an déi jeeweileg Joreszuel mat dräi Kräizer. Am Joer 2026 ass dat **20*C+M+B+26**. D'Bedeitung vun de Buschtawen C, M a B gëtt mat "Christus Mansionem Benedicat", "Christus soll dëst Haus seenen", erkläert.

## Dräikinnekssangen zu Lëtzebuerg
Zu Keel organiséieren d'Scouten all Joer de 6. Januar en Dräikinnekssangen an de Stroossen.

## Um Spaweck
Tangram

En **Tangram** ass e Leespill, bei deem siwe Leesteng, fënnef Dräiecken, e Carré an e Parallelogramm alleguer musse geluecht ginn, ouni sech z'iwwerschneiden, fir eng Figur ze formen.

## Referenzen

## Um Spaweck
Ariel Wagner-Parker

D**'Ariel Wagner-Parker**, gebuer den 8. Februar 1950 zu London, ass eng brittesch Auteurin an Iwwersetzerin.

## Liewen
D'Ariel Parker huet Literatur zu Oxford an Droit zu London studéiert.

Si koum 1979 op Lëtzebuerg, fir um Europäesche Geriichtshaff zu schaffen. Si war 27 Joer do am Déngscht, fir d'lescht als "Administrateur principal" an der Divisioun vum Personal. Si krut hir Fréipensioun, den 1. Januar 2006.

1982 huet si de Guy Wagner kenne geléiert. Déi zwee hu sech 1990 zu Esch-Uelzecht bestuet. a sinn op Beddeler wunne gaangen.

D'Ariel Wagner-Parker huet sech zanter laange Jore mat Literatur ofginn, awer eréischt 1995 huet se mat éischten Iwwersetzungen - Mondorfer Dichterdeeg / Journées littéraires de Mondorf - op sech opmierksam gemaach. Si schwätzt Englesch, Franséisch, Däitsch, Lëtzebuergesch, Italieenesch, Griichesch an huet och Portugisesch geléiert.

Zanter 2006 këmmert si sech haaptsächlech ëm *[[kulturissimo]]*, d'Bäiluecht vum Tageblatt, déi all zweeten Donneschdeg am Mount erauskënnt. Si huet doran ënner anerem eng Rubrik op Englesch: *In the Air*.

1995 huet si dem Bernard Kops säin Theaterstéck *Dreams of Anne Frank* op Franséisch iwwersat. D'Stéck gouf an där Sprooch am Escher Theater a Presenz vum engleschen Auteur opgefouert.

Si huet jorelaang an der engleschsproocheger Emissioun vum Radio 100,7 matgeschafft, déi ënner dem Titel *In Luxembourg* gelaf ass.

Mam Text *Home from Home. A tale in two voices*, dee se zesumme mam Guy Wagner geschriwwen huet, gouf si am Concours littéraire national 2007 mam 3. Präis *[[ex aequo]]* ausgezeechent.

2007 huet si zesumme mat hirem Mann Guy Wagner an den Éditions du Phare - kulturissimo d'Buch: *Artiste en Résidence - Pierre-Laurent Aimard à la Philharmonie* erausginn.

D'Ariel Wagner-Parker ass Member (Generalsekretärin) vum Cercle européen pour la propagation des arts (CEPA), deen d'Summerakademie organiséiert. Si war Matgrënnerin vun der Association pour le droit de mourir en dignité (ADMDL) a Member vun der Ligue internationale contre le racisme et l'antisémitisme (LICRA) a vun der Auslännderkommissioun vun der Gemeng Jonglënster.

## Um Spaweck
* Home from Home. A tale in two voices vum Guy Wagner an Ariel Wagner-Parker
* ''kulturissimo'' kulturissimo, déi kulturell Bäilag vum Tageblatt
* Dreams of Anne Frank vum Bernard Kops
* Websäit vum Cercle européen pour la propagation des arts
* Websäit vun der Summerakademie
Charlotte von Kirschbaum

D**'Charlotte Emilie Henriette Eugenie von Kirschbaum**, gebuer de 25. Juni 1899 zu Ingolstadt, a gestuerwen de 24. Juli 1975 zu Riehen an der Schwäiz, war eng däitsch Theologin an eng Schülerin a Liewenspartnerin vum evangeelesch-reforméierten Theolog Karl Barth.
Louis Blériot

De **Louis Charles Joseph Blériot**, gebuer den 1. Juli 1872 zu Cambrai, a gestuerwen den 2. August 1936 zu Paräis, war e franséische Pionéier vun der Aviatioun. Mat dem Fliger Blériot XI ass hien de 25.&nbsp;Juli 1909 als éischte Mënsch mat engem Fliger iwwer den Äermelkanal geflunn. Säi Fluch vu Calais op Dover huet 37 Minutte gedauert, bei enger durchschnëttlecher Fluchhéicht vun 100 Meter.

## Liewen
No sengem Ingenieursstudium huet de Blériot domat ugefaangen, Autosscheinwerfer an engem klengen, vun him opgebaute Betrib ze fabrizéieren. Deemools schonn huet hie vill un d'Fléie geduecht an och Versich dofir gemaach.

Eng Zäit lang huet hie mat engem anere Pionéier vun der Aviatioun, dem Gabriel Voisin bei senge Versich zesummegeschafft. Béid hu sech awer 1908 getrennt, well se iwwer d'Fléien net enger Meenung waren. De Blériot huet, anescht wéi de Voisin, un d'Méiglechkeete vum Eendecker gegleeft. No ettleche Versich, déi ouni gréissert Accident feelgeschloe sinn, huet hien en Apparat gebaut, de Blériot XI, wéi en e genannt huet, dee fir déi deemoleg Zäit och leeschtungsfäeg war.
 
Mat där Maschinn ass de Blériot de 25. Juli 1909 als éischte Mënsch an engem Apparat, dee méi schwéier war wéi d'Loft, iwwer den Äermelkanal geflunn. Fir dës Leeschtung gouf de Blériot vun der englescher Zeitung *Daily Mail* mat engem Geldpräis vun 1.000 Englesche Pond belount, haut ëmgerechent ongeféier 100.000 Euro. Dat war och d'Rettung vu senge finanzielle Problemer, well hien hat praktesch säint a senger Fra Alicia hiert ganzt Verméige bei senge Versich verplempert.

Deen historesche Fluch huet vill Interesse font an e Boom ausgeléist. De Blériot krut gläich duerno 100 Bstellunge fir déi Maschinn. Hie gouf also den éischte Constructeur vu Fligeren a krut den Numm *Papp vun den Eendeckeren*.

