Charles Arendt

De **Johann Carl Wenceslas Arendt**, gebuer de 15. Mäerz 1825 zu Veianen, a gestuerwen den 21. November 1910 zu Lëtzebuerg, war den éischte Staatsarchitekt fir Lëtzebuerg an Auteur vun iwwer 130 Publikatiounen, virun allem iwwer architektonesch a konschtgeschichtlech Theemen. Seng Wierker huet hien op Franséisch mat **Charles Arendt** respektiv mat **Jean-Venceslas-Charles Arendt** ënnerschriwwen, op Däitsch mat **Karl Arendt**. Op sengem Graf ass e mat **Jean Charles Wenzeslas Arendt** ernimmt.

De Charles Arendt war staark ageholl vun der Neigotik an eng ganz Rei vu Kierchen a Kapellen, déi hien entworf huet, droen nach haut säi Stempel. Am Ganze sinn ënner senger Supervisioun 78 Kierchen an den Diözese Lëtzebuerg, Tréier, Nanzeg an Namouer gebaut ginn. Dobäi koumen eng 130 Profanbauten.

Och eng sëllege Restauratioune vun historesche Gebaier huet hien ausféiere gelooss, dorënner déi vun der Ruin vun der Buerg Veianen an déi vum Dënzelt vun Iechternach, d'Justizkräizer vu Wolz an der Fiels, d'gotesch Kierche vun Nidderwolz, Waldbriedemes an Holler, d'Gräinskapell an eng Rëtsch Statuen, Fresken oder Altär.

De Charles Arendt huet och eng 160 Artikelen oder Monographië geschriwwen; sief et iwwer archeologesch Ausgruewungen, bei deenen hie matgeschafft huet, historesche Beschreiwungen oder philosopheschen Iwwerleeungen.

Hie war President vum Verschéinerungsveräi vu Veianen a Member am Eifelveräin, an huet deementspriechend villes iwwer seng Heemechtsstad publizéiert.

## Liewen a Karriär

### Privates
De Charles Arendt war den eelste Bouf vum François Julien Arendt (1800 – 1881) an deem senger zweeter Fra, der Elisabeth Lorent (1794 – 1859). De Papp war Gierwer, Buergermeeschter vu Klierf (1844 – 1846) a vun 1858 bis 1863 Nottär zu Wolz.

De Charles Arendt ass de 17. Mee 1854 zu Gréiwemaacher mat der Barbara Lessel (1833 – 1869) bestuet ginn; d'Koppel krut 6 Kanner: Ernest (1855 – 1949), Elise (1857 – 1975), Irma (1859 – 1925), Cécile (1860 – 1866), Marguerite (1862 – ?) a Paul (1865 – 1926).

Nom Doud vu senger Fra huet de Charles Arendt 1871 där hir Schwëster an deemno seng Schwéiesch 1871 (1827 – 1875) bestuet. Aus deem Bestietnes gouf nach d'Ernestine gebuer (1872 – 1930).

### Ausbildung
De Charles Arendt war 1837 am *[[Lycée classique de Diekirch|Progymnase]]* zu Dikrech an duerno (1840) am Stater Kolléisch. Mat 18 Joer (1843) huet hien e Stage bei den *Travaux publics* gemaach a gouf do 1844 Kondukter. 1847 huet hien zu Bréissel beim Joseph Jonas Dumont studéiert an 1848/49 zu Münche beim Ludwig Lange a beim Friedrich von Gärtner. Zu München huet hien och beim Leo von Klenze geschafft. 1849 huet de Charles Arendt eng Rëtsch Reese gemaach an eng gewëssen Zäit ënnert dem Ernst Friedrich Zwirner um Schantje vum Kölner Doum geschafft.

1850 ass hien hannescht op Dikrech komm.

### Karriär
1850/51 huet de Charles Arendt de Staatsexame gemaach a krut den 31. Mäerz 1851 eng Ernennung als Distriktsarchitekt fir den Distrikt Gréiwemaacher; hien huet 800 Frang d'Joer verdéngt. Den 1. Oktober 1858 krut hien eng provisoresch (Verdéngscht: 1.500 Frang/Joer) an 1862 déi definitiv Ernennung als Staatsarchitekt.

Am Joer 1874 gouf hien zum Privatarchitekt vum Prënz Hari ernannt.

De Charles Arendt ass den 22. Abrëll 1897 pensionéiert ginn a krut den Titel vun « Architecte de l'État honoraire »; hie krut eng Pensioun vu 1.788 Frang zougestanen.

