open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Michel Sardou

De **Michel Charles Sardou**, gebuer de 26. Januar 1947 zu Paräis, ass e franséische Sänger, Komponist a Schauspiller.

De Michel Sardou trëtt zanter 1967 als Sänger op. Bekannt Lidder vun him sinn: *La maladie d'amour*, *En chantant* a *Les lacs du Connemara*.

De Michel Sardou ass de Jong vum Schauspiller Fernand Sardou (1892-1969) an der Schauspillerin Jackie Sardou (1921-2000).

## Bekannt Lidder
* Les Ricains (1967)
* J'habite en France (1970)
* Mourir de plaisir (1970)
* La corrida n'aura pas lieu (1971)
* La maladie d'amour (1973)
* Le curé (1973)
* Les vieux mariés (1973)
* La vieille (1976)
* Le temps des colonies (1976)
* La java de Broadway (1977)
* En chantant (1978)
* Je vole (1978)
* Les lacs du Connemara (1981)
* Musica (1981)
* Afrique adieu (1982)
* Vladimir Ilitch (1983)
* Les deux écoles (1984)
* Allons danser (2006)
* Être une femme 2010 (2010)

## Filmographie
* 1957: *[[Le chômeur de Clochemerle]]* - Regie: Jean Boyer - Haaptacteuren: Fernandel, Jackie Sardou
* 1957: *[[Le lit à deux places]]* - Regie: Jean Delannoy, François Dupont-Midi, Gianni Puccini, Al Wood
* 1966: *[[Paris brûle-t-il?]]* - Regie: René Clément - Haaptacteuren: Jean-Paul Belmondo, Kirk Douglas
* 1983: *[[L'été de nos quinze ans]]* - Regie: Marcel Jullian: - Haaptacteuren: Cyrielle Clair
* 1987: *[[Cross (Film 1987)|Cross]]* - Regie: Philippe Setbon - Haaptacteuren: Roland Giraud, Patrick Bauchau
* 1990: *[[Promotion canapé]]* - Regie: Didier Kaminka - Haaptacteuren: Grace De Capitani, Thierry Lhermitte

## Gielercher
*
*
*
*
## Um Spaweck
Benguelabunn

D**'Benguelabunn** (op Portugisesch: *Caminho de Ferro de Benguela* oder **CFB**) ass eng Eisebunnsstreck an Angola. Si geet vu Westen no Osten a verbënnt den Atlantikhafe vu Lobito (Provënz Benguela) mat Luau (Provënz Moxico) op der Grenz mat der Demokratescher Republik Kongo.

De Bau vun der Benguelabunn ass 1899 vun der portugisescher Kolonialmuecht lancéiert gi fir e besseren Zougank zum Hannerland an op d'Ressourcen am deemolege Belsche Kongo (der haiteger Demokratescher Republik Kongo) ze hunn. Wärend dem angolanesche Biergerkrich (1975-2002) ass d'CFB schwéier beschiedegt ginn. Vun 2006 bis 2014 ass si vun der staatlecher chineesescher *China Railway Construction Corporation* nei opgebaut ginn.

## Um Spaweck
Alesch

**Alesch** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* François Alesch (* 1952), e lëtzebuergeschen Dokter a Medezinprofesser.
* Robert Alesch (1906–1949), e franséisch-lëtzebuergesche kathoulesche Paschtouer, deen als Nazi-Spioun bekannt war.
* Tom Alesch (* 1973), e lëtzebuergesche Filmregisseur.

## Kuckt och
* Aleš (Familljennumm):
** Mikoláš Aleš, och ënner dem Familljennumm Alesch geschafft, (1852–1913), en tschechesche Moler.
Worré

**Worré** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Félix Worré (1908–1983), e lëtzebuergeschen Dokter a Member vum Staatsrot.
* Jean Worré (1816–1901), e lëtzebuergeschen Ingenieur.

## Kuckt och
* Worre (Familljennumm):
** Jesper Worre (* 1959), en dänesche Vëlossportler.
Eringer

**Eringer** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Placidus (Karl Franz) Eringer (1664–1733), e lëtzebuergesche Benediktinerpater, Dokter an Apdikter.
* Robert Eringer (* 1954), en US-amerikaneschen Enquêtëjournalist.

## Kuckt och
* Ehringer (Homonymie).
Mausen

**Mausen** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Henri Mausen, e lëtzebuergeschen Dokter a Politiker (CSV).
* Yves Mausen, e franséischen Auteur a Rechtshistoriker.
* Zuzana Mausen-Ferjenčíková (* 1978), eng slowakesch Organistin.
Hellinckx

**Hellinckx** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Camille Hellinckx (1925–1997), e lëtzebuergeschen Nottär a Politiker (DP).
* Pierre Hellinckx (1865–1919), e belsche Politiker.
Lamparski

**Lamparski** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Frank Lamparski (* 1965), e lëtzebuergeschen Ingenieur a Manager.
* Józef Lamparski, e polneschen Zaldot, deen als Participant am Kościuszko-Opstand bekannt war.
* Karl Lamparski (1878–1949), e polnesch-éisträichescher Moler a Grafiker.
* Leszek Lamparski (* 1936), e polnesche Police-Offizéier.
* Piotr Lamparski (* 1962), e polnesche Geolog.
* Richard Lamparski, en US-amerikanesche Schrëftsteller.

D'weiblech Form vun dësem Familljennumm ass **Lamparska**. Et ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgender Persoun:
* Magdalena Lamparska (* 1988), eng polnesch Schauspillerin.
Wennmacher

**Wennmacher** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Nico Wennmacher (* 1947), e lëtzebuergesche Politiker (LSAP) a Gewerkschaftler.
* Rita Wennmacher (* 1939), eng däitsch Schrëftstellerin a Journalistin.

## Kuckt och
* Wennmachers (Familljennumm):
** Margit Wennmachers, eng US-amerikanesch-däitsch Managerin a Geschäftsfra.
Kollwelter

**Kollwelter** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Nicolas Kollwelter (1918–1992), e lëtzebuergesche Politiker (CSV).
* René Kollwelter (* 1949), e lëtzebuergesche Politiker (LSAP), Auteur a fréiere Foussballspiller.
* Serge Kollwelter (* 1946), e lëtzebuergesche Schoulmeeschter.
Provënze vum Angola

D**'Provënzen ** am Angola sinn administrativ Opdeelunge vum Staatsgebitt vum afrikanesche Land **[[Angola]]**.

Am Ganze gëtt et 18 Provënzen (pt: *províncias*):

## Um Spaweck
Provënz Bengo

**Bengo** ass eng vun den 18 angolanesche Provënzen. Si läit am Nordweste vum Land.

Der Vollekszielung vun 2014 no hat si 351.579 Awunner, wat 1,4% vun der Gesamtbevëlkerung vun Angola waren.

D'Awunner vu Bengo sinn traditionell Ambundu, obwuel sech wärend dem angolanesche Biergerkrich och Bakongo an Ovimbundu-Communautéiten do néiergelooss hunn.

D'Haaptstad vun der Provënz ass Caxito am Landkrees Dande.
Provënz Benguela

**Benguela** ass eng vun den 18 angolanesche Provënzen. Si läit am Weste vum Land um Atlanteschen Ozean. D'Haaptstad vun der Provënz Benguela ass d'Stad mam selwechten Numm.

D'Vollekszielung vun 2014 ass op eng Awunnerzuel vun 2.036.662 Persoune komm, wat 8,4% vun der Gesamtbevëlkerung vun Angola entsprécht.

D'Majoritéit vun den Awunner sinn Ovimbundu. Aner Ethnien sinn am Laf vun der Zäit, besonnesch am 19. Joerhonnert, méi oder manner assimiléiert ginn. Als Konsequenz vum angolanesche Biergerkrich an der Landflucht, déi e provozéiert huet, si vill Ovimbundu aus anere Regiounen (wéi der Provënz Huambo) an d'Stied Benguela a Lobito migréiert.

