open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
European Space Research Organisation

D**'European Space Research Organisation** (**ESRO**) war eng Europäesch Weltraumfuerschungsorganisatioun. D'ESRO gouf de 14. Juni 1962 duerch zéng Staate (Belsch, Dänemark, Frankräich, Italien, Holland, Spuenien, Schweden, d'Schwäiz, Groussbritannien an Däitschland) gegrënnt. D'ESRO hat wëssenschaftlech Satellitte gebaut, déi vun den USA aus an hir Ëmlafbunn bruecht goufen.

Parallel gouf d'European Launcher Development Organisation (ELDO) gegrënnt, fir selwer Satellitte starten ze kënnen, wat awer net gelongen ass. Op der Europäescher Weltraumkonferenz vum 12. bis 14. November 1968 zu Bad Godesberg gouf d'Fusioun vun der ESRO mat der ELDO zu enger eenheetlecher Organisatioun beroden. Den 30. Mee 1975 ass dann d'Fusion vun der haiteger Europäescher Weltraumorganisatioun (ESA) gelongen.

## Satellittemissiounen
Tëscht 1967 an 1972 hat d'ESRO fënnef Satellitte mat der Scout-B-Rakéit, ee mat der Scout-D1 an dräi mat verschiddene Versioune vun der Delta gestart:
# Iris 1 (ESRO-2A), war den 29. Mee 1967 vun der Vandenberg Air Force Base mat enger Scout-B gestart, hat den Orbit awer net erreecht.
# Iris 2 (ESRO-2B) fir d'Erfuerschung vun der Sonnestralung (Orbital Solar Observatory) an der kosmescher Stralung. Si gouf de 16. Mee 1968 vun der Vandenberg Air Force Base mat enger Scout-B gestart, a war den 8. Mee 1971 an der Äerdatmosphär vergloust.
# Aurora (ESRO-1A), war de 16. Mee 1968 och vun der Vandenberg Air Force Base gestart.
# HEOS-1 och Heos A1 genannt, war de 5. Dezember 1968 mat enger Delta-E1 vum Kennedy Space Center, USA gestart a war den 28. Oktober 1975 vergloust.
# Boreas (ESRO-1B), war den 1. Oktober 1969 vun der Vandenberg Air Force Base gestart an den 23. November 1969 vergloust.
# HEOS-2, war den 31. Januar 1972 vun der Vandenberg Air Force Base mat enger Delta-L gestart, an de 5. August 1974 vergloust.
# TD-1A, war den 12. Mäerz 1972 mat enger Thor-Delta-Rakéit (Delta-N) vun der Vandenberg Air Force Base gestart. Den UV-Röntgen- a Gammasatellit hat onënnerbrach mat zwou „Schlofphasen“, bis zum Dreifstoffverbrauch am Mee 1974 geschafft. Hien ass den 9. Januar 1980 vergloust.
# ESRO-4, war den 20. November 1972 mat enger Scout-D1 gestart a war de 15. Abrëll 1974 no erfollegräicher Fuerschungsmissioun vergloust.

## Vun der ESRO geplangt a vun der ESA ausgefouert Missiounen
# COS-B
# GEOS 1 u. 2
# OTS
# Meteosat
# ISEE 2
# IUE
# EXOSAT

## Kuckt och

* ESA

## Literatur
* ESA History Advisory Committee: *A history of the European Space Agency 1958–1987, Volume 1: The story of ESRO and ELDO* (=ESA special publication 1235). European Space Agency 2001, ISBN 92-9092-536-1,(PDF, 3,0 MB)
* Niklas Reinke: *Geschichte der deutschen Raumfahrtpolitik. Konzepte, Einflussfaktoren und Interdependenzen: 1923-2002*, München 2004, ISBN 3-486-56842-6

## Um Spaweck
*  ESA: D'Geschicht vun der ESRO an ELDO vun 1958 bis 1973 (PDF, 3,08 MB)
European Launcher Development Organisation

D**'European Launcher Development Organisation** (*kuerz* **ELDO**) gouf 1962 duerch sechs europäesch Staate an Australien gegrënnt. Hir Konventioun war den 29. Februar 1964 a Kraaft getrueden. Zweck vun der ELDO war d'Entwécklung vun enger europäescher Drorakéit, der ''Europa''. Domat wollt sech Europa ee vun den USA onofhängegen Zougank zum Weltraum erschléissen.

Den Etat vun der ELDO war 1972 ronn 79,3 Milliounen US-Dollar a gouf zu 90 Prozent vun Däitschland a Frankräich bezuelt. Italien hat seng Bäitrëttszuelunge schonn 1969 agestallt.

Den 1. Mee 1973 hunn déi reschtlech Memberen hir Zuelungen och agestallt. No feelgeschloene Starte vun der Europa-II-Rakéit, fir d'lescht de 5. Mee 1971, huet d'Engagement vun de Memberen ëmmer méi ofgeholl, an am Joer 1973 huet d'ELDO hir Aarbechten agestallt an hir Aufgaben op d'European Space Research Organisation (ESRO) iwwerdroen, mat där si 1975 zu der europäescher Weltraumorganisatioun ESA fusionéiert huet.

Australie war Member, well zu Woomera eng Rakéitestartplaz war, déi fir Europa-Rakéite gebraucht konnt ginn.

## Grënnungsmemberen
* Däitschland
* Australien
* Belsch
* Frankräich
* Groussbritannien an Nordirland, vun 1972 nëmmen nach als Observateur
* Italien
* Holland

## Kuckt och

* National Aeronautics and Space Administration

## Literatur
* ESA History Advisory Committee: *A history of the European Space Agency 1958–1987, Volume 1: The story of ESRO and ELDO* (=ESA special publication 1235). European Space Agency 2001, ISBN 92-9092-536-1
* Niklas Reinke: *Geschichte der deutschen Raumfahrtpolitik. Konzepte, Einflussfaktoren und Interdependenzen: 1923–2002*, München 2004, ISBN 3-486-56842-6

## Um Spaweck
*  ESA: Die Geschichte der ESRO und ELDO von 1958 bis 1973 (PDF, 3,08 MB)
María Montez

D**'María Montez**, gebuer als *María África Antonia Gracia Vidal de Santo Silas* de 6. Juni 1912 zu Barahona an der Dominikanescher Republik, a gestuerwen de 7. September 1951 zu Suresnes a Frankräich, war eng dominikanesch Schauspillerin.

Si gouf um Kierfecht vu Montparnasse gegruewen.

## Filmer
* 1940: *Boss of Bullion City*, vum Ray Taylor
* 1940: *The Invisible Woman*, vum A. Edward Sutherland
* 1941: *Moonlight in Hawaii*, vum Charles Lamont
* 1941: *Raiders of the Desert*, vum John Rawlins
* 1941: *South of Tahiti*, vum George Waggner
* 1941: *That Night in Rio*, vum Irving Cummings
* 1942: *Arabian Nights*, vum John Rawlins
* 1942: *Bombay Clipper*, vum John Rawlins
* 1942: *Mystery of Marie Roget*, vum Phil Rosen
* 1943: *White Savage*, vum Arthur Lubin
* 1944: *Ali Baba and the Forty Thieves*, vum Arthur Lubin
* 1944: *Bowery to Broadway*, vum Charles Lamont
* 1944: *Cobra Woman*, vum Robert Siodmak
* 1944: *Gypsy Wildcat*, vum Roy William Neill
* 1945: *Sudan*, vum John Rawlins
* 1946: *Tangier*, vum George Waggner
* 1947: *Pirates of Monterey*, vum Alfred L. Werker
* 1947: *[[The Exile]]*, vum Max Ophüls
* 1948: *Hans le marin*, vum François Villiers
* 1949: *Portrait d'un assassin*, vum Bernard-Roland
* 1949: *Siren of Atlantis*, vum Gregg C. Tallas
* 1951: *Amore e sangue*, vum Marino Girolami
* 1951: *La vendetta del corsaro*, vum Primo Zeglio
* 1951: *Schatten über Neapel*, vum Hans Wolff
* 1951: *Il ladro di Venezia*, vum John Brahm

