Germanesch Sproochen

;: *Dësen Artikel soll eng Iwwersiicht iwwer d'germanesch Sproochen ubidden. Déi däitsch Sprooch selwer gëtt an engem [[däitsch|eegenen Artikel]] behandelt.*

D**'germanesch Sprooche** sinn eng Branche vun der indoeuropäescher Sproochefamill. Si bestinn aus ronn 20 Sprooche mat ongeféier 500 Millioune Mammesproochler.

E charakteristesche Phenomeen vun alle germanesche Sproochen ass d'Verännerung am Konsonantismus vun der germanescher Lautverrécklung – eppes, dat et an aneren indoeuropäesche Sproochen net gëtt.

## Entwécklung vum Däitschen

D'Ausglidderung an d'Konstituéierung vun der däitscher Sprooch aus dem Germanesche kéint am beschten als dräifache sproochgeschichtleche Virgank verstan ginn:
Déi zouhuelend Differenzéierung vum Spéitgemenggermaneschen iwwer d'Südgermanescht zum Elbgermaneschen an, a méi klengem Mooss, zum Rhäin-Wesergermaneschen, op deenen déi fréimëttelalterlech Stammestdialekter berouen.
D'Integratioun am fränkesche Räichsverband zum Alhéichdäitschen.
Déi schrëft- oder héichsproochlech Iwwerschichtung op héichdäitscher (méi genee: ostmëtteldäitscher a südostdäitscher) Grondlag, woubäi och d'Nidderdäitscht der däitscher Sprooch definitiv ageverleift gouf, obwuel eng Beeinflussung vum Héichdäitschen hier zënter alhéichdäitscher Zäit festzestellen ass.

## Lieweg germanesch Sproochen
* Englesch (*English*, weltwäit 360–400 Millioune Mammesproochler)
* Däitsch (*Deutsch*, ronn 90 Millioune Mammesproochler gréisstendeels an den däitschsproochege Länner)
* Hollännesch (*Nederlands*, ronn 23 Millioune Mammesproochler an den hollänneschsproochege Länner)
* Bairesch (*Boaresch*, ronn 12 Millioune Mammesproochler an Däitschland, an Éisträich an an Italien)
* Schweedesch (*Svenska*, ronn 9,1 Millioune Mammesproochler a Schweden an a Finnland)
* Afrikaans (*Afrikaans*, ronn 7,1 Milliounen a Südafrika an an Namibien)
* Dänesch (*Dansk*, ronn 5,5 Milliounen an Dänemark, Grönland, op Färöer an an Däitschland)
* Norwegesch (*Norsk*, ronn 5 Milliounen an Norwegen)
* Jiddesch (*ייִדיש*, manner wéi 1,5 Milliounen an Europa, Israel, an den USA an a Russland)
* Limburgesch (*Limburgs*, ronn 1,3 Milliounen an Holland an an der Belsch)
* Nidderdäitsch (*Plattdüütsch*, 1–2 Milliounen an Däitschland, Holland, Dänemark an an Nord- a Südamerika)
* Westfrisesch (*Frysk*, ronn 470.000 Mammesproochler an Holland)
* Lëtzebuergesch (ronn 390.000 Mammesproochler zu Lëtzebuerg an an der Belsch)
* Islännesch (*Íslenska*, ronn 331.000 Mammesproochler an Island)
* Scots (*Scots*, ronn 125.000 Mammesproochler a Groussbritannien)
* Färöesch (*Føroyskt*, ronn 66.000 Mammesproochler op Färöer)
* Nordfrisesch (*Nordfriisk*, ronn 10.000 Mammesproochler an Däitschland)
* Elvdalesch (*Övdalską*, ronn 2.400 Mammesproochler a Schweden)
* Fersentalesch (*Bersntoler Sproch / Mòcheno*, manner wéi 1.900 Mammesproochler an Italien)
* Saterlandfrisesch (*Seeltersk*, den eenzege liewegen Ostfriseschen Dialekt mat ronn 1.000 Mammesproochler an Däitschland)
* Zimbresch (*Zimbar / Tzimbar / Zimbrisch / Tàuć*, ronn 400 Mammesproochler an Italien)
* Wilamowiceësch (*Wymysiöeryś*, 70–100 Mammesproochler a Polen)

### Gesamtgermanesch Nomina
Folgend Nomina sinn a bal alle germanesche Sprooche vertrueden a kënnen och fir d'Ur-Indogermanesch rekonstruéiert ginn:

2 neihéichdäitsch *Aue* = Mudderschof (vereelst, regional)
3 neuenglesch *hound* = Juegdhond
4 vergläich awer déi lescht Silb a *Flie-der, Holun-der*
Et gëtt awer och e puer germanesch Nomina, déi net aus dem Ur-Indogermaneschen ierf ze schénge sinn: