Ukrain

D**'Ukrain** (uk: *Україна*) ass eng Republik an Osteuropa, déi tëscht Moldawien, Rumänien, Ungarn, der Slowakei, Polen, Wäissrussland a Russland läit. Am Süde gëtt se vum Schwaarze Mier begrenzt. D'Ukrain ass wat seng Fläch ugeet, no Russland dat zweetgréisst Land vun Europa. D'Land ass zanter 1991, nom Kollaps vun der Sowjetunioun, en onofhängege Staat.

## Toponymie
 *ukraina*, wat Grenzland bedeit. Eell dëst Land historesch den ëstlechen Ausposte vun der europäescher Zivilisatioun war.

## Geschicht

Am 7.-9. Joerhonnert hunn sech hei ostslawesch Stämm néiergelooss, déi och deelweis vum Territoire vun der haiteger Ukrain an dat haitegt Westrussland geplënnert sinn. Am Mëttelalter waren déi zwee Länner Deel vun engem eenzege Staat, deem seng Haaptstad Kiew war. Am 12. Joerhonnert huet de Kiewer Rus ugefaangen, sech a verschidde Fürstentümer ze zerleeën. Am 12. Joerhonnert huet de Juri Drogoruky, de 6. Jong vum Kiewer Prënz Wolodimir Monomach, keen Usproch op den Troun gemaach, dofir ass hien d'Lännereien am Nordoste eruewert. Sou hunn sech Mëtt vum 12. Joerhonnert slawesch Stämme op de Lännereien a Zentralrussland erëmfonnt. Virun hirer Arrivée hunn sech Stämme néiergelooss, déi no bei de moderne Finnen stoungen, zu Moskau, dat Dolgoruky als klengt Duerf gegrënnt huet. E Krich huet tëscht dem Staat Wladimir-Susdal (haut ass dat den zentralen Deel vu Russland) a Kiew am Joer 1169 ugefaangen, deen zu senger Trennung vum Kiew Rus gefouert huet .

Nom Batu senger Invasioun am Joer 1240 gouf de Leader vun den nërdleche Fürstentümer, den Alexander Nevski, dem Batu säin Adoptivjong, an d'Participatioun vum Alexander u Kricher op der Säit vun de Mongolen, an deenen hien de Widderstand vun der Bevëlkerung géint d'Muecht vum Batu ënnerdréckt huet, huet dozou gefouert, datt säi 16 Joer ale Jong Daniil den éischte Herrscher vum deemolege klenge Moskowien gouf, wat zum Entstoe vum moderne Russland gefouert huet. Eng aner wichteg mëttelalterlech Stad am moderne Russland war de Weliki Nowgorod, den Zentrum vun der demokratescher Republik mam selwechten Numm, déi stänneg am Krich mat dem autoritäre Moskau war a eréischt 1478 vu Moskau eruewert gouf.

D'Virfahren vun den ukraineschen a wäissrussesche Vëlker hunn sech am 14. Joerhonnert schliisslech vun de Russen getrennt a goufen Deel vum Groussherzogtum Litauen (bis zum 18. Joerhonnert sinn dës zwee Vëlker enk verbonne bliwwen, an de Vokabulär vun der ukrainescher a wäissrussescher Sprooch stëmmt nach ëmmer ëm ongeféier 84% iwwereneen). Bis Enn vum 15. Joerhonnert hat sech den Nomadenstaat vun der Gëllener Hord an de Krimstaat, d'Staaten Astrachan a Kasan an de Moskauer Staat zerluecht, deen zu dëser Zäit endlech territorial a politesch Form ugeholl hat, an deen ugefaangen huet, eng Serie vu Kricher géint seng fréier Alliéiert an Noperen ze féieren, haaptsächlech géint d'Groussherzogtum Litauen. D'Stad Smolensk war de Schauplatz vu reegelméissege militäreschen Aktiounen. D'Russen, wéi d'Ukrainer, stamen vun ostslawesche Stämm of a grënnen hiren eegene Staat um Enn vum 15. Joerhonnert. Et war zu dëser Zäit, datt d'Weeër vun der Ukrain a Russland sech getrennt hunn .