## Um Spaweck
Giorgio Capitani

Den **Giorgio Capitani**, gebuer den 29. Dezember 1927 zu Paräis, ass en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
## Filmer
### Kino
#### als Regisseur
* *Pescatore 'e Pusilleco *, (1953) 
* *Delirio*, (1953) mam Raf Vallone a Françoise Arnoul
* *Il piccolo vetraio*, (1955) mam Georges Poujouly a Massimo Serato
* *La trovatella di Milano*, (1956) mam Massimo Serato 
* *Axel Munthe - Der Arzt von San Michele*,vum Rudolf Jugert a Giorgio Capitani (1962) mam O. W. Fischer a Sonja Ziemann
* *Ercole, Sansone, Maciste e Ursus gli invincibili*, (1964) mam Moira Orfei a Livio Lorenzon
* *Che notte, ragazzi!*, (1966) mam Philippe Leroy a Marisa Mell
* *La notte è fatta per... rubare*, (1968) mam Catherine Spaak a Philippe Leroy
* *[[Ognuno per sé]]*, (1968) mam Van Heflin a Klaus Kinski
* *L'arcangelo*, (1969) mam Vittorio Gassman an Irina Demick
* *La schiava io ce l'ho e tu no*, (1972) mam Lando Buzzanca a Catherine Spaak
* *La pupa del gangster*, (1975) mam Sophia Loren a Marcello Mastroianni
* *Bruciati da cocente passione*, (1976) mam Jane Birkin a Catherine Spaak
* *Pane, burro e marmellata*, (1977) mam Rossana Podestà a Claudine Auger
* *Io tigro, tu tigri, egli tigra*, (1978) mam Renato Pozzetto an Erika Blanc
* *Aragosta a colazione*, (1979) mam Claude Brasseur a Claudine Auger
* *Odio le bionde*, (1980) mam Jean Rochefort an Ivan Desny
* *Teste di quoio*, (1981) mam Philippe Leroy a Christian De Sica
* *Bollenti spiriti*, (1981) mam Gloria Guida 
* *Vai avanti tu che mi vien da ridere*, (1982) mam Agostina Belli a Gordon Mitchell
* *Missione Eroica - I pompieri 2*, (1987) mam Paolo Villaggio a Luc Merenda

#### als Dréibuchauteur (Auswiel)
* *[[Una donna ha ucciso]]*, (1952) vum Vittorio Cottafavi

## Um Spaweck
Friedrich Wilhelm Engelhardt

De **Friedrich Wilhelm** **Engelhardt**, gebuer den 1. Oktober 1824 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 27. August 1889 zu Arel, war e Lokalhistoriker, Komponist a Professer.

Hie war Professer am *[[Athénée royal Arlon|Athénée]]* zu Arel an ë. a. Member vun der Jury bei engem Museksconcours.

Zu Zéisseng krut d*'[[Rue Friedrich-Wilhelm-Engelhardt]]* säin Numm.

## Wierker (Auswiel)
* Engelhardt, F. (1850). *Geschichte der Stadt und Festung Luxemburg, seit ihrer ersten Entstehung bis auf unsere Tage: Mit besonderer Rücksicht auf die kriegsgeschichtlichen Ereignisse*. Luxemburg: F. Rehm V. Bück.
*Engelhardt, F. (1872). *Abrégé de grammaire allemande: Première partie: Des mots et de leurs différentes flexions: Formenlehre*. Arlon: J. Everling.

## Museksstécker

### Piano
**De Kliefchen* (Td.: Michel Lentz), Pianosstéck

### Blosmusek
**D’Hémwe‘ fum Savoyard* (Td.: Michel Lentz), 
**Ouverture*
**Polka-Mazurka*
*S*alut à Diekirch: Pas-redoublé*. Luxembourg: Chez J.A. innen. (1873)

### Sammlungen

* *Aus der Hémecht. Letzeburger Lidercher fir Gesank mat Klaveerbeglédonk* (Verlag G. Stomps,Luxemburg, 8 Bde.)

## Literatur
Blum, Martin: *Bibliographie luxembourgeoise ou Catalogue raisonné de tous les ouvrages ou travaux littéraires publiés par des Luxembourgeois ou dans le Grand-Duché actuel de Luxembourg*, Bd. I, Worré-Mertens, Luxemburg 1902-1932, (neu hrsg. v. Carlo Hury) reprint 1981, S. 225
Observatoire St. Margarethen

Den **Observatoire St. Margarethen** ass en Observatoire an eng meteorologesch Observatiounsstatioun zu Binningen bei Basel an der Schwäiz.

Den Observatoire steet um Bruderholz iwwer der Baseler Konschtäisbunn. E gouf 1929 als Suite vum Observatoire um Bernoullianum opgemaach an huet bis 2007 der Universitéit Basel gehéiert. No der Opléisung vum Astronomeschen Institut Enn 2007 gëtt den Observatoire vum Astronomesche Veräi vu Basel weiderbedriwwen.

Op der Standplaz gëtt och d'Baseler Klimarei gemooss, déi zanter 1755 onënnerbrach kontrolléiert gëtt.

Am Observatoire si Miessstatioune vun den Netzer NADAM (Gammastralung), NABEL (Loftschuedstoffer) an dem Schwäizer Äerdbiewendéngscht.

Den Observatoire ass als „kulturellt Verméige vu regionaler Bedeitung“ klasséiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Offiziell Homepage
Distrikt Miersch

Den **Distrikt Miersch** war vum 30. Mee 1857 bis de 4. Mee 1867 ee vun de véier Lëtzebuerger Distrikter déi et an deem Zäitraum gi sinn. D'Distriktskommissariat war zu Miersch.

Den Distrikt Miersch huet aus zwéi Kantone bestanen:
# Miersch
# Réiden
Wéi den Distrikt Miersch 1867 opgeléist gouf, gouf de Kanton Miersch un den Distrikt Lëtzebuerg an de Kanton Réiden un den Distrikt Dikrech ugehaangen.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Distrikter
(253) Mathilde

Den **(253) Mathilde** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture mat engem mëttleren Duerchmiesser vu ronn 50&nbsp;km. Am Juni 1997 ass d'Raumsond NEAR-Shoemaker op enger Distanz vun 2.400&nbsp;km laanscht de Mathilde geflunn an hat Daten a Fotoen op d'Äerd geschéckt.

D'Uewerfläch vum Mathilde ass däischter, méi schwaarz wéi Kuelen. Den Asteroid gehéiert zu der Spektralklass Cb an der SMASS-Klassifikatioun an däerft cheemesch änlech opgebaut si wéi d'kueleg Chondritten, eng Grupp vu kuelestoffhaltege Steemeteoritten. De Mathilde ëmkreest d'Sonn op enger exzentrescher Bunn, déi bis an de baussenzege Beräich vun der Haaptasteroidenceinture reecht. E rotéiert nëmme ganz lues ëm seng eegen Achs an huet eng vun de längste Rotatiounsperiode vun de bekannten Asteroiden. D'Haaptkennzeeche vun der Mathilde-Uewerfläch ass e risegen Aschlagkrater vun 10&nbsp;km Déift. D'Tatsaach, datt de Mathilde bei dësem Impaktereegnes net zerstéiert gouf, léisst dorop schléissen, datt den Asteroid kee kompakte Kierper ass, mä eng Usammlung vu Brochstécker (*[[rubble pile]]*), déi duerch déi schwaach Gravitatioun zesummegehale ginn. Dorop deit och déi kleng Dicht vun 1,3 g/cm3 hin, déi aus der Bunnoflenkung vun der Sond bestëmmt konnt ginn.

