open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gare Waasserbëlleg

D**'Gare vu Waasserbëlleg** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit am Zentrum vu Waasserbëlleg, südlech vun der  (*Grand-Rue*) an der Gemeng Mäertert. Südlech vun der Gare sinn den CR134 (*Esplanade de la Moselle*) an d'Musel.

D'Gare Waasserbëlleg gehéiert zur Linn Lëtzebuerg - Waasserbëlleg - Tréier - (Wittlich / Koblenz) vum CFL-Zuchreseau. Se läit tëscht der Gare Mäertert an der däitscher Grenz.

D'Gare vu Waasserbëlleg huet e Park & Rail-Parking mat 121 Plazen an dräi speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Vëloe kann een an enger Bikebox ënnerdaach stellen.

Mat der Gratuitéit vum ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg sinn d'Guichete vun der  den 1. Mäerz 2020 fir zerguttst zougemaach ginn.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Linn Lëtzebuerg ↔ Waasserbëlleg ↔ Tréier ↔ (Wittlich ''oder'' Koblenz)

#### Richtung Waasserbëlleg

#### Richtung Lëtzebuerg
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Kuckt och
* Déi fréier Waasserbëlleger Gare vum ''Prënz''
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Waasserbëlleg op der CFL-Websäit 
* D'Gare Waasserbëlleg op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Waasserbëlleg op der Websäit Spoorgroep Luxemburg
Werner Schmoll

De **Werner Schmoll**, Pseudonym: **Jean Taureau**, gebuer den 11. Dezember 1926 zu Leipzig, a gestuerwen de 14. Dezember 1998, war een däitsche Schrëftsteller.

## Liewen

De Werner Schmoll war de Jong vun engem Schräiner. Vun 1941 bis 1943 huet en eng Léier als Maschinneschlässer gemaach. Am Zweete Weltkrich war en Zaldot an der Marinn. Vun 1946 bis 1950 huet en Droit op der Universitéit vu Leipzig studéiert, war eng Zäit an der Volkspolizei a Redakter bei enger Zeitung. Vun 1955 bis 1956 huet en ee Cours am Däitsche Literaturinstitut zu Leipzig gemaach. Kuerz duerno gouf hie fräie Schrëftsteller zu Leipzig an duerno zu Ost-Berlin.

De Werner Schmoll huet Romaner, Erzielungen a Jugendbicher geschriwwen. A sengen zwee éischte Bicher huet e seng Erfarungen als Volkspolizist an déi Zäit, wou en am Industriepark *Schwarze Pumpe* geschafft huet, verschafft. Säin erfollegräichste Roman *Mit siebzehn ist man noch kein Held* zielt zur sougenannter *Ankunftsliteratur*, enger Stréimung an der DDR-Literatur an de fréien 1960er Joren. Säi spéit Wierk besteet haaptsächlech aus Jugendbicher a Kriminalromaner. Seng Krimien, déi zu Paräis spillen, huet de Schmoll ënner dem Pseudonym *Jean Taureau* geschriwwen.

Zanter 1962 war de Werner Schmoll Member vum Däitsche Schrëftstellerverband vun der DDR. Hie krut 1963 de Literaturpräis vum Fräien Däitsche Gewerkschaftsbond (FDGB) an 1974 de Konschtpräis vun der Stad Leipzig.

## Wierker
* *Gefreiter Ruhland*, Berlin-Wilhelmsruh 1960
* *Kiefern und Kühltürme*, Berlin 1960
* *Mit siebzehn ist man noch kein Held*, Halle/Saale 1962
* *Die Detektive vom Wenzelsplatz*, Berlin 1963
* *Löwen, Sultaninen und ein Detektiv*, Berlin 1965
* *Monsieur bleibt im Schatten*, Berlin 1971 (ënner dem Numm Jean Taureau, zesumme mam Jürgen Brinkmann)
* *Eine Wolke aus Blech oder Meine verrückten Geschichten*, Berlin 1973
* *Zufällig Stefanie*, Berlin 1977
* *Der zweite Tod*, Berlin 1980 (ënner dem Numm Jean Taureau)
Code Cäsar

An der Kryptographie, ass de **Code Cäsar** eng vun den einfachste Methode fir Texter ze verschlësselen duerch Ersetze vu Buschtawen. Bei dëser Method gëtt ee Buschtaf aus dem Alphabet duerch een aneren ersat doduerch datt een d'Reiefolleg versetzt.

Zum Beispill wann een Decalage vun 3 benotzt gëtt da gëtt den  duerch den  ersat, de  gëtt , a sou weider.

D'Method krut den Numm vum Julius Cäsar, well hien déi Technik erfonnt hat fir mat senge Genereel ze korrespondéieren.

## Um Spaweck

* Interaktiv Websäit mat enger Code Cäsar Simulatioun
Jean Auguste Edouard Liénard

De **Jean Auguste Edouard Liénard**, gebuer 1779 zu Paräis, a gestuerwen den 10. Februar 1848 zu Lille, war e franséische Moler.

Hie war ee Schüler vum Regnault a vum Isabey, an och eng Zäitche vum David. Hien huet laang zu Lille als Portraitist geschafft an huet vill Miniature gemoolt. Do gou hien 1823 den Nofollger vum François Watteau als Professer op der École des Arts.

Hien huet och vill fir déi National Parzeläinsmanufaktur zu Sèvres geschafft tëscht 1928 an 1833.

Seng Ënnerschrëfte waren *E.Liénard* an *J.Liénard*.
Kehlsteinhaus

D**'Kehlsteinhaus** ass e Gebai, dat op enger Héicht vun 1.834&nbsp;m op der Spëtz vum Kehlstein bei Berchtesgaden iwwer dem Obersalzberg steet.

## Geschicht
D'Kehlsteinhaus (och *D-Haus* fir Diplomatenhaus oder *Tee-Haus* genannt), och alt ënner dem Numm *Adlerhorst* bekannt, gouf vum Martin Bormann geplangt a gebaut. Et war ënner anerem fir d'Logéiere vun offizielle Gäscht geduecht, den Hitler selwer war warscheinlech net méi wéi zéngmol do, haaptsächlech wëll de Wee ze wäit war.

Hien huet awer och kritiséiert, datt de Lift net sécher géint Blëtzaschléi wier an datt et en einfacht Zil fir feindlech Bommenugrëffer wier.

## Zougank
D'Strooss, déi 1938 no 13 Méint Bauzäit fäerdeg ginn ass, geet zu Hintereck fort a kënnt mat enger Serpentin op d'Héicht vu 1700 m. Do ass dann eng Parkplaz. Fir déi lescht 124 m muss een de Lift huelen, deen am Bierg eropgeet.

## Notzung nom Krich
Nodeem déi amerikanesch Besatzungsmuecht dem Fräistaat Bayern d'Gebai zeréckginn hat, sollt et gesprengt ginn. De Landkrees Berchtesgaden huet sech dogéint gestäipt a sou ass dat verhënnert ginn. De Landkrees krut d'Benotzungsrecht vun der Strooss a vum Haus. Fir d'éischt ass et un den *[[Alpenverein]]* verlount ginn, spéider huet de Fremdenverkehrsverband Berchtesgaden d'Gestioun iwwerholl.

## Tourismus
Vum Kehlsteinhaus huet een ee groussaartegt Panorama iwwer d'Berchtesgadener Alpen. Vum Héije Göll mat senger Westwand kann een iwwer de Kinnekséi, de Watzmann, den Hochkalter, den Untersberg bis op Salzburg gesinn. Am Gaart iwwer dem Kehlsteinhaus fënnt een d'Alpeflora op Tafelen erkläert.

