open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fernsehtuerm vun Emley Moor

De **Fernseetuerm vun Emley Moor** ass en 330 Meter héijen Tuerm deen am engem Suppegebitt bei Kirklees am Yokshire ronn 5 Kilometer südëstlech vun Huddersfield steet. Et ass den héchste Fernseetuerm op de britteschen Inselen.

Den Tuerm gouf tëscht 1969 an 1971 am arméierte Bëtong gebaut an huet en alen Tuerm deen 1969 zesummegefall war ersat.

En ass ronn a konesch, mat engem Duerchmiesser vu 24,40 Meter op der Basis a 6,50 Meter um Kapp. Den 11.200 Tonne schwéieren Tuerm steet op engem Fëllement aus Sandsteen. D'Mauere bis un d'Plattform hunn en Duerchmiesser vu maximal 53,3&nbsp;cm.

Vun der Antenn déi 55,7 Meter héich ass, ginn UKW an Televisiounssendungen ausgestraalt.

## Um Spaweck
* Websäit iwwer d'Katastroph vum 19. Mäerz 1969
* Billergalerie vum alen an neien Tuerm
* Biller op Stucturae
Fontaine-lès-Dijon

**Fontaine-lès-Dijon** ass eng franséisch Stad am Departement Côte-d'Or an der franséischer Regioun Bourgogne.

Se läit am Norde vun Dijon a gehéiert zu der Agglomeratioun *Grand Dijon*.

Duerch d'Gemeng leeft de Suzon.

### Nopeschgemengen
*Dijon
*Daix
*Talant
*Plombières-lès-Dijon

### Geschicht

Fontaine-lès-Dijon ass aus den Uertschafte *Fontaine-le-Bas* a *Saint-Martin-des-Champs* entstanen.

An der Bronzenzäit sinn am Süde vun der Kopp vu Fontaine Weeër zesummegelaf iwwer déi Zënn transportéiert gouf.
Messigny-et-Vantoux

**Messigny-et-Vantoux** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Côte-d'Or an der franséischer Regioun Bourgogne.

### Nopeschgemengen
*Asnières-lès-Dijon
*Norges-la-Ville
*Ahuy
*Hauteville-lès-Dijon

### Kuckeswäertes
*D'Schlass vu 1704
*En Tumulus am *Bois de Mansenne*
*Den Oppidum vu *Roche Château* 
*D'Millen, *Moulin du Rosoir*
*D'Haus vum Claude Hoin dat als historescht Monument klasséiert ass
*En Härenhaus aus dem 16. Joerhonnert

### Jumelagen
*Harxheim
Canton de Genlis (Côte-d'Or)

De **Canton de Genlis** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dijon, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

| Aiserey || align="right" | 1&nbsp;138 || align="right" | 21110 || align="right" | 21005
|-
| Beire-le-Fort || align="right" | 251 || align="right" | 21110 || align="right" | 21057
|-
| Bessey-lès-Cîteaux || align="right" | 476 || align="right" | 21110 || align="right" | 21067
|-
| Cessey-sur-Tille || align="right" | 451 || align="right" | 21110 || align="right" | 21126
|-
| Chambeire || align="right" | 233 || align="right" | 21110 || align="right" | 21130
|-
| Collonges-lès-Premières || align="right" | 663 || align="right" | 21110 || align="right" | 21183
|-
| Échigey || align="right" | 214 || align="right" | 21110 || align="right" | 21242
|-
| Fauverney || align="right" | 645 || align="right" | 21110 || align="right" | 21261
|-
| **[[Genlis]]** || align="right" | 5&nbsp;257 || align="right" | 21110 || align="right" | 21292
|-
| Izeure || align="right" | 572 || align="right" | 21110 || align="right" | 21319
|-
| Izier || align="right" | 641 || align="right" | 21110 || align="right" | 21320
|-
| Labergement-Foigney || align="right" | 415 || align="right" | 21110 || align="right" | 21330
|-
| Longchamp || align="right" | 949 || align="right" | 21110 || align="right" | 21351
|-
| Longeault || align="right" | 681 || align="right" | 21110 || align="right" | 21352
|-
| Longecourt-en-Plaine || align="right" | 1&nbsp;189 || align="right" | 21110 || align="right" | 21353
|-
| Marliens || align="right" | 391 || align="right" | 21110 || align="right" | 21388
|-
| Pluvault || align="right" | 509 || align="right" | 21110 || align="right" | 21486
|-
| Pluvet || align="right" | 324 || align="right" | 21110 || align="right" | 21487
|-
| Premières || align="right" | 125 || align="right" | 21110 || align="right" | 21507
|-
| Rouvres-en-Plaine || align="right" | 866 || align="right" | 21110 || align="right" | 21532
|-
| Tart-l'Abbaye || align="right" | 222 || align="right" | 21110 || align="right" | 21621
|-
| Tart-le-Bas || align="right" | 195 || align="right" | 21110 || align="right" | 21622
|-
| Tart-le-Haut || align="right" | 811 || align="right" | 21110 || align="right" | 21623
|-
| Thorey-en-Plaine || align="right" | 830 || align="right" | 21110 || align="right" | 21632
|-
| Varanges || align="right" | 662 || align="right" | 21110 || align="right" | 21656
|}
Suzon

De **Suzon** ass eng franséisch Baach am Departement Côte-d'Or.

Se huet hir Quell an der Géigend vu Panges a leeft zu Longvic an d'Ouche.

Op hirem Laf duerch Dijon ass se vum Boulevard des Allobroges un abetonéiert an zougedeckt. No ongeféier 13&nbsp;km ënner dem Buedem kënnt se op der *Place [[Roger Salengro]]* erëm un d'Sonn.

Den ieweschten Dall vum Suzon ass Natura 2000 klasséiert.
Canton de Grancey-le-Château-Neuvelle

De **Canton de Grancey-le-Château-Neuvelle** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dijon, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté. Mam Dekreet vum 18. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| Avot || align="right" | 141 || align="right" | 21580 || align="right" | 21041
|-
| Barjon || align="right" | 37 || align="right" | 21580 || align="right" | 21049
|-
| Busserotte-et-Montenaille || align="right" | 30 || align="right" | 21580 || align="right" | 21118
|-
| Bussières || align="right" | 47 || align="right" | 21580 || align="right" | 21119
|-
| Courlon || align="right" | 50 || align="right" | 21580 || align="right" | 21207
|-
| Cussey-les-Forges || align="right" | 115 || align="right" | 21580 || align="right" | 21220
|-
| Fraignot-et-Vesvrotte || align="right" | 78 || align="right" | 21580 || align="right" | 21283
|-
| **[[Grancey-le-Château-Neuvelle]]** || align="right" | 292 || align="right" | 21580 || align="right" | 21304
|-
| Le Meix || align="right" | 51 || align="right" | 21580 || align="right" | 21400
|-
| Salives || align="right" | 232 || align="right" | 21580 || align="right" | 21579
|}
Canton d'Is-sur-Tille

De **Canton d'Is-sur-Tille** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dijon, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté.
## Gemengen am Kanton

