open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Terzan 8

Den **Terzan 8** (**Ter 8**) ass e Kugelstärekoup op enger Distanz vu 85.000 Liichtjoer.E läit an der Sagittarius-Zwerggalaxie, a gouf am Joer 1968 vum Terzan Agop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3353

Den **NGC 3353** ass eng Zwerggalaxie am Stärebild Ursa Major. Si gouf am Joer 1790 vum Wilhelm Herschel mat engem Spigelteleskop mat enger Apertur vun 18,7&nbsp;Zoll entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3489

Den **NGC 3489** ass eng Balkespiralgalaxie vum Typ SB0-a a läit am Stärebild Leo. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vun 3,5'&nbsp;×&nbsp;2,0' an eng visuell Magnitude vu +10,2&nbsp;mag. Si gouf den 8. Abrëll 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
NGC 3501

Den **NGC 3501** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Leo.  Si gouf am Joer 1881 vum franséischen Astronom Édouard Jean-Marie Stephan mat engem 80&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3513

Den **NGC 3513** ass eng Balkespiralgalaxie vum Typ SBb am Stärebild Crater. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vun 2,8'&nbsp;×&nbsp;2,2' an eng visuell Magnitude vu +11,1&nbsp;mag. Si gouf den 21. Dezember 1786 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
Robert Doisneau

De **Robert Doisneau**, gebuer de 14. Abrëll 1912 zu Gentilly, a gestuerwen den 1. Abrëll 1994 zu Paräis, war e franséische Fotograf. Hien ass berüümt fir seng Schnappschëss vun Alldagszeenen aus dem Paräisser Liewen.

## Liewen
De Robert Doisneau huet op der École Estienne zu Paräis en Diplom fir Lithographie a Gravur gemaach an duerno 1929 ugefaangen, berufflech als Fotograf ze schaffen. Säin éischte Fotoreportage gouf 1932 gedréckt. 1934 gouf e Fotograf bei der Renault-Fabrick zu Boulogne-Billancourt. Zanter 1939 huet e fräiberufflech geschafft.

Um Enn vum Zweete Weltkrich war hie Fotograf vun der Résistance an huet ë.&nbsp;a. d'Befreiung vu Paräis, am Summer 1944, dokumentéiert. 1946-1949 huet hie fir d'Agence Rapho als Fotoreporter geschafft. Vun 1949 bis 1952 huet hie fir *[[Vogue (Zeitschrift)|Vogue]]* Fotoe gemaach, virdrun an duerno och fir *[[Life (Magazin)|Life]], [[Paris Match]], Réalités, Point de Vue, Regards* an aner Illustriert. Eng ganz Rëtsch Portraite vu bekannte Perséinlechkeete wéi de Pablo Picasso, de Fernand Léger, de Georges Braque oder den Orson Welles si sou entstanen.

Am bekanntste gouf den Doineau awer fir seng Biller, déi en an de Stroosse vu Paräis gemaach huet, wou en déi "einfach" Leit an hirem Alldag geknipst huet. Ronn 350.000 Fotoen huet en am Laf vun de Joerzéngte gemaach. Eng dovun, *Le baiser de l'[[Hôtel de Ville (Paräis)|Hôtel de Ville]]* (1950), ass weltbekannt; se weist eng Koppel, déi sech virum Paräisser Stadhaus e Kuss gëtt. Allerdéngs war dat kee Schnappschoss, mee se war mat enger Koppel Konschtstudenten inzenéiert.

## Publikatiounen (Auswiel)
* 1945: *Imprimeries Clandestines*. Le Point, Lanzac Par Souillac.
* 1976: *Das Paris von Robert Doisneau und Max-Pol Fouchet*. Volk und Welt, Berlin.
* 1980: *Drei Sekunden Ewigkeit*. Schirmer Mosel, München, ISBN 3-88814-847-2.
* 2010: *Mein Paris*. Schirmer/Mosel, München 2010, ISBN 978-3-8296-0502-1.

## Um Spaweck

* Atelier Robert Doisneau
* En Tëleesreportag am Videoarchiv vum INA
Marvin Gaye

De **Marvin Gaye** (fir richteg *Marvin Pentz Gay*), gebuer den 2. Abrëll 1939 zu Washington D.C., a gestuerwen den 1. Abrëll 1984 zu Los Angeles, war en US-amerikanesche Soul- an R&B-Sänger aus den 1960er, 1970er a fréien 1980er Joren.

## Liewen
No verschiddenen Optrëtter a Bands doruechter krut de Marvin Gaye e Kontrakt bei Motown Records. Säin éischte Succès war d'Single *Pride and Joy* (1963). Säin éischten Album, deen et bis an d'Charts bruecht huert, war *Together* (1964). Bis 1977 huet en 39 Top-40-Songs fir Motown erausbruecht, en ettlech dovun an Duette mam Mary Wells, Kim Weston an Tammi Terrell.

Besonnesch mam Terrell (déi 1970 un engem Gehiertumor gestuerwen ass) hat e vill grouss Hits, wéie *Ain't No Mountain High Enough* (1967), *Your Precious Love* (1967), *Ain't Nothing Like the Real Thing* (1968) a *You're All I Need to Get By* (1968). Dertëscht hat e säi bis dohi gréissten Hit, *I Heard It Through the Grapevine*.

1971 ass den Album *What's Going On*, ee vun den haut berümtste Soulalben erauskomm. Dësen huet Rhythm and Blues mat klasseschen an Jazz-Elementer vermëscht, an d'Texter ware staark engagéiert. Och *Let's Get It On* (1973) war e kommerzielle Succès. Nom Soundtrack vun *Trouble Man. I Want You*, 1975, huet de Marvin Gaye *Here, My Dear* (1978) opgeholl, dat fir domat seng gescheete Fra auszebezuelen. Well hie Problemer mat de Steieren hat, ass e fir d'éischt op Hawaii, duerno, 1981, an Europa, op London, München, ma och fir annerhalleft Joer op Ostende geplënnert. De belsche Sänger Arno war do säi Kach.

*In Our Lifetime* (1981) war dee leschten Album fir Motown, deen nächsten, *Midnight Love*, koum bei Columbia Records eraus. Dodrop war ee vu senge bekanntste Songs, *Sexual Healing*, dat en zu Ostende geszchriwwen hat.

1983 ass hien no enger Tournée an den USA, wou e mat gesondheetlechen an Drogeproblemer ze kämpfen hat, nees bei seng Eltere wunne gaangen. Seng Relatioun mat sengem Papp, engem Baptiste-Paschtouer, war konflikträich, et koum ëmmer nees zu Sträit. A sou engem Sträit huet säi Papp en, den 1. Abrëll 1984, erschoss.

## Albumen
* 1961: Soulful Moods
* 1963: That Stubborn Kinda Fellow
* 1964: When I'm Alone I Cry
* 1964: Together (mit Mary Wells)
* 1965: How Sweet It Is To Be Loved By You
* 1965: A Tribute to the Great Nat King Cole
* 1965: Moods Of Marvin Gaye
* 1966: Take Two
* 1966: Marvin Gaye & Kim Weston
* 1967: United
* 1968: You're All I Need
* 1968: In The Groove (I Heard It Through The Grapevine)
* 1969: MPG
* 1969: Easy
* 1970: That's The Way Love Is
* 1971: What's Going On
* 1972: Trouble Man
* 1973: Diana and Marvin
* 1973: Let's Get It On
* 1974: Live
* 1976: I Want You
* 1977: Live At London Palladium
* 1978: Here, My Dear
* 1981: In Our Lifetime
* 1982: Midnight Love
* 1982: Sexual Healing
* 1983: Every Great Motown Hit Of Marvin Gaye
* 1985: Dream Of A Lifetime
* 1985: Romantically Yours

## Um Spaweck
Kleines Deutsch-Luxemburgisches Wörterbuch

**Kleines Deutsch-Luxemburgisches Wörterbuch** ass en Dictionnaire mat Iwwersetzunge vun Däitsch op Lëtzebuergesch. Zanter der éischter Oplo am Joer 1974 si bis 1998 12 Oploen op de Maart komm.