## Veräiner

De Charles Arendt war (Grënnungs-)Member an enge sëllege Veräiner, dorënner:
* 1850/54: Société pour la recherche et la conservation des monuments historiques dans le Grand-Duché
* 1851: Société des sciences naturelles de Luxembourg
* 1858: L'académie archéologique de Madrid
* 1861-1887: Verein für christliche Kunst im apostolischen Vikariat
* 1882 -1886: Das Luxemburger Land - Organ für vaterländische Geschichte, Kunst und Literatur
* 1884: Société centrale d'architecture du royaume de Belgique
* 1887: Académie artistique de Rome
* 1897: Verein zur Hebung des Fremdenverkehrs und zur Förderung von Handel und Industrie in der Stadt Vianden
* 1897: L'académie Stanislas à Nancy
* 1902: Fauna - Société naturaliste de Luxembourg
* 1903: Luxemburger katholischer Volksverein
* 1904: Kunst und Gewerbeverein Trier
* 1908: L'institut belge d'histoire et société d'archéologie et d'histoire de Lorraine

## Bauwierker
*D'Adressen déi ugi sinn, bezéie sech op déi haiteg Odonymmen.*

### Ëffentlech Bauten a Gebaier

* 1855: Amenagement vum Rouscht, Uewerstad, Lëtzebuerg
* 1860-1881: Chambersgebai, Uewerstad, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1863-1884: Groussherzogleche Palais, Krautmaart, Uewerstad, Lëtzebuerg, zesumme mam Bréisseler Architekt Gédéon Bordiau, Ëm- an Ausbau
* 1881-1891: Refuge Sankt Maximin, Uewerstad, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1882: Gebai vum Staatsrot, Uewerstad, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1886-1897: Geriicht, haut Mansfeld-Gebai, Uewerstad, Lëtzebuerg, Ëm- an Ausbau
* Fréier Märei an der Fiels


Hotel de la Chambre des deputes in Luxembourg City 03.jpg|Gebai vun der Chamber
Palais (Stad Letzebuerg).jpg|Groussherzogleche Palais
Former Palace of Justice Luxembourg City 2013-08.jpg|Mansfeld-Gebai


### Schoulen

* 1860-1889: Léierinnen-Normalschoul, Hossegässel, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1873: Villa „Knaff“, 3 Clausener Bierg, Lëtzebuerg
* 1876-1890: Ale Seminaire, Jofferegässel, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1881: Schoul „Ste Sophie“, Jofferegässel, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1881-1892: Schoulmeeschter-Normalschoul, Jofferegässel, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1885: Protestantesch Schoul, Biederplaz, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1892-1894: Seminairesschoul, Jofferegässel, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1896: Nillesschoul, Stroossbuerger Strooss, Lëtzebuerg-Gare
* 1897: Stater Kolléisch, Ënneschtgaass, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1898: Dafstommen-Schoul, Biedergaass, Lëtzebuerg, Renovatioun


Former Saint Sophia convent in Luxembourg City 01.jpg|Fréier „Ste Sophie“


### Déngschtgebaier

* 1860: Depot vun der Douane, Garer Plaz, Lëtzebuerg
* 1869: Douanesgebai, 19 Rue Beaumont, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1872-1890: Helleg-Geescht-Kasär, Helleg-Geescht-Plateau, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1877: Maternité am Pafendall (Gebuertsschoul), Rue Vauban, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1878: Postgebai op der Gare, Lëtzebuerg
* 1880: Hospice op der Rumm, Renovatioun vum Deel fir déi Daf a Stomm, Lëtzebuerg
* 1881: Spuerkeess, Haus „Ketter“, 15 Dräikinneksgaass, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1881: Kasär fir d'Gendarmerie, 9 Rue du Palis de Justice, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1881: Militärspidol, Helleg-Geescht-Plateau, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1884: Postgebai an der Uewerstad, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1884: Archiven, 2 Place Clairefontaine, Lëtzebuerg
* 1887-93: Fraeprisong am Gronn, 18 Rue Munster, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1887: Direktiounsgebai vun der Douane, 10 Hossegässel, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1888: Prisong am Gronn (Neimënster), 26 Rue Munster, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1891: Päerdsstall am Käremagaséng, Helleg-Geescht-Plateau, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1891: Pompjeesschapp, Helleg-Geescht-Plateau, Lëtzebuerg
* 1892: Hospice op der Rumm, Renovatioun an Ëmbau an e Lazarett, Lëtzebuerg
* 1892: Hotel de Gerden, 2 Avenue Monterey, Lëtzebuerg
* 1892-1894: Chambre des comptes, 2 Avenue Monterey, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1894: Hospice op der Rumm, Wäschkichen an Drécheraum, Lëtzebuerg


