open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johny Grettnich

De **John Grettnich** oder **Johny Grettnich**, gebuer den 9. Abrëll 1946, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer an der 80er Jore vum FC Racing Ëlwen.

Hien huet a senger ganzer Carrière bei der Etzella an der Stiermerpositioun gespillt, hien ass nach ëmmer e grousse Fan vum Veräin an huet och d'Fanlidd komponéiert.

An der Saison 1972/73 hat hien déi meeschte Goler an der Saison geschoss.

De 26. September an de 7. Oktober 1973 huet de Johny Grettnich fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hien ass de Papp vum Patrick Grettnich, Foussballtrainer vum FC UNA Stroossen.
(1221) Amor

**(1221)&nbsp;Amor** ass en Asteroid, no deem eng ganz Klass vun Asteroiden d'Amor-Asteroide genannt gouf. Seng Bunn verleeft deelweis bannent der Marsbunn.

Den Amor gouf am Joer 1932 entdeckt. Hir beweegt sech an engem Ofstand vun 1,086&nbsp;AU (Perihel) an 2,754&nbsp;AU (Aphel) ëm d'Sonn. Seng Bunn steet 11,878° schréi zur Ekliptik, d'Bunnexzentrizitéit ass 0,435. Op senger Bunn kann e bis op 16,3 Millioune km un d'Äerd erukommen an dobäi eng Hellegkeet vu 14,2 mag kréien.

D'Gréisst vum Amor gëtt op 0,9 bis 1,9&nbsp;km geschat.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden

## Um Spaweck
*  Orbitsimulation (Java Applet)
Soulac-sur-Mer

**Soulac-sur-Mer** ass eng Gemeng am Departement Gironde am Südweste vu Frankräich.

## Perséinlechkeeten

* Marie Laforêt

## Fotoen


Fichier:Front de mer de Soulac.jpg|D'Plage vu Soulac-sur-Mer am Juni 2009
Fichier:Soulac-sur-Mer Mairie 2009-09-08.jpg|D'Gemeng
Fichier:Soulac-sur-Mer (commerces).JPG|D'Akaafsstrooss
Sänger

E **Sänger** oder eng **Sängerin** ass eng Persoun, déi hir Stëmm dofir benotzt fir eng Rei vu musikaleschen Téin ze produzéieren an domat eng Melodie ze formen.

Sänger kënne solo (eleng) oder an engem Ensembel wéi zum Beispill enger Band, engem Chouer oder engem Operenensembel optrieden. Hire Repertoire reecht vu klassescher Musek iwwer Pop, Rock an Jazz bis hin zu Volleks- a Kierchemusek. D'Haaptaufgab vun engem Sänger besteet doran, Museksstécker duerch Gesank auszedrécken an ze interpretéieren. Dat erfuerdert net nëmmen eng gutt Stëmm, mee och d'Fäegkeet, Emotiounen a Botschaften duerch Gesank ze vermëttelen. Sänger schaffen dacks un hirer Technik, fir hir Stëmm ze kontrolléieren, hire Volume an hir Tounhéicht ze moduléieren an hir Otemtechniken ze optiméieren.

Eng formell Ausbildung zum Sänger ass op verschidde Manéiere méiglech. Vill Sänger fänke mat Gesangsunterrecht un, fir hir Stëmm ze schoulen an Techniken ze léieren. Eng formell Ausbildung gëtt bei Musekshéichschoulen, Conservatoiren oder a spezialiséiere Gesangsschoule ugebueden. Do kréien d'Schüler eng ëmfaassend Ausbildung an der Gesangstechnik, der Musekstheorie, der Bünepresenz an dacks och a Friemsproochen, besonnesch wa si an der klassescher Musek oder an der Oper schaffe wëllen. 

Sänger schaffen a verschiddene Beräicher an der Museksindustrie, dorënner op Concerten a Live-Optrëtter, am Theater, Concertshalen, Clibb oder bei Festivallen, bei Tounopnamen a Museksstudioen fir Albumen, Reklammsjinglen oder Filmmusek, souwéi an Operen oder Musicals. Si kënnen och Member vu professionellen oder semiprofessionelle Chéier a Museksgruppe sinn. De Beruff vum Sänger erfuerdert net nëmmen eng ausgebilt Stëmm, mee och Disziplin, Ausdauer an e gutt Gehéier. Doriwwer eraus musse Sänger an der Lag sinn, virun engem Publikum opzetrieden an hir Stëmm un ënnerschiddlech Akustike a Genren unzepassen. 

Sänger droe weesentlech zur kultureller Diversitéit bäi a beräicheren duerch hir Konscht d'Liewe vu ville Mënschen.

## Um Spaweck
Vollekshaus (Stad Lëtzebuerg)

D**'Vollekshaus an der [[Lëtzebuerg (Stad)|Stad Lëtzebuerg]]** war e Gebai, dat um Eck Boulevard Royal/Arsenalstrooss stoung.

Et war e fréieren Offizéierscasino. Bekannt war et als Sëtz vu verschiddene kathoulesche Vereenegungen, dorënner den Akademikerveräin (AV), spéider an Association luxembourgeoise des universitaires catholiques (ALUC) ëmbenannt a vum Luxemburgischer Katholischer Volksverein.

Et hat als Spëtznimm *Versoffene Rousekranz* oder *Bi(t)z*. "Versoffene Rousekranz" war de Spëtznumm vun engem Lies-Zerkel (kuerz *Lies* genannt) deen dodran e Versammlungslokal hat, an deen op d'Gebai iwwergoung.

D'Gebai gouf 1973 ofgerappt an duerch e Bürosgebai mam Numm *Complexe administratif Carrefour* ersat.

Enn 2014 ass ugefaange ginn dëst Gebai komplett ze renovéieren an et energeetesch an d'Rei ze setzen.
Britt

**Britt** ass Waasser, an deem Schanken, Fleesch, Fësch oder Geméis gekacht goufen an dat doduerch en bestëmmten Aroma kritt huet. Britt déngt als Fong fir Zoppen a Zoossen.
Adolphe Hubert

Den **Adolphe Hubert**, gebuer de 14. Dezember 1907 zu Bouneweg, a gestuerwen den 23. Oktober 1969 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den 21. Mee 1927 an de 4. November 1928 huet den Adolphe Hubert fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hie war bei den Olympesche Summerspiller 1928 zu Amsterdam ee vun den Ersatzspiller.
Fleesch

Als **Fleesch** gëtt deen Deel vun den Déiere bezeechent, deen aus Muskele, Fett, Nerve, Blutt an Ënnereie besteet an als Liewensmëttel benotzt gëtt.
Geméis

Als **Geméis** ginn déi Deeler vun de Planze genannt, déi de Mënsch iesse kann, ausser Kären an deene meeschte Friichten.

## Kuckt och
* Lëscht mat de Geméiszorten

## Um Spaweck
Lucien Karier

De **Lucien Karier**, gebuer de 7. Juli 1933, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

De 7. a 14. Mäerz 1954 huet de Lucien Karier fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Zoran Milanović

Den **Zoran Milanović**, gebuer den 30. Oktober 1966 zu Zagreb, ass e kroatesche Politiker. Hien ass de Leader vun der mëtt-lénkser Sozialdemokratescher Partei vu Kroatien (SDP). Vum 23. Dezember 2011 bis de Januar 2016 war hie Premierminister a Kroatien. De 5. Januar 2020 gouf hien am zweeten Tour zum neie President vu Kroatien gewielt. Den 12. Januar 2025 gouf hien, och am 2. Tour vun de Presidentewalen, erëmgewielt.

