open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
USS Missouri (BB-63)

D**'USS ''Missouri'' (BB-63)** ass e fréiert Schluechtschëff vun der United States Navy dat zu der ''Iowa''-Klass gehéiert.

Et huet eng Längt vun 270,43&nbsp;Meter an eng Breet vun 32,98&nbsp;Meter. Et hat tëscht 1500 an 2800 Mann Equipage. Et gouf mat 8 Dampkesselen, vu 4 Dampturbinnen, déi 4 Propellere mat 212.000&nbsp;Wellen-PS (158&nbsp;MW), ugedriwwen, a konnt eng Vitess vun 33 Kniet erreechen.

Et gouf 1944 an Déngscht gestallt a huet 1945 beim Pazifikkrich matgemaach. Den 2.&nbsp;September 1945 gouf op der *Missouri* Geschicht geschriwwen, wéi um viischten Deck déi politesch a militäresch Representante vu Japan kapituléiert hunn a sou den Zweete Weltkrich op en Enn goung.

Vun 1950 un ass d**Missouri'' mat an de [[Koreakrich]] gefuer; dono war se, bis 1984, en Deel vun der Reserveflott. Dono gouf se staark moderniséiert a koum nach eng Kéier 1991 am [[Zweete Golfkrich]] zum Asaz.

Haut läit d**Missouri'' als Muséesschëff zu Pearl Harbor op Hawaii a kann do besicht ginn.

## Um Spaweck
Prinz Eugen (1938)

De Schwéiere Kräizer **Prinz Eugen** war e Krichssschëff vun der fréierer däitscher Krichsmarinn, aus der Admiral-Hipper-Klass. E gouf nom éisträichesche Feldhär Prënz Eugen vu Savoyen genannt.

### Chronologie vun de Missiounen

## Um Spaweck

* Rapport mat rare Biller
* Eng ausféierlech Duerstellung iwwer d'Schëff a seng Geschicht *D' Marine-Gedenkstätt zu Laboe
* Dauchbiller vum Wrack vun der ''Prinz Eugen'' an hirem Zoustand vun haut
HMS Hood (51)

D**'HMS Hood** war e Schluechtschëff vun der Royal Navy. Si war eent vun de véier Schëffer vun der Admiral-Class, där hire Bau nach am Laf vum Éischte Weltkrich, Mëtt 1916 ugefaange gouf.

D**Hood'' war allerdéngs dat eenzegt Schëff vun där Klass, dat fäerdeg gebaut gouf. D'Konstruktioun vun den anere Schëffer gouf agestallt. D'Schëff hat den Numm vum Admirol [[Samuel Hood 1. Viscount Hood|Samuel Hood]], dem 1. [[Vicomte|Viscount]] Hood ([[1724]]-[[1816]]).

D'HMS Hood ass vum däitsche Schluechtschëff [[Bismarck (Schluechtschëff)|Bismarck]] bei engem Gefecht an der [[Dänemarkstrooss]] versenkt ginn.

== Oflaf vum Séigefecht an der Dänemarkstrooss ==
Enn Mäerz 1941 goufen d**Hood* an d'Schluechtschëff *Prince of Wales* an den [[Nordatlantik]] zur Sécherung vu Geleetzich geschéckt. Enn Mee hunn déi zwee Schëffer mat Nordwestkurs d'Gebitt südlech vun Island ugesteiert. Si sollten déi däitsch Krichsschëffer, déi do gelauert hunn, a vun Nordoste komm sinn, d'Schluechtschëff *Bismarck* an de Schwéiere Kräizer *Prinz Eugen'', offänken.

De 24. Mee 1941 koum et dunn zum Gefecht, dat sechs Minutte gedauert huet. D'Bismarck huet et fäerdeg bruecht, mat senger fënnefter Salv aus alle Réier d'Hood sou staark ze beschiedegen, datt déi opgrond vun hirer schappeger Panzerung bannen zwou Minutten ënnergaangen ass.

Vun den 1.418 Mann Besatzung konnten nëmmen 3 Mann gerett ginn. Ee vun hinnen, den Edward Briggs, ass den eenzege Besatzungsmember, deen am Februar 2008 nach gelieft huet.

## Kuckt och

* Unternehmen Rheinübung

## Um Spaweck

* http://www.hmshood.com 
* http://www.battleships-cruisers.co.uk/hood.htm 
* Detailléierten Rapport iwwer de Verloscht vun der Hood
Yamato (1940)

D**'Yamato** (jap. ;) war e japanescht Schluechtschëff aus dem Zweete Weltkrich an dat gréisst a stäerkst Schluechtschëff, dat jee gebaut gouf. Seng schwéier Artillerie hat mat 46&nbsp;Zentimeter dat gréisst bis elo op Schëffer agesate Kaliber. Et gouf vun 1937–1941 op der Marinewerft zu Kure gebaut an duerno, wéi och säi Schwësterschëff Musashi, am Pazifikkrichg agesat.

D'Yamato gouf de 7. Abrëll 1945 300 Kilometer südlech vun der japanescher Insel Kyūshū vun US-amerikanesche Fligere versenkt.

## Um Spaweck
Christian Spielmann

De **Christian Spielmann**, gebuer den 20. Mee 1958 zu Wolz, war e lëtzebuergesche Filmkritiker am Lëtzebuerger Journal vun 1996 bis 2020. Hien ass den Auteur vum Buch *Das Bettemburger Le Paris* dat d'Geschicht vun 1956 bis 1998 vum Kino Le Paris zu Beetebuerg erzielt.

Zanter Juni 2024 bedreift hien d'Internet-Säit kinoletzebuerg.euWebäit kinoletzebiurg, eng Websäit mat Filmkriticken an Neiegkeeten aus der Filmwelt op Lëtzebuergesch souwéi d'Programmer vun de Kinoen vu Lëtzebuerg an Informatiounen iwwer d'Kinoen aus der Groussregioun.

## Wierker
* *Das Bettemburger Le Paris,* Lëtzebuerg 1999. (314 Säiten)
## Um Spaweck
Panelux

**Panelux** ass eng lëtzebuergesch Groussbäckerei zu Rued-Sir.

Si produzéiert Brout, Kaffiskichelcher a Pâtisserie, mä och halleffäerdeg oder déifgefruere Produkter, zum Deel fir aner Clienten, zum Deel, fir se iwwer hiert Filialnetz ("**Fischer**") ze verkafen. Et gëtt eng 80 Filiale vu Fischer, 12 dovun an den Nopeschlänner vu Lëtzebuerg.

D'Panelux gouf 1965 gegrënnt, an huet 1971 mat zwou anere Bäckereien, der *Boulangerie industrielle de Gilsdorf S.A. anc. Joe Fischer*, an der FAPRAL S.A. fusionéiert.

Panelux beschäftegt ronn 1000 Leit, 450 dovun an der Produktioun, a verschafft pro Dag 110 Tonnen Deeg.

2007 louch hire Chiffre d'affaires bei 55 Mio Euro, iwwer 40% dovu gouf baussent Lëtzebuerg realiséiert.

De Jacques Linster war vun 1990 bis Enn 2013 Generaldirekter vu Panelux.

## Um Spaweck
* Websäit vu Panelux
Shinano (1944)

D**'Shinano** (japanesch: ), am Ufank 1940 als drëtt japanescht Schluechtschëff vun der *[[Yamato-Klass]]* geduecht an op Kiel gesat, gouf 1944 als Fligerdréier ëmgebaut. Si war genannt no der historescher Provënz **Shinano**. Schonn am November 1944, éier et fäerdeg gebaut war, wärend dem Transfert vun enger Werft op déi aner, gouf d'Schëff, virun der japanescher Küst vun engem US-amerikaneschen U-Boot torpedéiert a versenkt. D*'Shinano* war dee bei wäitem schwéierste Fligerdréier vum Zweete Weltkrich.

