open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Georg Elser

De **Johann Georg Elser**, gebuer de 4. Januar 1903 zu Hermaringen, Württemberg, a gestuerwen den 9. Abrëll 1945 am KZ Dachau, war en däitsche Resistenzler géint den Nationalsozialismus.

Hien hat den 8. November 1939 am Münchener Bürgerbräukeller e Bommenattentat op den Hitler an aner Membere vun der NS-Féierung gemaach. Den Elsner gouf nach den nämmlechten Owend op der däitsch-schwäizerescher Grenz verhaft. Ouni Prozess gouf hien an d'KZ Sachsenhausen agespaart, duerno op Dachau verluecht, wou hie kuerz viru Krichsenn op Uerder vum Hitler duerch Genéckschoss vun der SS ermuert gouf.
## Literatur
* Haasis, Hellmut G.: *Den Hitler jag ich in die Luft. Der Attentäter Georg Elser*; Verlag Lutz Schulenburg, Hamburg, 2009, 383 S. ISBN 978-3894016067 
## Audio
* Den Hitler jag ich in die Luft Rezensioun vum Haasis sengem Buch op Radio Z, Nürnberg

## Um Spaweck
Polo Welfring

De **Pierre "Polo" Welfring**, gebuer den 10. Abrëll 1926 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen 28. Januar 1993, war e lëtzebuergeschen Turner, Olympionik an Handballspiller.

1946 war de Welfring fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 31-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 12 Goler geschoss.

Hien huet och Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1948 zu London vertrueden.

## Kuckt och
Jeannot Welter

De ** Jeannot Welter** oder **Jean Welter**, gebuer de 15. Mäerz 1928, a gestuerwen de 25. Dezember 1999, war e lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1948 zu London an 1952 zu Helsinki vertrueden.

Säi Papp war de Jean Welter deen als Boxer un den Olympesche Summerspiller 1924 an 1928 deelgeholl huet.

## Kuckt och
Ralph Hoffelt

De **Ralph Hoffelt**, gebuer de 7. Abrëll 1956 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.

Zesumme mam Jean Fetz, war hien 1984 ee vun de Grënner vum Lëtzebuerger Artisten Center.

## Literatur
* *Junge Kunst in Luxemburg '88*; Imprimerie Worré, Lëtzebuerg, 1988
* Herr, Lambert, *Anthologie des Arts au Luxembourg*, 1992, Éditions Émile Borschette, S. 152-153 ISBN 2-87982-034-0

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
Marcel Welter

De **Marcel Welter**, gebuer de 7. Januar 1924 zu Péiteng, a gestuerwen de 25. Juli 2009 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Foussballspiller, Foussballtrainer an Olympionik.

Hien huet fir den CS Péiteng a fir d'Spora gespillt.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1952 zu Helsinki vertrueden.

Tëscht dem 15. August 1950 am 29. Juni 1952 huet hie véiermol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Vun 1971 bis 1972 huet hien d'Aris Bouneweg trainéiert, mat där e Lëtzebuerger Meeschter ginn ass. Hie war vun 1974 bis 1980 a vun 1982 bis 1984 Trainer vun de Young Boys vun Dikrech.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Kuckt och
Victor Molitor

De **Victor Molitor**, gebuer de 5. Abrëll 1911 zu Lëtzebuerg, an och do gestuerwen de 7. Januar 1964, war e lëtzebuergesche Journalist, Schrëftsteller a Publizist.

Säi Papp war Postbeamten an de Victor Molitor huet seng Jugend zu Dikrech an an der Stad verbruecht. Säi Studium am Stater Kolléisch huet hien dat Joer virun der Première fir bal zwee Joer ënnerbrach, fir sech mat engem Frënd op engem Schëff z'engagéieren. Duerno huet hien de Premièresexamen an d'Cours supérieurs gemaach ier hien op Paräis an d*'École des journalistes* an op den * Institut des hautes études' internationales* Journalismus, Ekonomie a Geschicht studéiere goung. No engem weidere kuerze Studium zu Berlin koum hien zeréck op Lëtzebuerg.

1938 war hie Speaker an Traducteur bei Radio-Luxemburg, wou déi Däitsch hien 1940 entlooss hunn. 1943 gouf hien op Schreckenstein ëmgesidelt.

Nom Krich war hie fir eng kuerz Zäit Direkter vun der Zeitung La Meuse-Luxembourg ier hien 1945 den éischten Direkter vun der Nationallotterie gouf. An dëser Funktioun huet hie ville lëtzebuergeschen Talenter, wéi Sänger, Musikanten, Acteuren an anere Kënschtler, d'Méiglechkeet offréiert sech, am Kaderprogramm bei den Zéiunge vun der Loterie Nationale, dem breede Public ze presentéieren. Zousätzlech huet hie fir Graphiker Concourse fir d'Kreatioun vun den Nationallotteriesaffichen ausgeschriwwen.