De Virgänger vum Dictionnaire war eng Artikelserie an der Kulturbäilag vum Luxemburger Wort, déi d'Buschtawen A bis K ënner dem Titel « 't geet och op Lëtzebuergesch » all Woch tëscht dem 12. September 1972 an dem 12. Juli 1973 publizéiert huet. Duerch dee grousse Succès vun der Artikelserie hunn d'Auteuren Henri Rinnen a Will Reuland decidéiert, den Dictionnaire als Buch erauszeginn.

## Literatur
* Rinnen, Henri & Will Reuland, 1974. Kleines deutsch-luxemburgisches Wörterbuch. Luxemburg: Sankt-Paulus-Druckerei, 178 p.
* Rinnen, Henri & Will Reuland, 1992. Kleines deutsch-luxemburgisches Wörterbuch. Luxemburg: Éd. Saint-Paul. 9. unveränd. Aufl. 178 p. ISBN 2-87963-119-X.
* Rinnen, Henri & Will Reuland, 1998. Kleines deutsch-luxemburgisches Wörterbuch. Luxemburg: Éd. Saint-Paul. 12., vom Verl. überarb. Aufl. 177 p. ISBN 2-87963-238-2.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesch Dictionnairen
Gloria Swanson

D**'Gloria Swanson** (biergerlech: *Gloria May Josephine Svensson*), gebuer de 27. Mäerz 1899 zu Chicago, Illinois, a gestuerwen de 4. Abrëll 1983 zu New York City, war eng US-amerikanesch Schauspillerin a Produzentin.

Si zielt zu de weltwäit bekanntste Staren aus der Stommfilmzäit. Och hir Roll vun der Norma Desmond am Billy Wilder sengem Film noir *[[Sunset Boulevard (Film)|Sunset Boulevard]]* (1950) huet hir grouss Bekanntheet bruecht.

## Filmographie (Auswiel)
* 1919: *Male and Female*
* 1919: *Don't Change Your Husband*
* 1920: *Irrwege einer Ehe*
* 1921: *The Affairs of Anatol*
* 1922: *Beyond the Rocks*
* 1923: *Bluebeard's Eighth Wife*
* 1923: *Zaza*
* 1924:* Manhandled*
* 1925: *[[Madame Sans-Gêne (Film 1925)|Madame Sans-Gêne]]*
* 1925: *Stage Struck*
* 1926: *Fine Manners*
* 1927: *The Love of Sunya*
* 1928: *Sadie Thompson*
* 1929: *The Trespasser*
* 1929: *Queen Kelly*
* 1930: *What a Widow*
* 1931: *Indiscreet*
* 1931: *Tonight or Never*
* 1933: *Perfect Understanding*
* 1941: *Father Takes a Wife*
* 1950: *[[Sunset Boulevard (Film)|Sunset Boulevard]]*
* 1952: *Three for Bedroom C*
* 1974: *Killer Bees*
* 1974: *Airport 1975*

## Um Spaweck
Kurt Weill

De **Kurt Julian Weill**, gebuer den 2. Mäerz 1900 zu Dessau, a gestuerwen den 3. Abrëll 1950 zu New York, war en däitsch-amerkianesche Komponist, deen an den 1920 an Däitschland a spéider an den USA, wuer e wéinst senger jiddescher Relioun 1935 emigréiert ass, gewierkt huet.

Hien ass bekannt fir seng Kompositioune fir Musicalen, Operen an Operetten, absënns fir d'Stécker vum Bertolt Brecht. Mam Brecht huet hien e puer Stécker zesumme geschriwwen, dat bekanntst dovun ass *[[Die Dreigroschenoper]]*, an dodran d'"Ballade von Macky Messer" (op englesch "Mack The Knife"). Nieft dem Stéck "Piraten-Jenny", och aus der *Dreigroschenoper*, sinn den "Alabama Song" (aus *Mahagonny*), "Surabaya Johnny" (aus *Happy End*), "Speak Low" (aus *One Touch of Venus*), "Lost in the Stars" (aus dem Musical mam selwechten Numm), "My Ship" (aus *Lady in the Dark*) a "September Song" (aus *Knickerbocker Holiday*) bekannt.

Hien huet ë.&nbsp;a. och eng Rëtsch Orchesterstécker, Kammermusek, *Lieder* a Chansons geschriwwen.

## Literatur
* Kim H. Kowalke, Horst Edler (Hrsg.): * A Stranger here myself. Kurt Weill Studien*, Olms, Hildesheim 1993, ISBN 3-487-09722-2 (Haskala 8)
* David Farneth, Elmar Juchem, David Stein (Hrsg.): * Kurt Weill. Ein Leben in Bildern und Domumenten*, Ullstein, Berlin 2000, ISBN 3-89834-004-X
* Jürgen Schebera (Hrsg.):* Weill. Eine Biographie in Texten, Bildern und Dokumenten*, Schott, Mainz 1990, ISBN 3-7957-0208-9
* Joseph A. Kruse (Hrsg.): *Vom Kurfürstendamm zum Broadway: Kurt Weill (1900-1950)*, Droste Verlag, Düsseldorf 1990, ISBN 3-7700-0879-0

## Um Spaweck

* Kurt Weill Zentrum 
* Kurt Weill Foundation (en)
Heemesch

Als **heemesch** oder **indigen** bezeechent een, mat engem alen, lokalen a lëtzebuergeschen Ausdrock, am grousse Ganze Mënschen, Déierenaarten, Planzenaarten a Bräich, déi an deem Land oder där Géigend wou ee se untrëfft entstane sinn an eeben do hir Heemecht hunn.

D'Adjektiv *heemesch* ass Famill mat de Substantiven *Heem*, *Heemecht* a mat den Adverben *heiheem* an *doheem*.

D'Adjektiv *einheimesch* ass e verlëtzebuergescht einfacht Däitsch vum Adjektiv *einheimisch* an eng Iwwersetzung vum franséischen *indigène*.