## Um Spaweck
Gielen Trikot

De **Gielen Trikot** (fr. *maillot jaune*) ass en Trikot deen a verschiddene Vëloscoursse vun deem Coureur gedroe gëtt deen am Generalklassement den Éischten ass. De bekanntste gielen Trikot ass dee vum Tour de France.

Fir d'Éischt gouf de gielen Trikot um Tour de France 1919 agefouert, fir et de Spectateure méi liicht ze maache, fir den Éischten am Generalklassement z'identifizéieren.

Déi giel Faarf kënnt dohier, well d'Zeitung *L'Auto* haut L'Équipe déi den Tour organiséiert huet, op gielem Pabéier gedréckt gouf.

An de Joren duerno sinn um Tour nach Trikoten derbäikomm, wéi de Gréngen, fir de beschte Sprinter, de Wäissen, fir de beschte jonke Profi, an de Biergtrikot fir de beschte Coureur an de Bierger.

### Lëtzebuerger am Gielen Trikot um Tour de France
* François Faber, 25 Deeg: Tour de France 1909, 1910, 1911 *(1. am Generalklassement; deemools gouf et de Gielen Trikot nach net)*
* Nicolas Frantz, 37 Deeg: Tour de France 1927, 1928, 1929
* Arsène Mersch, 1 Dag: Tour de France 1936
* Jean Majerus, 9 Deeg: Tour de France 1937, 1938
* Jang Goldschmit, 3 Deeg: Tour de France 1950
* Bim Diederich, 3 Deeg: Tour de France 1951
* Charly Gaul, 2 Deeg: Tour de France 1958 *(respektiv op der 1. Etappe 1959)*
* Kim Kirchen, 4 Deeg: Tour de France 2008
* Fränk Schleck, 2 Deeg: Tour de France 2008
* Andy Schleck, 6 Deeg: Tour de France 2010, 1 Dag Tour de France 2011

## De gielen Trikot an anere Courssen

## Um Spaweck
The Slim Shady LP

**The Slim Shady LP** ass dem Rapper Eminem seng éischt Studio Plack, si ass iwwer dem Dr. Dre säi Plackelabel, den 23. Februar, 1999 verëffentlecht ginn.
D'Plack huet dräi Singelen: "Just Don't Give a Fuck", "My Name Is" an "Guilty Conscience"

## Lidderlëscht
#"Public Service Announcement" -0:33
#"My Name Is" -4:28
#"Guilty Conscience" (featuring Dr. Dre) -3:19
#"Brain Damage" -3:46
#"Paul" (Skit) -0:15
#"If I Had" -4:05
#"97' Bonnie & Clyde" -5:16
#"Bitch" (Skit) -0:19
#"Role Model" -3:25
#"Lounge" (Skit) -0:46
#"My Fault" -4:01
#"Ken Kaniff" (Skit) -1:16
#"Cum on Everybody" (featuring Dina Rae) -3:39
#"Rock Bottom" -3:34
#"Just Don't Give a Fuck" -4:02
#"Soap" (Skit) -0:34
#"As the World Turns" -4:25
#"I'm Shady" -3:32
#"Bad Meets Evil" -4:13
#"Still Don't Give a Fuck" -4:12
Gol

E **Gol** (vum engl. *goal*) ass bei verschiddenen Ekippesportaarten, déi mat engem Ball gespillt ginn, eng Zort Rumm, déi op zwou Säite vum Spillterrain, déi sech géintiwwer leien, festgemaach ass. Dacks ass en Netz hannendrun. Zil vun deene Sportaarten ass et, de Ball (beim Äishockey de Puck) an de géigneresche Gol ze schéissen an ze verhënneren, datt déi aner Ekipp dat beim eegene Gol mécht.

Ee Member vun der Ekipp ass de Golkipp (vum Englesche *goal keeper* - "Wiechter vum Gol"), fir dee besonnesch Reegele gëllen, an deem seng Roll et ass, sech speziell dofir anzesetzen, ze verhënneren, datt de Ball an de Gol geet.

"Gol" nennt een duerch Analogie och dee Punkt, deen eng Ekipp kritt, wann de Ball an de Gol geet, an och de Fait, de Ball an de Gol ze schéissen (Bsp. "D'Ekipp Y läit zwéi Goler hannen" - "Den X. huet e Gol geschoss").

## Um Spaweck
Figeac

**Figeac** ass eng franséisch Stad an Ënnerprefecture vum Departement Lot, an der Regioun Occitanie. Et ass och den Haaptuert vun 2 Kantonen.

Seng Awunner heesche *Figeacois*.

### Geographie
Figeac läit um rietsen Uwänner vum Floss Célé, op der Grenz mat der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes an dem Haut-Quercy, a verdeelt sech a Form vun engem Amphitheater op den Häng vum Puy Sainte-Marie.

Figeac läit um Jakobswee, an zwar de Wee dee vu Le Puy-en-Velay fortgeet, an dee Via Podiensis heescht.

Um Territoire vun der Gemeng lafen am Ganzen nach 5 Waasserleef.

Déi gréisst dovu sinn d'Drazou an d'Planioles.

## Nopeschuertschaften a Gemengen

### Verkéier an Transport
D'Stad ass un d'Eisebunnsnetz iwwer d'Linn Figeac-Arvant ugeschloss.

## Um Spaweck
Bronisław Geremek

De **Bronisław Geremek**, gebuer de 6. Mäerz 1932 zu Warschau, a gestuerwen den 13. Juli 2008 zu Lubień bei Nowy Tomyśl, war e polneschen Historiker a liberale Politiker.

Seng Eltere sinn am Holocaust ermuert ginn, hie selwer huet an enger polnescher Famill iwwerlieft. Hien huet op der Universitéit Warschau Geschicht studéiert, gouf 1955 Magister, ass 1960 promovéiert an huet 1972 op der Polnescher Akademie vun de Wëssenschaften (PAN) habilitéiert. 1989 gouf de Geremek Professer fir mëttelalterlech Geschicht a krut iwwer 20 Éierendoktertitelen.

1962–65 war en Dozent op der Paräisser Sorbonne, 1992/93 Gaaschtprofesser um Collège de France; hie gouf 2002 Professer um Collège d'Europe zu Natolin bei Warschau.

De Geremek war vun 1950 bis 1968 Member vun der kommunistescher PVAP. 
1980 war e Conseiller vun der *[[Solidarność]]*. Wéi 1981 d'Krichsrecht ausgeruff gouf, gouf en an de Prisong gestach.

1989 war hie bei de Gespréicher um Ronnen Dësch dobäi. Vun 1990 u war e Member vun der liberaler Partei Unia Demokratyczna (UD) an hirer Nofollgerpartei, der Unia Wolności (UW). Tëscht 2000 an 2001 war hie President vun der UW.

1989–2001 war de Geremek Member vum Sejm, dem Polnesche Parlament. Vun 1997 bis 2000 war en an der Regierung Buzek Ausseminister. Hie krut 1998 de Karlspräis. 2004 gouf de Geremek Member vum Europäesche Parlament (ALDE).

Hien ass 2008 bei engem Autosaccident leie bliwwen.