* Avelanges
* Avot
* Barjon
* Boussenois
* Busserotte-et-Montenaille
* Bussières
* Chaignay
* Chanceaux
* Chazeuil
* Courlon
* Courtivron
* Crécey-sur-Tille
* Cussey-les-Forges
* Diénay
* Échevannes (Côte-d'Or)Échevannes
* Épagny
* Foncegrive
* Fraignot-et-Vesvrotte
* Francheville
* Frénois
* Gemeaux
* Grancey-le-Château-Neuvelle
* Is-sur-Tille
* Lamargelle
* Léry
* Lux
* Marcilly-sur-Tille
* Marey-sur-Tille
* Marsannay-le-Bois
* Le Meix
* Moloy
* Orville
* Pellerey
* Pichanges
* Poiseul-la-Grange
* Poiseul-lès-Saulx
* Poncey-sur-l'Ignon
* Sacquenay
* Salives
* Saulx-le-Duc
* Selongey
* Spoy
* Tarsul
* Til-Châtel
* Vaux-Saules
* Vernois-lès-Vesvres
* Vernot
* Véronnes
* Villecomte
* Villey-sur-Tille
Aiserey

**Aiserey** ass eng franséisch Stad am Departement Côte-d'Or an der franséischer Regioun Bourgogne.

Se läit ronn 20&nbsp;km südlech vun Dijon um Canal de Bourgogne an duerch d'Gemeng lafen d*Oucherolle* an d*'Noire Potte* e lénksen Niewefloss vun der Vouge.

Zu Aiserey steet déi eenzeg Zockerfabréck déi et an der Bourgogne gëtt, an d'Zockerfest ass all Joer den zweete Sonnden am September.

## Nopeschgemengen
*Bessey-lès-Citeaux
*Longecourt-en-Plaine
*Izeure
*Échigey

## Um Spaweck
Canton de Saint-Seine-l'Abbaye

De **Canton de Saint-Seine-l'Abbaye** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dijon, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté. Mam Dekreet vum 18. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| Bligny-le-Sec || align="right" | 127 || align="right" | 21440 || align="right" | 21085
|-
| Champagny || align="right" | 27 || align="right" | 21440 || align="right" | 21136
|-
| Chanceaux || align="right" | 208 || align="right" | 21440 || align="right" | 21142
|-
| Curtil-Saint-Seine || align="right" | 104 || align="right" | 21380 || align="right" | 21218
|-
| Francheville || align="right" | 199 || align="right" | 21440 || align="right" | 21284
|-
| Frénois || align="right" | 65 || align="right" | 21120 || align="right" | 21286
|-
| Lamargelle || align="right" | 145 || align="right" | 21440 || align="right" | 21338
|-
| Léry || align="right" | 235 || align="right" | 21440 || align="right" | 21345
|-
| Panges || align="right" | 74 || align="right" | 21540 || align="right" | 21477
|-
| Pellerey || align="right" | 103 || align="right" | 21440 || align="right" | 21479
|-
| Poiseul-la-Grange || align="right" | 70 || align="right" | 21440 || align="right" | 21489
|-
| Poncey-sur-l'Ignon || align="right" | 81 || align="right" | 21440 || align="right" | 21494
|-
| Saint-Martin-du-Mont || align="right" | 354 || align="right" | 21440 || align="right" | 21561
|-
| **[[Saint-Seine-l'Abbaye]]** || align="right" | 355 || align="right" | 21440 || align="right" | 21573
|-
| Saussy || align="right" | 104 || align="right" | 21380 || align="right" | 21589
|-
| Trouhaut || align="right" | 125 || align="right" | 21440 || align="right" | 21646
|-
| Turcey || align="right" | 171 || align="right" | 21540 || align="right" | 21648
|-
| Val-Suzon || align="right" | 180 || align="right" | 21121 || align="right" | 21651
|-
| Vaux-Saules || align="right" | 133 || align="right" | 21440 || align="right" | 21659
|-
| Villotte-Saint-Seine || align="right" | 74 || align="right" | 21690 || align="right" | 21705
|}
Canton de Selongey

De **Canton de Selongey** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dijon, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté. Mam Dekreet vum 18. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| Boussenois || align="right" | 111 || align="right" | 21260 || align="right" | 21096
|-
| Chazeuil || align="right" | 201 || align="right" | 21260 || align="right" | 21163
|-
| Foncegrive || align="right" | 171 || align="right" | 21260 || align="right" | 21275
|-
| Orville || align="right" | 214 || align="right" | 21260 || align="right" | 21472
|-
| Sacquenay || align="right" | 265 || align="right" | 21260 || align="right" | 21536
|-
| **[[Selongey]]** || align="right" | 2&nbsp;233 || align="right" | 21260 || align="right" | 21599
|-
| Vernois-lès-Vesvres || align="right" | 189 || align="right" | 21260 || align="right" | 21665
|-
| Véronnes || align="right" | 343 || align="right" | 21260 || align="right" | 21667
|}
Canton de Mirebeau-sur-Bèze

De **Canton de Mirebeau-sur-Bèze** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dijon, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté. Mam Dekreet vum 18. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| Arceau || align="right" | 569 || align="right" | 21310 || align="right" | 21016
|-
| Beaumont-sur-Vingeanne || align="right" | 163 || align="right" | 21310 || align="right" | 21053
|-
| Beire-le-Châtel || align="right" | 620 || align="right" | 21310 || align="right" | 21056
|-
| Belleneuve || align="right" | 1&nbsp;398 || align="right" | 21310 || align="right" | 21060
|-
| Bèze || align="right" | 632 || align="right" | 21310 || align="right" | 21071
|-
| Bézouotte || align="right" | 214 || align="right" | 21310 || align="right" | 21072
|-
| Blagny-sur-Vingeanne || align="right" | 109 || align="right" | 21310 || align="right" | 21079
|-
| Champagne-sur-Vingeanne || align="right" | 247 || align="right" | 21310 || align="right" | 21135
|-
| Charmes || align="right" | 108 || align="right" | 21310 || align="right" | 21146
|-
| Cheuge || align="right" | 115 || align="right" | 21310 || align="right" | 21167
|-
| Cuiserey || align="right" | 85 || align="right" | 21310 || align="right" | 21215
|-
| Jancigny || align="right" | 100 || align="right" | 21310 || align="right" | 21323
|-
| Magny-Saint-Médard || align="right" | 224 || align="right" | 21310 || align="right" | 21369
|-
| **[[Mirebeau-sur-Bèze]]** || align="right" | 1&nbsp;573 || align="right" | 21310 || align="right" | 21416
|-
| Noiron-sur-Bèze || align="right" | 166 || align="right" | 21310 || align="right" | 21459
|-
| Oisilly || align="right" | 108 || align="right" | 21310 || align="right" | 21467
|-
| Renève || align="right" | 414 || align="right" | 21310 || align="right" | 21522
|-
| Savolles || align="right" | 128 || align="right" | 21310 || align="right" | 21595
|-
| Tanay || align="right" | 232 || align="right" | 21310 || align="right" | 21619
|-
| Trochères || align="right" | 136 || align="right" | 21310 || align="right" | 21644
|-
| Viévigne || align="right" | 202 || align="right" | 21310 || align="right" | 21682
|}
Canton de Pontailler-sur-Saône