Den Zoran Milanović huet zanter 1993 am kroateschen Ausseministère geschafft, a war ë.&nbsp;a. Conseiller an der kroatescher Ambassade bei der NATO an de EU zu Bréissel.

2004 gouf en an de Comité directoire vun der SDP gewielt. Um ausseruedentleche Pareikongress am September 2007 gouf zum Nofollger vum zeréckgetruedene Parteipresident Ivica Račan gewielt.

No de Parlamentswale vun 2007 koum et zu enger Koalitiounsregierung ënner dem Premier Ivo Sanader (HDZ), d'SDP goung an d'Oppositioun. De Milanovic gouf am Mee 2008 zum Parteipresident erëmgewielt. 2011 huet d'SDP sech mat 3 anere Lénksparteien am Walkampf zesummegedoen, der sougenannter *Kukuriku*-Koalitioun, déi d'Wale mat enger absolutter Majoritéit gewonnen huet.

De Milanović gouf vum Parlament zum Premierminister gewielt an huet säin Amt den 23. Dezember 2011 ugetrueden. 2016 gouf den Tihomir Orešković säin Nofollger.

Hien ass bestuet an huet 2 Kanner.

## Um Spaweck
Wurscht

**Wurscht** ass e Liewensmëttel aus enger Mëschung vun zerklengertem Fleesch, Salz, Gewierzer a Speck, déi an engem (Konscht)daarm sinn, deen als Schutz déngt.

Jee nodeem, ob se gedréchent, gekacht, déck oder dënn sinn, oder aus wat se gemaach sinn, gëtt et verschidden Nimm, sou wéi:
* Zoossiss
* Salami 
* Mettwurscht
* Wirschtchen
* Thüringer.
* Wäinzoossiss
* Träipen
* Liewerwurscht
* Lyoner
* Merguez
asw.

## Um Spaweck
Gaston Knerr

De **Gaston Knerr**, gebuer den 19. Januar 1927, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den 18. September an den 9. Oktober 1949 huet de Gaston Knerr fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Mario Soldati

De **Mario Soldati**, gebuer de 17. November 1906 zu Turin, a gestuerwen den 19. Juni 1999 zu Tellaro, war en italieeneschen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmer
### als Regisseur
* 1938: *La signora di Montecarlo* mam Dita Parlo a Jules Berry
* 1938: *La principessa Tarakanova* mam Annie Vernay a Pierre Richard-Willm
* 1939: *Due milioni per un sorriso* 
* 1940: *Dora Nelson* mam Carlo Ninchi 
* 1941: *[[Piccolo mondo antico]]* mam Alida Valli
* 1942: *Tragica notte* mam 	Carlo Ninchi an Andrea Checchi
* 1942: *Malombra* mam Isa Miranda an Andrea Checchi
* 1945: *Quartieri alti* mam Adriana Benetti 
* 1945: *Le miserie del Signor Travet* mam Carlo Campanini an Gino Cervi
* 1947: *Eugenia Grandet* mam Alida Valli 
* 1947: *Daniele Cortis* mam Vittorio Gassman a Sarah Churchill
* 1948: *Fuga in Francia* mam Folco Lulli a Pietro Germi
* 1950: *Donne e briganti* mam Amedeo Nazzari a Maria Mauban
* 1951: *O.K. Nerone* mam Walter Chiari a Silvana Pampanini
* 1951: *Il sogno di Zorro* mam Walter Chiari an Delia Scala
* 1952: *Le avventure di Mandrin* mam Raf Vallone a Silvana Pampanini
* 1952: *Jolanda la figlia del corsaro nero* mam May Britt a Renato Salvatori
* 1952: *I tre corsari* mam Ettore Manni a 
* 1953: *[[La provinciale]]* mam Gina Lollobrigida a Gabriele Ferzetti
* 1954: *Questa è la vita* mam Myriam Bru 
* 1955: *La donna del fiume* mam Sophia Loren a Gérard Oury
* 1956: *Sous le ciel de Provence* mam Fernandel an Alberto Sordi
* 1959: *Policarpo, ufficiale di scrittura* mam Renato Rascel a Carla Gravina

### als Dréibuchauteur
* 1933: *Acciaio* vum Walter Ruttmann
* 1936: *Ma non è una cosa seria* vum Mario Camerini
* 1939: *Castelli in aria* vum Augusto Genina
* 1940: *Una romantica avventura* vum Mario Camerini
* 1942: *Un colpo di pistola* vum Renato Castellani
* 1956: *War and Peace* vum King Vidor
* 1957: *Il conte Max* vum Giorgio Bianchi

## Um Spaweck
Pinot noir précoce

De **Pinot noir précoce** ass eng Riefzort, déi duerch natierlech Mutatioun aus dem Pinot noir entstanen ass.

## Lëtzebuerg
Op der Lëtzebuerger Musel gouf 2010 de Pinot noir précoce op enger Fläch vun 2,01&nbsp;ha ugebaut.

## Um Spaweck
* De Pinot noir précoce (Frühburgunder) op der Websäit vum ''Institut viti-vinicole'' (pdf-Dokument) 
* De Pinot noir (Blauer Spätburgunder) op der Websäit vun der ''Forschungsanstalt Geisenheim''
Francis Kremer

De **Francis Kremer**, gebuer de 24. Mäerz 1956, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

De 7. Juni an de 6. Oktober 1979 huet de Francis Kremer fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Federatioun Eist Land - Eis Sprooch

Ënner dem Numm **Federatioun Eist Land - Eis Sprooch**, kuerz **FELES**, gouf de 6. Oktober 1984 e Veräi mat rietsextremer an nationalistescher Ausriichtung gegrënnt. De Sëtz vum Veräi war an der Stad Lëtzebuerg.

Nieft dem Slogan "Eist Land - Eis Sprooch" am Numm vun der Organisatioun war eng vun den Haaptfuerderunge vun der FELES "Kee Walrecht fir Auslänner" a "Lëtzebuerg de Lëtzebuerger".