## Wierker (Auswiel)
* *Geschichte der Armut: Elend und Barmherzigkeit in Europa*, Artemis-Verlag, München 1988, ISBN 3-7608-1917-6
* *Inutiles au Monde. Vagabonds et marginaux en Europe aux XIVe-XVIe siècle*, Paris 1980
* *The Common Roots of Europe*, Polity Press, Cambridge, 1996;

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit als EP-Deputéierten
Canton de Figeac-Est

De **Canton de Figeac-Est** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Figeac, am Departement Lot an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
 
| Bagnac-sur-Célé || align="right" | 1&nbsp;519 || align="right" | 46270 || align="right" | 46015
|-
| Cuzac || align="right" | 194 || align="right" | 46270 || align="right" | 46085
|-
| Felzins || align="right" | 300 || align="right" | 46270 || align="right" | 46101
|-
| **[[Figeac]]** || align="right" | 9&nbsp;606 || align="right" | 46100 || align="right" | 46102
|-
| Lentillac-Saint-Blaise || align="right" | 137 || align="right" | 46100 || align="right" | 46168
|-
| Linac || align="right" | 218 || align="right" | 46270 || align="right" | 46174
|-
| Lunan || align="right" | 362 || align="right" | 46100 || align="right" | 46180
|-
| Montredon || align="right" | 286 || align="right" | 46270 || align="right" | 46207
|-
| Prendeignes || align="right" | 201 || align="right" | 46270 || align="right" | 46226
|-
| Saint-Félix || align="right" | 280 || align="right" | 46100 || align="right" | 46266
|-
| Saint-Jean-Mirabel || align="right" | 212 || align="right" | 46270 || align="right" | 46272
|-
| Saint-Perdoux || align="right" | 204 || align="right" | 46100 || align="right" | 46288
|-
| Viazac || align="right" | 286 || align="right" | 46100 || align="right" | 46332
|}
Canton de Figeac-Ouest

De **Canton de Figeac-Ouest** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Figeac, am Departement Lot an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
 
| Béduer || align="right" | 623 || align="right" | 46100 || align="right" | 46021
|-
| Camboulit || align="right" | 206 || align="right" | 46100 || align="right" | 46052
|-
| Camburat || align="right" | 246 || align="right" | 46100 || align="right" | 46053
|-
| Capdenac || align="right" | 994 || align="right" | 46100 || align="right" | 46055
|-
| Faycelles || align="right" | 531 || align="right" | 46100 || align="right" | 46100
|-
| **[[Figeac]]** || align="right" | 9&nbsp;606 || align="right" | 46100 || align="right" | 46102
|-
| Fons || align="right" | 342 || align="right" | 46100 || align="right" | 46108
|-
| Fourmagnac || align="right" | 106 || align="right" | 46100 || align="right" | 46111
|-
| Lissac-et-Mouret || align="right" | 786 || align="right" | 46100 || align="right" | 46175
|-
| Planioles || align="right" | 385 || align="right" | 46100 || align="right" | 46221
|}
Ulli Lommel

Den **Ulli Lommel**, gebuer den 21. Dezember 1944 zu Zielenzig, a gestuerwen den 2. Dezember 2017, war en däitsche Schauspiller, Filmregisseur a Filmproduzent.

Dem Ulli Lommel säi Papp war de Schauspiller Ludwig Manfred Lommel. Hien ass de Brudder vun der Schauspillerin Ruth Lommel a vum Kameramann Manuel Lommel.

Am Joer 1978 huet den Ulli Lommel Däitschland verlooss an ass an d'USA ausgewandert.

## Filmographie
#### Kino
#### als Schauspiller
* 1963: *Ich bin auch nur eine Frau*, vum Alfred Weidenmann mam Maria Schell an Paul Hubschmid
* 1963: *[[Das große Liebesspiel]]*, vum Alfred Weidenmann mam Lilli Palmer an Hildegard Knef
* 1964: *[[Fanny Hill (1964)|Fanny Hill]]*, vum Russ Meyer mam Letícia Román a Walter Giller
* 1966: *Maigret und sein größter Fall*, vum Alfred Weidenmannmam Heinz Rühmann an Françoise Prévost
* 1968: *Detektive*, vum Rudolf Thome mam Marquard Bohm an Elke Haltaufderheide
* 1969: *[[Liebe ist kälter als der Tod]]*, vum Rainer Werner Fassbinder mam Hanna Schygulla a Katrin Schaake
* 1969: *[[Deine Zärtlichkeiten]]*, vum Peter Schamoni an Herbert Vesely mam Doris Kunstmann a Bernhard Wicki
* 1969: *[[Warum läuft Herr R. Amok?]]*, vum Rainer Werner Fassbinder mam Kurt Raab an Harry Baer
* 1970: *Anglia*, vum Werner Schroeter mam Magdalena Montezuma a Katrin Schaake
* 1970: *Der amerikanische Soldat*, vum Rainer Werner Fassbinder mam Karl Scheydt an Elga Sorbas
* 1970: *[[Whity]]*, vum Rainer Werner Fassbinder mam Ron Randell an Hanna Schygulla
* 1970: *Warnung vor einer heiligen Nutte*, vum Rainer Werner Fassbinder mam Lou Castel a Margarethe von Trotta
* 1972: *Harlis*, vum Robert van Ackeren mam Mascha Rabben a Rolf Zacher
* 1972: *La mala ordine*, vum Fernando Di Leo mam Mario Adorf an Henry Silva
* 1974: *[[Fontane Effi Briest]]*, vum Rainer Werner Fassbinder mam Hanna Schygulla a Karlheinz Böhm
* 1976: *Con la música a otra parte*, vum Fernando Merino 
* 1976: *Schatten der Engel*, vum Daniel Schmid mam Ingrid Caven an Adrian Hoven
* 1976: *[[Satansbraten]]*, vum Rainer Werner Fassbinder mam Kurt Raab a Margit Carstensen
* 1976: *Chinesisches Roulette*, vum Rainer Werner Fassbinder mam Anna Karina a Margit Carstensen
* 1977: *Adolf und Marlene*, vum Ulli Lommel mam Kurt Raab a Margit Carstensen
* 1978: *Ausgerechnet Bananen*, vum Ulli Lommel mam Anna Karina 
* 1978: *Blank Generation*, vum Ulli Lommel mam Carole Bouquet
* 1978: *Olivia*, vum Ulli Lommel mam Robert Walker Jr.
* 1983: *Boogeyman II*, vum Bruce Starr mam Suzanna Love
* 1984: *Strangers in Paradise*, vum Ulli Lommel mam Ken Letner 
* 1985: *[[Revenge of the Stolen Stars]]*, vum Ulli Lommel mam Suzanna Love 
* 1992: *Zwischensaison*, vum Daniel Schmid mam Sami Frey an Ingrid Caven
* 1996: *Every Minute Is Goodbye*, vum Ulli Lommel mam Karen Black 
* 2004: *Daniel - Der Zauberer*, vum Ulli Lommel mam Daniel Küblböck a Rudolf Waldemar Brem
* 2009: *Melancholie der Engel*, vum Marian Dora
#### als Regisseur
* 1973: *[[Die Zärtlichkeit der Wölfe]]*
* 1985: *Revenge of the Stolen Stars*

## Um Spaweck
Zénobe Gramme (Homonymie)

*Zénobe Gramme, e belschen Erfinder.
*Zénobe Gramme, en ozeanographescht Seegelschëff a Schoulschëff vun der Belscher Marinn
Bagnères-de-Bigorre

**Bagnères-de-Bigorre** ass eng franséisch Stad an Ënnerprefecture vum Departement Hautes-Pyrénées, an der Regioun Occitanie. Et ass och den Haaptuert vun 1 Kanton.

Seng Awunner heesche *Bagnérais*.
## Geographie
Bagnères-de-Bigorre läit an der Haute-Bigorre, um Fouss vun de Pyrenäen am Dall vum Adour, an um Ufank vun der Vallée de Campan.

## Um Spaweck
Canton de Bagnères-de-Bigorre

De **Canton de Bagnères-de-Bigorre** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Bagnères-de-Bigorre, am Departement Hautes-Pyrénées an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
* Antist
* Argelès-Bagnères
* Astugue
* Bagnères-de-Bigorre
* Banios
* Bettes
* Cieutat
* Hauban (Hautes-Pyrénées)
* Labassère
* Lies
* Marsas
* Mérilheu
* Montgaillard
* Neuilh
* Ordizan
* Orignac
* Pouzac
* Trébons
* Uzer
Hautacam

**Hautacam** ass e franséischt Wantersportgebitt am Departement Hautes-Pyrénées an der Regioun Occitanie, eng ronn 18&nbsp;km ëstlech vun Argelès-Gazost, op enger Héicht tëscht 1.500 an 1.800 Meter.