De Blériot ass doropshi méi a méi zum Seriebau iwwergaangen, an huet an England eng Fligerschoul an e Produktiounsbetrib opgemaach. A Frankräich huet hien 1914 déi franséisch Fligerfirma SPAD, *Société Pour les Appareils Deperdussin* opkaaft a si an *Société Pour L´Aviation et ses Dérives* ëmbenannt. D'Jeeërfligere vun der SPAD (d'Ofkierzung ass bliwwen) haten am Éischte Weltkrich groussen Erfolleg.

No 1916 huet de Blériot eng nei Firma, d*'Blériot-Aéronautique* gegrënnt, déi och Fligere fir de Verkéier gebaut huet. Bis zu sengem Doud, am Joer 1936, blouf de Blériot mat der Aviatioun enk verbonnen.

## Auszeechnungen a Gielercher
*1995 gouf hien an d'Lëscht vun de Gloires du sport opgeholl.
*

## Literatur
* Schmitt, G. und Schwipps, W. - *Pioniere der frühen Luftfahrt*,Gondrom Verlag, Blindlach 1995, ISBN 3-8112-1189-7

## Um Spaweck
Charles Lindbergh

De **Charles Augustus Lindbergh**, gebuer de 4. Februar 1902 zu Detroit, Michigan, a gestuerwen de 26. August 1974 zu Kipahulu Maui, Hawaii, bekannt als "Lucky Lindy" an "The Lone Eagle," war en US-amerikanesche Pilot, dee berüümt gouf, well hien als Éischten eleng iwwer den Atlantik geflunn ass, vu Roosevelt Field, Long Island op Paräis, an zwar 1927 mam "Spirit of St. Louis".
## Film iwwer de Charles Lindberg
* 1957: *[[The Spirit of St. Louis (Film)|The Spirit of St. Louis]]* vum Billy Wilder mam James Stewart

## Um Spaweck
Chemin repris

E **Chemin repris** (ofgekierzt **CR**) zu Lëtzebuerg ass e fréiere Vizinalwee dee vum Staat iwwerholl gouf, an domat an d'Kompetenz vun der Bauverwaltung koum, soudatt den Ënnerhalt an d'Signalisatioun zu Laaschte vum Staatsportmonni sinn.

Um Enn vum 19. Joerhonnert hat de Staat sou 1.535&nbsp;km Vizinalweeër iwwerholl, am Verglach zu den deemolege 707&nbsp;km Staatsstroossen. 

Am Joer 2025 gouf et 1.873 km Chemin-reprisen.

E Chemin repris kann och eng fréier Nationalstrooss gewiescht sinn, déi reklasséiert gouf.

Fir d'Bezeechnung vun den CR-Stroosse ginn dräistelleg Zuele benotzt, déi bei 101 ufänken a bis maximal 379 ginn, woubäi d'Nummeréierung awer net ganz duerchgängeg ass. Zousätzlech zu den Zuele kann nach e Buschtaf ugehaange gi bei meeschtens méi klenge Stroossen, déi awer dacks mat där Strooss a Relatioun sinn, déi d'Stammnummer huet. Déi Zuele stinn och op ville Stroossen- an Uertschaftsschëlter.

## Entwécklung vum Reseau vun de Chemin-reprisen

## Kuckt och

* Nationalstrooss zu Lëtzebuerg

* Autobunn zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Amaurophilie

**Amaurophilie** ass eng Paraphilie, déi dorop ausgeriicht ass, eng sexuell Preferenz fir Partner ze hunn, déi blann sinn oder d'Blannsinn spillen, sief et mat Hëllef vun optesche Korrekturen oder Dagesschlofbrëllen.
Romain Wolff

De **Romain Wolff**, gebuer de 14. Mäerz 1961, ass e lëtzebuergesche Beamten a Gewerkschaftler. Vun 2005 bis Dezember 2016 war hie Generalsekretär vun der CGFP. Den 12. Dezember 2016 gouf hien, als Nofollger vum laangjärege President Emil Haag, zum neien Nationalpresident vun der CGFP bestëmmt. Neie Generalsekretär gouf dunn de Steve Heiliger.

Dem Romain Wolff seng berufflech Carrière fänkt 1982 als Redakter beim Enregistrement un. Do engagéiert hie sech och gewerkschaftlech a gëtt Member vum Comité vun der Association générale des cadres. 2002 gëtt de Romain Wolff Vizepresident vun der CGFP.

Ufank 2005 gëtt de Romain Wolff zum haaptberuffleche Generalsekretär vun der CGFP gewielt. Hie war eréischt den zweeten Titulaire vun deem Posten, nodeems de Joseph Daleiden vun der Grënnung vun der CGFP am Joer 1967 ganzer 38 Joer am Amt war.

Den 29. Juni 2015 ass de Romain Wolff zum Nofollger vum Emil Haag als President vun der Beruffschamber vun de Staatsbeamte gewielt ginn.

## Literatur
* Max Lemmer, *Führungswechsel - Wolff folgt auf Haag - Neuer Vorstand der Staatsbeamtenkammer gewählt*; in: *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 30. Juni 2015.
* Claude Damiani, *Romain Wolff à la tête de la CHFEP*; in: *Le Quotidien*, Editioun vum 30. Juni 2015, S. 4.
Moundséchelmadonna

De Begrëff **Moundséchelmadonna** an der chrëschtlecher Ikonographie geet op en Textstéck aus der Johannes-Apokalyps zeréck, an deem et ëm de Kampf vum Däiwel géint dem Gott säi Vollek geet: "du koum e grousst Zeechen um Himmel: Eng Fra, déi mat enger Sonn ugedoe war; de Mound ënner hire Féiss an e Kranz vun zwielef Stären op hirem Kapp. Si war schwanger a se huet an hire Wéien vu Péng Kreesch gedoen".

Am Lëtzebuerger Land  si vill Moundséchelmadonna-Statuen ze fannen.
## Galerie

File:Patrona Hungariae - Török bankház.jpg|Fra an der Sonn gekleet, Mosaik op der Fassad vum tierkesche Bankgebai zu Budapest, Ungarn
File:Moundséchelmadonna-Amaro--w.jpg|Moundséchelmadonna an enger Fassadennisch am italieeneschen Amaro
File:Paris cimetière Père Lachaise39.JPG|Maria als Fra vun der Apokalypse
File:Guadalupe Tilma.gif|Lady of Guadalupe, Representatioun vun der Fra vun der Apokalypse
File:Woman_of_the_Apocalypse_(Hortus_deliciarum).jpg|Žena Apokalipse u Hortus deliciarum, 1180


## Um Spaweck
CR234

Den **CR234** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun de Gemenge Lëtzebuerg, Sandweiler a Conter.

