open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Schinnebeen

D**'Schinnebeen** (op Latäin: *Tibia*) ass déi viischt, méi grouss a staark Schank am Been ënnert dem Knéi vun de Wierbeldéieren. Déi aner, hënnescht Schank ass d'Wuedebeen (*Fibula*). D'Schinnebee verbënnt de Knéi mam Sprongbeen (*Talus*), engem Deel vum Enkel.

Et ass déi zweetgréisst Schank am Kierper vum Mënsch.

## Um Spaweck
Skrotum

De **Skrotum** oder **Hodesak** ass nieft dem Peenis ee vun de baussenzege Fortplanzungsorgan vun de männleche Mamendéieren. Et ass eng Hautfal, déi tëscht dem Peenis an dem Anus hänkt an dacks mat Hoer bedeckt ass. Am Skrotum leien déi zwéin Hoden.

D'Funktioun vum Skrotum ass et, eng méi niddreg Temperatur wéi de Rescht vum Kierper (tëscht 33 an 35°C) oprechtz'erhalen. Iwwerméisseg Hëtzt zerstéiert d'Spermien, déi an den Hode produzéiert ginn. Well en aus Haut a Muskele besteet, kann e sech zesummenzéien oder ausdeenen, fir d'Temperatur bannenan z'erhéijen, respektiv méi niddreg ze maachen. En zitt sech och zesummen, wann de Mann oder dat männlecht Déier sexuell erreegt ass. D'Muskelfaseren am Skrotum, déi fir déi Beweegung verantwortlech sinn, heesche *Musculus cremaster*.

An der fetaler Entwécklung ass bei weiblechen Déieren d'Géigestéck vum Skrotum d'Grouss Schamlëpsen (*Labia majora*).

Bei der Kastratioun ginn d'Hode komplett ewechgeholl, dacks zesumme mam Skrotum, wouduerch net nëmmen d'Produktioun vun de Spermien, mee och vun den Hormoner, déi an den Hoden hiergestallt ginn, ënnerbrach gëtt.

D'Sensibilitéit vum Skrotum spillt eng Roll bei der Sexualitéit. Eng douce Beréierung kann erreegend sinn. Eng graff Beréierung kann dogéint staark Péng provozéieren.

## Um Spaweck
Knorpel

**Knorpel** (Latäin: *Cartilage*) ass eng Form biologeschen Tissu. Méi prezis handelt et sech ëm en elastescht a glat Bindegeweebe. 

## Beschreiwung

Knorpel ass halleftransparent an net porös a gëtt meescht vun enger zéier, fasereger Membran, dem *Perichondrium*, ëmginn. Bei de Landwierbeldéieren schützt de Knorpel d'Enn vun de laange Schanken un de Gelenker a suergt fir eng reiwungsaarm Beweeglechkeet vum Gelenk.

En ass e strukturelle Bestanddeel vu ville Kierperdeeler vum Mënsch, dorënner dem Broschtkuerf, dem Ouer, der Nues, dem Hals an de Bandscheiwen. Bei aneren Déieren, wéi de Knorpelfësch oder de Cyclostomata (op Däitsch: *Rundmäuler*) representéiert de Knorpel eng vill méi grouss Partie vum Skelett.

De Knorpel ass net esou haart a rigid wéi eng Schank, awer däitlech méi steif a manner flexibel wéi d'Muskelen. An der Reegel wiisst de Knorpel méi séier wéi d'Schanken. Wéinst senger Steifheet déngt de Knorpel dacks dozou, Réier am Kierper opzehalen, zu Beispill d'Réng an der Luftröre.

Well de Knorpel keng Bluttgefäässer enthält, ass en onempfindlech. Eng Rei Faserknorpelen, wéi de Meniskus vum Knéi, sinn awer deelweis duerchblutt.

## Um Spaweck
Houfeisen

En **Houfeisen** oder **Huffeisen** ass e Stéck Eisen oder anert Metall an der Form vun engem U, am deem kleng Lächer fir Neel sinn. Bestëmmt Houfdéieren, wéi zum Beispill d'Päerd, kréie sou Eisen zum Schutz vun hiren Houf op d'Féiss geneelt. Dee Prozess nennt ee "Beschloen". D'Persoun, déi dat mécht, ass den Houfschmadd.

D'Houfeise verhënneren de virzäitege Verschläiss vum Houf, z. B. wann d'Déiere vum Mënsch als Zuch- oder Reitdéiere gebraucht ginn a déi gefuerdert Ustrengung méi grouss ass wéi ënner natierleche Bedéngungen (generell méi wéi ongeféier 30 km/Dag). Hautdesdags gëtt et nieft den traditionellen Houfeisen, och sougenannt Verbundeisen, déi aus zwou Komponente bestinn, an och Beschléi déi aus Konschtstoff sinn. 

Duerch d'Houfeise gëtt de Verschläiss vum Houf reduzéiert an a bestëmmte Fäll kënnen d'Houfeise Gläichgewiichts- oder Fortbeweegungsstéierunge korrigéieren, andeems se d'Kontaktfläch vum Houf mam Buedem veränneren. Si spillen eng orthopeedesch Roll, zum Beispill bei atrophiéierten oder platte Féiss. Wann op rutschegem Terrain zousätzlechen Halt néideg ass da ginn ënnert d'Eise stole Cramponen opgeschrauft. 

## Kuckt och
* Noutstall
## Um Spaweck
DJ Nosi

**DJ NOSI** (och an der Schreifweis **DJ Nosi** ze fannen) ass de Kënschtlernumm vum **Eric Nosbusch**, gebuer ëm 2000, engem Éisleker DJ a Museksproduzent, deen zu Pëtschent opgewuess ass an zu Wien lieft.

Als DJ huet hien op klenge Baler a Partyen zu Lëtzebuerg ugefaangen an huet mëttlerweil queesch duerch Europa opgeluecht: Stad Lëtzebuerg (Den Atelier), Wien, Graz, Lissabon, Amsterdam, Berlin, Gersau, Maastricht, Antwerpen, Paräis, Salzbuerg, London, Madrid an op Festivallen ewéi e-Lake (L) an Tomorrowland (B). Hien huet d'Bün mat renomméierten DJe gedeelt ewéi Jeff Mills, James Hype, Steve Aoki, a Paul Kalkbrenner.

Den DJ NOSI produzéiert seng eege Musek am Stil *melodic tech house*, bekannt si seng Kompositiounen *Schëdden* a *So Good*. Hie war 2024 nominéiert gi fir de Lëtzebuerger Musekspräis an der Kategorie Nowuesstalent.

## Um Spaweck
*Booking Homepage: https://konektisentertainment.com/artist/djnosi
*Youtube: https://www.youtube.com/channel/UC6h1ELLLdTttQ_5hum9CnZw
*Instagram: https://instagram.com/djnosi?igshid=YmMyMTA2M2Y=
Rich and Strange

**Rich and Strange** ass e brittesche Film vum Alfred Hitchcock aus dem Joer 1931 mam Henry Kendall an der Joan Barry an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Fred an d'Emily maachen eng Rees vun England bis a China. Um Schëff verléift d’Emily sech an de Gordon an de Fred fällt op eng falsch Prinzessin eran…

## Um Spaweck
Blackmail (Film 1929)

**Blackmail** ass e brittesche Film vum Alfred Hitchcock aus dem Joer 1929 no engem Theaterstéck vum Charles Bennett mat der Anny Ondra an mam John Longden an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Alice huet sech mat hirem Verloobte Frank zerstridden. Duerno léiert si e Moler kennen a begleet deen a säin Atelier. Wéi de Moler versicht si ze vergewaltege wiert si sech an erstécht de Moler mat engem Kichemesser…

## Soss
De Film existéiert an zwou Versioune souwuel als  Stommfilm wéi och als Tounfilm.

## Um Spaweck
Leescht (Anatomie)

An der Anatomie ass d**'Leescht** (lt.: *Inguen*) den ënneschten (beim Mënsch), respektiv den hënneschten (bei den anere Mamendéieren) säitlechen Deel vun der Bauchwand. Si gëtt och nach **Leeschtegéigend** oder **Leeschteregioun** (*Regio inguinalis*) genannt.