Donieft fënnt een och mol dat Wuert *eenheemesch* als "Iwwersetzung" vum däitschen *einheimisch*. De François Schanen seet dozou awer: *Den "ein-" ass geschichtlech en "in-" (Wahrig: 15. Jh. inheimisch. ahd. inheim). Wann een also verlëtzebuergescht, da gëtt et net "eenheemesch", mä "anheemesch", wat kee versteet. Den "een-" am Lëtzebuergeschen ass éischter d'Zuel oder den Artikel "een--": eestëmmeg (einstimmig) awer mat astëmmen (mit einstimmen).*

De Begrëff **heemesch** gëtt ë.&nbsp;a. gebraucht fir:

* déi éischt Vëlker oder Kulture vun enger Plaz: Urawunner, Aborigen oder Indigen Vëlker
* déi natierlech an net agewandert Planze vun enger Plaz: Indigen Planzen
* déi biologesch Bezeechnung fir Liewewiesen, déi an engem bestëmmte Raum ouni mënschlechen Afloss entstane sinn: Autochthon Aart
* den ale lëtzebuergeschen Ausdrock fir d'Stierwe vun engem Déier

## Kuckt och
* Endeemesch
Aborigen

De Begrëff **aborigen** (lat: ab origines) gëtt gebraucht fir déi *éischt Awunner* oder *éischt Vëlker* a verschiddene Géigenden ze bezeechnen, wéi zum Beispill:
* d'Aborigenen, fréier Awunner am Zentrum vun Italien, am Ufank d'Latiner no de Mythe vun den ale Réimer;
* d'australesch Aborigenen;
* d'tasmanesch Aborigenen;
* d'Aeta vun de Philippinnen;
* d'taiwanesch Aborigenen;
* d'Ainu a Japan;
* d'indesch Aborigenen;
* d'Vedda am Sri Lanka;
* d'Khoisan am südlechen Afrika;

## Kuckt och
* heemesch
NGC 6802

Den **NGC 6802** ass en oppene Stärekoup am Stärebild Vulpecula mat enger Wénkelgréisst vu 5,0' an enger visuell Magnitude vun 8,8&nbsp;mag.

Den NGC&nbsp;6802 gouf den 11.&nbsp;Juli 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och
NGC 4030

Den **NGC 4030** ass eng Spiralgalaxie vum Typ Sbc a läit am Stärebild Virgo, ronn 1° südlech vum Hierschtpunkt. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vu 4,2'&nbsp;×&nbsp;3,0' an eng visuell Magnitude vun 10,6&nbsp;mag. Si gouf den 1. Januar 1786 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SIMBAD Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
NGC 3506

Den **NGC 3506** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Leo.  Si gouf am Joer 1784 vum Astronom Wilhelm Herschel mat engem 48&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
(704) Interamnia

Den **(704) Interamnia** ass en Asteroid vun der baussenzeger Asteroidenhaaptceinture. E gouf den 2. Oktober 1910 vum italieeneschen Astronom Vincenzo Cerulli a sengem Privatobservatoire zu Teramo (Italien) entdeckt. Den Asteroid gouf nom anticke réimeschen Numm vun Teramo, *Interamnia* genannt.

Den Interamnia beweegt sech op enger Distanz vun 2,6 (Perihel) bis 3,5 (Aphel) astronomeschen Eenheeten a 5,4 Joer ëm d'Sonn; d'Exzentrizitéit ass 0,15. D'Bunn ass mat 17,3° staark géint d'Ekliptik gebéit.

Mat engem Duerchmiesser vu ronn 316&nbsp;km ass den Interamnia de sechstgréissten Objet vun der Haaptceinture. Den Asteroid huet eng donkel kuelestoffräich Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,074. Observatiounen hu gewisen, datt d'Uewerfläch ongewéinlech beschafen a méiglecherweis stëbsfräi ass. A ronn 8 Stonnen a 44 Minutte rotéiert den Interamnia ëm seng eegen Achs.

## Aspekter

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Procureur d'État

De **Procureur d'État** ass e Procureur an deemno ee vun de Magistrate vum Ministère public (dem "Parquet") zu Lëtzebuerg deen d'Aufgab huet, d'Interesse vun der Allgemengheet, wat d'Anhale vun de Gesetzer vis-à-vis vun der Ëffentlechkeet ugeet, ze vertrieden. Hien erfëllt seng Funktioun ënner der Opsiicht an ënner der Direktioun vum Procureur général d'État. Hie kann a verschiddene Fäll vun engem Substitut vertruede ginn an en erfëllt seng Funktioun fir deen Territoire deen him duerch d'Gesetz iwwerdroe gouf, wat generell dem Territoire vum Policegeriicht entsprécht, dat engem Bezierksgeriicht zougedeelt ass. 

## Um Spaweck
*Gesetz iwwer d'Justizorganisatioun (Loi du 7 mars 1980 sur l'organisation judiciaire)
Arcus Kanner, Jugend a Famill

**arcus Kanner, Jugend a Famill**, kuerz **arcus**, ass eng lëtzebuergesch sozial Vereenegung, déi de Schutz an d'Ënnerstëtzung vu Kanner a Jugendlechen an deenen hir Familljen an de Mëttelpunkt vun hiren Aktivitéiten a Beméiunge stellt.

arcus gouf am Joer 2008 als Zesummeschloss vu follgenden Organisatioune gegrënnt:
* Aide familiale a.s.b.l.;
* Clara-Fey a.s.b.l.;
* Fir ons Kanner a.s.b.l.;
* Françoise-Dufaing a.s.b.l.;
* KMA Victor-Elz a.s.b.l.

## Um Spaweck
* Websäit vun arcus a.s.b.l.
Elderly Spring

***Elderly Spring *** ass e Kuerzfilm vum lëtzebuergesche Museker a Filmregisseur Pierre Hansen, deen am Joer 2013 gedréint gouf an deen den 3. Mäerz 2014 seng Première am Kino *[[Utopolis]]* zu Lëtzebuerg hat am Kader vum Filmfestival Discovery Zone.

## Ëm wat geet et am Film?
De Senior Willy langweilt sech. Hien huet keng Loscht méi um Liewe bis enges Daags eppes geschitt, dat him erëm neie Mutt gëtt …

## Soss
De Film war bei der 7. Editioun vum Lëtzebuerger Filmpräis an der Kategorie "Beschte Kuerzfilm" nominéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Sewastopol

**Sewastopol** (ru / uk: Севастополь, fr. **Sébastopol**) ass mat  déi gréisst Stad op der Hallefinsel Krim. Se läit um südwestleche Bord, op den Ausleefer vun de Krimbierger, direkt um Schwaarze Mier.

Se huet en Handels- a Fëschereihafen, an ass den Haaptstëtzpunkt vun der russescher Schwaarzmierflott.

Scho virun 300.000 Joer sollen éischt Mënschen an Hiele bei Chersones gelieft hunn. Am Joer 422 v. Chr. hu griichesch Koloniste *Kalamita* (haut Sewastopol) a *Chersones* besidelt. D'Stad selwer gouf 1783 op Uerder vun der russescher Zarin Katharina II. gegrënnt.

Zanter dem 21. Mäerz 2014 gehéiert d'Stad *[[De jure / de facto|de facto]]* net méi zur Ukrain, mä gouf als Federatiounssujet vu Russland annektéiert. Dat ass awer international ëmstridden.

## Kuckeswäertes
* Panorama-Musée mam Roubaud sengem ronnen 3D Bild vum Krimkrich
* Aadler-Sail, déi un déi am Krimkrich express am Agank vum Hafe versenkt russesch Schëffer erënnere soll
* Ruine vun der griichescher Siidlung Chersones

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vu Sewastopol
Vivier-au-Court

**Vivier-au-Court** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.
Ville-sur-Lumes

**Ville-sur-Lumes** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.
## Kuckeswäertes
*D'Reschter vun engem gallesche Vicus dee ronderëm e Fanum louch.
Saint-Pierremont

* Saint-Pierremont, eng franséisch Gemeng am Departement Aisne
* Saint-Pierremont, eng franséisch Gemeng am Departement Ardennes
* Saint-Pierremont, eng franséisch Gemeng an de Vogesen
Max Ernst

De **Max Ernst**, gebuer den 2. Abrëll 1891 zu Brühl, a gestuerwen den 1. Abrëll 1976 zu Paräis, war en däitsche Kënschtler, Moler a Sculpteur.

1919 huet hien zesumme mam Johannes Baargeld an Hans Arp d'Kölner Dada-Grupp gegrënnt. 1922 ass en op Paräis geplënnert, wou e sech mat de Surrealiste ronderëm den André Breton zesummegedoen huet an zu engem vun de wichtegste Memberen am kënschtleresche Beräich vun där Beweegung gouf. Um Ufank vum Zweete Weltkrich gouf en e puermol a Frankräich internéiert, konnt awer zesumme mat der Konschtmäzenin Peggy Guggenheim, déi seng drëtt Fra gouf, 1941 an den Exil an d'USA goen. 1953 ass e mat senger véierter Fra, der Molerin Dorothea Tanning, hannescht a Frankräich wunne gaangen.

Mat senge Biller, Collagen a Skulpturen huet de Max Ernst mysteriéis Bildkombinatiounen, bizarr Wiesen, déi dacks Vigel waren, a phantastesch Landschafte geschaf. Nieft sengem kënschtleresche Wierk huet hien och Gedichter geschriwwen, an autobiographesch, wéi och konschttheoreetesch Texter.

D'Technike Frottage, Grattage an Drip Painting, als *Oszillation* entwéckelt, ginn op hien zeréck.

## Literatur
* Werner Spies (Ed.), *Max Ernst Œuvre-Katalog*, sechs Bänn, zesumme mat der Sigrid a Günter Metken; d'grafescht Wierk gouf vum H. R. Leppien beschafft. DuMont, Köln 1975–1976, Nodrock 2004, ISBN 978-3-8321-7418-7. Band 7 *Werke 1964–1969* publizéiert 2007 am selwechte Verlag ënner der ISBN 978-3-8321-7606-8. 
* Jürgen Pech (Ed.), *Max Ernst. Graphische Welten*, DuMont, Köln 2003, ISBN 978-3-8321-7322-7 
* Roland Penrose, *Max Ernst's Celebes*, University of Newcastle Upon Tyne, 1972
* Ulrich Bischoff, *Max Ernst 1891–1976. Jenseits der Malerei*, Taschen, Köln 1988, ISBN 3-8228-0244-1; Neioplag 2009 ISBN 978-3-8228-6594-1.
* Ludger Derenthal a.a., *Max Ernst – Traum und Revolution*, erausg. vum Werner Spies. Hatje Cantz, Ostfildern-Ruit 2008, ISBN 978-3-7757-2234-6
* Karoline Hille, *Gefährliche Musen: Frauen um Max Ernst*, Edition Ebersbach, Berlin 2007, ISBN 978-3-9387-4036-1
* Edward Quinn, *Max Ernst*, Texter vum Max Ernst, Uwe M. Schneede, Patrick Waldberg, Diane Waldmann. Éditions Cercle d'Art, Paräis 1976
* Werner Spies, *Max Ernst. Leben und Werk*, DuMont, Köln 2005, ISBN 978-3-8321-7521-4
* Patrick Waldberg, *Max Ernst*, Éditions Pauvert, Paräis 1958
* Gabriele Wix, *Max Ernst: Maler. Dichter. Schriftsteller*, Fink, Paderborn 2009, ISBN 978-3-7705-4812-5

## Um Spaweck
Pressessioun

Eng **Pressessioun**, och **Pressioun** (vum lat: *procedere* = viruréckelen, weidergoen), ass e reliéise Ritual, bei deem eng Grupp Mënschen e feierlechen Ëmzuch mécht, dee sech no bestëmmte Reegelen ofspillt.

## Kuckt och
* Iechternacher Sprangpressessioun
* Muttergottesoktav
Hollywood (Homonymie)

De Begrëff **Hollywood** bezeechent:

* e Quartier vu Los Angeles an Zentrum vun der US-amerikanescher Filmindustrie: Hollywood,
* eng Stad a Florida: Hollywood (Florida),
* eng Uertschaft am iresche County Wicklow: Hollywood (Wicklow),
* eng Restaurantkette vu bekannte Filmschauspiller: Planet Hollywood.
* eng lëtzebuergesch Filmzäitschrëft (1928-1929): Hollywood (Zäitschrëft)
Jean Schroeder

De **Jean Schroeder**, gebuer den 12. August 1947 a gestuerwen de 25. Juli 2024 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Historiker a Geschichtsprofesser (Lycée classique d'Echternach a Centre universitaire de Luxembourg).

Hie war an der mëttelalterlecher Geschicht an an der Geschicht vun Iechternach spezialiséiert. Am Februar 1975 huet hien op der Albert-Ludwigs-Universitéit Freiburg, mat enger Dissertatioun zum Theema *Bibliothek und Schule der Abtei Echternach um die Jahrtausendwende*, promovéiert (PhD). Zanterhier huet hien, virun allem an den 1980er an 1990er Joren, eng ganz Rëtsch Fuerschungsaarbechten iwwer d'Iechternacher Sprangpressessioun, d'Iechternacher Abtei an den Hellege Willibrord publizéiert.

De Jean Schroeder war zanter 1980 *a bis ? membre effectif* vun der Section des sciences historiques vum Institut grand-ducal.

### Publikatiounen (Auswiel)

* *Bibliothek und Schule der Abtei Echternach um die Jahrtausendwende - Inaugural-Dissertation zur Erlangung der Doktorwürde der Philosophischen Fakultäten der Albert-Ludwigs-Universität zu Freiburg i. Br.*; in: Publications de la Section historique (PSH) de l'Institut grand-ducal de Luxembourg, Bd. XCI; Lëtzebuerg (Drock: Joseph Beffort), 1977; Ss. 201-378.
* [1] *Echternach im Spiegel der europäischen Geschichtsforschung*, [2] *Der Name Echternach. Sprachliche Entwicklung, Ursprung, Bedeutung*, [3] *Zu den Beziehungen zwischen Echternach und England/Irland im Frühmittelalter*, [4] *Echternach: An der Wiege der deutschen Sprache*; véier Studien, déi (mat Beiträg vun aneren Historiker) in: Hémecht - Zeitschrift für Luxemburger Geschichte publizéiert goufen; Joergank 31, 1979, Heft 3 (Spezialnummer!).
* *Le comte Sigefroid de Luxembourg et la réforme de l'abbaye d'Echternach (973)*; in: Publications de la Section historique (PSH) de l'Institut grand-ducal de Luxembourg, Bd. XCV; Lëtzebuerg (Drock: Joseph Beffort), 1981; Ss. 283-298.
* *Echternach in Forschung und Literatur. Besprechungen und Hinweise*; in: Echternacher Studien - Veröffentlichungen des Instituts für Echternach-Forschung / Études epternaciennes - Publications de l'Institut d'Echternach; Bd. II (1982); Lëtzeburg (Sankt-Paulus Druckerei); Ss. 87-115.

## Um Spaweck
NGC 3485

Den **NGC 3485** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Leo. D'Galaxie gouf am Joer 1784 vum Astronom Wilhelm Herschel mat engem 47&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3294

Den **NGC 3294** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Leo Minor. D'Galaxie gouf am Joer 1787 vum Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och
Closdellt

D**'Closdellt** ass en Haff a Lieu-dit an der Gemeng Buerschent. E läit nordwestlech vun Dikrech op der N7 tëscht der Fléiber an dem Fridhaff, bal vis-à-vis vum Këppenhaff.