Den CR234 geet fort op der N2C beim Amerikanesche Kierfecht zu Hamm, féiert da laanscht de Scheedhaff, bis op den CR159, wou en no lénks ofbéit. Mat deem leeft en dann ongeféier 70 Meter zesummen no Osten bis op d'Kräizung mat dem CR234B. Op där Kräizung béit en no riets of a Richtung Conter, kräizt dann no ronn 980 Meter den CR173, fir 550 Meter méi wäit tëscht de Fabrécken DuPont de Nemours a Chaux de Contern iwwer d'Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg ze féieren.

No dem Rond-point mat dem CR226 kënnt kuerz viru Conter vu lénks d'Strooss vum Kréintgeshaff dran. Vum Rond-Point bis op Conter, wou se nach eng Kéier op den CR226 stéisst heescht se *Rue de Luxembourg* fir dann den Numm a *Rue de Moutfort* an duerno a *Rue de Contern* z'änneren. Ongeféier op der Hallschent vun der Streck op där se *Rue de Contern* heescht, féiert se iwwer d'Eisebunnsstreck Alzeng-Éiter fir dann zu Mutfert bei der Kräizung mat dem CR132 zu Enn ze goen.

Den CR234 ass ronn 7,2&nbsp;km laang.
Leif Eriksson

De **Leif Eriksson** (op Islännesch *Leifur Eiríksson*), gebuer ëm 970 an Island, a gestuerwen ëm 1020, war en islänneschen Entdecker. Säi Spëtznumm ass *de Glécklechen.*

## [[Entdeckung vun Amerika]]
De Leif Eriksson koum ëm 970 als Jong vum Erik de Rouden a Kandskand vum Thorvald Asvaldsson an Island op d'Welt. Hie koum mat sengem Papp, deen no engem Muerd verbannt gouf, an no Weste geseegelt ass, op Grönland.

Ëm d'Joer 1000 ass de Léif mat ronn 35 Mann erëm fortgefuer an huet, wéi ugeholl gëtt, als éischten Europäer, nordamerikanesche Buedem betratt. Zwar nennt d'Grönland-Saga de Bjarni Herjólfsson als „Entdecker“, trotzdeem gouf dem Leif seng Arrivée vum Adam von Bremen a senger Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum dokumentéiert an domat schrëftlech beluecht. Et gëtt och Unzeechen, datt onbekannt Islänner schonn am Joer 985 Nordamerika erreecht hätten.

Dem Leif säi Brudder huet aner Expeditioune gemaach, koum awer a Konflikt mat den Urawunner an ass, duerch e Fäil getraff, gestuerwen.

## Éierungen
Den internationale Fluchhafen zu Keflavík huet den Numm vum „Leifur Eiríksson“.

## Literatur
* Walter Illing: Drachenschiffe vor Amerika, Kulturgeschichtlicher Roman, Prisma Verlag Leipzig 1976.

## Um Spaweck
Trofeo Luis Puig

Den **Trofeo Luis Puig** war eng Vëloscourse vun engem Dag, déi a Spuenien an der autonomer Gemeinschaft Valencia gefuer gouf.

2005 huet Course zum UCI Europe Tour gehéiert a war dat Joer an der Klass 1.1 agestuuft.

2006 war d' *Trofeo Luis Puig* fir den 19. Februar geplangt. Well d'Zesummenaarbecht tëscht dem Organisateur *Depergo* an de Lokalautoritéite vu Benidorm net funktionéiert huet, an de Käschtepunkt vun der Course ze héich war, gouf d'Course ofgesot.

## Nimm vun der Course
Den aktuellen Numm vun der Course staamt vum Luis Puig, dem fréiere President vun der spuenescher Vëlossportfederatioun.
* 1969 - 1979: **Gran Premio de Valencia**
* 1981 - 2005: **Trofeo Luis Puig**

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Resultater vum ''Trofeo Luis Puig'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Subida al Naranco

D**'Subida al Naranco** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi a Spuenien an der autonomer Gemeinschaft a Provënz Asturien gefuer gëtt.

D'Arrivée vun der Course ass um Monte Naranco bei Oviedo.

Zanter 2005 gehéiert d'Subida al Naranco zum UCI Europe Tour an ass zanterhier der Klass 1.1 agestuuft.

## Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Subida al Naranco'' 
* Resultater vun der ''Subida al Naranco'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Scheedhaff

De **Scheedhaff** ass e Lieu-dit an der Gemeng Lëtzebuerg deen am Südoste vum Quartier Hamm, op der Grenz mat der Gemeng Sandweiler läit. De Scheedhaff besteet aus zwee Wunnhaiser an den Iwwerreschter vun engem Bauerenhaff (Scheedhaff).

Ugrenzend un de Scheedhaff, am Dräieck tëscht dem CR159 dee vu Sandweiler op Izeg féiert, der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg an dem CR234, läit, op Sandweiler-Gebitt, d'Industriezon Scheedhaff (*Zone industrielle Schaedhaff*).

Den Numm Scheedhaff kënnt vum Flouernumm *Scheed*, vun der Plaz wou e steet. De *Scheed* ass eng vun den héije Plazen am Biergréck deen den Uelzechtdall vum Sirdall trennt.
## Kuckt och
* Bemierkenswäert Beem um Scheedhaff:
**Lannenallee
**Séisskäschtebam
**Scheedbësch

## Um Spaweck
Rubik's Cube

De **Rubik's Cube**, och alt **Zauberwierfel** genannt, ass e Gedoldsspill, dat vum ungaresche Bauingenieur an Architekt Ernő Rubik erfonnt gouf, an ufanks vun den 1980er Jore wäit doruechter verbreet war.

## Beschreiwung
Et ass e Wierfel vu 57,5&nbsp;mm Säitelängt, deen an der Héicht, der Breet an der Déift an dräi Niveaue gedeelt ass, déi sech duerch eng 90°-Dréiung beweege loossen.

No baussen hi besteet de Cube deemno aus jee 9 Quadraten aus der selwechter Faarf, déi een, eemol verdréint, nees probéiere muss, sou zesummenzebréngen, datt all Säit vum Wierfel déi selwecht Faarf huet.

Nieft där "klassescher" Variant vun 3x3x3 klenge Cubë gëtt et der och mat hirer 2x2x2, 4x4x4, 5x5x5, 6x6x6 a 7x7x7. Et gëtt der och an an anere Formen, wéi enger Pyramid, enger Tonn, asw.

## Um Spaweck
Beschreiwunge vu Léisungen
* http://zauberwuerfel.oyla22.de/ 
* http://www.spotn.de/search_result.php?search_id=cube&search_type=search_videos&viewtype=detailed Video, 
* 3D-Léisungsprogramm
* http://www.kantenkreuz.de/ 
* Weltrekorder mam Rubik's Cube
* http://cube.helm.lu/  Léisunge fir den 2x2x2, 3x3x3 a 4x4x4 Rubik's Cube
Hammerbrücke (Hauset)

D**'Hammerbrücke** ass en Eisebunnsviaduc iwwer den Dall vun der Gueule westlech vun Hauset an der Provënz Léck.

