open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kierch Wäiswampech

D**'Kierch zu Wäiswampech** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Ëlwen–Wäiswampich Saint-François, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Wäiswampech gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Jang vun Nepomuk, deem säi Fest de 16. Mee gefeiert gëtt.

D'Kierch steet am *Kiricheneck*. Ronderëm d'Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

## Geschicht
Zu Wäiswampech gouf 1735 eng nei Kierch gebaut. Warscheinlech gouf dës Kierch 1880 duerch déi haiteg Kierch ersat, well iwwer dem Kiercheportal steet d'Joreszuel 1880.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Parkierch vun der Par Wäiswampech, déi zum Parverband Ëlwen, Wäiswampech, Wëntger, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Klierf gehéiert huet.

## Uergel
An der Kierch steet eng Uergel vun der Firma Sebald vun Tréier aus dem Joer 1975.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Ëlwen–Wäiswampich Saint-François
* D'Fënstere vun der Kierch zu Wäiswampech op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu'' 


Weiswampach, kerk positie2 foto1 2011-06-03 14.50.JPG|Südsäit vun der Kierch (2011)
Dorfkirche Weiswampach.jpg|Den Tuerm op der Westsäit 
Kirche Weiswampach 02.jpg|Agank vun der Kierch
Newton-Lacy-Pierce-Präis fir Astronomie

Den **Newton-Lacy-Pierce-Präis fir Astronomie** gëtt all Joer vun der American Astronomical Society un ee jonken Astronom (bis 36 Joer) fir ausseruerdentlech Leeschtungen an der Observatiounsastronomie verginn.

## Präisdréier
* 1974 Edwin M. Kellogg
* 1975 Eric Becklin
* 1976 James Roger Angel
* 1977 Donald N.B. Hall
* 1978 James M. Moran, Jr.
* 1979 D. Harper
* 1980 Jack Baldwin
* 1981 Bruce Margon
* 1982 Marc Davis
* 1983 Alan Dressler
* 1984 Marc Aaronson, Jeremy R. Mould
* 1985 Richard G. Kron
* 1986 Reinhard Genzel
* 1987 Donald E. Winget
* 1988 Sallie L. Baliunas
* 1989 Harriet L. Dinerstein
* 1990 Kristen Sellgren
* 1991 Kenneth G. Libbrecht
* 1992 Alexei Filippenko
* 1993 Arlin P.S. Crotts
* 1994 *Net verginn*
* 1995 Andrew McWilliam
* 1996 Michael Strauss
* 1997 Alyssa A. Goodman
* 1998 Andrea Ghez
* 1999 Dennis F. Zaritsky
* 2000 Kirpal Nandra
* 2001 Kenneth R. Sembach
* 2002 Amy Barger
* 2003 Xiaohui Fan
* 2004 Niel Brandt
* 2005 Andrew Blain
* 2006 Bryan Gaensler
* 2007 *Net verginn*
* 2008 Lisa Kewley
* 2009 Joshua Bloom
* 2010 Tommaso Treu
* 2011 Gaspar Bakos
* 2012 John A. Johnson
* 2013 Jason Kalirai
* 2014 Nadia L. Zakamska
* 2015 Heather A. Knutson
* 2016 Karin Öberg
* 2017 Evan Kirby
* 2018 Caitlin Casey

## Um Spawek
* Newton Lacy Pierce Prize in Astronomie
Manderfeld

**Manderfeld** ass eng belsch Uertschaft a Sektioun an der Gemeng Büllingen a Wallounien, an der Provënz Léck. Manderfeld läit an den Ostkantonen op der belsch-Däitscher Grenz, am Naturschutzgebitt Héicht Venn, op enger Héicht vun tëscht 540 a 670 Meter. Um Territoire vun der Uertschaft entspréngt d'Our.

Bis virun der belscher Gemengreform vun 1977 war Manderfeld eng eegestänneg Gemeng.

Si gehéiert zur Däitschsproocheger Communautéit vun der Belsch a läit an den Ostkantonen, déi eréischt 1922, nom Traité vu Versailles, bei d'Belsch koumen.

Virdrun huet d'Uertschaft gradewéi d'Gemeng Büllingen vun 1814 bis 1919 zu Preisen gehéiert, an tëscht 1919 an 1922 stoung se ënner Verwaltung vum *Haut-Commissariat royal*. Vun 1940 bis 1945 war se un d'Drëtt Räich ugeschloss.

## D'Kierch
De Patréiner vun der Kierch ass den Hl. Lambert. Den éischte Bau staamt warscheinlech aus dem néngten oder zéngte Joerhonnert. Den Tuerm huet haut nach déi markant Eegenschafte vun engem Wiertuerm. Den haitege Bau ass deelweis aus dem 16. Joerhonnert. Ëm 1780, ënner dem Paschtouer Urban gouf ëmgebaut. D'Laangschëff dat bis du vun enger Mëttelsail gedro gouf krut déi haiteg Form. Den Duxall an de Kräizwee mat de *Siweschléifer*, aus roudem Sandsteen, goufen ënner der Regie vum deem Paschtouer ugeluecht.
Fassad

D**'Fassad** (och nach **Face**, vum fr: façade, an it: facciata, ursprénglech vum laténgesche: facies: Gesiicht) ass e representativen Deel vun de baussenzege Mauere vun engem Gebai.

## Kuckt och
* Fassadegiewel

## Um Spaweck
Andreaskierch zu Uespelt

D**'Andreaskierch zu Uespelt** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Beetebuerg–Fréiseng Saint-André, zum Dekanat Süden-Ost an zu der Gemeng Fréiseng gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellegen Andreas, deem säi Fest den 30. November gefeiert gëtt.

Se läit am Norde vum Duerf an der *Péiter vun Uespelt-Strooss*. Nieft der Kierch steet d'Schlass vun Uespelt.

## Geschicht
Eng Kapell ass zu Uespelt am Joer 1111 fir d'éischt ernimmt ginn.

Am Joer 1514 ass vun den Uespelter Herrschaften *Valerian von Busleyden* a senger Fra *Anna von Kempt* eng gréisser Kierch baue gelooss ginn. D'Kierch war am gotesche Baustil, hat awer e romanesche Klackentuerm. Ronderëm dës Kierch war e Kierfecht ugeluecht mat engem Schankenhaischen.

An de Joren 1875-77 ass déi al Kierch mat engem Deel vum Klackentuerm ofgerappt ginn an déi haiteg Kierch ass gebaut ginn. Se ass (verglach mat der aler Kierch) ëm 90 Grad gedréit un deen ënneschten Deel vum ale Klackentuerm ugebaut ginn. Den 19. Juli 1879 huet de Bëschof Adames déi nei Kierch konsekréiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Fréiseng
* D'Fënstere vun der Kierch vun Uespelt op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
Benediktskierch zu Altwis

D**'Benediktskierch zu Altwis** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Dräilännereck Musel a Ganer Saint-Nicolas, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Munneref gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Benedikt, deem säi Fest den 11. Juni gefeiert gëtt.

Se läit am Südoste vum Duerf an der *Victor-Hugo-Strosss*, dem CR155.

Den 29. Mäerz 2018 gouf d'Kierch op d'Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen.

## Geschicht
Duerch e Gesetz vum 21. August 1872 ass Altwis eng eegestänneg Par ginn an 1875 gouf déi nei Parkierch vum Bëschof Adames konsekréiert.