## Hautacam am [[Tour de France]]
Akagi (1927)

D**'Akagi**, jap. 赤城, lëtz. "rout Schlass", genannt no engem Vulkan an der Regioun Kantō, war e Fligerdréier vun der keeserlecher japanescher Marinn. Den am Ufank als Schluechtkräizer zu Kure gebaute Fligerdréier, ass den 22. Abrëll 1925 vum Stapel gelaf, a gouf zu Yokosuka fäerdeggebaut, wo en dunn de 27. Mäerz 1927 an Déngscht geholl gouf.

Scho virum spéideren, totalen Ëmbau gouf d'Schëff verännert. Am Ufank hat d'Schëff nach en Halendeck, dat op war, a keng 20,3&nbsp;cm-Tierem.

Als Flaggschëff vum Vizeadmirol Nagumo, deen de Kommando op der Kido Butai hat, war d'Schëff beim Ugrëff op Pearl Harbor de 7. Dezember 1941 derbäi. Zwou Welle vu senge Fligeren hunn do déi amerikanesch Krichsschëffer, déi am Hafe louchen, versenkt respektiv schwéier beschiedegt. Grousse Schued hu se och op der Loftwaffebasis Hickam Field ugeriicht.
## Um Spaweck
Canton d'Argelès-Gazost

De **Canton d'Argelès-Gazost** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Argelès-Gazost, am Departement Hautes-Pyrénées an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton

* Adast
* Agos-Vidalos
* Arcizans-Avant
* Argelès-Gazost
* Artalens-Souin
* Ayros-Arbouix
* Ayzac-Ost
* Beaucens
* Boô-Silhen
* Cauterets
* Gez
* Lau-Balagnas
* Ouzous
* Pierrefitte-Nestalas
* Préchac (Hautes-Pyrénées)
* Saint-Pastous
* Saint-Savin (Hautes-Pyrénées)
* Salles (Hautes-Pyrénées)
* Sère-en-Lavedan
* Soulom
* Uz (Hautes-Pyrénées)
* Vier-Bordes
* Villelongue
Canton de Pau-Centre

De **Canton de Pau-Centre** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Pau, am Departement Pyrénées-Atlantiques an der Regioun Nei-Aquitaine.

## Gemengen am Kanton
*Pau
Canton de Toulouse-1

De **Canton de Toulouse-1** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Toulouse, am Departement Haute-Garonne an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
*Toulouse
Klatz

Eng **Klatz** ass e kugelfërmegt Spillgezei, dat virun allem bei Keelespill zum Asaz kënnt. Am Géigesaz zu engem Ball si se aus enger homogeener Matière; traditionell si Klatzen aus Holz, et gëtt der och aus Konschthaarz.

## Kuckt och
Schnéiklatz
Carlos Sastre

De **Carlos Sastre Candil**, gebuer den 22. Abrëll 1975 zu Madrid, ass e spuenesche professionelle Vëlossportler.

De Sastre huet als Profi 1997 bei der Ekipp ONCE ugefaangen. Zanter 2001 fiert e fir déi dänesch Ekipp CSC.

## Palmarès
### [[2000]]
*8. an der Vuelta a España + Biergtricot

### [[2001]]
*1. an der 3. Etapp an der Vuelta a Burgos
*8. an der Vuelta Ciclista a Aragón
*9. am Tirreno - Adriatico

### [[2002]]
*5. am Tour de Romandie
*5. an der Züri Metzgete
*10. am Tour de France 2002

### [[2003]]
*Tour de France 2003
**1. an der 13. Etapp vun Toulouse op Ax-3 Domaines
**9. am Generalklassement
*6. Am Tour de Romandie

### [[2004]]
*8. am Tour de France 2004
*5. an der Vuelta a España

### [[2005]]
*2. an der Vuelta a España
*1. an der 1. Etapp vun der Escalada ciclista a Montjuic

### [[2006]]
*1. an der Klasika Primavera
*3. am Tour de France 2006
*4. an der Vuelta a España

### [[2007]]
*4. am Tour de France 2007
*2. an der Vuelta a España 2007
*7. an der Clásica Ciclista San Sebastián - San Sebastián
### [[2008]]
*1. am Generalklassement vum Tour de France 2008
*1. an der Etapp vun der Alpe d'Huez am Tour de France 2008

## Um Spaweck

*Offiziell Websäit
*Portrait op radsportseiten.net
Lannemezan

**Lannemezan** (op Okzitanesch: Lanamesa) ass eng kleng franséisch Stad am Departement Hautes-Pyrénées, an der Regioun Occitanie. Et ass och den Haaptuert vun 1 Kanton.

Seng Awunner heesche *Lannemezanais*.
### Geographie
D'Bastide Lannemezan läit am Zentrum vum Plateau de Lannemezan, wou net manner wéi uechtzéng Waasserleef hir Quell hunn.

## Um Spaweck
Canton de Lannemezan

De **Canton de Lannemezan** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Bagnères-de-Bigorre, am Departement Hautes-Pyrénées an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
* Artiguemy
* Benqué
* Bonnemazon
* Bourg-de-Bigorre
* Campistrous
* Capvern
* Castillon (Hautes-Pyrénées)
* Chelle-Spou
* Clarens
* Esconnets
* Escots
* Espieilh
* Fréchendets
* Gourgue
* Lagrange (Hautes-Pyrénées)
* **[[Lannemezan]]**
* Lutilhous
* Molère
* Mauvezin (Hautes-Pyrénées)
* Péré (Hautes-Pyrénées)
* Pinas
* Réjaumont (Hautes-Pyrénées)
* Sarlabous
* Tajan
* Tilhouse
* Uglas
Foix

**Foix** ass eng kleng franséisch Stad a Prefecture vum Departement Ariège, an der Regioun Occitanie. Et ass och den Haaptuert vun engem Kanton.

Seng Awunner heesche *Fuxéens*.
### Geographie
Foix läit um Fouss vun de Pyrenäen, do wou d'Däller vun der Ariège an vum Arget zesummekommen.

## Um Spaweck
Gabarit Freycinet

De **Gabarit Freycinet** ass eng Norm déi d'Moosse vun de Schleisen op verschiddnene Kanäl, haaptsächlech a Frankräich festleet. Déi Norm gouf duerch e Gesetz am Kontext vun engem Programm fir d'Schëfffaart vum Charles de Freycinet de 5. August 1879 agefouert.

D'Norm huet d'Mindestlängt vun der Schleisekummer op 39 m, an d'Mindestbreet op 5,20 m festgeluecht, fir datt Pénichë vun 300 bis 350 Tonne kënnen derduerchfueren. D'Schëffer déi deem Gabarit entspriechen, däerfen deemno eng Maximallängt vun 38,5 Meter an eng Breet vu 5,05 Meter hunn. Et schwätzt en da vu *Péniche Freycinet* an Holland *Spit* genannt.

Als Folleg vun där Norm goufen Enn vum 19. Joerhonnert, an um Ufank vum 20. Joerhonnert vill Aarbechte gemaach fir d'Kanäl ze moderniséieren an ze harmoniséieren.

Haut entsprécht de Gabarit Freycinet der CEMT-Klass 1 fir Schëffer. A Frankräich gëtt et eng ronn 5.800&nbsp;km Waasserstroossen, déi un déi Norm ugepasst sinn, an 23 % vum Flosstransport ginn driwwer ofgewéckelt. D'Bezeechnung gëtt haaptsächlech westlech vun der Elbe gebraucht, ëstlech dervun ass d'Finowmooss am Gebrauch.
Foussballsarbitter

De **Foussballsarbitter**, och **Schidsriichter** genannt, iwwerwaacht bei engem Foussballsspill, datt d'Foussballsreegelen agehale ginn.

## Um Spaweck
Tour de France 1958

De **45. [[Tour de France]]** gouf vum 26. Juni bis den 19. Juli 1958 gefuer, mat 24 Etappen an iwwer 4.319&nbsp;km. Et waren 120 Coureuren um Depart, an et sinn der 78 zu Paräis ukomm.