Et ass déi véiert Bréck déi am Laf vun der Zäit op där Plaz gebaut gouf.

### Déi éischt Bréck

Mat dem Bau vun der éischter Hammerbrücke gouf am Fréijoer 1841 op der belscher Eisebunnsstreck Léck-Hergenrath mat Verbindung op Oochen, ugefaangen.

Déi Bréck war eng Boubréck op zwéi Stäck. Den éischte Stack hat 13 Béi, an den zweete 17. D'Bréck hat eng Längt vun 206,5 Meter, war 8,47 Meter breet, a 37,6 Meter héich iwwer dem Niveau vun der Gueule. D'Bréck war mat Zille gebaut, an et waren där 8 Millioune Stéck gebraucht ginn. Si huet déizäit 1,2 Millioune belsch Frange kascht.

Am Ufank vum Zweete Weltkrich hunn d'Belsch sech drun erënnert datt d'Preisen am Éischte Weltkrich d'Bréck gebraucht hunn, fir Arméismaterial ze transportéieren an dofir krut dat 1. Regiment vun de *Cyclistes-frontière* den Uerder fir d'Bréck an d'Luucht ze joen. An der Nuecht vum 9. op den 10. Mee hunn 10 Zaldoten ënner dem Kommando vun engem Ënnerleitnant vum Genie 150 Kilogramm TNT ënner de Pileren 1, 2 n 3 op der Säit vun Hergenrath ubruecht an hu sech an engem Ënnerstand beim 8. Pilier a Schutz bruecht. Si haten d'Kraaft vun de Chargen ënnerschat, well Bréck ass praktesch ganz zesummegefall an huet de Sprengkommando ënner sech begruewen. Nëmmen zwéin Zaldote ware mam Liewen dovu komm.

### D'Bréck haut

## Um Spaweck
*D'Hammerbrücke op troifrontieres.be
Nikon D300

Den **Nikon D300** ass en digitale Spigelreflexfotoapparat vun der Mark Nikon mat engem CMOS 12 Megapixel-Fotosensor, deen 23,6 x 15,8&nbsp;mm grouss ass. D'Biller gi bis zu 4.288 x 2.848 Pixel grouss.

Den Apparat gouf am August 2007 der internationaler Press virgestallt an ass vun Nikon aus fir professionell Fotografe geduecht. Den D300 ass den Nofollger vum D200, deen Enn 2005 virgestallt gouf.

## Autofokus
Den Autofokussystem schafft mat 51 Miesspunkten.

## GPS Kompatibilitéit

En D300 ass mat verschiddene GPS-Empfänger kompatibel. Op déi Manéier ka bei Opnamen déi aktuell geographesch Positioun an de Metadate vun der Foto matgespäichert ginn.

## Um Spaweck
* Dem Ken Rockwell seng Kommentaren iwwer d'D300
Kierperbau vun den Insekten

D'Gréisst vun den Insekte variéiert ganz staark a läit bei de meeschten Aarten tëscht engem an 20 Millimeter.

*A: Kapp
*B: Broscht (Thorax)
*C: Hannerleif (Abdomen)

#Antenn
#Ocellus (vir)
#Ocellus (uewen)
#Facettena
#Gehier
#Prothorax
#dorsal Arteerie
#Tracheeën
#Mesothorax
#Metathorax
#Viischt Flilleken
#Hënnescht Flilleken
#Mëtteldaarm
#Häerz
#Eeërstack
#hënneschten Daarm
#Anus
#Vagina, Scheed
#ventral Ganglieketten (ventraalt Nervesystem)
#Malpighi Tüben (oder: Malpighi Gefäesser)
#Tarsomer
#Kloen (de: Klauen; fr: griffes)
#Tarsus
#Tibia
#Femur
#Trochanter
#Viischten Daarm
#Broschtganglion oder Thorakalganglion
#Coxa
#Spautdrüs
#Ënnerschlundganglion
#Mondgeschier (de: Mundwerkzeuge)
Kierch Ettelbréck

D**'Kierch vun Ettelbréck** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Ettelbréck Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Ettelbréck gehéiert.

D'Kierch ass dem hellege Sebastian geweit, deem säi Fest den 20. Januar gefeiert gëtt.

Den 12. September 2017 gouf se op den Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter opgeholl.

## Geographesches
Déi Ettelbrécker Kierch steet op enger Héicht vun 199&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel.

## Den Héichaltor
Den Héichaltor vun 1909 ass vum Joseph Rifesser.

## Déi grouss Uergel
Déi aktuell Uergel, déi 1974 gebaut an am Januar 1975 ageweit gouf, staamt aus der Uergelmanufaktur Georg Westenfelder.
Dispositioun:

Regulierbare Tremulanten für alle Werke
Koppeln: III/II, I/II, I/P, II/P,III/P
Setzerkombinationen: 8 * 8 Sequenzschalter + -
Crescendo 
https://web.archive.org/web/20110109151117/http://www.amisdelorgue.lu/Orgues/EttelbruckGO.htm

## D'Choueruergel
D'Choueruergel gouf 1985 vun der Uergelmanufaktur Georg Westenfelder gebaut fir de Paschtouer Jos Sauber, deen déi Zäit fir d'Groussbuusser Kierch responsabel war. Wéi deen 1992 Paschtouer zu Ettelbréck gouf, ass d'Uergel an der Ettelbrécker Kierch opgestallt ginn.

Dispositioun:

Pedall ugehaangen
https://web.archive.org/web/20070702200935/http://www.amisdelorgue.lu/Orgues/EttelbruckPOS.htm
Den Här Sauber war vun 1992 - 2008 Paschtouer zu Ettelbréck an huet der Par Ettelbréck d'Choueruergel am Joer 2008 geschenkt.

## Klacken
D'Ettelbrécker Kierch huet 4 Klacken déi an der Dispositioun c' d' e' g' lauden.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ettelbréck
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Ettelbréck
* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Ettelbréck
* D'Fënstere vun der Kierch vun Ettelbréck op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel op der Websäit ''Orgues.lu''
François-Joseph Dargent

De **François-Joseph Dargent**, gebuer de 4. Mäerz 1805 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 14. Juli 1869 zu Eech, war e lëtzebuergeschen Apdikter a Politiker. Säin Heemechtshaus war d'Haus Höcklin von Steinach op Nummer 20 um Krautmaart.

Vun 1864 bis 1869 war hie Buergermeeschter vun der Gemeng Eech, déi den 1. Juli 1920 mat der Gemeng Lëtzebuerg fusionéiert huet.