## Literatur
* Blau, Lucien. Nationalisme, national-populisme au Luxembourg. Interview op sokrates.lu
Gianni Franciolini

Den **Gianni Franciolini**, gebuer den 1. Juni 1910 zu Florenz, a gestuerwen den 1. Januar 1960 zu Roum, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
* 1939: *La verità d'Italia* 
* 1940: *L'ispettore Vargas* - Refie zesumme mam Félix Aguilera - Haaptacteuren: Giulio Donadio, Olga Solbelli
* 1942: *Fari nella nebbia* - Haaptacteuren: Fosco Giachetti, Antonio Centa
* 1942: *Giorni felici* - Haaptacteuren: Lilia Silvi, Amedeo Nazzari, Valentina Cortese
* 1943: *Addio, amore!* - Haaptacteuren: Jacqueline Laurent, Clara Calamai, Roldano Lupi 
* 1946: *Notte di tempesta* - Haaptacteuren: Leonardo Cortese, Marina Berti 
* 1948: *Amanti senza amore* - Haaptacteuren: Clara Calamai, Roldano Lupi, Jean Servais
* 1951: *La sposa non può attendere* - Haaptacteuren: Gino Cervi, Gina Lollobrigida, Odile Versois
* 1951: *L'ultimo incontro* - Haaptacteuren: Alida Valli, Amedeo Nazzari, Jean-Pierre Aumont
* 1952: *Buongiorno, elefante!* - Haaptacteuren: Vittorio De Sica, María Mercader, Sabu 
* 1953: *Il mondo le condanna* - Haaptacteuren: Alida Valli, Amedeo Nazzari, Serge Reggiani 
* 1953: *Siamo donne* - Haaptacteuren: Alida Valli 
* 1953: *Villa Borghese* - Haaptacteuren: Eduardo De Filippo, Vittorio De Sica, Gérard Philipe 
* 1954: *[[Secrets d'alcôve]]* - *Le divorce* - Haaptacteuren: Dawn Addams, Vittorio De Sica
* 1955: *Le signorine dello 04* - Haaptacteuren: Giovanna Ralli, Antonella Lualdi, Marisa Merlini
* 1955: *Racconti romani* - Haaptacteuren: Antonio Cifariello, Franco Fabrizi, Giovanna Ralli
* 1956: *Peccato di castità* - Haaptacteuren: Giovanna Ralli, Antonio Cifariello, Franco Fabrizi
* 1958: *[[Racconti d'estate]]* - Haaptacteuren: Alberto Sordi, Michèle Morgan, Marcello Mastroianni
* 1959: *Ferdinando I. re di Napoli* - Haaptacteuren: Peppino De Filippo, Eduardo De Filippo, Vittorio De Sica

## Um Spaweck
Gamay

De **Gamay**, och **Gamay noir à jus blanc** genannt, ass eng Riefzort.

## Lëtzebuerg
De Gamay ass gemenkerhand als Riefzort vum Beaujolais bekannt; op der Lëtzebuerger Musel spillt en awer just eng Nieweroll; 2013 gouf en nëmmen op enger Fläch vun 0,56 ha ugebaut.

Sooss fënnt een de Gamay nach am südlechen Dall vun der Loire, an der Basse-Loire, an e puer Wéngerten am Zentrum vu Frankräich, an de Côtes-de-Toul, an de Wäiner vun der Drôme an nach en ettlech anere klenge Wéngerten. A méi signifikative Quantititéite gëtt e just nach a Kalifornien ugebaut an zwar am Napa- an am Somona-Dall.
Spacewatch

**Spacewatch** ass e Projet vun der University of Arizona, deen op d'Observatioun vu Klengplanéiten (Asteroiden) a Koméite spezialiséiert ass.

De Projet gouf 1980 vum Prof. Tom Gehrels an dem Dr. Robert McMillan, deen haut och Projetsleeder ass, gegrënnt.

Fir d'Observatioun benotzt de Projet en 0,9-Meter- an en 1,8-Meter-Spigelteleskop um Kitt Peak.

Duerch besser Kenntnesser iwwer Klengplanéiten am Sonnesystem erhofft ee sech méi grouss Asiichten an d'Entwécklungsgeschicht vum Sonnesystem.

## Entdeckungen
Zu deene vum Spacewatch-Projet entdeckten Asteroiden zielen ënner anerem déi äerdno Asteroiden 1991 VG an 1997 XF<sub>11</sub>, d'Zentauren (5145) Pholus, (7066) Nessus an (8405) Asbolus souwéi déi grouss Kuiperceintureobjeten (55637)&nbsp;2002&nbsp;UX<sub>25</sub> an (20000) Varuna. Den Asteroid 719 Albert gouf vum Spacewatch zeréckfonnt, nodeem hie fir bal 90 Joer verluer war. Och de periodesche Koméit 125P/Spacewatch gouf vum Projet entdeckt.

De Spacewatch huet och en neie Mound vum Jupiter fonnt. Säin Numm ass (Callirrhoe), an e war ufanks fir en Asteroid gehale ginn.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* D'Websäit vum Spacewatchprojet
Sauvignon

De **Sauvignon** ass eng Riefzort.

## Lëtzebuerg
Op der Lëtzebuerger Musel gouf 2013 de Sauvignon op enger Fläch vun 0,48 ha ugebaut. Deen Ubau gouf nëmme fir wëssenschaftlech Zwecker a Versich gemaach.
Gustav Witt

De **Carl Gustav Witt**, gebuer den 29. Oktober 1866 zu Berlin, a gestuerwen den 3. Januar 1946, war en däitsche Stenograph an Astronom.

## Liewen
De Witt war de Jong vum Berliner Spediteur August Witt. De Gustav hat vun 1887 bis 1890 Mathematik an Naturwëssenschaften (besonnesch Astronomie) op der Berliner Friedrich-Wilhelms-Universitéit studéiert.

Schonn a senger Studienzäit huet hien als Stenograph geschafft, woubäi hien de Stolze-System benotzt huet. Vun 1888 un huet hien als Sekretär beim Preisesche Parlament geschafft a gouf do am Joer 1890 Stenograph. 1898 gouf hie Stenograph beim Däitsche Reichstag. Do huet hie bis zu senger Pensioun am Joer 1931 geschafft. Zum Schluss war hie stellvertriedenden Direkter vum Reichstag-Stenographebüro.

Nieft sengem Beruff war hien zanter 1892 Astronom um Observatoire vun der Berliner Urania, an zanter 1896 am Comité. Wärend senger Zäit am Observatoire bis 1900 huet hien zwéin Asteroiden entdeckt, dorënner den (433) Eros, deen éischten entdeckten Asteroid, dee sech net an der Haaptasteroidenceinture ophält, mä eng Bunn beschreift, déi deelweis an der Marsbunn verleeft.

Am Joer 1905 huet de Witt op der Berliner Universitéit beim Julius Bauschinger zum Theema *Untersich iwwer d'Beweegung vum Planéit 433 Eros* zum Dr. phil. promovéiert. 1909 habilitéiert hie sech an enseignéiert do als Privatdozent. 1916 gouf hien Titularprofesser an 1921 ausseruerdentleche Professer (ouni Beamtestatus) ernannt. Vun 1913 un huet hien den Übungsobservatoire vun der Universitéit geleet.

De Witt war Dréier vum Eisene Kräiz II. Klass um wäisse Band.

Zanter 1902 war hie mat der Caroline Thiele bestuet, der Duechter vum Fabréckbesëtzer Carl Thiele. Die béid haten zwéi Meedercher.

Den 1926 entdeckten Haaptceinture-Asteroid (2732) Witt krut den Numm zu sengen Éieren.

## Wierker

* *Die astronomischen Ortsbestimmungen auf der Irangi-Expedition*. In: C. Waldemar Werther: *Die mittleren Hochländer des nördlichen Deutsch-Ost-Afrika*. Hermann Paetel, Berlin 1898.
* (mit August Kopff) *Beobachtungen des Planeten Eros bei der Opposition 1930–1931*. In: *Astronomische Nachrichten*, 237, 1930.
* *Baryzentrische Ephemeride des Planeten 433 Eros für die Perihelopposition 1930–1931*. Verlag der Astronomischen Nachrichten, Kiel 1933.
## Kuckt och
Edy Lahure

Den **Edouard Lahure** oder **Edy Lahure**, gebuer de 25. Oktober 1914, a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den Edy Lahure huet zweemol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an zwar den 10. Mäerz 1946 géint Holland, wou hien och e Gol geschoss huet an den 12. Mee 1946 géint d'Schwäiz.
Refuge vun der Abtei Orval

De **Refuge vun der Abtei Orval** war e Refuge, deen d'Abtei Orval bannent der Festung Lëtzebuerg hat.