De Victor Molitor huet reegelméisseg Artikele vir auslännesch a Lëtzebuerger Zeitungen an Zäitschrëfte geschriwwen. Hie war Mataarbechter an der Revue, de Les Cahiers luxembourgeois an der Academia. Fir d'Revue huet hien haaptsächlech Interviewe gemaach. Hien huet dräi Bicher publizéiert

## Publikatiounen
* V. Molitor, 1939 *Histoire de l'idéologie politique dans le Grand-Duché de Luxembourg de 1841 à 1867* Verlag Worré-Mertens 310 p. 
* V. Molitor, 1946 *Glanz im Gewitter* Dréckerei Luja-Beffort 78 p.
* V. Molitor, 1961 *Journalismus und Dichtung für Luxemburg* Verlag François Mersch 228 p.

## Literatur
* Wilhelm, Frank, 2007. *Molitor, Victor*. S. 425-426, in: 
* Katrin C. Martin, 1954. Collection de portraits luxembourgeois. Éditions La Meuse. 227 p.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Dippech

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Dippech** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Dippech ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Betteng op der Mess]]

|}

### [[Dippech]]

|}

### [[Schuller]]

|}

### [[Sprénkeng]]

|}

### Quell

## Um Spaweck
US-Monument Iechternach

D**'US-Monument** zu **Iechternach** ass e Gedenksteen zu Éiere vun der 83., 4. a 5. Infateriedivisioun vun der US-Arméi, déi 1944 d'Stad Iechternach befreit hunn, an der 76. Infanteriedivisioun, déi vun där Plaz aus iwwer d'Sauer mat der Invasioun vun Däitschland ugefaangen huet.

D'Monument steet vis-à-vis vun der Busgare um Bord vun der Sauer.

##### Text op der Plack:

:IN GRATITUDE
:TO THE VALIANT SOLDIERS OF THE
:83D - 4TH AND 5TH U.S. INF. DIVS.
:WHO LIBERATED THE CITY OF ECHTERNACH
:OCT - DEC 1944, AND TO THE
:76TH U.S. INF. DIV.
:WHO CROSSED THE RIVER SAUER HERE ON
:FEB - 7 - 1945
:ENDING THE NAZI OPPRESSION OF OUR COUNTRY
:THE CITIZENS OF ECHTERNACH
Monument aux morts vun Déiljen

De **Gedenkstee vun [[Déiljen]]** soll un d'Déiljer Jongen erënneren, déi am Zweete Weltkrich hiert Liewen hu misse loossen.

Et ass e platte Sandsteen op der Baussemauer vun der Déiljer Kierch. Um Stee sinn d'Nimm vun de 4 Krichsaffer agravéiert.
Petronella Laeis

D**'Petronella (Nella) Laeis**, gebuer den 20. Mee 1823 zu Tréier, a gestuerwen den 8. Mee 1886 zu Eech, war d'Fra vum Auguste Metz, mat deem si sech de 17. August 1841 bestuet hat.

De Jules Mersch, den Auteur vun der Biographie nationale, huet d'Nella Laeis sou charakteriséiert:

*Rappelant par sa petite stature et son vif esprit sa tante Thérèse, Nella Laeis était la vraie grande dame qu'il fallait aux Forges de Berbourg où s'installa le jeune couple et où naquirent leurs trois premiers enfants, puis, aux environs de 50, en la belle demeure qu'Auguste Metz avait annexée à l'usine d'Eich et qui formera un centre d'attraction pour la grande famille Metz et la bonne société luxembourgeoise.*

D'Nella Laeis war d'Duechter vum Ernest Dominique Laeis. Als Fra vum Auguste Metz, dem Grënner vun der moderner Lëtzebuerger Siderurgie, an als Mamm vum Léon Metz, dem éischten Direkter vun der Metze Schmelz zu Esch Uelzecht, ass si och alt als *die Stamm-Mutter der „Dynastie du fer”* bezeechent ginn.

