Lann zu Kënzeg

D**<nowiki/>'Lann zu Kënzeg** war eng Wanterlann (*Tilia cordata*,  Winterlinde,  tilleul à petites feuilles) déi zu Kënzeg an der Gemeng Käerjeng stoung.

## Lokalisatioun
D'Lann stoung zu Kënzeg an der *Rue de la Gare*, nieft der Maximäin-Kapell aus dem Joer 1732, net wäit vun der aler Gare vun der Atertlinn ewech.

## Entwécklung vum Bam
Dem Bam säin Alter gouf an den 2000er Joren op ronn 500 Joer geschat. E war domat ee vun den eelste Beem zu Lëtzebuerg.

*1908 ass ee vun deenen dräi Haaptäscht, deen op senger Basis 3,14 m déck war, ewechgebrach an huet d'Hiel am Stamm fräigeluecht. Dësen Aascht huet virdru bis bei de Café Rauen-Pallien op der anerer Stroossesäit gereecht. Den Aascht huet 4 ½ Kouerten Holz an eng ganz Rëtsch Fäsche geliwwert.
* Doropshin gouf 1908 d'Hiel mat Gestengs vu Grass gefëllt, driwwer koum eng Schicht Leem mat Maschendrot. Ënne gouf de Stamm mat Stolebänner gefestegt. Ëm 1938 goufen och nach uewen um Stamm Bänner ugeluecht.
* Am Laf vun de Joren huet d'Schuel vum Bam d'Ëffnung iwwerwuess an 1958 si just nach zwee kleng Lächer op der südwestlecher Säit iwwereg bliwwen.
* 1958 ass d'Kroun vum Bam mat stole Staange verankert ginn. Déi ënnescht Stolebänner, déi 1908 ugeluecht goufen, sinn déif an d'Holz agewuess. 1976 goufen déi stole Staangen duerch stole Seeler ersat, fir datt d'Kroun sech besser ausbalancéiere konnt, an déi stole Bänner an den Äscht goufe mat Tirfongen ersat.
* A gudde Wäijoren, wéi 1921, 1933, 1937, 1947, 1949 a 1953 war d'Kroun iwwer an iwwer mat Bléie bedeckt. An anere waarme Joren huet nëmmen d'Spëtzt vun der Kroun geblitt.
* An de leschte Jore virun 1958 ass d'Kroun net méi sou dicht wéi fréier an d'Bléie bleiwe kleng. De P. Modert freet sech op dëst mam Alter vum Bam ze dinn huet.
* Bei engem schroen Donnerwieder mat vill Wand a Knëppelsteng ass nomëttes de 25. Juni 2006 géint véier Auer deen déckste vun deenen zwéin Haaptäscht ewechgebrach. Duerno gouf de Rescht vum Bam zeréckgeschnidden, sou datt nëmme méi de Stamm an en Deel vun deem aneren Haaptaascht iwwereg bliwwe sinn.
* 2007 si ronderëm aus dem Bamstomp Rudde gewuess, wouvun eng um Enn vum Joer Aarmdéckt erreecht huet. Am Summer 2008 war d'Lann bal komplett mat engem Mantel vu grénge Blieder bedeckt. D'Wëll Lann lieft also weider.
* 2024 huet d'Lann kee gréngt Blat méi an en Deel vum Stamm ass vermuuscht. 
* 2025 de 15. Januar goufen, d'Iwerreschter vun der Lann definitiv ewechgemaach well s'eng Gefor fir hiert Ëmfeld waren. Eng nei Lann war schonn 2007 geplanzt ginn.

D'Wëll Lann, ee vun den imposantsten an eelste Beem zu Lëtzebuerg, stoung net um Inventaire vun de nationale Monumenter.

## D'Seeche vum Maximäin
Enger Seechen no haten d'Awunner vu Kënzeg refuséiert, dem hl. Maximäin, Bëschof vun Tréier, e Päerd ze léine wéi hien duerch d'Duerf gezunn ass.

Gläich drop ass eng schlëmm Krankheet ënner de Päerd am Duerf ausgebrach. D'Awunner hunn hire Feeler erkannt a sinn dem hellege Mann nogelaf fir hien ëmzestëmmen. Hien huet hinne verzien an huet de Päerd Lannentéi ze saufe ginn, wourop d'Déiere geheelt goufen.

Ier hien d'Duerf erëm verlooss huet, huet den hellege Mann eng Lann geplanzt an d'Awunner gebiede sech drëm ze këmmeren. Méi spéit gouf dunn nieft der Lann eng Kapell zu sengen Éiere gebaut, an all Joer op Päischten huet eng Pressioun dohi gefouert.

D'Kapell gouf 1977 restauréiert.

## Quellen
* J.-M. Sinner et al., 2002. *Les arbres remarquables.* Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 100-101, Foto an Text).
* Administration des eaux et forêts, 1981. *Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg.* Imprimerie Saint-Paul, 167 S. (Cf. S. 78-79, Text an 2 Fotoen).
* Paul Modert, 1962. *Die Baumriesen des Luxemburger Landes.* Erster Teil. Die Eichen, Linden und Buchen. 32 S. Broschür ouni Numm vum Éditeur a vun der Dréckerei. (Cf. S. 10).
* Nicolas Gredt, 1883. *Sagenschatz des Luxemburger Landes*. Editioun 1963, neibeaarbecht an erausgi vun der sproochwëssenschaftlecher Sektioun vum Institut grand-ducal. Dréckerei Kremer-Müller & Cie, Esch/Uelzecht, 589 S. (Cf. 475: hei eng liicht aner Versioun vun der St.-Maximäin-Seechen).

## Kuckt och
* Déi dräi déckste Lannen zu Lëtzebuerg:
: **Wëll Lann vu Kënzeg**
: Lann zu Pëtschent
: Lann zu Suessem
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Fotoalbum

Wëll Lann.jpg|D'Wëll Lann am Abrëll 2005. Riets de fréiere Café Palgen. D'Strooss riets féiert, a Richtung vu wou d'Foto geholl gouf, bei déi fréier Gare vun der Atertlinn.
Wëll Lann 001.jpg|D'Lann e puer Minutten nom Ausenanerbriechen, de 25. Juni 2006. Déi wäiss Tëppele si Knëppelsteng!
Wëll Lann P&Ch 016.jpg|Techniker vun de Ponts et Chaussées schneiden aus Sécherheetsgrënn de Rescht vun den Äscht (6. August 2006)
Well Lann kenzeg 2008.jpg|D'Lann am Abrëll 2008
KënzegWëllLann01.jpg|… am Summer 2008
Wëll Lann Clemency 01.jpg|… am Summer 2013
Wëll Lann Clemency 02.jpg|… am Summer 2013
Wëll Lann Clemency 2021 B.jpg|… am Juni 2021
Wëll Lann Clemency 2021 A.jpg|… am Juni 2021
Lann Kënzeg 2024.jpg|… am Juni 2024
Clemency - Tilia cordata 'Wëll Lann' (†) and Chapelle Saint-Maximin 2024-07.jpg|Juli 2024


## Um Spaweck