Et gouf sou e Refuge zanter dem 14. Joerhonnert. Mä dat Gebai, wat haut als sollecht bekannt ass, gouf 1732 vum Abt Mommertz kaf. Et war dëst en Haus an der haiteger Hellege-Geescht-Strooss, deem seng Kellerverwëllef bis an d'Mëttelalter zeréckginn, an dat am Kär aus dem 16. Joerhonnert ass. Zwee Fligele goufen un d'ursprénglecht Gebai ubaue gelooss (ee vun hinnen huet haut nach d'Verankerungseise mat der Joreszuel 1735). Den nërdleche vun hinnen ass vum Rescht vum Gebai ofgetrennt a méi einfach dekoréiert gewiescht. Um Rez-de-chaussée dovu war eng Kichen. Kuerz nom Kaf gouf och d'Haaptgebai bannenan ëmgebaut, fir et méi luxuriéis an harmonesch ze maachen; eng Rëtsch Schminnie goufen agebaut. D'Mauere ware mat Stuck dekoréiert, an och Plaffonge mat Stuck aus dem 17. Joerhonnert goufen duerch där aus dem 18. komplettéiert, wa vergréissert gouf.

Wéi aner Refugen och war den Haaptzweck am 18. Joerhonnert manner dat, wat ee vun engem Refuge erwaarde géif - Schutz bannent enger Festung ze bidden, wann d'Klouschter um Land a Gefor war -, mä villméi, fir ze representéieren, a fir wirtschaftlech an administrativ Zwecker z'erfëllen.

De 16. Januar 1797, ënner dem Directoire, gouf d'Gebai zum *Bien national* deklaréiert a versteet. Neie Proprietär gouf de Geschäftsmann Jean Henri Dondelinger, deen et sengersäits méi spéit un de Jean Pierre Bonaventure Dutreux verkaf huet. Dësen huet laang Jore mat senger Famill, zulescht mat senger Duechter Thérèse Eugénie an där hirem Mann, dem Joseph-Antoine Pescatore, dra gewunnt. 
1902 huet der Madame Pescatore-Dutreux hiren Neveu, den Tony Dutreux, d'Haus geierft. Hien huet et zu engem niddrege Präis der Stad Lëtzebuerg verkaf, déi doran de Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg ageriicht huet.

No gréisseren archeologeschen Analysen an Ëmbauaarbechten ass zanter 1994 de Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg dran amenagéiert.
Emile Lahure

Et gëtt verschidde Persounen déi **Emile Lahur(e)** heeschen:
*Emile Lahur (1920), lëtzebuergesche Foussballspiller
* Emile Lahure (1947), lëtzebuergesche Foussballspiller
Gewürztraminer

De **Gewürztraminer** ass eng Riefzort.
## Lëtzebuerg
Op der Lëtzebuerger Musel gouf 2010 de Gewürztraminer op enger Fläch vun 20,47 ha ugebaut.

## Um Spaweck

* De Gewürztraminer (Roter Traminer) op der Websäit vun der ''Forschungsanstalt Geisenheim''
Sylvaner

De **Sylvaner** ass eng wäiss Riefzort.

## Lëtzebuerg
Op der Lëtzebuerger Musel gouf 2011 de Sylvaner op enger Fläch vun 0,64 ha ugebaut.
Emile Lahure (1947)

Den **Emile Lahure**, gebuer de 26. November 1947, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hie war och Sportsprofesser am Kolléisch.

De 15. an 19. Oktober 1975 huet den Emile Lahure zweemol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Emile Lahur (1920)

Den **Emile Etienne Lahur**, gebuer den 19. Abrëll 1920 zu Nidderkuer, a gestuerwen den 8. August 1943 an der Stad Lëtzebuerg war e lëtzebuergesche Foussballspiller. Hien huet als Goalkeeper fir de Progrès Nidderkuer gespillt.

Den 10. Mäerz 1940 huet den Emile Lahur fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hie war de Brudder vum Ferd Lahur.
Albert George Wilson

Den **Albert George Wilson**, gebuer den 28. Juli 1918 zu Houston, Texas, a gestuerwen de 27. August 2012, war en US-amerikaneschen Astronom.

## Liewen
De Wilson krut 1947 vu Caltech säin Doctor of Philosophy ("Dokter vun de Wëssenschaften") mat senger Aarbecht *Axially Symmetric Thermal Stresses in a Semi-Infinite Solid*.

Hien huet vun 1949 u beim Palomar-Observatoire geschafft. 1953 gouf hie stellvertriedenden Direkter vum Observatoire Lowell. Spéider hat hien eng Plaz bei der Rand Corporation ugetrueden. 1962 huet hien du bei der Fachzäitschrëft *[[Icarus (Journal)|Icarus]]* geschafft.

Hien hat eng Rei Asteroiden entdeckt, a war Matentdecker vum Koméit 107P/Wilson-Harrington.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Biographie
Ernest Grosber

Den **Ernest Grosber**, gebuer den 19. Abrëll 1884 zu Hamm, a gestuerwen den 30. August 1955 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Sculpteur.

Fir d'Weltausstellung 1937 zu Paräis huet hien, zesumme mat de Sculpteuren Aloyse Deitz, Albert Kratzenberg a Léon Nosbusch, d'Skulpturaarbechte vum Relief *Vue panoramique de la Ville de Luxembourg* no enger Zeechnung vum Pierre Blanc un der Haaptfassad vum Lëtzebuerger Pavillon ausgefouert.

## Wierker
* Skulpturaarbechten um Michel-Rodange-Monument (zesumme mam Henri Demuth, no engem Entworf vum Jean Curot) um Knuedler, Stad Lëtzebuerg;
* Skulpturaarbechten um Mausoleum vun de franséischen Zaldoten um Nikloskierfecht, Stad Lëtzebuerg.

## Um Spaweck

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
(2063) Bacchus

Den **(2063) Bacchus** ass en Asteroid aus der Grupp vun den Apollo-Asteroiden. Dat sinn Asteroiden, deenen hir Bunn d'Äerdbunn kräize kënnen.

Den Asteroid gouf de 24. Abrëll 1977 vum Charles Kowal entdeckt an nom Bacchus, dem réimesche Wäigott, genannt.

De Bacchus beweegt sech tëscht 0,7013 AE (Perihel) an 1,4546 AE (Aphel) a ronn 409 Deeg ëm d'Sonn. D'Bunnexzentrizitéit ass 0,3494, d'Bunn ass ëm 9,4347° géint d'Ekliptik gebéit.

Radarobservatioune vun 1996 haten erginn, datt et sech beim Bacchus ëm e längelzegen Objet vun 1,1 × 2,6&nbsp;km Ausdeenung handelt. Den Asteroid rotéiert a 14 Stonnen a 54 Minutten ëm seng eegen Achs.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Abtei Orval

D**'Abtei vun Orval** (*Abbaye Notre-Dame d'Orval*) ass eng Zisterzienserabtei zu Villers-devant-Orval, Gemeng Florenville, an der belscher Provënz Lëtzebuerg. Si gouf 1132 gegrënnt an ass haut ë.&nbsp;a. och fir hiren Trappistebéier an hire Kéis bekannt.