Et gëtt ugeholl, datt den (253) Mathilde no der Fra vum Astronom Maurice Loewy genannt gouf.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture

## Um Spaweck

* NASA/NSSDC: Asteroid 253 Mathilde
María Denis

D**'María Denis**, gebuer als *María Ester Beomonte* den 22. November 1916 zu Buenos Aires, a gestuerwen de 15. Abrëll 2004 zu Roum, war eng italieenesch Schauspillerin.

## Filmer

**La telefonista*, vum Nunzio Malasomma (1932)
**Creature della notte*, vum Amleto Palermi (1933)
**Treno popolare*, vum Raffaello Matarazzo (1933)
**Non c'è bisogno di denaro*, vum Amleto Palermi]] (1933)
**Villafranca*, vum Giovacchino Forzano (1933)
**Piccola mia*, vum Eugenio De Liguoro (1933)
**L'impiegata di papà*, vum Alessandro Blasetti (1933)
**Il signore desidera?*, vum Gennaro Righelli (1933)
**1860*, vum Alessandro Blasetti (1934)
**Il paraninfo*, vum Amleto Palermi (1934)
**Seconda B*, vum Goffredo Alessandrini (1934)
**La mia vita sei tu*, vum Pietro Francisci (1935)
**Re burlone*, vum Enrico Guazzoni (1935)
**Lorenzino de' Medici*, vum Guido Brignone (1935)
**Fiat voluntas Dei*, vum Amleto Palermi (1935)
**Re di denari*, vum Enrico Guazzoni (1936)
**Joe il rosso*, vum Raffaello Matarazzo (1936)
**Ballerine*, vum Gustav Machaty (1936)
**Contessa di Parma*, vum Alessandro Blasetti (1937)
**Napoli d'altri tempi*, vum Amleto Palermi (1937)
**I due misantropi*, vum Amleto Palermi (1937)
**Lasciate ogni speranza*, vum Gennaro Righelli (1937)
**L'ultima nemica*, vum Umberto Barbaro (1937)
**Hanno rapito un uomo*, vum Gennaro Righelli (1938)
**Le due madri*, vum Amleto Palermi (1938)
**Partire*, vum Amleto Palermi (1938)
**Belle o brutte si sposan tutte...*, vum Carlo Ludovico Bragaglia (1939)
**Il documento (film 1939)|Il documento* vum Mario Camerini (1939) 
**Chi sei tu?*, vum Gino Valori (1939)
**Fortuna (film 1940)|Fortuna*, vum Max Neufeld (1940)
**L'assedio dell'Alcazar*, vum Augusto Genina (1940)
**Pazza di gioia*, vum Carlo Ludovico Bragaglia (1940)
**Addio giovinezza! (film 1940)|Addio giovinezza!*, vum Ferdinando Maria Poggioli (1940)
**Abbandono*, vum Mario Mattoli (1940)
**La compagnia della teppa*, vum Corrado D'Errico (1941)
**Sissignora*, vum Ferdinando Maria Poggioli (1941)
**L'amore canta*, vum Ferdinando Maria Poggioli]] (1941)
**I sette peccati*, vum László Kish (1942)
**Le due orfanelle*, vum Carmine Gallone (1942)
**La maestrina*, vum Giorgio Bianchi (1942)
**Canal Grande*, vum Andrea Di Robilant (1943)
**Nessuno torna indietro*, vum Alessandro Blasetti (1942)
**La Bohème*, vum Marcel l'Herbier (1945)
**Malia*, vum Giuseppe Amato (1946)
**Cronaca nera*, vum Giorgio Bianchi (1947)
**La prigioniera dell'isola*, vum Marcel Cravenne (1947)
**Quattro mogli*, vum Antonio Del Amo Algara (1947)
**Nada*, vum Edgar Neville (1947)
**Private angelo*, vum Peter Ustinov (1948)
**Voragine*, vum Edgard Neville (1948)
**[[La fiamma che non si spegne]]*, vum Vittorio Cottafavi (1949)
**Tempi nostri*, vum Alessandro Blasetti (1954)

## Um Spaweck
Steemeteorit

**Steemeteoritte** bestinn haaptsächlech aus Pyroxen-, Olivin- a Plagioklas-Mineralen; 94 % vun alle Meteoritte si Steemeteoritten. 
An de meeschte Steemeteoritte si kleng Schmëlzkugelen, sougenannt *[[Chondren]]*, a si ginn dofir als *[[Chondrit]]te* bezeechent. Si maache mat 86 % vun alle Meteoritten de gréissten Deel aus. Steemeteoritten ouni Chondre ginn *[[Achondrit]]te* genannt; si kommen mat engem Undeel vun dräi Prozent vun alle Meteoritten zimmlech rar vir.

Obwuel Steemeteoritte méi dacks virkomme wéi Eisemeteoritten, si Steemeteoritte méi schwéier z'identifizéieren, well si ierdesche Steng gläichen a méi séier verwittere wéi Eisemeteoritten. Eng objektiv Bestëmmung vun Heefegkeet ass dofir an ongewéinlecher Ëmgéigend wéi an der Antarktis oder a Steppegebidder mat wéineg Steng, wéi Deeler vum US-Bundesstaat Kansas, méi einfach.

## Kuckt och

* Meteorittelëscht

## Um Spaweck
* Steinmeteorite. Observatoire Singen e.&nbsp;V.
* ''Stein-Meteorite.'' Websäit vun Haberer-Meteoritten
Alphonse Majerus

Et gëtt verschidde Persounen déi **Alphonse Majerus** heeschen:
* Alphonse Majerus, lëtzebuergeschen Nottär a Buergermeeschter vu Munneref
* Alphonse Majerus (1913-), lëtzebuergesche Foussballspiller
Alessandro Blasetti