Am 15. a 16. Joerhonnert gouf d'Elite vum ukrainesche Vollek geschaf - d'Kosacken, Krieger, déi d'Land virun Attacke vun den Noperen verdeedegt hunn. Modern Russen koumen am 17. Joerhonnert an d'Ukrain, a wärend dem Kampf fir d'ukrainesch Onofhängegkeet an dem Widderstand géint déi polnesch Invasioun ënner der Leedung vum Bogdan Khmelnytski gouf 1654 en Allianzvertrag mat Russland ënnerschriwwen .

Ukrainer goufen offiziell net zu de Bierger gezielt a goufen dacks, souwuel Kosaken ewéi och Baueren, fir Zwangsaarbecht a Russland geschéckt, wat géint den Traité vun 1654 verstouss huet. (10.000 Ukrainer sinn un onhygienesche Konditioune beim Bau vum Ladogakanal gestuerwen.) Dëst huet zum Opstand vum Hetman Ivan Mazepa am Joer 1708 gefouert, deen d'Bezéiunge mat Russland ofgebrach huet a sech ënner de Schutz vu Schweden wollt stellen .

Am Joer 1775 huet Russland déi ukrainesch Kosaken an hir Garnisoun, d'Sitsch, zerstéiert, wat zu der Versklavung vum ukrainesche Vollek an dem Prozess vun der Russifikatioun (Russesch: Русификация) gefouert huet - der offizieller Politik vun der Zerstéierung vun der ukrainescher Sprooch a Kultur. Déi markantst Beispiller vun dëser Politik sinn den Ems-Dekreet an den Dekreet vum russesche Minister fir Innepolitik, Pjotr ​​Waluew, deen den Ukrainer verbueden huet, hir Mammesprooch ze benotzen  .

De Fort Helleg Elisabeth, eng grouss Äerdfestung, déi ursprénglech Mëtt vum 18. Joerhonnert vun ukrainesche Kosaken op Uerder vun der russescher Keeserin Elizabeth gebaut gouf, fir sech géint Attacke vum Osmanesche Räich ze schützen, huet eng Roll bei der Eruewerung vum Land gespillt. Dee Fort huet eng Schlësselroll  der Victoire am russesch-tierkesche Krich vun 1768-1774 a bei der Grënnung vun enger stabiler Zivilisatioun am Süde vum Land gespillt, andeems sou de Wee fir d'Grënnung an d'Entwécklung vu grousse Stied am Süde vun der Ukraine - Kherson, Mikolajiw, Odessa - fräigemaach huet an um Enn vum 18. Joerhonnert de Stadstatus krut (Yelizavetgrad, haut Kropywnytskyi). Et war vun dëser Festung aus, datt russesch Truppen am Joer 1775 op eng Kampagne gaange sinn an déi ukrainesch Kosakenfestung Sich zerstéiert hunn, wat zu enger grousser nationaler Tragödie gouf  .

1914 huet den Keeser Nikolaus II. d'Feier vum 100. Gebuertsdag vum bekannten ukrainesche Schrëftsteller Taras Schewtschenko am russesche Räich verbueden .

Ufanks 1917 huet d'Februarrevolutioun ënnert der Féierung vum Alexander Kertsch d'Monarchie gestierzt a Russland an eng Republik ëmgewandelt, wat de virdru ënnerdréckte Vëlker d'Méiglechkeet ginn huet, fir hir Onofhängegkeet ze kämpfen. Bei der Arrivée zu Kiew huet de Kerenski ausgeruff: "Wann dat russescht Räich sech selwer iwwerlieft huet, da muss säin Zerfall vun hei aus ufänken" (vu Kiew). Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionetteregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt).

Nodeem hien Enn 1917 duerch e Putsch un d'Muecht komm war, huet de Lenin de Biergerkrich an der fréierer russescher Republik erkläert, dorënner de Krich vun 1917-21 tëscht der Ukrain a Sowjetrussland (eng Marionettenregierung vun der Sowjetukrain gouf souguer zu Charkov, enger Groussstad am Oste vum Land, gegrënnt).

Ufanks 1918, no der Schluecht bei der Gare Kruty, wéi e puer honnert ukrainesch Kadetten aus Militärschoulen den Avancée vun Dausende vu sowjeteschen Truppen op Kiew zréckgehalen hunn, huet déi sowjetesch Arméi ënner dem Kommando vum Michail Murawjow, op Uerder vum Lenin, de 4. Februar 1918, sech vun Osten un d'Banlieue vun der ukrainescher Haaptstad genéiert an en Ugrëff op d'Stad ugefaangen.