## Kuckt och
NGC 3741

Den **NGC 3741** ass eng irregulär Galaxie am Stärebild Ursa Major. D'Galaxie gouf am Joer 1828 vum Astronom John Herschel mat engem 48&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
Alkaid (Stär)

Den **η Ursae Majoris** (Eta Ursae Majoris), kuerz: *η&nbsp;UMa*), och bekannt ënner dem Numm **Alkaid** oder **Benetnasch** (ofgeleet aus dem arabeschen قائد بنات نعش, ass en Haaptreiestär vum Spektraltyp B3 a läit 100 Liichtjoer vun eis ewech.

Den Alkaid mécht d'Spëtzt vum Täissel vum grousse Won. Anescht wéi déi meescht aner Stäre vum Grousse Won gehéiert hien net zu der Ursa-Major-Grupp.

## Kuckt och
Senoncourt-les-Maujouy

**Senoncourt-les-Maujouy** ass eng franséisch Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

1973 goufen d'Gemenge , Osches, Lemmes a Vadelaincourt zur Gemeng Quatre-Vents fusionéiert. 1984 ass d'Fusioun rëm réckgängeg gemaach ginn, an déi ursprénglech véier Gemenge goufe retabléiert.
(612911) 2004 XR190

Den **(612911) 2004 XR<sub>190</sub>** ass en transneptuneschen Objet aus der Grupp vun de Scattered Disk Objects mat engem Duerchmiesser vu 500 bis 1000 Kilometer an enger visueller Hellegkeet vun 21,8&nbsp;mag. Hien ass op enger Distanz vun 52 bis 62&nbsp;AE vun der Sonn ewech. Seng Ëmlafzäit ass ongeféier 431 Joer.

Bemierkenswert ass déi héich Bunnschréi vu 47° géint d'Ekliptik souwéi déi kleng Exzentrizitéit vun nëmmen 0,08. Den Objet gouf entdeckt, well e grad zoufälleg de Plang vun der Ekliptik gekräizt huet a sou bei der Sich no Objete vum Sonnesystem déi méi wäit ewech leien opgefall war. Dat léisst drop schléissen, datt et méiglecherweis nach vill méi onentdeckt Objete mat änleche Bunnparametere gëtt.

Firwat den Asteroid sou eng héich Inklinatioun huet, ass nach net gekläert. Den 2004&nbsp;XR190 beweegt sech déi Säit der Kuiperceinture ëm d'Sonn, méiglecherweis besteet eng 8:3-Bunnresonanz zum Neptun. D'Bunnstéierungen duerch d'Gravitatiounskraaft vum Neptun ass zwar op sou enger Distanz minimal, soudatt Objeten do op enger zanter der Sonnesystemgenesis onverännerter Bunn lafe missten.

Den 2004&nbsp;XR190 gouf am Dezember 2004 vun engem Team ëm de Lynne Allen vun der University of British Columbia zu Vancouver, Kanada am Mauna-Kea-Observatoire op Hawaii entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Bunnparameter
*  Entdeckungs-Websäit vum Fuerscherteam
* Artikel am New Scientist
Andrej Kiska

Den **Andrej Kiska**, gebuer den 2. Februar 1963 zu Poprad (deemools Tschechoslowakei, haut Slowakei), ass e slowakesche Politiker a Philanthrop a fréiere Geschäftsmann. Hie war vum 15. Juni 2014 bis de 14. Juni 2019 Staatspresident vu sengem Land.

Als Gewënner am 2. Tour vun de Presidentewale vum 27. Mäerz 2014 iwwerhëlt hien de 15. Juni 2014 d'Amt vum Staatschef vu sengem Virgänger, dem Ivan Gašparovič.

De Kiska ass Elektro-Ingenieur vu Formatioun. No der Sametter Revolutioun ass hien 1990 an d'USA geplënnert. Wéi en erëmkoum huet hien zwou Kreditfirmae gegrënnt, *Triangel* a *Quatro*.

2006 war hie Matgrënner vun der Hëllefsorganisatioun *Dobrý anjel* ("Gudden Engel") déi Familljen hëlleft, déi duerch eng schwéier Krankheet vun engem Familljemember finanziell an d'Labränte gerode sinn.

## Um Spaweck

*Offiziell Websäit
NGC 3359

Den **NGC 3359** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Ursa Major.  Si gouf am Joer 1793 vum Wilhelm Herschel mat engem 18,7-Inch-Reflekter entdeckt.

## Kuckt och
Autochthon Aart

Eng **autochthon**, oder och nach **heemesch Aart**, ass an der Biologie eng Spezies déi an engem bestëmmte Gebitt, z.&nbsp;B. an engem bestëmmte Land, entweeder am Laf vun hirer Evolutioun do entstanen ass, oder awer dohin op natierlechem Wee, ouni d'Agräife vum Mënsch, agewandert ass.

Deem géigeniwwer stinn d**'[[allochthon Aart|allochthon]]** oder net heemesch Aarten, déi duerch de Mënsch, entweeder gewollt oder ongewollt, an engem bestëmmte Gebitt agefouert goufen.

## Autochthon an allochthon Aarten zu Lëtzebuerg
Hei e puer Beispiller vun autochthonen an allochthonen Aarte vun Déieren a Planzen zu Lëtzebuerg

## Literatur
* Wagenitz, G., 2008. *Wörterbuch der Botanik*, 2. Oplo, S. 30. ISBN 3937872949.

## Kuckt och
* heemesch
* Endemismus
* Heck vun hei
NGC 3486

Den **NGC 3486** ass eng Balkespiralgalaxie vum Typ SBc a läit am Stärebild Leo Minor. Si huet eng Wénkelgréisst vu 7,1'&nbsp;×&nbsp;5,2' an eng visuell Magnitude vun 10,3&nbsp;mag. Den Objet gouf den 11. Abrëll 1785 vum Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
NGC 4361

Den **NGC 4361** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Corvus. Den NGC 4361 huet en Duerchmiesser vun 2,1' an eng visuell Magnitude vu +10,90&nbsp;mag. Am Stärebild Corvus ass hien den hellste planetareschen Niwwel.

## Entdeckung
Den NGC 4361 gouf de 7. Februar 1785 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

 
## Um Spaweck

* GoBlack
* NOAO
* DSS Images for NGC 4300 through NGC 4399
* SEDS
NGC 7817

Den **NGC 7817** ass eng Spiralgalaxie vum Typ Sbc a läit ronn 5° nërdlech vum Stär Algenib (γ Pegasi) am Stärebild Pegasus. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vun 3,5'&nbsp;×&nbsp;0,9' an eng visuell Magnitude vun 11,8&nbsp;mag. Si gouf de 15. September 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck
* SEDS
NGC 1317

Den **NGC 1317** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Fornax.D'Galaxie gouf am Joer 1826 vum Astronom James Dunlop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 1317 op wikisky.org
NGC 1325

Den **NGC 1325** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Eridanus. D'Galaxie gouf vum Astronom Wilhelm Herschel am Joer 1798 mat sengem 47,5&nbsp;cm Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och
Urs Widmer

Den **Urs Widmer**, gebuer den 21. Mee 1938 zu Basel, a gestuerwen den 2. Abrëll 2014 zu Zürich, war e Schwäizer Schrëftsteller.

## Wierker (Auswiel)
* *Alois. Erzählung*, Diogenes, Zürich 1968.
* *Die Amsel im Regen im Garten*, Diogenes, Zürich 1971.
* *Die Forschungsreise* Diogenes, Zürich 1974.
* *Schweizer Geschichten*, Hallwag, Bern 1975.
* *Die gelben Männer*, Diogenes, Zürich 1976.
* *Das Urs-Widmer-Lesebuch*, Diogenes, Zürich 1980.
* *Das enge Land*, Diogenes, Zürich 1981.
* *Die gestohlene Schöpfung*, Diogenes, Zürich 1984.
* *Indianersommer*, Diogenes, Zürich 1985.
* *Das Verschwinden der Chinesen im neuen Jahr*, Diogenes, Zürich 1987.
* *Auf, auf, ihr Hirten! Die Kuh haut ab!*, Diogenes, Zürich 1988.
* *Das Paradies des Vergessens*, Diogenes, Zürich 1990.
* *Der blaue Siphon*, Diogenes, Zürich 1992
* *Im Kongo*, Diogenes, Zürich 1996
* *Der Geliebte der Mutter*, Diogenes, Zürich 2000.
* *Das Buch des Vaters*, Diogenes, Zürich 2004.
* *Ein Leben als Zwerg*, Diogenes, Zürich 2006.
* *Herr Adamson*, Diogenes, Zürich 2009.
* *Reise an den Rand des Universums*, Diogenes,
NGC 3607

Den **NGC 3607** ass eng elliptesch Galaxie vum Typ E-S0 a läit am Stärebild Leo. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vu 4,9'&nbsp;×&nbsp;2,5' an eng visuell Magnitude vun 9,9&nbsp;mag. Si gouf de 14. Mäerz 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
Rochuskierch zu Nidderfeelen

D**'Rochuskierch zu Nidderfeelen** war eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Ettelbréck Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Feelen gehéiert huet.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Rochus, deem säi Fest de 16. August gefeiert gëtt.

D'Kierch steet am Bongerterwee, enger Säitestrooss vun der  (route de Bastogne).

Zur fréierer Par Uewerfeelen hunn ausser der Filialkierch vun Nidderfeelen och nach d'Parkierch vun Uewerfeelen an d'Kapell vun Uewerfeelen gehéiert.

De Gemengerot vu Feelen huet am Juni 2021, op Ufro vum Paschtouer an dem Kierchefong, fir d'Aleedung vun der Prozedur zur Entweiung vun der Kierch gestëmmt, och wann zu deem Ament nach kee Plang fir en zukünftege Gebrauch bestoung. 

## Geschichtleches
Obwuel an der haiteger Kierch eréischt am Joer 1897 den éischte Gottesdéngscht gehale gouf, geet d'Geschicht bis an d'17. Joerhonnert zeréck. D'Awunner vun Nidderfeelen haten den 21. Januar 1628 beschloss, eng Kapell an hirer Uertschaft ze bauen, well de Wee bis an d'Kierch zu Uewerfeelen ze wäit war. 1629 war déi nei Kapell fäerdeg a gouf dem Hellege Rochus an der Helleger Lucia geweit. 1754 gouf eng nei Kierch gebaut, well d'Kapell an engem erbäermlechen Zoustand war. Mëtt vum 19. Joerhonnert war och dës zweet Kapell net nëmmen an engem schlechten Zoustand mä och ze kleng fir d'Zuel vun den Awunner. Bei Stuerm huet d'Gefor bestanen, datt den Tuerm an d'Fënsteren kéinten zesumme falen.

Wéi 1876 den Uewerfeelener Gemengerot zesumme mam Kiercherot entscheet huet déi Uewerfeelener Kierch ze vergréisseren, ass e Klengkrich tëschent den Nidderfeelener Leit an den Uewerfeelener entstanen. Well déi Nidderfeelener deemools duebel esou vill Leit wéi déi Uewerfeelener haten, wollten si datt d'Nidderfeelener Kierch zur Parkierch géif ginn. Déi Uewerfeelener waren domat awer net averstanen, well soss hir Leit vill méi wäit bis an d'Kierch hätten an doriwwer eraus och nach laanscht 4 Caféen misste goen, wéi et an engem Rapport vum Kiercherot vum 2. Abrëll 1893 geheescht huet. D'Regierung an d'Bistum ware gefuerdert an et gouf e Kompromëss fonnt: d'Gemeng huet 1894 e Stéck vun 10 Ar niewent der aler Kapell kaaft, fir hei eng nei Kierch zu Nidderfeelen ze bauen. D'Kierch vun Uewerfeelen ass awer Parkierch bliwwen. 1895 hunn d'Aarbechten ugefaangen an 1897 gouf se konsekréiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Ettelbréck
* D'Fënstere vun der Kierch vun Nidderfeelen op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


File:Kierch Nidderfeelen-101.jpg|
Fichier:Kirche Niederfeulen 01.jpg|D'Kierch vun Nidderfeelen aus nërdlecher Richtung gesinn
Fichier:Kirche Niederfeulen 03.jpg|Agank fir an d'Kierch
Heemecht

De Begrëff **Heemecht** dréckt eng enk Bezéiung tëscht Mënsch a Raum aus.

Mat *Heemecht* gëtt déi Uertschaft, déi Plaz oder dat Land bezeechent wou e Mënsch op d'Welt koum oder wou sech déi fréist Erliefnesser vu senger Kandheet a senger Sozialisatioun ofgespillt hunn. Déi Erfarunge markéieren d'Identitéit, de Charakter, d'Mentalitéit an déi reliéis wéi weltuschaulech Astellunge vun engem Mënsch. D*'Heemecht* ass deemno do, wou ee raimlech, zäitlech, sozial, emotional oder kulturell säin *Doheem* huet, wou ee sech *doheem* fillt, wou een heemesch ass.

D'Bewosstsi vun *Heemecht* gëtt och an der Lëtzebuerger Nationalhymn ausgedréckt, déi eeben Ons Heemecht heescht.

De Begrëff *Heemecht* a senge villschichtege Bedeitunge kënnt vum Däitschen *Heimat* a geet wäit iwwer de Begrëff *Heemechtsland* eraus, deemno e Begrëff, deen et sou weeder am Franséischen, Engleschen an Hollännesche gëtt an a kenger anerer Sprooch mat engem eenzege Wuert iwwersat ka ginn.

Zu Lëtzebuerg gëtt et och Veräiner, déi *Heemecht* an hirem Numm hunn:
* Chorale municipale "Heemecht" vu Rëmeleng
* Chorale municipale "Ons Hémecht" vu Péiteng

Zu Wëlwerwolz gëtt et eng Strooss mam Numm "An Heemecht" an zu Péiteng nennt sech eng Immobiliefirma "Nei Heemecht Sàrl".

## Kuckt och
* Ons Heemecht, d'Nationalhymn vu Lëtzebuerg
* Hémecht (Zäitschrëft)
* Heemwéi (Film)
* Dag vum Verdeedeger vun der Heemecht

## Literatur
* ikl (centre de documentation et d'animations *interkulturelles*), ASTI, 2014, *Heemecht*, Ausstellung am Tunnel am Gronn vun Texter a Biller vu Kanner aus der Grondschoul, Projet "Zesummen ass besser", Virstellung vun der Expo um Site vun der Stad Lëtzebuerg
Kapell Uewerfeelen

D**'Kapell zu Uewerfeelen** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Ettelbréck Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Feelen gehéiert.

De Patréiner vun der Kapell ass den hellegen Antonius de Klausener, deem säi Fest de 17. Januar gefeiert gëtt.

D'Kapell steet op der Areler Strooss, dem CR314, am Zentrum vun der Uertschaft.

Zur Par Uewerfeelen gehéieren ausser der Kapell vun Uewerfeelen och nach d'Parkierch vun Uewerfeelen an d'Filialkierch vun Nidderfeelen.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Ettelbréck
* D'Fënstere vun der Kapell vun Uewerfeelen op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Fichier:Kapelle Oberfeulen 02.jpg|D'Kapell aus nërdlecher Richtung gesinn
Fichier:Kapelle Oberfeulen 03.jpg|Agank fir an d'Kapell
Griecht

Eng **Griecht**, regional och *Gruecht* oder och *Grächt*, ass an der lëtzebuergescher Topographie a Geomorphologie d'Bezeechnung vun engem klengen Dall, dee sech tëscht zwéin Ausleefer vun engem Plateau bis a méi e groussen Dall erofzitt. Op topographesche Kaarten ass eng Griecht z'erkennen duerch *Zongen* déi vun den Héichtelinne gebilt ginn, déi ënne breet ufänken an no uewen ëmmer méi schmuel ginn. Griechte si charakteriséiert duerch relativ géi Häng laanscht d'Säiten an en Thalweg mat oder ouni Waasser, deen eng relativ géi Pente huet.

Sou fënnt een den Ausdrock dacks a Flouernimm erëm wéi z.&nbsp;B.: *Resbicher Griecht* zu Miersch, *op der Griecht* zu Housen, *an de Griechten* zu Stadbriedemes an zu Roudemer an nach vill anerer.

Ouni op den topographeschen Ausdrock anzegoen, gëtt d'Luxemburger Wörterbuch fir d'Griecht nach follgend Bedeitungen un: 1) «kleiner Graben» (häufig als Grenze); 2) «Hohlweg, Pfad» — häufig bes. in Flurn. (meist mit Gestrüpp umrandet) — auch Groussg. — Kuerzg. — Noatsgreecht (Knaphoscheid).

De Substantiv *Griecht* kënnt etymologesch vum Verb *gruewen*. Et ass datselwecht Wuert wéi dat hollännescht *Gracht* („Kanal an enger Stad”).

Dobäi soll awer bemierkt ginn, datt en Huelwee e Wee an enger Griecht ka sinn, awer datt dat net onbedéngt muss sou sinn. Am lëtzebuergesche Sproochgebrauch gi sou Weeër och rar bis guer net mat *Griecht* bezeechent. Dofir gëtt meeschtens den Ausdrock *Huel*, *Hiel*, *Hielt*, *an der Hiel* an *an der Huel*. gebraucht. Beispiller dofir sinn zu Biekerech de Wee duerch de Bësch fir op Giisch dee *Giischer Hiel* genannt gëtt, oder zu Kënzeg d*'[[Gierleng]]er Hiel*, sou wéi vill Stroossennimm uechter d'Land. Leit déi laanscht sou Weeër gewunnt hu kruten och heiansdo de Spëtznumm *Hueler*.

## Um Spaweck

* Claude Faber, Flouernimm - Griecht op 100komma7.lu de 7. August 2020, gekuckt de 17. August 2020
Kapell Scheedel

D**'Kapell zu Scheedel** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Dikrich Le Bon Pasteur, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Buerschent gehéiert.

D'Kapell steet zentral am Duerf an der Duerfstrooss, enger Säitestrooss vum CR349. Se ass der schmäerzensräicher Muttergottes (Mater Dolorosa) geweit.

Zur Par Buerschent gehéieren ausser der Kapell vu Scheedel och nach d'Parkierch vu Buerschent an d'Filialkierch vu Kiemen. Ausserdeem gehéiert och nach déi kleng Uertschaft Dierbech dozou, wou awer keng Kierch oder Kapell steet.

## Geschicht
D'Kapell vu Scheedel gouf am Joer 1862 op Wonsch vun de véier Bridder Erdel gebaut, déi als Uerdensbridder a Frankräich an England aktiv waren. Ee vun hinne war souguer bis op Jerusalem komm. A Bréiwer un hir Famill zu Scheedel hu se hire Wonsch ausgedréckt datt do eng Kapell zu Éiere vun der schmäerzensräicher Muttergottes sollt gebaut ginn. D'Plaz wou se sollt hikomme haten se duerch eng Ierfschaft kritt an zur Verfügung gestallt. 1856 huet ee vun de Bridder vu Paräis aus geschriwwen, datt e géif eng Louheck fir den Ënnerhält vun der Kapell schenken.

Den 2. Februar 1862 koum et zu engem Baukontrakt tëscht dem Mathias Betz, Entreprener vu Welschent, an dem Peter Klein a Valentin Erdel vu Scheedel. Am Kontrakt goufen d'Detailer vum Bau an de Präis genee festgehalen. Laut Kontrakt sollt d'Kapell bis den hallwe September fäerdeg sinn. De Bau gouf 1862 och am Réibau fäerdeg, duerno ass aus onerkläerlech Grënn awer näischt méi geschitt bis an d'Joer 1868.

De 27. Oktober 1868 gouf d'Kapell vum Deche Weirens vun Dikrech ageweit. Paschtouer vun der Par Buerschent war deemools de Jakob Holperts. D'Käschte fir de Bau vun der Kapell ware bis zum Schluss op 3.021,55 Frang eropgaangen. Dobäi sinn d'Transporter vum Material vun den Awunner vum Duerf iwwerholl ginn.

Am Ufank stoung just e ganz einfachen Altor an der Kapell, dee vun zwéi vun den Uerdensbridder bei engem Besuch an der Heemecht am Joer 1869 gebaut gouf. Spéider koum en Altor aus enger Parkierch aus dem Kanton Réiden dran. D'Kapell war bannen am Ufank nëmme mat einfacher Kallekfaarw ugestrach. 1925 krut se vum Konschtmoler Wilhelmy aus Veianen en neien Ustrach.

Vun 1868 bis 1894 goufen d'Masse vun engem Massendenger op der Strooss mat der *Bömmelchen*, enger Handklack, agelaut. Eréischt 1897 krut d'Kapell eng gréisser Klack vu 60&nbsp;kg, déi mat engem Subsid vun 250 Frang vun der Regierung kaaft an den 13. Mee ageweit gouf. 1906 koum eng zweet Klack an d'Kapell, déi vu Rëmeleng koum. De Schmadd vu Kiemen, deen d'Klack am Tuerm montéiert huet, krut als Merci déi fréier Handklack, d'Bömmelchen.

Am Abrëll 1897 gouf den Tuerm vun der Kapell ganz mat Schifer verkleet. 1933 krut d'Kapell e Kräizwee.

## Literatur
Rasqué, Fritz: *Bourscheid - Geschichte einer alten Pfarrei*, 1944, Bourg-Bourger, Lëtzebuerg, 430 S.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Dikrech


Fichier:Kapelle Scheidel 02.jpg|D'Kapell aus westlecher Richtung gesinn
Fichier:Kapelle Scheidel 03.jpg|D'Kapell aus südëstlecher Richtung gesinn
Méchelskapell zu Boukels

D**'Méchelskapell zu Boukels** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Öewersauer Saint-Pirmin, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Géisdref gehéiert.

De Patréiner vun der Kapell ass den hellege Méchel, deem säi Fest den 29. September gefeiert gëtt.

D'Kapell steet zentral am Duerf op der Haaptstrooss, dem CR321.

## Geschicht
Déi éischt bekannt Kapell zu Boukels gouf den 29. Oktober 1605 vum Mgr. Andreas Strengnart, Bëschof vun Tagaste, konsekréiert. Dës Kapell ass awer schonn 1734 ofgerappt ginn a 1735 gouf op enger anerer Plaz eng nei gebaut. Dës Kapell gouf scho 1768/69 nees nei gebaut (oder gréisstendeels renovéiert).