## Zu Fouss kënnt een dohin
* Vum Parking *Berlerkaser* op der Roßfeldhöhenringstraße (liicht Wanderung, zirka 2 Stonnen)
* Vum Parking *Sonneck* bei der Biergstatioun vun der Obersalzbergbahn (liicht Wanderung, zirka 2½ Stonnen)
* Vun der Scharitzkehlalm iwwer d'Endstal 
* Vum Purtscheller Haus oder dem Carl-von-Stahl-Haus iwwer de Mannlgrat (nëmme mat Kloterausrëschtung)

## Um Spaweck
* Websäit vum Kehlsteinhaus
Gare Betzder

D**'Gare vu Betzder** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit an der *Rue de la Gare* an der Sektioun Betzder vun der Gemeng mam selwechten Numm.

D'Gare Betzder gehéiert zur Linn Lëtzebuerg - Waasserbëlleg - Tréier - (Wittlich) vum CFL-Zuchreseau. Se läit tëscht der Gare Rued an där vu Wecker. Bei der Gare gëtt et just 8 Parkplazen an eng fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Et gëtt keng Bikebox fir säi Vëlo ënnerdaach ze stellen.

An der Gare gëtt et keng Ënnerféierung; fir vun engem Quai op deen aneren ze kommen, muss een iwwer d'Barriär (PN.68) goen, déi direkt ëstlech vun der Gare läit.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Linn Lëtzebuerg ↔ Waasserbëlleg ↔ Tréier ↔ (Wittlich)
#### Richtung Waasserbëlleg

#### Richtung Lëtzebuerg
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.
## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Betzder op der CFL-Websäit
* D'Gare Betzder op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Betzder op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Knuppauto

E **Knuppauto** ass e klengen elektresch bedriwwenen Auto mat zwou Plazen, dee ronderëm mat décke Gummisborde géint ze haart Stéiss geschützt ass. Knuppautoe fënnt een op Kiermessen als Attraktioun.

E Knuppauto kritt seng Energie iwwer eng Staang déi hannen um Auto festgemaach ass an déi op engem droten Netz reift dat iwwer der Pist festgemaach ass an ënner Stroum steet.

Ganz kleng Kanner, Fraen déi an aneren Ëmstänn sinn an al Leit solle vun de Knuppautoen ewechbleiwen.

## Um Spaweck
Kuriebëschof

Ee **Kuriebëschof** ass ee Réimesch-Kathoulesche Bëschof, dee keng eegen
Diözees huet, mä am Vatikan eng Funktioun an der Verwaltung vun der Weltkierch huet. Beim Kuriekardinol ass et dat selwecht.

## Kuckt och
*Titularbëschof
Marc Wauters

De **Marc Wauters**, gebuer den 23. Februar 1969 zu Hasselt, ass e belsche Vëlossportler. Hie gouf 1991 Profi.

## Ekippen

* 1991 à 1993: Lotto
* 1994: Wordperfect
* 1995: Novell
* 1996 et 1997: Lotto
* 1998 à 2006: Rabobank

## Palmarès
### [[1991]]
* 3. am Grand Prix de Rennes

### [[1994]]
* 1. am Grote Prijs Stad Zottegem

### [[1995]]
** 1 Etapp vun der Ruta del Sol

### [[1996]]
* 15. an de Quatre jours de Dunkerque
** 1. an der 5. Etapp vu Loon Plage op Cassel (180&nbsp;km)

### [[1999]]
* 1. a Paris-Tours
* 1. am Grand Prix Eddy Merckx
* 1. am Tour de Luxembourg
** 1. an der 1. Etapp vu Lëtzebuerg op Dikrech (178&nbsp;km)
** 1. an der 3. Etapp (b) vu Leideleng op Beetebuerg, Eenzelzäitfueren (7,6&nbsp;km)

### [[2001]]
* 1. am Grand Prix Eddy Merckx
* Tour de France (déi 3. Etapp am *Maillot Jaune*, opginn an der 16. Etapp)
** 1. an der 2. Etapp vu Calais op Antwerpen (218&nbsp;km)

### [[2002]]
* Belsche Landesmeeschter géint d'Zäit
### [[2003]]
* Belsche Landesmeeschter géint d'Zäit
*4. a Paris-Roubaix
### [[2005]]
* Belsche Landesmeeschter géint d'Zäit
José Ángel Gómez Marchante

De **José Ángel Gómez Marchante**, gebuer den 30. Mee 1980 zu Alcobendas, ass e spuenesche Vëlosspportler.

Zanter 2004 ass hie Profi.

## Ekippen
* 2004: Costa de Almeria-Paternina
* 2005 et 2006: Saunier Duval

## Palmarès
### [[2004]]
* 31. am Grand Prix CTT Correios de Portugal
** 1. an der 2. Etapp vu Sines op Beja (159,3&nbsp;km)

### [[2005]]
* 7. am Critérium du Dauphiné libéré
* 9. a Paris-Nice (3. Am Klassement vun de Jonken)

### [[2006]]
* 1. an der Vuelta Ciclista al País Vasco
** 1. an der 6. Etapp vu Zalla op Zalla, Eenzelzäitfueren (24&nbsp;km)
* 5. an der Vuelta a España

### [[2007]]
* 1. an der Subida a Urkiola (163&nbsp;km)
* 22. an der Clásica Ciclista San Sebastián - San Sebastián (225&nbsp;km)

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum José Ángel Gómez Marchante
Catherine Bouroche

D**'Catherine Bouroche**, gebuer den 21. Mee 1942 zu Casteljaloux am Lot-et-Garonne, ass eng franséisch Sculptrice.

Si ass Diploméiert vun der École nationale supérieure des arts appliqués et des métiers d'art vu Paräis.
Hiren Atelier ass an der *rue Pradier* am 19. Arrondissement zu Paräis.

## Um Spaweck

* Säit vun der Catherine Bouroche.
Mary Pickford

D**'Mary Pickford**, mat hirem richtegen Numm **Gladys Mary Smith**, gebuer den 8. Abrëll 1892 zu Toronto a Kanada, a gestuerwen den 29. Mee 1975, war eng kanadesch Filmschauspillerin.

Si huet vun 1909 un an ongeféier 80 klenge Filmer gespillt a war am Ufank nëmmen ënner dem Numm *Little Mary* bekannt.

No 1913 huet si a Filmer vum Maurice Tourneur an Cecil B. De Mille gespillt.

Si huet 1919 mam D.W. Griffith, Charlie Chaplin an Douglas Fairbanks d'United Artists gegrënnt. Dat Joer drop huet si sech mam Douglas Fairbanks bestuet.

Géint 1929 huet si decidéiert, mam Filmen opzehalen an huet sech an d'Privatliewen zeréckgezunn.

## Grouss Filmer wou si eng Roll hat
* 1914 A Good Little Devil (E.S.Porter)
* 1916 Cinderella (J.A.. Kirkwood)
* 1916 The Little American (C.B. De Mille)
* 1917 The Little Princess (M.A. Neilman)
* 1917 The Poor Little Rich Girl (M. Touneur)
* 1919 Daddy-Long-Legs (M.A. Neilan)
* 1922 Little Lord Fauntleroy (A.E. Green)
* 1925 Little Annie Rooney (W. Beaudine)
* 1928 The Battle of the Sexes (D.W. Griffith)
* 1929 The Taming of the Shrew (S. Taylor)
* 1933 Secrets (F. Borzage)

## Um Spaweck
Rio Paranapanema

De **Rio Paranapanema** ass ee vun de gréisste Waasserleef am Staat São Paulo a Brasilien. Et ass en Niewefloss vum Rio Paraná an hie mécht d'Grenz tëscht São Paulo a Paraná.

De Rio Paranapanema huet eng Längt vun 929&nbsp;km mat engem Héichtenënnerscheed vu 570 m. E leeft am grousse Ganzen vun Oste no Westen a leeft op enger Héicht vun 239 m an de Rio Parana.

Seng Quelle sinn an der Serra Agudos Grandes, am Süd-Oste vum Staat São Paulo, op enger Héicht vun ongeféier 900 m.