Hie war Matgrënner vun der *Société des sciences médicales*, der haiteger Section des sciences médicales vum Institut grand-ducal.

Zu Eech ass zanter 1925 eng Plaz (place Dargent, *Eecher Plaz*) no him genannt.
Opéra Garnier

D**'Opéra Garnier**, och *Palais Garnier* genannt, ass eent vun den zwee Operenhaiser vu Paräis, déi dem Opéra National de Paris ënnerstinn.

D'Garnier Operenhaus huet 1875 seng Dieren opgemaach a steet um rietse Seineuwänner am 9. Paräisser Arrondissement. Säin Numm huet d'Gebai vum franséischen Architekt Charles Garnier.

## D'Opéra Garnier am Film
* 1926: *[[The Phantom of the Opera (Film 1925)|The Phantom of the Opera]]* (Stommfilm)
* 1943: *[[Phantom of the Opera (Film 1943)|The Phantom of the Opera]]*
* 1966: *[[La grande vadrouille]]*
* 1976: *[[Marathon Man]]*

## Um Spaweck

* Websäit vun der Oper
Roy Scheider

De **Roy Scheider**, gebuer den 10. November 1932 zu Orange am New Jersey, a gestuerwen den 10. Februar 2008 zu Little Rock am Arkansas, war en US-amerikanesche Schauspiller.

## Filmer
### Kino
* *The Curse of the Living Corpse* (1964), vum Del Tenney
* *Paper Lion* (1968), vum Alex March
* *Stiletto* (1969), vum Bernard L. Kowalski
* *Puzzle of a Downfall Child* (1969), vum Jerry Schatzberg
* *Loving* (1970), vum Irvin Kershner
* *[[Klute]]* (1971), vum Alan J. Pakula
* *[[The French Connection]]* (1971), vum William Friedkin
* *[[L'attentat (Film 1972)|L'attentat]]* (1972), vum Yves Boisset
* *[[Un homme est mort (Film 1972)|Un homme est mort]]* (1972), vum Jacques Deray
* *The Seven-Ups* (1973), vum Philip D'Antoni
* *Sheila Levine Is Dead and Living in New York* (1975), vum Sidney J. Furie
* *[[Jaws]]* (1975), vum Steven Spielberg
* *[[Marathon Man]]* (1976), vum John Schlesinger
* *[[Sorcerer]]* (1977), vum William Friedkin
* *Jaws 2* (1978), vum Jeannot Szwarc
* *[[Last Embrace]]* (1979), vum Jonathan Demme
* *[[All That Jazz]]* (1979), vum Bob Fosse
* *Still of the Night* (1982), vum Robert Benton
* *Blue Thunder* (1983), vum John Badham
* *[[2010: The Year We Make Contact]]* (1984), vum Peter Hyams
* *The Men's Club* (1986), vum Peter Medak
* *52 Pick-Up* (1986), vum John Frankenheimer
* *Cohen and Tate* (1988), vum Eric Red
* *Listen to Me* (1989), vum Douglas Day Stewart
* *[[Night Game]]* (1989), vum Peter Masterson
* *[[The Fourth War]]* (1990), vum John Frankenheimer
* *[[The Russia House]]* (1990), vum Fred Schepisi
* *[[Naked Lunch]]* (1991), vum David Cronenberg
* *Romeo is Bleeding* (1994), vum Peter Medak
* *The Peacekeeper* (1996), vum Frédéric Forestier
* *The Definite Maybe* (1997), vum Rob Rollins Lobl
* *Executive Target* (1997), vum Joseph Merhi
* *[[The Myth of Fingerprints]]* (1997), vum Bart Freundlich
* *The Rainmaker* (1997), vum Francis Ford Coppola
* *The Rage* (1997), vum Sidney J. Furie
* *Evasive Action* (1998), vum Jerry P. Jacobs
* *Better Living* (1998), vum Max Mayer
* *The White Raven* (1998), vum Jakub Z. Rucinski
* *Chain of Command* (2000), vum John Terlesky
* *[[Falling Through (2000)|Falling Through]]* (2000) vum Colin Bucksey
* *Daybreak* (2000), vum Jean Pellerin
* *The Doorway* (2000), vum Michael B. Druxman
* *Texas 46* (2002), vum Giorgio Serafini 
* *Angels Don't Sleep Here* (2002), vum Paul Cade
* *Red Serpent* (2003), vum Gino Tanasescu
* *Citizen Verdict* (2003), vum Philippe Martinez
* *The Punisher* (2004), vum Jonathan Hensleigh
* *Love Thy Neighbor* (2005), vum Nick Gregory
* *The Poet* (2007), vum Damian Lee
* *If I Didn't Care* (2007), vum Ben Cummings an Orson Cummings
* *Iron Cross* (2008), vum Joshua Newton

## Um Spaweck
Giro della Provincia di Reggio Calabria

De **Giro della Provincia di Reggio Calabria** ass eng Vëloscourse, déi an italieenescher Provënz Reggio Calabria (Regioun Kalabrien) gefuer gëtt.

2006 an 2007 gouf d'Course net disputéiert. No 2012 gouf d'Course net méi organiséiert.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Resultater vum ''Giro della Provincia di Reggio Calabria'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
United States Navy

D**'United States Navy**, ofgekierzt **US Navy** oder **USN**, ass d'Krichsmarinn vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

Si ass mat 342.539 Zaldoten déi zueleméisseg stäerkst Marinn vun der Welt an ëmfaasst 278 Schëffer an och méi wéi 4.000 Fligeren an Helikopteren.

## Um Spaweck

* United States Navy
Lëtzebuerger Gesellschaft fir Nei Musek

D**'Lëtzebuerger Gesellschaft fir Nei Musek** (**LGNM**) gouf 1983 als Asbl vun e puer Frënn vun der zäitgenëssescher Musek gegrënnt.

Hir Statute ginn als Zweck un: zäitgenëssesch Musek virun allem aus Lëtzebuerg ze fërderen an en Zentrum fir Dokumenter iwwer lëtzebuergesch zäitgenëssesch Musek souwéi Partituren ze féieren: "Luxemburg Music Center". Leeder vun dësem Zenter ass de Marcel Wengler.

D'LGNM organiséiert all Joer déi lëtzebuergesch Versioun vum *[[Concours International de Composition de Musique Contemporaine]]*.