## Literatur
* Laeis, W., 1982. *Chronik der Familie Laeis. 1. Teil: Die 6 ältesten Generationen (ca. 1660-1910).* Köln, [10], 241 S.
*Laeis, W., 1987. *Ernest Dominik Laeis (1788-1872): Bürgermeister in Echternach, Advokat-Anwalt in Trier, Gutsbesitzer in Holsthum, der "Beinah"-Taufpate von Karl Marx.* Mitteilungen der westdeutschen Gesellschaft für Familienkunde, 1987, H. 1, S. 2-8.
* Mersch, J., 1963. *Les Metz, la dynastie du fer.* Biographie nationale du Pays de Luxembourg, fasc. 12, S. 311-605 (Branche Auguste Metz-Laeis, S. 399-400; La famille Laeis: S. 544-548). http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=pv&sid=luxbio&vol=12
*Moes, J.N., 1895. *August Metz.* Das Luxemburger Land in Wort und Bild 1895-06-02, S. 33-36.https://web.archive.org/web/20211201030854/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=1398484&search_terms=#panel:pp|issue:1398484|page:1
* Neyen, A., 1876. *Biographie Luxembourgeoise. Histoire des hommes distingués originaires de ce pays considéré à l'époque de sa plus grande étendue ou qui se sont rendus remarquables pendant le séjour qu'ils y ont fait.* Tome 3. J. Joris, Luxembourg, 490+XXXI+XII S. (Jean-Antoine-Auguste Metz, S. 304-307).

## Um Spaweck

*Laeis in und um Luxemburg.
*Laeis, Trier (Deutschland).
Automatic Terminal Information Service

Den **Automatic Terminal Information Service** (**ATIS**) diffuséiert automatesch Informatiounen iwwer e Fluchhafen (z.&nbsp;B. Meteo). Déi Informatioune mussen all d'Piloten, déi op engem Fluchhafe lande wëllen, oflauschteren.

## Beispill
Mémorial de la déportation juive Esch-Uelzecht

D**'Mémorial de la déportation juive** zu **[[Esch-Uelzecht]]** ass eng Erënnerungsplaz un déi Escher Judden, déi an der Zäit vum Zweete Weltkrich a Konzentratiounslageren deportéiert goufen, vu wou, ausser dräi, kee vun hinne méi erëmkomm ass.

Et ass op der *Place de la Synagogue* ugeluecht, där Plaz, wou vun 1898 bis 1941, wéi s'op Uerder vum Besatzer zerstéiert gouf, d'Escher Synagog stoung.

Haaptstéck vum Mémorial sinn dräi Sailen, déi tëscht 0,3 an 1,3 m héich an uewendrop beschriwwe sinn. Déi mëttels weist eng Foto vun der aler Synagog. Do drënner steet:

:En érigeant ce monument, inauguré le 10 mai 2005, la
:population de la Ville d'Esch se souvient avec une
:émotion profonde des victimes juives innocentes,
:massacrées sauvagement par un implacable ennemi.

:125 déportés, 3 survivants.

Op de Saile lénks a riets dovu stinn d'Nimm vun deene Leit, déi ermuert goufen.

## Kuckt och
* Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
George Sand

D**'George Sand**, gebuer den 1. Juli 1804 zu Paräis als *Amantine Aurore Lucile Dupin*, a gestuerwen den 8. Juni 1876 zu Nohant am Departement Indre, war eng franséisch Schrëftstellerin, déi nieft hire Romaner och sozialkritesch Texter verëffentlecht huet, an deene si d'Emanzipatioun vun de Frae fuerdert.

## Liewen

## Wierk

## Um Spaweck
Georges Wengler

De **Georges Wengler**, gebuer de 14. November 1918 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen den 10. Mee 2004, war e lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1948 zu London vertrueden.

## Kuckt och
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ell

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ell** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Ell ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Ell (Lëtzebuerg)|Ell]]

|}

### [[Kleng Elchert]]

|}

### [[Nidderkolpech]]

|}

### [[Rued (Ell)|Rued]]

|}

### Quell

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ëlwen

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ëlwen** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Ëlwen ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Beesslek]]

|}

### [[Biwesch]]

|}

### [[Drénkelt]]

|}

### [[Ëlwen]]

|}

### [[Géidgen]]

|}

### [[Huldang]]

|}

### [[Kierchen]]

|}

### [[Wilwerdang]]

|}

## Quell

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wuermer

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wuermer** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Wuermer ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Éinen]]

|}

### [[Meechtem]]

|}

### [[Ohn]]

|}

### [[Wuermer]]

|}

### [[Wuermer Bierg]]

|}

### Quell

## Um Spaweck
Diane Adehm

D**'Diane Adehm**, gebuer den 13. September 1970 zu Ettelbréck, ass eng lëtzebuergesch Ekonomistin a Politikerin (CSV).

## Formatioun
Nom *[[Lycée classique de Diekirch]]*, huet si vun 1989 bis 1994 hire Studium zu Namur op de *[[Facultés universitaires Notre-Dame de la Paix]]* gemaach, déi si mat enger *Maîtrise* an de *Sciences économiques et sociales* ofgeschloss huet.

2006 huet si e *[[Master of Business Administration]]* vun der *[[Sacred Heart University]]* gemaach.

## Berufflech Karriär
1994 koum si bei *[[PricewaterhouseCoopers]]* wou si ufanks beim Departement *Révision d'entreprise* geschafft huet an duerno Steierberoder war.