## Biller

Fichier:Barragem do Biópio.jpg|D'Staumauer zu Biópio
Fichier:Sombrero Peak Caota Benguela.jpg|De *Sombrero*
Fichier:Fisher boats Restinga peninsula, Angola.jpg|Fëscherbooter bei Lobito
Fichier:Locomotiva do CFB em 1973.jpg|Eng Lokomotiv vun der Benguelabunn
Fichier:Aeroporto Internacional da Catumbela.jpg|Den internationale Fluchhafe vu Catumbela
Benguela

Den Numm **Benguela** steet fir:
* Benguela (Stad), eng Stad an Angola
* Benguela (Provënz), eng Provënz an Angola

## Kuckt och
* Benguelabunn, eng Eisebunnsstreck an Angola
Provënz Bié

D**'Provënz Bié** ass eng vun den 18 angolanesche Provënzen. Si läit am Zentrum vum Land. 

Der Vollekszielung vun 2014 no hat si 1.338.923 Awunner, wat 5,5% vun der Gesamtbevëlkerung vun Angola waren.

D'Awunner vun der Provënz gehéieren zu verschiddene Volleksgruppen; déi gréisst sinn d'Bieno, eng Ënnergrupp vun den Ovimbundu. De fréieren UNITA-Leader Jonas Savimbi staamt aus der Provënz, wat och déi méi staark Verankerung vun där Organisatioun zu Bié erkläert.

D'Haaptstad vun der Provënz ass Kuito.
Provënz Cuando Cubango

D**'Provënz Cuando Cubango** ass eng vun den 18 angolanesche Provënzen. Si läit am Südweste vum Land a grenzt am Westen u Sambia an am Süden un Namibien. Nërdlech leien d'angolanesch Provënze Bié a Moxico an ëstlech d'Provënze Cunene an Huíla.

Der Vollekszielung vun 2014 no hat si 510.369 Awunner, wat 2,1% vun der Gesamtbevëlkerung vun Angola waren.

D'Haaptstad vun der Provënz ass Kuito.

D'Provënz ass no de Flëss Cuando a Cubango benannt.
Josef Kadraba

De **Josef Kadraba**, gebuer den 29. September 1933 zu Řevničov an der haiteger Tschechescher Republik, a gestuerwen de 5. August 2019 war en tschechoslowakesch-éisträichesche Foussballspiller op der Stiermer-Positioun.

Hien huet a senger Karriär fir verschidden tschechoslowakesch an éisträichesch Clibb gespillt. Vun 1958 bis 1963 huet de Kadraba och 17-mol fir déi tschechoslowakesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 9 Goler geschoss. Bis am Alter vu 46 Joer war de Kadraba Profi-Foussballspiller.

Zanter 1967 huet hien zu Wien gewunnt.

## Um Spaweck
(1772) Gagarin

Den **(1772) Gagarin** ass en Asteroid vun der Haaptceinture.

Hie gouf de 6. Februar 1968 vun der russescher Astronomin Ljudmila Iwanowna Tschernych um Krim-Observatoire zu Nautschnyj entdeckt.

Den Asteroid gouf nom Juri Gagarin, dem éischte Mënsch am Weltraum, genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture

## Um Spaweck
* JPL Asteroiden-Datebank: (1772) Gagarin
* AstDyS -Astronomesch Date vum (1772) Gagarin
Provënz Cuanza Sul

D**'Provënz Cuanza Sul**, och nach **Kwanza Sul** geschriwwen, ass eng vun den 18 angolanesche Provënzen. Si läit am Weste vum Land nieft dem Atlanteschen Ozean an huet eng Fläch vu 55.660&nbsp;km².

Der Vollekszielung 2014 no hat si 1.793.787 Awunner, wat 7,4% vun der Gesamtbevëlkerung vun Angola waren.

D'Haaptstad vun der Provënz ass Sumbe.
Provënz Moxico

D**'Provënz Moxico** ass eng vun den 18 Provënze vum Angola. Si läit am Oste vum Land a grenzt u Sambia (am Osten) an d'Demokratesch Republik Kongo (am Nordosten). Am Nordweste läit d'angolanesch Provënz Luanda Sul, am Westen d'Provënz Bié an am Süden d'Provënz Cuando Cubango. Mat 223.023&nbsp;km² (16,03% vum nationalen Territoire) ass si flächeméisseg déi gréisst Provënz.

Der Vollekszielung vun 2014 no hat si 727.594 Awunner, wat 3% vun der Gesamtbevëlkerung vun Angola waren. Déi gréisst Bevëlkerungsgruppe sinn d'Chokwe, d'Luvale an d'Ovimbundu.

De Klima an der Provënz Moxico ass tropesch an d'Duerchschnëttstemperatur läit bei 22 Grad Celsius.

Haaptstad vun der Provënz ass Luena.

Den Numm vun der Provënz kënnt vun engem wichtege *Soba* (engem angolaneschen Dignitaire) aus der Regioun, dee sech ëm juristesch Affairë wéi Kloen, Streidereien an Ongerechtegkeete gekëmmert huet. Deem säin Numm ass vun engem Kuerf ofgeleet, deen als Transportmëttel fir Fësch an aner Gidder benotzt ginn ass. Wärend dem Onofhängegkeetskrich géint d'Portugise sinn domat Liewensmëttel a Waffen transportéiert ginn.
N'dalatando

**N'dalatando**, heiansdo och **Ndalatando** geschriwwen, ass d'Haaptstad vun der angolanescher Provënz Cuanza Norte. Si ass och de Sëtz vun der Gemeng *Cazengo*.

D'Uertschaft gëtt et zënter den 1840er Joren. 1936 krut si den Numm *Vila Salazar*, zu Éiere vum portugiseschen Diktator António de Oliveira Salazar. D'Uertschaft ("vila") krut den 28. Mee 1956 de Statut vun enger Stad ("cidade"). Den 11. November 1975 ass Angola onofhängeg vu Portugal ginn an d'Stad ass den 18. Juli 1976 nees an N'dalatando ëmbenannt ginn. Den Numm N'dalatando ass d'Agglutinatioun vun zwéin Nimm: "Ndala", e Soba (en angolaneschen Notabelen) an deem säi Jong "Tando".

D'Stad läit ronn 250&nbsp;km ëstlech vun der Haaptstad Luanda. Am Norde läit de Floss Luinha an am Westen, am Süden an am Osten de Floss Lucala. Den héchste Punkt ass de Morro de Santa Isabel mat enger Héicht vun 1.014,5 Meter. D'Duerchschnëttstemperatur läit bei 20 Grad Celsius an den Nidderschlag bei 800&nbsp;mm am Joer.

Landwirtschaftlech Produkter, déi ronderëm N'dalatando ugebaut ginn, sinn ënner anerem Kotteng, Kaffi, Banannen, Palmenueleg, Zockerrouer, Kakao, Maniok, Sisal, Sonneblummen, Mais an Uebst a Geméis.

## Biller

Fichier:Casa da Juventude na província do Kwanza Norte.jpg|D'Jugendhaus (*Casa da Juventude*)
Fichier:Complexo escolar Samora Moisés Machel.jpg|D'Schoul
Fichier:Antigo banco da província do Kwanza Norte.jpg|Gebai aus der Kolonialzäit
Fichier:Igreja católica São José Baptista.jpg|D'kathoulesch Kierch São João Baptista
Fichier:Estátua da Rainha Nzinga Mbandi.jpg|D'Statu vun der Kinnigin Nzinga Mbandi (Ndongo-Kinnekräich)


## Um Spaweck
*
Sumbe

**Sumbe** ass eng angolanesch Stad um Atlantik an d'Haaptstad vun der Provënz Cuanza Sul. Si huet bis 1975 *Novo Redondo* geheescht.

1768 sinn op Uerder vum deemolege Gouverneur Inocêncio de Sousa Coutinho eng Schoul an e Prisong do gebaut ginn. 1785 ass déi éischt Festung aus Steen gebaut ginn an 1811 déi éischt Kierch. Déi éischt Gesondheetszerwisser sinn 1872 ugebuede ginn. Am Juni 1954 war de portugisesche President Francisco Craveiro Lopes op Besuch komm an den 20. Juni 1955 ass Novo Redondo Distriktshaaptstad ginn.

1966 ass do eng modern kathoulesch Kierch gebaut ginn, d*'Igreja da Nossa Senhora da Conceição*, déi vum Architekt Francisco Castro Rodrigues entworf gouf.

No der angolanescher Onofhängegkeet (1975) krut d'Stad hiren aktuellen Numm.

D'Haaptethnien an der Stad mat ronn 35.000 Awunner sinn d'Mupinda, d'Musseles, d'Bailundos, d'Lumbos an d'Amboins.

## Biller

Fichier:Igreja N. Sra. da Conceição, Novo Redondo (Sumbe), Angola. ca.1970. - panoramio.jpg|D'Kierch ëm 1970
Fichier:Igreja do Sumbe - panoramio.jpg|D'Kierch haut
Fichier:Marginal do Sumbe - panoramio.jpg|Gebaier
Fichier:Rural village near Sumbe, Angola.jpg|Duerf bei Sumbe

## Um Spaweck
*
Luena (Moxico)

**Luena** ass eng Stad am Oste vun Angola an d'Haaptstad vun der Provënz Moxico. Wärend der portugisescher Kolonialzäit huet se *Luso*, respektiv *Vila Luso* geheescht.

Luso ass 1895 vum Lieutenant-Colonel Trigo Teixeira gegrënnt ginn a krut den 18. Mee 1956 Stad-Statut. 1975, wéi Angola onofhängeg ginn ass, krut se den neien Numm *Luena*, benannt no engem Waasserlaf südlech vun der Stad.

Mat enger duerchschnëttlecher Altitude vun 1.350 Meter falen zu Luena ronn 1.200&nbsp;mm Reen d'Joer. Am Schnëtt läit d'Temperatur bei 21 Grad Celsius.

2017 hunn zu Luena Schätzungen no 390.707 Awunner gewunnt, dovun 183.845 Fraen. D'Stad setzt sech aus ënnerschiddlechen ethnesch-linguistesche Gruppen zesummen, dorënner Côkwe (déi gréisst Grupp), Luvale, Ovimbundu, Bundas, Luchazes a Lunda Dembo.

Luena läit un der Benguelabunn tëscht Huambo am Zentrum vum Land a Luau bei der Grenz mam Kongo. De Fluchhafen vu Luena huet den IATA-Code *LUO*.

De laangjäregen UNITA-Leader Jonas Savimbi läit zu Luena begruewen.

## Biller

Fichier:Igreja Sacalumbo Nossa Senhora das Vitórias do Luena Frontal 09-Novembro-2011 1600x1200 05-27pm 374KB.jpg|D'Kierch *Igreja do Sacalumbo Nossa Senhora das Vitórias*
Fichier:Instituto Médio de Administração e Gestão.jpeg|Den *Instituto Médio de Administração e Gestão*
Fichier:Jardim do Palacio do Governador Luena Moxico.jpg|De Gaart vum Gouverneurspalast
Fichier:Luso Airport Angola Dec 1975.jpg|De Fluchhafe vu Luso, dem haitege Luena, 1975
Fichier:


*
Seeta Aur Geeta

***Seeta Aur Geeta*** (सीता और गीता, D'Seeta an d'Geeta) ass en indeschen hindi-sproochege Spillfilm vum Regisseur Ramesh Sippy. De Genre ass Kaméidisfilm a Melodramfilm. En hat den 1. Januar 1972 seng Première an Indien.

Et war dee Film vum Joer 1972 an Indien deen am meeschten an d'Keess bruecht hat. *Seeta Aur Geeta* war och ganz beléift an der UdSSR, an zirka 55,2 Millioune sowjetesch Leit waren de Film a Kinoe kucken.

1973 krut de Film de Filmfare Award fir d'Haaptrolle vun der Hema Malini (Nominatioun: "Best Actress").

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
* Fiche ''Seeta Aur Geeta'' op IMDb
Arrondissementer am Departement Val-de-Marne

D'Departement Val-de-Marne huet dräi Arrondissementer mat follgende Prefekturen an Ënnerprefekturen: **[[Créteil]]**, L'Haÿ-les-Roses an Nogent-sur-Marne.

Déi dräi Arrondissementer sinn:
* Arrondissement Créteil
* Arrondissement L'Haÿ-les-Roses
* Arrondissement Nogent-sur-Marne

## Geschicht
* 1968: D'Departement Val-de-Marne gëtt gegrënnt. Et setzt sech zesummen aus 18 Gemengen aus der Seine-et-Oise an aus 29 Gemengen aus der Seine, déi op 2 Arrondissementer (Créteil an Nogent-sur-Marne) opgedeelt goufen.
* 1972: D'Arrondissement L'Haÿ-les-Roses gëtt gegrënnt.
Arrondissementer am Departement Var

D'Departement Var huet dräi Arrondissementer mat follgende Prefekturen an Ënnerprefekturen: **[[Toulon]]**, Brignoles an Draguignan

Déi dräi Arrondissementer sinn:
* Arrondissement Brignoles
* Arrondissement Draguignan
* Arrondissement Toulon

## Geschicht
* 1790: D'Departement Var gëtt mat néng Distrikter gegrënnt an zwar: Barjols, Brignoles, Draguignan, Fréjus, Grasse, Hyères, Saint-Maximin, Saint-Paul, Toulon
* 1793: Den Haaptuert vum Departement gëtt vun Toulon op Grasse transferéiert
* 1795: Den Haaptuert wiesselt vu Grasse op Brignoles
* 1797: Den Haaptuert wiesselt vu Brignoles op Draguignan
* 1800: Grënnung vun den Arrondissementer Brignoles, Grasse, Draguignan an Toulon
* 1860: D'Arrondissement Grasse gëtt bei Alpes-Maritimes geprafft
* 1926: D'Arrondissement Brignoles gëtt suppriméiert
* 1974: Den Haaptuert vum Departement kënnt nees zeréck op Toulon
* 1974: Restauratioun vum Arondissement Brignoles
Lëscht vun de Gemengen am Departement Pyrénées-Orientales

## Liste des communes

## Um Spaweck
* Site de Jean Tosti sur toutes les communes des Pyrénées-Orientales
Zaire

**Zaire** (fr.: *Zaïre*) bezeechent:
* d'Republik Zaire, tëscht 1971 an 1997 den offiziellen Numm vun der Demokratescher Republik Kongo;
* Zaïre (Wärung), d'Wärung vun der Republik Zaire;
* den Numm vum Kongo-Floss an der Republik Zaire;
* Provënz Zaire, eng Provënz am Angola;
* Zaire-Déifland, eng Küsteregioun an Zentralafrika.
Cabinda (Stad)

**Cabinda** (op Kikongo: **Tchowa**, **Tchiowa** oder **Tsiowa**), ass d'Haaptstad vun der angolanescher Provënz mam selwechten Numm. Si läit um Atlantik.

## Um Spaweck

* ''Perfil do Município de Cabinda'': Presentatioun vun der Gemeng (*Município*) Cabinda vum Ministère fir territorial Verwaltung (2007)
Kasumba

**Kasumba** ass:
* e klengen Hiwwel am Malawi,
* den Numm vun zwee klenge Flëss am Sambia,
* den Numm vun dräi klenge Flëss an der DR Kongo,
* de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
** Florence Kasumba (* 1976), eng däitsch-ugandesch Schauspillerin.
** Leslie "Lee" Kasumba (* 1980), eng ugandesch DJin, Sängerin a Moderatorin.

... an och :
* Pulau Kasumba, eng kleng Insel vun Indonesia.
Konrad Lorenz

De **Konrad Zacharias Lorenz**, gebuer de 7. November 1903 zu Wien, an och do de 27. Februar 1989 gestuerwen, war en éisträicheschen Zoolog, Medezin-Nobelpräisdréier an ee vun den Haaptvertrieder vun der klassescher komparativer Ethologie (Erfuerschung vum Behuelen). Hie selwer huet déi Fuerschung bis 1949 Déierepsychologie genannt.

1973 krut hien den Nobelpräis zesumme mam Karl von Frisch a mam Nikolaas Tinbergen "fir hir Entdeckungen iwwer d'Organisatioun an d'Ausléisung vun individuellen a soziale Mustere vum Behuelen".

## Bicher
* 1949: Er redete mit dem Vieh, den Vögeln und den Fischen (Neuausgabe von 1998 bei dtv, Bd. 20225, ISBN 3-423-20225-4)
* 1950a: So kam der Mensch auf den Hund. dtv-Band 329
* 1955: Über das Töten von Artgenossen. Jahrbuch der Max-Planck-Gesellschaft. Westdeutscher Verlag Dortmund, 31 Seiten
* 1957: Methoden der Verhaltensforschung. In: Kükenthals Handbuch der Zoologie, 8, 10, 1957, Lieferung 1, 1–22, 282–296.
* 1963: Das sogenannte Bös]. Zur Naturgeschichte der Aggression. (Neuausgabe von 1998 bei dtv: ISBN 3-423-33017-1)
* 1954: Das Gänsekind Martina, Selbstverlag des Verfassers
* 1965: Über tierisches und menschliches Verhalten. Aus dem Werdegang der Verhaltenslehre. Gesammelte Abhandlungen aus den Jahren 1931–1963. Band&nbsp;I und II: München, Zürich: Piper
* 1965: Evolution and Modification of Behavior. Chicago
* 1965: Der Vogelflug. Neske Verlag, Pfullingen
* 1968: Vom Weltbild des Verhaltensforschers. Drei Abhandlungen. Deutscher Taschenbuch-Verlag, 154 Seiten
* 1973: Die acht Todsünden der zivilisierten Menschheit. (Neuausgabe als: Serie Piper, Bd.50. ISBN 3-492-20050-8)
* 1973: Die Rückseite des Spiegels. Versuch einer Naturgeschichte des menschlichen Erkennens. München, Zürich: Piper
* 1978a: Vergleichende Verhaltensforschung oder Grundlagen der Ethologie. Wien, New York: Springer.
* 1978b: Das Jahr der Graugans. dtv München (6. Auflage 1990, Neuausgabe 2003)
* 1983: Der Abbau des Menschlichen. München (Piper), ISBN 3-492-02833-0
* 1983: Herausgegeben von Konrad Lorenz und Franz Wuketits: Die Evolution des Denkens. Zwölf Beiträge. München: Piper, ISBN 978-3492027939
* 1987: Konrad Lorenz, Kurt L. Mündl: Noah würde Segel setzen. Vor uns die Sintflut. dtv München, ISBN 978-3512006821
* 1988: Hier bin ich – wo bist du? Ethologie der Graugans. München, Zürich: Piper, ISBN 978-3492113588.
* 1992: Die Naturwissenschaft vom Menschen. Eine Einführung in die vergleichende Verhaltensforschung. Das russische Manuskript 1944–1948. (Aus dem Nachlass herausgegeben von Agnes von Cranach. München 1992)

Säin Haaptwierk *Die Rückseite des Spiegels* (1973) behandelt ë.&nbsp;a. d'Zesummespill vu geneeteschen an zivilisatoreschen Aflëss op d'Perceptioun vun der Erkenntnes vum Mënsch, deemno tëscht dem Verhalen, dat op geneetesch bedéngt Instinkter zeréckgeet, an op dat wat geléiert, deemno kulturell ass.

## Um Spaweck
Rewenig

**Rewenig** ass e Familljennumm, dee vun der Uertschaft Rivenich an der Äifel ofgeleet ass.

Et ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Guy Rewenig (* 1947), e lëtzebuergesche Schrëftsteller an Enseignant.
* Marcel Rewenig (1921–2004), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
Provënz Zaire

**Zaire** ass eng vun den 18 angolanesche Provënzen. Si läit am Nordweste vum Land um Atlanteschen Ozean an ass déi noost Provënz bei der angolanescher Exklav Cabinda. Tëscht de Provënze Cabinda a Zaire läit e Landstreech, deen zur Demokratescher Republik Kongo gehéiert.

D'Provënz huet eng Fläch vu 40.130&nbsp;km². D'Haaptstad a gréisst Stad ass M'banza Kongo, d'Haaptstad vum fréiere Kongoräich.

D'Vollekszielung vun 2014 ass op eng Awunnerzuel vu 567.225 Persoune komm, wat 2,1% vun der Gesamtbevëlkerung vum Angola entsprécht. Déi bei wäitem gréisst Bevëlkerungsgrupp sinn d'Bakongo, déi och am Nopeschland Kongo liewen. Nom angolanesche Biergerkrich ass d'Bevëlkerung staark an d'Luucht gaangen, well vill angolanesch Flüchtlingen am Kongo nees Heem gaange sinn. Wärend dem Krich war d'Provënz eng Bastioun vun der FNLA, an där d'Bakongo dominéiert hunn.

D'Klima ass gréisstendeels tropesch mat Duerchschnëttstemperaturen tëscht 24 a 26 Grad Celsius. Tëscht der kongoleesescher Grenzstad Matadi an dem Atlantik markéiert de Kongofloss eng natierlech Grenz tëscht béide Staaten.
Karol Dobiaš

De **Karol "Patino" Dobiaš**, gebuer den 18. Dezember 1947 zu Handlová an der haiteger Slowakei, ass e fréieren tschechoslowakesche Foussballspiller op de Verdeedeger- a Mëttelfeld-Positiounen a Foussballtrainer.

Hien huet a senger Profiscarrière ënner anerem fir Clibb FC Spartak Trnava, Bohemians Prag 1905 a K.S.C. Lokeren (BE) gespillt. Den Dobiaš war bekannt als Spiller vum Trnavaer Spartak an als senge "Star".

Vun 1967 bis 1979 huet den Dobiaš och 70-mol fir déi tschechoslowakesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 5 Goler geschoss.

No der Retraite als Spiller huet de Karol Dobiaš als Trainer geschafft. Hien huet eng duebel Nationalitéit : vun Tchechien a vun der Slowakei.
Brimmeyr

**Brimmeyr** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Jean-Pierre Brimmeyr (1799–1876), e lëtzebuergeschen Apdikter, Politiker, Historiker an Naturwëssenschaftler.
* Rodolphe Brimmeyr (1834–1922), e lëtzebuergeschen Apdikter, Cheemiker, Politiker an Auteur.
Jugoslawesch Foussballnationalekipp

D**'Jugoslawesch Foussballnationalekipp** (sh: Fudbalska reprezentacija Jugoslavije / Фудбалска репрезентација Југославије, sl: Jugoslovanska nogometna reprezentanca, mk: Фудбалска репрезентација на Југославија) war vun 1920 bis 1992 eng Selektioun vun de beschte jugoslawesche Foussballspiller, déi vun der Foussballsunioun vu Jugoslawien (FSJ) erausgesicht gouf. Si huet Jugoslawien an all hir "Hypostasen" op internationalem Niveau, zum Beispill bei de Qualifikatioune fir d'Europameeschterschaft (UEFA) an d'Weltmeeschterschaft (FIFA), representéiert.

## Kuckt och

* Serbesch-montenegrinesch Foussballnationalekipp
* Serbesch Foussballnationalekipp
* Kroatesch Foussballnationalekipp
* Bosnesch Foussballnationalekipp
* Montenegrinesch Foussballnationalekipp
* Sloweenesch Foussballnationalekipp
* Nordmazedonesch Foussballnationalekipp
* FIFA
* UEFA

## Um Spaweck
Traité fir d'Grënnung vun der Europäescher Unioun

Den **Traité fir d'Grënnung vun der Europäescher Unioun** och *Traité vu Roum* genannt ass den Nofollger vum Traité fir d'Grënnung vun der Europäescher Wirtschaftsunioun, dee beim Traité vu Maastricht vum 7. Februar 1992 ofgeännert an ëmbenannt gouf.

De Vertrag gouf an der Zäit duerno zweemol geännert an zwar eng éischt Kéier mam Vertrag vun Amsterdam den 2. Oktober 1997 a fir d'zweet mam Vertrag vun Nice de 26. Februar 2001.

Mam Vertrag vu Lissabon deen den 13. Dezember 2007 ënnerschriwwe gouf, ware ganz vill Ännerunge gemaach ginn an e krut och säin haitegen Numm Vertrag iwwer d'Funktionéiere vun der Europäescher Unioun.
Abdur Rahman Biswas

Den **Abdur Rahman Biswas**, gebuer den 1. September 1926 zu Shaistabad, dunn a Brittesch-Indien, a gestuerwen den 3. November 2017 zu Dhaka, war e Politiker aus dem Bangladesch, Member vun der Bangladesh Nationalist Party. Vun 1991 bis 1996 war hie Staatspresident vum Bangladesch.

De Biswas huet op der University of Dhaka Geschicht an Droit studéiert. HIe gouf dono Direkter vun enger Genossenschaftsbank an huet verschiddene Schoulen an d'Weeër geleet.

Zanter 1962 war hie politsch aktiv, als Deputéierte fir d'éischt am ostpakistanesche Regionalparlament, méi spéit am nationale Parlament vu Bangladesch (Jatiyo Sangshad). HIe war och e puermol Minister a gouf Parlamentspresident. Den 8. Oktober 1991 huet hien d'Walen zum Staatspresident gewonnen.
Lenoël

**Lenoël** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Albert Lenoël (1774–1849), e lëtzebuergeschen Apdikter.
* Émile Lenoël (1827–1893), e franséische Politiker.
* Patrick Lenoël, e franséische Financier.
* Sabine Lenoël (* 1970), eng franséisch Schauspillerin.
Halsdorf (Homonymie)

**Halsdorf** ass:
* eng däitsch Gemeng am Bundesland Rheinland-Pfalz: Halsdorf,
* en Deel vun der däitscher Gemeng Wohratal am Bundesland Hessen: Halsdorf (Wohratal),
* e Familljennumm; kuckt dofir Halsdorf (Familljennumm).
Vladica Kovačević

De **Vladimir "Vladica" Kovačević** (cyrl: Владимир "Владица" Ковачевић), gebuer de 7. Januar 1940 zu Ivanjica, a gestuerwen den 28. Juli 2016 zu Belgrad, war e serbesche Foussballspiller op der Stiermer-Positioun.

Hien huet a senger Carrière fir FK Partizan Belgrad (1959–66), FC Nantes (1966–67) an SCO Angers (1970–72) gespillt. De Kovačević war bekannt als Spiller vum FK Partizan an als senge "Legend".

Vun 1960 bis 1965 huet de Spiller 13-mol fir déi jugoslawesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 2 Goler geschoss.

No der Retraite als Spiller huet de Vladica Kovačević vun 1981 bis 1983 als Trainer vum FC Olympique Lyon geschafft, a spéider bis 2008 war hien och e Manager fir FK Partizan.
Baschkiren

D**'Baschkire** sinn en tierkesproochegt Vollek vu ronn 1,6 Millioune Leit, dat haaptsächlech an der russescher Republik Baschkortostan lieft.

D'Baschkire schwätzen d'baschkiresch Sprooch, an och Russesch an Tataresch. Et ass traditionell e Sunni-mosleemescht Vollek.

## Um Spaweck
Luxembourg Little Big Band

D**'Luxembourg Little Big Band**, gekierzt **LLBB**, ass eng lëtzebuergesch Jazz-Bigband, déi uganks 2011 gegrënnt gouf.

D'LLBB spillt engersäits Jazz-Standarde vu renomméierte Komponiste wéi ë.&nbsp;a. Duke Ellington, John Coltrane, Sonny Rollins oder Freddie Hubbard, anerersäits Eegekompositiounen. D'Sängerin ass d'indoneesesch Jazz-Sängerin Grace Gnad-Augustin.

D'LLBB stellt hir Programmer dacks ënnert engem Theema zesummen, wéi z.&nbsp;B. "Birth of the cool", "The Genius of Ray Charles", "Mandalay ou les créations musicales de Gast Gnad", "Honnert Joer Jazz", "Impressions in blue", "Latin music and more".

D'LLBB gëtt heefeg vu Solisten oder aneren Ensembele begleet, wéi dem Ensembel fir Digitalpercussioun vum Stater Conservatoire (Dir.: Emmanuel Baudry) oder den Luxembourg Jazz Voices, engem vun INECC gegrënnte Jazz-Vokalensembel (Dir.: Edith van den Heuvel).

D'LLBB leeft am Benevolat an ënnerstëtzt humanitär Projete wéi Telethon, Cent-Buttek, Rout Kräiz, Elvire-Stëftung a weider sozial Veräiner zu Lëtzebuerg an an der Groussregioun.

## Membere vun der LLBB (Stand 2016)

*Grace Gnad-Augustin - Gesank
*Pierre Kremer - Trompett, Bügel
*Charles Sander - Trompett, Bügel
*Paul Klein - Sopran-Saxofon
*Claude Weber - Alt-Saxofon
*Paul Dahm - Tenor-Saxofon
*Eugène Bozetti - Baryton-Saxofon, Klarinett, Accordina
*Gast Gnad - Posaun
*Alain Felly - Posaun
*Vincent Felly - Piano
*Arthur Possing - Vibrafon, Piano
*Tom Reiff - Bass
*Gilles Grethen - Gittar
*Const Kiffer - Schlogezei
Park Klosegrënnchen

De **Parc Klosegrënnchen** ass en ëffentleche Park an der Gemeng Lëtzebuerg am Quartier Neiduerf/Weimeschhaff. 

Ëstlech vum Park läit de südlechen Deel vum Gréngewald an de Lieu-Dit Grohans, deen zum Neiduerf gehéiert.

E gouf 1997 vum Fonds Kirchberg ugeluecht a gëtt vun him ënnerhalen, Nieft dem Parc Central an dem Parc Réimerwee ass et en Deel vum Arboretum Kierchbierg.

En Deel vum Park besteet aus Dünen, déi mat Sand opgekéipt goufen, dee beim Bau vum ëstleche Contournement vun der Stad ugefall ass. An dësem sandege Biotop goufe Beem geplanzt, déi sou en Ënnergrond gär hunn, wéi Wakelter, Kiferen, Gënz, Wëll Rousen a Weiden. Op den Dréchewise wuessen ë.&nbsp;a. Planze wéi Klengt Klapperkraut (*[[Rhinanthus minor]]*), Wisesalbei (*[[Salvia pratensis]]*), Sand-Wéck (*[[Vicia lathyroides]]*), Däiwelsofbass (*[[Orobanche purpurea]]*) oder Pyramidenorchidee (*[[Anacamptis pyramidalis]]*) 

Am méi déif geleeënen Deel goufen Opfänkbasenge mat engem spiralfërmegen Alaf fir d'Reewaasser ugeluecht. Deen Deel ass deementspriechend méi fiicht an deelweis  suppeg.

## Biller

Luxembourg, Parc Klosegrëndchen (5).jpg|(am Nov. 2017)


## Um Spaweck
Jurion

**Jurion** ass:
* e klenge Séi a Kanada,
* de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
** Armand "Jef" Jurion (* 1937), e belsche Foussballspiller.
** Floribert Jurion (1904–1977), e belschen Agronom.
** Joël Jurion (* 1975), e franséische Comisczeechner.
** Maurice-Charles-Henri-Félicien Jurion (1885–1946), e franséische Generol.
** Séraphin Jurion (1837–1929), e franséische Moler.
** Vendelin Jurion (1806–1892), e lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
Lëscht vun de Stäreklassen

D'Lëscht vun de Stäreklassen soll eng Iwwersiicht iwwer déi grouss Zuel un Aflossfaktore bidden, déi eng speziell Stäreklass ausmaachen. Nieft de bekannte Stärentyppe vun der Haaptrei a verschiddene fréiere Stäre wéi z.&nbsp;B. Neutronestäre lëscht si Phenomeener op, déi dacks entweeder eng weider Stärentwécklungsphas duerstellen oder duerch e Nopeschstär en Zesummespill vun zwee oder méi Stäre hunn.

## Lëscht

## Kuckt och

* Hertzsprung-Russell-Diagramm
* Spektralklass
* Liichtkraaftklass
* planetareschen Niwwel
Josep Ayala

De **Josep Manel Ayala Diaz**, gebuer den 8. Abrëll 1980 zu Sant Julià de Lòria, ass en andorranesche Foussballspiller op der Mëttelfeld-Positioun.

Vun 2002 bis 2017 huet den Ayala 82-mol fir déi andorranesch Foussballnationalekipp gespillt, an huet ee Gol geschoss. Hien huet a senger Karriär fir lokal Clibb FC Santa Coloma, UE Santa Coloma, an och fir Profi-Clibb FC Andorra, CD Binéfar (ES) a Luzenac AP (FR) gespillt.

Ausserhalb vum Sport huet hien als Manager vun enger Baufirma geschafft.
Vatrican

**Vatrican** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Louis Vatrican (1903–2007), e monegasseschen Agronom.
* Thierry Vatrican (* 1975), e monegassesche Judoka a Foussballspiller.
* Anne Poyard-Vatrican, eng monegassesch Politikerin.
NGC 550

Den **NGC 550** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Cetus. Se läit ongeféier 241 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech.

D'Galaxie gouf den 8. Oktober 1785 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC550
* https://web.archive.org/web/20220930090710/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC550&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 550 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 550'' an der NASA Extragalactic Database
Lucapa

**Lucapa** (och **Lukapa** geschriwwen) ass eng angolanesch Stad am Nordweste vum Land. Si war d'Haaptstad vun der Provënz Lunda Norte, éier d'Stad Dundo dee Statutt krut.
Herman Vleminckx

Den **Herman Vleminckx** ass e belsche Volleyballtrainer.

Zanter dem 23. September 2017 ass de Vleminckx den Haapttrainer vun der Lëtzebuergescher Dammevolleyballnationalekipp. Hie war och Trainer fir e puer belschen a franséische Volleyballclibb.
Veronica filifolia

D***'Veronica filifolia*** ass eng Planzenaart aus der Gattung *[[Veronica (Gattung)|Veronica]]* an der Famill vun de Plantaginaceae.

D'Aart ass an der Regioun Krasnodar vu Russland endeemesch. D'Verbreedungsgebitt ass kleng a läit an de Géigende vun Anapa, Gelendjik an Noworossijsk.

Se gouf 1891 vum ukrainesche Biolog Wolodymyr Lypskyj beschriwwen.
Vleminckx

**Vleminckx** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Björn Vleminckx (* 1985), e belsche Foussballspiller.
* Herman Vleminckx, e belsche Volleyballtrainer.
* Jean-François Vleminckx (1800–1876), e belschen Deputéierten.
Alliaume (Homonymie)

**Alliaume** ass:
* e franséischsproochege männleche Virnumm: Alliaume 
* de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
** Ana Alliaume (* 1940), eng uruguayesch Autorin
** Liz Alliaume (* 1992), eng lëtzebuergesch Volleyballspillerin
** Maurice Alliaume (1882–1931), e belsche Mathematiker

## Kuckt och
* Alleaume (Homonymie).
Beicht (Familljennumm)

**Beicht** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Dawid Chrystian (David Christian) Beicht (1765–1811), e polnesch-däitsche Professer.
* Jean-Pierre Beicht (1869–1925), e lëtzebuergesche Komponist an Organist; de Brudder vum Pierre an de Monni vum Louis Beicht.
* Louis Beicht (1886–1943), e lëtzebuergesche Komponist.
* Pierre Beicht (1879–1951), e lëtzebuergesche Komponist.
* Anna Madeleine (Pepy) Beicht (1907-1976), eng lëtzebuergesch Musikerin a Komponistin vum Lidd "Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen"
Halsdorf (Familljennumm)

**Halsdorf** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Claude Halsdorf, e lëtzebuergesche Politiker (LSAP).
* Jean-Marie Halsdorf (* 1957), e lëtzebuergesche Politiker (CSV).
* Johny Halsdorf (* 1934), e lëtzebuergesche Foussballspiller.

## Kuckt och
* Halsdorf (Homonymie).
Castegnaro

**Castegnaro** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Felice Castegnaro (1872–1958), en italieenesche Moler.
* Francesco Castegnaro (* 1994), en italieenesche Vëlossportler.
* John Castegnaro (1944–2012), e lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker (LSAP).
* Lola Castegnaro (1900–1979), eng costa-ricanesch Komponistin.
* Mario Castegnaro (* 1939), e lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker (LSAP).
Azzedine Alaïa

Den **Azzedine Alaïa** ( عز الدين عليّة), gebuer de 26. Februar oder 7. Juni 1940 zu Jemmal bei Monastir an Tunesien, a gestuerwen den 18. November 2017 zu Paräis, war en international unerkannten tuneesesche Moudendesigner, deen zu Paräis gelieft a geschafft huet.

## Um Spaweck

* Internetsäit vum Azzedine Alaïa
Lil Peep

De **Lil Peep** (Pseudonym vum *Gustav Åhr*), gebuer 1. November 1996 zu Long Beach, am Staat New York, a gestuerwen de 15. November 2017 zu Tucson, am Arizona, war en US-amerikanesche Rapper a YouTuber. Säi Lidd *Awful Things* gouf ronn zéng Millioune mol op YouTube gekuckt.

Seng Musek gëtt dem lo-fi-Rap an dem Emo-Trap zougerechent. A sengen Texter geet et ëm Theeme wéi Suizid, vergaange Libesbezéiungen, Drogekonsum an Hexerei. D'Samples, déi e verschafft, komme vun diveres Rockbands.

## Discographie
* 2015: *Lil Peep Part One* (Mixtape)
* 2015: *Feelz* (EP)
* 2015: *Live Forever* (Mixtape)
* 2016: *Crybaby* (Mixtape)
* 2016: *Hellboy* (Mixtape)
* 2016: *Vertigo* (EP)
* 2016: *California Girls* (EP, mam Nedarb Nagrom)
* 2016: *Teen Romance* (EP)
* 2016: *Castles* (EP, mam Lil Tracy)
* 2017: *Castles II* (EP, mam Lil Tracy)
* 2017: *Come Over When You’re Sober* (Album, Warner Music Sweden)

## Um Spaweck
* Lil Peep bei Laut.de
* Offiziell Homepage
Vladimir Beara

De **Vladimir Beara**, gebuer de 26. August 1928 zu Zelovo bei Sinj an haitege Kroatien, a gestuerwen den 11. August 2014 zu Split, war e jugoslawesche Foussballspiller vu serbescher Ofstamung, op der Golkipp-Positioun.

Vun 1950 bis 1959 huet hien 59 (60?)-mol fir déi jugoslawesch Foussballnationalekipp, ënner anerem an den Olympia-Matcher, gespillt. Hien huet a senger Carrière fir Clibb wéi den HNK Hajduk Split (1947–55), FC Crvena Zvezda Belgrad (1955–60), Alemannia Oochen (1960–63) an FC Viktoria Köln (1963–64) gespillt.

De Beara gouf als ee vun de beschte Golkippen an der Geschicht vum Foussball am 20. Joerhonnert consideréiert. Hien huet ënner dem Spëtznumm *Great Vlad* gennant. 1952 huet de Sportler zu Helsinki eng olympesch Sëlwermedail gewonnen.

No der Retraite als Spiller huet de Vladimir Beara als Trainer, ënner anerem vun der kamerunescher Foussballnationalekipp, geschafft.

## Um Spaweck
Serbesch-montenegrinesch Foussballnationalekipp

D**'Serbesch-montenegrinesch Foussballnationalekipp** (op Serbesch: Фудбалска репрезентација Србије и Црне Горе/Fudbalska reprezentacija Srbije i Crne Gore) war vun 1993 bis 2006 eng Selektioun vun de beschte serbeschen a montenegrinesche Foussballspiller, déi vun der Serbesch-montenegrinescher Foussballs-Unioun (FSSCG) erausgesicht gouf. Si huet Serbien a Montenegro op internationalem Niveau, zum Beispill bei de Qualifikatioune fir d'Europameeschterschaft (UEFA) an d'Weltmeeschterschaft (FIFA), representéiert.

## Kuckt och
* Jugoslawesch Foussballnationalekipp
* Serbesch Foussballnationalekipp
* Montenegrinesch Foussballnationalekipp
* FIFA
* UEFA

## Um Spaweck
RGTR-Linn 308

D**'RGTR-Linn 308** war eng regional Schoulbuslinn, déi am Optrag vum Ministère fir nohalteg Entwécklung an Infrastrukturen vu Beetebuerg iwwer Fenneng, Näerzeng a Schëffleng op Esch-Uelzecht an zeréck gefuer ass. Se gouf vun der CFL an der Firma „Sales-Lentz“ mat engem Gelenkbus assuréiert. Se huet vu méindes bis freides an der Schoulzäit follgend Schoulgebaier: LGE, LHCE, LTE, Lycée Bel-Val bedéngt.

## Streck
Um Aller goung et vu Beetebuerg iwwer d'N13 op Hunchereng, dann iwwer den CR165 op Näerzeng a vun do iwwer den CR168 op Schëffleng. D'Streck féiert da weider op Esch bis op d'Busgare Dellhéicht, bei den LHCE a laanscht d'Benelux-Plaz a Richtung Lalleng, bis bei den LTE an de Lycée Bel-Val.

## Halten op der Linn
(*D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert waren*.)

## Kuckt och
* Lëscht vun den RGTR-Buslinnen

## Um Spaweck
Phantom Thread

***Phantom Thread*** ass en US-amerikanesche Spillfilm vum Regisseur Paul Thomas Anderson, deen och d'Dréibuch geschriwwen huet. De Film hat seng Première de 25. Dezember 2017 an den USA an den 1. Februar 2018 zu Lëtzebuerg.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film spillt an den 1950er Joren zu London am Moudendesigner-Milieu. De Couturier Reynolds Woodcock (Daniel Day-Lewis) a seng Sëschter Cyril (Lesley Manville) entwerfen a bitze Räck fir d'Kinneksfamill, Filmstaren a soss Leit, déi zu de Räichen a Schéine gehéieren oder gehéiere wëllen. De Woodcock ass en zimmlech pedantesche Jonggesell, bis en enges Daags déi jonk eegewëlleg Serveuse Alma (Vicky Krieps) kenne léiert, an déi e sech sou verléift, datt et em säi ganzt, op d'Mooss geschneidert Liewen, op d'Kopp geheit...

## Um Spaweck
* Interview mat der Vicky Krieps iwwer de Film an hir Roll, youtube.com
* "Invité am Moies-Magazin: Vicky Krieps." Interview mat der Vicky Krieps iwwer de Film an hir Roll op 100komma7.lu, 03. Feb 2018 - 10:30.
Floride

** Floride** ass e franséische Film vum Philippe Le Guay aus dem Joer 2015 nom Theaterstéck *Le pére* vum Florian Zeller.

## Ëm wat geet et am Film?
De Claude Lherminier huet 80 Joer. Seng Duechter Carole huet Schwieregkeeten hien ze versuerge well hie sech vun Dag zu Dag méi komesch behëlt…

## Um Spaweck
* Film op der IMDb
Pazifik

De **Pazifeschen Ozean**, och **Pazifik** genannt, ass mat 181,34&nbsp;Mio.&nbsp;km² (mat Niewemierer) dee gréissten a mat 11.034&nbsp;m deen déifsten Ozean vun der Äerd.

De Pazifik läit tëschent der Arktis am Norden, Amerika am Osten, der Antarktis am Süden, Australien am Südwesten, Ozeanien am Westen an Asien am Nordwesten. E grenzt un all aner Ozeaner.

Et leien eng sëllegen Inselen a senge grousse Wäiten.

Säin Numm krut e vum Ferdinand Magellan, dee bei senger Weltëmsegelung den 28. November 1520 vun der Magellanstrooss hierkoum an op eemol net méi vun de Stierm geplot war déi e bis dohi begleet hunn. "*Mar Pacifico*" ass Portugisesch/Spuenesch fir "*Friddlecht Mier*". Trotz sengem Numm gëtt et awer och am Pazifik ferm Stierm, déi jee no Regioun Taifun oder Hurrikan genannt ginn.

## Literatur
* Joachim Feyerabend: *Pazifik. Ozean der Zukunft.* Koehlers Verlagsgesellschaft, Hamburg 2010, ISBN 978-3-7822-1017-1
* Leier Manfred: *Weltatlas der Ozeane – mit den Tiefenkarten der Weltmeere.* Frederking und Thaler, München 2001, ISBN 3-89405-441-7, S. 154–187

## um Spaweck
Jana Novotná

D**'Jana Novotná**, gebuer den 2. Oktober 1968 zu Brno, an der Tschechoslowakei a gestuerwen den 19. November 2017 an Tschechien war eng tschechesch Tennisspillerin. 

An hirer 14 Joer laanger Carrière huet se 100 WTA-Titele gewonnen, 76 dovun am Dubbel, wou s'an der Weltranglëscht och op Plaz 1 stoung. Si konnt 12 Grand-Slam-Titelen am Dubbel gewannen an huet laang Zäit zesumme mat der Martina Hingis gespillt. An der Tennis-Weltranglëscht am Eenzel war hire beschte Ranking d'Plaz 2.

Si huet ausserdeem dräi Medailen op den Olympesche Spiller gewonnen a stoung zweemol an der Wimbledon-Finall, ier se deen Tournoi 1998 géint d'Nathalie Tauziat gewonnen huet.

1991 an 1992 huet d'Jana Novotná den Tennistournoi op der Kockelscheier gewonnen.