Luxembourg, Hôtel des Postes 2014 (102).jpg|Postgebai „um Aldrénger“
Luxembourg, Hotel de Gerden (10).JPG|Hotel de Gerden
Luxemburg - Clausen-Viadukt - Viaduc de Clausen - panoramio.jpg|Maternité an der fréierer Reider-Kasär


### Privatgebaier

* 1849-1852: Hotel Grand-Chef zu Munneref
* 1855: Zär fir exotesch Planze fir den Här Boch, Rollengergronn, Lëtzebuerg
* 1875: dem Charles Arendt säi Wunnhaus, Eck Boulevard Royal / Avenue Marie-Thérèse, Lëtzebuerg
* 1876: Wunnhaus „Fënsterschlass“, Eck Aldringerstrooss a Biederstrooss, Lëtzebuerg
* 1880: Wunnhaus fir den Direkter vun der Interbank, 44 Knuedler, Lëtzebuerg
* 1880: Wunnhaus „Schergen“, 12 Al Avenue, Lëtzebuerg
* 1880: Schlass Meesebuerg, Ëm- an Ausbau
* 1882: Haus „Bodeving“, 28 Garer Plaz, Lëtzebuerg
* 1882: Haus „Thoma“, 22 Avenue Monterey, Lëtzebuerg
* 1882: Wandmolerei vum Abraham Gilson am Haus 11 Schiggerisgaass, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1883: Wunnhaus „Schergen“, 2 Al Avenue / Eck Boulevard de la Pétrusse, Lëtzebuerg
* 1884: Fabricksgebai mat Magaséng (Kleederfabrick Jubert), 28 Boulevard Royal, Lëtzebuerg
* 1884: Paschtoueschhaus vun der Glaciskapell, 2 rue Nic. Adames, Lampertsbierg
* 1885/86: Fréiere Bëschofspalais, 1 Paschtoueschgaass, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1890: „Pelikan-Apdikt“ um Roude Pëtz, Lëtzebuerg
* 1890: Villa, 20 Boulevard de la Foire, Lëtzebuerg
* 1890: Villa, 20 Boulevard Joseph II, Lëtzebuerg
* 1890: Villa, 22 Boulevard Joseph II, Lëtzebuerg
* 1894: Wunnhaus 24 Boulevard Joseph II, Lëtzebuerg
* 1903: Villa, 18 Boulevard de la Foire, Lëtzebuerg


Aldringer-Bains Luxembourg City 2012-04.JPG|D'Fënsterschlass an der Stad (2012)
Luxembourg, 23 Grand-Rue.jpg|Gebai vun der fréierer Pelikan-Apdikt um Roude Pëtz
Hotel Grand Chef 1871 VH carnet.jpg|Den Hotel Grand Chef (1871)


### Kierchen

*1855: Kierch Räichel
*1857: Kierch Trënteng
*≈1858: Kierch Bech-Maacher
*1859: Kierch Holler
*1860-1862: Kierch an der Fiels
*1862: Kierch Lëtzebuerg Märel, Renovatioun
*1862-1888: Stater Méchelskierch, Renovatioun
*1865: Kierch Lëtzebuerg-Clausen
*1869-1873: Kierch Lëtzebuerg-Pafendall
*1870-1882: Kierch Lëtzebuerg-Weimeschkierch
*1873-1879: Kierch Lëtzebuerg-Hollerech
*1873-1877: Jousefskierch Esch-Uelzecht
*≈1877: Kierch Leideleng
*1882, 1899: Kierch Lëtzebuerg-Bouneweg
*≈1885: Kierch Angelsbierg
*1892-1894: Fréier Synagog an der Ënneschtgaass, Lëtzebuerg
*1898: Kierch Hierber
*Kierch Ielwen
*Kierch Nidderwolz
*Kierch Weiler-la-Tour


Kirche Reichlange 01.jpg|D'Kierchen zu Räichel…
Luxembourg, Clausen 07-2023, Église Sainte-Cunégonde.jpg|a Clausen…
Kirche Larochette 01.jpg|an an der Fiels