De **Canton de Pontailler-sur-Saône** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dijon, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté. Mam Dekreet vum 18. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| Binges || align="right" | 581 || align="right" | 21270 || align="right" | 21076
|-
| Cirey-lès-Pontailler || align="right" | 115 || align="right" | 21270 || align="right" | 21175
|-
| Cléry || align="right" | 136 || align="right" | 21270 || align="right" | 21180
|-
| Drambon || align="right" | 139 || align="right" | 21270 || align="right" | 21233
|-
| Étevaux || align="right" | 259 || align="right" | 21270 || align="right" | 21256
|-
| Heuilley-sur-Saône || align="right" | 296 || align="right" | 21270 || align="right" | 21316
|-
| Lamarche-sur-Saône || align="right" | 1&nbsp;201 || align="right" | 21760 || align="right" | 21337
|-
| Marandeuil || align="right" | 51 || align="right" | 21270 || align="right" | 21376
|-
| Maxilly-sur-Saône || align="right" | 301 || align="right" | 21270 || align="right" | 21398
|-
| Montmançon || align="right" | 159 || align="right" | 21270 || align="right" | 21437
|-
| Perrigny-sur-l'Ognon || align="right" | 496 || align="right" | 21270 || align="right" | 21482
|-
| **[[Pontailler-sur-Saône]]** || align="right" | 1&nbsp;346 || align="right" | 21270 || align="right" | 21496
|-
| Saint-Léger-Triey || align="right" | 145 || align="right" | 21270 || align="right" | 21556
|-
| Saint-Sauveur || align="right" | 206 || align="right" | 21270 || align="right" | 21571
|-
| Soissons-sur-Nacey || align="right" | 259 || align="right" | 21270 || align="right" | 21610
|-
| Talmay || align="right" | 463 || align="right" | 21270 || align="right" | 21618
|-
| Tellecey || align="right" | 134 || align="right" | 21270 || align="right" | 21624
|-
| Vielverge || align="right" | 459 || align="right" | 21270 || align="right" | 21680
|-
| Vonges || align="right" | 313 || align="right" | 21270 || align="right" | 21713
|}
Canton de Dijon-5

De **Canton de Dijon-5** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dijon, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

| Dijon (en Deel) || align="right" | 149&nbsp;867 (1)|| align="right" | 21000 || align="right" | 21231
|}
René Leclère

De **René Leclère**, gebuer 6. Mäerz 1890 zu Péiteng, a gestuerwen den 11. Dezember 1955 zu Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Filmregisseur a -produzent.

## Seng Filmer
* *[[Un clown dans la rue]]* (1930)
* *[[Il est un petit pays]]* (1937) (Kuerzfilm) (47 Minutten)
* *[[Ardoises]]* (1938) (Kuerzfilm) (12 Minutten)
* *[[Garçon ... un Bock]]* (1938) (Kuerzfilm) (12 Minutten)
* *[[Circulez]]* (1939) (Kuerzfilm) (9 Minutten)
* *[[Luxembourg, le film du centenaire]]* (1940) zesumme mam Pierre Harts (Kuerzfilm) (23 Minutten)
* *[[La chanson de l'eau]]* (1940) (Kuerzfilm) (11 Minutten)
* *[[Visages du Luxembourg]]* (1950) (Kuerzfilm) (16 Minutten)
* *[[Au pays des châteaux]]* (1950) (Kuerzfilm) (21 Minutten)
* *[[Le mariage de la Princesse Josephine-Charlotte et du Prince Jean]]* (1953) (Kuerzfilm) (12 Minutten)

## Literatur
* Paul Lesch: *René Leclère, pionnier du cinéma luxembourgeois*, CNA, Dudelange 1999

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmregisseuren
## Um Spaweck
Josée Kirps

D**'Josée Justine Nicole Kirps**, gebuer de 6. November 1959 zu Lëtzebuerg, ass eng fréier Sproochenenseignante an Historikerin.

No hirem Studium zu Montpellier (1979-1984) war si Sproochenenseignante - ënner anerem véier Joer a Portugal - a Mataarbechterin vu Radio Lëtzebuerg. Duerno war si am Kulturministère beschäftegt.

Zanter September 2003 ass d'Josée Kirps Direktesch vum Nationalarchiv. 2006 gouf si *membre effectif* vun der Section historique vum Institut grand-ducal.

Am September 2022 gouf si als déi nei Presidentin vum internationale Conseil vun den Archiven, dem ICA, gewielt.

## Wierk
* (mam Guy May zesummen), *Un cadeau royal*; Katalog vun der Ausstellung, déi vun der Banque Générale du Luxembourg (BGL) 1990 am deemolege Staatsmusée organiséiert gouf; Lëtzebuerg, 1990; 135 S. (ill.). - De betreffende 'Kaddo' war ee prestigéisen Dëschservice, deen 1883 d'Kinnigin-Groussherzogin Emma geschenkt krut.
* *Le château de Walferdange* ; in: F.C. Résidence Walferdange 1908-1998; Walfer, 1998; Ss. 21-22 (ill.).
* *Mon bureau* ; in: *paperJam / Management* ; Lëtzebuerg, Mee 2010; Ss. 118-119.

## Gielchen
* Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2015)

## Literatur
* Jean Portante, "'Gardienne de mémoire' - Les portraits du Jeudi: Josée Kirps, directrice des Archives nationales"; in: *Le Jeudi*, 24. Mee 2006.
* Interview am *magazine - le périodique du fonds belval*, n° 1 / 2003, S. 15.
* Josiane Kartheiser, "'Ech si frou, datt ech hei sinn' - Josée Kirps, Leiterin der Nationalarchive liebt ihren Job und die Herausforderung"; in: *Carrière - Éischte Lëtzebuerger Fraemagazin*, Nr. 69 / 2005; Ss. 19-21.
Porte d'Amercoeur

D**'Porte d'Amercoeur** war eng zolidd Paart mat Tierm déi d'Bréck vun Amercoeur iwwer d'Ourthe (haut Derivatioun), zu Léck bewaacht huet.

Se gouf vum Prënzbëschof Érard de La Marck gebaut fir d'Verdeedegungslinn laanscht d'Ourthe ze verstäerken, an de Bau war 1514 fäerdeg.

Nodeem déi hollännesch Herrschaft an der Belsch eriwwer war, gouf d'Paart zerstéiert an 1821 duerch eng nei ersat, déi hirersäits 25 Joer méi spéit ofgerappt gouf.
Alfred Mousset

Den **Alfred Mousset**, gebuer de 5. Dezember 1920 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen de 5. Juli 2005 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Privatbeamten an Entomolog, deen zu Bartreng gewunnt huet.

Hien huet iwwer bal 70 Joer eng wëssenschaftlech Sammlung vu Kiewerleken (Coleoptera) vu Lëtzebuerg zesummegestallt. Dës Sammlung gouf no sengem Doud, den 19. Mäerz 2007, bei enger Feier zu sengen Éieren, dem Naturmusée vun der Famill als Geschenk iwwerreecht.

Zesumme mat der Kiewerleks-Sammlung vum Victor Ferrant ass dës Sammlung d'Basis vun der moderner Koleopterefuerschung zu Lëtzebuerg.

Vun 1975 bis 1987 war hie Comitésmember, vun 1980 bis 1984 Vizepresident vun der Société des naturalistes luxembourgeois.