Den **Alessandro Blasetti**, gebuer den 3. Juli 1900 zu Roum, an och do gestuerwen den 1. Februar 1987, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
## Filmer
* 1929: *Sole* mam Marcello Spada 
* 1930: *[[Nerone]]* mam Ettore Petrolini 
* 1930: *Resurrecti* mam Lia Franca 
* 1931: *Terra madre* mam Leda Gloria 
* 1932: *La tavola dei poveri* mam Leda Gloria
* 1932: *Palio* mam Mario Brizzolari 
* 1933: *L'impiegata di papà* mam María Denis 
* 1933: *Il caso Haller* mam Marta Abba a Isa Miranda
* 1934: *1860* mam Giuseppe Gulino a María Denis
* 1934: *Vecchia Guardia* mam Gianfranco Giachetti 
* 1936: *Aldebaran* mam Gino Cervi 
* 1936: *Contessa di Parma* mam Elisa Cegani a María Denis
* 1938: *Ettore Fieramosca* mam Gino Cervi a Mario Ferrari
* 1939: *La caccia alla volpe nella campagna Romana* (Kuerzfilm)
* 1939: *Retroscena* mam Filippo Romito an Elisa Cegani
* 1939: *Un'avventura di Salvator Rosa* mam Gino Cervi a Rina Morelli
* 1941: *La cena delle beffe* mam Amedeo Nazzari an Osvaldo Valenti
* 1941: *[[La corona di ferro]]* mam Elisa Cegani a Massimo Girotti
* 1942: *4 passi fra le nuvole* mam 	Gino Cervi 
* 1945: *Nessuno torna indietro* mam Elisa Cegani a Valentina Cortese
* 1946: *Un giorno nella vita* mam 	Elisa Cegani an Arnoldo Foà
* 1947: *Castel Sant'Angelo* (Kuerzfilm)
* 1947: *Il duomo di Milano* (Kuerzfilm)
* 1947: *La gemma orientale dei papi* (Kuerzfilm)
* 1948: *[[Fabiola (Film 1949)|Fabiola]]* mam Michèle Morgan an Henri Vidal
* 1950: *Ippodromi all'alba* (Kuerzfilm)
* 1950: *[[Prima comunione]]* mam Aldo Fabrizi a Gaby Morlay
* 1951: *Quelli che soffrono per voi* (Kuerzfilm)
* 1952: *Altri tempi* mam Aldo Fabrizi an Andrea Checchi
* 1952: *La fiammata* mam Amedeo Nazzari an Eleonora Rossi Drago
* 1953: *Miracolo a Ferrara* (Kuerzfilm)
* 1953: *Tempi nostri* mam Vittorio De Sica an Elisa Cegani
* 1954: *Peccato che sia una canaglia* mam Vittorio De Sica a Sophia Loren
* 1956: *La fortuna di essere donna* mam Sophia Loren a Marcello Mastroianni
* 1957: *Amore e chiacchiere* mam Vittorio De Sica an Gino Cervi
* 1958: *Europa di notte* (Dokumentarfilm)
* 1960: *Io amo, tu ami* (Dokumentarfilm)
* 1962: *Les quatre verités*, Sketch: *Le lièvre et le tortue* mam Monica Vitti a Sylva Koscina
* 1963: *Liolà* mam Ugo Tognazzi an Anouk Aimée
* 1966: *La ragazza del bersagliere* mam Graziella Granata a Rossano Brazzi
* 1966: *Io, io, io… e gli altri* mam Gina Lollobrigida a Silvana Mangano
* 1968: *Simon Bolivar* mam Maximilian Schell a Rosanna Schiaffino

## Um Spaweck
Rodolfo Zilli

De **Rodolfo Zilli**, gebuer den 29. November 1890 zu Nimis an der italieenescher Provënz Udine, a gestuerwen den 22. Juli 1976 zu Lannach am éisträichesche Bundesland Steiermark, war en italieenesche Moler a Sculpteur.

## Wierker
* Buste vum Rudolf Palgen, nieft dem Rokoko-Pavillon, Iechternach
* Medaillon mat engem Portrait vum Robert Schuman, montée de Clausen, Lëtzebuerg-Stad
Lëscht vun transneptuneschen Objeten

Dës Tabell enthält eng Auswiel vun Asteroiden, zu deenen Artikele bestinn. Déi an der éischter Kolonn opgefouert Ziffere ginn d'Reiefolleg vun hirer Nummeréierung un, an déngen als Identifikatiounsnummer, si zielen als Bestanddeel vum Numm. Objeten, déi als Zwergplanéit klassifizéiert sinn, si fett fettgeschriwwen.

## Kuckt och

* Asteroid
* Alphabetesch Lëscht
* Benennung vun Asteroiden a Koméiten

## Um Spaweck
* JPL Small-Body Database Search Engine: Transneptunischen Objekte
Deep Ecliptic Survey

Den **Deep Ecliptic Survey** ass en astronomesche Projet fir d'Sich no Kuiperceintureobjeten z'intensivéieren. E benotzt d'Anlage vum National Optical Astronomy Observatory um Kitt-Peak-Nationalobservatoire.

Zu de bedeitendsten Entdeckunge gehéieren 19521 Chaos, 28978 Ixion an 1998 WW<sub>31</sub>.

## Um Spaweck
* Homepage vum Deep Ecliptic Survey

## Kuckt och

* Kuiperceinture
National Optical Astronomy Observatory

Den **National Optical Astronomy Observatory (NOAO)** zu Tucson am Arizona war bis 2019 déi US-amerikanesch ëffentlech Institutioun fir de Betrib vu buedemgebonnen Observatoiren am opteschen an am noen Infraroutberäich fir d'Nuetsastronomie. Den NOAO gouf mat Mëttele vun der National Science Foundation vun der *Association of Universities for Research in Astronomy* (AURA) bedriwwen.

Den NOAO huet mat Teleskopen am Kitt Peak National Observatory geschafft a war um Cerro Tololo Inter-American Observatory an um Gemini-Observatoire bedeelegt.

Et war den Haaptzougank fir vill US-Astronomen zu groussen Teleskopen a stoung alle Beruffsastronome fir Observatiounen op. Donieft hunn an den USA privat Observatoirë mat ageschränktem Zougank eng dominéierend Roll gespillt, wéi zum Beispill de Keck-Observatoire.

Den Nofollger vum NOAO ass den National Optical-Infrared Astronomy Research Laboratory (NOIRLab), och zu Tucson.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Cerro Tololo Inter-American Observatory

De **Cerro Tololo Inter-American Observatory** ass e Komplex vun astronomeschen Teleskopen an Instrumenter um Cerro Tololo, ongeféier 80&nbsp;km ëstlech vu La Serena am Chile op enger Héicht vun 2200 Meter.

Zesumme mam Kitt-Peak-Nationalobservatoire (KPNO) a mam National Solar Observatory gehéiert de Komplex zum National Optical Astronomy Observatory (NOAO) mat Sëtz Tucson an Arizona.

## Teleskopen

Den Observatoire huet eng Rei vu Spigelteleskopen. D'Haaptinstrument op dem Cerro Tololo ass dat 
* 4&nbsp;m Victor M. Blanco Teleskop. Instrumenter déi fir dësen Teleskop bereetstinn, sinn:
:- 8K-Bildsensor,
:- Hydra-CTIO Spektrograph, mat deem bis zu 138 Objete gläichzäiteg ënnersicht kënne ginn,
:- an e klassesche R-C Spektrograph
Donieft gëtt et e puer kleng Teleskopen, déi sougenannt „Smarts“. Opgereit nom Duerchmiesser vum Haaptspigel sinn dës:
* 1,5&nbsp;m, an dat vun der „CPAPIR“, e Wäitfeld IR Bildsensor, oder an e R-C (Cassegrain) Spektrograph ugebonne ka ginn,
* 1,3&nbsp;m, mat „ANDICAM“ (Bildsensor fir gläichzäiteg Fotoen am Visuellen an Infrarouden),
* 1,0&nbsp;m, mat engem 4K-Bildsensor fir visuellt Liicht an
* 0,9&nbsp;m, mat engem 2K-Bildsensor fir visuellt Liicht.

Et huet och dat sougenannte Curtis-Schmidt-Teleskop mat enger Apertur vun 61&nbsp;cm.

Op dem 10&nbsp;km wäite Cerro Pachòn steet en
* 4,1&nbsp;m Southern Astrophysical Research (SOAR) telescope, an ee vun deene zwéin
* 8,1&nbsp;m Gemini-Teleskopen.

## Kuckt och

* Teide Observatoire
* Paranal-Observatoire
* La Silla-Observatoire
* European Extremely Large Telescope

## Um Spaweck
* Cerro Tololo Inter-American Observatory Home Page
* SOAR Telescope Home Page
* Space Telescope Sciences Institute Home Page
* Gemini Observatory Home Page
Jean-Théodore Mergen

De **Jean-Théodore Mergen**, gebuer den 8. Dezember 1884 um Lampertsbierg, a gestuerwen de 16. Juni 1942, war e Marbrier a Sculpteur.