## Uergel
An der Kierch steet eng Uergel, déi 1931 vum Georges Haupt gebaut gouf; se ass 1991 vum Georg Westenfelder ugepasst ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Munneref
* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Munneref
* D'Fënstere vun der Kierch vun Altwis op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''


Fichier:Kirche Altwies 02.jpg|D'Nordsäit vun der Kierch
Fichier:Kirche Altwies 03.jpg|Haaptagank
Tallulah Bankhead

D**'Tallulah Bankhead**, gebuer als **Tallulah Brockman Bankhead** den 31. Januar 1902 zu Huntsville, Alabama, a gestuerwen den 12. Dezember 1968 zu New York, war eng US-amerikanesch Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino
* 1918: *Who Loved Him Best?* vum Dell Henderson
* 1918: *When Men Betray* vum Ivan Abramson
* 1919: *The Trap*, vum Frank Reicher
* 1928: *His House in Order* vum Randle Ayrton
* 1931: *Tarnished Lady* vum George Cukor
* 1931: *My Sin* vum George Abbott
* 1931: *The Cheat* vum George Abbott
* 1932: *Thunder Below* vum Richard Wallace
* 1932: *Devil and the Deep* vum Marion Gering
* 1932: *Faithless* vum Harry Beaumont
* 1943: *Stage Door Canteen* vum Frank Borzage
* 1944: *[[Lifeboat]]* vum Alfred Hitchcock 
* 1945: *A Royal Scandal* vum Otto Preminger
* 1965: *Fanatic* vum Silvio Narizzano

## Literatur
*Lee Israel: *Miss Tallulah Bankhead*. W.H. Allen / Virgin Books, New York 1972, ISBN 0491006438
*Tallulah Bankhead: *Tallulah*. B&T, 1952, ISBN 1578066352

## Um Spaweck
Christiern Pedersen

De **Christiern** (Christian) **Pedersen**, gebuer ëm 1480 zu Helsingør an Dänemark, a gestuerwen de 16. Januar 1554 zu Helsinge, war en däneschen Humanist, Schrëftsteller an Iwwersetzer.
Erléiserkierch zu Schengen

D**'Erléiserkierch zu Schengen** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Dräilännereck Musel a Ganer Saint-Nicolas, zum Dekanat Ostem an zu der Gemeng Schengen gehéiert.

D'Kierch huet de Patrozinium *Jesus, Erléiser vun der Welt* (lat.: Salvator Mundi, fr.: Saint-Sauveur). Niewpatréinesch ass d'helleg Lucia.

Se steet op engem Fielsplateau nieft der *Wäistrooss*, dem CR152.

Den 30. September 2020 gouf se als nationaalt Monument klasséiert.

Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht. D'Gemeng Schengen ass Propriétaire vun der Kierch.

## Geschicht
1608 gouf fir d'éischt Kéier eng Kapell zu Schengen an engem Visitatiounsrapport ernimmt.

1807 ass Schengen eng eegestänneg Par ginn, virdrun huet et zur Par Perl gehéiert.

1870 gouf d'Kapell, déi bis dohin 63 m2 grouss war, vergréissert.

Den 29. Januar 1947 ass d'Kierch duerch e Feier komplett zerstéiert ginn.

Den 8. Mee 1949 ass op der selwechter Plaz, wou déi al Kierch stoung, de Grondsteen fir eng nei Kierch geluecht ginn, déi den 9. November 1950 vum Bëschof-Koadjutor Léon Lommel konsekréiert gouf.

Ufank Juli 2018 war e Feier an der Kierch, bei deem e Beichtstull verbrannt ass an d'Uergel beschiedegt gouf.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Schengen-Welleschten
* D'Geschicht vun der Kierch op der Websäit vum Parverband Schengen-Welleschten
* D'Fënstere vun der Kierch vu Schengen op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Fichier:Kirche Schengen 01.jpg|Bléck vum Kierfecht op d'Kierch
Fichier:Kirche Schengen 02.jpg|D'Ostsäit vun der Kierch
Fichier:Kirche Schengen 04.jpg|Den Aganksberäich
Fichier:Schengen Hl Famill.jpg|Statu aus der Schengener Kierch
Julie Andrews

D'Dame **Julie Andrews**, DBE, gebuer als **Julia Elizabeth Wells** den 1. Oktober 1935 zu Walton-on-Thames am Surrey, ass eng englesch Schauspillerin, Sopranistin an Autorin. Si schreift Kanner- a Jugendbicher.

International bekannt gouf si 1964 duerch hir Roll am Filmmusical *[[Mary Poppins]]*. Kuerz duerno, 1965, hat si hire gréissten Erfolleg mam Film *[[The Sound of Music]]* vum Robert Wise.

## Filmographie
### Kino
* 1964: *[[Mary Poppins (Film)|Mary Poppins]]*, vum Robert Stevenson mam Dick Van Dyke a Glynis Johns 
* 1964: *The Americanization of Emily*, vum Arthur Hiller mam James Garner an James Coburn 
* 1965: *[[The Sound of Music (Film)|The Sound of Music]]*, vum Robert Wise mam Christopher Plummer an Eleanor Parker 
* 1965: *[[Torn Curtain]]*, vum Alfred Hitchcock mam Paul Newman an Hansjörg Felmy 
* 1966: *Thoroughly Modern Millie*, vum George Roy Hill mam James Fox an John Gavin 
* 1966: *Hawaii*, vum George Roy Hill mam Max von Sydow a Richard Harris 
* 1968: *Star! *, vum Robert Wise mam Richard Crenna a Michael Craig 
* 1970: *Darling Lili*, vum Blake Edwards mam Rock Hudson an Jeremy Kemp 
* 1974: *The Tamarind Seed*, vum Blake Edwards mam Omar Sharif an Anthony Quayle 
* 1979: *10*, vum Blake Edwards mam Dudley Moore a Bo Derek 
* 1980: *Little Miss Marker*, vum Walter Bernstein mam Walter Matthau an Tony Curtis 
* 1981: *[[S.O.B.]]*, vum Blake Edwards mam William Holden a Marisa Berenson 
* 1982: *Victor Victoria*, vum Blake Edwards mam James Garner a Robert Preston 
* 1983: *The Man Who Loved Women*, vum Blake Edwards mam Burt Reynolds a Kim Basinger 
* 1986: *That's Life*, vum Blake Edwards mam Jack Lemmon a Sally Kellerman 
* 1986: *Duet for One*, vum Andrey Konchalovskiy mam Alan Bates a Max von Sydow 
* 1991: *Cin Cin*, vum Gene Saks mam Marcello Mastroianni 
* 2000: *Relative Values*, vum Eric Styles mam Edward Atterton 
* 2001: *The Princess Diaries*, vum Garry Marshall mam Anne Hathaway 
* 2002: *Unconditional Love*, vum P.J. Hogan mam Kathy Bates a Rupert Everett 
* 2004: *The Princess Diaries 2: Royal Engagement*, vum Garry Marshall mam Anne Hathaway
* 2010: *Tooth Fairy*, vum Michael Lembeck mam Dwayne Johnson an Ashley Judd

## Auszeechnungen
* 1965: Oscar als bescht Schauspillerin am Film *Mary Poppins*

## Um Spaweck
John Dall

Den **John Dall**, gebuer als **John Jenner Thompson** de 26. Mee 1918 zu New York, a gestuerwen de 15. Januar 1971 zu Hollywood, war en US-amerikanesche Schauspiller.

## Filmographie
* 1945: *The Corn Is Green*, vum Irving Rapper mam Bette Davis 
* 1947: *Something in the Wind*, vum Irving Pichel mam Deanna Durbin an Donald O'Connor 
* 1948: *Another Part of the Forest*, vum Michael Gordon mam Fredric March an Dan Duryea
* 1948: *[[Rope (Film 1948)|Rope]]*, vum Alfred Hitchcock mam Farley Granger an James Stewart
* 1950: *Deadly Is the Female*, vum Joseph H. Lewis mam Peggy Cummins 
* 1950: *The Man Who Cheated Himself*, vum Felix E. Feist mam Lee J. Cobb 
* 1960: *[[Spartacus (Film 1960)|Spartacus]]*, vum Stanley Kubrick mam Kirk Douglas, Laurence Olivier, Jean Simmons an Charles Laughton
* 1961: *[[Atlantis, the Lost Continent]]*, vum George Pal mam Joyce Taylor

## Um Spaweck
Fernand Kons

De **Fernand Kons**, gestuerwen den 9. Mee 2004 am Alter vu 76 Joer, war e lëtzebuergesche Politiker a Veterinär.