## Literatur
*"Et demain, une maison de la musique" (D'Lëtzebuerger Land, Kultur, 2003, Carmen Heyar)
*"Générer une tradition", Interview vun der Carmen Heyar mam Marcel Wengler D'Lëtzebuerger Land, Feuilleton, 24. Januar 2003)
*"Musical truth coming out in Luxemburg", zum *Internationalen Kompositionswettbewerb für neue Musik* (D'Lëtzebuerger Land, 2003, Carmen Heyar)
Acácio da Silva

Den **Acácio da Silva**, gebuer den 2. Januar 1961 zu Montalegre a Portugal, ass e fréiere portugisesche Vëlossportler, deen zu Diddeleng opgewuess ass, an haut zu Keel wunnt. Zesumme mat dem fréiere lëtzebuergesche Coureur Roland Smaniotto bedreift hien en Immobiliegeschäft.

Säi Brudder Francis war och als Vëlossportler aktiv.

## Palmarès
### 1979
* 3. am Grand Prix Général Patton 
### 1980
* 1. an der Flèche du Sud

### 1984
* 1. an der Coppa Placci
* 2. am Tour de Suisse
* 2. am Giro del Piemonte

### 1985
* 1. am Giro dell'Emilia
* 1. an der Coppa Ugo Agostoni
* 2. am Tour de Romandie
* 2. am Tirreno - Adriatico
* 2. an der Coppa Sabatini

### 1986
* 1. am Züri Metzgete
* 82. am Tour de France

### 1987
* 2. am Gran Premio di Lugano
* 64. am Tour de France
** 1. an der 3. Etapp vu Karlsruhe op Stuttgart (219&nbsp;km)

### 1988
* 1. am Trofeo Luis Puig
* 3. am Tour de Suisse
* 92. am Tour de France
** 1. an der 4. Etapp vu Le Mans op Evreux (158&nbsp;km)

### 1989
* 2. am Züri Metzgete
* 84. am Tour de France
** 1. an der 1. Etapp vu Lëtzebuerg op Lëtzebuerg (135,5&nbsp;km)

### 1990
* 1. an der éischter Etapp vum Tour de Luxembourg
* 108. am Tour de France

### 1992
* 61. am Tour de France

## Um Spaweck
Krichsmarinn

Ënner **Krichsmarinn** versteet een déi militäresch Muecht vun engem Land um Mier, am besonneschen: Krichsschëffer, Supportschëffer an aner Eenheeten, déi dozou gehéieren, wéi Marinn-Flieger a Marinn-Infanterie. Donieft ass och de Begrëff Handelsmarinn geleefeg. Gemengt ass déi ganz zivil Flott vun engem Land mat hirer Administratioun.

A ville Länner ginn, nieft der Handelsflott, d'Fëschereiflott an d'Fuerschungsflott als eegestänneg Eenheete betruecht.

De Begrëff Marinn ass vum laténgesche Wuert *marinus* (zum Mier gehéieren) ofgeleet.

## Literatur
** Braudel, Fernand, *The Mediterranean in the Ancient World*
** Corbett, Sir Julian, *Some Principles of Maritime Strategy*, 1911.
** Mahan, Alfred Thayer, *[[The Influence of Sea Power upon History|The Influence of Sea Power upon History, 1660-1783]]*, 1918, Little Brown, Boston.
** Starr, Chester G., *The Influence of Sea Power on Ancient History*, 1989, Oxford University Press, ISBN 0-19-505666-3 .
** Hughes, Jr., Wayne P., *Fleet Tactics and Coastal Combat*, 1999, Naval Institute Press, ISBN 1-55750-392-3
** Trafalgar 200 Through the Lens, ISBN 0-9553004-0-1
** *Combat Fleets of the World: Their Ships, Aircraft and Systems* - Naval Institute Press. All Joer eng Oplo.

## Um Spaweck
Marinn (Homonymie)

* Marinn all d'Schëffer déi ënner dem Fändel vun engem Land fueren.
*Krichsmarinn
*Handelsmarinn
A (Buschtaf)

De Buschtaf **A**, respektiv **a**, ausgeschwat ​[], ass deen éischte Buschtaf am laténgeschen an am kyrilleschen Alphabet an et ass e Vokal.

A verschiddenen Alphabeter gëtt et den A och mat engem diakriteschen Zeechen. Am Lëtzebuergeschen ass dat z.&nbsp;B. den Ä / ä.

## Um Spaweck
Saint Peter Port

**St. Peter Port** ass d'Haaptuertschaft op der Kanalinsel Guernsey.

## Um Spaweck

* Touristesch Säit iwwer Guerenesey
* Säit iwwer dem Victor Hugo säin Openthalt zu Guernesey am Exil
Kapell Grenzen

D**'Kapell zu Grenze** war eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Ettelbréck Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Ettelbréck gehéiert huet. D'Gebai steet op der Haaptstrooss, dem CR345 a gehéiert zanter 2016 der Gemeng Ettelbréck; d'Kapell gouf ufanks 2021 entweit. .

Si war der Tréischterin am Leed geweit.

Zur fréierer Par Ettelbréck hunn och nach d'Parkierch vun Ettelbréck an d'Kapell zu Waarken gehéiert.

Se gouf den 2. Mäerz 2018 op d'Lëscht vun de klasséierten nationale Monumenter agedroen. 

## Geschicht
Se staamt aus dem Joer 1773. Et war am Ufank d'Privatkapell vun engem Jesuittepater vun Dikrech, nodeems do den Uerde vum Poopst Clemens XIV. opgeléist gouf.

1985 huet d'Baroness de Broqueville aus dem Schlass Biertreng d'Kapell, déi an engem aarmséilegen Zoustand war, mat der Gemeng Ettelbréck géint Lännereie getosch.

Doropshin ass d'Kapell tëscht 1985 an 1987 vun der Gemeng renovéiert, an den 18. September 1987 vum Bëschof Jean Hengen nei ageweit ginn.

## Fotoalbum

Kapelle Grentzingen 01.jpg|D'Kapell vu Weste gesinn
Grentzingen_01_Chapell_Luxembourg.jpg|D'Entrée
Grentzingen_02_Chapell_Luxembourg.jpg|Schlossstee 1773
Kapelle Grentzingen 03.jpg|Banneraum vun der Kapell
Grentzen.jpg|Aquarell vu Grenze vum Mars Schmit


## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Ettelbréck
Nikon D60

Den **Nikon D60** ass en digitale Spigelreflexfotoapparat vun der Mark Nikon mat engem CCD 10,2 Megapixel-Fotosensor, deen 23,6 x 15,8&nbsp;mm grouss ass. D'Biller gi bis zu 3872 x 2592 Pixel grouss.

Den Apparat ass am Mäerz 2008 op de Maart komm. Et ass den Nofollger vum Nikon D40x.

## Um Spaweck
B

De Buschtaf **B**, respektiv **b**, geschwat [], ass den zweete Buschtaf am laténgeschen Alphabet. Et ass e Konsonant.