Image:Paranapanema_o_rio_240606_REFON.jpg|De Rio Paranapanema bei der Gemeng Paranapanema
Image:Barragem_Jurumirim_151105.jpg
Image:Barragem Jurumirim 151105 2.jpg
Image:Paranapanema_balsa_240606_REFON.jpg


## Um Spaweck
Viaduc vu Garabit

De **Viaduc vu Garabit** ass eng Eisebunnsbréck bei Ruynes net wäit ewech vu Saint-Flour am Cantal. Si steet op der Linn Marvejols-Neussargues a geet iwwer d'Gorges de la Truyère. Et ass eng metalle Bréck an ass vum Gustave Eiffel am Joer 1884 gebaut ginn, mä eréischt 1888 a Betrib geholl ginn.

D'Bréck huet ee stolen Tablier dee 564,85&nbsp;m laang ass an op siwe Piliere steet, wouvun déi héchst 80&nbsp;m hunn. Déi dräi Felder iwwer den Dall hunn an der Mëtt ee Bou mat enger Spanwäit vun 165&nbsp;m an enger Héicht vun 52&nbsp;m. Op deenen zwou Säite sinn nach am Stee gebaut Viaduce vu 46 an 71 m. D'Héicht iwwer der Truyére bei Nidregwaasser war bis 1959 122.5&nbsp;m. Duerch de Bau vum Staudamm zu Grandval ass e Séi entstanen deen 28&nbsp;km laang ass an de Viaduc ass elo nach 95&nbsp;m iwwer dem Waasser.

Déi éischt Iddi fir eng metalle Bréck ze baue war vum Ingenieur Léon Boyer, mat dem Gedanke sou eng grouss Ofkierzung ze kréien amplaz durch den Dall ze fueren.
 
Wéinst de Schwankungen déi Hänkbrécken hu war de Bau vu sou enger ausgeschloss ginn. De Léon Boyer hat als Virbild de Viaduc Maria Pia iwwer den Douro a Portugal dee vum Théophil Seyrig engem Associé vum Eiffel gebaut gi war.

Bei der Bréck goufen 20.400 m3 am Stee gebaut. Vun Eisen a Stol goufen 3169 Tonne geschmiedt Eisen, 41 Tonne Stol an 23 Tonne Goss gebraucht. 678.768 Nitte si verschafft ginn, an de Bau vun der ganzer Bréck huet vun 1880 bis 1885 gedauert.

## Chronologie
* November-Dezember 1878: De Léon Boyer mécht d'Leveeën um Terrain fir d'Stréck festzeleeën
* 25. Mäerz 1879: De Projet vum Boyer gëtt eragereecht
* 14. Juni 1879: De Minister vun den ëffentlechen Aarbechten hëlt de Projet un
* Januar 1880: D'Aarbechte gi lass
* 16. August 1880: De Gustave Eiffel gëtt den deefinitive Projet of
*  1882: Stéipe ginn opgeriicht
* 20. Abrëll 1884: Dat bannenzeg Schlass gëtt gesat
* 26. Abrëll 1884: Dat baussenzeg Schlass gëtt gesat
* Juni 1884: D'Tabliere si fäerdeg
* 17. September 1884: Déi zwéi Säiteviaduce gi fäerdeg an d'Gleiser gi geluecht
*  1887: D'Linn Marvejols-Saint-Chély-d'Apcher geet op
* 10. Abrëll 1888: Éischt Tester vun der Bréck
* 26. Mee 1888: D'Linn Saint-Chély-d'Apcher-Saint-Flour geet op
* 10. November 1888: Déi ganz Linn geet op.


Image:France Cantal Viaduc de Garabit 01.jpg
Image:France Cantal Viaduc de Garabit 02.jpg
Image:France Cantal Viaduc de Garabit 03.jpg

Image:France Cantal Viaduc de Garabit 04.jpg
Image:France Cantal Viaduc de Garabit 05.jpg


## Filmer
 
D'Bréck gouf als Filmplaz fir zwéi Filmer benotzt: de Krichsfilm *[[Un homme de trop]]* aus dem Joer 1967 an de Katastrophefilm *[[The Cassandra Crossing]]* aus dem Joer 1976, wou s'als *Cassandra Bridge* gesi gouf, déi a Gefor war zesummenzebriechen. Am Film huet d'Bréck a Pole gestanen.

## Um Spaweck
Assur

**Assur** steet fir

* e Kandskand vum Noah an der Bibel, kuckt Assur (Bibel)
* eng mesopotamesch Gottheet, kuckt Assur (Mythologie)
* eng antick mesopotamesch Stad, kuckt Assur (Stad)
* eng Variant vun Assyrien, engem anticke Staat a Mesopotamien

Aner Schreifweise sinn **Aššur**, **Aschschur** an **Aschur**.
Val Saint Lambert

De Begrëff **Val Saint Lambert** huet e puer Bedeitungen:

*D'Abtei Val Saint Lambert zu Seraing bei Léck an der Belsch.
*D'Kristallglasfabrik Val Saint Lambert nieft der aler Abtei.
Cristallerie du Val Saint Lambert

D**'Cristallerie du Val Saint Lambert ** ass eng Kristallglasfabrick zu Seraing bei Léck um rietsen Uwänner vun der Meuse. Si krut hiren Numm well se op der Plaz opgericht gouf wou fréier ee Klouschter stoung.
1826 hunn zwee Geschäftsläit déi al Abtei Val St. Lambert kaaft.
De François Kemlin, e Chimiste, an den Auguste Leliévre, e Polytechniker, déi virdrun an enger Glasfabrick zu Vonêche an den Ardenne geschafft haten, hunn ugefaangen héichwäertegt Kristallglas hierzestellen, dat geschwënn an der ganzer Welt bekannt war. Hir Fabrick huet *Société des verreries du Val Saint Lambert* geheescht. Déi Fabrick war am Fong geholl eng Manufaktur. Alles wat zur Glasfabrikatioun gebraucht gouf, ass op der Plaz selwer hiergestallt ginn. Sou huet een do net nëmme Schmelziewe fonnt, mä och aner Konstruktiounsatelieren, eng Schmëdd, Schläifatelieren, Verpakungshalen an ee Geschäft.

Aus sozialem Denken an awer och, fir d'Aarbechtskraaft no bei der Dier ze hunn, goufen Haiser fir d'Aarbechter opgeriicht, 186 am Ganzen, all mat engem Gaart dobäi, an d'Schoule fir all d'Kanner vun den Aarbechter an den Handwierksleit hunn och net gefeelt.

Duerch hiert grousst Wëssen an der Kristallglasfabrikatioun an duerch Engamenter vun international bekannte Kënschtler wéi den M. Szekely, B. Sipek, Ph. Starck, F. Van Praet, K. De Sousa, Y. Zoritchac an nach villen aneren, ass d'Gamme ëmmer weider verbessert a vergréissert ginn. Haut liwwert Val Staint Lambert a méi wéi 40 Länner, ass bekannt fir hir Kristallstrophéeën, beliwwert Kinnekshaiser an ass haaptsächlech bekannt fir geschlaffe Kristallglieser an zwou Faarwen. ("doublé-coloré-taillé").

Hautdesdaags maache se och Bijouen, bei deene Gold a Sëlwer mam Kristall verschafft gëtt.

## Um Spaweck
*Déi offiziell Websäit vun der "Cristallerie du Val Saint Lambert"
Marie-Paule Feiereisen

D**'Marie-Paule Feiereisen**, gebuer de 27. Juli 1955 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch visuell Artistin.

Si huet zu Paräis studéiert. No enger Maîtrise op der Sorbonne hat si bis 1982 eng Plaz am Atelier Claude Augereau op der *[[École nationale supérieure des beaux-arts]]*.

1990 huet si Lëtzebuerg op der Biennale vu Venedeg vertrueden.