1998 ass si bei d*'[[P&T Luxembourg|Entreprise des postes et télécommunications]]* gewiesselt, wou si als als internen Auditeur beschäftegt war.

Zanter 2006 schafft si als Auditeur bei der *[[Cour des comptes (Lëtzebuerg)|Cour des comptes]]*.

## Politesch Karriär

### Kommunal Politik
No de Gemengewale vun 2005 koum si an der Gemeng Hesper als Conseiller an de Gemengerot a gouf duer 2011, 2017 an 2023 erëmgewielt. Am Juni 2025 gouf si, nom Récktrëtt vum Marc Lies, nei Buergermeeschtesch vun der Gemeng; si gouf de 24. Juli 2025 op deem Poste vereedegt.

### National Politik
2009 huet si bei de Chamberwale op der CSV-Lëscht am Zentrum kandidéiert. Den 8. Mäerz 2011 ass si fir de Jean-Louis Schiltz als Deputéiert an der Chamber "nogeréckelt", nodeem dee sech aus der Politik zeréckgezunn hat, fir sech op seng Beruffscarrière ze konzentréieren. Bei de Chamberwale vum 20. Oktober 2013, deene vum 14. Oktober 2018 an deene vum 8. Oktober 2023 gouf si erëmgewielt.

## Um Spaweck
Zhang Ziyi

D**'Zhang Ziyi**, op Chineesesch 章子怡 *Zhāng Zǐyí*, gebuer den 9. Februar 1979 zu Peking, ass eng chineesesch Schauspillerin.

## Biographie
D'Zhang Ziyi gouf als Duechter vum Zhang Yuanxiao, engem Ekonomist, a vun der Li Zhousheng, enger Spillschoulsjoffer, zu Peking gebuer an huet do hir Jugend verbruecht. Am Alter vun néng Joer huet si op Wonsch vun hiren Elteren, déi sech Suergen ëm hir Gesondheet gemaach hunn, ugefaangen an Danzcoursen ze goen. Mat eelef Joer ass si op eng Secondairesschoul gaangen, déi mat der Danzakademie vu Peking verbonnen ass, a gouf intensiv am Danz ausgebilt.

Wärend där Zäit huet si no eegenen Angabe méi haart geschafft wéi déi meescht Kanner a Jugendlecher. Hiren Dag huet reegelméisseg um 5 Auer mat Gymnastik ugefaangen a war net virun 23 Auer eriwwer. An der Schoul huet si sech net wuelgefillt, well do eng extreem wettbewerbsorientéiert Atmosphär geherrscht huet a well d'Meedercher ëm Status an d'Opmierksamkeet vun de Proffe konkurréiert hunn. Mat 13 Joer ass si ënner anerem dowéinst aus der Schoul fortgelaf a misst vun der Police zeréckbruecht ginn.

Obwuel d'Zhang Ziyi eng Rei Danzconcourse gewonnen huet, ass ëmmer méi däitlech ginn, datt hir Zukunft an dësem Fach net besonnesch villverspriechend ausgesi géif. Dowéinst ass si mat 16 op d'zentral Schauspillakademie vu Peking gewiesselt, déi se am Joer 2000 erfollegräich ofgeschloss huet.

## Um Spaweck
Sacred Heart University Luxembourg

D**'Sacred Heart University Luxembourg - John F. Welch College of Business**, kuerz **SHUL**, ass eng Business school zu Lëtzebuerg. Si ass en Ofleeër vun der *[[Sacred Heart University]]* am US-amerikanesche Bundesstaat Connecticut.

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Sacred Heart University Luxembourg''
Jackie Chan

Den **Jackie Chan**, SBS, MBE, op Chineesesch 成龍 / 成龙 *Chéng Lóng* an op Kantonesesch *Sing Lung*, gebuer de 7. Abrëll 1954 zu Hong Kong als *Chan Kong-Sang*, op Chineesesch 陳港生 *Chén Gǎngshēng* „den Chan, deen zu Hong Kong gebuer ass“, ass e Schauspiller, Filmproduzent an Dréibuchauteur, deen am asiatesche Raum och als Sänger bekannt ass.
## Filmographie

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wëntger

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wëntger** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Wëntger ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft

### [[Allerbuer]]

|}

### [[Aasselbuer]]

|}

### [[Béigen]]

|}

### [[Boxer]]

|}

### [[Bruechtebaach]]

|}

### [[Déierbech]]

|}

### [[Diänjen]]

|}

### [[Éimeschbaach (Lieu-dit)|Éimeschbaach]]

|}

### [[Heesdref]]

|}

### [[Helzen]]

|}

### [[Houfelt]]

|}

### [[Kréindel]]

|}

### [[Lëllgen]]

|}

### [[Nidderwampech]]

|}

### [[Pafemillen]]

|}

### [[Rëmeljen]]

|}

### [[Saassel]]

|}

### [[Schëmpech]]

|}

### [[Stackem]]

|}

### [[Tratten]]

|}

### [[Trätter Strooss]]

|}

### [[Uewerwampech]]

|}

### [[Weiler (Wëntger)|Weiler]]

|}

### [[Wëntger]]

|}

### Quell

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wolz

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wolz** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Wolz ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft

### [[Eschweiler (Wolz)|Eschweiler]]

|}

### [[Knapphouschent]]

|}

### [[Wegdichen]]

|}

### [[Wolz (Uertschaft)|Wolz]]

|}

## Quell

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Sauer

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Sauer** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Esch-Sauer ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Bommel (Esch-Sauer)|Bommel]]

|}

### [[Ënsber]]

|}

### [[Eschduerf]]

|}

### [[Esch-Sauer]]

|}

### [[Heischent]]

 

|}

### [[Heischtergronn]]

|}

### [[Lëlz]]

|}

### [[Mëtscheed]]

|}

### [[Néngsen]]

|}

### [[Réngel]]

|}

### [[Toodler]]

|}

### Quell

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Fëschbech

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Fëschbech** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Fëschbech ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft

### [[Angelsbierg]]

|}

### [[Fëschbech (Miersch)|Fëschbech]]

|}

### [[Kéideng]]

|}

### [[Schiltzbierg]]

|}

### [[Schous]]

|}

### [[Weyer (Uertschaft)|Weyer]]

|}
 	

### Quell

## Literatur
* Service des sites et monuments nationaux: ''Nationale Inventarisierung der Baukultur im Großherzogtum Luxemburg. Kanton Mersch | Gemeinde Fischbach.'' Luxembourg 2018.

## Um Spaweck
Naturpark (Lëtzebuerg)

En **Naturpark** ass e Gebitt vun op d'mannst 5.000 Hektar mat engem natierlechen a kulturelle Patrimoine vu groussem Wäert. D'Grënnung, d'Planung an d'Gestioun vun engem Naturpark mussen d'Erhalung, d'Restauratioun an d'Opwäertung vum natierlechen a kulturelle Patrimoine garantéieren an den Awunner vun deem Gebitt d'Méiglechkeete fir eng nohalteg ekonomesch a sozio-kulturell Entwécklung am Respekt vun deem Patrimoine sécheren.

## Ziler
En Naturpark muss dozou bäidroe fir absënns follgend Ziler z'erreechen:

* d'Erhalen an d'Restauratioun vum Charakter an der Diversitéit vun der natierlecher Ëmwelt, der heemescher Fauna a Flora;
* den Erhalt vun der Rengheet vun der Loft, dem Waasser an der Buedemqualitéit;
* d'Erhalen an d'Restauratioun vum Kulturierwen;
* d'Fërderung an d'Leedung vun der wirtschaftlecher a soziokultureller Entwécklung,
* d'Fërderung an d'Leedung vun Tourismus- a Fräizäitaktivitéiten, déi an de Kader vun de genannten Ziler falen.

## Naturparken zu Lëtzebuerg
De gesetzleche Kader fir d'Naturparken ass d'Gesetz vum 10. August 1993. Op Basis dovun, sinn am Laf vun der Zäit dräi Naturparken entstanen:

* 6. Abrëll 1999: Naturpark Uewersauer op enger Fläch vun 201,56 km²;
* 9. Juni 2005: Naturpark Our op enger Fläch vu 453,88 km²;
* 17. Mäerz 2016: Naturpark Mëllerdall op enger Fläch vun 256,33 km².

Mat enger Fläch vun 911,77  km² läit deemno méi wéi en Drëttel (35,25&nbsp;%) vum Territoire vum Lëtzebuerger Land an engem Naturpark.

Och en Naturpark Dräilännereck am Kanton Réimech, eventuell an Zesummenaarbecht mat Frankräich an Däitschland, ass an der Diskussioun.

Giel markéiert: Gemenge mat deene Gespréicher lafe fir méi spéit eng Kéier an den Naturpark agebonnen ze ginn.

## Kuckt och
* Däitsch-Lëtzebuerger Naturpark

## Um Spaweck
* Websäit vun de Lëtzebuerger Naturparken
Syndicat pour l'aménagement et la gestion du parc naturel de la Haute-Sûre

De **Syndicat pour l'aménagement et la gestion du parc naturel de la Haute-Sûre**, kuerz **Naturpark Öewersauer**, ass en Interkommunale Syndikat dee sech ëm d'Amenagement an d'Gestioun vum Naturpark Uewersauer bekëmmert. 