Den Alfred Mousset war bestuet a Papp vun dräi Kanner.
## Publikatiounen
*Mousset, A., 1969. *Les Coléoptères du Grand-Duché de Luxembourg.* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 70 (1965): 139-174. https://web.archive.org/web/20160309220145/http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1969_070_139_174.pdf
*Mousset, A., 1973. *Atlas provisoire des Insectes du Grand-Duché de Luxembourg: Coleoptera, cartes 1 à 226.* Publication du Musée d'histoire naturelle et de l'Administration des eaux et forêts, Luxembourg.
*Mousset, A., 1976. *Atlas provisoire des Insectes du Grand-Duché de Luxembourg: Coleoptera, fascicule 3, cartes 446 à 526.* Publication du Musée d'histoire naturelle et de l'Administration des eaux et forêts, Luxembourg.
*Mousset, A., 1979 *Atlas provisoire des Insectes du Grand-Duché de Luxembourg: Coleoptera, fascicule 4, cartes 527 à 621.* Publication du Musée d'histoire naturelle et de l'Administration des eaux et forêts, Luxembourg.
*Mousset, A., 1981. *Les Coléoptères de la sablière de Remerschen-Wintrange.* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 83-84 (1978): 53-70.http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1981_083-084_053_070.pdf
*Mousset, A., 1981. *Nova Coleopterologica.* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 83-84 (1978): 71-73.https://web.archive.org/web/20160309215402/http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1981_083-084_071_073.pdf
*Mousset, A., 1984. *Atlas provisoire des Insectes du Grand-Duché de Luxembourg: Coleoptera, fascicule 5, cartes 622 à 846.* Publication du Musée d'histoire naturelle, Luxembourg.

## Literatur
*Gerend, R., 2007. *In memoriam Alfred Mousset.* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 108: 105-109.https://web.archive.org/web/20250124032952/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=2522838&search_terms=#panel:pp|issue:2522838|article:DTL772
* Massard, J.A., 2015. *[http://massard.info/pdf/Massard_2015_5-302_add.pdf La Société des naturalistes luxembourgeois de 1890 à 2015.]* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 116, S. 5-302 [Alfred Mousset: S. 232-234].

## Kuckt och
Porte Saint-Martin

D**'Porte Saint-Martin** war eng Paart an de Festungsmauere vu Léck. Se huet schonn zur Zäit vum Notger zu de Festungsanlage gehéiert, déi um *Publémont* stoungen.

Ënner dem Jean de Hornes gouf se neigebaut an duerch eng staark Bastioun verdeedegt.

D'Paart stoung um Wee, deen haut an d'Abtei Saint-Laurent féiert, an dann aus Léck eraus op Huy. Well iwwer dëse Wee haaptsächlech d'Gefierer aus Léck eraus gefuer sinn huet e *Chemin de Huy à Liége par chariots* geheescht. 

D'Paart gouf 1823 ewechgerappt.
Spënn

**Spënn**, och alt *Spenn* oder *Spéin*, ass de lëtzebuergeschen Ausdrock fir Mammemëllech.

"Spéinen" ass d'Verb, dat ausdréckt, datt e Kand vun der Mëllech entwinnt gëtt, deemno net méi geniert gëtt.

Vun deem Begrëff si verschidden Ausdréck ofgeleet, déi d'Luxemburger Wörterbuch ernimmt:
* *d'Spënn geet net*
* *verklaust Spënn*, vum Verb *verklausen*, dat *no an no ofhuele* bedeit
* *Béier mécht Spënn*
* *hausmaacher Béier war dat bescht fir d'Spënn an de Gank ze kréien*

## Kuckt och
* Spënnchen
Spënnchen

D**'Spënnchen**, oder **Spëndchen**, war fréier dee Raum nieft der Kichen, an deem d'Mëllech versuergt gouf. Den Ausdrock kënnt op den däitsche *Vorratskammer* oder *Speisekammer* eraus.

Vum Wuert sinn Ausdréck ofgeleet, déi d'Luxemburger Wörterbuch ernimmt:
* *engem d'Spënnche botzen*
* *hie mécht sech eng Spënnchen*: hie leet sech Kaschtreserven un

## Kuckt och
* Spënn
Spind

E **Spind**, an der Méizuel *Spinten*, ass en einfache maanshéije Schaf fir d'Aarbechtskleeder oder d'Stroossekleeder ze versuergen.

Spinte sinn a Kollektivitéiten ze fannen, wéi Schoulen, Sporthalen oder Kasären a gi meeschtens mat engem Klauschter zougespaart.

## Um Spaweck
La Violette

**La Violette** war den Numm vum ale Stadhaus vu Léck, dat zanter dem 13. Joerhonnert um Fouss vun den *Degrés de Saint-Lambert* stoung, ongeféier do wou sech haut d*Rue Haute Sauvenière* an d*Rue de la Populaire* kräizen.

Uganks des 15. Joerhonnert gouf d'Gebai frësch opgebaut, awer schonn 1468 vun de Burgunder hiren Truppe staark beschiedegt. Duerno gouf erëm bis 1498 dru geschafft an ëmgeännert. Duerno koumen no an no d'Wopen op der Fassad derbäi. De keeserlechen Aadler an e Koffergelänner laanscht de Perron waren déi lescht Ëmännerungen déi derbäikoumen.

D'Gebai gouf am Juni 1691 zerstéiert, wéi den de Boufflers den Zentrum vu Léck bombardéiere gelooss huet.

Vun de Lécker gëtt dat neit Stadhaus och *Violette* genannt.

## Um Spaweck
Kierch Sainte-Véronique zu Léck

D**'Kierch Sainte-Véronique** zu Léck ass d'Parkierch vum Quartier Avroy.

D'Par vun Avroy louch mat 600 ha. am Ufank baussent de Mauere vu Léck. Déi éischt Lécker Par geet zeréck op d'11. Joerhonnert. Wéini déi éischt Kierch gebaut gouf ass net bekannt, et ass just gewosst datt se am Ufank vum 16. Joerhonnert restauréiert gouf.

Dës Kierch gouf 1669 ofgerappt an duerch eng nei ersat. Duerch d'Krichszoustänn an der Zäit vun der franséischer Revolutioun, an ënner dem Regime vum Napoléon ass d'Kierch verfall, an eng nei Kierch ass gebaut ginn.

Déi nei Kierch gouf 1847 opgeriicht an 1848 ageweit. D'Gebai war vum Architekt Hyacinthe Dejardin an engem neo-klassizistesche Stil entworf ginn. Et ass déi Kierch, déi haut nach op der Nummer 20 vun der *Place Sainte-Véronique* steet.

D'Patréiner vun der Kierch sinn den hellege Mäerten an d'helleg Véronique.

D'Gebai ass véiereckeg an de Chouer schléisst of mat enger Apsis mat dräi Flächen. D'Kapell am lénkse Säiteschëff ass komplett dekoréiert mat Kassette mat Familljewopen, déi aus der aler Kierch stamen. Den Altor vun där Kapell ass mat engem Tableau vum Lécker Kierchmoler Englebert Fisen (1655-1733) gerëscht, dat d'Ubiedung vun den Hierde weist.
Steckel

De **Steckel** war den Numm vun engem Deel vum Waarmwalzwierk vun der Diddelenger Schmelz. Et ass den Numm fir e spezifeschen Typ vu Waarmwalzstrooss, déi speziell Ariichtungen huet fir d'Temperatur vum Stol, dee gewalzt gëtt, ze kontrolléieren. Doduerch gëtt et méiglech, méi schwéier Stolrouleaue bei gläicher Qualitéit ze walzen.