An der Leeschtegéigend läit de Leeschtekanal (*Canalis inguinalis*). Deen, oder méi prezis säi banneschten Zougank, den *Anulus inguinalis profundus*, ass eng natierlech Schwaachstell am Bauch. Do kann et also virkommen, datt de Contenu vun der Bauchhiel duerch d'Bauchwand trëtt. Da schwätzt ee vun engem Leeschtebroch (oder enger Leeschtenhernie).

Bei Houfdéiere läit d'Mëllechdrüs an der Géigend vun der Leescht a gëtt Auder genannt. 

## Um Spaweck
Leescht

**Leescht** huet e puer Bedeitungen:
* En Deel vum Kierper vum Mënsch an de Mamendéieren: Leescht (Anatomie).
* E Geschier, dat de Schouster benotzt, fir Schung ze maachen: Leescht (Geschier)
Musculus biceps brachii

***Musculus biceps brachii*** ass déi laténgesch Bezeechnung fir e Muskel am Aarm vum Mënsch, respektiv an der ieweschter oder der viischter Extremitéit vu villen anere Wierbeldéieren. Beim Mënsch gëtt en am alldeegleche Sproochgebrauch just **Bizeps** genannt. Et gëtt awer nach e weidere Muskel mat engem änlechen Numm am Been – de Musculus biceps femoris.

## Beschreiwung a Funktioun

De Bizeps ass wuel ee vun de bekanntste Muskelen am mënschleche Kierper, well seng Beweegung ënnert der Haut däitlech siichtbar ass. En huet zwee Muskelkäpp, de *Caput longum* an de *Caput breve*. Beim Mënsch entsprange si op ënnerschiddleche Plaze vum Schëllerblat. E geet um Ielebou op en Enn.

Seng Haaptfunktioun ass et, den Ielebou ze béien, wouduerch den Ënneraarm bei d'Schëller gefouert gëtt. De Bizeps hëlleft och, d'Handfläch ze dréinen an den Aarm no vir ze hiewen.

Bei den Déieren op véier Patten ass de Musculus biceps brachii fir d'Béie vum Ielebou vun de viischte Bee responsabel. Bei de Vullen iwwerhëlt de Biceps brachii eng aner Roll wéi beim Mënsch, well hir Flilleken anescht opgebaut si wéi d'Äerm. En hëlleft, d'Ielebougelenk ze béien an de Flillek wärend dem Fluch ze stabiliséieren.

## Biller

Arm flex pronate.jpg|E Beispill vun engem hallef-kontraktéierten...
Arm flex supinate.jpg|... an engem vollstänneg ugespaante mënschleche Bizeps.
Biceps brachii muscle - animation01.gif|Animatioun vum Bizeps um mënschleche Skelett.
Animation biceps.gif|Animatioun mat der Kontraktioun an der Dekontraktioun vum Bizeps beim Mënsch.
Animation triceps biceps.gif|Déi selwecht Animatioun mat Bizeps an Trizeps.
A text-book of veterinary anatomy (Page 321) BHL18587445.jpg|Illustratioun mam viischte Been vun engem Hond an dem *Biceps brachii*.


## Kuckt och

* Musculus triceps brachii (Trizeps)

## Um Spaweck
Neiguinea

**Neiguinea** oder **Neuguinea** (Tok Pisin: *Niugini*; Hiri Motu: *Niu Gini*; Indoneesesch *Papua*; Franséisch: *Nouvelle-Guinée*) ass mat enger Fläch vu knapp 786.000 km² no Grönland déi zweetgréisst Insel vun der Welt.

De westlechen Deel, Westneiguinea, gouf 1963 vun Indonesie besat an 2003 an zwou Provënzen, Papua a Papua Barat, opgedeelt; zënter 2022 ass Westneiguinea a sechs Provënzen opgedeelt. Den Oste vun der Insel ass zënter 1975 en Deel vum onofhängege Staat Papua-Neiguinea. 

Neiguinea huet de gréissten tropesche Bësch an Australasien, déi gréisst Koralleriffer op der Welt an ee vun den héchste Biodiversitéitsniveauen op der Welt. D'Zuel vun iwwer 1.000 heemesche Sproochen ass och weltwäit eenzegaarteg.

## Um Spaweck
Tour de France Femmes 2022

Den **[[Tour de France Femmes]] 2022** ass déi éischt Editioun vun dëser Etappecourse fir Cyclistinnen. E gouf vum 24. bis den 31. Juli gefuer a war en Deel vun der UCI Women's WorldTour 2022.

E goung vu Paräis op d'Planche des Belles Filles an de Vogesen.

D'Annemiek van Vleuten war d'Gewënnerin vum Generalklassement.

Déi eenzeg Lëtzebuergerin um Depart war d'Christine Majerus. Si koum am General op déi 72. Plaz.

## Ekippen

## Etappen

## Generalklassement

## Um Spaweck
Zealandia

**Zealandia** ass e Kontinentalblock vun ongeféier 3.500 km Längt an 1.300 km Breet dee bal komplett iwwerschwemmt ass. Déi topographesch héchst Gebidder, déi iwwer dem Mieresspigel leien, sinn déi zwou Haaptinsele vun Neiséiland (Nord- a Südinsel), gradewéi Stewart Island, d'Chatham Inselen, Neikaledonien an e puer méi kleng Inselen. 

An Neiséiland gëtt Zealandia och als den „Kontinent Neiséiland“ (*New Zealand Continent*) bezeechent.

## Um Spaweck
Musculus triceps brachii

***Musculus triceps brachii*** ass déi laténgesch Bezeechnung fir e Muskel am Aarm vum Mënsch, respektiv an der ieweschter oder viischter Extremitéit vu villen anere Wierbeldéieren. Beim Mënsch gëtt en am alldeegleche Sproochgebrauch just **Trizeps** genannt. Et gëtt awer nach e weidere Muskel mat engem änlechen Numm an der Wued – de Musculus triceps surae.

Den Trizeps ass de Muskel, deen haaptsächlech fir d'Strecke vum Ielebougelenk (also d'Strecke vum Aarm) verantwortlech ass. De Bizeps dogéint ass fir d'Béie vum Ielebou zoustänneg.

## Beschreiwung

Beim Mënsch läit den Trizeps op der Récksäit vum Ueweraarm. En huet dräi Muskelkäpp: de mëttleren (*Caput mediale*), de säitlechen (*Caput laterale*) an de laange Kapp (*Caput longum*). An der Richtung vun der Schëller entspréngt de laange Kapp um Schëllerblat an déi zwéin aner op der Récksäit vun der Schank am Ueweraarm (dem *Humerus*). An där anerer Richtung ginn all dräi Käpp iwwer d'Ielebougelenk ewech a setzen un enger Schank vum Ënneraarm un, der *Ulna*.

Bei den Déieren ass den Opbau vum Trizeps heiansdo anescht; e ka méi oder manner wéi dräi Muskelkäpp hunn.

Beim Strecke vum Ielebou zitt den Trizeps sech zesummen (Kontraktioun) a beim Béie vum Ielebou deent e sech aus (Dekontraktioun). De laange Kapp zitt sech och zesumme, wann den Aarm hannert de Réck geet, well en hannert dem Schëllergelenk festgemaach ass. 

## Biller

Triceps brachii muscle - animation02.gif|Animatioun vun engem Trizeps um mënschleche Skelett: de laange Kapp (rout), de säitleche Kapp (giel) an de mëttlere Kapp (gréng).
Animacion triceps.gif|Animatioun mat der Kontraktioun an der Dekontraktioun vum Trizeps beim Mënsch.
Animation triceps biceps.gif|Déi selwecht Animatioun mat Trizeps a Bizeps.
Biceps (PSF).jpg|Schema mat Bizeps an Trizeps.