De Sëtz vum Syndikat ass an der Maison du parc naturel de la Haute-Sûre zu Esch-Sauer.

## Geschicht
Den Naturpark Uewersauer gouf de 6. Abrëll 1999 mat engem groussherzogleche Reglement an d'Liewe geruff.

Kuerz duerno, de 16. Abrëll, ass och de **Syndicat pour l'aménagement et la gestion du parc naturel de la Haute-Sûre**, kuerz **Naturpark Öewersauer** gegrënnt ginn. D'Gemenge Bauschelt, Ell, Esch-Sauer, Heischent, Stauséigemeng, Néngsen a Wanseler krute mat dem Arrêté grand-ducal erlaabt, sech mam Lëtzebuerger Staat zesummenzedoe fir sech ëm d'Amenagement an d'Gestioun vum Park ze këmmeren.

De Syndicat ass zanter dem 9. Dezember 2019 am Handelsregëster agedroen.

## Presidente vum Naturpark Öewersauer
* ? – 2009: Marco Schank
* 2009 – 2023: Charles Pauly
* zanter 2023: Jeff Gangler 

## Kuckt och

* '''Sy'''ndicat inter'''co'''mmunal '''pa'''rc '''n'''aturel Haute-Sûre (Sycopan)

## Um Spaweck
* De Syndikat op der Websäit vum SYVICOL
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Fiels

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Fiels** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Fiels ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Fiels]]

 

|}

### [[Iernzen]]

|}

### [[Kéngertsbësch]]

|}

### [[Meesebuerg]]

|}

***Beim Schlassweier***

|}

***Kéngertsbësch***
 

|}

## Nees vun der Lëscht erofgeholl

### ''[[Fiels]]''

|}

### ''[[Meesebuerg]]''

|}

***Beim Schlassweier***

|}

## Quell
*

## Literatur
* Service national des sites et monuments: ''Nationale Inventarisierung der Baukultur im Großherzogtum Luxemburg. Kanton Mersch | Gemeinde Larochette.'' Luxembourg 2017.

## Um Spaweck
Syndicat intercommunal de la vallée de l'Our

De **Syndicat intercommunal de la vallée de l'Our**, kuerz **SIVOUR**, war en interkommunale Syndikat mam Zweck fir den Ourdall opzewäerten an z'entwéckelen. E gouf 2012 opgeléist.

Member vum SIVOUR waren d'Gemengen Ëlwen, Houschent, Parc Housen, Kiischpelt, Klierf, Pëtschent, Tandel a Veianen.

## Geschicht
De SIVOUR gouf duerch Groussherzoglechen Arrêté vum 10. August 1992 gegrënnt. Matgrënner waren déi fënnef 
Gemengen Hengescht, Housen, Pëtschent, Veianen a Wäiswampech. Den Zweck vum Syndikat war fir den Ourdall opzewäerten an z'entwéckelen. Mat Baastenduerf, Konstem, Furen, Houschent a Munzen sinn 1995 fënnef weider Gemenge Member am Syndikat ginn. 1998 goufen zousätzlech déi dräi Gemenge Klierf, Ëlwen a Wëlwerwolz an de Syndikat opgeholl.
Verschidde vun deene Gemengen hunn an der Tëschenzäit fusionéiert.

Nodeems den Naturpark Our 2005 gegrënnt gi war, a verschidde Fonctioune vu Sivour iwwerholl huet, gouf deen 2012 offiziell opgeléist.
Syndicat pour l'aménagement et la gestion du parc naturel de l'Our

De **Syndicat pour l'aménagement et la gestion du parc naturel de l'Our**, kuerz **Parc Naturel de l'Our**, ass en interkommunale Syndikat dee sech ëm den Amenagement an d'Gestioun vum Naturpark Our bekëmmert.

## Entwécklung vun de Membergemenge vum Syndikat:
Bei der Grënnung 2005 waren nieft dem Lëtzebuerger Staat follgend 12 Gemenge Member vum Syndikat: Baastenduerf, Ëlwen, Klierf, Konstem, Furen, Hengescht, Houschent, Housen, Munzen, Pëtschent, Veianen a Wëlwerwolz.

2004 hunn d'Gemenge Baastenduerf a Furen fusionéiert an den neie Member vum Syndikat gouf d'Gemeng Tandel. 2005 ass d'Gemeng Wëlwerwolz an déi nei Gemeng Kiischpelt integréiert ginn an 2011 ass den neie Member Gemeng Parc Housen aus de fréieren Gemengen Konstem, Hengescht, an Housen entstanen. Zousätzlech koum 2016 d'Gemeng Wëntger an de Syndikat derbäi.De President vum Syndikat ass den Emile Eicher, Buergermeeschter vun der Gemeng Klierf.