De Steckel war jorelaang d'Häerzstéck vun der Arbed-Diddeleng. E war 1950/1951 gebaut ginn. Säin Enn koum den 13. Januar 1984 mat der Decisioun, d'Flëssegphase vun der Diddelenger Schmelz - Héichiewen, Stolwierk a Waarmwalzwierk - zouzemaachen, dat am Kader vun engem Synergie-Accord an der Stolkris tëscht der Arbed a Cockerill-Sambre, deen zu Val Duchesse bei Bréissel getraff gi war.

Déi lescht Schicht fir de Steckel war den 30. November 1984. De leschte Rouleau Walzblech ass um 12.10 Auer aus dem Wierk komm. De Steckel hat eng Capacitéit fir 745 000 Tonne Flaachstol am Joer ze walzen. 1982 waren et der effektiv awer just nach 465 000 Tonnen.

Quasi als Kompensatioun fir de Steckel gouf no 1984 e Kalwalzwierk zu Diddeleng gebaut, dat sougenannt CVC-Gerëscht. Et ass den 30. September 2005 ausser Betrib gaangen, wat dat definitiivt Enn vun der Siderurgie an der Forge du Sud bedeit huet.

## Kuckt och
* Siderurgie zu Lëtzebuerg
Porte Saint-Léonard

D**'Porte Saint-Léonard** war eng Stadpaart zu Léck déi an den ale Festungsmaueren, déi den Notger gebaut hat, an de Joren 1198 - 1214 bäigebaut gouf.

Wéi spéider net gutt ofgeséchert Plazen an der Verdeedegungslinn ausgebaut goufen, koum 1541 bei der Paart eng italieenesch Bastioun derbäi, déi och nach mat engem Gruef verstäerk gouf.

D'Paart selwer gouf komplett restauréiert an dekoréiert. Et goufe Sailen an der Fassad derbäigesat, iwwer deenen en *Acrotère* gebaut gouf, op deem Wopen als Dekoratioun ubruecht goufen.

Vu 1738 un hunn d'Gebaier ëm d'Paart als Prisong funktionéiert, an 1851 gouf alles ewechgerappt fir engem neie Prisong Plaz ze maachen.

D'Paart stoung am Ufank vun der haiteger *Rue Saint-Léonard* a Richtung Herstal op der Plaz, op där haut de Rond-Point vun der *Place des Déportés* ass.
Jesuitteklouschter vu Léck

Vum **Jesuitteklouschter vu Léck** ass haut praktesch guer näischt méi Rescht. Et stoung op der Plaz wou haut d'Universitéit vu Léck ass.

1851 haten déi wallounesch Jesuitten e Klouschter kaaft dat d'Bridder vum Hellege-Jérôme-Uerden 1495 um *Îlot Hochet* gebaut haten. Se hunn eng Kierch mat engem kuriéisen Tuerm bäigebaut.

Bei d'Klouschter ass en déizäit iwwer de *Pont des Jesuites* an iwwer de *Pont Neuf* komm.

Nodeem d'Säitenäerm vun der Meuse all zougetippt goufen, sinn déi zwou Brécken och verschwonnen.
Universitéit vu Léck

D**'Universitéit vu [[Léck]]** (op Franséisch: **Université de Liège**, oder kuerz **ULiège**) ass eng Universitéit an der Belsch.

## Geschicht

Si gouf 1817 vum hollännesche Kinnek Wëllem I. an d'Liewe geruff, an huet sech op der Plaz vum fréiere Jesuitteklouschter vu Léck installéiert.

Op der Plaz wou d'Kierch stoung huet den Architekt Jean-Noël Chevron e groussen akadeemesche Sall gebaut, mat virdrun engem Portique mat Sailen. De Bau huet vun 1821 bis 1824 gedauert. Bei der Aweiung 1886 gouf anengems eng Statu vum Geolog André Dumont mat ageweit.

Wéi am Joer 1892 d'Universitéit vergréissert gouf, hunn déi nei Gebaier, déi al zur Stroossesäit hi verstoppt.

Haut sinn an deene Gebaier d'Administratioun an déi geeschteswëssenschaftlech Fakultéiten. Déi naturwëssenschaftlech Fächer ginn um Campus Sart Tilman, deen Enn vun den 1960er Joren op engem Bierg südlech vu Léck amenagéiert gouf, enseignéiert.

## Um Spaweck
Collégiale Saint-Pierre vu Léck

D**'Collegiale Saint-Pierre vu Léck** war eng vun de 7 grousse Kierchen zu Léck déi vun Doumhäre betreit goufen.

D'Kierch déi den hellege Péiter als Patréiner hat, stoung op enger Kopp direkt beim Palais. De Bau war am 8. Joerhonnert vum hellegen Hubert ugefaange ginn, a war am romanesche Stil. Duerno gouf eng polygonal Apsis am gotesche Stil bäigebaut, an den Tuerm mat véier Ecktiermercher. Op der Südsäit war eng grouss Paart virun där e Gitter am Fer forgé war, a vun do ass eng breet Trap op d*'Degrés de Saint-Pierre* erofgaangen.

D'Kierch gouf 1810 ofgerappt.
Gréng Lëscht Ekologesch Initiativ

D**'Gréng Lëscht Ekologesch Initiativ** (**GLEI**) war eng vun 2 grénge "Parteien" zu Lëtzebuerg, déi aner war d'Gréng Alternativ Partei (GAP).

## Kuckt och
* Jup Weber
* déi gréng
Quai des Pêcheurs zu Léck

De **Quai des Pêcheurs** vu Léck war e Quai, deen et haut net méi gëtt, um rietsen Uwänner vun der Meuse.

D'Mauere vum Quai goufen duerch Waasserbauaarbechten ewechgerappt an den Uwänner gouf ageschréit. Eng Rei Haiser an en Deel vum ale Schluechthaus goufen dobäi mat ofgedroen. D'Schluechthaus huet sech duerno zu Jupille etabléiert.

De Quai war ongeféier do, wou haut de *Quai De Gaulle* ass, op deem Deel riets vun der Meuse tëscht dem Pont Kennedy an dem Pont des Arches.
Pont des Arches

De **Pont des Arches** ass déi eelst Bréck zu Léck.

Si verbënnt den Zentrum vu Léck mat dem Quartier Outremeuse. Iwwer d'Bréck féiert d'Nationale 3, déi riets *Rue Saint-Pholien* heescht, a lénks *Rue Léopold*.

Déi éischt Bréck op där Plaz gouf am Mëttelalter géint 1025 gebaut. Se gouf e puermol zerstéiert, sief et duerch Héichwaasser, oder duerch Krichssituatiounen.

Déi aktuell Bréck ass déi sechst Bréck op der Plaz a si ass aus dem Joer 1947. Hir Virgängerin déi no 1859 opgeriicht gi war, gouf am Zweete Weltkrich zerstéiert. Et ass eng Boubréck mat dräi flaache Béi, déi op zwéi Flosspiliere steet, am arméierte Bëtong gebaut ass, a mat bloe Steng agekleet ass.

Virun all Pilier steet eng Statu, eng Mamm mat engem Kand, déi d'Gebuert vun der Stad symboliséiert, e Reider aus dem Mëttelalter, e Personnage mat gebrachene Ketten, deen d'Belsch Revolutioun vun 1830 duerstellt, an e Mann deen eng Granat ënner sengem Mantel verstoppt, als Erënnerung un déi belsch Resistenz am Zweete Weltkrich.