1921 krut hie fir säi Projet *Liberté III* beim Concours fir d*'[[Gëlle Fra|Monument du souvenir]]* op der Constitutiounsplaz an der Stad Lëtzebuerg, hanner dem Gewënner Claus Cito an dem zweetplazéierte Jean Mich, den drëtte Präis.

Am Dezember 1921 huet hie vu sengem Papp, dem Théodore Mergen, deem säi Marbriers- a Skulpturatelier an der Stad Lëtzebuerg beim Glacis iwwerholl.

## Wierker
* Medaillon mam Portrait vum Michel Rodange (1932) um Michel-Rodange-Monument, Knuedler, Stad Lëtzebuerg
* *Portrait idéal*, Skulptur am Marmer, H 32,5&nbsp;cm, Kollektioun Nationalmusée fir Geschicht a Konscht, Stad Lëtzebuerg

## Literatur
* Welter, Jos. [réd.], 1993. *Cent ans d'art luxembourgeois: 1893-1993: rétrospective.* Luxembourg: Cercle artistique, 1993, Crauthem, Lux-Print, 2 vol. (cf. Tome 1, Ss. 142, 143)

## Um Spaweck
Alphonse Majerus (Foussballspiller)

Den **Alphonse Majerus**, gebuer de 26. Mäerz 1913, a gestuerwen den 28. Mäerz 2001, war e lëtzebuergesche Foussballspiller, dee bei der Jeunesse Esch ënner Vertrag stoung.

Den 21. Mäerz 1937 an den 30. Januar 1938 huet den Alphonse Majerus fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Säin Zwillingsbrudder Victor war och Foussballspiller bei der Jeunesse.
Saint-Sever

**Saint-Sever** ass eng franséisch Gemeng an Uertschaft am Departement Landes an der Regioun Nei-Aquitaine.

D'Gemeng ass bekannt fir d'Abtei Saint-Sever.

## Um Spaweck
Jean-Pierre Adam

De **Jean-Pierre Adam** (**Adams Menn**), gebuer de 5. August 1941 zu Diddeleng, a gestuerwen den 13. Januar 2014 war e Lëtzebuerger Moler, Graveur a Sculpteur.

De Jean-Pierre Adam huet als Schmelzaarbechter geschafft. Duerno huet hien zu Zürich op der *École nationale d'art décoratif studéiert an zu* Aubusson an der Tapisserie geschafft.

1974 huet hien d*'Académie d'été* zu Lëtzebuerg gegrënnt.

1989 huet hie sech mat senger Famill zu La Barben a Südfrankräich, bei Salon-de-Provence, etabléiert. Eng 18 Joer duerno ass hien op Lëtzebuerg zeréckkomm an huet zanterhier a sengem Atelier zu Diddeleng am Agank vum Quartier Italien geschafft.

## Wierker (Auswiel)
* *Les ombres du passé*, néng stole Skulpture beim *[[Centre de documentation sur les migrations humaines]]* zu Diddeleng
* Fënnef stole Skulpture vu 6 Meter Héicht bei der Garer-Schoul an der Stad Lëtzebuerg
* Schoul Ribbespont zu Diddeleng
* Schoul Glas Coupole zu Beefort 
* Retrospective Déifferdeng 
* Spiral zu Réimech 
* Aner Wierker

## Literatur
* Besch, François, 2011. ''Jean-Pierre Adam. Von Ruhestand kann keine Rede sein.'' Tageblatt vum 5. August 2011.
* Herr, Lambert, 1992. *Adam Jean-Pierre*. In: *Anthologie des arts au Luxembourg*. Éditions Émile Borschette. Imprimerie Linden, Lëtzebuerg, 464 S. (Cf. S. 11). ISBN 2-87982-034-0
* Z., 2012. *En l'Espace H2O à Oberkorn: Rétrospective artistique Jean-Pierre Adam 1960-2012.* Lëtzebuerger Journal 2012, Nr. 140 (21./22. Juli), S. 21.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
Hellingen

**Hellingen** ass
* den däitschen Numm vun der lëtzebuergescher Uertschaft Helleng an der Gemeng Fréiseng
* e Staddeel vun der däitscher Stad Königsberg in Bayern
Königsberg in Bayern

**Königsberg in Bayern** ass eng Stad mat ronn 3.700 Awunner () am Norde vu Bayern a läit tëscht Coburg a Schweinfurt.

## Geographie
Königsberg ass a 17 verschidde Bezierker agedeelt (a Klameren d'Awunnerzuel):

## Um Spaweck
Bombardier Transportation

**Bombardier Transportation** ass deen Deel vu Bombardier, dee Lokomotive baut. Bombardier Transportation huet hire Sëtz zu Berlin.

Et gëtt verschidde Loke vu Bombardier:
* Traxx AC
*Traxx DC
*Traxx MS
* Traxx DE

Déi Loke sinn a ganz Europa ze fannen.

## Um Spaweck

*Websäit vu Bombardier
Josy Melde

De **Josy Melde**, gebuer den 22. Januar 1951 als **Joseph Melde**, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller deen an der Stiermerpositioun gespillt huet.

Hien huet vu senger Jugend bis 1974 fir d'Fola vun Esch gespillt. Am Juli 1974 ass hie bei d'Rivalen, d'Jeunesse, gewiesselt, wou e bis 1977 gespillt huet.

De 27. Mäerz an den 21.August 1976 huet de Josy Melde fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

De Josy Melde ass bestuet a wunnt zu Monnerech.
Claude Mangen

Et gëtt verschidde Persounen déi **Claude Mangen** heeschen:
* Claude Mangen (1963), lëtzebuergesche Journalist a Schauspiller
* Claude Mangen (1963), lëtzebuergesche Foussballspiller
Claude Mangen (Foussballspiller)

De **Claude Mangen**, gebuer den 21. September 1963, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

De 5. Februar 1986 an den 23. September 1987 huet de Claude Mangen fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Chad Trujillo

Den **Chadwick A. „Chad“ Trujillo**, gebuer den 22. November 1973, ass en US-amerikaneschen Astronom.

No senger Promotioun op der Universitéit vun Hawaii (2000) huet den Trujillo um Gemini-Observatoire op de Gebidder vun der Kuiperceinture an dem baussenzege Sonnesystem souwéi der Genesis vum Sonnesystem an anere Planéitesystemer geschafft.
Bei der Sich no hellen transneptuneschen Objete war hien ënner anerem un der Entdeckung vun den Zwergplanéiten Eris a Makemake souwéi de groussen Asteroide Quaoar, Sedna, (90482) Orcus an 1999 DE<sub>9</sub> bedeelegt.

Den Asteroid (12101) Trujillo ass no him genannt.

## Um Spaweck
*  Homepage vum Chad Trujillo

## Kuckt och

* Asteroid
Joseph Pesch

De **Joseph Pesch**, gebuer den 2. Januar 1947, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den 20. November an den 8. Dezember 1968 huet de Joseph Pesch fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Victor Remy

De **Victor Remy**, gebuer den 30. Januar 1915, a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

De 26. Mäerz an de 14. Mee 1939 huet de Victor Remy fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Michael E. Brown

De **Michael (Mike) E. Brown**, gebuer 5. Juni 1965 zu Huntsville am Alabama, ass en US-amerikaneschen Astronom.

## Liewen
De Mike Brown hat bis zum Bachelor of Arts 1987 op der Princeton Universitéit studéiert. 1990 hat hien op der University of California, Berkeley säin Diplom gemaach a seng Promotioun am Joer 1994 ofgeschloss. 1997 goung hien als Dozent op de California Institute of Technology. Als ausseruerdentleche Professer léiert hien zanter 2002 zu Berkeley a vun 2003 als Professer.