## Etappen

## Um Spaweck
Tour de France 1959

De **46. [[Tour de France]]** ass vum 25. Juni bis 18. Juli 1959 gefuer ginn, mat 22 Etappen an enger Totallängt vu 4.358&nbsp;km.

Et waren 120 Coureuren um Depart, an dovu sinn der 65 zu Paräis ukomm.

## Etapp
Amaël Moinard

Den **Amaël Moinard**, gebuer den 2. Februar 1982, zu Cherbourg, ass e franséische professionelle Vëlossportler.

Den Amaël Moinard huet seng Profiskarriär 2004 bei der franséischer ProTour-Ekipp Cofidis ugefaangen. Dat éischt Joer hat en eng Etapp bei der klenger Course Bidasoa Itzulia gewonnen. 2006 war e beim Giro derbäi, an am Tour de l'Avenir war en an der éischter Etapp den Drëtte ginn, an den Aachten am Generalklassement.

### Palmarès
#### [[2004]]
* Eng Etapp an der Bidasoa Itzulia
#### [[2006]]
* 3. an der 1. Etappe vum Tour de l'Avenir, an 8. am Generalklassement
#### [[2007]]
* 1. an der 3. Etapp vun der Route du Sud
* 14. am Tour de Pologne
* 11. an der Deutschland Tour
Bernhard Kohl

De **Bernhard Kohl**, gebuer de 4. Januar 1982 zu Wolkersdorf an Nidderéisträich, ass en éisträichesche professionelle Vëlossportler.

De Bernard Kohl huet beim Rabobank-Juniorteam ugefaange mat fueren. An der Joren 2005 an 2006 ass en du beim T-Mobile Team gefuer, an zanter der Saison 2007 fiert e bei Gerolsteiner.

## Um Spaweck
Wilhelm Gustloff (Schëff)

D**'Wilhelm Gustloff** war e Passagéierschëff vun der nationalsozialistescher Associatioun Kraft durch Freude (KdF). Am Ufank vum Zweete Weltkrich ass d'Schëff ëmgebaut an als Lazazarettschëff der däitscher Krichsmarine zur Verfügung gestallt ginn. Seng Versenkung duerch dat sowjetescht U-Boot S 13 den 30. Januar 1945 zielt mat sengen ronn 9.000 Doudeger zu de gréisste Katastrophen an der Geschicht vun der Schëfffaart.

## Literatur
### Sachbuch
* Heinz Schön: *Der Untergang der „Wilhelm Gustloff“: Tatsachenbericht eines Überlebenden*. Göttingen 1952
* Clay Blair: *Der U-Boot-Krieg*. Bd. II, 2002, S. 936 (*Hitlers U-Boat War*, New York 1998)
* Fritz Brustat-Naval: *Unternehmen Rettung*. 1970
* Fritz Brustat-Naval: *Unternehmen Rettung*. 5. Auflage, Hamburg 2001
* Heinz Schön: *SOS Wilhelm Gustloff. Die größte Schiffskatastrophe der Geschichte*. Motorbuch Verlag Pietsch, Stuttgart 1998, ISBN 3-613-01900-0 (Bericht eines Überlebenden)
* Heinz Schön: *Die „Gustloff“-Katastrophe*. 6. Auflage, 2002
* Heinz Schön: *Die letzte Fahrt der Wilhelm Gustloff. Dokumentation eines Überlebenden*. Motorbuch Verlag, Stuttgart 2008, ISBN 978-3-613-02897-5
* Christopher Dobson, John Miller, Ronald Payne: *Die Versenkung der Wilhelm Gustloff*. Ullstein, Berlin 1995, ISBN 3-548-23686-3
* Lutz Bunk: *Wilhelm Gustloff. Auf einem Traumschiff ins Inferno*. In: *Schiffe. Von der Arche Noah bis zur Cap Anamur*. Hildesheim 2004, S. 230-235 
* Schiffe-Menschen-Schicksale: *Wilhelm Gustloff – „Vom KdF-Dampfer zum Totenschiff”*, Nr. 15
* Armin Fuhrer: *Die Todesfahrt der Gustloff*. Olzog, München 2007, ISBN 978-3-7892-8235-5 (Zehn der letzten noch lebenden Zeitzeugen berichten erstmals über ihr Schicksal. Wo kamen sie her? Wie erlebten sie den Krieg? Wie überlebten sie den Untergang? Wie verarbeiteten sie später das Erlebte?)

### Fiktional Literatur
* Günter Grass: *[[Im Krebsgang]]*. Steidl Verlag, Göttingen 2002, ISBN 3-88243-800-2
:Die Novelle erzählt die Geschichte der „Wilhelm Gustloff“ in einer Mischung von Tatsachen und Fiktion, schildert den Untergang aber sehr exakt und detailliert.
* Tanja Dückers: *Himmelskörper*. Aufbau Verlag, Berlin 2003, ISBN 3-351-02963-2
* Detlef Michelers: *Wilhelm Gustloff – Vom Flaggschiff zum eisernen Sarg*. Hörbuch, DAV, Berlin 2002, ISBN 3-89813-193-9
:Der Autor schildert das Schicksal der „Wilhelm Gustloff” in vielen Originaltönen, Interviews mit Überlebenden und Mitschnitten aus einer Lesung von Günter Grass.
* Willi Fährmann: *Das Jahr der Wölfe*. Arena Verlag, Würzburg 1962, ISBN 3-401-02528-7
* Peter Weise: *Hürdenlauf*. Verlag BS, Rostock 2006, ISBN 3-89954-202-9
:Der Autor, jüngster Überlebender der Gustloff-Katastrophe, schildert sein Schicksal und die Suche nach seiner Herkunft.

### Film an Tëlee
* *[[Nacht fiel über Gotenhafen]]*, Regie: Frank Wisbar, D 1959 S/W
* *[[Die Gustloff]]* (TV-Zweiteiler, ZDF), Regie: Joseph Vilsmaier, D 2008

## Um Spaweck
Skagerrakschluecht

D**'Séischluecht virum Skagerrak** war déi gréisst Séischluecht vum Éischte Weltkrich tëscht der däitscher Flott an der Grand Fleet vun der Royal Navy. Si huet sech vum 31. Mee 1916 bis 1. Juni 1916 an de Gewässer viru Jütland ofgespillt a gëtt am Engleschen als **Battle of Jutland** bezeechent. Si war déi gréisst Séischluecht tëscht grousse Krichsschëffer. Si gouf haaptsächlech bei Dagesliicht ausgedro. Wann een d'Zuel vun de Schëffer kuckt, déi engagéiert waren, war et warscheinlech souguer déi gréisst Séischluecht an der Weltgeschicht.

## Resultat
* Groussbritannien: 6 094 Doudeger, 14 versenkt Schëffer mat 115 025 ts
* Däitschland: 2 551 Doudeger, 11 versenkt Schëffer mat 61 180 t

## Literatur
* Robert K. Massie: *Castles of Steel - Britain, Germany, and the Winning of the Great War at Sea.* Random House, London 2003, ISBN 0-345-40878-0
* George Bruce: *Seeschlachten des 20. Jahrhunderts.* Flechsig, Würzburg 2004, ISBN 3-88189-506-X
* E. B. Potter, Ch. W. Nimitz, J. Rohwer: *Seemacht - Eine Seekriegsgeschichte von der Antike bis zur Gegenwart.* Bernhard & Graefe, München 1982, ISBN 3-88199-082-8
* Paul Schmalenbach: *Die Geschichte der deutschen Schiffs-Artillerie.* Koehlers Verlagsgesellschaft, Herford 1968, ISBN 3-7822-0107-8
* Friedrich Ruge: *Scapa Flow 1919.* Gerhard Stalling, Oldenburg-Hamburg 1969. 
* Donald Macintyre, Basil W. Bathe: *Kriegsschiffe in 5000 Jahren.* Delius, Klasing & Co., Bielefeld 1974, ISBN 3-7688-0184-5
* John Costello, Terry Hughes: *Skagerrak 1916.* Deutschlands größte Seeschlacht. Heyne, München 1978, ISBN 3-217-00863-4
* Marine-Archiv (Hrsg.): *Der Krieg zur See 1914-1918. Der Krieg in der Nordsee.* Bd 5. Von Januar bis Juni 1916. E.S. Mittler & Sohn, Berlin 1925.
* David Howarth (Hrsg.): *Die Schlachtschiffe.* Bechtermünz, Eltville am Rhein 1992, ISBN 3-86047-030-2
* Geoffrey Bennett: *Die Skagerrakschlacht.* Heyne, München 1976, 1980, ISBN 3-453-00618-6
* Jürgen Busche: *Wer siegte am Skagerrak?* in: *CICERO.* Magazin für politische Kultur. Ringier, Potsdam 2006,6 (Juni), S.64ff.

