1932

D'Joer **1932** huet op engem Freideg ugefaangen. Et war e Schaltjoer.

## Evenementer
### Europa
* 16. Februar: Den Éamon de Valera gëtt Premierminister an Irland. 
* 25. Februar: Den Adolf Hitler kritt déi däitsch Nationalitéit.
* 10. Abrëll: De Paul von Hindenburg gëtt am 2. Tour mat 53&nbsp;% vun de Stëmmen zum däitsche *[[Reichspräsident]]* erëmgewielt.
* 10. Mee: Den Albert Lebrun gëtt President vun der franséischer Republik als Nofollger vum Paul Doumer.
* 20. Mee: Den Engelbert Dollfuss gëtt Kanzler an Éisträich (bis 1934).
* 30. Mee: De Reichskanzler Heinrich Brüning trëtt zeréck, de Franz von Papen gëtt Regierungschef.
* : Den António de Oliveira Salazar gëtt Ministerpresident a Portugal. 
* 31. Juli: Bei de Walen zum däitsche Reichstag gëtt d'NSDAP mat 37,4&nbsp;% vun de Stëmmen déi stäerkst Fraktioun.
* 12. September: De *Reichskanzler* von Papen gëtt duerch e Mësstrauensvott gestierzt, de *Reichstag* nees opgeléist.
* 24. September: De Per Albin Hansson gëtt Premierminister a Schweden.
* : Den Gyula Gömbös gëtt Premierminister an Ungarn.
* : Op en Neits Reichstagswalen an Däitschland; d'Nationalsozialiste verléiere Stëmme par Rapport zum Juli, bleiwen awer stäerkst Partei.
* 29. November: Franséisch-sowjeteschen Netugrëffspakt.
* : De Kurt von Schleicher gëtt vum Hindenburg zum Reichskanzler ernannt, nodeems de von Papen keng Koalitioun zesummekrut.

**Lëtzebuerg**
* 17. August: Éischten internationale Postfluch vu Lëtzebuerg aus, vun Iechternach op Bréissel mam Lou Hemmer als Pilot.

### Afrika

### Amerika
#### USA
* : De Franklin D. Roosevelt gewënnt d'Presidentschaftswale mat enger däitlecher Majoritéit géint de President a Funktioun, den Herbert Hoover.

#### Mëttel- a Südamerika
* 22. Januar: 15.000 bis 30.000 Doudeger beim Nidderschloe vun engem Volleksopstand am Salvador (*[[La Matanza]]* genannt), de Chef vun der Revolt, den Agustín Farabundo Martí, gëtt den 1. Februar higeriicht. 
* Abrëll: Ufank vum Chaco-Krich tëscht Bolivien an dem Paraguay (dauert bis 1935).
* : Den Abelardo L. Rodríguez gëtt Interims-President vu Mexiko (bis Enn 1932). 
* 24. Dezember: Den Arturo Alessandri Palma gëtt President vum Chile (bis 1938).

### Asien
* : Jinzhou an der Mandschurei (China) gëtt vu japaneschen Truppe besat.
* 28. Januar: Japan besetzt Shanghai.
* : Japan setzt de Marionettestaat Mandschukuo an.
* : De Pu Yi, dee viru senger Ofdankung leschte Keeser vu China war, gëtt, ënner japanescher Kontroll, President vu Mandschukuo.
* 24. Juni: Staatsstreech géint d'absolutistesch Monarchie a Siam, dem haitegen Thailand.
* 20. September: De Mahatma Gandhi fänkt am Prisong zu Pune en Hongerstreik un.
* 10. Dezember: Thailand kritt seng éischt Verfassung.
* 26. Dezember: Ronn 70.000 Doudesaffer bei engem Äerdbiewen a Gansu.
* Sowjetunioun: Déi stalinistesch Zwangsmoossnamen, ë.&nbsp;a. duerch d'Zwanks-Kollektivéierung vun de landwirtschaftleche Betriber an d'Confiscatioun vu Liewensmëttel um Land, féieren zu enger grousser Hongersnout; et gëtt geschat datt an hirer Folleg eng 7&nbsp; Millioune Leit stierwen.

### Ozeanien & Pazifik

### Noen Osten an Arabesch Welt
* D'Franséisch Autoritéite sidelen d'Awunner vu Palmyra an d'Duerf Tadmur ëm.
* 18. September: D'Kinnekräich Saudi-Arabien gëtt gegrënnt, mam Abd al-Aziz ibn Saud als Kinnek.
* : Den Irak gëtt vu Groussbritannien onofhängeg.

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

### Kino

## Wëssenschaft an Technik

* 27. Februar: Den James Chadwick beschreift an engem Artikel an der Zäitschrëft *[[Nature (Zäitschrëft)|Nature]]* d'Existenz vun Neutronen.
* 20. Mee: D'Amelia Earhart flitt als éischt Fra eleng iwwer den Atlantik.
* 28. Mee: An Holland gëtt den Ofschlossdäich fäerdeggebaut a mécht d'Zuiderzee zu engem Bannengewässer (haut: Ijsselmeer).