## Éischt Grënnung
Schonn an der Merowengerzäit war d'Plaz besidelt, wéi Reschter vun enger Kapell aus dem 10. Joerhonnert et weisen. 1070 hu sech, op Invitatioun vum Grof Arnoul I. vu Chiny, Benediktinerpateren aus Kalabrien do niddergelooss an ugefaangen, eng Kierch an e Klouschter ze bauen. E puer Joer drop hu se awer nees d'Plaz, ouni d'Aarbechte fäerdeg ze maachen, verlooss. Si goufen duerch Kanoniker ersat, déi de Schantjen un en Enn bruecht hunn, soudatt d'Kierch den 30. September 1124 konsekréiert konnt ginn.

1132 sinn Zisterzienserpatere vun Trois-Fontaines aus der Champagne do ukomm, an déi zwou Gruppen hu sech zesummegedoen ënner enger Communautéit am Zisterzienseruerden. Éischten Abt war de Constantin.

Ëm 1252 ass d'Abtei verbrannt an et huet bal 100 Joer gedauert ier se nees opgeriicht war. De Wenzel I. vu Lëtzebuerg, Herzog vu Lëtzebuerg, Limburg a Brabant (†1383), gouf do begruewen.

Am 15. a 16. Joerhonnert huet d'Abtei ënner de stännege Kricher tëscht Frankräich op der enger Säit an der Bourgogne, respektiv de Spueneschen Nidderlanden op der aner ze leide gehat. 1637, wärend dem Drëssegjärege Krich, gouf d'Abtei vu franséische Söldner geplëmmt an ofgebrannt.

Am 17. Joerhonnert huet d'Abtei sech der Trappiste-Branche vun den Zisterzienser ugeschloss, ier se 1785 nees zu der Haaptrichtung zeréckgoung.

1793, an der Franséischer Revolutioun, gouf d'Communautéit opgeléist an d'Abtei zerstéiert.

## Zweet Grënnung
1887 huet d'Famill Harenne d'Lännereie mat de Ruinen drop opkaf. 1926 hu si se dem Zisterzienseruerde geschenkt, déi dunn, tëscht 1926 an 1948 ënner dem Trappistepater Marie-Albert van der Cruyssen, eng nei Abtei opgebaut hunn.

D'Ruine vun der aler Abtei stinn haut nach niewendrun a kënne besicht ginn.

## Literatur
* Hyppolite Goffinet, *Cartulaire de l'abbaye d'Orval, depuis l'origine de ce monastère jusqu'à l'année 1365 inclusivement (...)* ; Bréissel, 1879.
* AUREAVALLIS (kollektiv), *Mélanges historiques réunis à l'occasion du neuvième centenaire de l'abbaye d'Orval* ; Léck (Solédi), 1975.
* P. C. Grégoire, *Orval au fil des siècles - Première partie: Des origines au 14e siècle (L'essor d'une abbaye)* ; Editioune vun der Abtei Orval, 1982; 134 S., ill. 
* Paul-Christian Grégoire, *Orval - Le Val d'Or depuis la nuit des temps* ; Metz (Éditions Serpenoise), 2011; 327 Säiten (ill.); ISBN 978-2-87692-889-3
* Hugues Rogier, *Bernard de Montgaillard - L'histoire mouvementée d'un grand abbé d'Orval* ; Neufchâteau (Weyrich éditions), 2013. ISBN 978-2-87489-184-7

## Um Spaweck

* Websäit vun der Abtei
* d'Brauerei
Carl Alvar Wirtanen

De **Carl Alvar Wirtanen**, gebuer den 11. November 1910 zu Kenosha, (Wisconsin, USA), a gestuerwen de 7. Mäerz 1990 zu Santa Cruz (Kalifornien)), war en US-amerikaneschen Astronom.

De Wirtanen hat Astronomie, Physik a Mathematik op der University of Virginia studéiert. 1939 krut hien do de Master-Titel an huet weider am McCormick-Observatoire vun der University of Virginia geschafft. Vun 1941 bis 1978 war hien am Lick-Observatoire vun der University of California um Mt. Hamilton (Kalifornien) ugestallt, mat enger Ënnerbriechung am Zweete Weltkrich, wärend där hie Fuerschungen an der Ballistik gemaach huet. De Wirtanen war am Lick-Observatoire Observateur a Fuerschungsassistent an huet en ettlech grouss Observatiounsprogrammer matgemaach.

De Wirtanen hat och fënnef Koméiten entdeckt, vun deenen dee bekanntsten de periodesche Koméit 46P/Wirtanen dierft sinn, an aacht Asteroiden. Zesumme mam Charles Donald Shane, deemools Direkter vum Lick-Observatoire, huet hien eng Zielung vun ongeféier 1 Millioun Galaxië vum nërdleche Stärenhimmel (Shane-Wirtanen-Galaxienzielung) opgestallt. Op 1246 fotografesche Placken, déi ufanks fir de Studium vun der Eegebeweegung vu Stäre gemaach goufen, hu si mat einfachste Mëttelen d'Galaxien an 1,6 Millioune Felder vu jee 10×10 Bouminutten agedeelt a krute sou eng Virstellung vun der groussraimeger Verdeelung vu Galaxien am Universum.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vum C.A. Wirtanen am Astrophysics Data System
*  A.R. Klemola: ''Carl Alvar Wirtanen, 1910-1990.'' Bulletin of the American Astronomical Society; vol. 23 (1991), no. 4, p.&nbsp;1495-1496. (Noruff)
Marcel Lahure

De **Marcel Lahure**, gebuer den 23. Januar 1919 a gestuerwen de 5. Mäerz 1999, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den 13. an de 27. Mee 1945 huet hie fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt. Den 13. Mee 1945 ass deen éischte Lännermatch nom Zweete Weltkrich am Stadion op der Areler Strooss gespillt ginn. Viru ronn 13.000 begeeschterte Leit huet Lëtzebuerg deemools d'Belsch-A-Ekipp sensationell 4:1 geschloen.

De Marcel Lahure ass de Papp vum Journalist Petz Lahure.
François Lang

De **François Lang**, gebuer de 15. Mäerz 1893, a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den 29. Oktober 1911 an den 29. Abrëll 1913 huet de François fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
NEAR Shoemaker

D**'NEAR Shoemaker** war eng US-amerikanesch Raumsond, déi 1996 gestart war, fir den Asteroid Eros z'erfuerschen. NEAR ass d'Ofkierzung fir **N**ear **E**arth **A**steroid **R**endez-vous; den Zousaznumm „Shoemaker“ krut d'Sond am Joer 2000 nom Doud vum Geolog a Planetolog Eugene Shoemaker.

## Miessinstrumenter
Déi 818&nbsp;kg schwéier Sond war déi éischt, déi am Kader vum Discovery-Programm vun der National Aeronautics and Space Administration gestart war. Als Instrumenter hat si nieft Kameraen e Magnéitometer, Röntgen- a Gammastralespektrometer, Infraroutsensoren an e Laser-Distanzmiesser. Als internationale Partner war Däitschland bedeelegt.

## Verlaf

D'NEAR hat d'Äerd de 17. Februar 1996 op enger Delta-II-Rakéit verlooss. Schonn am Mäerz 1996 konnt d'Sond en ettlech Biller vum Koméit Hyakutake aus grousser Distanz maachen. E Fluch laanscht den Asteroid (253) Mathilde war de 27. Oktober 1997 gelongen. Den Ofstand war 1.200&nbsp;km. D'Sond hat en ettlech Biller op d'Äerd geschéckt. En Afléien an en Orbit ëm den Asteroid Eros war zum Joreswiessel 1998/1999 net gelongen.