## Kuckt och

* Musculus biceps brachii (Bizeps)

## Um Spaweck
Raoul Wallenberg

De **Raoul Gustaf Wallenberg**, gebuer de 4. August 1912 a *pro forma* op den 31. Juli 1952 fir dout erkläert, war e schweedeschen Architekt, Geschäftsmann an Diplomat. En ass bekannt dofir, Dausenden (op d'mannst 4.500) Judden am vun Nazi-Däitschland besaten Ungarn wärend dem Holocaust tëscht Juli an Dezember 1944 d'Liewe gerett ze hunn, andeems en als *Envoyé spécial* vu Schweden zu Budapest, Passéierschäiner fir a Schweden ausgestallt huet, déi s'ënner schweedesch Protektioun gestallt hunn, a s'a Gebaier ënnerbruecht huet, déi en als Annexe vun der schweedescher Ambassade, an dofir als extraterritorial, deklaréiert huet.

De 17. Januar 1945, wärend der Belagerung vu Budapest duerch d'Rout Arméi gouf de Wallenberg vum sowjettesche Geheimdéngscht SMERSH festgeholl, ënner dem Verdacht hie wier e Spioun fir d'Amerikaner. Dono ass hien a Richtung Gefaangenelager an der Sowjetunioun "verschwonnen". Wéini a wou e gestuerwen ass, konnt net eendeiteg gekläert ginn. Dofir gouf aus administrative Grënn *pro forma* den 31. Juli 1952 festgehalen.

Fir seng Rettungsaktioune gouf hie mat enger ganzer Rëtsch Distinctioune geéiert; dorënner déi vum Gerechten ënner den Natiounen, an d'Éierebiergerschaft vun de Vereenegte Staaten a vu Kanada.

## Literatur
* Lew Besymenski, Ulrich Völklein: *Die Wahrheit über Raoul Wallenberg.* Steidl, Göttingen 2000, ISBN 978-3-88243-712-6.
* John Bierman: *Raoul Wallenberg, der verschollene Held.* Droemersche Verlagsanstalt Knaur, München 1983, ISBN 3-426-03699-1.
* Ingrid Carlberg: *Raoul Wallenberg – the biography*. With an introduction by Kofi A. Annan; translated from the Swedish by Ebba Segerberg; MacLehose Press, Querus, London [2015], ISBN 978-0-85705-328-2.
* Christoph Gann: *Raoul Wallenberg: so viele Menschen retten wie möglich.* C.H. Beck Verlag, München 1999, ISBN 3-406-45356-2 (och: Dt. Taschenbuch Verlag, München 2002, ISBN 3-423-30852-4; dtv 30852).
* Stefan Karner (Hrsg.): *Auf den Spuren Wallenbergs.* Studienverlag, Innsbruck-Wien-Bozen 2014, ISBN 978-3-7065-5412-1.
* Victor Karelin: *Damals in Budapest: das Buch von Raoul Wallenberg.* Herder Verlag, Freiburg im Breisgau 1982, ISBN 3-451-19546-1.
* András Masát, Márton Méhes, Wolfgang Rackebrandt (Hrsg.): *Raoul Wallenberg – Mensch in der Unmenschlichkeit. Ergebnisse der internationalen Forschung.* Ed. Kirchhof & Franke, Leipzig, Berlin 2002, ISBN 3-933816-14-9.
* Tanja Schult: *A Hero’s Many Faces. Raoul Wallenberg in Contemporary Monuments.* Palgrave Macmillan, Houndmills, Basingstoke, New York 2009, ISBN 978-0-230-22238-0.
* Sonja Sonnenfeld: *Es begann in Berlin. Ein Leben für Gerechtigkeit und Freiheit.* Donat Verlag, Bremen 2001, ISBN 978-3-934836-32-7.

## Um Spaweck
Schëller

D**'Schëller** ass bei de Wierbeldéieren, dorënner beim Mënsch, de Kierperberäich ëm d**'Schëllergelenk**. Beim Mënsch ass dat do, wou d'Schank vum Ueweraarm (*Humerus*) mam Schëllerblat (*Scapula*) verbonnen ass. 

Konkreet besteet d'Schëller aus dräi Haaptschanken: dem Schëllerblat, dem Schlësselbeen (*Clavicula*), an dem Kapp vum *Humerus*. Bei verschiddenen Déiere gëtt et och e separate Coracoid, dee beim Mënsch awer nëmmen e Fortsaz vum Schëllerblat ass a keng eegestänneg Schank. D'Schëllerregioun besteet nieft de Schanken och aus dem mëllen Tissu ronderëm (Muskelen, Seenen, Fett, Bänner, Haut, asw). 

Anatomesch gesinn zielt déi viischt Schëllergéigend zum Broschtkuerf, wärend déi hënnescht Schëller zum Réck gehéiert.

## D'Schëllergelenk beim Mënsch

D'Schëllergelenk (lat.: *Articulatio humeri* oder *Articulatio glenohumeralis*) ass d'Haaptgelenk vun der Schëller. Et ass e Kugelgelenk, dat et erméiglecht, den Aarm kreesfërmeg ze dréinen a vum Kierper ewech erop an erof ze hiewen. 

D'Gelenk besteet aus enger Schëllergelenkpännchen (*Scapula*) an dem Kapp vun der Ueweraarmschank (Humeruskapp, oder *Caput humeri*).

De méi mëllen Deel ronderëm d'Schëllergelenk ass d'Gelenkkapsel, déi mat enger dënner, glater Gelenkbannenhaut ausgekleet ass (*Synovia*) an duerch d'Muskelen an d'Bänner ronderëm gestäerkt ass. D'Kapsel ass mam Schëllerblat, der Schank vum Ueweraarm, an der Seen vum laange Kapp vum Bizeps verbonnen.

Et gëtt véier Muskelen, déi d'Schëllergelenk ëmginn an zu senger Stabilitéit bäidroen: de *Musculus supraspinatus*, de *Musculus subscapularis*, de *Musculus infraspinatus* an de *Musculus teres minor*. Si si mat der Schëllergelenkkapsel verbonnen an um Kapp vun der Schank am Ueweraarm festgemaach. Déi Muskele sinn zesummen als *Rotatorenmanschette* (op Däitsch) oder *Coiffe des rotateurs* (op Franséisch) bekannt. Si sinn un der Gelenkkapsel befestegt an hëllefen, d'Positioun vum Ueweraarmkapp an der Gelenkpännchen ze halen.

D'Schëllergelenk gëtt a Relatioun mat senger Beusprochung  gesi vun engem relativ schwaach ausgebilte Bandapparat ënnerstëtzt.

Et ass dat beweeglechst Kugelgelenk am mënschleche Kierper an erméiglecht komplex Aarm- an Handbeweegungen. Déi héich Beweeglechkeet geet op Käschte vun der Stabilitéit, well et virun allem duerch d'Muskulatur geséchert ass an d'Beweegunge kaum duerch Schanken ageschränkt ginn. Doduerch ass d'Schëller besonnesch ufälleg fir Ausrenkungen (och Luxatioun genannt) a Verletzunge vun de mëllen Deeler.

Trotz hirer Ufällegkeet ass d'Schëller wéinst der koordinéierter Wierkung vun de Muskelen an de Seene staark a stabil genuch, fir wichteg Beweegunge wéi Hiewen, Drécken an Zéien auszeféieren.

## Biller

Shoulder male.jpg|D'Schëller vun engem Mann.
Gray327.png|D'Gelenkkapsel vum Schëllergelenk.
Shoulder and it's anatomy.webm|Video mat der Anatomie vun der mënschlecher Schëller.
Luxation epaule.PNG|Rëntgebild vun enger ausgerenkter mënschlecher Schëller.


## Um Spaweck
Schëllerblat

D**'Schëllerblat** (lat.: *Scapula*) ass eng Schank am Skelett vu ville Wierbeldéieren. Si läit an der Schëller a verbënnt beim Mënsch d'Schank am Ueweraarm (*Humerus*) mam Schlësselbeen (*Clavicula*).

Genee wéi d'Schanken, déi se verbënnt, existéiert se jee zweemol am Kierper. D'Schëllerblat läit op béide Kierpersäite spiggelbildlech zum aneren.