## Ekonomie
* 20. Juni: Am Benelux-Ofkommes decidéieren Holland, d'Belsch a Lëtzebuerg géigesäiteg Douanestaxen ofzeschafen.
* : Den Dow-Jones-Index an den USA erreecht an der Zäit vun der Weltwirtschaftskris säin historesch niddregsten Taux mat 41,22 Punkten.
* : An Däitschland gëtt déi éischt Autobunn, tëscht Köln a Bonn, opgemaach.

## Sport
* 4. Februar: Zu Lake Placid fänken d'Olympesch Wanterspiller un.
* 14. Februar: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Charleroi 3:6 géint Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Théophile Speicher (2) an de Jean Kremer geschoss.
* 20. Mäerz: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu Déifferdeng 5:2 géint Frankräich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Théo Logelin, Jean Kremer (2), de Joseph Walthener an den Théophile Speicher geschoss.
* 10. Abrëll: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Como 0:12 géint Italien.
* 30. Juli: Zu Los Angeles fänken d'Olympesch Summerspiller un.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg 2:2 géint d'Schwäiz. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Robert Theissen an de Jean Kremer geschoss.

## Gebuer
* : Clotilde Joano, franséisch Schauspillerin.
* : Umberto Eco, italieenesche Schrëftsteller, Semiotiker a Linguist.
* : Max Gallo, franséischen Historiker, Schrëftsteller a Politiker.
* 7. Januar: Tormod Knutsen, norwegesche Schileefer.
* 11. Januar: Fernando Di Leo, italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 16. Januar: Alain Jessua, franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schrëftsteller.
* 16. Januar: Dian Fossey, US-amerikanesch Verhalensfuerscherin.
* 19. Januar: Marie-Thérèse Tholl, lëtzebuergesch Botanikerin a Mykologin.
* 19. Januar: Richard Lester, US-amerikanesche Filmregisseur.
* 22. Januar: Piper Laurie, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 23. Januar: Fernand Herman, belsche Politiker.
* 30. Januar: Fernand Backes, lëtzebuergesche Boxer.
* 31. Januar: Michael Degen, däitsch-israeelesche Schauspiller.
* : Jacques Rigaud, franséische Fonctionnaire a Manager
* 2. Februar: Jens Jørgen Thorsen, dänesche Filmregisseur a Schauspiller.
* : Roland Licker, lëtzebuergesche Kanut-
* : François Truffaut, franséische Filmregisseur a Schauspiller.
* 8. Februar: John Williams, US-amerikanesche Komponist.
* 9. Februar: Gerhard Richter, däitsche Moler.
* 11. Februar: Roger Theisen, lëtzebuergesche Fechter.
* 15. Februar: Erika Remberg, éisträichesch Schauspillerin.
* 15. Februar: Jempy Schmitz, lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 18. Februar: Miloš Forman, tschechesch/amerikanesche Regisseur.
* 22. Februar: Edward Kennedy, US-amerikanesche Politiker.
* 22. Februar: Claude Beylie, franséische Filmkritiker a Filmhistoriker.
* 23. Februar: Nicolas Morn, lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 24. Februar: Michel Legrand, franséische Komponist a Pianist
* 26. Februar: Johnny Cash, US-amerikanesche Country-Museker.
* 27. Februar: Elizabeth Taylor, brittesch-US-amerikanesch Schauspillerin.
* 29. Februar: Jean Lieners, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* : Fred Karen, lëtzebuergesche Militärhistoriker.
* 3. Mäerz: Nagisa Oshima, japanesche Filmregisseur.
* : Miriam Makeba, südafrikanesch Sängerin.
* : Bronisław Geremek, polnesche Politiker.
* : Ron Hagerthy, US-amerikanesche Schauspiller.
* 10. Mäerz: Dominique Zago, lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 12. Mäerz: Elma Karlowa, jugoslawesch Schauspillerin.
* 18. Mäerz: John Updike, US-amerikaneschen Auteur.
* 25. Mäerz: Anouk Ferjac, franséisch Schauspillerin.
* : Debbie Reynolds, US-amerikanesch Schauspillerin a Sängerin.
* 2. Abrëll: Siegfried Rauch, däitsche Schauspiller.
* : Anthony Perkins, amerikaneschen Acteur.
* 4. Abrëll: Andrei Tarkowski, sowjetesche Regisseur.
* : Gianfranco Mingozzi, italieenesche Filmregisseur.
* : Helmut Griem, däitsche Schauspiller.
* : Matt Lamb, US-amerikanesche Moler a Friddensaktivist.
* 8. Abrëll: József Antall, ungaresche Politiker.
* 8. Abrëll: Iskandar vu Johor, malaysesche Kinnek.
* 8. Abrëll: Jean-Paul Rappeneau, franséische Filmregisseur.
* 10. Abrëll: Omar Sharif, egyptesche Schauspiller.
* 10. Abrëll: Delphine Seyrig, franséisch Schauspillerin.
* 12. Abrëll: Guy Schmidt, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 12. Abrëll: Jean-Pierre Marielle, franséische Schauspiller.
* 18. Abrëll: Nadine de Rothschild, franséisch Schauspillerin a Schrëftstellerin.
* 19. Abrëll: Fernando Botero, kolumbianesche Moler a Kënschtler.
* 25. Abrëll: Johny Jaminet, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 26. Abrëll: Francis Lai, franséische Komponist an Akkordeonist.
* 27. Abrëll: Anouk Aimée, franséisch Schauspillerin.
* : Ernest Rassel, lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* : Will Bertrand, lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* : Roger Dumas, franséische Schauspiller.