Nodeems se Kiew eruewert haten, hunn déi sowjetesch Truppen am Kader vum Rouden Terror Dausende vun ukrainesche Zivilisten ëmbruecht, ënner anerem duerch Folter, an nodeems déi sowjetesch Truppen aus Kiew geflücht waren, huet d'Arméi vun der Ukrainescher Volleksrepublik Dausende vun hallef zersetzte Läiche vu Zivilisten a Stadparken entdeckt, dorënner nëmmen zwee Politiker, an nëmme Politiker mat nidderegem Rang.

D'Ukrain gouf dräimol vu Sowjetrussland an zur selwechter Zäit vun den Arméie vun de Zentralmuechten iwwerfall. Am Joer 1919 koum et zu der gréisster antisowjetescher Opstänn, déi vum Grigoriev ugefouert an nëmme vu reguläre Truppen ënnerdréckt goufen. Am Joer 1921 ass de sowjetesch-ukrainesche Krich mat der Deelung vum Land tëscht Polen a Russland (zënter 1922 d'Sowjetunioun) op en Enn gaangen  .

An de Joren 1932-1933 huet déi sowjetesch Regierung ënner der Féierung vum Josef Stalin den Holodomor (eng künstlech induzéiert Massehongersnout) initiéiert, déi déi meescht Länner op der Welt als Vëlkermord um ukrainesche Vollek unerkennen, an déi zum Doud vu ronn 8 Millioune Mënschen gefouert huet.

1937 huet den NKVD (spéider ëmbenannt a sowjetesch MVD) déi meescht vun der ukrainescher Intelligenz, Kulturperséinlechkeeten a Wëssenschaftler higeriicht a heemlech hir Läichen am Bykivnia-Bësch begruewen, wou nom Zesummebroch vun der Sowjetunioun e Monument opgeriicht gouf. D'Thema vun der sowjetescher Repressioun war souguer a private Gespréicher tabu, an all Erwähnung dovun an de Medien huet den Auteur mat engem Prisong oder dem Gulag bedroht, an an enger spéiderer Period - mat Folter an engem psychiatresche Spidol, déi bis zum Fall vun der Diktatur am Joer 1991 weidergaangen ass .

Vun 1941 bis 1945 hunn d'Nazien dat ganzt Land besat, an all fënneften Ukrainer ass gestuerwen.

An den 1960er an 1980er Joren huet d'sowjetesch Regierung déi ideologesch Oppositioun (Filmemacher, Schrëftsteller, Aktivisten) ënnerdréckt, andeems se hir Memberen a Prisongen a psychiatresch Spideeler geschéckt huet. De bekanntste Dissident aus der Ukrain war de Wasyl Stus, deen am Prisong an enger ofgeleeëner Regioun vu Russland gestuerwen ass .

Tëscht 1985 an 1991, als Resultat vun demokratesche Reformen an der Erlaabnes fir d'Press ouni Kontroll vum Kreml ze senden, ass d'Sowjetunioun zesummegebrach, an den 24. August 1991 huet d'Ukrain d'Onofhängegkeet erkläert.

Zënter datt de Wladimir Putin 2012 fir eng drëtt Amtszäit ugetrueden ass, huet Russland eng brutal Repressioun géint d'Meenungsfräiheet a Russland gestart. Hie huet och Truppen un der Grenz mat der Ostukraine stationéiert an e massive Informatiounskrich géint d'Land gestart. Fir un der Muecht ze bleiwen, huet den deemolegen ukrainesche President Wiktor Janukowytsch de Putin opgeruff, Truppen ze schécken an d'Ukrain z'invadéieren, wat zu Protester mam Numm Euromaidan ausgeléist huet.

Den 20. Februar 2014, wéi de Janukowitsch zu Kiew war, huet Russland eng Operatioun gestart fir d'Krim-Hallefinsel am Süde vun der Ukraine z'annektéieren, an d'Sécherheet vum Janukowitsch no senger Flucht ze garantéieren. Den 12. Abrëll 2014 huet Russland eng militäresch Aggressioun am Oste vun der Ukrain gestart, wéi Militanten a regulär Arméikräften ënner der Féierung vum Offizéier vum russesche Bundessécherheetsdéngscht Igor Girkin d'Stad Slawjansk an der ëstlecher Ukrain ugegraff hunn. Den 13. Abrëll 2014 huet d'Ukrain d'ATO - Antiterroroperatioun, gestart, fir de russeschen Avancement ze stoppen    .