## Um Spaweck
* Krichsverlaf am Skagerrak
* Séischluecht am Skagerrak
* Keeserlech Marinn
Narbonne

**Narbonne** ass eng franséisch Stad an Ënnerprefecture am Departement Aude, an der Regioun Occitanie. Et ass och den Haaptuert vun 3 Kantonen.

Seng Awunner heeschen *Narbonnais*.

Narbonne läit am Dall vun der Aude am Süde vu Frankräich un der Mëttelmierküst tëscht Montpellier am Norden, a Perpignan am Süden. Am Oste stéisst d'Stad un d'Mier, an am Westen un déi éischt Koppe vun de Corbières. E groussen Deel vun de Weiere vu Bages-Sigean leien um Territoire vun der Gemeng Narbonne.

Narbonne huet en typescht Mëttelmierklima, mat mëlle Wanteren an dréchne Summeren. An der Moyenne gëtt et 300 Sonnendeeg am Joer.

## Um Spaweck

* D'Websäit vun Narbonne
Loftschluecht iwwer England

Ënner **Loftschluecht iwwer England** versteet een déi massiv Fligerattacke vun den däitscher Luftwaffe op englesch Stied am Zweete Weltkrich, nom Westfeldzuch, tëscht dem 10. Juli an 31. Oktober 1940, géint déi sech Groussbritannien mat senger Royal Air Force mat grousser Kraaft an alle Mëttelen zur Wier gesat huet.
Canton d'Alès-Nord-Est

De **Canton d'Alès-Nord-Est** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Alès, am Departement Gard an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
* Rousson
* Saint-Julien-les-Rosiers
* Saint-Martin-de-Valgalgues
* Alès
Schluecht vun Trafalgar

D**'Schluecht vun Trafalgar** ass bekannt, well beim Kap Trafalgar déi englesch Flott ënner dem Kommando vum Admiral Nelson den 21. Oktober 1805 déi spuenesch-franséisch Flott vernicht huet, a bei där den Nelson den Doud fonnt huet.

## Um Spaweck
Jack Müller

De **Jacques** ("**Jack**") **Müller**, gebuer den 23. Oktober 1881 zu Esch-Uelzecht an do och den 9. November 1956 gestuerwen, war e lëtzebuergeschen Erfinder, Entreprener a Moler.

Hien ass 1900 an d'Vereenegt Staaten ausgewandert, wou en ufanks daagsiwwer bei senger Sëschter op enger grousser Farm zu Wilson, Kansas, geschafft huet an owes gemoolt huet.

Hien huet an Owescourse Molerei geléiert a gouf Dekorateur. Bannent 10 Joer huet hie 27 Kierchen, ë.&nbsp;a. d'Kathedral vun Denver am Colorado, mat senge Molereien dekoréiert.

Den Jack Müller huet sech 1905 bestuet. fënnefmol ass en op Lëtzebuerg hannescht komm, wou en ë.&nbsp;a. a Privathaiser, der Escher Synagog an der Suessemer Parkierch Wandmolereie gemaach huet.

Dem Jack Müller säin Intressi huet awer och der Fligerei gegollt. Zu Salinas, Kansas, huet hien d*'J. Muller's Aeronautic Enterprises* gegrënnt. Hien huet ufanks mat Ballongen experimentéiert, duerno, vun 1909 un, mat Aeroplanen. Den 18. Juli 1910 huet hien zu Washington e Propeller ënner der Nummer 2048 patentéiere gelooss. Hien hat awer net genuch Kapital, fir säi wichtegste Projet, e motoriséierte Fliger, fäerdegbauen ze loossen, a sou huet hie seng Entreprise misse verkafen, just ier säi Fliger de *Prairie Eagle* fäerdeg war.

1914 war e mat senger Famill zoufälleg zu Esch, wéi den Éischte Weltkrich ausgebrach ass, soudatt se hu missen do bleiwen. Fir seng Famill z'ernieren, huet den Jack Müller am Buergronn eng Minière bedriwwen. Hien huet do och en Haus baue gelooss, d'Villa Blanche. Do an der Noperschaft huet hien e fossiliséierten Ichthyosaurier fonnt.

An de Joren duerno huet den Jack Müller eng Fabrick ënner dem Numm *Industrie chromatogène* gegrënnt, fir aus de Minettssteng Pigmenter ze gewannen. Och e Raschtschutzmëttel huet en erfonnt a patentéiere gelooss.

Hien huet bis nom Zweete Weltkrich a senger Grouf experimentéiert.

## Literatur
* *De Biergmann* 7. Jg., 26. 1. 1957.
* Scuto, Denis: "Jack Müller et la hacienda du Bourgrund: 'Villa Blanche', rue Bourgronn, Esch-sur-Alzette." In: *Tageblatt* Nr. 204 (7. September 1995), S. 7.
## Um Spaweck
* Mine Muller Esch op industrie.lu
Johann Christian Bach

De **Johann Christian Bach**, gebuer de 5. September 1735 zu Leipzig, a gestuerwen den 1. Januar 1782 zu London, war en däitsche Komponist.

## Um Spaweck
Garçon ... un Bock

***Garçon... un Bock*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum René Leclère am 35&nbsp;mm Format (Ratio 1:1,37). De Film ass a Schwaarz-Wäiss gedréint.

D'Première war an der Stad am Ciné Marivaux am Abrëll 1938.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film weist wéi an der Stad an der Mousels Brauerei Béier gebraut gëtt.

## Um Spaweck
* De Film op der Websäit vum CNA
Tour de France 1955

Den **42. [[Tour de France]]** gouf vum 7. bis den 30. Juli 1955 gefuer, an ass mat 22 Etappen iwwer eng Distanz vu 4.476&nbsp;km. gaangen. Den Tour gouf fir d'drëtt Kéier hannereneen Vum Louison Bobet gewonnen.

De Charly Gaul konnt de Biergpräis an zwou Etappe fir sech entscheeden, an de Willy Kemp hat déi véiert Etapp vum Namouer op Metz an d'Täsch gestach.

Et waren 130 Coureuren um Depart, an et sinn der 69 zu Paräis ukomm.

## D'Etappen
Luxembourg, le film du centenaire

***Luxembourg, le film du centenaire*** ass e lëtzebuergesch-franséische Kuerzfilm vum Pierre Harts a René Leclère am 35&nbsp;mm Format (Ratio 1:1,37). De Film ass a Schwaarz-Wäiss gedréint.

D'Première war an der Stad am Ciné Marivaux den 2. Juni 1939.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film weist d'Feierlechkeeten am Kader vun 100 Joer Onofhängegkeet vu Lëtzebuerg.
Viana do Castelo

**Viana do Castelo** ass eng portugisesch Stad an der Regioun Norte an der Ënnerregioun Minho-Lima. Viana ass d'Haaptstad vum Distrikt vu Viana do Castelo.

D'Stad mat hire 36.750 Awunner ass de Sëtz vun enger 314,36&nbsp;km² grousser Gemeng déi 83.000 Awunner zielt. D'Gemeng ass weider ënnerdeelt a 40 administrativ Ënnereenheeten.