* 11. Mee: Valentino Garavani, italieenesche Moudendesigner.
* 12. Mee: Jean Stablinski, franséische Vëlossportler.
* 26. Mee: Frank Beyer, däitsche Filmregisseur.
* 27. Mee: Junior Parker, US-amerikanesche Blues-Museker.
* : Kitty Deville, lëtzebuergesch Enseignante a Fraerechtlerin.
* 2. Juni: Michel Soutter, Schwäizer Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* : Christy Brown, iresche Schrëftsteller a Moler.
* : Billie Whitelaw, englesch Schauspillerin.
* : Joseph Hansen, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 8. Juni: Maurice Barrier, franséische Schauspiller.
* 19. Juni: Pier Angeli, italieenesch Schauspillerin.
* 19. Juni: Marisa Pavan, italieenesch-franséisch Schauspillerin.
* 21. Juni: Lalo Schifrin, argentinesche Pianist, Komponist, an Dirigent.
* 22. Juni: Soraya Esfandiary Bakhtiari, Fra vum Schah Mohammad Reza Pahlavi.
* 27. Juni: Magali Noël, franséisch Schauspillerin a Sängerin.
* : Giuliano Carnimeo, italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* : Tun Deutsch, lëtzebuergesche Schauspiller.
* 5. Juli: Gyula Horn, ongresche Politiker.
* 11. Juli: Arthur Unger, lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* 14. Juli: Helga Liné, däitsch Schauspillerin.
* 17. Juli: Wojciech Kilar, polnesche Komponist.
* 17. Juli: Quino, argentinischer Cartoon-Zeechner.
* 18. Juli: Gaston Schwertzer, lëtzebuergesche Jurist an Industriellen.
* 21. Juli: Jean-Claude Loutsch, lëtzebuergeschen Heraldiker.
* 28. Juli: Dolphe Kutter, lëtzebuergesche Cheemiker.
* 29. Juli: Gustave Noel, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 29. Juli: Henri Regenwetter, lëtzebuergeschen Naturschützer.
* 31. Juli: Victor Kremer,lëtzebuergesche Schéisser.
* : Peter O'Toole, brittesche Schauspiller.
* 4. August: Guillermo Mordillo, argentineschen Zeechner.
* : Ann Savo, finnesch Schauspillerin.
* 10. August: Murray Melvin, englesche Schauspiller.
* 11. August: Fernando Arrabal, spuenesch-franséische Schrëftsteller an Dichter.
* 17. August: V. S. Naipaul, westindesche Schrëftsteller.
* 17. August: Jean-Jacques Sempé, franséische Cartoonist.
* 18. August: Luc Montagnier, franséische Virolog.
* 22. August: Gabriele Tinti, italieenesche Schauspiller.
* : Gerald Neugebauer, US-amerikaneschen Astronom.
* 20. September: Dany Carrel, franséisch Schauspillerin.
* 20. September: Roger Kahane, franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 22. September: Algirdas Brazauskas, litauesche Politiker.
* 22. September: Ingemar Johansson, schweedesche Boxer a Weltmeeschter am Schwéiergewiicht.
* 22. September: Carlos Saura, spuenesche Filmregisseur.
* 25. September: Glenn Gould, kanadescher Pianist, Komponist, Museksauteur.
* 25. September: Adolfo Suárez, spuenescher Politiker.
* 26. September: Manmohan Singh, indesche Politiker.
* 29. September: Robert Benton, Filmregisseur.
* : Johanna Matz, éisträichesch Schauspillerin.
* 13. Oktober: Liliane Montevecchi, franséisch Schauspillerin, Dänzerin a Sängerin.
* 18. Oktober: Vytautas Landsbergis, litauesche Politiker.
* 19. Oktober: Lucile Saint-Simon, franséisch Schauspillerin.
* 27. Oktober: Jean-Pierre Cassel, franséische Schauspiller.
* 28. Oktober: Spyros Kyprianou, griichesch-zypriotesche Politiker.
* 30. Oktober: Louis Malle, franséische Filmregisseur.
* 1. November: Edgar Reitz, däitsche Filmregisseur.
* 4. November: Thomas Klestil, éisträicheschen Diplomat, Bundespresident.
* 8. November: Stéphane Audran, franséisch Schauspillerin.
* 10. November: Roy Scheider, US-amerikanesche Schauspiller.
* 10. November: Colleen Miller, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 14. November: Gunter Sachs, däitsch-schwäizeresche Fotograf, Filmregisseur, Playboy.
* 14. November: Annie Fratellini, franséische Clown a Schauspillerin.
* 15. November: Petula Clark, englesch Popsängerin a Schauspillerin.
* 19. November: Eleanor Helin, US-amerikanesch Astronomin.
* 22. November: Robert Vaughn, US-amerikanesche Schauspiller.
* 28. November: Gato Barbieri, argentineschen Jazz-Saxophonist a Komponist.
* 29. November: Jacques Chirac, President vun der franséischer Republik.
* 30. November: Gérard Lauzier, franséische Comiczeechner a Regisseur.
* : Marc Michel, Schwäizer Schauspiller.
* 4. Dezember: Michele Lupo, italieenesche Filmregisseur.
* : Little Richard, US-amerikanesche Rock 'n' Roll-Museker.
* : Ligia Branice, polnesch Schauspillerin.
* 7. Dezember: Jim Kirchen, lëtzebuergesche Vëlossportler.
* : Charly Gaul, lëtzebuergesche Cyclist an Tour-de-France-Gewënner.
* 11. Dezember: Anne Heywood, englesch Filmschauspillerin.
* 18. Dezember: Josy Rongoni, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 28. Dezember: Nichelle Nichols, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 30. Dezember: Rosemarie Kieffer, lëtzebuergesch Schrëftstellerin.
* Freddy Alborta, bolivianesche Fotograf.
* Gaston Dumont, lëtzebuergesche Vëlossportler.

## Gestuerwen
* : André Maginot, franséische Politiker a Krichsminister.
* 26. Januar: William Wrigley Jr., US-amerikanesche Vëlosfabrikant.
* 28. Januar: Pierre Toussaint Stéfani, lëtzebuergeschen Entertainer.
* 10. Februar: Edgar Wallace, englesche Roman-Schrëftsteller, Dramatiker a Journalist.
* 16. Februar: Hélène Entenich-Wivenes, lëtzebuergesch Hiewan.
* 16. Februar: Ferdinand Buisson, franséische Politiker a Pedagog; Friddensnobelpräisdréier.
* 28. Februar: Guillaume Bigourdan, franséischen Astronom.
* 28. Februar: Zoltán Ambrus, ungaresche Schrëftsteller.
* 7. Mäerz: Aristide Briand, franséische Politiker.
* 16. Mäerz: Georges-Marie Haardt, Direkter bei Citroën.
* 18. Mäerz: Charles Risch, lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* 26. Mäerz: Antoine Kayser, lëtzebuergeschen Dokter a Politiker.
* 28. Mäerz: Auguste Schumacher, lëtzebuergeschen Dokter.
* 28. Mäerz: Georges Dewandre, belschen Ingenieur.
* 31. Mäerz: Thomas David Anderson, schotteschen Amateurastronom.
* 4. Abrëll: Wilhelm Ostwald, däitsch-baltesche Cheemiker an Nobelpräisdréier.
* 17. Abrëll: André Koch, lëtzebuergesche Minneningenieur.
* : Paul Doumer, President vun der franséischer Republik.
* 10. Mee: Pierre Funck, lëtzebuergeschen Architekt.
* 16. Mee: Bernard J. Cigrand, US-amerikaneschen Zänndokter, Grënner vum *Flag Day*.
* 2. Juli: Manuel II., leschte Kinnek vu Portugal.
* 16. Juli: Mathias Cungs, lëtzebuergeschen Handwierker.
* 23. Juli: Alberto Santos Dumont, brasilianesche Fluchpionéier.
* 11. August: Maximilian Woloschin, russeschen Dichter a Moler.
* 26. August: Jean Mich, lëtzebuergesche Sculpteur.
* : Irene Abendroth, ukrainesch Sopranistin.
* 27. September: Jean Schoenberg, lëtzebuergeschen Architekt.
* : Max Wolf, däitschen Astronom.
* 26. Oktober: Michel Schettlé, lëtzebuergesche Politiker.
* 26. November: Willy Schütz, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* : Marcelle Romée, franséisch Schauspillerin.
* 10. Dezember: Eugen Bamberger, däitsche Cheemiker.

## Um Spaweck