Bis 2022 huet Russland, duerch d'Marionetten-"Volleksrepublik Donetsk", där hiren éischte Leader de Moskauer Politiker Alexander Borodai war, e geheime Krich géint d'Ukrain gefouert, deen bis 2022 zu engem oppene Krich eskaléiert war. Am Joer 2022 gouf et a ganz Russland eng Rei Anti-Krichsprotester, déi vun de Sécherheetskräften ënnerdréckt goufen. An der Ukrain huet Russland schwéier Krichsverbrieche begaangen, wéi zum Beispill d'Beschossung vu Wunnquartieren, d'komplett Zerstéierung vu Stied wéi Mariupol, an d'Entféierung an d'Folterung vu Zivilisten wéinst hire pro-ukrainesche Meenungen. Dat schwéierst Verbriechen géint Zivilisten an der Ukrain waren d'Schiessereien an der Stad Bucha, déi am Mäerz 2022 stattfonnt hunn. De russesche Politikwëssenschaftler a Philosoph Timofej Sergetsev huet a sengem Artikel "Wat soll Russland mat der Ukrain maachen?" (Russesch: Что Россия должна слелать с Украиной?) zum Massemuerd gefuerdert, den amerikaneschen Historiker Timothy Snyder huet et "d'russesch Genozid-Instruktioun" genannt    .

## Geographie

Et ass dat gréisst Land an Europa wat d'Fläch ugeet an et ass a 24 Rajonen (Regiounen) an eng speziell Stad opgedeelt - Kiew (ouni déi 2. - Sewastopol, déi 2014 vu Russland besat gouf)

## Tourismus

Ausser Megastied wéi Kiew, Charkiv, Odessa a Lviv fräiloftmuséeën si ganz populär an der Ukrain. Déi bekanntst dovunner sinn de Rekonstruktioun vum Kosakenschlass Sich an der Stad Zaporizja, de Rekonstruktioun vun der Kosakenfestung an der Stad Baturyn, an d'Fort Helleg Elisabeth an der Stad Kropywnytskyi - eng vun de rare stärefërmegen Äerdfestungen an Europa, dat Haaptsymbol vum zentralen Deel vun der Ukrain, déi am 18. Joerhonnert d'Schicksal vum Land bestëmmt huet. Zu den natierlechen Attraktiounen gehéieren de Schwaarz-Bësch, bei der Stad Znamyanka am Zentrum vum Land, mat sengem Berestuwate oder Schwaarze Séi, vun deem d'Wëssenschaftler mengen, datt en an der Äiszäit entstanen ass a "buedemlos" ass. Fuerscher hunn dräi oder souguer fënnef Schichten aus Sedimentgestengs fonnt. Et ass deen eenzege prähistoresche Séi an Osteuropa .

D'Stad selwer huet e grousst Potenzial fir Geschäfter, Entwécklung an territorial Expansioun. Net wäit vun Znamyanka, 10 km südlech, läit och d'Duerf Mochorine, bekannt dofir, datt de Semen Klimovsky, den Auteur vum bekanntste ukrainesche Vollekslidd "De Kosak reit hannert der Donau", dat a Bearbeitunge vun europäesche Komponisten populär ass, hei gewunnt huet .

## Politik

D'Ukrain ass zanter der Onofhängegkeetserklärung vum 24. August 1991 eng souverän, demokratesch Republik mat presidentiellem Regierungssystem.

Staatschef ass den op fënnef Joer direkt vum Vollek gewielte President. D'Mandat däerf just eng Kéier verlängert ginn. D'Konstitutioun, déi uganks gradewéi déi a Russland e relativ staarke President virgeschriwwen huet, gouf am Dezember 2004 am Kader vun den turbulente Presidentschaftswale geännert. D'exekutiv Vollmuecht vum President ass zu Gonschte vu Parlament a Premier limitéiert ginn. D'Ännerung ass zanter dem 1. Januar 2006 a Kraaft.