De Fernand Kons ass 1957 an d'CSV agetrueden. Seng politesch Carrière huet en 1964 ugefaangen, wéi en an d'Chamber gewielt ginn ass. 1972 huet e säi Mandat missen nidderleeën, well en zum Veterinärinspekter ernannt ginn ass. 1989 gouf en nach eng Kéier an d'Chamber gewielt, wou e bis 1994 bliwwen ass.

Hie war vum 1. Januar 1970 bis den 31. Dezember 1993 Buergermeeschter vu Réimech. Duerno war hien nach bis Enn 1999 Member vum Gemengerot.

Den Dr. Kons war Éierebuergermeeschter vu Réimech. Eng Plaz dréit haut säin Numm.
Edouard Havlicek

Den **Edouard Havlicek** oder **Edy Havlicek**, gebuer den 20. Februar 1912 zu Wien, war en éisträichesche Foussballspiller an -trainer. Säi Brudder war de Viktor Havlicek.

Hien huet vum 10. Abrëll bis den 8. Juni 1955 déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp als Trainer betreit, déi an där Zäit 3 offiziell Matcher gespillt huet.

Als Foussballtrainer huet hie virun allem däitsch a lëtzebuergesch Ekippen trainéiert, ënner anerem Borussia Dortmund an d'Stade Diddeleng.

## Gielercher
*1949: Vize-Meeschter mat Borussia Dortmund. D'Final huet Borussia Dortmund 2:3 géint VfR Mannheim verluer. De Match, dee virun 92.000 Spectateuren am Neckarstadion zu Stuttgart gespillt gouf, ass als *Stuttgarter Hitzeschlacht* an d'Geschicht gaangen.
Familljenzesummeféierung

D**'Familljenzesummeféierung** ass e Recht dat a a ville Länner engem Resident mat Openthaltsgenemegung zougestanne gëtt, am But vun der Kreatioun oder dem Oprechterhale vun der Familljeneenhet, de Rescht vu senger Famill a säi Residenzland nozehuelen.

D'rechtlech Bestëmmungen an deenen eenzele Länner ënnerscheede sech zum Deel massiv. Dacks ass d'Recht op Familljenzesummeféierung op de bestuete Partner an d'mannerjärege Kanner vum Resident limitéiert, heiansdo kënnen awer och d'Eltere vum Resident, den net bestuete Partner oder seng erwuesse Kanner dovu profitéieren. All Staat weit individuell of tëscht dem Recht als Famill zesummenzeliewen a sengem eegene Recht fir d'Immigratioun ze kontrolléieren.

## EU Recht

D'Direktiv 2003/86/CE vum 22. September 2003 setzt de minimale Kader fir d'Memberlänner fest bannent deem d'Familljenzesummeféierung z'erlaben ass.

D'Direktiv erlaabt EU Auslänner, mat regulärer Openthaltsgenemegung vun op d'mannst engem Joer an dem berechtegtem Hoffes fir eng permanent Openthaltsgenemegung ze kréien (dovun ausgeholl Asylanten déi nach kee Flüchtlingsstatus hunn), fir hire bestuete Partner an d'mannerjäreg Kanner vu sech an/oder hirem bestuete Partner an hiert d'neit Residenzland nozehuelen. All Demande muss bannent néng Méint traitéiert ginn an eng schrëftlech Äntwert kréien. Eng negativ Äntwert muss motivéiert ginn a si muss kënne viru Geriicht contestéiert ginn.

## Lëtzebuerger Recht

Zu Lëtzebuerg gëtt d'Familljenzesummeféierung duerch d'Artikelen 12-22 vum Gesetz vum 29. August 2008 iwwer d'fräi Circulatioun vun de Persounen an d'Immigratioun regéiert.

All EU Bierger deen zu Lëtzebuerg legal lieft huet d'Recht op d'Familljenzesummeféierung mat:
* sengem bestueten oder gepacste Partner
* senge Kanner oder deene vu sengem Partner, déi manner wéi 21 Joer hunn an him oder sengem Partner zu Laaschte sinn
* sengen Elteren oder deene vu sengem Partner, déi him oder sengem Partner zu Laaschte sinn (an der Praxis duerch reegelméisseg Suentransferten zanter op d'mannst 6 Méint virun der Demande)

Den Ausseminister kann d'Familljenzesummeféierung ebenfalls erlaben tëscht dem EU Bierger an:
* all aner Member vu senger Famill (awer net vu sengem Partner), deen him am Ausland zu Laaschte war oder zu sengem Stot gehéiert huet oder deen aus eeschte gesondheetleche Grënn onbedéngt op hie perséinlech ugewisen ass
* sengem net-offizialiséierte Partner, mat deem eng bestänneg Relatioun besteet, déi ë.&nbsp;a. duerch eng Cohabitatioun vun op d'mannst engem Joer bewise ka ginn, oder duerch d'Existenz vun engem gemeinsame Kand ëm dat sech zesumme gekëmmert gëtt

D'Demande muss bannent 6 Méint traitéiert sinn. Bei enger negativer oder guer kenger Äntwert kann een e Recours maache virum Verwaltungsgeriicht.

## Um Spaweck
* Mierkblat vum Lëtzebuerger Ausseministère
NGC 800

Den **NGC 800** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Cetus. D'Galaxie gouf am Joer 1885 vum Astronom Lewis A. Swift mat engem 41&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 2835

Den **NGC 2835** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Hydra.D'Galaxie gouf am Zäitraum vun 1882-1887 vum Astronom Edward Emerson Barnard entdeckt.

## Kuckt och
Paräisser Moundatlas

De **Paräisser systematesche Moundatlas** war deen éischte fotografesche Moundatlas. Hie gouf vun 1885 un um grousse Coudé-Equatorial-Spigelteleskop vum Paräisser Observatoire opgeholl an 1896 an 48 groussformatege Blieder vum Maurice Loewy a Pierre Puiseux publizéiert. Den Atlas war déi bis dohi schäerfst Kartéierung vun der siichtbarer Mounduewerfläch.

D'Kaarte sinn a 24 Billerkoppelen opgereit, woubäi all Kaartenausschnëtt déi selwecht Moundregioun an der zouhuelender an ofhuelender Moundphas weist - d.&nbsp;h. mat Beliichtung jeeweils vun Osten a vu Westen. Doduerch krut déi selenographesch-geologesch Däitung vun de Moundkrateren a -rillen, a vun de vulkaneschen Doumen a Gebiergssystemer nei Impulser.

En Nofolgewierk war den **Atlas photographique de la Lune**, deen déi selwecht Auteuren 1910 an 12 Deeler an den Drock ginn haten. Mam Loewy sengem Equatorial hat de Puiseux ronn 6.000 Moundfotoe gemaach.

## Literatur a Quellen
* Josef Sadil, *Blickpunkt Mond*. Urania-Verlag, Leipzig/Jena 1962
* Österr. Astroverein: *Pariser systematischer Mondatlas*, verkleinerte Fotokopie, Wien ëm 1970
* Atlas photographique de la Lune (12-deeleg), an Google Books.
Maurice Loewy

De **Maurice Loewy**, gebuer de 15. Abrëll 1833 zu Wien; a gestuerwen de 15. Oktober 1907 zu Paräis, war en éisträichesch-franséischen Astronom an Observatoiresdirekter. Nieft Himmelsmechanik an Astrometrie huet hie sech ë.&nbsp;a. mat der Selenographie beschäftegt an huet de fotografesche Paräisser Moundatlas publizéiert.