De Brown ass zanter dem 1. Mäerz 2003 mat der Diane Binney bestuet, seng Duechter ass 2005 gebuer.

De Brown gouf vum Time Magazin an d'Lëscht vun den 100 aflossräichste Persoune vun 2006 opgeholl.

## Wierker
De Brown beschäftegt sech virun allem mat der Spektroskopie vun Objete vum baussenzege Sonnesystem a war un der Entdeckung vun en ettleche groussen transneptuneschen Objete bedeelegt, z.&nbsp;B. (50000) Quaoar (2002), 2002 VR<sub>128</sub> (2002), (90377) Sedna (2003), (90482) Orcus (2003), (136199) Eris (2003) an (136472) Makemake (2005).

Beim Sedna handelt et sech méiglecherweis ëm den éischte bekannten Objet vun der bannenzeger Oort-Wollek, beim Zwergplanéit Eris handelt et sech ëm de gréisste bekannten Objet vun der Kuiperceinture an deen héchstwahrscheinlech méi grouss wéi de Pluto ass.

## Auszeechnungen
* 2001: Harold-C.-Urey-Präis
* 2002: Den Asteroid (11714) Mikebrown gouf no him genannt
* 2006: Time Magazin Lëscht vun den 100 aflossräichste Persoune vun 2006.
* 2012: Kavli-Präis
* 2013: Member vun der National Academy of Sciences

## Kuckt och

## Um Spaweck
* M. Browns Homepage
David Lincoln Rabinowitz

Den **David Lincoln Rabinowitz**, gebuer 1960, ass en US-amerikaneschen Astronom op der University of Yale mat den Haaptfuerschungsgebidder Kuiperceinture a baussenzege Sonnesystem.

Zesumme mam Michael E. Brown an Chad Trujillo entdeckt hien en ettlech transneptunesch Objeten:

* (90377) Sedna
* (90482) Orcus
* (136199) Eris (ufanks bekannt ënner dem provisoreschen Numm 2003 UB313; inoffiziell och Xena), dee méi grouss wéi de Pluto ass.
* (136472) Makemake (ufanks bekannt ënner dem provisoreschen Numm 2005 FY9; inoffiziell och Easterbunny)

Eleng hat hien den Zentaur-Asteroid (5145) Pholus entdeckt.

## Kuckt och

* Asteroid
Josy Rongoni

De **Josy Rongoni** oder **Joseph Rongoni**, gebuer den 18. Dezember 1932, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den 30. September 1956 an de 14. Abrëll 1957 huet de Josy Rongoni fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Zentauren (Astronomie)

D**'Zentauren**, genannt no den Zentaure vun der griichescher Mythologie, sinn eng Klass vun Asteroiden, déi sech tëscht den Ëmlafbunne vum Jupiter an Neptun ëm d'Sonn beweegen.

Bei e puer Zentauren, zum Beispill Pholus, gouf gefruerent Waasser op der Uewerfläch entdeckt, bei anere wéi de Chiron konnt bis elo kee Waasseräis nogewise ginn. Warscheinlech sinn d'Zentauren „erkaalt“ Koméiten, deenen hir fréier flüchteg Bestanddeeler, wéi z.&nbsp;B. Waasseräis oder Methan an der Tëschenzäit méi oder manner subliméiert sinn. Dogéint gëtt awer den Zentaur Chiron, zanter datt bei him en Halo entdeckt gouf, och als Koméit klassifizéiert.

Déi dräi éischt entdeckt Zentaure sinn
* 2060 Chiron (1977)
* 5145 Pholus (1992) an
* 7066 Nessus (1993).

## Kuckt och

* Bunnkräizer
* Lëscht vun den Zentaurasteroiden

## Um Spaweck
* Artikel iwwer d'Zentauren
* Lëscht vun den Zentauren an "Scattered Disc Objets"
Henri Schwartz

Den **Henri Schwartz**, gebuer den 10. Juni 1889, a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den 29. Oktober 1911 an den 29. Abrëll 1913 huet den Henri Schwartz fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Oak-Ridge-Observatoire

Den **Oak-Ridge-Observatoire** ass en astronomeschen Observatoire zu Harvard am Massachusetts. E gëtt dee vum Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics bedriwwen, engem Deel vum Smithsonian Astrophysical Observatory (SAO). En huet de gréissten Teleskop ëstlech vun Texas an den USA, en 61-Zoll-Reflekter.

Am Observatoire goufen e puer Asteroiden entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Oak Ridge Observatory
Felix-Aguilar-Observatoire

De **Felix-Aguilar-Observatoire** (spuenesch **Observatorio Félix Aguilar**, OAFA) ass en traditionellen Observatoire an Argentinien. Den Observatoire gouf nom argentineschen Astronoman Ingenieur Félix Aguilar (1884-1943), dee vun 1919 bis 1921 a vun 1934 bis zu sengem Doud Direkter vum Observatoire La Plata war, genannt.

## Observatorio Carlos Cesco
Zesumme mam *[[Yale University|Yale]]-Columbia Southern Observatory* gouf eng Sektiounsplaz, den *El Leoncito Observatory*, gegrënnt, déi vun 1965 eng Duerchmusterung vun der südlecher Hemisphär gemaach huet. D'Haaptinstrument ass en Duebelastrograph deen aus zwéi grousse Refraktere mat jee 51&nbsp;cm Ëffnung besteet.

E steet am El Leoncito National Park (*Parque Nacional El Leoncito*, zwéi Kilometer ëstlech vun der astronomescher Ariichtung Leoncito an der Provënz San Juan.

E gouf 1990 zu Éiere vum 1987 verstuerwenen Astronom Carlos Ulrrico Cesco an *Observatorio Carlos Cesco* ëmgenannt. De Minor Planet Center schreift dem Observatoire e Koup Entdeckunge vun Asteroiden zou. En ass mat engem neie 76&nbsp;cm-Spigelteleskop ekipéiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Websäit vum Observatoire 
*  Artikel vun der Yale Universitéit
Wisława Szymborska

D**'Wisława Szymborska**, Maria Wisława Anna Szymborska, gebuer den 2. Juli 1923 zu Bnin, haut e Quartier vu Kórnik, bei Poznań, a gestuerwen den 1. Februar 2012 zu Krakau, war eng polnesch Lyrikerin an Essayistin. 1996 krut si de Literaturnobelpräis.

Bis 1966 war d'Szymborska Member vun der Polnescher Vereenegter Aarbechterpartei. Méi spéit huet si sech vum Sozialismus distanzéiert. An den 1980er Joren huet si sech an der oppositioneller, deelweis verbuedener, Gewerkschaft Solidarność engagéiert an huet un der polnescher Samizdat-Publikatioun *Arka* an un der Exilzäitschrëft *Kultura*, déi zu Paräis erauskoum, matgeschafft.

Vun 1953 bis 1981 war si Mataarbechterin vun der Krakauer Literaturzeitschrift *Życie Literackie*, an där d'Serie vun hiren Essaye *Lektury nadobowiązkowe* *(Fakultativ Lecture)* erauskoum, déi duerno och e puermol a Buchform publizéiert gouf.

## Wierk

## Präisser an Auszeechnungen
1991 krut d'Szymborska de Goethe-Präis, 1995 den Herder-Präis. Am Mee 1995 huet d'Universitéit vu Poznań si mat engem Éieredoktorat ausgezeechent. 1996 krut d'Wislawa Szymborska de Präis vum polnesche PEN Club an den Nobelpräis fir Literatur. 2001 gouf si Éieremember vun der American Academy of Arts and Letters. Am Joer 2011 gouf si mam héchste polnesche Staatspräis ausgezeechent - dem Uerde vum Wäissen Adler.