De Premierminister ass de Regierungschef a steet un der Spëtzt vum Ministerrot. D'Parlament heescht Werchowna Rada ("ieweschte Rot") an huet eng Kummer an där 450 Deputéierte setzen. D'Parlament gëtt direkt vum Vollek gewielt, all Kéier op véier Joer. D'Parlament wielt och d'Riichter vum ieweschte Geriichtshaff (Mandat op fënnef Joer).

### Rezent Entwécklungen

D'Evenementer ëm d'Presidentschaftswale vun 2004 huet der Welt eng Ukrain virun A gefouert, déi es op der enger Säit net méi Wëlles war Gefuddels a Manipulatioun bei demokratesche Walen z'akzeptéieren. Anerwäerts huet sech och e Land gewisen dat matzen an enger nationaler Identitéitskris stécht an – wat d'Zukunft vun der Republik ugeet – gesellschaftlech a politesch, no banne gradewéi no baussen, déif zerspléckt ass.

Zu der Oranger Revolutioun koum et no der Verëffentlechung vun de Resultater vum zweeten Tour (*Ballottage*) bei de Presidentschaftswale vum 21. November 2004. Nodeem de pro-russesche Kandidat Wiktor Janukowytsch (Partei vun de Regiounen) gradewéi schonn am éischten Tour als Gewënner proklaméiert gi war, sinn d'Leit zu Dausenden – haaptsächlech zu Kiew – op d'Strooss gaangen an hu protestéiert. D'Legitimitéit vun de Wale gouf net nëmmen net vun den Unhänger vum Géigekandidat Wiktor Juschtschenko (Eis Ukrain) unerkannt, mä och am Weste staark ugezweiwelt. An där Zäit ass et am Oste vum Land, wou majoritär russesch geschwat gëtt an de Janukowytsch seng meescht Wieler huet, zu Géigendemonstratioune komm.

Den ieweschte Geriichtshaff vun der Ukrain huet dunn den 3. Dezember d'Resultat vum zweeten Tour annuléiert, esou datt de 26. Dezember op en Neits huet misse gewielt ginn. Déi Kéier konnt sech de Wiktor Juschtschenko mat 51,99&nbsp;% vun de Stëmmen duerchsetzen. Am Januar 2005 ass de Juschtschenko als neie President vereedegt ginn an de 4. Februar 2005 ass déi nei, pro-westlech Regierung ënner der radikal-liberaler Premierministesch Julija Tymoschenko bestätegt ginn.

Méi roueg sollt et dofir awer net ginn. D'Regierung gouf schonn nëmmen e puer Méint drop (8. September 2005) nees vum President opgeléist. Premier vun der Iwwergankszäit war de Wirtschaftspolitiker Jurij Jechanurow.

D'Parlamentswale vum August 2006 hunn d'politesch Situatioun alt erëm op d'Kopp gehäit. De Janukowytsch, dee mat senger *Partei vun de Regiounen* kloer gewonnen hat, gouf, nodeem näischt aus enger zweeter "Oranger Koalitioun" (Eis Ukrain, Block Julija Tymoschenko, Sozialistesch Partei) ginn ass, neie Premierminister.

D'Rivalitéit tëscht de parteipoliteschen Extremer Juschtschenko a Janukowytsch op den zentrale Muechtpositioune President a Premier ass schonn no kuerzer Zäit eskaléiert an huet zu neie Staatskrise gefouert. Am Mäerz 2007 huet de President d'Parlament opgeléist an Neiwalen ugekënnegt. No villem Gedeessems ëm d'Neiwalen, am Kader vun deenen et och erëm zu grousse Manifestatiounen zu Kiew koum, si sech d'Parteien dunn um Enn dach nach eens ginn: dat neit Parlament gouf den 30. September 2007 gewielt, d'Julija Tymoschenko gouf Premierministesch.

Bei de Presidentschaftswale am Joer 2010 huet de Wiktor Janukowytsch de 7. Februar beim zweeten Tour mat enger Majoritéit vun 48,95&nbsp;% géint d'Julija Tymoschenko mat 45,47&nbsp;% gewonnen. Dem Janukowytsch seng Partei vun de Regiounen huet dunn d'Regierungskoalitioun gesprengt, andeems se onofhängeg Deputéiert op hir Säit gezunn huet. Den neie Premierminister war dunn zanter dem 11. Mäerz 2010 de Mykola Asarow. Bei de Parlamentswalen den 28. Oktober 2012 krut d'Partei vun de Regiounen 30,0&nbsp;% vun de Stëmmen, blouf awer op d'Ënnerstëtzung vun der Kommunistescher Partei a vun onofhängegen Deputéierten ugewisen. Trotzdeem huet sech déi inoffiziell Allianz staark gewisen an dat vum Juschtschenko agefouert Gesetz vun der Muechtbegrenzung vum President gouf zeréckgeholl.