De laténgeschen Numm kënnt vum Wuert fir eng kleng Schëpp, där d'Schëllerblat gläiche soll.

Vun de Wierbeldéieren hunn d'Mamendéieren, d'Vullen, d'Reptiller (ausser de Schlaangen an den Amphibië) Schëllerblieder, och wa se net all d'selwecht opgebaut sinn; d'Fësch an d'Agnatha dogéint hu keng.

## Biller

Scapula - posterior view2.png|Déi zwee Schëllerblieder (rout) am mënschleche Skelett.
Left scapula - close-up - animation - stop at anterior surface.gif|Animatioun vun engem mënschleche Schëllerblat (lénks Säit).
Scapula post.jpg|E mënschlecht Schëllerblat.
Gray205 left scapula lateral view.png|Vun der Säit gesinn.


## Um Spaweck
Horizons West

**Horizons West** ass en US-amerikanesche Film vum Budd Boetticher aus dem Joer 1952 mam Robert Ryan a mam Rock Hudson an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Déi zwéi Bridder Dan an Neil kommen aus dem Krich heem op hir Ranch. Den Neil bleift op der Ranch an den Dan versicht séier u Geld ze kommen…

## Um Spaweck
Noyade interdite

**Noyade interdite** ass e franséisch-italieenesche Film vum Pierre Granier-Deferre aus dem Joer 1987 nom Roman *Widow's Walk* vum Andrew Coburn mam Philippe Noiret a mam Guy Marchand an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Op enger franséischer Plage gi Läiche vu Männer déi erschoss goufe fonnt. Den Inspekter Paul Molinat soll déi Morden opklären…

## Um Spaweck
Ion Iliescu

De **Ion Iliescu**, gebuer den 3. Mäerz 1930 zu Oltenița, a gestuerwen de 5. August 2025 zu Bukarest, war e rumänesche Politiker. Hie war vum Dezember 1989 bis 1996 an dann nees vun 2000 bis 2004 President vu Rumänien.

Den Ingenieur Iliescu war vun 1957 bis 1985 e puermol Deputéierten an der Grousser Nationalversammlung vu Rumänien a war vun 1965 bis 1984 Member vum Zentralkommitee vun der Rumänescher Kommunistescher Partei. Vun 1967 bis 1971 war hie Minister fir Jugend vun der Sozialistescher Republik Rumänien, a vun 1979 bis 1980 Member vum rumänesche Staatsrot. Am Laf vun der Revolutioun am Dezember 1989 huet hie sech un d'Spëtzt vum Conseil vun der Front fir d'National Rettung gestallt, deen nom Stuerz vum laangjäregen Herrscher Nicolae Ceaușescu (exekutéiert de 25. Dezember 1989) de Regierungspouvoir iwwerholl huet.

Den Iliescu gouf den 20. Mee 1990 vum Vollek zum Staatspresident gewielt an den 11. Oktober 1992 fir weider véier Joer erëmgewielt. 1992 huet hien d'Partei *Frontul Democrat al Salvării Naționale* (FDSR) gegrënnt, aus där d*'Partidul Democrației Sociale din România* (PDSR) a méi spéit d'*Partidul Social Democrat* (PSD) gouf. 1997 gouf e President vun der PDSR, bis en op en neits 2000 fir véier Joer zum Staatspresident gewielt gouf. Vun 2004 bis 2008 war hie Member vum rumänesche Senat.

## Um Spaweck
The Tall T

**The Tall T** ass en US-amerikanesche Film vum Budd Boetticher aus dem Joer 1957 nom Roman *The Captive* vum Elmore Leonard mam Randolph Scott a mam Richard Boone an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Ural

Den **Ural** (op Russesch Урал oder Уральские горы) ass eng Biergketten an Eurasien, déi sech vum Arkteschen Ozean am Norden a Richtung Süden duerch den zentrale Weste vu Russland bis un de Floss Ural un der Grenz zum Kasachstan zitt an en Deel vun der asiatesch-europäescher Grenz ausmécht. Den Ural ass ronn 2.500&nbsp;km laang an huet säin héchste Punkt bei 1.895&nbsp;m um Bierg Narodnaja.

## Um Spaweck
Schlësselbeen

D**'Schlësselbeen** (lat.: *clavicula*) ass eng laang, flaach Schank an der Form vun engem kursiven "S" am Skelett vu ville Wierbeldéieren. Beim Mënsch läit et am viischten, ieweschten Deel vum Broschtkuerf a verbënnt iwwer Gelenker d'Broschtbeen (*sternum*) mam Schëllerblat (*scapula*).

## Beim Mënsch

Beim Mënsch kann een d'Schlësselbeen ënnert der Haut gutt ertaaschten. Et gëtt der zwee, eent op all Säit vun der ieweschter Broscht. D'Schlësselbeen ass eng vun de Schanken, déi den Aarm mam Rescht vum Uewerkierper verbënnt, d'Schëller stabiliséiert, an esou eng grouss Beweegungsfräiheet vun den Äerm erméiglecht. Et schützt och wichteg Bluttgefäässer an Nerven, déi vum Hals a Richtung vun den Äerm verlafen.

Well et esou exposéiert läit, kënnt et relativ heefeg zu enger Fraktur vum Schlësselbeen, zum Beispill bei engem Accident oder beim Sport. A ville Fäll léisst sech dee Broch behandelen, andeems deen Deel vum Kierper eng Zäitche roueggestallt gëtt, beispillsweis mat engem Verband. Bei méi eeschte Fäll muss operativ agegraff ginn.

## Bei den Déieren
D'Schlësselbeen ass net bei alle Wierbeldéieren d'selwecht ausgepräägt oder iwwerhaapt do. Primaten (zum Beispill Mënschen, Afen) brauchen déi Schank, fir ze klammen a fir hir héich Schëllerbeweeglechkeet, Knabberdéieren (z.&nbsp;B. Mais, Kaweechelcher) fir prezis Beweegunge vun hire viischte Been, a Fliedermais fir d'Beweegung vun de Flilleke beim Fléien. 

Bei de Vullen ass d'Schlësselbeen zu enger V-fërmeger Schank, déi Furcula (op Däitsch: *Gabelbein*) heescht, verwuess. Kazen- an Hondsdéieren zum Beispill hunn, wann iwwerhaapt, just rudimentär Iwwerreschter un engem Schlësselbeen, déi net mat den anere Schanke verbonne sinn. Doduerch sinn hir viischt Bee beim Lafe méi beweeglech. Fësch hunn an der Reegel kee Schlësselbeen, well hir Flossen anescht opgebaut sinn a si keng Schëllergelenker wéi d'Landwierbeldéieren hunn.

## Biller

Clavicula inf.jpg|E mënschlecht Schlësselbeen.
Clavicle 3d Model.gif|Animatioun mam Schlësselbeen am mënschleche Skelett.
Female clavicle.jpg|D'Schlësselbeen, wéi et bei enger Fra ënnert der Haut siichtbar ass.
PteropusSkeleton.jpg|D'Schlësselbeen am Skelett vun enger Flierdmaus (*clavicle*, oder *cl*).
Squelette oiseau.svg|D*'Furcula* an engem Vulleskelett (Nummer 3).
Die vergleichende Osteologie (1821) Sciurus vulgaris.jpg|Zeechnung vum Skelett vun engem Kaweechelchen, bei deem een d'Schlësselbeen erkennt.


## Um Spaweck
Ural (Floss)

Den **Ural** (Russesch: Урал; Kasachesch: Жайық) ass en 2.428 km laangen eurasesche Floss a Russland an am Kasachstan. No der heefegster Definitioun vun der bannenzeger eurasescher Grenz, mécht en d'Grenz tëscht Europa (westlecht Uwänner) an Asien (ëstlecht Uwänner).

## Um Spaweck
Schank (Homonymie)

**Schank** steet ë.&nbsp;a. fir:
* e rigid Organ, dat bei de meeschte Wierbeldéieren en Deel vum Skelett ass: Schank
* e Familljennumm:
** Marco Schank (* 1954): lëtzebuergesche Politiker an Auteur.
Jean-Pierre Loriot

De **Jean-Pierre Loriot**, gebuer als *Jean Pierre Lequarré* den 30. Juli 1926 zu Saint-Gilles, a gestuerwen den 1. Juni 1997, war e belsche Schauspiller. 