E Joer méi spéit wéi geplangt, de 14. Februar 2000, hat d'NEAR dee gewënschtenen Orbit ëm den Eros erreecht. D'Sond war domat den éischten Asteroiden-Orbiter an der Geschicht vun der Raumfaart. Am Laf vun de follgende Méint gouf den Asteroid grëndlech erfuerscht. D'Ëmlafbunn gouf vun 350&nbsp;km op bis zu 50&nbsp;km erofgesat. No engem Jier am Orbit ëm den Eros ass dann d'Sond den 12. Februar 2001 erfollegräich op der Uewerfläch vum Asteroid gelant. Och dat war en Novum an der Raumfaart, well si guer net fir eng Landung geduecht war. Nach bis zum 28. Februar 2001 hat d'Sond Doneeë vum Eros gesent, duerno ass de Kontakt ofgebrach, well d'Solarpanéilen net méi a Richtung Sonn gewisen haten. E weidere Kontaktversuch am Mäerz vum selwechte Joer ass feelgeschloen.

## Resultat
Den Discovery-Programm vun der NASA war deelweis konzipéiert, technologesch a wëssenschaftlech Neies ze bréngen. Mat NEAR war dëst gelongen. D'Sond war den éischten Asteroiden-Orbiter an hat och déi éischt Landung op engem Asteroid gemaach – ouni datt een entspriechend Landesystemer agebaut hat. Fir eng Sond am Kader vum Discovery-Programm war si mat relativ villen Instrumenter ekipéiert (sechs Experimenter a Sensoren) a konnt den Eros méi genee wéi all aner Asteroiden erfuerschen.

## Missioune vu weidere Sonde bei Asteroiden
* Galileo 1991: beim Gaspra an 1993 beim Ida
* Deep Space 1 1999: beim Braille
* Stardust 2002| beim Annefrank
* Hayabusa 2005: beim Itokawa
* Rosetta 2008: beim Šteins an 2010 beim Lutetia
* Dawn 2011: beim Vesta an 2015 beim Ceres

## Kuckt och

* Lëscht vun onbemannte Raumfaartmissiounen

## Literatur
* Jim Bell, Jacqueline Mitton: *Asteroid rendezvous - NEAR Shoemaker's adventures at Eros*. Cambridge Univ. Press, Cambridge 2002, ISBN 0-521-81360-3

## Um Spaweck
* NEAR
* NASA: Fotosammlung vun NEAR
Eustache de Wiltheim

Den **Eustache de Wiltheim**, gebuer 1600, a gestuerwen den 22. Januar 1667, war e Beamten zu Lëtzebuerg, President vum Conseil provincial an Historiker.

Hien huet zu Douai studéiert an do en Doktorat gemaach. Duerno huet hie sengem Papp, dem Jean de Wiltheim, dee Greffier beim Provënzialrot war, gehollef an huet sech do am Ufank ëm d'Archiver gekëmmert. Méi spéit gouf en da selwer Member an duerno President dovun.

Den Eustache de Wiltheim huet e Manuskript vu 540 Säiten hannerlooss mam Titel *Kurzer und schlechter bericht und beschreibung des hauses, schloss und landts Lutzemburg samt Seinen Fürsten und herren ursprung und herkommens, was sich auch bei dere regierung in gemelten und anderen ihrer landschaften verlaufen und zugedragen*, an deem en d'Geschicht vu Lëtzebuerg vum 10. Joerhonnert bis zu senger Zäit beschriwwen huet.

An der Stad, zu Senneng an zu Waldbriedemes gouf jeeweils eng Strooss no der Famill Wiltheim genannt (Rue Wiltheim).
Rue Wiltheim

D**'Rue Wiltheim** ass eng Strooss an der Alstad vun der Stad Lëtzebuerg, déi vum Fëschmaart erop an d'Groussgaass geet, woubäi den ieweschten Deel, vum Ale Geriichtsgebai bis bei d'Kräizung Schiggerisgaass / Groussgaas, *[[Rue du Palais de Justice]]* heescht. Am Haus Nr. 6, dem Gebuertshaus vum Moler Joseph Kutter, ass d'Schéieschlach, e verwëllefte Passage.

1854 huet de Stater Gemengerot hir deen Numm ginn, fir un d'Famill (de) Wiltheim z'erënneren, deenen hir bekanntst Memberen den Alexandre, de Guillaume an den Eustache waren. Hiert Haus stoung nämlech do, wou haut d'Haaptgebai vum Nationalmusée fir Geschicht a Konscht ass.

__NOTOC__
### Klasséiert Gebaier

Fichier:4 rue Wiltheim.jpg|Nr 4
Fichier:Rue Wildheim 6 and 8 Luxembourg City 2011-08.jpg|Nr 6-8
Fichier:Rue Wildheim 8 and 10 Luxembourg City 2011-08.jpg|Nr 8-10
Fichier:Rue Wiltheim 12-14 Luxembourg City 2011-08.jpg|Nr 12-14

D'Gebaier op den Nummeren 12-14, 10, 8, 6 a 4 stinn zanter dem 20. Oktober 1961 op der Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter.

### ''D'Aile Wiltheim''
D'Nummeren 8, 10 an 12 gehéieren dem *Fonds de rénovation de la vieille ville*. D'Nummer 10 gouf op eng al Festungsmauer aus dem 13. Joerhonnert gebaut. D'Dunnen um Rez-de-chaussée si vun ëm 1560. D'Gebai op Nummer 12 ass aus dem fréie 17. Joerhonnert, de Bauhär war de Ferdinand d'Arimont, Conseiller um Provënzialrot a Steierreceveur vum Herzogtum Lëtzebuerg. Déi zwee Gebaier goufen deemools duerch e bannenzegt Portal matenee verbonnen. Dat op der Nummer 8 gouf vun engem Händler an der éischter Hallschent vum 16. Joerhonnert gebaut; et ass ee vun de wéinegen erhalenen Haiser am gotesche Stil an der Stad.

An den 1970er Jore goufe s'eng éischt Kéier renovéiert an an den Nationalmusée fir Geschicht a Konscht integréiert, deen doranner seng Sammlung *Vie luxembourgeoise* ënnerbruecht huet, a Bureauen an Depoten dran hat. D'Verbindung geschouch iwwer eng Passerell um 1. Stack. Mëtt vun den 2010er Jore goufen déi 3 Gebaier eng weider Kéier renovéiert a moderniséiert (ë.&nbsp;a. gouf e Lift agebaut, d'Passerell duerch eng nei aus Glas op zwee Stäck ersat, an d'Gebai, wat Heizung, Elektresch a Sécherheet betrëfft den neisten Normen ugepasst. De Budget dofir huet sech op 9,5 Milliounen Euro belaf. An dësem *Aile Wiltheim* genannten Deel vum Musée ass zënter dem Mäerz 2015 op den ënneschte Stäck eng Ausstellung iwwer d'Entwécklung vum Bannendesign vu 1500 bis haut ze gesinn, vum Renaissancestil iwwer Jugendstil an Art Deco bis zum haitegen Design. Uewenop si representativ Konschtwierker vu Lëtzebuerger Moler ausgestallt, an ënner dem Daach Ateliere fir Kanner. Et gëtt och ee Raum mat Fotoe vum Edward Steichen.