## Ausstellungen
*Salons du Cercle artistique (1977-1980)
*Trente artistes luxembourgeois 
*La femme dans la peinture luxembourgeoise

## International Konschtausstellungen 1991 - 2000
* FIAC zu Paräis, mat der Galerie La Ferronnerie vu Paräis a mat der Galerie Beaumont vu Lëtzebuerg
* Art Cologne zu Köln, mat der Galerie Beaumont
* Art Brussels zu Bréissel, mat der Galerie Beaumont
* Art Nocturne Knocke zu Knokke, mat der Galerie La Ferronnerie
* Art Gent zu Gent, mat der Galerie Beaumont
* Artissima zu Turin, mat der Galerie Beaumont

## Literatur
* Pierre Ferron: "Portraits d'Artistes", in:  1986/1
* Kayser, Lucien, 2009. *face à face: la fonction publique et l'art luxembourgeois*. Confédération générale de la fonction publique. Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87954-212-6. (Ss. 92-93)
* Marc Theis, Elisabeth Vermast: *Artistes luxembourgeois d'aujourd'hui*, Edition Marc Theis, Lëtzebuerg / Hannover, 1995, S. 34 - S. 35

## Um Spaweck
Antony Hamilton

Den **Antony Hamilton**, gebuer de 4. Mee 1952 zu Liverpool, a gestuerwen den 29. Mäerz 1995 zu Los Angeles, war een englesch-australesche Filmschauspiller.

## Filmographie
* 1979: *[[Nocturna]]*: *Jimmy*
* 1984: *[[Samson and Delilah]]* (TV): *Samson*
* 1985: *[[Le Miroir aux alouettes]]* (*Mirrors*) (TV): *Gino*
* 1986: *[[Jumpin' Jack Flash]]*: *Man in Restaurant*
* 1988: *[[Hurlements IV]]* (*Howling IV: The Original Nightmare*) (Video): *Tom*
* 1991: *[[Fatal Instinct]]*: *Bill Hook*
* 1991: *[[P.S.I. Luv U]]* (TV): *Dodger*

## Um Spaweck
Patricia Lippert

D**'Patricia Lippert**, gebuer den 31. Juli 1956 zu Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Molerin a Sculptrice. Si schafft ofwiesselend zu Lëtzebuerg an zu Berlin.

## Liewen a Wierk

D'Patricia Lippert war an der Sainte-Sophie an ass duerno an de Lycée technique Michel Lucius a vun 1971 bis 1974 an d'Konschsektioun vum Lycée des arts et métiers gaangen. Donieft huet si *Art dramatique* am Stater Conservatoire geléiert. Tëscht 1976 an 1982 huet si "Visuell Kommunikatioun" op der *Hochschule für Gestaltung* zu Offenbach studéiert. Si huet hiert Studium  mat der Thees: *Gibt es eine weibliche Ästhetik? Vorschläge zu einer veränderten Kunstpraxis der Frauen* ofgeschloss.

1977 huet si de Grafiker Dieter Wagner (1939-2011) kenne geléiert, mat deem si zwee Kanner krut. Zënter 1982 schafft d'Patricia Lippert als fräischaffend Kënschtlerin an de Beräicher Multimedia, Zeenografie, Grafik, Videokonscht, Molerei, Skulptur an Installatiounen. Si schafft mat verschiddene Materialien an Techniken. Hir Wierker sinn narrativ a bezéien hir eegen Erfarungen, Emotiounen, Spiritualitéit, Mythen an dat "éiwegt Weiblecht" mat an. Si verwandelt Situatiounen a Biller, ouni déi ze dramatiséieren.

1985 huet d'Patricia Lippert d'Dekore vum Andy Bausch sengem éischte Spillfilm *[[Gwyncilla, Legend of Dark Ages]]* geschaf. D'Joer drop war si eng vun de Matgrënnerinne vun der *ASBL Schläifmillen*. Si huet 1987 op der Bienal de São Paulo ausgestallt an 1988 mam Moritz Ney Lëtzebuerg bei der Biennale zu Venedig vertrueden. 

Fir hir Aarbecht krut si 1987 de Prix de Raville (zesumme mam Gast Michels), de Spezialpräis vun der Jury bei der fënnefter Quinquennale fir modern lëtzebuergesch Konscht zu Esch-Uelzecht (1988) an de Prix Grand-Duc Adolphe (1995). D'Patricia Lippert war Member vum Cercle artistique de Luxembourg (CAL) a vum ARC Kënschtlerkrees a war 2001 eng Matgrënnerin vun *New Fluxus*. Zënter 2003 huet si d'Statu fir de Lëtzebuerger Filmpräis entworf.

Donieft huet si eng Rei Bicher geschriwwen, dorënner d'Konschtbicher *Mémoires de miroirs* (2003), *Cœurs à corps ouverts* (2005) an *Ananke* (2013) an d'Kannerbicher *Dragodumirdoch* (2008) an *Der blaue Pilz und die Schnecke* (2021). Och d'Bicher *Das Kind und der große Vogel* (2022) vun der Maryse Krier a *Fragments du journal intime de Dieu* (2023) vum Lambert Schlechter huet si illustréiert.

## Ausgewielt Wierker
* 1990: Mauerdekoratioun fir UBS an der Stad Lëtzebuerg.
* 2003: monumentaalt Wierk vun 8 x 4 m virun dem Agank vun der Clinique St. Louis zu Ettelbréck.
* 2003: Entworf vun der Skulptur vum Lëtzebuerger Filmpräis.
* 2006: aacht Péil, mat der Pascale Seil, a aacht Statuen aus Bronz fir d'Primärschoul zu Beefort.
* 2020: *Corona ChaChaCha*, an der Sammlung vum Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht

## Literatur
* Marc Theis, Elisabeth Vermast: *Artistes luxembourgeois d'aujourd'hui*, Edition Marc Theis, Lëtzebuerg / Hannover, 1995, ISBN 2-9599988-2-0, S. 46 - S. 47

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
* www.patricialippert.eu
James Broughton

Den **James Broughton**, gebuer den 10. November 1913 zu Modesto a Kalifornien, a gestuerwen de 17. Mee 1999 zu Port Townsend am Staat Washington, war en US-amerikanesche Filmproduzent, Dréibuchauteur a Schauspiller.

## Filmographie
### Als Produzent
* 1946: *[[The Potted Psalm]]*
* 1948: *[[Mother's Day]]*
* 1950: *[[Adventures of Jimmy]]*
* 1951: *[[Loony Tom]]*
* 1951: *[[Four in the Afternoon]]*
* 1953: *[[The Pleasure Garden]]*
* 1968: *[[The Bed]]*
* 1971: *[[The Golden Positions]]*
* 1971: *[[This Is It]]*
* 1971: *[[Nuptiae]]*
* 1972: *[[Dreamwood]]*
* 1973: *[[High Kukus]]*
* 1974: *[[Testament (film, 1974)|Testament]]*
* 1976: *[[Together]]*
* 1976: *[[Erogeny]]*
* 1977: *[[Song of the Godbody]]*
* 1979: *[[Hermes Bird]]*
* 1981: *[[The Gardener of Eden]]*
* 1983: *[[Devotions]]*
* 1988: *[[Scattered Remains]]*
### Als Dréibuchauteur
* 1953: *[[The Pleasure Garden]]*
* 1972: *[[Dreamwood]]*
* 1974: *[[Testament (film, 1974)|Testament]]*
* 1983: *[[Devotions]]*
* 1988: *[[Scattered Remains]]*
### Als Schauspiller
* 1950: *[[Adventures of Jimmy]]*
* 1979: *[[Hermes Bird]]* 
## Um Spaweck
Michaud

De Familljennumm **Michaud** trëfft op follgend Persounen zou:

* Claude Michaud (* 1938), kanadesche Schauspiller 
* Claude Ignace François Michaud (*1751-†1839), franséische Generol
* Gaspard Louis André Michaud (*1795-†1880), franséische Malakologist
* Ginette Michaud, kanadesch Schrëftstellerin
* Marie Michaud, kanadesch Schauspillerin
* Yves Michaud (* 1930), kanadesche Journalist a Politiker
** Affär Michaud
* Yves Michaud (* 1944), franséische Philosoph
Luchs

**Luchs** bezeechent follgend Begrëffer:

* ee grousst Kazendéier, de Luchs (am eelere Lëtzebuergesch och *Luuss* genannt).
* am grousse Ganzen d'Gattung vun deene Kazen, kuckt: Luchsen
* ee Stärebild Luchs, kuckt: Lynx
* een däitschen Tanks op Rieder, de Luchs (Tanks)
* ee Kannerbuchpräis vun der Wochenzeitung *Die Zeit* a *Radio Bremen*, kuckt:LUCHS
Emser Depesche

D**'Emser Depesche** war e schrëftleche Rapport iwwer d'Verhandlunge vum preisesche Kinnek Wilhelm I. mat dem franséischen Ambassadeur Vincent Benedetti zu Bad Ems. Dem Kanzler Otto von Bismarck seng Verëffentlechung vun enger gekierzter Versioun vun der Emser Depesche huet Frankräich als Virwand zur Krichserklärung gedéngt.

Als Folleg koum et zum Franséisch-Preisesche Krich vun 1870 - 1871, deen zu der Victoire vu Preisen a sengen Alliéierten iwwer Frankräich féiert an zur Grënnung vum zweeten däitsche Keeserräich.

Originaldepesche:

*13. VII. 1870, Abeken an Bismarck; ab Ems 15.10 Uhr*

*Seine Majestät der König schreibt mir:*

*„Graf Benedetti fing mich auf der Promenade ab, um auf zuletzt sehr zudringliche Art von mir zu verlangen, ich sollte ihn autorisiren, sofort zu telegraphiren, daß ich für alle Zukunft mich verpflichtete niemals wieder meine Zustimmung zu geben, wenn die Hohenzollern auf ihre Candidatur zurückkämen.*

*Ich wies ihn zuletzt, etwas ernst, zurück da man à tout jamais dergleichen Engagements nicht nehmen dürfe noch könne.*

*Natürlich sagte ich ihm, daß ich noch nichts erhalten hätte und da er über Paris und Madrid früher benachrichtigt sei als ich, er wohl einsähe, daß mein Gouvernement wiederum außer Spiel sei.”*

*Seine Majestät hat seitdem ein Schreiben des Fürsten bekommen.*

*Da Seine Majestät dem Grafen Benedetti gesagt, daß er Nachricht vom Fürsten erwarte, hat Allerhöchstderselbe, mit Rücksicht auf die obige Zumuthung, auf des Grafen Eulenburg und meinen Vortrag, beschlossen, den Grafen Benedetti nicht mehr zu empfangen, sondern ihm nur durch einen Adjutanten sagen zu lassen: daß Seine Majestät jetzt vom Fürsten die Bestätigung der Nachricht erhalten, die Benedetti aus Paris schon gehabt, und dem Botschafter nichts weiter zu sagen habe.*

*Seine Majestät stellt Eurer Excellenz anheim, ob nicht die neue Forderung Benedetti's und ihre Zurückweisung sogleich, sowohl unsern Gesandten, als in der Presse mitgetheilt werden sollte.*


Déi vum Bismarck redigéiert Depesche:

*Nachdem die Nachricht von der Entsagung des Erbprinzen von Hohenzollern der Kaiserlich Französischen Regierung von der Königlich Spanischen amtlich mitgetheilt worden sind, hat der Französische Botschafter in Ems an S. Maj. den König noch die Forderung gestellt, ihn zu autorisiren, daß er nach Paris telegraphire, daß S. Maj. der König sich für alle Zukunft verpflichte, niemals wieder seine Zustimmung zu geben, wenn die Hohenzollern auf ihre Kandidatur wieder zurückkommen sollten.*

*Seine Maj. der König hat es darauf abgelehnt, den Franz. Botschafter nochmals zu empfangen, und demselben durch den Adjutante vom Dienst sagen lassen, daß S. Majestät dem Botschafter nichts weiter mitzutheilen habe.*

*Teilen Sie dies dort mit.*
Claude Ignace François Michaud

De **Claude Ignace François Michaud**, gebuer den 28. Oktober 1751 zu Chaux-Neuve am Doubs, a gestuerwen den 19. September 1835, war e franséische Generol an der franséischer Revolutioun.

## Literatur zum Theema
* Robert Fonville, *General Jacobin de la Revolution et de l'Empire. Claude Ignace François Michaud*. Edition Pu Franc-Comtoises - 1. Januar 1989 - Kollektioun: Annales Littera 

## Um Spaweck
Claude Michaud

De **Claude Michaud**, gebuer de 15. Mäerz 1938, ass ee kanadesche Schauspiller.

## Filmographie
* 1970: *[[Maigrichon et Gras-Double]]* (TV): *Gras-Double*
* 1970: *[[À la branche d'Olivier]]* (TV): *Alcide Guindon*
* 1970: *[[Red (film)|Red]]*: *Jerome*
* 1971: *[[Tiens-toi bien après les oreilles à Papa]]*
* 1974: *[[Bingo (film)|Bingo]]*: *Fernand*
* 1974: *[[Le Plumard en folie]]*: *Oscar*
* 1974: *[[Les Deux pieds dans la même bottine]]*: *Claude Latour*
* 1974: *[[Les Aventures d'une jeune veuve]]*: *Donat*
* 1975: *[[Y'a pas de problème]]* (TV): *Georges*
* 1976: *[[Parlez-nous d'amour]]*: *Benoit Marquis, den Agent*
* 1977: *[[Panique (film)|Panique]]*: *Paul*
* 1980: *[[Les Brillant]]* (TV)
* 1983: *[[Poivre et sel]]* (TV): *Patrick St-Amand*
* 1996: *[[Omerta, la loi du silence]]* (*"Omerta, la loi du silence"*)(TV): *Georges Lemire*
* 1997: *[[Omerta 2, la loi du silence]]* (*"Omertà II - La loi du silence"*) (TV): *Georges Lemire*
* 1999: *[[Catherine (série télévisée)|Catherine]]* (TV): *Serge Beaudet*
* 2005: *[[Horloge biologique]]*: *Patron vum Sébastien*

## Um Spaweck
* Fiche op IMDB
Gare Mënsbech

D**'Gare vu Mënsbech** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se südlech vum CR185 an der Sektioun Mënsbech vun der Gemeng Schëtter. Direkt nërdlech vun der Gare ass d'Barriär PN.64 um CR185.

D'Gare Mënsbech gehéiert zur Linn Lëtzebuerg - Waasserbëlleg - Tréier - (Wittlich) vum CFL-Zuchreseau. Se läit tëscht der Gare Éiter an där vu Rued-Sir.

Bei der Gare gëtt et e Park & Rail-Parking mat 13 Plazen an eng speziell Parkplaz fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Vëloe kann een an enger Bikebox ënnerdaach stellen.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Linn Lëtzebuerg ↔ Waasserbëlleg ↔ Tréier ↔ (Wittlich)
#### Richtung Waasserbëlleg

#### Richtung Lëtzebuerg
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.
## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Mënsbech op der CFL-Websäit 
* D'Gare Mënsbech op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Mënsbech op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Claudine Funck-Brentano

D**'Claudine Funck-Brentano**, gebuer de 6. Oktober 1863 zu Lëtzebuerg, a gestuerwen den 21. August 1922 zu Montfermeil, war eng Dichterin an Iwwersetzerin.