## Um Spaweck
C

De Buschtaf **C**, respektiv **c**, geschwat [], ass den drëtte Buschtaf am laténgeschen Alphabet. Et ass e Konsonant.

## Um Spaweck
Peter Marginter

De **Peter Marginter**, gebuer de 26. Oktober 1934 zu Wien, a gestuerwen den 10. Februar 2008, war en éisträicheschen Auteur, Essayist an Iwwersetzer.
## Wierk
Tom Lantos

Den **Thomas Peter Lantos**, gebuer den 1. Februar 1928 zu Budapest, a gestuerwen den 11. Februar 2008 zu Bethesda, Maryland; eigentlech: *Lantos Tamás Péter*, war en US-amerikanesche Politiker, deen aus Ungarn gestaamt huet.

## Um Spaweck
Inga Nielsen

D**'Inga Nielsen**, gebuer den 2. Juni 1946 zu Holbæk, a gestuerwen den 10. Februar 2008 zu Gentofte bei Kopenhagen, war eng dänesch Operesängerin (Sopran).

## Discographie
* Beethoven: *Fidelio* Roll: Leonore, Naxos
* Heise: *Drot ok Mask*, d'Roll vun der Aase, Chandos
* Mozart: *L'Oca del Cairo / Lo Sposo deluso*, Philips
* Mozart: *Don Giovanni*, d'Roll vun der Zerline, op Däitsch, Electrola
* Haydn: *Die sieben letzten Worte*, Teldec
* Mahler: *Sinfonien 3 und 8*, Supraphon
* Mahler: *Sinfonien 8 und 10*, Chandos
* Schumann: *Der Rose Pilgerfahrt*, 1994, Chandos
* Strauss: *Salome* D'Titelroll, Chandos
* Zemlinsky: *Der Geburtstag der Infantin*, Edition Schwann
* *Voices – Inga Nielsen* (Portrait) – Chandos
* *Song of love* mat hirem Mann, dem Robert Hale, EMI
Baba Amte

De **Baba Amte**, gebuer de 26. Dezember 1914 am Bundesstaat Maharashtra als *Murlidhar Devidas Amte*, a gestuerwen den 9. Februar 2008 zu Chandrapur, Maharashtra, war en indesche Mënscherechtler.
Walter Bitterlich

De **Walter Bitterlich**, gebuer den 19. Februar 1908 zu Reutte, Tiroul, an och do gestuerwen den 9. Februar 2008, war en éisträichesche Forstingenieur a Wëssenschaftler. Hie gëllt als eng vun de bekanntste Perséinlechkeeten am Forstwiesen iwwerhaapt.

D'Society of American Foresters huet hien zum *most famous forester of the world* ernannt.

De Bitterlich huet de Spigelrelaskop erfonnt.
E

De Buschtaf **E**, respektiv **e**, geschwat [], ass de fënnefte Buschtaf am laténgeschen Alphabet. Et ass e Vokal.

A verschiddenen Alphabeter gëtt et den E och mat engem diakriteschen Zeechen. Am Lëtzebuergeschen ass dat z.&nbsp;B. den Ë / ë oder É / é.

## Um Spaweck
Vuelta a Andalucía

D**'Vuelta a Andalucía - Ruta del Sol** ass eng Etapppecourse mam Vëlo, déi a Spuenien an der autonomer Gemeinschaft Andalusien gefuer gëtt.

Déi éischt Oplo vun der *Vuelta a Andalucía* gouf 1925 disputéiert. Duerno sinn 30 Joer vergaangen, bis 1955 déi zweet Oplo vun der Course gefuer gouf.

1978 gouf d'Course net organiséiert.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 2.1 agestuuft.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Vuelta a Andalucía'' 
* Resultater vun der ''Vuelta a Andalucía'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Kapell Hellege Lambert zu Eupen

D**'Lamberts-Kapell** zu Eupen ass dat eelst reliéist Gebai an der Stad. Si gouf 1690 vun der Geschäfstfamill Klebanck fir d'Awunner vum *Werthviertel* opgeriicht. Se gëtt dofir och nach Werthkapell genannt.

An de Joren 1821-1822 gouf de viischte Giewel ofgerappt, an am klassizistesche Stil erëm opgeriicht. An der Nisch iwwer der Haaptentrée steet eng Statu vum hellege Lambert deen ëmt 700 Bëschof vu Léck war.
Bam vum Prënz Jean

De **Bam vum Prënz Jean** ass e Käschtebam (*Aesculus hippocastanum*; marronnier d'Inde; Rosskastanie), deen an der Stad Lëtzebuerg am Park virun der Fondatioun Pescatore steet.

Dëse Bam gouf 1921, bei der Geleeënheet vun der Gebuert vum Prënz Jean, de 5. Januar 1921, dem spéidere Groussherzog Jean, geplanzt an dréit vun do u säin Numm. Domat gehéiert dëse Käschtebam zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg.

Ëm 2000 gouf en Ëmfang op Broschthéicht vun 3,64 m an eng Gréisst vun 23 m gemooss.

## Interessantes
* Um Bild am Buch vun 2002 steet de Bam fräi, an d'Plackett ass um Bam fixéiert. 2008 ass de Stamm mat engem Gitter ëmginn, un deem d'Plackett festgemaach ass: *Arbre du Prince Jean*.
* Dëse Käschtebam gouf 2002 fir d'éischt op d'Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem opgeholl.
*De Groussherzog Jean, vun deem bekannt ass, datt hien e groussen Interessi fir d'Beem an d'Natur am Allgemengen hat, huet 1989, bei der Geleeënheet vum 25. Joresdag vu senger Trounbesteigung, all Gemeng am Land e jonke Lannebam geschenkt.

## Fotoen

## Kuckt och
* Am Pescatore-Park:
** Joseph-Kutter-Stèle, mat enger Skulptur vum Lucien Wercollier
** Le passe-muraille, eng Skulptur vum Jean-Bernard Métais
**Bam vum Prënz Charles
* Aner bemierkenswäert Beem an der Stad:
** Hobuch op der Kinnekswiss
** Sequoiaen am Amaliepark
** Käschtebam um Square Robert-Brasseur
** Biergahornen op der Corniche (déi zwéi Beem goufen 2009 ewechgeholl)
** Bluttbuch bei der Méchelskierch 
** Bluttbuch am Haff vum Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg
** Buch am Péitrussdall, Bastioun Beck
** Nëssert am Konviktsgaart
** Ginkgo op der Eecher Plaz
* Bam vum Prënz Henri am Heeschdrëffer Park
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg
## Quellen
* Sinner, J. et al., 2002. *Les arbres remarquables*. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 174-175, Text a Foto).
Walhorn

**Walhorn** ass eng Sektioun vun der belscher Gemeng Lontzen, déi zu der Däitschsproocheger Communautéit an der Provënz Léck gehéiert.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Walhorn eng eegestänneg Gemeng. D'Uertschaft Astenet gehéiert zu der Sektioun Walhorn.