## Kuckt och
Fisch (Familljennumm)

**Fisch** ass e Familljennumm deen op de Beruff vun engem Fëscher oder Fëschhändler zeréckgeet, oder awer op d'Uertschaft Fisch. Am Joer 1880 hunn zu Lëtzebuerg 223 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 256 an 1981 hirer 241.Leit mat deem Numm sinn oder waren ë.&nbsp;a.:
* Arline Fisch (* 1931), eng amerikanesch Molerin.
* Ascher Fisch (* 1958), en israeeleschen Dirigent.
* Bernhard Fisch (* 1926), en däitschen Auteur.
* Carl Fisch (1859–?), en däitsche Botaniker.
* Edith Fisch (1923–2006), eng amerikanesch Juristin.
* Eliezer Fisch (1880–1944), e Groussrabbiner vun Ungarn.
* Erika Fisch (* 1934), eng däitsch Liichtathleetin an Olympionickin.
* Florian Fisch (* 1978), en däitsche Schauspiller.
* Gennadi Semjonowitsch Fisch (1903–1971), e russesche Schrëftsteller an Dréibuchauteur.
* Greg Fisch, en amerikaneschen Astronom.
* Hans Ulrich Fisch (1583–1647), e Schwäizer Glasmoler an Illustrator.
* Harold Fisch (Aharon Har’el Fisch; 1923–2001), en israeeleschen Universitéitsprofesser an Iwwersetzer vum *Tanakh*.
* Heinrich Fisch (1925–2008), en däitsche Pedagog a Soziolog.
* Ignác Fisch (1851–?), en ungaresche Voyageur a Journalist.
* Isidor Fisch (1905–1934), en däitsche Geschäftsmann.
* Jedd Fisch (* 1976), en US-amerikanesche American Football-Trainer.
* John Fisch (1942–1984), e lëtzebuergesche Publizist a Journalist.
* Juliane Fisch (* 1987), eng däitsch Schauspillerin.
* Jörg Fisch (* 1947), e Schwäizer Historiker.
* Klaus Fisch (1893–1975), en däitsche Moler.
* Manfred Norbert Fisch (* 1951), en däitsche Bauingenieur an Universitéitsprofesser.
* Menachem Fisch (gebuer 1948), en israeelesche Wëssenschaftsphilosoph an -historiker a Judaismus-Wëssenschaftler.
* Michael Fisch (* 1964), en däitsche Literaturwëssenschaftler a Schrëftsteller.
* Nathaniel Fisch, en US-amerikanesche Physiker.
* Mosche Fisch (gebuer 1961), en israeelesche Sänger (Bariton).
* Olga Fisch (1901–1990), eng ungaresch-ecuadorianesch Molerin an Teppechwiewerin.
* Radi Gennadjewitsch Fisch (1924–2000), e russeschen Orientalist a Schrëftsteller.
* Petrus (Pierre) Fisch (?–1657), en Abt vun der Benediktinerabtei Iechternach.
* Richard Fisch (1920–2011), en US-amerikanesche Psychiater.
* Robert O. Fisch (* 1925), en US-amerikanesch-ungaresche Kannerdokter, Schrëftsteller an Anti-Krichs-Aktivist.
* Roberto Fisch (1956–2012), e Schwäizer Beruffsoffizéier (Divisiounär).
* Rudolf Fisch (* 1939), en däitsche Psycholog a Soziolog.
* Sabine Fisch (* 1970), eng éisträichesch Schrëftstellerin.
* Samuel Rudolf Fisch (1856–1946), e Schwäizer Dokter a Missionnaire.
* Stefan Fisch (* 1952), en däitschen Historiker.
* Stina Fisch (* 1977), eng lëtzebuergesch Graphikerin.
* Walter Fisch (1910–1966), en däitsche Politiker (KPD).
* Willy Fisch (1888–1963), en däitschen Offizéier.
* Sonia Fisch-Muller, eng Schwäizer Ichthyologin.
* Nancy Fish, eng amerikanesch Schauspillerin, gebuer als Nancy Gayle Fisch.

## Kuckt och
* Fisch (Homonymie)
Charles Manson

Den **Charles Milles Manson**, gebuer den 12. November 1934 zu Cincinnati, am Ohio, a gestuerwen den 19. November 2017 zu Bakersfield, a Kalifornien, war en US-amerikanesche Kriminellen. Hie war de Leader vun der sougenannter *[[Manson Family]]*, enger Hippie-Kommunautéit, an der Géigend vu Los Angeles, déi wéi eng Sekt fonktionéiert huet.

D*'Manson Family* gouf 1969 weltwäit bekannt, wéi d'Sharon Tate, de Leno a Rosemary LaBianca a véier aner Leit vu Membere vun der *Manson Family* ëmbruecht goufen. De Manson hat déi Muerde kommandéiert, war awer selwer net derbäi, wéi se geschitt sinn. Hie gouf wéinst Komplott fir Muerd zum Doud veruerdeelt a souz, nodeems d'Doudesstrof 1972 a Kalifornien ofgeschaaft gi war, op liewenslänglech am *California State Prison* zu Corcoran.

## Um Spaweck

* „Das Gesicht des Bösen“, Ingo Rentz, einestages, 6. August 2009
Poutine

D**'Poutine** ass eng Fast-Food-Spezialitéit aus Kanada, déi aus Fritten, Cheese curds an driwwer enger bronger Zooss besteet.

D'Fritte si meeschtens méi déck geschnidde wéi déi franséisch wann och net grad sou déck wéi déi belsch, an heiansdo si se duebel frittéiert wat se bausse knuspreg a banne mëll mécht. D'Cheese curds si Kéisgrimmelen, eigentlech Broch mat engem mëlle bis liicht salzegem Goût. D'brong Zooss ass wéi bei engem Schnuddelhungs-, Poulets- oder Kallefsbrot, ganz e bësse salzeg a mëll gewierzt mat e bësse Peffer, mat enger gewësser Substanz awer leefeg genuch fir an d'Fritten a Kéisgrimmelen erofzesickeren.

## Originn

D'Poutine gouf Mëtt oder Enn vun den 1950er Joren am ländleche Québec erfonnt. Direkt e puer Restauranten aus der Géigend vum Centre-du-Québec beusproche fir sech Erfinder vum Kascht ze sinn (*Le Roy Jucep* zu Drummondville, *Le Lutin qui rit* zu Warwick a *La Petite Vache* zu Princeville), mee et gëtt kee Konsens ween et da lo wierklech war.

Iwwer d'Etymologie vun der Poutine gëtt grad sou gestridden. Linguiste vermudden datt d'Wuert Famill ass mam Okzitanesche *poutringo* ("Allerlee") oder och mam Provenzalesche *poutingo* ("Eintopf aus Reschter"). Eng Beaflossung vum englesche *Pudding* gëtt och net ausgeschloss. Den éischte Beleeg fir den haitege Wuertsënn ass aus dem Joer 1978.

Poutine gouf ursprénglech a klengen Diners (eng Zort Kantin oder *Casse-croûte* am Québec), Pubs, Frittebuden an Hockey Arenaen zerwéiert. Dementspriechend schlecht war de Ruff vum Fast-Food-Kascht. Hautdesdaags kann ee Poutine awer an all Zort Restaurant fannen, wat och sengem Ruff guttgedoen huet well lo ass et praktesch e Symbol vum kulturellen Houfert vum Québec.

## Um Spaweck

* Wat ass Poutine? 
* mapoutine.ca – Amateure vu Poutine 
* ''Gëtt en Nationalwitz en Nationalkascht?'', Artikel am New Yorker vum 23. November 2009
Giuseppe Prinzi (Sculpteur)

Den **Giuseppe Prinzi**, gebuer den 11. September 1825 zu Messina, a gestuerwen de 6. Juli 1895 zu Frascati, war en italieenesche Sculpteur.

Hien ass bekannt wéinst senge Wierker *Statua di Messina* (1852) a *Villetta Flora* (1873), an och mat Skulpturen iwwer reliéis Theemen a vu Grafsteng.

## Um Spaweck
Monacelli

**Monacelli** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Amleto Monacelli (* 1961), e venezuelesche Bowlingspiller.
* Domenico Monacelli, en italieenesche Moler.
* Fernando Monacelli (* 1966), en argentineschen Auteur a Journalist.
* Sandra Monacelli (* 1964), eng italieenesch Politikerin (UDC).
* Tommaso Monacelli, en italieeneschen Ekonomist.
* Vinicio Monacelli (* 1951), e lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.