No 1870 huet d'Claudine Funck-Brentano mat hirem Papp, dem Théophile Funck-Brentano an hirem Brudder, dem Frantz Funck-Brentano, Lëtzebuerg verlooss, fir a Frankräich ze plënneren.

Iwwer hir Mamm ass si d'Niess vum Clemens Brentano, deen zesumme mam Achim von Armin tëscht 1805 an 1808 d'Volleksliddsammlung *[[Des Knaben Wunderhorn]]* publizéiert hat.

D'Claudine Funck-Brentano huet Gedichter geschriwwen, déi eppes Mystesches u sech hunn. Ausserdeem huet si dem belschen Auteur Maurice Maeterlinck säin Trauerspill *Aglavaine et Sélysette* op Däitsch iwwersat.

## Um Spaweck
Nathaniel Giles

Den **Nathaniel Giles**, gebuer ëm 1558 zu Worcester, a gestuerwen de 24. Januar 1633 zu Windsor, war en engleschen Organist a Komponist.

Hie war de Jong vum Organist Thomas Giles a war no senger Ausbildung zu Oxford Organist an der Kathedral vu senger Heemechtsstad vu 1581 bis 1585. 1585 gouf en Organist an der St. George's Chapel zu Windsor. Do war hien Organist a Chouerdirigent bis zu sengem Doud.

Den Nathaniel Giles huet véier Masse geschriwwen, e puer Motetten, e Madrigal *Cease now, vaine thoughts* a fënnef Deeler an eng 20 Anthems, vun deenen déi meescht net fäerdeg goufen.
Viaduc vu Millau

De **Viaduc vu Millau** ass eng Bréck a Frankräich am Departement Aveyron. De 14. Dezember 2004 gouf se vum franséische President Jacques Chirac fir de Verkéier opgemaach. Et ass déi héchst a längst Schréiseelbréck vun der Welt.
## Lag
D'Bréck läit op der A75 déi vu Paräis op Barcelona geet, op dem Deel tëscht Clermont-Ferrand a Béziers no bei der aler franséischer Stad Millau. Si geet iwwer den Tarn.
## Entworf
D'Pläng an d'Projete fir d'Streck hunn 20 Joer gebraucht, d'technescht Konzept an den Entworf vun der Bréck si vum franséischen Ingenieur Michel Virolgeux, d'architektonesch Gestaltung ass vum engleschen Architekt Lord Norman Foster. De Bau huet am Oktober 2001 ugefaangen.

## Um Spaweck
Rolf Knie

De **Rolf Knie**, gebuer de 16. August 1949 zu Bern, ass ee Schwäizer Moler an Artist. Hien ass de Jong vun der Pierette Dubois an dem Fredy Knie aus der Knie-Famill, déi de *Schwäizer Nationalzikus* Zirkus Knie zu Rapperswil bedreift.

1954 trëtt de Rolf Knie mat de Rivels op, enger bekannter Clowne-Grupp, déi vum Charlie Rivel gegrënnt gouf.
Vun 1956 bis 1961 lieft de Rolf Knie bei der Bürgi-Familljen zu Belp. Do kritt hien direkte Kontakt mat moderner Konscht, well an der Famill grouss Konschtsammler sinn. De Paul Klee huet en gZäit ënenr dem selwechten Daach gewunnt.

Säi Secondaire mécht de Rolf Knie tëscht 1962 an 1965 zu Kaltbrunn am Kanton Sankt Gallen. No zwee Joer Handelsschoul hält hien 1968 mat der Schoul op a geet an den Zirkus vu sengem Papp schaffen. Hie féiert dresséiert Giraffen, Elefanten, Afen, Flosspäerd an aner Gedéiesch vir.

Zesumme mam Gaston Häni huet hien 1973 säin éischte Succès als Clownekoppel. Dat selwecht Joer bestit hien d'Erica Brosi.

1977 krut e beim Kabarettist Emil Steinberger Unterrecht am perspektiveschen Zeechnen. Am meeschte moolt en Zeenen aus dem Zirkus.

## Um Spaweck
* Websäit vum Rolf Knie
François Valentiny

De **François Valentiny**, gebuer den 13. Mäerz 1953 zu Rëmerschen, ass e lëtzebuergeschen Architekt.

De François Valentiny huet op der École d'architecture de Nancy an der Universität für angewandte Kunst zu Wien beim Professer Wilhelm Holzbauer op Magister studéiert.

Zanter 1980 ass hien de Partner vum Hubert Herman mat deem hien zanter 1997 den Architekturbureau "hermann & valentiny und partners" / "hermann & valentiny et associés architectes s.à.r.l." (Wien / Rëmerschen) bedreift.

Hien huet och ënner anerem de Lëtzebuerger Tuerm um Tréierer Petrisberg an zesumme mat sengem fréiere Proff Wilhelm Holzbauer den Ëmbau vum Salzburger klenge Festspillhaus an d'Haus für Mozart entworf.
## Gielercher
*  *Goldenes Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich*.
## Biller

## Um Spaweck

*hermann & valentiny und partners
Uergelbauer

En **Uergelbauer** ass een Handwierker, dee spezialiséiert ass am Bau an am Ënnerhalt vun Uergelen a vun deene villen Eenzeldeeler, déi beim Bau vun enger Uergel gebraucht ginn.

An dësem Handwierk muss ee vill Technike beherrschen: Schräinerei, Mechanik, Verschaffe vu Metaller, vun Hait an aner plasteschem Material, Elektrotechnik an Informatik. Ausserdeem muss den Uergelbauer grouss musikalesch an akustesch Kenntnisser hunn.

Den Uergelbau gehéiert zu de Konschthandwierker.

De Klang vun der Uergel an d'Upassen un de Sall, wou se agebaut gëtt, ass d'Aarbecht vum Harmonist.

## Literatur
* Norbert Thill: *Orgeln und Orgelbau in Luxemburg*, Ed. Borschette, Larochette 1993.
Jarnéier

Eng **Jarnéier**, och nach *Scharnéier* a verschiddene Regioune vu Lëtzebuerg aussgeschwat ass ee beweeglechen Deel, deen an der Schräinerei bei Dieren a bei Fënstere gebraucht gëtt. Et gëtt eng Hellewull dovun jee nodeem firwat se gebraucht ginn a wéi se sech sollen esthetesch un de Miwwel upassen.

## Um Spaweck
Weiler zum Tuer

**Weiler zum Tuer** ass eng Uertschaft am Kanton Lëtzebuerg an Haaptuert vun der Gemeng Weiler zum Tuer.

## Geographie

## Geschicht

## Kuckeswäertes
* Den Naturléierpad "Steekauzwee"
* Kierch Weiler zum Tuer
* Griichesch-orthodox Kierch Weiler zum Tuer

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng
* Syvicol
Fënster

D'Wuert **Fënster** gëtt a verschiddene Beräicher gebraucht:
* an der Architektur ass eng Fënster ee Lach an enger Mauer;
* an der Informatik ass eng Fënster een Element vum grapheschen Interface (op Englesch: *window*);
* an der Astronautik ass d'Fënster deen Zäitintervall wou eng Rakéit kann ofgeschoss ginn.
Fënster (Gebai)

An der Architektur an am Bau ass eng **Fënster** ee Lach an enger Mauer dat eng Rumm huet. Deen Deel, dee fest mat der Mauer verbonnen ass, gëtt och Uschlag genannt, an deen Deel deen opgeet ass de Flillek.

Fënstere ginn, ausser dem Glas, aus verschiddenem Material gemaach: Holz, Stol, Aluminium, PVC oder enger Kombinatioun vun deene Materialien, z.&nbsp;B. Aluminium-Holz-Fënster.

Deemno wéi s'opginn, ënnerscheet een tëscht franséische Fënsteren, englesche Fënsteren, italieenesche Fënsteren, Guillotinefënsteren, Kullissefënstern, Kippfënsteren, Dréifënsteren, Dréikippfënsteren.

Fënstere spillen eng grouss Roll an der Gestaltung vun enger Fassad.

## Kuckt och
* Käik
* Fënsterbriet

## Um Spaweck
Glacis

De Begrëff **Glacis** huet e puer Bedeitungen:

* Ee Begrëff aus der Molerei: Glacis (Moltechnik)
* Ee Begrëff aus dem Festungsbau: Glacis (Festung)
* Eng Plaz zu Lëtzebuerg: Glacis (Lampertsbierg)
* Een topograpesche Begrëff fir ee liichte plakegen Hank vun ongeféier 5-6 % Gefäll: Glacis (Topographie)

## Kuckt och
* Kapell Glacis
* Rue des Glacis
Geographie vu Spuenien

Spuenien ass e Staat am Südweste vun Europa a läit zesumme mat Portugal, Andorra a Gibraltar op der ibeerescher Hallefinsel.

Et läit tëscht 36° an 43,5° nërdlecher Breet an 9° westlecher bis 3° ëstlecher Längt (ouni d'Balearen, d'Kanaren, Ceuta a Melilla) an huet eng Fläch vu 504.782&nbsp;km², dovun eleng 499.542&nbsp;km² u Land.

Am Nordoste grenzt Spuenien u Frankräich an Andorra am Westen u Portugal an am Süden u Gibraltar. Zu Spuenie gehéieren ausserdeem nach d'Balearen, d'Kanaresch Inselen an déi autonom Stied an Nordafrika Ceuta a Melilla. 
Ausserdeem gehéiere Spuenien nach a Frankräich d'Exklav Llívia an d'Inselen Islas Chafarinas, Peñón de Vélez de la Gomera, Alhucemas, Alborán an d'Islas Columbretes, déi virun der marokkanescher Küst leien. D'Zougehéieregkeet vun der Péiterséileginsel ass tëscht Marokko a Spuenien net gekläert.

De nërdlechste Punkt vu Spuenien ass d'Estaca de Vares, de westlechste de Kap Toriñana, allen zwee a Galicien, de südlechsten ass d'Punta Marroquí bei Tarifa, den ëstlechsten de Cap de Creus. Déi gréisst Ausdeenung vun Norde bis Süden huet 856&nbsp;km a vun Oste bis Westen 1.020&nbsp;km.

Deen héchste Punkt ass Teide op 3.718&nbsp;m an den déifsten ass den Atlantik op 0&nbsp;m. 
De gréisste Floss ass den Tajo an de gréisste Séi ass de Lago de Sanabria.

D'Haaptstad vu Spuenien ass Madrid. Weider gréisser Stied sinn: Barcelona, Valencia, Sevilla, Saragossa a Málaga mat iwwer 500.000 Awunner.

## Politesch Geographie

Spuenien ass administrativ a 17 autonom Gebidder agedeelt:
* Andalusien
* Aragonien
* Asturien
* Balearen
* Baskeland
* Extremadura
* Galicien
* Kanaresch Inselen
* Kantabrien
* Kastilien-La Mancha
* Kastilien-León
* Katalounien
* La Rioja
* Madrid
* Murcia
* Navarra
* Valencia

Dës autonom Gebidder sinn all a 50 Provënzen agedeelt.

Déi zwou autonom Stied sinn:
* Ceuta
* Melilla

## Klima

D'Klima a Spuenien kann een a fënnef grouss Klimazonen andeelen.

## Geologie

## Um Spaweck
Glacis (Festung)

Als **Glacis** bezeechent een am neizäitleche Festungsbau Buedemoppschëddunge virum Festungsgruef, déi dee méi déif maachen. De Glacis war am Idealfall onbebaut an net mat Beem bewuess, fir géignereschen Truppe jiddwer Méiglechkeet zur Deckung ze huelen. Dacks goufen nach um Glacis Planze mat déiwe Wuerzele geplanzt, fir d'Gruewe vun Approchë méi schwéier ze maachen.

Am Géigesaz zu provisoreschen, befestegte Lageren, déngt e Glacis bei enger richteger Festung och als Broschtwier, déi e Gedeckte Wee viru Schëss schützt an eng Verdeedegung vum Gruef erméiglecht.

E Glacis ass sou gebaut, datt keen doudege Wénkel entstoe kann: e verhënnert zesumme mat der fënnefeckeger Form vun de Bastiounen an dem reegelméissege villeckege Grondrëss vun de Festungsmaueren, datt eng Fläch entsteet, déi d'Geschëtzer vun der Festung soss net erreeche kéinten.

Am Laf vun der Zäit gouf de Glacis ëmmer méi héich opgeschott, fir géignereschen Truppen d'Eruschaffen un d'Befestegungsanlagen z'erschwéieren.
 
Haut deiten a ville Stied Stroossennimm, an deenen d'Wuert *Glacis* virkënnt, op déi fréier Presenz vu Befestegungsanlagen hin.

* Glacis fir aner Bedeitunge vum Wuert

## Um Spaweck

* Claude Faber, Flouernimm - Glacis op 100komma7.lu de 16. August 2020, gekuckt de 17. August 2020
Tirett

Eng **Tirett** ass gemaach aus zwéi Säitendeeler mat Kreepercher, déi mat Hëllef vun engem Schlitt mateneee kënne verbonne ginn oder nees auserneegeholl ginn.

D'Wuert *Tirett* ass vun eise belschen Noperen iwwerholl (*tirette*); soss iwwerall anescht am franséische Sproochaum heescht dat *fermeture Éclair* (e geschützte Markennumm vun der Firma *Éclair Prestil SN.*) oder *fermeture à glissière*.

## Kuckt och
* Yoshida Kōgyō Kabushikigaisha

## Um Spaweck
Dasymeter

En **Dasymeter** ass ee klengen Apparat fir den Opdriff vun der Loft ze beweisen.

E besteet aus enger Wo, wou op enger Säit ee grousse Kierper mat enger klenger Densitéit an op der aner Säit ee klenge Kierper mat enger héijer Densitéit hänkt. D'Massegewiicht vun deene zwéin ass dat selwecht bei normalem Loftdrock, soudatt d'Wo am Gläichgewiicht ass.

Wann een dësen Apparat an ee loftdichte Raum setzt an d'Loft aus deem erauszitt, da geet déi Säit mat deem grousse Kierper no ënnen. Et ass am Fong geholl eng Uwennung vum Prinzip vum Archimedes.
Buerg Sonnenberg

D**'Buerg Sonnenberg** ass eng Buergruin zu Wiesbaden-Sonnenberg op engem Hiwel vum Vordertaunus an Hessen. Si gouf ëm 1200 vun de Grofebridder Heinrich a Ruprecht vu Nassau op engem Fiels als Festung géint d'Nopeschgrofe vun Eppstein opgeriicht, mat deene se ëmmer Kaméidi haten.

## Geographesches
D'Buerg Sonnenberg ass 202 Stroossekilometer vun der Stad Lëtzebuerg ewech.
Théodore Géricault

Den **Théodore Géricault**, gebuer de 26. September 1791 zu Rouen, a gestuerwen de 26. Januar 1824 zu Paräis, war e franséische Moler a Sculpteur.

De Géricault mécht seng Léier an den Ateliere vum Pierre Guérin a vum Carle Vernet. Do léiert hien deem säi Jong, den Horace Vernet, kennen. De 5. Februar 1811 geet en op d'École des Beaux-Arts zu Paräis. No engem Echec beim Concours vum Grousse Präis vu Roum decidéiert en an Italien ze reese well hie staark vun de Renaissance–Molere beandrockt war, besonnesch vum Michelangelo, mä awer och vum Flammänner Rubens.

Am Ufank vu senger Carrière ënnerscheet hie sech vun den neoklassesche Moler aus der Schoul vum David. E moolt haaptsächlech Theemen aus dem Alldag. Als ee Spezialist fir d'mënschlecht Leiden duerzestellen gëtt hie séier een Haaptmoler vum Romantissem.