De Bann vu Walhorn huet fréier zum Herzogtum Limburg gehéiert. Vum 12. Joerhonnert un, bis 1815 hat Walhorn seng eege Geriichtsbarkeet.

Haut ass Walhorn bekannt duerch d'Laiterie de Walhorn, déi iwwer 500 Millioune Liter Mëllech am Joer verschafft.

Iwwer den Territoire vu Walhorn lafen d'Europastrooss E40, déi do en Deel vun der A3 (Autoroute Roi Baudouin) ass, an déi nei Héichvitessstreck LGV&nbsp;3.

Un d'Stroossennetz ass Walhorn ugebonnen duerch d'Nationale 68, déi do en Deel vun der E 421 ass.
## Um Spaweck
* Websäit vun der Molkerei
* Websäit vun Tourismus Walhorn
Herald Sun Tour

De **Jayco Herald Sun Tour** ass eng Etapppecourse mam Vëlo, déi an Australien am Bundesstaat Victoria gefuer gëtt.

D'Course gouf vun der australescher Dageszeitung Herald Sun an d'Liewe geruff.

Déi éischt Oplo vun der Course gouf tëscht dem 7. an dem 12. Oktober 1952 disputéiert. Gewonne gouf si vum Australier Keith Rowley an der Zäit vun 42 Stonnen, 57 Minutten a 55 Sekonnen. Dësen hat am Generalklassement eng Avance vun 49 Sekonnen op säi Brudder Max.

Zanter 2005 gehéiert d*'Jayco Herald Sun Tour* zum UCI Oceania Tour an ass zanterhier an der Klass 2.1 agestuuft.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Jayco Herald Sun Tour'' 
* Resultater vun der ''(Jayco) Herald Sun Tour'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Warren Buffett

De **Warren Edward Buffett**, gebuer den 30. August 1930 zu Omaha, Nebraska, USA, ass en US-amerikaneschen Investisseur mat engem, 2016, geschate Privatverméige vu ronn 68 Mrd. US-Dollar.

## Verméigen
E groussen Deel vu sengem Verméigen ass an där vun him opgebauter Investment-Firma Berkshire Hathaway ugeluecht.

## De Philanthrop
De 16. Juni 2010 huet hien ugekënnegt, no an no 99 % vu sengem Räichtum u fënnef Stëftungen ze verschenken. De gréissten Deel soll, der Zäitschrëft *Fortune* no, un d'Bill & Melinda Gates Foundation goen, e méi klengen Deel u véier Buffett-Familljestëftungen.

## Zitater
* Den dommste Grond, eng Aktie ze kafen ass, well se klëmmt.
* Déi éischt Reegel heescht: Verléier ni Geld. Reegel zwee heescht: Vergiess ni Reegel eent.
* Eréischt wann d'Mier zeréckgeet, gesäit een, wien ouni Schwammbox an d'Waasser gaangen ass.
* Eng Aktie, déi een net bereet ass 10 Joer laang ze halen, däerf een och net zéng Minutten a sengem Besëtz hunn.

## Um Spaweck

* Berkshire Hathaway (engl.)
* Warren Buffett Informatiounen (engl.)
* Eng Diskussioun mam Warren Buffett a Bill a Melinda Gates
* Dem Warren Buffett seng Strategie beim Uleeën vu Geld
Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus

**Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus** ass en däitsche Buchverlag, deen haaptsächlech Dictionnairen, Enzyklopediën a Lexikonen ënner de Marken Brockhaus, Duden a Meyer editéiert.

Zanter 1988 ass d'Langenscheidt KG majoritären Aktionär.
Lëscht vun de räichste Leit op der Welt

D'Lëscht **The World's Billionaires** ass eng Zesummestellung, déi zanter 1987 all Joer vum US-amerikanesche Wirtschaftsmagazin *[[Forbes Magazine|Forbes]]* publizéiert gëtt an déi weltwäit all Persoune begräift, déi e geschatent Verméige vu méi wéi enger Milliard US-Dollar hunn. Diktatoren a Membere vu Kinnekshaiser sinn op dëser Lëscht net enthalen.

Tëscht 1996 an 2006 ass, no *Forbes*, d'Zuel vun de Milliardäre weltwäit vu 423 op 946 geklommen. Mat enger Ausnam (1997) gouf dës Lëscht vum Bill Gates, engem vun de Matgrënner vun der amerikanescher Software-Entreprise Microsoft, ugeféiert. Och wa säi Verméigen zanter 2004 staark zeréckgaangen ass, verfüügt hien haut nach iwwer e Verméige vu ronn 83 Milliarden Dollar .

Déi meescht Milliardären (277) sinn opgrond vun dëser Lëscht US-Amerikaner, gefollegt vun Däitschen. Den Inder Lakshmi Mittal, Boss vun der Mittal Steel Company, zu där elo och déi fréier Arcelor gehéiert, figuréiert mat 32 Mrd. US$ op der fënnefter Plaz.

## Déi 25 Éischt am Joer 2007
Sourbrodt

**Sourbrodt** ass eng Uertschaft an der belscher Gemeng Waimes, an der Provënz Léck.

Sourbrodt läit am Héije Venn op enger Héicht vu ronn 600 Meter.

D'Uertschaft ass un de Verkéier ugeschloss iwwer d'N 676 an d'N 674.

Fréier hat Sourbrodt en Uschloss un d'Eisebunnsnetz iwwer d'SNCB-Linn 48, déi do en Deel vun der Vennbunn war.

Den eenzegen industrielle Betrib zu Sourbrodt ass d'Seeërei *Demonty Frères* déi sech laanscht déi fréier Eisebunnsstreck installéiert huet.

## Kuckeswäertes zu Sourbrodt

*D'Kierch Saint- Wendelin
*D'Kapell Saint- Wendelin
*D'Monument vum Abbé Pietkin
*D'Gare vu Sourbrodt
## Um Spaweck
Gran Premio Llodio

De **Gran Premio Llodio - Clásica de Álava** (Op Baskesch: **Laudioko Nazioarteko Sari Nagusia - Arabako Klasika**) ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an der autonomer Gemeinschaft Bakeland a Spuenie gefuer gëtt.

Déi éischt Oplo vun der Course gouf den 18. August 1949 disputéiert.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## Gewënner

## Um Spaweck
* De ''Gran Premio Llodio - Clásica de Álava'' op der Websäit vun der ''Sociedad Ciclista Llodiana'' 
* Resultater vum ''Gran Premio Llodio'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''