## Um Spaweck
Allegheny Observatoire

Den **Allegheny Observatoire** ass en Observatoire vun der Fakultéit fir Physik an Astronomie vun der University of Pittsburgh a Pennsylvania, USA. E gouf tëscht 1900 an1912 gebaut. Seng gréisst Teleskope sinn den 30-inch-*Thaw-Memorial-Refrakter* an den 30-inch-*Keeler-Memorial-Reflekter*.
## Kuckt och

## Um Spaweck

* Allegheny Observatory Homepage
Guido Pizarro

De **Guido Pizarro** ass e chileeneschen Astronom an Asteroidenentdecker.

Am Zäitraum vun 1979 bis 1996 hat hien um La-Silla-Observatoire aacht Asteroiden entdeckt, déi meescht dovun zesumme mam Eric Walter Elst.

Hien ass och Matentdecker vum Asteroid (7968) Elst-Pizarro, deen e koméitenaartegt Verhalen weist an dofir och mat der Nummer 133P/Elst-Pizarro gefouert gëtt.

## Éierunge
Den Asteroid (4609) Pizarro gouf no him a sengem Brudder Oscar genannt, mat deem hien um La-Silla-Observatoire zesumme schafft.

## Quellen
* Lutz D. Schmadel: *Dictionary of Minor Planet Names*. 5th ed. Springer, Berlin 2003, ISBN 3-540-00238-3 (engl.) Virunsiicht bei Google Book Search
Lëscht vun den Zentaurasteroiden

Déi nofollgend Tabell ass eng Auswiel vun Asteroide fir déi et Artikelen op der Wikipedia gëtt oder soll ginn. D'Zifferen an der éischter Kolonn ginn d'Reiefolleg vun hirer Entdeckung un, a sinn eng Identifikatiounsnummer an e Bestanddeel vum Numm.

## Kuckt och

*Asteroid
*Benennung vun Asteroiden a Koméiten

## Um Spaweck
* Liste der Zentauren und scattered disk objects (SDOs)
*  JPL Small-Body Database Search Engine: Zentauren (Do op "Generate Table" klicken)
Fred Schreiner

De **Fred Schreiner** oder **Alfred Schreiner**, gebuer den 2. Juli 1961, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

De 27. Mäerz an de 17. Abrëll 1983 huet de Fred Schreiner fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
(944) Hidalgo

Den **(944) Hidalgo** ass en Asteroid, deem seng extreem elliptesch Bunn vun der bannenzeger Haaptasteroidenceinture (Perihel 1,9507AE) bis déi Säit vun der Saturnbunn (Aphel 9,5417 AE) verleeft. Dobäi ass d'Bunn mat 42,5641° staark géint d'Ekliptik gebéit.

## Ëmlafbunn

Fir een Ëmlaf ëm d'Sonn brauch den Hidalgo 13,8 Joer. Déi aussergewéinlech Bunn léisst dorop schléissen, datt et sech beim Hidalgo ëm d'Reschter vun engem Koméit handele kéint. Dofir schwätzen och seng kleng Albedo vun 0,06 a seng spektral Eegenschaften. Säin Duerchmiesser ass zirka 38&nbsp;km. Den Hidalgo ass den eenzege bekannten Objet, deen därmoossen un d'Saturnbunn erukënnt, ouni se ze kräizen. Säi staark géint d'Ekliptik gebéite Bunnplang (43°) ass méiglecherweis op Stéierungen duerch d'Schwéierkraaft vum Jupiter zeréckzeféieren.

## Entdeckung
Den Asteroid gouf den 30. Oktober 1920 vum Walter Baade am Observatoire vun Hamburg zu Hamburg-Bergedorf entdeckt.

## Numm
Däitsch Astronome konnten déi total Sonnendäischtert den 10. September 1923 a Mexiko observéieren, dobäi goufe si vum deemolege mexikanesche President empfaangen. Als Merci dofir gouf den Asteroid nom mexikaneschen Nationalheld Miguel Hidalgo y Costilla (1753-1811) genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Zentauren
* Koméit
Jacques Speck

De **Jacques Speck**, gebuer de 5. November 1931, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller. Hien huet fir den FC National Schëffleng gespillt.

Den 28. Oktober an de 17. Dezember 1953 huet de Jacques Speck fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt. Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1952 zu Helsinki vertrueden.
Emile Thill

Den **Emile Thill**, gebuer ?... a gestuerwen ?..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den 29. Abrëll 1913 an den 8. Februar 1914 huet den Emile Thill fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Guillaume Victor

De **Guillaume Victor**, gebuer den 28. Dezember 1913, a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

De 27. September 1936 an den 18. September 1938 huet de Victor Guillaume fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Camille Meyer

De **Camille Meyer**, gebuer de 26. Dezember 1914, a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

De Camille Meyer huet de 16. Januar an den 18. September 1938 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 2 Goler geschoss.
Emile Nurenberg

Den **Emile Nurenberg**, gebuer den 12. Dezember 1918, a gestuerwen den 9. Juli 1990, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.

Bei den Olympesche Spiller 1948 zu London war hien am Kader vun der lëtzebuergescher Ekipp am Foussball.

Hien huet den 18. Juli 1948 an den 23. Mäerz 1949 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
## Kuckt och
Claude Grimberger

De **Claude Grimberger**, gebuer de 27. August 1964, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet de 17. an 19. Dezember 1984	 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Jean-Baptiste Huber

De **Jean-Baptiste Hueber**, gebuer den 19. Mäerz 1898, a gestuerwen den 13. Dezember 1978 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet den 11. Mee an de 5. Oktober 1924 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Nicolas Rasquin

Den **Nicolas Rasquin**, gebuer de 14. Abrëll 1904 zu Hollerech, a gestuerwen den 11. Mee 1987 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet den 13. Februar 1927 an den 9. Februar 1930 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Albert Stirn

Den **Albert Stirn**, gebuer den 13. September 1903, a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet den 13. Januar an den 11. November 1924 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Jackson-Gwilt Medail

D**'Jackson-Gwilt Medail** (englesch: **Jackson-Gwilt Medal**) ass en Astronomiepräis vun der Royal Astronomical Society.

De Präis gëtt zanter 1897 fir d'Erfannen, Verbesseren oder Weiderentwéckele vun astronomeschen Instrumenter oder Techniken oder fir bedeitend Leeschtungen an der Observatiounsastronomie oder fir Leeschtunge bei der Erfuerschung vun der Astronomie-Geschicht verginn. Genannt ass de Präis no der Hannah Jackson, gebuere Gwilt.

