Schachnotatioun

Fir d'Opzeechne vu Schachpartien oder Schachstellunge gëtt et verschidde Systemer vun der **Schachnotatioun**.

Fir d'Zich nidderzeschreiwen, benotzen d'Spiller an der Reegel virgedruckte Partieformularer. Eng eenzel Schachstellung kann an der Schachliteratur duerch een Diagramm ofgebilt ginn, op deem festgeluechte Symboler déi eenzel Steng respektiv Figure verkierperen.

## Schachdiagrammer
E Schachdiagramm weist normalerweis all 64 Felder, woubäi d'Musterung vun engem Schachbriet bäibehal gëtt, a Figurine respektiv d'Symboler vun de Schachfiguren. An der Schachkompositioun gëtt d'Ofbildung vum Diagramm meeschtens mat enger bestëmmter Fuerderung verbonnen. Déi zousätzlech Figure vum Mäercheschach ginn duerch speziell Figurinen duergestallt. Diagrammer ginn a Partieanalysen dacks bei kritesche Stellunge gesat a bei Héichpunkten, zum Beispill virun enger Kombinatioun.

## Algebraesch Notatioun

D'algebraesch Notaioun ass haut weltwäit gebräichlech.

Ausgoend vum lénksen ënneschte Feld, aus der Siicht vum Spiller mat de wäisse Figure gesinn, ginn déi vertikal *Linne* mat de Klengbuschtawen „a“ bis „h“ an déi horizontal *Reie* mat den Zuelen „1“ bis „8“ bezeechent. Jiddwer Feld kritt doduerch als eendäitegen Numm d'Kombinatioun aus dem Buschtaf vun der Linn an der Zuel vun der Rei, op deenen d'Feld läit.

*Beispill: „g5“*

D'Figure ginn duerch déi grouss Ufanksbuschtawe vun hiren Nimm symboliséiert: „B“ = Bauer (gëtt meeschtens ewechgelooss), „S“ = Sprénger, „L“ = Leefer, „T“ = Tuerm, „D“ = Damm, „K“ = Kinnek.

Eng Figur op engem bestëmmte Feld gëtt duerch d'Kombinatioun aus dem Figuren- an dem Feldnumm beschriwwen.

*Beispiller: „Ke1“ Kinnek op e1, „Bb7“ Bauer op b7*

### Ausféierlech Notatioun
An der *ausféierlecher algebraescher Notatioun* vun engem Schachzuch gëtt d'Symbol vun der Figur, d'Ausgangs- an d'Zielfeld uginn. Eng Ausnam bilden d'Bauerenzich, bei deenen d'Figuresymbol ewechgelooss gëtt.

Zich op e fräit Feld ginn duerch e Bindestréch „–“ an d'Schlozich duerch en „x“ tëscht dem Ausgangs- an dem Zielfeld gekennzeechent. E Schachgebot kritt e „+“ oder e „†“ hanner dem Zuch a Matt gëtt duerch „++“, „#“ oder „≠“ markéiert. Gëtt ee Bauer an eng aner Figur ëmgewandelt, da gëtt d'Buschtawesymbol vun dëser Figur hanner dem Zuch uginn. Eng kleng Rochade gëtt als „0-0“ notéiert, an eng grouss als „0-0-0“. D'en-passant-Schloe gëtt duerch en nogestellte „e.p.“ gekennzeechent.

*Beispiller: „e2-e4“, „Sb1xc3+“, „Td1-d8#“, „e7-e8D“, „f5xg6 e.p.“*

### Figurin Notatioun
Déi ënnerschiddlech Buschtawenofkierzungen an deenen eenzele Sprooche kënnen international gesinn d'Verständnes erschwéieren. Mëttlerweil ginn dohier als Alternativ dacks déi fir d'Figure benotzte Buschtawen ersat duerch d'Figuresymboler, déi sougenannt *Figurinen*, déi och an den Diagramme benotzt ginn. Dës Form vun der algebraescher Notatioun gëtt *figurin Notatioun* genannt.

*Beispiller: „e2-e4“, „♘b1xc3+“, „♖d1-d8#“, „e7-e8♕“, „f5xg6 e.p.“*

### Verkierzt algebresch Notatioun

D'Zich vum wäisse Sprénger op c7 a Kuerznotatioun sinn: „Sa8“, „S7a6“, „Scb5“ (oder „S7b5“), „Scd5“ (oder „S7d5“), „Sc7e6“ a „Sce8
Bei der *Kuerznotatioun* gëtt géintiwwer vun der ausféierlecher algebrescher Notatioun d'Ausgangsfeld an de Bindestréch ewechgelooss. Et gëtt een also nëmmen d'Figuresymbol, bei Schlozich den „x“ an d'Zielfeld un. Wier den notéierten Zuch doduerch net méi eendeiteg, well zum Beispill méi Figure vun der selwechter Zort op dat selwecht Feld zéie kennen, da gëtt den Zuch duerch d'zousätzlech Angab vun der Rei oder vun der Linn, oder vum vollstännegen Numm vum Ausgangsfeld eendeiteg gemaach.

*Beispiller: „Lc4“, „Lxc4“, „b4“, „axb4“, „fxg6 e.p.“, „Sec4“, „Sexc4“, „T1c7“, „cxd8D“*

Beispiller:

### Notatioun vu Partien an Zuchfolgen
Bei der Notatioun vu Schachpartie ginn déi eenzel Zich vu jiddwer vun deenen zwou Parteien als *Hallefzich* bezeechent, a jeeweils een Hallefzuch vu Wäiss mat deem follgenden Hallefzuch vu Schwaarz ginn zu engem *Zuch* vun der Partie zesummegefaasst.

D'Zich ginn am Laf vun der Partie an opsteigender Reiefolleg gezielt. Als éischten Zuch zielt dobäi ëmmer den Ufankszuch, entweeder an der Grondstellung, oder enger anerer Stellung déi virginn ass, wéi op engem Diagramm.

*Beispill: „1. e2-e4 e7-e5 2. Lf1-c4 Lf8-c5“*

Fir an der Literatur zu enger Schachpartie eng Variant unzeginn gëtt d'Zielung vun der Partie iwwerholl. Setzt d'Variant mat engem schwaarzen Zuch an, da gëtt dee wäissen Zuch virdrun duerch e Plazhaler wéi „...“ oder „–“ ersat.

Fir z'ënnerscheede gëtt d'Partie respektiv d'Haaptvariant heefeg a fetter Schrëft an/oder an der ausféierlecher Notatioun duergestallt, wärend Varianten an normaler Schrëft an a Kuerznotatioun duergestallt ginn. Ënnervariante kënnen duerch Kommata oder Klameren ofgetrennt an duerch en Nummeréierungssystem iwwersiichtlech duergestallt ginn.

*Beispill: „1. e2-e4 e7-e5 2. Lf1-c4 Lf8-c5, oder: 2. … Sc6“*

## Kommentéieren
Beim Kommentéiere vu Schachpartie gi gutt Zich normalerweis mat engem ugehaangenen „!“, ganz gutt Zich mat engem „!!“, Feeler mat engem „?“, graff Feeler mat engem „??“, interessant Zich mat engem „!?“ an zweiwelhaft Zich mat engem „?!“ gekennzeechent.

### Zuchbewäertung

### Bewäertung vun der Stellung
Och d'Bewäertung vun der Stellung kann duerch Symboler duergestallt ginn.

D'Bewäertung vun der Stellung gëtt hanner den notéierten Zuch gestallt a ka mat Zuchbewäertunge kombinéiert ginn, zum Beispill *12. &nbsp;…&nbsp;Lb4?? 13.&nbsp;axb4! +-* Ausformuléiert heescht dat: Den zwieleften Zuch vu Schwaarz Lb4 war e ganz schlechten Zuch an no deem staarke wäissen Zuch axb4 erreecht Wäiss eng Gewënnstellung. Besonnesch d'Zuchbewäertunge sinn zimmlech subjektiv. Sou kann et virkommen, datt verschidde Kommentatoren een an dee selwechten Zuch ënnerschiddlech bewäerten.

### Zuchalternativen

Dës Symboler gi virun déi entspriechend Variant oder Zuch geschriwwen. Beispiller:
„34. … Rd4 (∆Qd5)“: Schwaarz zitt den Tuerm op d4, fir d'Damm op d5 ze spillen.
„22. … fxe6 (∩22. … Bxd5!? 23.exd5 Rxd5∓)“: Schwaarz hëlt mam f-Bauer op e6. Besser wier allerdéngs den interessanten Zuch „Leefer hëlt op d5“ gewiescht, well Schwaarz no „Bauer hëlt op d5“ an dann „Tuerm hëlt op d5“ ee klore Virdeel hätt.

## Um Spaweck