## Liewen
Hie gouf als Moritz Loewy gebuer. Seng jiddesch Eltere waren 1841 op Wien geplënnert, fir dem Antisemitismus an hirer Heemechtstad z'entkommen. De Loewy gouf Assistent am Universitéitsobservatoire Wien an huet säin Interessi der Himmelsmechanik zougedréit. Als Viraussetzung fir eng Professur hat den éisträichesche Kultusminister von Thun allerdéngs d'Daf verlaangt. Den deemolegen Direkter vum Observatoire, de Karl Ludwig von Littrow, hat dem Loewy am Joer 1860 eng Plaz am Paräisser Observatoire vermëttelt. A Frankräich huet de Loewy dunn déi franséisch Staatsbiergerschaft ugeholl. Do huet hie sech mat den Ëmlafbunne vun Asteroiden a Planéite beschäftegt souwéi mat der Miessung vu geographesche Längten an huet sou d'Genauegkeet vun der *[[Connaissance des temps]]*, dem amtlechen astronomesche Joerbuch a Frankräich verbessert. Weiderhin huet hien un Theeme vun der Optik, der Aberratioun vum Liicht geschafft an huet e Coudé-Equatorialspigelteleskop mat laanger Brennwäit gebaut, mat deem säin Assistent de Pierre Puiseux iwwer 6.000 Moundfotoe gemaach huet.

1872 gouf de Loewy an de *[[Bureau des longitudes]]* beruff, dem franséischen Institut fir astronomesch Zäit- a Längtebestëmmung. 1873 gouf hie Member an der Paräisser Académie des sciences.

1896 gouf de Loewy Direkter vum Paräisser Observatoire. Hien huet déi Institutioun reorganiséiert an huet en Departement fir physikalesch Astronomie ageriicht. Méi wéi zéng Joer huet hien do zesumme mam Pierre Puiseux (1855–1928) un engem Atlas vum Mound geschafft. -- Den Atlas war zesummegesat aus 10.000 Fotoen, déi gréisstendeels um Loewy-Equatorial opgeholl goufen. Hiren *Atlas photographique de la Lune* (1910) wart méi wéi en halleft Joerhonnert d'Basis fir d'Moundkartéierung. Weider hat sech de Loewy um internationale Projet *[[Carte du Ciel]]* engagéiert, deen allerdéngs ni ganz fäerdeg gouf. De Maurice Loewy ass 1907 zu Paräis un engem Kreeslafstëllstand gestuerwen.

## Éierungen
* 1889: Goldmedail vun der Royal Astronomical Society. 
* De Moundkrater Loewy gouf 1935 no him genannt. Et gëtt ugeholl, datt den Asteroid Mathilde no senger Fra genannt gouf.

## Verschidde Schrëften
* *Bahn des Cometen V 1858*, K.K. Hof- und Staatsdruckerei, Wien 1858
* *Bahnbestimmung der ersten Kometen 1857*, K.K. Hof- und Staatsdruckerei, Wien 1859
* Loewy & Puiseux: Pariser Mondatlas in 48 fotografischen Aufnahmen, Paris 1896
* Loewy & Puiseux: Atlas photographique de la Lune (12-teilig, 1910), in Google Books.

## Literatur
* Salomon Wininger: *Große jüdische National-Biographie*. Kraus Reprint, Nendeln 1979, ISBN 3-262-01204-1 (Nachdr. d. Ausg. Czernowitz 1925), Band IV, S. 178f

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vum M. Loewy am Astrophysics Data System
* Noruff fir den M. Loewy am Astrophysics Data System
Vincent Artuso

De **Vincent Artuso**, gebuer 1980, ass e lëtzebuergeschen Historiker an Auteur.

Nom Secondaire am Escher Lycée Hubert-Clément (A-Sektioun) huet de Vincent Artuso op der Universitéit Lëtzebuerg an op der Université Paris-1 Panthéon-Sorbonne Geschicht studéiert. Hien huet 2011 eng Thees iwwer d'Kollaboratioun am Lëtzebuerger Land wärend dem Zweete Weltkrich op béiden Universitéite gläichzäiteg verdeedegt (*thèse en co-tutelle*, ënner der Leedung vun de Professere Pascal Ory a Michel Pauly). Zanterhier war hien, bis Enn 2014, wëssenschaftleche Mataarbechter op der Universitéit Lëtzebuerg.

De Vincent Artuso schreift a verschiddenen Zeitungen an Zäitschrëften, wéi z.&nbsp;B. d'Revue, de forum oder d'woxx.

## De "Rapport Artuso"
Am Kader vun engem Fuerschungsprojet, deen d'Regierung der Uni an Optrag ginn hat, huet de Vincent Artuso 2013-2014 eng Recherche gemaach, déi ë.&nbsp;a. d'Roll vun der Verwaltungskommissioun zu Lëtzebuerg an den éischte Méint vun der däitscher Besatzung 1940-1944/45 méi genee ënner d'Lupp geholl huet.

Se gouf ënner dem Titel *[[La « question juive » au Luxembourg (1933-1941): L'Etat luxembourgeois face aux persécutions antisémites nazies]]*, publizéiert.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *La « question juive » au Luxembourg (1933-1941): L'Etat luxembourgeois face aux persécutions antisémites nazies.* Rapport final remis au Premier ministre le 9 févirer 2015. Uni Lëtzebuerg, 2015. PDF Download bei rtl.lu; PDF-Download bei gouvernement.lu.
* *La collaboration au Luxembourg durant la Seconde Guerre mondiale (1940-1945) - Accommodation, adaptation, assimilation* ; Luxemburg-Studien / Études luxembourgeoises 4; Frankfurt a. M. (Peter Lang Verlag), 2013; 394 Säiten (Quellen & Bibliographie: Ss. 369-394). ISBN 978-3-631-63256-7
* *La question juive au Grand-Duché* ; in: woxx, Nr. 1210 (12/04/2013), Ss. 6-7 (ill.).
* *Adaptation* ; in: woxx, Nr. 1206 (15/03/2013), Ss. 8-9 (ill.).
* ''Dépasser le mythe national''; in: d'Lëtzebuerger Land, 11. November 2011

## Literatur
* Henri Wehenkel, *L'aventure historique de Vincent Artuso - Compte rendu de 'La collaboration au Luxembourg durant la Seconde Guerre mondiale (1940-1945)' *; in: forum, Nr. 332 / September 2013; Ss. 57-62 (ill.).

## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
## Um Spaweck
Havlicek

**Havlicek** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. e puer bekannte Sportler:
*Viktor Havlicek, éisträichesche Foussballspiller an -trainer.
*Edouard Havlicek, éisträichesche Foussballspiller an -trainer.
*Gottlieb Havlicek, éisträichesche Foussballspiller.
*Hans Havlicek, éisträichesche Boxer a Brudder vun den dräi hei virdrun.
*Vlastimil Havlicek, tschechesche Foussballspiller.
*John "Hondo" Havlicek, US-amerikanesche Basketballspiller.
Centre hospitalier neuropsychiatrique

De **Centre hospitalier neuropsychiatrique** (CHNP) zu Ettelbréck ass en ëffentlecht Etablissement an dat gréisst psychiatrescht Spidol zu Lëtzebuerg. Et gouf duerch d'Gesetz vum 17. Abrëll 1998, dat den 1. Januar 1999 a Kraaft getrueden ass, gegrënnt.