## Kuckt och
*Lëscht vun de Brécken zu Léck
*

## Um Spaweck
Théâtre de la Batte

Den **Théâtre de la Batte** oder och **Théâtre sur la Batte** war en Theater op der Batte zu Léck, um lénksen Uwänner vun der Meuse.

Et war e grousst Gebai op dräi Stäck dat am Ufank vum 17. Joerhonnert gebaut gouf, an déi Zäit ënner dem Numm *Maison du poids public* bekannt war. Et ass deemools als Hal fir de Stockage vu Weess gebraucht ginn, an als Entrepot vun der Douane.

Géint 1715 hunn italieenesch Kaméidispiller ugefaangen, am grousse Sall iwwer der Lagerhal, Stécker opzeféieren. Et huet awer bis den 19. September 1767 gedauert, bis den Theatersall ageweit gouf.

Den Theater op der Batte hat hat ëmmer e grousse Succès bis d'Gebai op Neijoerschdag 1805 duerch e Brand zerstéiert gouf.
Pont de Longdoz

De **Pont de Longdoz** ass eng Bréck zu Léck iwwer d'Derivatioun déi de Quartier *Longdoz* mat *[[Outremeuse]]* verbënnt. Et ass déi véiert Bréck op där Plaz. Et ass eng Boubréck déi an der Cantileverbauweis ausgefouert ass. Iwwer d'Bréck féiert d*'Rue [[André Ernest Modeste Grétry|Grétry]]* déi um lénksen Uwänner vun der Meuse och op de Pont Kennedy stéisst.

Déi éischt Bréck um Longdoz war eng stenge Bréck a gouf 1837 gläichzäiteg mat dem Pont de la Boverie gebaut. Si ass am Ufank iwwer d'Ourthe gaangen, an iwwer e klenge Kanal. Wéi d'Aarbechte fir d'Derivatioun gemaach goufen, ass d'Kanalbecke verschwonnen, awer un der Bréck ass näischt geännert ginn.

Géint 1884 gouf déi stenge Bréck duerch eng Eisebréck ersat, déi hirersäits 1939 engem neie Modell Plaz gemaach huet.

Wéi 1975, d'Quaië vun der Derivatioun nei amenagéiert goufen, gouf dunn déi haiteg Bréck gebaut. Dës Bréck huet 6 Piste fir de Verkéier, a gläichzäiteg goufen op den Uwänner Unterführungen, *Trémie* genannt matgebaut, déi et erlaben, datt de Verkéier parallel zur Derivatioun kräizungsfräi ka funktionéieren.

Well déi zwéin Äerm vun der Bréck wäit an den Uwänner erareechen, an dëse mat héije Mauere verbaut ass, kann e knapps d'Hallschent vun der Bréck, déi op nëmmen engem Flosspilier steet, gesinn.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Brécken zu Léck
Canton d'Auxerre-Sud

De **Canton d'Auxerre-Sud** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Auxerre, am Departement Yonne an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

*Auxerre 
*Chevannes
*Vallan
Nicolas Kieffer

Den **Nicolas Kieffer**, gebuer de 4. Mäerz 1877 zu Hollerech a gestuerwen de 26. Dezember 1968 zu Iechternach, war e lëtzebuergeschen Autosconstructeur.

De Kieffer, deen zu Paräis opgewuess war, huet 1907 d'Autosfabrick Société Générale des Automobiles Porthos mat dem Ungar Farkas gegrënnt, an där och de Vincent Wiesenbach matgeschafft huet.
Pont des Vennes

De **Pont des Vennes** ass eng Bréck zu Léck iwwer d'Derivatioun.
Déi haiteg Bréck ass déi drëtt Bréck op der Plaz.

Wéi géint 1850 d'Derivatioun amenagéiert gouf, huet missen eng Bréck gebaut ginn, fir d'Verbindung tëscht dem Quartier * Vennes* an der *Boverie* ze maachen.

1852 gouf d'Bréck ausgeschriwwen, an d'Firma Tilkin-Mention krut den Optrag fir d'Bréck ze bauen. Et war eng metallen Hänkbréck, déi den Aventage hat. datt se keng Flosspilieren hat. Et konnt awer ëmmer nëmmen ee Vehikel am selwechte Moment d'Bréck passéieren.

Wéi dunn d'Aarbechte fir d'Universalausstellung vun 1905 lass gaange sinn, gouf decidéiert fir eng nei Bréck ze bauen. Sou gouf 1903 no Pläng vum Ingenieur Émile Jacquemin déi nei Bréck gebaut, e puer Meter flossaf vun der Hänkbréck.

Du war et 1976 un där hirem Tour fir ewechgerappt ze ginn. Déi Bréck déi dunn an d'Plaz koum, war eng Bréck a Cantileverbauweis, mat engem agesate Mëttelstéck, a se gouf am arméiertem Bëtong, mat virgespaantem Bëtong gebaut.

Bréck ass 93,147 Meter laang, an 21,20 Meter breet.

Um lénksen Uwänner mécht se d'Verbindung mat der *Rue du Parc* a riets mat dem *Boulevard Raymond Poincaré*.

Hir Nopeschbrécke sinn no uewen, de Pont Gramme, de Pont de Fétinne, an de Pont de Fragnée déi praktesch op enger Héicht leien, an no ënnen ass et de Pont de Huy

Koordinate vun der Bréck: 
## Kuckt och
* Lëscht vun de Brécken zu Léck
Pazifesche Routfeierfësch

De **Pazifesche Routfeierfësch**, (*Pterois volitans*), gehéiert zu de Feierfësch. E lieft am Pazifik tëscht Malaysia a Japan, an e gëtt bis 39 Zentimeter laang.
Béier (Schwäin)

**Béier** ass den Numm vum männleche Schwäin a gëtt geleefeg beim Hausschwäin gebraucht.

De Béier kann e vun der Sau scho gutt um Kapp ënnerscheeden, well e staark Eckzänn, Stousszänn oder Haer genannt, huet déi ee gutt gesäit.

Bei de wëlle Schwäin gëtt de Béier *Keiler* genannt an d'Stousszänn sinn d*'Waffen*.

E geschniddent oder geluechte männlecht Schwäi gëtt *Buerg* genannt.

## Um Spaweck
République libre d'Outremeuse

D**'République Libre d'Outremeuse** ass e Lécker Veräin, deen 1927 gegrënnt gouf. Et sollt eng wallounesch Replik vun der République libre de Montmartre ginn.

Se gouf op Initiativ vu Journalisten a Perséinlechkeeten aus dem Quartier Outremeuse op d'Been gestallt an organiséiert all Joer d'Fest vum 15. August, ënner dem Numm *[[15 août en Outremeuse]]*.

Op hir Initiativ hin ass d*'Académie de Musique [[André Grétry|Grétry]]* 1927 an d'Liewe geruff ginn, a si huet sech 1934 agesat fir d'Monument vum Generol Bertrand, an 1939 fir d'Monument vum Tchantchès.

D'Hymne vun der Republik ass *Djudla Mouze po to*, mat de Wierder vum Joseph Vrindts an den Noute vum Joseph Duysenx.


Fichier:Costumes liege.jpg
Fichier:16aoutoutremeuse.jpg
André Grétry

Den **André-Ernest-Modeste Grétry**, gebuer den 8. Februar 1741 zu Léck, a gestuerwen de 24. September 1813 zu Montmorency, war e belsche Komponist.