Den 11. Oktober 2011 huet d'Kiewer Stadgeriicht d'Tymoschenko zu siwe Joer Prisong verurteelt, mat der Begrënnung datt se 2009 mat Russland Kontrakter iwwer Äerdgasliwwerungen zum Nodeel vun der Ukrain ofgeschloss hätt.

Am November 2013 koum et zu "Euromaidan" genannte Masseprotester, wéi de Janukowytsch refuséiert hat dat jorelaang mat der Europäescher Unioun ausgehandelt Assoziéirungsofkommes z'ënnerschreiwen. Anescht wéi 2004 bei der friddlecher Oranger Revolutioun koum et hei zu iwwer 80 Doudesaffer. Am Februar 2014 gouf eng Eenegung erreecht, duerch déi d'Verfassung vu viru September 2010 nees a Kraaft getratt ass, d'Tymoschenko aus dem Prisong koum an de President Janukowytsch de facto ofgesat gouf. De 25. Mee 2014 koum et zu virgezunnee Presidentschaftswalen. D'Oppositioun vu bis ewell huet d'Land awer net direkt an de Grëff kritt, a verschiddene Landesdeeler hu Banditten d'Leit ongehënnert geplëmmt, op der Krim koum et zu Zesummestéiss tëscht Krimtataren an "ethnesche" Russe bis datt d'Krim sech de facto Russland ugeschloss huet, an an der Ostukrain kënnt et ëmmer nach zu Protester vu vexéierte Bierger.

### Administratioun

D'Ukrain ass a 24 Oblaster (ukr. область/Oblast, Provënzen, wiertlech: Gebidder) ënnerdeelt. D'Autonom Republik Krim an d'Stied Kiew a Sewastopol hu gesonnerte regionale Status.

* Bekannt ukrainesch Stied:
** Jalta
** Tschernobyl
** Odessa
* Lëscht vun den ukrainesche Stied

## Literatur zum Theema
* Böhme, Britta: *Grenzland zwischen Mythos und Realität. Real- und Ideengeschichte des ukrainischen Territoriums*. Lemberg 1999. ISBN 3-931703-33-9
* Benoist-Méchin, Jacques: *Ukraine - Le fantôme de l'Europe*. 1991 (Éditions du Rocher, Monaco / Valmonde); 158 Säiten (2 Kaarten). ISBN 2-268-01287-5
* Michel Foucher, *Ukraine-Russie: La carte mentale du duel*; Paräis (Gallimard; collection "Tracts", n° 39), 2022; 57 S., mat 5 grousse Kaarten. 
* Éric Fottorino (ënnert der Leedung vum), *Ukraine, 1ère guerre mondialisée*; Paräis (LE UN hors-série / Les 1ndispensables), [September] 2022; 96 Säiten. ISBN 978-2-84876-937-0
* Serhii Plokhy, *Les portes de l'Europe - Une histoire de l'Ukraine* (aus dem Engleschen iwwersat); Paräis (Gallimard, collection "Bibliothèque des Histoires"), 2022. ISBN 978-2-07299-953-6. Däitsch Ausgab: *Das Tor Europas - Die Geschichte der Ukraine*; Hamburg (Hoffmann und Campe), 2022; 557 S. (mat 10 Kaarten); ISBN 978-3-455-01526-3
* Jean-François Colosimo, *La crucifixion de l'Ukraine. Mille ans de guerres de religions en Europe*; Paräis (Albin Michel), 2022.
* Wilson, Andrew: *The Ukrainians. Unexpected Nation*. 2002. ISBN 0-300-09309-8
* Simon, Gerhard: *Die neue Ukraine*. 2002. ISBN 3-412-12401-X
* Kappeler, Andreas: *Kleine Geschichte der Ukraine*. München (Beck) 1994. ISBN 3-406-37449-2

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum ukrainesche President   
* Offiziell Websäit vun der ukrainescher Regierung   
* Offiziell Websäit vum ukrainesche Parlament   
* Portal ''Meng Ukrain''