Bei der Grënnung gouf dem Centre d'Gestioun vum *Hôpital neuropsychiatrique de l'État* vun Ettelbréck, vum *Centre thérapeutique pour malades d'alcoolisme* vun Useldeng a vum *Centre thérapeutique pour toxicomanes* vu Manternach iwwerdroen. Dobäi goungen och déi Staatsproprietéiten déi zu deenen Etablissementer gehéiert hunn an de Besëtz vum Centre.
## Virgeschicht
Et gouf 1855 als *hospice central* gegrënnt an an enger fréierer Kasär ënnerbruecht. Am Ufank waren do all Forme vu marginaliséierte Mënschen agespaart. Am *arrêté grand-ducal* vun 1855 steet, datt den *hospice central* fir « les indigents invalides et les aliénés » geduecht war. 1901 gouf et dunn eng reng psychiatresch Institutioun (*Maison de santé*).

1931 gouf deen éischten oppene Service opgemaach. 1974 gouf aus der Maison de Santé den *Hôpital neuropsychiatrique de l'État*, den 1. Januar 1999 krut d'Institutioun dunn den haitegen Numm.

2005 gouf den CHNP an dräi Unitéiten opgedeelt: eng psychiatresch Rehaklinik, en Zentrum fir al Leit an en Zentrum fir Leit mat engem mentalen Handicap.

## Zuel vun de Patienten

## Administratioun
Den CHNP gëtt vun engem Verwaltungsrot vu 14 Membere geréiert. Aacht Membere gi vum Gesondheetsminister genannt, zwee vum Personal mandatéiert (ee Medezinner an een anere Mataarbechter), zwee Membere si vum *Conseil médical* an zwee vun der Personaldelegatioun.

## Bibliographie
* Maison de Santé - Ettelbruck (1855-1955), Luxembourg, Bourg-Bourger, 1955.
* *Centre Hospitalier Neuro-Psychiatrique: 150 Joër (1855-2005)*, Ettelbréck, CHNP, 2005.
* Majerus J.-M., "Das Centre hospitalier neuro-psychiatrique", H. Willems, G. Rotink, D. Ferring, J. Schoos, M. Majerus, N. Ewen, M.A. Rodesch-Hengesch an C. Schmit (dir.), *Handbuch der sozialen und erzieherischen Arbeit in Luxemburg*, Lëtzebuerg, Saint-Paul, 2009, p.&nbsp;113‑125.

## Filmographie
*Orangerie (2013), en Documentaire vun der Anne Schiltz an dem Benoît Majerus (Samsa Films).

## Um Spaweck
Pierre Puiseux

De **Pierre Henri Puiseux**, gebuer den 20. Juli 1855 zu Paräis, a gestuerwen den 28. September 1928, war e franséischen Astronom a Geolog. Hie gouf virun allem duerch de fotografesche Paräisser Moundatlas bekannt.

De Jong vum Mathematiker Victor Puiseux war op d'École normale supérieure gaangen, ier hien am Joer 1885 als Astronom am Paräisser Observatoire seng Aarbecht opgeholl hat.

Ufanks hat hie sech mat der Aberratioun vum Liicht befaasst, mat der Himmelsmechanik (besonnesch mat de Bunnbeweegunge vun Asteroiden) an der Topographie vum Äerdmound. An Zesummenaarbecht mam spéideren Observatoiresdirekter Maurice Loewy a mat aneren Observatoiren huet hien och un der (ni ganz fäerdeggestallter) fotografescher Himmelsduerchmusterung *[[Carte du Ciel]]* geschafft. Hie gouf duerch de Paräisser Moundatlas (1896) an den *Atlas photographique de la Lune* vun 1910 berüümt, déi iwwer 50 Joer laang d'Standardwierker vun der Selenographie an der Moundkartéierung waren. Dofir haten de Loewy an hie méi wéi 6.000 Fotoe vum Äerdmound opgeholl.

1896 krut de Puiseux de Lalande-Präis vun der Paräisser Wëssenschaftsakademie an 1900 de Jules-Janssen-Präis. 1912 gouf hie Member vun der Akademie an der Sektioun Astronomie.

Wéi säi Papp, sou war och hien e begeeschterten Alpinist. Nieft ville Biergspëtzten war hien eleng op de Mont Blanc geklommen. Bei dëse Geleenheeten huet hien d'Geologie vun de Bierger studéiert an huet dat Wësse fir seng Theorien iwwer d'Formung vun der Mounduewerfläch ausgenotzt. Vergläicher mat terrestresche Landformen a geologesche Strukturen hat hien 1908 a sengem Wierk *La terre et la lune: forme extérieure et structure interne* publizéiert.

No him ass de Moundkrater Puiseux genannt ginn. Hie läit um Rand vum Mare Humorum, genee op där anerer Säit vum Loewy-Krater.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vum P. Puiseux am Astrophysics Data System
* A. Collard: *Un astronome français. Pierre Puiseux (1855-1928).* Ciel et Terre, vol. 47 (1931). Bulletin of the Société Belge d'Astronomie, Brussels, Teil 1: S. 14-24,  Teil 2: S. 60-68 (Noruff)
*  G. C. Flammarion: ''Pierre Puiseux.'' L'Astronomie, vol. 42 (1928), S. 521-525 (Noruff)
*  J. J.: ''Pierre Puiseux.'' Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, vol. 89 (1929), S. 327-328 (Noruff)
Robert Mugabe

De **Robert Gabriel Mugabe**, gebuer den 21. Februar 1924 zu Masvingo, a gestuerwen de 6. September 2019 zu Singapur, war e simbabwesche Politiker. Hie war de Chef vun der Zimbabwe African National Union (ZANU)-Partei a war vun 1987 bis 2017 President vu Simbabwe. Säi Virgänger war de Canaan Banana.

Vun 1980 bis 1987 war hie Ministerpresident.

Den 22. August 2013, zwéin Deeg nodeem d'Verfassungsgeriicht d'Presidentewal vum 31. Juli fir rechtméisseg erkläert hat, gouf de Mugabe fir d'siwent Kéier fir eng fënnefjäreg Amtszäit als President vereedegt.

Am November 2017 huet d'simbabwescht Parlament ofgestëmmt, fir en ofzesetzen.
Diffus interstellar Bänner

**Diffus interstellar Bänner**, (engl.: *Diffuse Interstellar Bands*; ofgekierzt *DIBs*) sinn Absorptiounsbänner vun astronomeschen Objeten, déi zum interstellare Medium gehéieren.

Diffus interstellar Bänner ginn am noen Infrarout, am Beräich vun der Ultraviolettstralung an am Opteschen nogewisen. Dat bekanntst Band läit bei 4430 Angström mat enger Breet vun 20 Å, enger Déift vu 15 Prozent géintiwwer dem Kontinuum an enger equivalenter Breet vun 3 Å. Weider staark Bänner leie bei 4765, 4880, 5780, 5800, 6180 a 6280 Å. En ettlech Bänner erstrecke sech iwwer Breete vu bis zu 200 Å mat enger ganz klenger Absorptiounsdéift. D'Equivalentbreete vun diffusen interstellare Bänner si mat der interstellarer Extinktioun korreléiert (awer net streng).

Déi diffus interstellar Bänner gi mat festen Deelercher mat engem Duerchmiesser an der Gréisst vun der beaflosster elektromagnéitescher Stralung a Verbindung bruecht. Dobäi handelt et sech warscheinlech ëm Stëbsdeelercher, déi haaptsächlech aus polycycleschen aromatesche Kuelewaasserstoffer, Buckminster-Fulleren a Silikater zesummegesat sinn.