## Geschicht
Duerch Groussherzoglechen Arrêté vum 10. August 1992 gouf de **Syndicat intercommunal de la vallée de l'Our**, kuerz **SIVOUR**, gegrënnt. Matgrënner nieft dem Lëtzebuerger Staat waren déi fënnef Gemengen Hengescht, Housen, Pëtschent, Veianen a Wäiswampech. Den Zweck vum Syndikat war fir den Ourdall opzewäerten an z'entwéckelen.

Mat Baastenduerf, Konstem, Furen, Houschent a Munzen sinn 1995 fënnef weider Gemenge Member am Syndikat ginn. 1998 goufen zousätzlech déi dräi Gemenge Klierf, Ëlwen a Wëlwerwolz an de Syndikat opgeholl. Verschidde vun deene Gemengen hunn an der Tëschenzäit fusionéiert.

Nodeem 2005 den Naturpark Our duerch e groussherzoglecht Reglement offiziell als Naturpark unerkannt gouf, koum et dat selwecht Joer zur Grënnung vum **Syndicat pour l'aménagement et la gestion du parc naturel de l'Our**, kuerz **Parc naturel de l'Our**. De SIVOUR gouf de 4. September 2012 opgeléist.

## Um Spaweck
* De Syndikat op der Websäit vum Syvicol
Pjotr Tichonowitsch Kiritschek

De **Pjotr Tichonowitsch Kiritschek** (*Пётр Тихонович Киричек*), gebuer 1902, a gestuerwen 1968, war e russesche Sänger (Bass-Bariton).

En ass an enger Famill vu Minnenaarbechter opgewuess a war mat der berüümter Pianistin Marija Israilewna Grinberg bestuet, déi en am Ufank vun senger Carrière ënnerstëtzt huet.

Hien huet de Moskauer Conservatoire mat „exzellent“ ofgeschloss. En ass als Solist am Bolschoi-Theater an am staatlechen Televisiouns- a Radioskanal vun der Sowjetunioun opgetrueden.

Säi Repertoire bestoung virun allem aus sowjetesche Kompositiounen. Dës Lidder hate meeschtens e staarke politeschen an ideologesche Charakter.

Nieft Theater an Oper ass de Pjotr Kiritschek dacks op improviséierte Concerten, op Schantercher, op Schëffer, a Betriber, a Feldlageren a bei der Arméi opgetrueden. Wärend dem Grousse Vaterländesche Krich huet hien ongeféier 1500 Concerten direkt un der Front ginn. Hie war ee vun deenen éischten, deen déi vill sowjetesch Lidder gesongen huet, an huet se doduerch bekannt gemaach.

1940 huet hien am Film *[[Gibel "Orla"]]* d'Roll vun engem Matrous, dee séngt, iwwerholl.

## Um Spaweck
* Eng kleng Sammlung vun senge Lidder am mp3-Format
* Video vu YouTube, wou en am Film ''Gibel "Orla"'' matspillt
Monument Antoine Diederich Esch-Uelzecht

D**'Monument fir den Antoine Diederich** ass e Monument, dat zu **[[Esch-Uelzecht]]** an der Antoine-Diederich-Strooss steet, fir un de Resistenzler Antoine Diederich z'erënneren.

Et ass e klenge Stäil mat enger Plack, wou drop steet:

:Antoine Diederich
:alias capitaine Baptiste
:(1923-1978)
:Maquisard luxembourgeois
:en France.
:Le 13 août 1944 il a joué
:un rôle déterminant dans la
:prise de la prison de Riom
:en Auvergne et à la libération
:de 114 patriotes-résistants
:y incarcérés.

D'Monument gouf 2002 ageweit, ee Joer nodeem d'Strooss no him genannt gi war.

## Kuckt och
*Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
Minot (North Dakota)

**Minot** ass eng Stad am Ward County am US-Bundesstaat North Dakota.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Stad
Hierarchie vun den Normen (Lëtzebuerg)

D'Theorie vun der **Hierarchie vun den Normen** ass e Konzept fir déi verschidden Norme vun engem Rechtssystem a Relatioun zuenaner ze bréngen.

D'Theorie gouf vum éisträichesche Jurist Hans Kelsen entwéckelt a gëtt als Pyramid duergestallt.

Jiddwer Norm an där Pyramid muss mat alle Reegelen déi iwwert hir stinn, konform oder op d'mannst mat hinne kompatibel sinn.

Am nationale Rechtssystem steet d'Constitutioun op der ieweschter Plaz an der Hierarchie vun den normative Rechtsakten. Do drënner kommen:

* d'Gesetzer;
* d'Règlement-grand-ducallen an – an hirem jeeweilege Kompetenzberäich – d'Reglementer vun den ëffentlechen Etablissementer an de Beruffschamberen;
* d'Règlement-ministériellen an d'Reglementer vum Regierungsrot;
* d'Gemengereglementer.