D'Gemeng grenzt am Norden un d'Gemeng Caminha, am Oste Ponte de Lima, am Süde Barcelos e Esposende an am Westen un den Atlanteschen Ozean.

D'Geschicht geet wäit zeréck virun eiser Zäitzielung, wéi Ruine vun engem Kastell um Hiwwel vu Santa Lucia beleeën.

Am Joer 1258 krut d'Uertschaft hiren éischte Liichttuerm vum Kinnek Afonso III vu Portugal an den Numm *Viana da Foz do Lima* wéinst senger geographischer Lag. 1848 krut d'Uertschaft hire Stadbréif vun der Dona Maria II an och hiren neien Numm *Viana do Castelo*.
## Kuckt och
* Websäit vun der Gemeng Viana do Castelo 

## Um Spaweck
Schluecht vu Waterloo

D**'Schluecht vu Waterloo** huet sech den 18. Juni 1815 bei Waterloo südlech vu Bréissel (Belsch) ofgespillt. Si ass zu Enn gaange mat der entscheedender Victoire vun zwou Arméien: där vun den Alliéierten, déi sech haaptsächlech aus de Britten an den Hollänner zesummegesat huet an ënner dem Kommando vum Herzog vu Wellington stoungen, an där vu Preisen, mat dem Marschall Blücher un der Spëtzt. Dësen zwou Arméie stoung déi franséisch Arméi ënner dem Kommando vum Keeser Napoléon I géintiwwer.

Et war dem Napoleon Bonaparte seng lescht Schluecht. Hien hat Frankräich erëm ënner Kontroll bruecht an der Period, déi besser bekannt ass ënner dem Numm *Period vun den 100 Deeg*. Och wann den Napoléon virhat, de Kampf mat frëschen Truppe virunzeféieren, huet hie 4 Deeg no sengem Retour op Paräis missen ofdanken, well hien do keng politesch Ënnerstëtzung méi fonnt huet.

## Um Spaweck
Vëlkerschluecht vu Leipzig

Déi sougenannt **Vëlkerschluecht bei Leipzig** (16. bis 19. Oktober 1813) war déi entscheedend Schluecht vun de Befreiungskricher. An deene stoungen d'Truppe vun den Alliéierten Éisträich, Preisen, Russland a Schweden den Truppe vum Keeser Napoleon géinteniwwer.

Mat am Ganzen ongeféier 520.000 bedeelegten Zaldoten aus méi wéi enger Dose Vëlker war dat Gefecht bis Ufank vum Éischte Weltkrich déi gréisst Schluecht vun der Weltgeschicht. An dëser wichtegster Schluecht vum Befreiungskrich géint déi napoleonesch Friemherrschaft hunn déi zueleméissig iwwerleeën alliéiert Arméie vun den Éisträicher, Preisen, Russen a Schweden den Napoleon Bonaparte entscheedend geschloen, soudatt den Napoléon gezwonge war, sech mat sengen iwwereg gebliwenen Truppen aus Däitschland zeréckzezéien.

An der Schluecht si vun de 520.000 bedeelegten Zaldoten 115.000 Mann ëmkomm oder blesséiert ginn.

Am Joer 1913 – genee 100 Joer méi spéit – gouf dat 91 Meter héicht Vëlkerschluechtdenkmal fäerdeg an op där Plaz opgeriicht, wou déi meescht Zaldote gefall sinn.

## Um Spaweck

* D'Vëlkerschluecht vu Leipzig 1813
Xena: Warrior Princess

***Xena: Warrior Princess*** ass eng Televisiounsserie aus den USA vum Robert Tapert a Sam Raimi. Déi éischt Folleg ass den 9 September 1995 gelaf, no 134 Follgen a 6 Staffele war déi lescht Episod de 2004 ze gesinn.

## Haaptduersteller

* Lucy Lawless - Xena
* Renee O'Connor - Gabrielle
* Ted Raimi - Joxer
* Bruce Campbell - Autolycus
* Hudson Leick~ - Callisto

## Gielercher
* 2001: Emmy an der Kategorie *Outstanding Music and composition awards*.

## Um Spaweck
*  Offiziell Säit
Teti

**Teti** ass den Numm vun:

* Teti I., e Pharao aus der 1. Dynastie
* Teti II., e Pharao aus der 6. Dynastie
* Teti, eng Uertschaft an der Provënz Nuoro op Sardinien
Schluecht bei Tannenberg (1914)

D**'Schluecht bei Tannenberg** war eng Schluecht am Éischte Weltkrich. Si gouf an der Géigend südlech vun Allenstein (Olsztyn) an Ostpreisen vum 26. bis den 30. August 1914 tëscht däitschen a russeschen Arméien ausgedro. Vun däitscher Säit waren 153.000 Mann engagéiert, op russescher Säit stoungen 191.000 Zaldoten hinne géintiwwer. Si ass zu Enn gaange mat enger Victoire vun den däitschen Truppen, déi do d'russesch Truppen, déi no Ostpreisen amarschéiert waren, zerschloen hunn.

## Um Spaweck
* De Generolfeldmarschall von Hindenburg iwwer d'Schluecht bei Tannenberg
Sebastian Vettel

De **Sebastian Vettel**, gebuer den 3. Juli 1987 zu Heppenheim, war bis 2022 en däitsche Formel-1-Pilot.

Seng lescht Statioun war an der Ecurie Aston Martin.

2010 huet en als bis elo jéngste Pilot de Weltmeeschtertitel an der Formel 1 gewonnen.

## F1-Punkten
A senger Karriär, déi vun 2007 bis 2022 gedauert huet, krut hien 3098 Punkten. 

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum Sebastian Vettel
Schluecht vu Cambrai (1917)

D**'Schluecht vu Cambrai** am Éischte Weltkrich war déi éischt grouss Panzeroffensive an der Geschicht. Si huet den 20. November 1917, an der Noperschaft vum strateegesch wichtegen Eisebunnsknuet Cambrai a Frankräich ugefaangen.

Groussbritannien an Irland hu vun där Schluecht net nëmmen en Duerchbroch duerch déi däitsch Stellungen erwaart, mä hunn och vun där Offensive erhofft, duerch den Asaz vu Tankse kéint de Krich eng positiv Wendung zu Gonschte vun der dräifacher Entente (Triple entente) kréien. Méi wéi dräi Joer laang waren nämlech d'Fronte blockéiert a Millioune vun Zaldoten ware bei Frontalattacken, dacks ouni Sënn ausgeléist, ëmkomm. Aus dem Stellungskrich sollt et e Beweegungskrich ginn. Aus där Iwwerleeung eraus gouf d'Schluecht vu Cambrai geplangt, gewëssermossen als Optakt, fir mat Hëllef vum neien Alliéierten, den USA, a mat neien Techniken dat däitscht Keeserräich ze bezwéngen.

An der Schluecht sinn am Ganze 95.000 Zaldoten ëmkomm, verwonnt ginn, oder koumen a Gefaangenschaft. D'Schluecht ass de 7. Dezember 1917 op en Enn gaangen, ouni datt se fir eng Partei e gréisseren Erfolleg hat, oder datt se déi allgemeng Lag am Fong verännert hätt.

## Um Spaweck
Nico Rosberg

Den **Nico Erik Rosberg**, gebuer de 27. Juni 1985 zu Wiesbaden, ass en däitsch-finnesche fréiere Motorsport- a Formel-1-Pilot.

Tëscht 2006 an 2016 ass hien an der Formel 1 matgefuer an huet 2016 de Weltmeeschtertitel fir Mercedes-AMG Petronas gewonnen. E puer Deeg no där Victoire huet hien ugekënnegt, sech als Pilot aus dem Motorsport zréckzezéien.

## Liewen a Karriär

Den Nico Rossberg ass dat eenzegt Kand vum finnesche Formel-1-Weltmeeschter vun 1982, dem Keke Rosberg, a senger däitscher Fra Sina Rosberg. Hien ass haaptsächlech zu Monaco opgewuess.