## Kuckt och
Canaan Banana

De **Canaan Sodindo Banana**, gebuer de 5. Mäerz 1936 zu Esiphezini, a gestuerwen den 10. November 2003 zu Fulham, war e methodistesche Paschtouer a vum 18. Abrëll 1980 bis den 31. Dezember 1987 den éischte President vum Simbabwe. Säin Nofollger gouf de Robert Mugabe, säin deemolege Premierminister.

Hie war Vizepresident vum African National Council (ANC). Wéi an de 60er Joren, e ganze Koup Membere vum African National Council verhaft gi sinn, ass hie mat senger Famill an d'USA geflücht. 1975 ass hien zeréck an de Simbabwe gaangen, wou en direkt verhaft gouf. Ee Joer drop ass en erëm fräigelooss ginn. En huet sech dem Robert Mugabe senger ZANUpartei ugeschloss, déi sech virun allem fir d'Befreiung an d'Onofhängegkeet vum Simbabwe agesat huet. Bei den éischte fräie Walen ass hien als President gewielt ginn. Hie war den éischte schwaarze President vum Simbabwe, dat bis dohi vum Ian Smith regéiert gouf. De Smith war zanter 1964 Premierminister vu Rhodesien an hat do en Apartheids-Regime opgeriicht.

1996 ass hie wéinst Homosexualitéit a Sodomie verhaft an 1998 zu 10 Joer Prisong verurteelt ginn. Hien ass dunn a Südafrika geflücht, well e gemengt huet, de Robert Mugabe hätt vir, hien doutzemaachen.

No engem Rendez-vous mam Nelson Mandela ass hien zeréck an de Simbabwe gaangen, wou en direkt festgeholl gouf. No 2 Joer Prisong ass en erëm fräikomm. En ass no laanger Krankheet 2003 zu London gestuerwen.

1982 gouf et am Simbabwe e Gesetz dat verbueden huet de Geck mam Banana sengem Familljennumm ze maachen.
Robert Walker (Schauspiller 1918)

De **Robert Walker**, gebuer als **Robert Hudson Walker** den 13. Oktober 1918 zu Salt Lake City, Utah, USA, a gestuerwen den 28. August 1951 zu Los Angeles, Kalifornien, war en US-amerikanesche Schauspiller.

Vun 1939 bis 1945 war hie mat der Schauspillerin Jennifer Jones bestuet. Hien ass de Papp vum Schauspiller Robert Walker Jr..

Bedeitend Filmer vum Robert Walker sinn *[[The Clock]]* (1945) vum Vincente Minnelli a *[[Strangers on a Train]]* (1951) vum Alfred Hitchcock mam Farley Granger a Ruth Roman

## Filmographie
* 1943: *Bataan*, vum Tay Garnett mam Robert Taylor 
* 1943: *Madame Curie*, vum Mervyn LeRoy mam Greer Garson a Walter Pidgeon
* 1944: *See Here, Private Hargrove*, vum Wesley Ruggles mam Donna Reed 
* 1944: *Since You Went Away*, vum John Cromwell mam Claudette Colbert an Jennifer Jones
* 1944: *Thirty Seconds Over Tokyo*, vum Mervyn LeRoy mam Van Johnson 
* 1945: *[[The Clock]]*, vum Vincente Minnelli mam Judy Garland 
* 1945: *Her Highness and the Bellboy*, vum Richard Thorpe mam Hedy Lamarr an June Allyson
* 1945: *What Next, Corporal Hargrove?*, vum Richard Thorpe mam Keenan Wynn 
* 1945: *The Sailor Takes a Wife*, vum Richard Whorf mam June Allyson 
* 1946: *Midnight Menace*, vum Josh Binney 
* 1946: *Till the Clouds Roll By*, vum Richard Whorf mam June Allyson an Judy Garland
* 1947: *The Beginning or the End*, vum Norman Taurog mam Brian Donlevy 
* 1947: *The Sea of Grass*, vum Elia Kazan mam Spencer Tracy a Katharine Hepburn
* 1947: *Song of Love*, vum Clarence Brown mam Katharine Hepburn a Paul Henreid
* 1948: *Arthur Takes Over*, vum Malcolm St. Clair 
* 1948: *One Touch of Venus*, vum William A. Seiter mam Ava Gardner 
* 1949: *My Own True Love*, vum Compton Bennett mam Phyllis Calvert 
* 1949: *Law of the Barbary Coast*, vum Lew Landers 
* 1949: *Black Midnight*, vum Budd Boetticher mam Roddy McDowall 
* 1950: *Military Academy with That Tenth Avenue Gang*, vum D. Ross Lederman 
* 1950: *Please Believe Me*, vum Norman Taurog mam Deborah Kerr a Peter Lawford
* 1950: *The Skipper Surprised His Wife*, vum Elliott Nugent mam Joan Leslie 
* 1951: *Vengeance Valley*, vum Richard Thorpe mam Burt Lancaster an Joanne Dru
* 1951: *[[Strangers on a Train (Film)|Strangers on a Train]]*, vum Alfred Hitchcock mam Farley Granger a Ruth Roman
* 1952: *My Son John*, vum Leo McCarey mam Van Heflin

## Um Spaweck
NGC 2805

Den **NGC 2805** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major.  D'Galaxie gouf am Joer 1791 vum Astronom Wilhelm Herschel mat engem 48&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
Pioneer 2

De **Pioneer 2** war eng Raumsond vun der US-amerikanescher Weltraumorganisatioun NASA am Kader vum Pioneer-Programm. D'Pioneer 2 sollt laanscht den Äerdmound fléien an dobäi Biller vun der Mounduewerfläch maachen.

## Opbau
D'Pioneer 2 war wéi déi zwou virdrun, spinstabiliséiert (2 Rotatioune pro Sekonn ëm déi eegen Achs) a bestoung aus enger Zylindersektioun vu 74&nbsp;cm Duerchmiesser mat flaache Keegelstëmp déi drun ugeschloss waren, mat enger Héicht vu 76&nbsp;cm. Den Undriff, e Feststoffdreifwierk vun 105&nbsp;N Schub, war op der Säit ugemaach, Lagreegelung an Antenne vis-à-vis dovun. Vun der ganzer Mass vun 39,5&nbsp;kg ware 15,6&nbsp;kg Notzlaascht, dorënner eng Kamera mat niddreger Opléisung (optesch Opléisung 0,5 Grad) déi geduecht war fir Biller vun der Moundrécksäit ze maachen, e Magnéitometer, Stralemiessinstrumenter an e Mikrophonsystem fir d'Detektioun vu Meteorittenaschléi um Satellit. D'Sond gouf iwwer en Telemetriesytem, dat op enger Frequenz vun 108,6&nbsp;MHz geschafft huet, gesteiert a fir d'Stroumversuergung gouf et dräi verschidde Batteriesystemer.

## Missioun
Nom gegléckte Start hate sech d'Dreifwierker vun der 2. Stuf ze fréi ofgeschalt. Déi drëtt Stuf hat duerch eng Feelfunktioun guer net gezünnt. Sou konnt d'Raumsond d'Gravitatiounsfeld vun der Äerd net verloossen. Si hat nëmmen eng kleng Héicht erreecht a war no 45 Minutten an der Äerdatmosphär vergloust. Dobäi konnt d'Missioun e puer Donnéeën iwwer déi baussenzeg Stralungsceinture vun der Äerd an d'Heefegkeet vu Mikrometeoritte sammelen. 
## Kuckt och
*
*Pioneer-Programm

## Um Spaweck

*  Beschreiwung vun der Missioun Pioneer 2 op nasa.gov
*  Beschreiwung vun der Missioun Pioneer 2 op jpl.gov
* Bernd Leitenberger: De Pioneer Programm
François-Julien Vannerus

De **François-Julien Vannerus**, gebuer den 22. Februar 1779 zu Dikrech, an do gestuerwen de 14. August 1850, war Nottär a Buergermeeschter zu Dikrech.