## Präisdréier

* 2017 Ian Parry
* 2016 Bruce Swinyard
* 2015 Allan Chapman
* 2014 George Fraser
* 2013 Vikram Dhillon
* 2012 Joss Bland-Hawthorn
* 2011 Matt Griffin
* 2010 Craig Mackay
* 2009 Peter Ade
* 2008 Stephen Shectman
* 2006 Keith Taylor
* 2004 Pat Wallace
* 2001 John E. Baldwin
* 1998 Alexander Boksenberg
* 1995 Janet Akyüz Mattei
* 1992 Richard Stephenson
* 1989 Richard E. Hills
* 1986 David Malin
* 1983 Grote Reber
* 1980 Roger Griffin
* 1977 Patrick Moore
* 1974 Geoffrey Perry
* 1971 Alan William James Cousins
* 1968 John Guy Porter
* 1963 George Eric Deacon Alcock
* 1960 F. M. Bateson an A. F. A. L. Jones http://adsabs.harvard.edu//full/seri/QJRAS/0001//0000027.html 
* 1956 R. P. de Kock
* 1953 John Philip Manning Prentice
* 1949 Algernon Montagu Newbegin
* 1946 Harold William Newton
* 1942 Reginald Lawson Waterfield
* 1938 Frederick J. Hargreaves an Percy Mayow Ryves
* 1935 Walter Frederick Gale
* 1931 Clyde William Tombaugh
* 1928 William Reid an William Herbert Steavenson
* 1923 A. Stanley Williams an William Sadler Franks
* 1918 T. E. R. Phillips
* 1913 Thomas Henry Espinell Compton Espin
* 1909 Philibert Jacques Melotte
* 1905 John Tebbutt
* 1902 Thomas David Anderson
* 1897 Lewis A. Swift

## Um Spaweck
* Medallists of the Royal Astronomical Society
* Viischt Säit vun der Medail
* Récksäit vun der Medail
Yoshihiko Noda

De **Yoshihiko Noda** (jap. 野田 佳彦, *Noda Yoshihiko*;) gebuer den 20. Mee 1957 zu Funabashi, Prefektur Chiba, ass e japanesche Politiker.

Hien ass President vun der Japanescher Demokratescher Partei an Deputéierten am Shūgiin, der Ënneschter Chamber vum Kokkai, dem japanesche Parlament. Vun 2010 bis 2011 war hie Finanzminister am Naoto Kan senger Regierung. Hie war vu September 2011 bis Dezember 2012 President vun der Demokratescher Partei a Premierminister vu Japan. Vun 2016 bis 2017 war hie Generalsekretär vun der Demokratescher Partei a vu Januar bis September 2019 Fraktiounspresident vum * Shakaihoshō o tatenaosu kokumin kaigi*.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit (japanesch)
Michel Stemper

De **Michel Stemper**, gebuer den 29. September 1909, a gestuerwen ?..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet de 6. an den 13. Abrëll 1930 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 1 Gol geschoss.
Yoweri Museveni

De **Yoweri Kaguta Museveni**, gebuer de 15. Sptember 1944 zu Ntungamo, ass zanter dem 29. Januar 1986 de President vum Uganda.

De Museveni huet wärend 5 Joer e Guerilla-Kampf géint de Milton Obote gefouert, woubäi hien och Kannerzaldoten agesat huet. Wéi e bis un der Muecht war, huet hie säi Regime gefestegt, andeems ë.&nbsp;a. keng aner Parteien zougelooss waren.

Zanterhier ass eng gewëss Stabilitéit am Land; d'Ekonomie ass zanter datt en un der Muecht ass, staark an d'Luucht gaangen. Beim Kampf géint den Aids huet de Museveni a sengem Land fréi Campagnen, déi de Gebrauch vu Kondomer propagéiert hunn, féiere gelooss.

Eréischt am Juli 2005 koum et zu engem Referendum, bei deem eng Majoritéit fir d'Aféiere vun engem Méiparteiesysem gestëmmt huet. D'Verfassung gouf geännert, an et koum 2006 zu Presidentschaftswalen. De Museveni huet déi du gewonnen, a gouf 2011, 2016, 2021 an 2026 nach eng Kéier erëmgewielt.

## Um Spaweck
Murray Gell-Mann

De **Murray Gell-Mann**, gebuer de 15. September 1929 zu New York City, a gestuerwen de 24. Mee 2019 zu Santa Fe, am US-Bundesstaat New Mexico, war en US-amerikanesche Physiker. Hie krut 1969 den Nobelpräis fir Physik fir seng Aarbecht un der Theorie vun den Elementardeelercher.

## Um Spaweck
Monument Émile Mayrisch (Diddeleng)

D**'Monument Émile Mayrisch** zu Diddeleng erënnert un de Stolindustriellen Émile Mayrisch.

D'Monument, e Wierk vum Architekt Joseph Ruckert a vum Sculpteur Albert Kratzenberg, gouf de 7. August 1932 op der Plaz virum Stadhaus ageweit.

Nodeem d'Monument zweemol verréckelt gouf, steet et elo am Park Émile Mayrisch.

## Kuckt och
* Monument Émile Mayrisch zu Esch-Uelzecht
## Um Spaweck
Lucien Michels

Et gëtt verschidde Persounen, déi **Lucien Michels** heeschen:
* Lucien Michels (1904-1982), lëtzebuergesche Foussballspiller
* Lucien Michels, lëtzebuergesche Journalist.
Duma

Eng **Duma** (Russesch: Ду́ма) ass am wäite Sënn eng representativ Assemblée a Russland: ënner dem Zar Nikolai II. war et eng Zort Regierungsrot, virdru war et e Conseil vu fréieren Herrscher (*Boyar Duma*), an am russesche Keeserräich gouf de Begrëff och fir de Gemengerot vu Stied gebraucht. Am moderne Sënn ass meeschtens d**'Staatsduma** gemengt, d.&nbsp;h. dat Ënnescht Haus vum Parlament.

### Staatsduma
D'Staatsduma (Russ.: Государственная дума, *Gosudarstwennaya Duma*, dacks: Госдума, *Gosduma* ofgekierzt) ass déi Ënnescht Chamber vun der Federaler Assemblée vu Russland (deemno dem Parlament). Iewescht Chamber ass de Federatiounsconseil vu Russland. 
Der russescher Verfassung vun 1993 no gëtt et 450 Deputéiert an der Staatsduma (Artikel 95), déi op 4 Joer gewielt ginn (Artikel 96). 2008 gouf hiert Mandat ëm ee Joer op 5 Joer verlängert. Bei de Wale vun 1993, 1995, 1999 an 2003 gouf d'Hallschent vun den Deputéiert nom System vun der proportioneller Representatioun gewielt, déi aner Hallschent duerch e Majorzsystem an Distrikter, wou et een Deputéierte gëtt. Zanter 2007 ginn all 450 Deputéiert nom Proporzsystem gewielt. Fir an d'Duma gewielt ze ginn, muss ee russesche Staatsbierger sinn an op d'mannst 21 Joer hunn (Artikel 97).

## Um Spaweck
Lucien Michels (Foussballspiller)

De **Lucien Michels**, gebuer den 23. Juni 1904 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen den 29. Oktober 1982, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet de 25. Januar an den 12. Abrëll 1931 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Charles Despiau

De **Charles Despiau**, gebuer de 4. November 1874 zu Mont-de-Marsan, a gestuerwen den 28. (oder 30.?) Oktober 1946 zu Paräis, war e franséische Sculpteur.

## Wierker
* *L'homme qui va se lever*, Statu am Bronze, am Park vum Schlass Kolpech zu Nidderkolpech
## Um Spaweck
Nguyễn Tấn Dũng

Den **Nguyễn Tấn Dũng**, gebuer de 17. November 1949 zu Cà Mau, war vun 2006 bis de 7. Abrëll 2016 Premierminister vum Vietnam.

Mat 12 Joer huet hie sech fräiwëlleg bei d'Vietcong gemellt. Hien huet zu Rạch Giá an am Süde vum Land als Sanitäter gedéngt. Hie gouf véiermol am Laf vum Vietnamkrich verwonnt. Den Nguyễn Tấn Dũng huet Droit studéiert a gouf 1967 Member vun der Kommunistischer Partei vum Vietnam.

De 27. Juni 2006 gouf en, nodeem e vu sengem Virgänger Phan Văn Khải dozou nominéiert gouf, vun der Nationalversammlung zum Minsterpresident ernannt. Hie gouf 2011 am Amt confirméiert.

## Um Spaweck