Am Alter vu sechs Joer huet hie mam Karting ugefaangen a scho fréi Erfolleger gefeiert, andeem hien déi regional an déi national franséisch Meeschterschafte gewonnen huet, éier en u den Europameeschterschaften an de Weltmeeschterschaften deelgeholl huet. Mat 16 Joer ass hien op den Automotorsport iwwergewiesselt an huet mat VIVA Racing d'Formel BMW 2002 gewonnen. 2003 an 2004 ass hie mam Team Rosberg an déi méi héicht Formel-3-Euroserie gewiesselt, éier en 2005 déi nei gegrënnt GP2-Serie gewonnen huet. D'Joer drop huet hie bei der Formel 1 ugefaangen.

Tëscht 2006 an 2009 ass den Nico Rosberg fir Williams gefuer an huet fir déi Ekipp 2008 zweemol de Podium erreecht. 2010 ass e bei Mercedes gewiesselt, wou en un der Säit vum siwefache Weltmeeschter Michael Schumacher gefuer ass. Beim Grousse Präis vu China am Joer 2012 huet hie fir d'éischt Kéier eng Course gewonnen. Vun 2013 bis 2016 war hie Coequipier vu sengem fréiere Kartingkolleg a spéidere Weltmeeschter Lewis Hamilton. De Rosberg gouf zeemol hannert sengem Teamkolleg den Zweeten, an a senger leschter Saison huet hie géint den Hamilton gewonnen an 2016 de Titel krut. Nom Graham an Damon Hill sinn den Nico Rosberg a säi Papp Keke déi zweet Papp-Fils-Koppel, déi allebéid Motorsportweltmeeschterschafte gewonnen hunn.

Fënnef Deeg no senger Victoire huet den Nico Rosberg säi Récktrëtt vum Rennsport bekannt ginn. Als Haaptgrond huet hien uginn, méi Zäit mat senger Famill wëllen ze verbréngen an net ze wëllen, datt säi Fuertalent sech verschlechtert. Am Ganzen huet ass hien 206 Grand Prixe gefuer, vun deenen en der 23 gewonnen huet. 57 Mol stoung en um Podium, 30 ass en op d'Pole Position gefuer an 1594,5 WM-Punkten huet e gesammelt.

Zënter sengem Récktrëtt ass de Rosberg als Pilotemanager, Televisiounskommentator an Entreprener aktiv. 2007 gouf hien nach mam Laureus World Sports Award als Newcomer vum Joer ausgezeechent. D'Joer drop gouf hien an d'FIA Hall of Fame opgeholl.

## Um Spaweck
* Homepage vum Nico Rosberg
Éischt Marneschluecht

Déi **Éischt Marneschluecht** war vum 5. September 1914 bis 12. September 1914 laanscht d'Marne ëstlech vu Paräis. Si huet en éischte Revirement an der Geschicht vum Éischte Weltkrich markéiert, an huet confirméiert datt aus dem Schlieffen-Plang näischt gi war.

## Virgeschicht

Den däitsche Schlieffenplang hat virgesinn, Frankräich an engem séiere Feldzug ze bezwëngen, fir dann all Kraaft géint Russland dirigéieren ze können. Fir iwwer Frankräich Meeschter ze ginn, sollt e ganz staarke rietse Fligel, ënner Verletze vun der belscher Neutralitéit am Norden duerchbriechen, an dann no Süde schwenken an déi franséisch Truppen tëscht der Récksäit vun hirer Festungslinn an der Schwäizer Grenz anzeschléissen. D'Verhältnes vun den Truppen op dem defensive lénksen an dem offensive rietse Fligel sollt dobäi 1:7 sinn.

## Oflaf

## Um Spaweck
Schluecht vun der Somme

D**'Schluecht vun der Somme** huet den 1. Juli 1916 a Form vun enger brittesch-franséischer Groussoffensiv géint déi däitsch Stellungen ugefaangen.

Déi brittesch-franséisch Alliéiert haten déi Attack schonn am Dezember 1915 op der Konferenz zu Chantilly decidéiert, fir dem Stellungskrich an den Trancheeën en Enn ze maachen. De 4. September konnten d'Fransouse Forest a Cléry-sur-Somme zeréckerueweren. Annerhallwe Mount duerno konnten déi marokanesch Kolonialtruppen de Fort de Douaumont bei Verdun zeréckerueweren, an an der Nuecht vum 1. op den 2. November hunn déi däitsch Truppen d'Nopeschfestung de Fort de Vaux opginn.

Duerch déi Victoiren opgemontert huet de franséische Marechal Joffre deklaréiert: "*Toutes les audaces sont permises*", ouni vill Ophiewes vun de grousse Verloschter ze maachen.

D'Offensiv gouf den 18. November am selwechte Joer ofgebrach, ouni dat eng militäresch Entscheedung erbäigefouert gi war, d'alliéiert Truppen hate knapps 10 Kilometer Front gutt gemaach. Dobäi koum, datt géint November déi däitsch Aviatioun erëm Här a Meeschter an der Loft war.

Mat iwwer 1 Millioun Doudegen, Verwonnten oder Vermësste war et déi Schluecht, déi am Éischte Weltkrich op alle Säiten zu de gréisste Verloschter gefouert huet. D'Englänner hate 400.000 Mann verluer, d'Fransousen 200.000, an op der däitscher Säit ware 450.000 Zaldote gefall.

E groussen Deel vum Echec vun där Offensiv war, well den Arméiskommando sech op den Asaz vun den engleschen Tankse Mark I verlooss hat, an de 15. September an der Géigend vu Flers eng Panzerattack lancéiert hat.

Déi niddreg Zuel vun de gepanzerte Gefierer, knapps 50 Stéck, an d'schlecht Maîtrise dovun, waren net déi bescht Viraussetzunge fir sou eng Attack. Dozou koum dat d'Tanksen net an engem Verband geschafft hunn, mä mat Koppelen oder klengen Unitéite laanscht d'Front verdeelt waren. De Moment fir d'Panzerattack, war trotz de Warnunge vun den Tankisten, schlecht erausgesicht ginn, sou datt e groussen Deel dovun am schwéieren, duerch de ville Reen, opgeweechten Terrain stieche blouf. D'Panzerung war och sou schappeg, datt se schonn duerch konzentréiert Maschinnegewierfeier konnte schwéier beschiedegt a gestoppt ginn.

## Um Spaweck
Heikki Kovalainen

Den **Heikki Kovalainen**, gebuer den 19. Oktober 1981 zu Suomussalmi a Finnland, ass e Formel-1-Pilot.

Zanter dem Mäerz 2008 ass hie Pilot bei der Ecurie McLaren.

### F1-Punkten

## Um Spaweck
* Homepage vum Heikki Kovalainen
Nelson Angelo Piquet

Den **Nelson Angelo Piquet**, gebuer de 25. Juli 1985 zu Heidelberg an Däitschland, ass e brasilianesche Formel-1-Pilot.

Zanter dem Mäerz 2008 ass de Piquet Pilot bei der Ecurie Renault.

Hien ass de Bouf vum Nelson Piquet.

### F1-Punkten

## Um Spaweck
* Homepage vum Nelson Angelo Piquet
* Official Fan Club Nelson Piquet
Kazuki Nakajima

De **Kazuki Nakajima**, gebuer den 21. Januar 1985 zu Okazaki, ass e japaneschen Autospilot. Vun 2007 bis 2009 ass hien als Formel-1-Pilot gefuer.

## Um Spaweck
* Homepage vum Kazuki Nakajima
Timo Glock

Den **Timo Glock**, gebuer den 18. Mäerz 1982 zu Lindenfels an Däitschland, ass en däitschen Autospilot.

2004 war hie Formel 1 Pilot bei der Ecurie Jordan-Ford, vun 2008 bis 2009 war hie bei der Ecurie Toyota an 2009 bis 2012 bei Virgin/Marussia.

### F1-Punkten

## Um Spaweck
* Timo Glock