Säi Papp war de Simon Vannerus (1746-1792) deen och Nottär zu Dikrech war.

Eent vu senge Kanner war de François-Ernest Vannérus.
Jack Hulbert

De **Jack Hulbert**, gebuer de 24. Abrëll 1892 zu Ely a Groussbritannien, a gestuerwen de 25. Mäerz 1978 zu London, war en englesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1930: *Elstree Calling*, zesumme mam André Charlot, Alfred Hitchcock a Paul Murray
* 1933: *Falling for You*
* 1936: *Jack of All Trades*
### als Schauspiller
* 1931: *The Ghost Train*, vum Walter Forde
* 1931: *Sunshine Susie*, vum Victor Saville 
* 1932: *Happy Ever After*, vum Paul Martin a Robert Stevenson
* 1932: *Love on Wheels*, vum Victor Saville
* 1932: *Jack's the Boy*, vum Walter Forde
* 1933: *Falling for You*, vum Jack Hulbert a Robert Stevenson
* 1934: *Jack Ahoy*, vum Walter Forde
* 1934: *The Camels Are Coming*, vum Tim Whelan 
* 1935: *Bulldog Jack*, vum Walter Forde 
* 1936: *Jack of All Trades*, vum Jack Hulbert a Robert Stevenson
* 1937 *Take My Tip*, vum Herbert Mason
* 1937: *Paradise for Two*, vum Thornton Freeland 
* 1938: *Kate Plus Ten*, vum Reginald Denham 
* 1940: *Under Your Hat*, vum Maurice Elvey 
* 1950: *Into the Blue*, vum Herbert Wilcox 
* 1951: *The Magic Box*, vum John Boulting
* 1955: *Miss Tulip Stays the Night*, vum Leslie Arliss
* 1960: *The Spider's Web*, vum Godfrey Grayson
* 1973: *Not Now Darling*, vum Ray Cooney an David Croft 
* 1974: *The Cherry Picker*, vum Peter Curran

## Um Spaweck
André Charlot

Den **André Charlot**, gebuer als **André Eugene Maurice Charlot** de 26. Juli 1882 zu Paräis, a gestuerwen den 20. Mee 1956 zu Los Angeles a Kalifornien, war e franséischen Impresario, Filmregisseur a Schauspiller.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1930: *Elstree Calling*, zesumme mam Jack Hulbert, Paul Murray an Alfred Hitchcock
* 1933: *Le jugement de minuit* zesumme mam Alexander Esway

## Um Spaweck
Leon M. Lion

De **Leon M. Lion**, gebuer den 12. Mäerz 1879 zu London, a gestuerwen den 28. Mäerz 1947 zu Brighton, East Sussex, war en englesche Schauspiller.

## Filmographie
* 1915: *Hard Times*, vum Thomas Bentley
* 1915: *The Woman Who Was Nothing*, vum Maurice Elvey
* 1919: *The Chinese Puzzle*, vum Fred Goodwins
* 1931: *Chin Chin Chinaman*, vum Guy Newall
* 1932: *The Chinese Puzzle*, vum Guy Newall
* 1932: *[[Number Seventeen]]*, vum Alfred Hitchcock
* 1934: *Lady in Danger*, vum Tom Walls
* 1936: *The Amazing Quest of Ernest Bliss*, vum Alfred Zeisler
* 1938: *Strange Boarders* vum Herbert Mason
* 1938: *Crackerjack* vum Albert de Courville

## Um Spaweck
Fonderie de Diekirch

D**'Fonderie de Diekirch** war eng Géisserei zu Dikrech, déi vun 1863 bis ëm 1972 bestanen huet.

## Historique
D'Géisserei gouf 1863 vum Pierre-Joseph Vanderaiken (20.1.1822 Hollogne-sur-Geer - 4.10.1866 Dikrech) gegrënnt. Wéi 1866 de Grënner gestuerwen ass, huet seng Wittfra d'Firma un de François-Ernest Vannérus verkaf.

1907 huet de Viktor Schroeder (1866-1956), Dokter zu Dikrech a Mann vun der Marie Scholtes, der Duechter vum Jean-Pierre Scholtes-Vanderaiken, d'Géisserei kaaft, fir se am selwechte Joer dem Edouard Gemen-Meris vun Dikrech ze verpachten. Hien huet nieft der Géisserei eng Maschinnefabréck gefouert.

1917 huet den Edouard Gemen-Meris de Betrib opkaaft, de Kafkontrakt ass awer eréischt 1932 rechtsgëlteg ginn.

Vun 1949 bis am Joer wou de Betrib seng Dieren zou gemaach huet, war en am Besëtz vum Marcel a René Meris.

## Source
* D'Websäit vun Industrie.lu (gelies de 26. August 2013).
## Literatur
* David, A., 2005. *Eisenhütte / Fonderie Diekirch.* Den Deiwelselter 1 (2005), S. 28-37.

## Kuckt och
* Géisserei Wies, Fonderie de Luxembourg
* Géisserei a Schlässerei Massard 
## Um Spaweck
* D'Fonderie de Diekirch op der Websäit www.industrie.lu
Pioneer 1

De **Pioneer 1** war eng Raumsond vun der US-amerikanescher Weltraumorganisatioun NASA am Kader vum Pioneer-Programm. Pioneer 1 sollt laanscht den Äerdmound an dobäi Biller vun der Mounduewerfläch ophuelen.

## Missioun
Nom gegléckte Start, am Géigesaz zu Pioneer 0, hate sech Dreifwierker vun der Rakéit ze fréi ofgeschalt. Sou konnt d'Bunn vun der Raumsond net bis an d'Gravitatiounsfeld vum Mound kommen. Bei engem Apogeum vun 113.620 Kilometer (70,600 statute miles oder 71,700 statute miles) huet se d'Kéier gemaach a war no 43 Stonnen a 17 Minutten an der Äerdatmosphär vergloust. Et konnten awer e puer Donnéeën iwwer déi baussenzeg Stralungsceinture vun der Äerd gesammelt ginn.

## Trivia
Pioneer 1 war déi éischt Raumsond, déi vun der NASA, no hirer Grënnung vum 29. Juli 1958, gestart gouf.

## Um Spaweck

*  Beschreiwung vun der Missioun Pioneer 1 op nasa.gov
* Bernd Leitenberger: De Pioneer Programm
## Kuckt och
Mëttelalterlech Schmelz am Jeneeserbësch

**Jeneeserbësch** oder **Grouss Jeneeserbëscher** (beim Kadaster: *Jenéserbëscher*; fréier Schreifform: *Genoeserbusch*) ass e Flouernumm am Süde vun der Gemeng Réiser, op der franséischer Grenz.

Do goufen am Joer 2000 archeologesch Reschter vun enger **Schmelz** aus dem 13./14. Joerhonnert entdeckt, déi an den 2000er Joren ausgegruewen an ausgewäert goufen. Et ass déi gréisst bis ewell entdeckt Plaz vun Eiseproduktioun aus dem Mëttelalter a Mëtteleuropa.

D'Areal vu ronn 2000  bestoung aus am Ganze 6 Iewen, 2 Aushëtziewen, 3 Kéip wou d'Boun- an d'Wisenäerz stockéiert gouf, a 4 Tippe fir d'Schlaken (eng 21 Tonnen). Ausserdeem gouf Schaffgeschier, wéi och Aulegeschier wéi Kréi, Dëppen, Schosselen a Bechere fonnt.
## Literatur
Michael Overbeck: *Genoeserbusch: Zu den Wurzeln der Einsenindustrie in Luxemburg.* Herausgegeben für das Musée rural et des calèches Peppange, 2008.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Ausgruewungen an archeologesche Plazen zu Lëtzebuerg
Pioneer 3

D**'Pioneer 3** war eng Raumsond vun der US-amerikanescher Weltraumorganisatioun NASA am Kader vum Pioneer-Programm. Si sollt Fotoe vum Äerdmound maachen, hat awer net déi erfuerderlech Vitess erreecht a war beim Neesantrëtt an Äerdatmosphär vergloust.