## Filmographie
### Kino
* 1952: *La demoiselle et son revenant* - Regie: Marc Allégret
* 1954: *[[Fête de quartier]]* - Regie: Paul Flon
* 1955: *Un soir de joie* - Regie: Gaston Schoukens
* 1955: *L'amour est quelque part... en Belgique* - Regie: Gaston Schoukens
* 1957: *[[Miss Catastrophe (Film 1957)|Miss Catastrophe]]* - Regie: Dimitri Kirsanoff
* 1969: *Le grand amour* - Regie: Pierre Étaix

## Um Spaweck
Paul Flon

De **Paul Flon**, gebuer als *Paul Nicolas Flon* de 6. Oktober 1898 zu Bréissel, a gestuerwen den 10. August 1981 zu Jette, war e belsche Filmregisseur a Kameramann. 

## Filmographie
### als Regisseur
* 1920: *[[Belgique (Film)|Belgique]]* - Haaptacteuren : Rico Bert, Francis Martin
* 1922: *La Lesse* - (Documentaire)
* 1923: *L'Amblève* - (Documentaire)
* 1923: *Les lettres de Werther* - Haaptacteuren : Yvonne Storga, William Elie
* 1924: *Dans Bruges-la-morte* - Haaptacteuren : Suzanne Christy, William Elie
* 1926: *À la manière de Zorro* - Haaptacteuren : Suzanne Christy, William Elie
* 1926: *Une gueuse* Haaptacteuren : Suzanne Christy, Hélène Rex
* 1928: *Les croix de l'Yser* – Regie zesumme mam Gaston Schoukens - Haaptacteuren : Georges Gersan, René Vermandèle
*1930: *La flamme du souvenir* - Haaptacteuren : Suzanne Christy, Francis Martin
* 1954: *[[Fête de quartier]]* - Haaptacteuren : Jean Tissier, Alice Tissot
* 1962: *Processions célèbres* - (Documentaire)
* 1970: *Le petit monde de ma grande ville* - (Documentaire) - (Kuerzfilm)
* 1974: *Reflets de Paris* - (Documentaire) - (Kuerzfilm)
* 1974: *Portraits de femmes* - (Documentaire) - (Kuerzfilm)
### als Kameramann
* 1914: *[[Maudite soit la guerre]]* - Regie: Alfred Machin - Haaptacteuren : Suzanne Berni, Fernand Crommelynck
* 1926: *Onze schilders* - Regie: Gaston Schoukens - (Kuerzfilm)
* 1929: *Brusselse melodie* - Regie: Carlo Queeckers - (Documentaire)
* 1929: *Vlaamse kermis* - Regie: Carlo Queeckers - (Documentaire)
* 1935: *En avant la musique* - Regie: Gaston Schoukens - Haaptacteuren : Sabine André, Betty Love
* 1936: *[[C'était le bon temps]]* - Regie: Gaston Schoukens - Haaptacteuren : Suzanne Christy, Adolphe Denis
* 1936: *'ai gagné un million* - Regie: Og Calster - Haaptacteuren : Simone Max, Alex Mondose
* 1937: *Gardons notre sourire* - Regie: Gaston Schoukens - Haaptacteuren : Gustave Libeau, Pauline Carton
* 1938: *Mon père et mon papa* - Regie: Gaston Schoukens - Haaptacteuren : Jules Berry, Gustave Libeau
* 1938: *Le mystère du 421* - Regie: Léopold Simons - Haaptacteuren : Edouard Bréville, Suzanne Christy
* 1938: *[[Bossemans et Coppenolle (Film 1938)|Bossemans et Coppenolle]]* - Regie: Gaston Schoukens - Haaptacteuren : Raymond Aimos, Colette Darfeuil
* 1939: *Ceux qui veillent* - Regie: Gaston Schoukens - (Documentaire)
* 1941: *Zig-zag* - Regie: Gaston Schoukens - Haaptacteuren : Germaine Broka, Michèle Orly
* 1944: *Naissance d'une cité* - Regie: Gaston Schoukens - (Documentaire)
* 1956: *L'amour est quelque part... en Belgique* - Regie: Gaston Schoukens - Haaptacteuren : Jean-Pierre Loriot, Claire Maurier
* 1959: *Scandale à la Belgique Joyeuse* - Regie: Gaston Schoukens - Haaptacteuren : Jean-Marie de Ronchène, Betty Love

## Um Spaweck
Hulk Hogan

Den **Hulk Hogan**, mam richtegen Numm Terrence Gene "Terry" Bollea, gebuer den 11. August 1953 zu Augusta am Georgia, a gestuerwen de 24. Juli 2025 zu Clearwater a Florida, war en US-amerikanesche Wrestler a Schauspiller.

Hie gëllt als ee vun de bekanntste an erfollegräichste "Wrestler" a war, absënns an den 1980er Joren, d'Haaptfigur vun der World Wrestling Federation (*WWF*, haut *WWE*). Doduerch gouf hien e prominente Personnage vun der US-amerikanescher Popkultur, wat him dann och Rollen an Tëleesserien a -shows souwéi a Kinosfilmer abruecht huet.

## Um Spaweck
Nogent-sur-Oise

**Nogent-sur-Oise** ass eng franséisch Stad mat 21.859 Awunner (Stand 1. Januar 2022) am d'Departement Oise an der Regioun Hauts-de-France. Si gehéiert zum Arrondissement Senlis an zum Gemengeverband Creil Sud Oise. D'Awuenner gi Nogentais genannt.

Bis 1906 gouf d'Stad no den zwou Märtyrerinnen Maure a Brigide, déi do begruewe sinn, *Nogent-les-Vierges* genannt.
## Geographie
### Nopeschgemengen

## Demographie

## Um Spaweck
Fiels vun der Aphrodite

De **Fiels vun der Aphrodite**, och bekannt als **Petra tou Romiou** - Πέτρα του Ρωμιού, "Fiels vun de Réimer“ (= Byzantiner) ass e Fiels am Mëttelmier, op der südwestlecher Küst vun Zypern, zu Kouklia, wou enger lokaler Traditioun no déi griichesch Gëttin Aphrodite aus dem Schaum vun de Wellen aus dem Mier erauskoum. 

E läit bei enger kiseleger Plage laanscht d'Strooss B6, 25 km südwestlech vu Paphos. Fir d'Touriste gouf eng Parkplaz laanscht d'Strooss ageriicht, vu wou een duerch en Tunnel op d'Plage kënnt. 

## Nationalpark Petra tou Romiou
Zanter 2001 ass de Streech mat der Plage a mam Fiels als Nationalpark (*CY5000005*) geschützt.

## Biller


Cyprus - Petra Tou Romiou - Coast - East.jpg|Vue no Osten op d'Plage  
Cyprus - Petra Tou Romiou - Coast - West.jpg|Vue no Westen op d'Plage
2rocks.jpg|Vue op d'Küst
Petra tou romiou beach.jpg|Plage mam Fiels vu Kouklia aus gesinn



## Literatur
* *Baedeker-Reiseführer Zypern*, Ostfildern, 2011

## Um Spaweck

* Petra tou Romiou op zypern.de
* Petra tou Romiou op cyprusisland.net
Coye-la-Forêt

**Coye-la-Forêt** ass eng franséisch Gemeng mat  am Departement Oise an der Regioun Hauts-de-France. Si gehéiert zum Arrondissement Senlis an zum Gemengeverband Aire Cantilienne.

D'Gemeng Coye-la-Forêt läit un der Thève am Regionale Naturpark Oise-Pays de France op der Grenz mam Departement Val-d'Oise, 35 Kilometer nërdlech vu Paräis. Coye-la-Forêt gëtt vum RER D vum Paräisser Banlieuesverkéiersreseau a vum TER Hauts-de-France bedéngt. Nërdlech vun der Gemeng läit de Bësch vu Chantilly, woud och déi kënschtlech Séien Étangs de Commelles dra sinn.