### Kapellen

*1848: Veianer Bildchen
*1860: Kapell vun der Léierinnen-Normalschoul (10 rue du Saint-Esprit, Lëtzebuerg), Renovatioun
*1875: Kapell um Kierchbierg
* ≈1880: Kapell Place Maurice Pescatore, Rollengergronn, 
*1884-1885: Glaciskapell
*1885-1887: Quirinuskapell, Renovatioun
*1886-1906: Kapell vun den Dräi Jofferen am Péitrussbierg, Renovatioun
*1889: Kapell vum Paschtoueschhaus vun der Glaciskapell, 2 rue Nicolas Adames, Lëtzebuerg
*1892-1893: Kapell op der Rumm, Renovatioun
*1896: Kapell vum ale Seminaire, 41a bd Roosevelt, Lëtzebuerg
*1896: Dräifaltegkeetskierch an der Stad, Renovatioun


Greinskapell 01.jpg|Quirinuskapell
Veianer bildchen 1 baussen.jpg|Veianer Bildchen
Wegkapelle Rollingergrund Place M. Pescatore 01.jpg|Kapell am Rollengergronn


### Reliéis Objeten
*1885-1893: Skulptur Anna selbdritt an der Fassad vum Haus Ënnert de Stäiler, Renovatioun
*1887: Stenge Pietà a Schwaarz Muttergottes am Gronn, Renovatioun

### Monumenter an urban Amenagementer
* 1887: Tréierer Paart, Clausen, Lëtzebuerg, Renovatioun
* 1890: Dräi Tierm, Uewerstad, Lëtzebuerg, Renovatioun

## Nom Charles Arendt genannt
* eng Strooss um Belair an der Stad Lëtzebuerg: *[[rue Charles-Arendt]]*;
* e Sall iwwer der Kapell um drëtte Stack vum Veianer Schlass, d*'salle Charles-Arendt*

## Publikatiounen (Auswiel)

* Arendt, C., 1884. Monographie du château de Vianden. Impr. de la Cour, Luxembourg.
* Arendt, K., 1895. Die ehemalige Schlossburg der Grafen u. Herzoge von Luxemburg auf dem Bockfelsen daselbst. 62 S., J. Beffort. https://persist.lu/ark:70795/vtb6ds/pages/5/articles/DTL485
* Arendt, K., 1901. Monographie der Burg Falkenstein. *Ons Hémecht* Jg. 7. Luxemburg: P. Worré-Mertens. [27 S.]
* Arendt, K., 1903. Das Luxemburger Land in seinen kunstgeschichtlichen Denkmälern: summarisch in Wort und Bild geschildert. 60 S., P. Worré-Mertens, Luxembourg.
* Arendt, Jean-Venceslas-Charles, 1904-1910. Porträt-Galerie hervorragender Persönlichkeiten aus der Geschichte des Luxemburger Landes von ihren Anfängen bis zur Neuzeit: mit biographischen Notizen. Luxemburg: M. Huss.
* Arendt, K., 1905. Diekirch und seine alte Pfarrkirche. *Hémecht* 11.
* Arendt, K., 1906. St. Quirin und die hl. drei Jungfrauen: eine kunstarchäologische Skizze. 16 S., St. Paulus-Ges., Luxemburg.
* Arendt, K., 1908. Das römische Mosaik von Nennig. *Bull. Soc. Nat. luxemb.* 18: 371-378].http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1908_018_371_378.pdf
* Arendt, K., 1910. Kleine Welten. *Bull. Soc. Nat. luxemb.* 20: 166-177.http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1910_020_166_177.pdf

## Gielercher
* 
* 
* 
* 
* Commandeur vum Gregoriusuerden (16.07.1886)
* Chevalier 1. Klass vum Hausorden vom weißen Falken vum Hasu Sachsen-Weimar-Eisenach (30.12.1888)
* Peepstlechen Uerden Pro Ecclesia et Pontifice (13.08.1890)

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 157
* Philippart, R., 2007. Charles Arendt (1825-1910). S. 83 in: Luxembourg. Historicisme et identité visuelle d'une capitale. 207 S. éditions saint-paul. ISBN 978-2-87963-694-8.
* Michael Juchmes, Eine Kathedrale am Glacis: Charles Arendt und seine Träume aus Stein und Mörtel, wort.lu [€], Luxemburger Wort, 10.12.2025, S. 50-51, gekuckt den 10.12.2025
* Yegles-Becker, Isabelle, et Luxembourg Center for Architecture organisme de publication. *Charles Arendt  : architecte de l’État: 1825-1910: 200e anniversaire, 1825-2025*: [catalogue de l’exposition]. Luxembourg: ICOMOS, 2025. ISBN  978-99987-716-5-9

## Kuckt och
* Schetzel, vun deem senger Hiel am Gréngewald de Ch. Arendt 1860 eng Zeechnung publizéiert huet.
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller

## Um Spaweck