## Opbau
Pioneer 3 bestoung aus enger keegelfërmeger Fiberglasstruktur vun 58&nbsp;cm Héicht a 25&nbsp;cm Duerchmiesser. D'Spëtzt war als Antenn ausgebilt. Déi baussenzeg Säit war goldbeschicht, fir s'elektresch leetfäeg ze maachen, a fir d'Thermalkontroll war hat se wäiss Sträifen. D'Sond gouf vu Quecksëlwerbatterien alimentéiert an hat e Sender mat enger Leeschtung vun 0,18&nbsp;W op 960,05&nbsp;. Fir d'Reduktioun vun der Spinquot vu 400/min op 6/min waren zwou Masse vu jee 7&nbsp;g ("Jojo-Massen") op der baussenzeger Säit ugemaach, déi ofgeworf konnte ginn.

## Missioun
Pioneer 3 gouf de 6. Dezember 1958 um 05:45 UTC mat enger Juno-II-Rakéit gestart. D'Sond sollt den Äerdmound passéieren an an eng heliozentresch Ëmlafbunn fléien. Si hat awer nëmmen eng Héicht vun 102.360&nbsp;km erreecht, ier si nees zeréck op d'Äerd gefall war, well de Brennschluss ze fréi war. Als Alternativprogramm gouf d'Van-Allen-Ceinture mat zwéi Geiger-Müller-Zilréier vermooss an d'Ausléise vun der Moundkamera getest.

## Kuckt och
*
* Pioneer-Programm

## Um Spaweck

* Pioneer 3 am Masterkatalog vun der NASA
Pioneer 4

D**'Pioneer 4** war eng Raumsond vun der US-amerikanescher Weltraumorganisatioun NASA am Kader vum Pioneer-Programm. Pioneer 4 sollt laanscht den Äerdmound fléien an dobäi Fotoe vun der Mounduewerfläch maachen.

## Opbau
D'Pioneer 4 bestoung aus enger keegelfërmeger Fiberglasstruktur vun 51&nbsp;cm Héicht an 23&nbsp;cm Duerchmiesser. D'Spëtzt war als Antenn ausgebilt. Si war eppes méi kleng wéi hir Virgängerin. Déi baussenzeg Säit war mat engem Goldfilm iwwerzunn, fir s'elektresch leetfäeg ze maachen, an hat fir d'Thermalkontroll wäiss Sträifen. D'Sond gouf mat Quecksëlwerbatterië gespeist an hat e Sender mat enger Leeschtung vun 0,18&nbsp;W op 960,05&nbsp;. Fir d'Reduktioun vun der Spinquot vu 400/min op 6/min waren zwou Masse vu jee 7&nbsp;g ("Jojo-Massen") op der baussenzeger Säit ugemaach, déi ofgeworf konnte ginn.

## Missioun
D'Pioneer 4 gouf den 3. Mäerz 1959 um 17:11 UTC mat enger véierstufeger Juno-II-Rakéit gestart. D'Sond sollt laanscht de Mound fléien an dobäi an eng heliozentresch Ëmlafbunn goen. Si hat de Mound erreecht an hat déi gewënscht Stralungsmiesswäerter geliwwert. D'Erukommen un de Mound op ongeféier 60&nbsp;000&nbsp;km goung awer net duer, fir d'Kamera auszeléisen. D'Sond hat 82,5 Stonne laang op enger Distanz vu 658&nbsp;000&nbsp;km geschafft. Si ass zanterhier wéi och déi véiert Stuf vun der Juno II op enger Sonnenëmlafbunn mat enger eppes méi grousser Ëmlafzäit wéi eis Äerd.

## Kuckt och
*
* Pioneer-Programm

## Um Spaweck

*  Pioneer 4 - NASA Jet Propulsion Laboratory
*  Pioneer 4 - National Space Science Data Center
Maximäinkierch zu Kielen

D**'Maximäinkierch zu Kielen** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Mamerdall Saint-Christophe, zum Dekanat Lëtzebuerg an zu der Gemeng Kielen gehéiert.

De Patréiner ass den hellege Maximäin, deem säi Fest den 29. Mee gefeiert gëtt.

Se steet zentral an der Uertschaft um CR102/103 (rue de Mamer). Den 22. Oktober 2025 gouf s'als nationaalt Kulturierfschaft klasséiert.

Zur fréierer Par Kielen gehéiert och nach d'Kapell vun Ollem.
 
## Geschicht
D'Kielener Kierch ass 1880 gebaut ginn. D'Konsekratioun war am Joer 1884.

D'Uergel ass am Joer 1900 vun der Firma Müller vu Reifferscheid (D) geliwwert ginn. Se gouf 1972 vum Jean Gomrée vu Sainte-Marie-sur-Semois (B) erweidert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Kierch Schéimerech um Kierfecht vu Kielen

## Um Spaweck

* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Mamerdall
* D'Fënstere vun der Kierch vun Kielen op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
Dominik Constantin München

Den **Dominik Constantin München**, gebuer de 26. Juni 1763 zu Dudeldorf (Äifel), a gestuerwen de 16. Dezember 1818 zu Gent, war een Theolog an Historiker.

Hie war vu 1793 bis 1803 Paschtouer zu Dikrech wou hien och Buergermeeschter war.

Duerno war hien Direkter vum Athenäum zu Lëtzebuerg.

1818 gouf en zum Philosophieprofesser zu Gent ernannt, ass awer schonn dat selwecht Joer gestuerwen.

## Wierk
* *Versuch einer kurz gefaßten statistisch-bürgerlichen Geschichte des Großherzogtums Luxemburg*. Erausginn 1901 vum Martin Blum.
Fly-over-Bréck zu Bartreng

D**'Fly-over-Bréck zu Bartreng** ass eng Schréiseelbréck zu Bartreng op der Grenz mat Mamer, déi d' (Areler Strooss) boufërmeg mat dem Rond-point bei der Europaschoul II zu Mamer verbënnt. D'Bréck ass den 2. September 2013 fir de Verkéier opgaangen.

Duerch dës Bréck soll de Rond-point Tossebierg am Agank vu Mamer entlaascht an den Zougang fir bei d'Schoul verbessert ginn. D'Bréck ka vun Autoen nëmme vu Bartreng a Richtung Schoul befuer ginn, huet awer och eng Vëlosspuer.

Déi boufërmeg Konstruktioun huet e Radius vun 102,25 Meter. D'Bréck huet eng total Längt vun 132 Meter.

## Ausgruewungen
Tëscht 2009 an 2011 goufe bei archeologesche Fuerschungen um Schantje vun der Bréck an engem Pëtz honnerte vu Schanken aus där Zäit fonnt, vu Schluechtoffäll an Déierekadaveren (an och Mënschen) déi do dragehäit goufen, dorënner och, wat éischter ongewéinlech fir d'Géigend ass, 173 Skelettdeeler vun engem Dromedar.

Fichier:Fly-over-Brücke Bartringen 02.jpg|Fly-over-Bréck vun der N6 aus gekuckt a Richtung Bartreng
Fichier:Fly-over-Brücke Bartringen 03.jpg|Fly-over-Bréck vun der N6 aus gekuckt a Richtung Mamer


## Um Spaweck