Fichier:COYE_Vue.jpg|verweis=Datei:COYE_Vue.jpg| Zentrum vu Coye-la-Forêt
Fichier:Placecoyelaf.JPG|verweis=Datei:Placecoyelaf.JPG| Haaptplaz vu Coye-la-Forêt


## Populatiounsentwécklung

## Kuckeswäertes
* Kierch Notre-Dame-de-la-Jeunesse
* Schlass Coye-la-Forêt
* Schlass Reine Blanche
* Dräi-Schlässer-Domaine *(Les Tilles, L'Hermitage* an *Forest Loge)*
* Waassertuerm
* Wäschbuer

## Biller

Fichier:Coye-la-Forêt_(60),_église_Notre-Dame_de_la_Jeunesse.jpg|verweis=Datei:Coye-la-Forêt_(60),_église_Notre-Dame_de_la_Jeunesse.jpg|alternativtext=Kirche Notre-Dame-de-la-Jeunesse| Kierch Notre-Dame-de-la-Jeunesse
Fichier:Coye-la-Forêt_(60),_château_de_la_Reine_Blanche.jpg|verweis=Datei:Coye-la-Forêt_(60),_château_de_la_Reine_Blanche.jpg|alternativtext=Schloss Reine Blanche| Schlass Reine Blanche
Fichier:Coye-la-Forêt_(60),_château,_façade_nord.jpg|verweis=Datei:Coye-la-Forêt_(60),_château,_façade_nord.jpg|alternativtext=Schloss Coye-la-Forêt| Schlass Coye-la-Forêt
Fichier:Coye-la-Forêt_(60),_école_du_Centre.jpg|verweis=Datei:Coye-la-Forêt_(60),_école_du_Centre.jpg|alternativtext=Schule| Schoul
Fichier:Coye-la-Forêt_(60),_la_bibliothèque_derrière_la_mairie.jpg|verweis=Datei:Coye-la-Forêt_(60),_la_bibliothèque_derrière_la_mairie.jpg|alternativtext=Bibliothek| Bibliothéik
Fichier:Coye-la-Forêt_(60),_lavoir_sur_la_Thève.jpg|verweis=Datei:Coye-la-Forêt_(60),_lavoir_sur_la_Thève.jpg| Wäschbuer


## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Gemeng
Bësch vu Chantilly

De **Bësch vu Chantilly** (franséisch: *Forêt de Chantilly*) ass e 6.344 Hektar grousse Bësch, ongeféier 36 Kilometer nërdlech vu Paräis. En erstreckt sech iwwer déi zwee Departementer Oise a Val-d'Oise. Am Gebitt vum Bësch leie 15 Gemengen.

Zënter dem Mëttelalter huet de Bësch den Häre vu Chantilly gehéiert. Zënter 1987 ass en am Besëtz vum Institut de France a steet ënner Naturschutz. E gëtt vum *[[Office national des forêts]]* geréiert. E besteet zu 48&nbsp;% aus Eechen, zu 12&nbsp;% aus Fatzegen Dännen an zu 9&nbsp;% aus Routbuchen.

Deeler vum Bësch gehéieren zum Natura-2000-Reseau. Gläichzäiteg stinn am Bësch sechs Gebaier ënner Denkmalschutz. Weiderhi ginn am Bësch Klappjuegten organiséiert. E gëtt och fir den Training vu Rennpäerd benotzt. 

Zesumme mam Bësch vun Halatte a mam Bësch vun Ermenonville gehéiert en zum *[[Massif des Trois forêts|Dräi-Bëscher-Massiv]]*.

## Um Spaweck
Sucy-en-Brie

**Sucy-en-Brie** ass eng franséisch Stad a Gemeng am Arrondissement Créteil, am Departement Val-de-Marne (94), ongeféier 20 Kilometer südëstlech vum Paräisser Stadzentrum, an domat an der Petite Couronne. 

Sucy-en-Brie huet , déi *Sucyciens* genannt ginn. 

Am Norde vum Gemengegebitt leeft d'Baach Morbas, déi an d'Marne leeft.
## Nopeschuertschaften

## Verkéier
D'Gare Sucy-Bonneuil ass un d'RER-Linn A ugeschloss.

## Kuckeswäertes

* D'Mäerteskierch
Twice

***Twice*** (Koreanesch: 트와이스, Japanesch: トゥワイス, Hepburn: *Tuwaisu*; stiliséiert als ***TWICE***), ass eng multinational Meederchersgrupp aus Südkorea, déi 2015 vun JYP Entertainment, ursprénglech fir d'Castingshow *SIXTEEN*, gegrënnt gouf. 

D'Grupp huet néng Memberen: d'Nayeon, d'Jeongyeon, d'Momo, d'Sana, d'Jihyo, d'Mina, d'Dahyun, d'Chaeyoung an d'Tzuyu.

*Twice* huet den 20. Oktober 2015 hiren éischte Mini-Album *The Story Begins* erausbruecht.

*Twice* zielt zu de Südkoreanesche Girlbands, déi am meeschten Albumme verkaaft hunn.

## Memberen

## Um Spaweck
Jérôme Grethen

De **Jérôme Grethen**, gebuer den 21. Januar 1975 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Cartoonist.

## Liewen a Karriär
De Jérôme Grethen ass zu Diddeleng grouss ginn.

Hien huet eng Zäitchen op der Beaux-Arts studéiert, gesäit sech selwer awer als Autodidakt. 

Am Alter vun 9 Joer ass säin éischte Cartoon an enger Zäitschrëft publizéiert ginn. Mat 18 huet hien säin éischte Comic erausbruecht. Nieft aneren Zeitungen, huet d*'[[Tageblatt]]* seng Zeechnunge reegelméisseg publizéiert.

2022 huet hien, no enger längerer Paus vun 20 Joer, nieft enger reng kënschtlerescher Aktivitéit och nees ugefaangen, engagéiert Pressezeechnungen ze maachen an ze publizéieren. 

Haaptberufflech mécht de Jérôme Grethen systeemesch Opstellungen an ass Consultant fir Betriber a fir perséinlech Entwécklung. Ausserdeem ass hie Chargé de Cours a Schoulen, Muséeën a sozialen Ariichtungen, an hien ass aktive Member vu *Cartooning for Peace* a vu *Cartoon Movement.*

## Wierk

* Grethen, Jérôme. *Int*. Lëtzebuerg: P. Worré-Mertens, 1993. Print.
* Schiltz, Sophie, Grethen Jérôme et al. *10 contes d’élèves*. Esch-sur-Alzette: LHC, 1993. Print.

## Um Spaweck
*Grethenpress - seng Websäit
* Nora Schloesser: "Die Spitze Feder, die Serge Tonnars 'Faktefreed' zeichnete." wort.lu, 22.06.2024.
* Romain Le Bris: "À Douarnenez, une démonstration de dessin de presse à la librairie Les Métamorphoses." ouest-france.fr, 21.02.2022. 
* Links zu weidere Medien
Jean Loubignac

De **Jean Loubignac**, gebuer als *Jean Alexandre Loubignac* den 23. November 1901 zu Neuilly-sur-Seine a gestuerwen de 4. Mäerz 1991 zu Romans-sur-Isère, war e franséische Filmregisseur.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1938: *Sommes-nous défendus?* - Haaptacteuren : Raymond Aimos, René Génin, René Lefèvre
* 1948: *Le voleur se porte bien* - Haaptacteuren : André Alerme, Jeanne Fusier-Gir, Pierre Mingand
* 1948: *[[Le barbier de Séville (Film 1948)|Le barbier de Séville]]* - Haaptacteuren : Raymond Amade, Roger Bourdin, Roger Bussonet
* 1949: *Piège à hommes* - Haaptacteuren : Albert Préjean, Micheline Francey, Junie Astor
* 1949 *Le martyr de Bougival* - Haaptacteuren : Jeanne Fusier-Gir, Line Dariel, Simone Paris
* 1950: *Piédalu voyage* - (Kuerzfilm)
* 1950: *Le gang des tractions-arrière* - Haaptacteuren : Roland Armontel, Jules Berry, Raymond Cordy
* 1951: *Piédalu à Paris* - Haaptacteuren : Ded Rysel, Armand Bernard, Félix Oudart
* 1952: *Foyer perdu* - Haaptacteuren : Gaby Morlay, Aimé Clariond, Mary Marquet
* 1952: *Piédalu fait des miracles* - Haaptacteuren : Ded Rysel, Mary Marquet, Félix Oudart
* 1954: *Piédalu député* - Haaptacteuren : Ded Rysel, Roland Armontel, Jeanne Fusier-Gir
* 1954: *Ah! les belles bacchantes* - Haaptacteuren : Robert Dhéry, Colette Brosset, Louis de Funès
* 1956: *[[Coup dur chez les mous]]* - Haaptacteuren : Jane Sourza, Raymond Souplex, Jean Tissier

## Um Spaweck
Rëntgen

Eng **Rëntgen** oder **Röntgen**, fachlech als **Radiographie** bezeechent, ass eng Technik, bei där e Kierper oder en Objet mathëllef vun engem Rëntgentüb bestraalt gëtt. D'Resultat gëtt a Form vu Biller duergestallt, déi ee **Rëntgebiller**, **Rëntgenopnamen** oder och Radiographien nennt. Si weisen déi bannescht Strukture vun deem Kierper oder Objet.

Déi Technik ass nom däitsche Physiker Wilhelm Conrad Röntgen, deen 1895 d'Rëntgestralen (och nach X-Stralen genannt) entdeckt huet.

## Fonctionnement an Asaz
Den Apparat, dee gebraucht gëtt fir déi Biller ze erstellen, gëtt **Rëntgenapparat** genannt. Fir e Bild z'erstelle sent e Rëntgenapparat Rëntgestralen aus, déi op de Kierper oder Objet geriicht sinn. Jee no Dicht a Kompositioun vum Material ginn ënnerschiddlech Quantitéite Rëntgestrale vum Kierper absorbéiert. D'Rëntgestralen, déi duerch de Kierper duerchdréngen, gi vun engem Detekter – entweder engem fotografesche Film oder engem digitale Sensor – opgefaangen. Deen Detekter läit hannert oder ënner dem Kierper a produzéiert eng iwwerlagert zweedimensional Duerstellung vun de banneschte Strukture vum Kierper.

Eng Tomografie ass eng méi avancéiert Form vun der Rëntgen, déi méi detailléiert dräidimensional Biller liwwert.

D'Rëntgentechnik gëtt virun allem an der Medezin agesat, zum Beispill fir Frakture vun de Schanken ze diagnostizéieren, an och an der Industrie, an där Material esou op Rëss oder Feeler iwwerpréift gëtt. Um Fluchhafe gi Rëntgenapparater beim Duerchliichte vun de Wallisse bei der Sécherheetskontroll agesat, an an der Fuerschung gi mat Rëntgebiller ënner anerem Konschtwierker, Artefakten, Fossiller oder Gestengsprouwen analyséiert.

## Biller

Coude fp.PNG|Rëntge vun engem mënschlechen Ielebou.
Xraymachine.JPG|E Rëntgenapparat mécht eng Rëntge vum Knéi vun engem Patient an engem norwegesche Spidol.
US Navy 090611-N-6720T-019 Hospital Corpsman 2nd Class Calvin Harris performs an x-ray on Aviation Machinist's Mate 1st Class Mario Arias aboard the aircraft carrier USS George Washington (CVN 73).jpg|E Mann mécht eng Rëntgen vun engem anere sengem Kifer.
Hand radiography gout.jpg|Eng Rëntgenopnam vun zwou mënschlechen Hänn.
1896 x-rays of Physikalischer Verein, frog.tif|E Rëntgebild vun engem Fräsch aus dem Joer 1896.
Prairie dog X-ray.jpg|Eng Rëntgenopnam vun engem Präriehond.
Xray-verkehrshaus-grayscale.jpg|E Rëntgebild vun engem Rucksak.


## Um Spaweck
Seen

An der Anatomie vun den Déieren a vum Mënsch ass eng **Seen** (lat.: *Tendo*) eng Verbindung tëscht Muskel a Schank, déi d'Muskelaktivitéit op d'Schank iwwerdréit an dobäi de Spannunge standhält. Eng **Tëscheseen** (*Intersectio tendinea*) ass eng Seen, déi zwéin Deeler vum engem Muskel matenee verbënnt.

Et ass eng fest, wäiss Struktur, déi ronn (wéi eng Schnouer oder e Kabel) oder flaach (wéi e Sécherheetsrimm) ka sinn. Op Plazen op deene si extreem héije Reiwungskräften ausgesat ass, ka si vun enger extra Schutzschicht ëmgi sinn (der Seenescheed oder *Vagina Tendinis*). Seenefasere setzen entweeder un der Schankenhaut (*Periost*) un oder sinn direkt an der Schank verankert.

D'Fasere vun de Seene bestinn aus Bindegeweebe. Hëtzt mécht deen Tissu an de Seene méi mëll; dowéinst léisst sech gebrodent oder gekacht Fleesch einfach vun de Schanken.

Bei staarker Deenung, zum Beispill bei enger stënterlecher Iwwerbelaaschtung, kann et zu enger Seenenzerrung kommen. Well d'Seenefasere geschiedegt goufen, entzünde se sech, an et kënnt zu enger Seenenentzündung (oder Tendinite). Ze staark Belaaschtunge kënnen zu engem Seenerëss féieren. 

Den Ënnerscheed mat de Bänner besteet doran, datt d'Bänner Schanke mat Schanke verbannen, an d'Seenen eben d'Muskele mat de Schanken. Am mënschleche Kierper gëtt et ongeféier 4.000 Seenen. Eng bekannt dovun ass d'Achillesseen.
## Um Spaweck
Ginette Baudin

D**'Ginette Baudin**, gebuer de 4. Mäerz 1921 zu Montceau-les-Mines a gestuerwen de 26. Mäerz 1971 zu Paräis, war eng franséisch Schauspillerin a Sängerin. 

Si war vun 1952 bis zu hirem Doud am Joer 1971 mam Schauspiller Andrex bestuet.

## Filmographie
* 1939: *Macao, l'enfer du jeu* - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: Sessue Hayakawa, Mireille Balin 
* 1941: *[[Romance de Paris]]* - Regie: Jean Boyer - Haaptacteuren: Charles Trenet, Jean Tissier 
* 1941: *Le briseur de chaînes* - Regie: Jacques Daniel-Norman - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Blanchette Brunoy - (als Gisèle)
* 1941: *Opéra-Musette* - Regie: René Lefèvre et Claude Renoir - Haaptacteuren: René Lefèvre, Paulette Dubost - (als Claire)
* 1943: *[[Port d'attache (Film)|Port d'attache]]* - Regie: Jean Choux - Haaptacteuren: Michèle Alfa, René Dary 
* 1943: *L'escalier sans fin* - Regie: Georges Lacombe - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Madeleine Renaud - (als Germaine)
* 1943: *Un seul amour* - Regie: Pierre Blanchar - Haaptacteuren: Pierre Blanchar, Micheline Presle - (als Guita Horner) 
* 1944: *[[Coup de tête (Film 1944)|Coup de tête]]* - Regie: René Le Hénaff - Haaptacteuren: André Alerme, Pierre Mingand 
* 1945: *[[Seul dans la nuit]]* - Regie: Christian Stengel - Haaptacteuren: Bernard Blier, Sophie Desmarets - (als Liliane Roy)
* 1945: *[[Fils de France (Film 1946)|Fils de France]]* - Regie: Pierre Blondy - Haaptacteuren: Jimmy Gaillard, Jean Mercanton - (als Gretel)
* 1945: *[[On demande un ménage]]* - Regie: Maurice Cam - Haaptacteuren: Gilbert Gil, Robert Dhéry - (als Adrienne)
* 1946: *[[Le beau voyage (Film)|Le beau voyage]]* - Regie: Louis Cuny - Haaptacteuren: Pierre Richard-Willm, Renée Saint-Cyr 
* 1948: *Une femme par jour* - Regie: Jean Boyer - Haaptacteuren: Jacques Pills, Danielle Godet - (als Conchita) 
* 1949: *[[La voyageuse inattendue]]* - Regie: Jean Stelli - Haaptacteuren: Georges Marchal, Dany Robin - (als Pamela)
* 1949: *Lady Paname* - Regie: Henri Jeanson - Haaptacteuren: Suzy Delair, Louis Jouvet 
* 1950 *Uniformes et grandes manœuvres* - Regie: René Le Hénaff - Haaptacteuren: Fernandel, Andrex - (als Yvonne)
* 1951: *Le plus joli péché du monde* - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: Georges Marchal, Dany Robin - (als Christine de Villard-Beauperthuis)
* 1951: *[[Les amants maudits (Film)|Les amants maudits]]* - Regie: Willy Rozier - Haaptacteuren: Danièle Roy, Robert Berri - (als Tamara)
* 1951: *Sergil chez les filles* - Regie: Jacques Daroy - Haaptacteuren: Paul Meurisse, Claudine Dupuis 
* 1956: *Baratin* - Regie: Jean Stelli - Haaptacteuren: Roger Nicolas, Max Elloy 
* 1957: *[[C'est arrivé à 36 chandelles]]* - Regie: Henri Diamant-Berger - Haaptacteuren: Guy Bertil, Jane Sourza 