## Um Spaweck
Théo Loesch

Den **Théo Loesch** oder **Théophile Loesch** oder **Théodore Loesch** genannt **Johny Loesch**, gebuer den 3. September 1914, a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

De 25. Februar an den 11. Mäerz 1934 huet den Théo Loesch fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Henri Demuth

Den **Henri Demuth**, gebuer de 4. Februar 1884 zu Schëndels,, a gestuerwen den 20. Abrëll 1961 an der Millebaach war e lëtzebuergesche Sculpteur.

No der Handwierkerschoul ass hien zu Paräis op d'École nationale supérieure des beaux-arts gaangen. Hie war du *Chargé de Cours* an der Handwierkerschoul, an duerno war hien do vun 1931 bis 1946 Professer.

1925 huet hien op der Weltausstellung zu Paräis ausgestallt, souwéi 1926 um Salon vum *[[Cercle artistique de Luxembourg]]*.

Zesumme mam Ernest Grosber huet hien de *[[Michel-Rodange-Monument um Knuedler|Fiisschen]]* (1931-1932) um Knuedler sculptéiert a mam Léon Nosbusch huet hien den Aadler (1955-1957) vum Monument zu Duelem realiséiert.

## Wierker
* Skizz fir de Portrait vum Franz Seimetz, am Relief op der Fassad vun der *Pharmacie du Lion* zu Iechternach, (ausgefouert vum Philippe Arnold)

## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
OCA-DLR Asteroid Survey

**ODAS** (Ofkierzung fir **O**CA-'''D'''LR **A**steroid **S**urvey, woubäi OCA fir *Observatoire de la Côte d'Azur* an DLR fir *Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfaart* steet) ass d'Bezeechnung fir en Asteroide-Sichprogramm, dat vun 1996 bis 1999 vum Observatoire de la Côte d'Azur a Kooperatioun mat dem Institut fir Planéitefuerschung vum DLR bedriwwe gouf. Mat Hëllef vun engem nërdlech vun Nice stationéierten 90-cm-Schmidt-Teleskop goufen iwwer 2.000 Asteroiden, dorënneer och fënnef äerdno Objeten an ee Koméit entdeckt.

Nodeem d'ODAS-Himmelsiwwerwaachung wéinst finanzielle Schwieregkeeten huet missen agestellt ginn, goufen d'Fuerschunge mat UDAS (vun 1999 un) an ADAS (vun 2001 un) weidergefouert.

## Kuckt och

* Near Earth Asteroid Tracking (*NEAT*)
* Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (*LONEOS*)
* Lincoln Near Earth Asteroid Research (*LINEAR*)

## Um Spaweck
*  Homepage vun der ODAS-Himmelsiwwerwaachung
UAO - DLR Asteroid Survey

**UAO - DLR Asteroid Survey** / **UDAS** (Ofkierzung fir **U**AO - '''D'''LR **A**steroid **S**urvey, woubäi UAO fir *[[Uppsala]] Astronomical Observatory* an DLR fir *Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt* steet) ass d'Bezeechnung fir en Asteroide-Sichprogramm, deen zanter 1999 vum Uppsala Astronomical Observatory a Kooperation mat dem Institut fir Planéitefuerschung vum DLR bedriwwe gëtt. Mat Hëllef vun engem 50 Kilometer südlech vun Uppsala am Observatoire Kvistaberg stationéierten 1m Schmidt-Teleskop goufe bis 2005 ronn 350 Asteroiden, dorënner och en äerdnoen Objet, entdeckt.

UDAS ass (nieft ADAS) en Nofollegprogramm vun der ODAS-Himmelsiwwerwaachung, déi 1999 opgrond vum Manktem u finanzielle Mëttelen hat missen agestallt ginn.

## Kuckt och

* Near Earth Asteroid Tracking (*NEAT*)
* Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (*LONEOS*)
* Lincoln Near Earth Asteroid Research (*LINEAR*)

## Um Spaweck
*  Homepage vun der UDAS-Himmelsiwwerwaachung
Football Club Pro Vercelli 1892

**Pro Vercelli** (offiziell **Football Club Pro Vercelli 1892**) ass den eelsten italieenesche Foussballclub. E gouf 1892 zu Vercelli am Piemont gegrënnt. Deemools huet de Club nach **Unione Sportiva Pro Vercelli Calcio** geheescht.

Mat 7 nationale Meeschterschaftstitelen, all tëscht 1908 an 1922 gewonnen, ass et ee vun de Veräiner mat deem meeschte Succès an Italie virum Zweete Weltkrich. Duerno hat de Veräin net méi deen Erfolleg, an huet eng Zäit souguer an Amateur-Lige gespillt. An der Saison 2012/13 huet de Veräin an der Serie B (zweethéchst Spillklass) gespillt, nodeem e 64 Joer laang an der drëtthéchster italieenescher Foussballliga Lega Pro Prima Divisione gespillt hat. 1990 huet de Veräi sech wéinst finanzielle Schwieregkeete missen neigrënnen.

De Veräi spillt seng Heemspiller am Stadion Silvio Piola, deen nom legendäre Silvio Piola benannt ass, engem Ex-Stiermer vu Pro Vercelli, deen déi meescht Goler an der Serie A geschoss huet (274).
Observatoire Kvistaberg

Den **Observatoire Kvistaberg** (schweedesch: *Kvistabergs observatorium*) ass en Observatoire an der schweedescher Gemeng Upplands-Bro, tëscht Uppsala a Stockholm. E gehéiert zu der Universitéit Uppsala.

Den Observatoire war en Don vum Nils Tamm, engem Kënschtler deen a senger Jugend zu Uppsala ënner dem Nils Christofer Dunér an dem Östen Bergstrand Astronomie studéiert hat a säi ganzt Liewen e begeeschterten Amateurastronom bliwwe ass. Duerch den Asaz vun de Professeren Åke Wallenquist a Gunnar Malmquist vun der Universitéit Uppsala, gouf den Observatoire mat enger grousser Schmidt-Kamera mat enger Apertur vun engem Meter ekipéiert. De Wallenquist gouf den éischten Direkter (1948 – 1970); no him koumen de Tarmo Oja (1970 – 1999) an de Claes-Ingvar Lagerkvist (1999 – 2007).

Am Joer 2004 huet d'Universitéit Uppsala decidéiert den Observatoire zouzemaachen. Den Terrain an d'Haaptgebäi goufen un d'Gemeng Upplands-Bro verkaf. An de Kuppele gouf an Zesummenaarbecht mat der Gemeng e Musée ageriicht, deen 2009 ënner der Leedung vum Bengt Edvardsson opgoung.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Den Observatoire op der Säit vun der Universitéit Uppsala
Rossen Plewneliew

De **Rossen Assenow Plewneliew** (och alt als *Rosen Asenov Plevneliev* transkribéiert, bulg.: Росен Асенов Плевнелиев); gebuer de 14. Mee 1964 zu Goze Deltschew a Bulgarien, ass e bulgareschen Entreprener a Politiker. Hie war vum 22. Januar 2012 bis den 21. Januar 2017 President vu Bulgarien.

De Plewneliew huet op der Technescher Universitéit zu Sofia Informatik studéiert, an déi Studien 1989 ofgeschloss.