De Géricault ass zu Paräis um Kierfecht Père-Lachaise begruewen. Säi Graf, op deem hien a Bronze duergestallt ass, ass e Wierk vom Sculpteur Antoine Étex.

## Molereien

Image:Jean Louis Théodore Géricault 001.jpg|Le derby d'Epsom (1821)
Image:Théodore Géricault - L'Aliéné.jpg|Le monomane du vol (1822)
Image:GericaultHorseman.jpg|Le Chasseur de la Garde, (1812)
Image:GericaultMonomaniacOfGame.jpg|La monomane du jeu, (1819-1822)
Image:GericaultMonomaniacOfMilitaryCommander.jpg|Le monomane du commandement militaire, (1819-1822)
Image:GericaultWoundedCavalry.jpg|Cuirassier blessé quittant le feu, (1814)


## Skulpturen

* Cheval écorché
* Cheval arrêté par un homme
* Satyre et Nymphe am Musée des beaux arts zu Rouen.
* Bœuf terrassé par un tigre
* Nègre brutalisant une femme
* Statue équestre de l'Empereur Alexandre
* Lion au repos
* Cavalier Antique
* Ecorché

## Um Spaweck
Musik am Atertdaul

**Musik am Atertdaul**, oder *Musique dans la Vallée*, ass e Musekfestival, deen all Joer vun Enn August bis Ufank Oktober am belsch-lëtzebuergeschen Atert-Dall ofgehale gëtt.

D'Realisatioun fir dee Festival ass op fënnef Gemengen zeréckzeféieren. Op déi belsch Gemeng Atert, an déi véier lëtzebuergesch Gemengen: Biekerech, Ell, Préizerdaul a Réiden op der Atert.

Ëm d'Sekretariat an d'Animatioun vun dësem Festival këmmert sech d'asbl. *[[Au Pays de l'Attert]]* vun Atert.
## 2006
Um Programm vun 2006 stoungen ë.&nbsp;a.:
### ''D'Stëmme vun der Neva''
E gemëschte Chouer, deen zesummegesat ass aus Sänger a Sängerinnen aus Sankt Péitersbuerger Chéier mat russesch-orthodoxem Gesank vu Komponiste wéi Bortnjanskyj a Rachmaninow.
### ''Banchieri Singers''
En ungaresche Vokalsextett, deen aus der Zoltan Kodaly-Schoul ervirgaangen ass.
### ''Ensembel Reebou''
Véier Musekerinnen, Eliana Arabynska (Mezzosopran), Ekaterina Lucius-Popova (Sopran), Josiane Diefferding (Piano) an d'Maggy Dumont (Gei) hunn e gemëschte Repertoire mat lëtzebuergesche Vollekslidder a Lidder aus Operetten a russesche Vollekslidder a Romanzen.

## Um Spaweck
*Websäit vu "Musik am Atertdaul"
*Websäit vun der asbl "Au Pays de l'Attert"
72er-Reegel

D**'72er-Reegel** ass e Begrëff aus der Finanzmathematik. Déi Reegel gëtt un, no wéi vill Joer e Kapital sech am Nennwäert verduebelt. Den Inflatiounstaux ass dobäi net berücksichtegt. Fir dat erauszefannen, deelt een *72* duerch de Joreszënssaz, dovu kënnt och den Numm vun der Reegel.

### Beispill

E Betrag deen zu engem Joreszënssaz vu 5&nbsp;% ugeluecht ass, géif sech sou no (72 gedeelt duerch 5) zirka 14.5 Joer verduebelen.
Cassis

D'Wuert **Cassis** bedeit:
*en alen Helmtyp, kuckt Cassis (Helm)
*eng Uertschaft a Frankräich, kuckt Cassis (Frankräich)
*eng schwaarz Kréischel (*Ribes nigrum*), kuckt Schwaarz Kréischel
*doraus gemaach, een Uebstlikör, kuckt Crème de Cassis
*duerno benannt, e Geriichtsurteel, dat Jurisprudenzcharakter fir den Europäesche Bannemaart hat: Cassis-de-Dijon-Urteel
**Cassis*, eng Aart vu Schleeken
Cassis (Frankräich)

**Cassis** ass eng Uertschaft am Süde vu Frankräich am Departement Bouches-du-Rhône, a läit knapps 20&nbsp;km ëstlech vu Marseille.

Dës vun Touriste staark besicht Uertschaft ass bekannt wéinst hire Callanquen. Dat si schmuel fielsaarteg Mieresaschnëtter an d'Land déi un d'Fjorden erënneren. Si kënne vu Cassis aus mat Boote besicht ginn.

## Kuckeswäertes
* D'Callanque vu **Port-Miou**

Port-miou.jpg|D'Callanque vu Port-Miou
Cassismaart.jpg|Maart zu Cassis (2006)
Cassisplage.JPG|D'Plage zu Cassis (2006)
CassisHafen.JPG|Uertschaft Cassis
Cassishafen.JPG|Hafe vu Cassis


## Um Spaweck

*  Offiziell Säit vu Cassis.
*  Säit vun der bekanntster Callanque, d'Calanque vu Port Miou
Frisebréck (1926)

D**'Frisebréck** war eng Eisebunnsbréck iwwer d'Ems tëscht der ostfrisescher Stad Weener an der Gemeng Westoverledingen op der sougenannter 173&nbsp;km laanger *Wunderlinie*, déi vun Ihrhove op Groningen féiert..

D'Bréck gouf vun 1924 bis 1926 gebaut a war 335 Meter laang. Ee Feld vun der Bréck war eng Rullklappbréck, déi aner ware fest an aus Fachwierkträger am Gerbersystem gebaut. De mëttelste Fossdeel konnt fir méi breet Schëffer ausgebaut ginn.

Dës Bréck huet eng al Dréibréck vun 1876 ersat. Am Zweete Weltkrich gouf d'Bréck zerstéiert an 1950-51 erëm opgebaut.

D'Bréck gouf bei engem Accident am Dezember 2015 beschiedegt wéi d'Küsteschëff Emsmoon dragerannt war. 2022 gouf s'ewechgerappt an am Laf vun 2024-2025 mat enger neier Hiefdréibréck ersat. 1 Gleis.

 

Friesenbrücke in August 2018 IV.jpg|Bréck am August 2018
Friesebréck.jpg|Frisebréck iwwer d'Ems

## Um Spaweck

* Biller vun der Frisebréck
* Depenbrock: Friesenbrücke (Projet vum Neibau)
* D'Frisebréck op Structurae
* https://www.youtube.com/watch?v=vWxS546V_aM
Approche

**Approche** ass déi vereelzte Bezeechnung fir e Lafgruef bei der militärescher Belagerung vu Festungen. D'Wuert ass eng Andäitschung vum franséische Verb *approcher* - "méi no bei eppes goen".

Et handelt sech heibäi ëm eng Anlag, déi den Ugräifer vun enger Festung huet missen unleeën, ier d'Festung erstiermt konnt ginn. Mat Hëllef vun enger Buedemwalz (Sappe) konnt sech den Ugräifer un d'Festungsmaueren eruschaffen, fir se dann duerch en *Ënnerminen* zum Astuerz ze bréngen. Mat Hëllef vun den Approchë konnt den Ugräifer de Virterrain gedeckt passéieren.

D'Uleeë vun Approchë gouf vun de Verdeedeger duerch déi laangjäreg Uplanzung vu Planze mat déiwe Wuerzelen op dem Glacis vun der Festung erschwéiert.
Porto Ercole

**Porto Ercole** ass eng Hafenuertschaft an Italien, net wäit vun der Insel Elba ewech. Et ass dee méi klengen Deel vun der Gemeng Monte Argentario um südleche Rand vun der Toskana.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vu Porto Ercole, op ital.