## Um Spaweck
Jim Lovell

Den **James Arthur** "**Jim**" **Lovell, Jr.**, gebuer de 25. Mäerz 1928 zu Cleveland, am Ohio, a gestuerwen de 7. August 2025 zu Lake Forest, am Illinois, war en US-amerikaneschen NASA-Astronaut. Hie war Member vun der Besatzung vun der Apollo 8, dem éischte bemannte Raumfluch an Direktioun Mound, a war Kommandant vum Fluch vun der Apollo 13, déi wéinst enger Explosioun ënnerwee bei de Mound huet missen ofgebrach ginn.

Virdru war hie scho bei zwou Gemini-Missiounen agesat ginn: Am Dezember 1965 war hien zesumme mam Frank Borman mat Gemini 7 14 Deeg laang am All, an am November 1966, zesumme mam Buzz Aldrin um Gemini 12-Fluch.

## Um Spaweck
Bindegeweebe

D**'Bindegeweebe** oder **Bindegewebe** (op Franséisch: *tissu conjonctif*) ass eng Zort biologeschen Tissu am Kierper vum Mënsch an den Déieren.

Et besteet haaptsächlech aus Zellen an der sougenannter Grondsubstanz. Et kënnt an alle Beräicher vum Kierper vir an erfëllt do villfälteg Aufgaben: et erhält Organformen oprecht a schützt viru Beschiedegungen, déngt als Späicher fir ënnerschiddlech Substanzen a spillt als Plaz, wou sech d'Ofwierreaktioune géint Krankheetserreeger ofspillen, eng zentral Roll.

D'Bindegweebe zielt zu engem vun de véier traditionellen Zorten Tissu, nieft dem Epitheltissu, dem Muskeltissu an dem Nerventissu.

Zum Bindegeweebe zielt ënner anerem d'labert Bindegeweebe, d'strafft Bindegeweebe, d'Fettgeweebe, de Knorpel an de Schankentissu.

## Um Spaweck
Bluttkierperchen

E **Bluttkierperchen** ass eng Zell oder en anert Organell am Blutt. Dowéinst gëtt en och als **Bluttzell**, oder, an der Fachsprooch, als *Hematozyt*/*Hématocyte* bezeechent.

Bei de Mamendéiere loossen d'Bluttkierpercher sech jee no Funktioun a bestëmmen histologesche Charakteristiken an dräi Kategorien ënnerdeelen:
* Wäiss Bluttkierpercher oder Leukozyten/Leucocyten, déi als Immunzellen agéieren an Infektioune bekämpfen. 
* Rout Bluttkierpercher oder Erythrozyten/Erythrocyten, deenen hir Haaptaufgab am Sauerstofftransport läit. 
* Bluttplacketten (Thrombozyten/Thrombocyten, déi eng wichteg Roll beim Liwwere vum Blutt spillen.

## Um Spaweck
L'illusion de Yakushima

***L'Illusion de Yakushima***, op Englesch ***Yakushima's Illusion*** ass e franséisch-japanesch-belsch-lëtzebuergesche Film vun der japanescher Regisseurin Naomi Kawase. En hat seng Première de 15. August 2025 um 78. Locarno Film Festival, wou en an der Haaptkompetitioun gelaf ass. E kënnt Enn Februar 2026 am Kino eraus.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Corry (Vicky Krieps), eng franséisch Coordinatrice vun Häerztransplantatioune bei Kanner, gëtt a Japan geschéckt, wou Organtransplantatiounen nach ëmmer tabu sinn. Si kämpft dofir, engem 12-järege Kand esou eng Interventioun z'erméiglechen. Gläichzäiteg sicht si no hirem Partner, deen, ouni eng Spur ze hannerloossen, 'verschwonnen' ass ...

## Produktioun
De Film gouf op der Insel Yakushima, a Japan, gedréint.

## Um Spaweck
* Nora Schloesser: "Vicky Krieps konkurriert mit Film im Hauptwettbewerb in Locarno." wort.lu, 29.07.2025.
Band (Anatomie)

An der Anatomie ass e **Band** (Méizuel: Bänner) oder **Ligament** (vum lat.: *Ligamentum*, oder *Ligamenta* an der Méizuel) eng Struktur, déi Schanke mat anere Schanken oder mat Knorpel verbënnt. Si ass méi oder manner Flaach a besteet aus Kollageen-Faseren (Bindegeweebe), déi an eng bestëmmt Richtung verlafen. 

Bänner leien ëm d'Schankesegmenter vun de Gelenker. Jee no Beweegungsmuster vum jeeweilege Gelenk kënne si an d'Gelenkkapsel agebett sinn oder dobausse leien. D'Funktioun vun de Bänner besteet an éischter Linn doran, d'Gelenkbeweegungen ze féieren an ze stabiliséieren. Ligamenter kënne Beweegungen awer och aschränken, besonnesch wann d'Muskulatur ronderëm schwaach ass oder net richteg funktionéiert.

Wann e Schankesegment mat iwwerméisseger Kraaft oder an déi falsch Richtung beweegt gëtt, kann e Band beschiedegt ginn. Dat geschitt beispillsweis bei enger Verstauchung. Wann e Band iwwerdeent, kann et räissen. Rëss kënnen entweeder an der Mëtt vum Band oder op där Plaz optriede, op där et un der Schank usetzt. An de meeschte Fäll räisst e Band net vollstänneg, mee nëmmen deelweis. Well Bänner schlecht duerchblutt sinn, heelt e vollstänneg gerassent Band an der Reegel net vu sech selwer an erfuerdert méiglecherweis eng medezinesch Behandlung.

Verschidde Bänner, wéi beispillsweis déi an der Wierbelsail, besonnesch déi vun den Halswirbelen, sinn elastesch an erméiglechen esou eng méi grouss Beweegungsfräiheet.

## Kuckt och
* Seen

## Um Spaweck
Akkordeon

En **Akkordeon** oder eng **Ziharmonika** ass e Museksinstrument mat Tasten oder Knäpp, dat kleng genuch ass, fir vun enger Persoun gehalen ze ginn. Et gëtt mat béiden Hänn gehalen an zesummegedréckt an erëm auserneegezunn. Dobäi entsteet Loft, déi duerch kleng Metallstécker gedréckt gëtt, an esou entstinn Téin – also Musek.

D'Instrument gouf fir d'éischt Kéier 1829 an Éisträich vum Cyrill Demain patentéiert.

Den **Akkordeonist** ass d'Persoun, déi d'Instrument spillt.

## Kuckt och
* Mondharmonika

## Um Spaweck