## Liewen

Obscho säi Papp Violonist war, huet den André Grétry am Ufank net vill Begabung fir d'Musek gewisen. Hien huet Gesank, Generalbass a Kompositioun geléiert. Säi Wëssen iwwer de Gesank an déi italieenesch Musek, hunn hien dozou bruecht fir Operen ze schreiwen. Seng éischt Oper *Isabelle et Gertrude* huet hie 1766 zu Genf geschriwwen. Eng Plack an der *Grand-rue* zu Genf, un dem Haus, an deem hie gewunnt huet, erënnert dorun.

Den 3. Juli 1771 huet hie sech mat der Jeanne-Marie Grandon bestuet. Si war d'Duechter vun engem Moler vu Lyon, dem Charles Grandon.

No dem Succès dat säi Stéck *Huron* 1768 zu Paräis hat, huet hien eng 15 Operen an iwwer 40 *Opéra-comiques* geschriwwen. Hie gouf *Directeur de la Musique* vun der Kinnigin, an no der Revolutioun, huet den Napoléon d'Hand iwwer hie gehalen, an e gouf Chevalier vun der Légion d'honneur gemaach.

Hie krut 1795 eng Nominatioun an d'Academie, an hien huet sech op Montmorency, an déi fréier Proprietéit vum Jean-Jacques Rousseau zeréckgezunn.

Hie gouf um Père Lachaise-Kierfecht begruewen, a säin Häerz, dat 1842 an d'Belsch zeréckkoum, läit a senger Statu, zu Léck virun der Oper.

## Um Spaweck
* Biographie
Marcel Oberweis

De **Marcel Oberweis**, gebuer den 9. Abrëll 1949 zu Diddeleng, ass e lëtzebuergeschen Ingenieur an CSV-Politiker.

Hien ass 1968 an d'CSV agetrueden, wou hie sech an den éischte Joren haaptsächlech bei der Parteijugend engagéiert huet. Hei huet sech zemools fir eng besser Politik am Domän vun de Mënscherechter agesat, virun allem an deene Länner, déi deemools massiv ënnert der Kolonialzäit ze leiden haten. Dëst Theema sollt hien a sengem spéideren Liewe weider begleeden.

De Marcel Oberweis huet den akadeemeschen Titel "Prof. Dr.- Ing". Hien huet vun 1979 bis 2004 Ëmweltwëssenschaften an Energiewirtschaft um Institut supérieur de technologie a méi spéit op der Universitéit vu Lëtzebuerg ënnerriicht. Hie publizéiert reegelméisseg am *[[Luxemburger Wort]]* Artikelen iwwer déi komplex Zesummenhäng vun der Globaliséierung. Zenter 2003 bedeelegt hie sech un humanitären Aktiounen a Bosnien-Herzegowina, um Balkan an am Burkina Faso mat der Associatioun *Chrëschte mam Sahel*.

Hien ass zanter dem 3. August 2004 Deputéierten aus dem Walbezierk Zentrum an der Chamber, wuer hien 2009 an 2013 erëmgewielt gouf. Op internationalem Plang ass hie Member vum Benelux-Parlament, wou hien de Vizepresident vun der Lëtzebuerger Delegatioun ass. Aktuell ass hie Vizepresident vun der parlamentarescher Kulturkommissioun, an där hien och schonn an der viregter Legislaturperiod (2009-2013) aktiv war. Fir d'Chamberwalen 2018 huet hien net méi kandidéiert.

Hien ass zanter dem 1. Januar 1994 Conseiller an der Gemeng Steesel. No de Walen 2011, wéi d'CSV eng Koalitioun mat der LSAP gemaach huet, gouf hien zum 1. Schäffe vun der Gemeng ernannt. Den 31. Dezember 2016 ass hie vun där Plaz zeréckgetrueden, a vum Jean Rossy ersat ginn.

De Marcel Oberweis ass bestuet a Papp vun 2 erwuessenen Duechteren, dorënner d'Nathalie Oberweis.

## Gielchen
* 

## Um Spaweck
Marcel Sauber

De **Marcel Sauber**, gebuer den 3. Mee 1939 zu Iechternach, ass e lëtzebuergesche Jurist an CSV-Politiker.

Hie war vum 16. Februar 1995 bis den 31. Dezember 1999 Buergermeeschter vun der Gemeng Walfer.

Hie gouf den 28. Juni 1985 als Member vum Staatsrot nominéiert. De 6. Dezember 1999 gouf hie Vizepresident vum Staatsrot bis hie vum 15. Januar 2001 bis den 11. Mäerz 2003 President vum Staatsrot war.

Hien ass zanter dem 11. Mäerz 2003 als Deputéierte vum Walbezierk Zentrum an der Chamber, wou hien den Nofollger vum Willy Bourg gouf deen den 21. Februar 2003 gestuerwe war.

## Gielercher
*
Fred Sunnen

De **Fred Sunnen**, gebuer den 11. Abrëll 1939 zu Déifferdeng, a gestuerwen den 22. Februar 2014 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen CSV-Politiker.

Hie war tëscht 1999 an 2009 Deputéierten aus dem Walbezierk Süden an der Chamber.

Hie war vum 14. Mee 1997 bis den 30. November 2005 Buergermeeschter vun der Gemeng Suessem. Duerno war hien nach bis 2009 am Suessemer Gemengerot

## Gielercher
*
Canton de Bourg-de-Visa

De **Canton de Bourg-de-Visa** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Castelsarrasin, am Departement Tarn-et-Garonne an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
François Bausch

De **François** genannt **Fränz Bausch**, gebuer de 16. Oktober 1956 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Politiker (déi gréng).

De François Bausch, deen 1986 Member bei de Grénge gouf, huet fréier bei der CFL als Zuchbegleeder geschafft.

## Gemengepolitik
Hie war vum 1. Januar 1994, bis zu senger Ernennung als Minister, am Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg a vum 10. November 2005 un Éischte Schäffen.

## Landespolitik
Hie war vum 18. Juli 1989 bis den 11. Oktober 1992 Deputéierten an der Chamber a gouf 1994, 1999, 2004, 2009, 2013, 2018 an 2023 erëmgewielt. 2013 an 2018 huet hien op säin Deputéiertemandat verzicht fir Minister ze ginn. Hie war vun 1999 bis 2013 Fraktiounschef an der Chamber. Am Juli 2024 huet hien op säi Chambersmandat verzicht.

Vum 3. Dezember 2013 bis de 15. Oktober 2018 war hie Minister fir nohalteg Entwécklung, Transport, ëffentlech Aarbechten an Infrastruktur an der Regierung Bettel-Schneider.

Dono war hien, vum 5. Dezember 2018 bis de 17. November 2023, an der Regierung Bettel-Schneider-Braz (um Enn Regierung Bettel-Lenert-Bausch) Minister fir nohalteg Entwécklung, Transport, ëffentlech Aarbechten an Infrastruktur, souwéi Verdeedegungsminister. De François Bausch war och Minister vun der Bannenzeger Sécherheet, huet dee Ressort awer den 11. Oktober 2019 un de Henri Kox delegéiert an den 23. Juli 2020 ganz un deen ofginn.