1990 huet hien d'Baufirma Iris International gegrënnt, an 1994 d'LinBulgaria GmbH., 1998 d'Lindner Iris Immobilien OOD als Deel vun der Lindner AG a Bulgarien.

Hie gouf 2009 Minister fir Regional Entwécklung an der Regierung vum Bojko Borissow.

2011 war hien de Spëtzekandidat vu senger Partei GERB fir d'Presidentschaftswalen a gouf den 30. Oktober 2011 am zweeten Tour gewielt.

## Um Spaweck

* Kuerz Biographie
* Kuerz Biographie
Villers-devant-Orval

**Villers-devant-Orval** ass eng Uertschaft a Sektioun vun der belscher Gemeng Florenville an der Provënz Lëtzebuerg.

Ausser am Nordoste grenzt d'Uertschaft ronderëm u Frankräich. Op der Südgrenz leeft d'Marche, en Niewefloss vun der Kuer.

Bei der Uertschaft läit d'Abtei Orval.

## Um Spaweck
Piemont

De **Piemont** (it: *Piemonte*) ass eng italieenesch Regioun mat ronn 4,5 Mio. Awunner. Den Numm kënnt aus dem laténgeschen a bedeit "um Fouss vun den Alpen".

De Piemont grenzt un d'Regioune Val d'Aosta, Ligurien, Emilia-Romagna a Lombardei. D'Haaptstad ass Turin. An der Regioun Piemont läit d'Quell vum Po, dem längste Floss vun Italien.

## Wichteg Stied

## Um Spaweck
Lugo

**Lugo** ass d'Haaptstad vun der spuenescher Provënz Lugo a läit an der Autonomer Gemeinschaft Galicien am Nordweste vu Spuenien. Lugo huet ronn 100.000 Awunner. D'UNESCO huet d'réimesch Mauere vu Lugo 2000 op d'Lëscht vum Weltierwe gesat.

## Um Spaweck
Asiago - DLR Asteroid Survey

Asiago - DLR Asteroid Survey, ofgekierzt **ADAS**, woubäi DLR fir *[[Deutsches Zentrum für Luft- und Raumfahrt]]* steet) ass d'Bezeechnung fir en Asteroidesichprogramm, dat zanter 2001 vum Asiago-Observatoire vun der Universitéit Padua a Kooperatioun mat dem Institut fir Planéitefuerschung vum DLR bedriwwe gëtt. Mat Hëllef vun engem 67-cm-Schmidt-Teleskop vum Asiago-Observatoire goufe bis (2005) ronn 320 Asteroiden entdeckt.

ADAS ass (nieft UDAS) en Nofollegprogramm vum ODAS-Himmelsiwwerwaachung, dee 1999 opgrond vu finanzielle Schwieregkeete gestoppt hat misse ginn.

## Kuckt och

* Near Earth Asteroid Tracking (*NEAT*)
* Lowell Observatory Near-Earth-Object Search (*LONEOS*)
* Lincoln Near Earth Asteroid Research (*LINEAR*)

## Um Spaweck
*  Homepage der ADAS-Himmelsüberwachung
Osservatorio Astrofisico di Asiago

Den **Osservatorio Astrofisico di Asiago**, (englesch *Asiago Astrophysical Observatory* oder kuerz *Asiago Observatory*) ass en Observatoire um Plateau vun Asiago, 90&nbsp;km nordwestlech vun der italieenescher Stad Padua. E gehéiert zur Universitéit Padua a gouf 1942 gegrënnt. 

Den Observatoire huet dräi Spigelteleskopen: 
**Copernico*, mat engem Haaptspigelduerchmiesser vun 182&nbsp;cm;
**Schmidt*, ebg Schmidtkamera mat enger Apertur vu 67&nbsp;cm;
**Galilei* mat engem Spigelduerchmiesser vun 122&nbsp;cm.

## Osservatorio Astronomico di Asiago Cima Ekar
Ongeféier 3,4 Kilometer südëstlech, op der Héicht „Cima Ekar“, steet e weidere klengen Observatoire, an deem och d*'Asiago-DLR Asteroid Survey* (ADAS) ass.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Homepage
Astronomeschen Observatoire Molėtai

Den **Astronomeschen Observatoire Molėtai**, engl. *<span lang="en" dir="ltr">Molėtai Astronomical Observatory</span>* (MAO), litauesch *Molėtų astronomijos observatorija*, ass en Observatoire a Litauen, 10&nbsp;km vun der Stad Molėtai ewech, op enger Héicht vun 200&nbsp;m. E gehéiert zum Litaueschen Institut fir theoreetesch Physik an Astronomie.

## Instrumenter
Den Observatoire huet e Spigelteleskop mat 165&nbsp;cm Duerchmiesser an zwéi méi klenger mat 63&nbsp;cm an 51&nbsp;cm Duerchmiesser.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Observatorium Molėtai
Alphonse Lutgen

Den **Alphonse Lutgen**, gebuer den 9. Oktober 1939 zu Konstem, ass e lëtzebuergesche Fotograf.

Hien huet säi Studium an der Fotografie op der *Hamburger Fotoschule*, bei der Martha Hoepffner zu Hofheim am Taunus, an op der *[[Staatliche Fachakademie für Fotodesign München|Bayerischer Staatslehranstalt für Photographie]]* wou hien en Ofschloss an der Meeschterklass vum Hans Wiegand gemaach huet.

## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Scout (Rakéit)

**Scout** ass eng US-amerikanesch Drorakéit a gouf och vun der European Space Research Organisation (ESRO) gebraucht. Fir de Start wëssenschaftlecher Klengsatellitte gouf vun 1958 un, vun der NASA eng bëlleg an onkomplizéiert Rakéit verlaangt. Dës gouf vun der Firma Ling-Temco-Vought Aerospace gebaut. Den erfollegräichen éischte Start war de 4. Oktober 1960.

D'Scout-Rakéit huet an alle 4 Stufen Feststoffdreifwierker. Si gouf vu Vandenberg an der Wallops Flight Facility gestart, fir kleng Satellitten an den Orbit ze bréngen. An den 1970er Jore gëtt d'Rakéit Scout och vun der virum Kenia verankerter italieenescher San-Marco-Plattform gestart.

De leschte Start vun enger Scout-Rakéit war den 9. Mee 1994 vum Space Launch Complex 5 vun der Vandenberg AFB an hat de Satellit MSTI-2 an de Weltraum geschéckt.

Den einfache Grondopbau an déi kleng finanziell Käschten haten de Scout zu der Basis eegener Entwécklungen an anere Länner, sou Italien, Argentinien an Indien gefouert.

## Opbau

* Déi éischt Stuf *Algol* gouf aus enger Entwécklungsstuf vun der Polaris (SLBM) ofgeleet.
* Déi zweet Stuf *[[Castor (Rakéitemotor)|Castor]]* gouf aus dem Dreifwierk vun der militärescher Sergeant-Kuerzstreckenrakéit entwéckelt.
* Déi drëtt Stuf *Antares* staamt aus der Entwécklung vun der drëtter Stuf vun der *[[Vanguard-Projekt|Vanguard-Rakéit]]*.
* Déi véiert Stuf *[[Altair (Rakéit)|Altair]]* gouf och vun der *Vanguard* ofgeleet.
* An e puer Fäll (Scout C an Scout E) gouf nach eng fënneft Stuf *Alcyone* gebraucht.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Scout Drorakéit