Bis de 7. Mee 2017 war d'Kapell vu Boukels eng Kapell vun der Par Géisdref, déi zum Parverband Öwersauer, Sankt Pirmin, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Zur fréierer Par Géisdref huet ausser der Kapell vu Boukels och nach d'Parkierch vu Géisdref gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
* D'Kapell op der Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
* D'Fënstere vun der Kapell vu Boukels op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Kapell Boukels an der Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg''
Hellege Vinz

**Hellege Vinz** oder Vinzenz ass den Numm vun en ettlechen Hellegen an der kathoutoulescher an orthodoxer Kierch:

* Vinzenz vu Valencia († um 304), Märtyrer a Spuenien, Fest den 22. Januar an de westleche Länner an den 11. November am Orient. 
* Vinzenz vu Lérins († tëscht 434 a 450), Pater am Klouschter vu Lérins a Kierchepapp
* Vinzenz Ferrer (1357–1419), katalouneschen Dominikanerpater a Priedeger
* Vinzenz vu Paul (1581–1660), Paschtouer, gëllt als de Grënner vum Lazaristenuerden.
* Vincenzo Pallotti (1795–1850), kathoulesche Paschtouer a Grënner vum Pallotineruerden.
* Vinzenz vun Troyes, († ëm 546) 10. Bëschof vun Troyes, lokal gefeiert de 4. Februar.
Kierch Dol

D**'Kierch vun Dol** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Öewersauer Saint-Pirmin, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Géisdref gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Vinzenz, deem säi Fest den 22. Januar gefeiert gëtt. De Patréiner vum Duerf ass den hellegen Donatus.

Se steet an der Duerfstrooss, dem CR321A, op der Kräizung mat der Strooss *Op der Heckt*. Op der Südsäit nieft der Kierch steet e Kräiz (vun 1994) zur Erënnerung un de fréiere Kierfecht op där Plaz.

## Geschicht
Déi éischt bekannt Kapell zu Dol, déi warscheinlech dem hellege Lambert geweit war, gouf 1523 an engem Dokument ernimmt. Well se baufälleg war gouf se am Joer 1737 ënner dem Paschtouer H. Severin duerch eng nei ersat, déi Plaz fir 200 Leit hat. 1808 gouf dës Kierch zur Parkierch ernannt.

1865 huet de Gemengerot enger Vergréisserung vun der Kierch zougestëmmt, soudatt d'Kierch an hirer haiteger Form 1866 fäerdeg gouf. Se gouf de 14. Juli 1869 vum Bëschof Nicolas Adames konsekréiert. Als Niewepatréiner gouf den hellege Jousef gewielt.

1929 ass ënner dem Paschtouer Logeling eng gréisser Renovéierung virgeholl ginn. Nom 2. Weltkrich gouf d'Kierch ënner dem Paschtouer Jos. Frisch nees opgebaut.

Bei der 100-Joerfeier de 4. Mee 1969 gouf den neie Kierfecht ageweit, dee virdrun nieft der Kierch war.

Bis de 7. Mee 2017 war d'Doler Kierch d'Parkierch vun der Par Dol, déi zum Parverband Öwersauer, Sankt Pirmin, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Zur fréierer Par Dol huet ausser der Parkierch vun Dol och nach d'Remigiuskierch vun Nacher gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
* D'Fënstere vun der Kierch vun Dol op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e. V.'' 
* D'Kierch Dol an der Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg'' 


Fichier:Kirche Dahl 02.jpg|Aganksportal vun der Kierch vun Dol
Fichier:Memorial Kirche Dahl 01.jpg| Kräiz nieft der Kierch vun Dol zur Erënnerung un de fréiere Kierfecht
Amour Fou (Film)

***Amour Fou*** ass en éisträichesch-lëtzebuergesche Spillfilm vun der Regisseurin Jessica Hausner.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vum däitsche Schrëftsteller Heinrich von Kleist a vun deem senger Frëndin Henriette Vogel, déi sech zesummen um Wannsee bei Berlin d'Liewe geholl hunn...

## Soss
De Film war bei der 7. Editioun vum Lëtzebuerger Filmpräis an der Kategorie "Bescht Fiktiouns-Koproduktioun" nominéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* amourfoufilm.com
Carlos Ulrrico Cesco

De **Carlos Ulrrico Cesco**, gebuer de 24. November 1910, a gestuerwen de 5. November 1987, war en argentineschen Astronom.

De Cesco hat dee gréisste Deel vu sengem Liewen zu San Juan, Argentinie gelieft. Hien hat 20 Asteroiden entdeckt. No gouf de Carlos Cesco Observatoire genannt. Säin eelste Brudder, de Reynaldo Cesco war och Astronom. Alle béid studéierten op der National Universitéit La Plata.

## Um Spaweck
* Publikatioune vum C.U. Cesco am Astrophysics Data System
Geographeschen Zentrum vu Lëtzebuerg

De **geographeschen Zentrum vu Lëtzebuerg** läit am Nordweste vu Pëtten, am Naturschutzgebitt Pëttenerbësch an der Gemeng Miersch.

Op der Plaz gouf 2011 eng Maark vun der Naturverwaltung, an Zesummenaarbecht mam Kadaster opgeriicht.

## D'Maark
Si besteet aus véier dräieckege Placken aus Stol, déi an déi véier Himmelsrichtunge weisen. Op der Plack déi no Süde weist ass deen heiten Text ausgestanzt: Centre géographique 

Um Fouss vun der Maark steet d'Joreszuel 2011.

D'Maark gouf am Juni 2011 offiziell virgestallt, zesumme mam Naturreservat *Pëttenerbësch* an engem Léierpad.

## Wéi den Zentrum berechent a festgeluecht gouf
De geographeschen Zentrum gouf 2009 vun de Spezialiste vun der Kadasterverwaltung berechent. Basis dofir waren d'Grenze vum Land, sou wéi se 1815 um Wiener Kongress mat Preisen (haut Däitschland), 1839 duerch de Vertrag vu London (spezifiéiert am Joer 1843) mat der Belsch an am 20. Joerhonnert duerch den Austausch vu klenge Parzelle mat Frankräich festgeluecht goufen.

Fir déi topographesch Rechnunge gouf de *World Geodetic System 1984* (WGS 84) gebraucht. 
Um Terrain gouf déi genee Plaz vum Zentrum vum Land mat enger Genauegkeet vun engem Zentimeter festgeluecht, dat mat der Hëllef vun den US-amerikanesche GPS- a russesche GLONASS-Satelliten.

## Literatur
*Schmit, R., 2011. *Im Naturreservat "Pëttemerbësch"* (SIC). *Pettingen im Mittelpunkt. Geografisches Zentrum des Landes liegt in Pettingen bei Mersch / Neuer Naturlehrpfad vorgestellt.* Luxemburger Wort vum 28. Juni 2011, S. 17. http://www.act.public.lu/fr/actualites/2011/06/LW_centre_gravite.pdf

## Kuckt och
* Nationalmonument vun der Onofhängegkeet um Krounebierg zu Miersch
* Op Kneiff, Lieu-dit an der Gemeng Ëlwen, mat deem héchste Punkt zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
De geographeschen Zentrum vum Land
* Um Geoportail.lu
* Op der Websäit vum Kadaster vu Lëtzebuerg