Nodeems Déi Gréng bei de Wale vum 8. Oktober 2023 fënnef vun hiren néng Sëtz verluer haten an dowéinst no 10 Joer nees an d'Oppositioun geschéckt goufen, blouf de Bausch bis den 11. Juli 2024 Deputéierten, ier hie säi Mandat un déi deemoleg Parteipresidentin Djuna Bernard ofginn huet. 

Zanter September 2025 ass hie Koordinator fir de sougenannten *Atlantikkorridor* vun  den Transeuropäeschen Netzer ("Trans-European Networks", TEN).

## Gielercher
* 
* 

## Literatur
Romain Meyerː *François Bauschː Der Un-Geduldige. Skizzen eines politischen Lebens.* Lëtzebuergː Éditions Guy Binsfeld, 2018. ISBN 978-99959-42-39-7.

## Um Spaweck
Jean Huss

De **Jean** ("*Muck*") **Huss**, gebuer de 26. Mäerz 1947 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Politiker.

De Jean Huss, dee vu Beruff Professer ass, war bis 1983 an der sozialistescher Partei, a war ee vun de Grënner vun déi gréng. Hie setzt sech virun allem fir eethesch a sozial Theemen an, a war och Corapporteur vum Gesetz iwwer d'Depenaliséierung vun der Euthanasie zu Lëtzebuerg.

Virun allem wéinst der pro-Impfungspositioun vun 'déi gréng' wärend der Covid-19 Pandemie ass hien aus der Partei ausgetrueden an ass zanterhier a kenger Partei méi Member.

## Gemengepolitik
Hie war vum 1. Januar 1988 bis den 31. Mäerz 1990 a vum 1. Januar 1994 bis den 31. Januar 1995 Conseiller am Escher Gemengerot. Dono war hien nees vu Juni 2000 bis Januar 2014 Conseiller vun der Gemeng Esch-Uelzecht.

## Landespolitik
Hie war vum 16. Juli 1984 bis de 14. September 1987 a vum 18. Juli 1989 bis den 11. Oktober 1992 Deputéierten an der Chamber. Vum 18. Juli 1994 u war hien nees Deputéierten; hie gouf 1999, 2004 an 2009 erëmgewielt.

De 6. Juli 2011 huet hie säi Mandat néiergeluecht a gouf vun der Josée Lorsché ersat.

### Aner Aktivitéiten
Nieft der institutioneller Politik ass de Jean och aktiv bäi AKUT.

## Gielercher
* 
## Literatur
* Kurschat, I., 2024. *Grünen-Gründer ist heute politisch heimatlos*. Luxemburger Wort vum 31. August/1. September 2024, S. 2-3.
## Um Spaweck
Viviane Loschetter

D**'Viviane Loschetter**, gebuer den 10. Abrëll 1959 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng 
lëtzebuergesch Politikerin (déi gréng). Si ass 1998 der grénger Partei bäigetruede vun där si vun 2013 bis 2018 Fraktiounspresidentin war. Vu Beruff ass si Educatrice graduée.
## Theemen
Fir d'Viviane Loschetter gehéiert zum gréngen Ur-Theema, dem Schutz vun der Natur, och alle Mënsche gläichwäerteg Liewensverhältnesser z'erméiglechen. Aner wichteg Punkte fir d'Politikerin sinn eng sozial gerecht Politik fir den Aarbechtsmaart a Chancëgläichheet fir Mann a Fra.

## Gemengepolitik
Si ass zanter dem 1. Januar 2000 an der Stad Lëtzebuerg am Gemengerot an zanter dem 28. November 2005 am Schäfferot.

## Landespolitik
D'Viviane Loschetter war zanter de Chamberwale vum 13. Juni 2004 als Deputéiert aus dem Walbezierk Zentrum an der Chamber. Bei de Chamberwale vum 7. Juni 2009 an deene vum 20. Oktober 2013 gouf si erëmgewielt. Bei de Chamberwale vum 14.Oktober 2018 huet si net méi fir d'Chamber kandidéiert.

Si war Presidentin vun der Commission juridique an der Chamber.

## Gielercher
*
Schorsch Mayer

De **Schorsch Horst Mayer**, gebuer den 20. Januar 1940, zu Stuttgart-Bad Cannstatt, ass e lëtzebuergesche Moler mat däitschen Originnen.

No senge Konschtstudien op der *[[Staatliche Akademie der Bildenden Künste Stuttgart|Staatlichen Akademie der Bildenden Künste]]* zu Stuttgart krut hien 1966 säin Diplom fir Konscht z'enseignéieren.

1968 huet hie sech mat der Lian Reckinger bestuet, an 1972 si se op Lëtzebuerg geplënnert. De Schorsch Mayer war zanterhier, bis zu senger Pensioun, *Chargé de cours* an den Owescoursen am Lycée technique des Arts et Métiers um Lampertsbierg.

Vun 1984 un huet hien op der Schläifmillen mat senger Fra en Atelier.

Zanter Mëtt 2007 ass de Schorsch Mayer Lëtzebuerger Staatsbierger.

## Ausstellungen
* Am Oktober 1997 am "Tutesall" *Peintures 1987-1997*.

## Literatur
* Richard Hiepe: *Fenster auf eine lichterfüllte Welt: der Maler Schorsch Mayer*. In: Bildende Kunst, 1976, Heft 11, p.&nbsp;542 – 545.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
* De Schorsch Mayer op der Websäit schlaif'''f'''millen.com
Roland Schreiner

De **Roland Schreiner**, gebuer de 25. August 1957 zu Schëffleng, ass e lëtzebuergesche LSAP-Politiker.

## Gemengepolitik
De Roland Schreiner ass vum 1. Januar 1988 un am Gemengerot vu Schëffleng a war vum 12. Mee 1992 bis den 31. Dezember 2002 och do am Schäfferot. Hie war vum 1. Januar 2003 bis den 23. November 2017 Buergermeeschter vun der Gemeng Schëffleng.

## Landespolitik
2004 gouf hien eng éischt Kéier als Deputéierte vum Walbezierk Süden an der Chamber gewielt.

Bei de Chamberwale vum 7. Juni 2009 krut hien net genuch Stëmme fir direkt erëmgewielt ze ginn; hien ass awer den 22. November 2012 "nogeréckelt", nodeem d'Vera Spautz hir Demissioun agereecht hat. Fir d'Chamberwalen 2013 gouf hien nees vu senger Partei als Kandidat nominéiert, ma hie krut net genuch Stëmme fir erëmgewielt ze ginn.
Montauban

**Montauban** (op Okzitanesch: Montalban) ass eng franséisch Stad am Departement Tarn-et-Garonne an der franséischer Regioun Occitanie. D'Awunner heesche Montalbanais.

Montauban läit eng 50&nbsp;km nërdlech vun Toulouse, am Dall vum Tarn a vum Tescou. D'Gebaier si praktesch all mat rouden Zille gebaut, wat der Stad en typeschen Aspekt gëtt.

## Wopen
Beschreiwung am Originaltext:

*De gueules au saule d'or étêté, ayant six branches sans feuilles, trois à dextre, trois à senestre ; au chef cousu d'azur chargé de trois fleurs de lis d'or.*

## Jumelagen
* Pawhuska - 
* Yokneam - 
* Khémisset - 
* Prokuplje - 


Hôtel d'Alies - Mairie de Montauban.jpg
Montauban - Le Musée Ingres.jpg
Cathédrale Notre Dame de l'Assomption de Montauban.jpg


## Um Spaweck

* Offiziell Säit