D'internationaalt Recht steet der Jurisprudenz no iwwert dem nationale Recht.

E ratifizéierten Traité verflicht de Staat sech op internationalem Plang drun ze halen an e ka sech net op nationaalt Recht beruffe fir den Traité net ze respektéieren. Dat selwecht zielt och fir EU-Reglementer oder EU-Direktiven.

D'Geriichter sinn zoustänneg fir ze sanctionéieren am Fall wou d'Hierarchie vun den Normen net agehale géif. D'Verfassungsgeriicht iwwerpréift ob déi legislativ Texter mat der Verfassung konform sinn, iwwerdeems d'uerdentlech Geriichtsbarkeet d'Konformitéit vun de Reglementer mat der Verfassung an de Gesetzer oder och nach déi national Gesetzer mat den internationale Reegelen déi zu Lëtzebuerg gülteg sinn, iwwerpréift.

## Literatur
* Besch, Marc. (2026). *Normes et légistique en droit public luxembourgeois*. 2e éd., Windhof: Larcier-Intersentia, ISBN 978-2-49675-020-1
Stephan Balkenhol

]
De **Stephan Balkenhol**, gebuer den 10. Februar 1957 zu Fritzlar am Bundesland Hessen, ass en däitsche Sculpteur.

## Wierker
* *Castle*, 2003, Relief am Holz vun der Buerg Buerschent, MUDAM, Stad Lëtzebuerg
* *Grand-Duc Jean*, 2006, Relief am Holz, MUDAM, Stad Lëtzebuerg
* *Grand-Duchesse Joséphine-Charlotte*, Relief am Holz, MUDAM, Stad Lëtzebuerg
* *Luxembourg*, 2009/2010, Relief mat Vue op d'Rout Bréck mat separater Skulptur, am wawa-Holz, Kollektioun Banque de Luxembourg, Stad Lëtzebuerg

## Ausstellungen
* Galerie Nosbaum & Reding, 2010, Stad Lëtzebuerg

## Literatur
* Franzke, Andreas, Eckhard Nordhofen, 2009, *Stephan Balkenhol: public - Die Skulpturen im öffentlichen Raum 1984-2008*, Hatje Cantz, Ostfildern, ISBN 978-3-7757-2293-3

## Um Spaweck

* Offiziell Säit
* Wierker vum Stephan Balkenhol an der Kollektioun vum Mudam
Paul Reiles

De **Paul Reiles**, gebuer de 14. Dezember 1940 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Jurist.

Vun 1989 bis 2005 war hien Direkter vum Nationalmusée fir Geschicht a Konscht an der Stad Lëtzebuerg a vun 1991 bis 2012 President vum *[[Fonds culturel national]]*. Zanter 1996 ass hie President vum Casino Lëtzebuerg - Forum fir zäitgenëssesch Konscht a Vizepresident vun der Fondation Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean.

Vun 2010 bis 2013 war hie President vun der *[[Commission des sites et monuments nationaux]]*.

## Gielchen
*
Fonds culturel national

De **Fonds culturel national**, kuerz **Focuna**, ass en ëffentlecht Etablissement zu Lëtzebuerg, dat duerch d'Gesetz vum 4. Mäerz 1982 an d'Liewe geruff gouf. En ënnersteet dem Kulturministère.

D'Aufgab vum Fong ass et fir Subsiden an Done vun ëffentlecher oder privater Hand ze empfänken, ze verwalten an ze gebrauchen, fir engersäits d'Konscht an d'Wëssenschaft ze ënnerstëtzen an anersäits den nationalen historesche Patrimoine ze erhalen, ze restauréieren an ze fleegen.

De Fong kann Donen unhuelen déi net fir e spezielle Zweck bestëmmt sinn, oder awer och explizitt fir z.&nbsp;B. den Institut Grand-ducal, d'Staatsarchiven, staatlech oder kommunal Muséeën, d'Nationalbibliothéik oder fir kommunal Bibliothéiken, de Service des sites et monuments oder aner Instituter déi als*« utilité publique »* ugesi ginn.

## Organisatioun
De Fong gëtt vun engem *Comité-directeur* verwalt dee sech aus dräi Memberen zesummesetzt. Zwee Delegéiert gi vum Kulturministère an ee vum Finanzministère ernannt. Wann de Fong iwwer Donen decidéiere muss déi hie krut, kommen zwéin zousätzlech Delegéiert aus de betraffenen Institutiounen an de *Comité-directeur* derbäi.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum Focuna
True Grit (Film 2010)

**True Grit** ass en US-amerikanesche Film vum Ethan Coen a Joel Coen aus dem Joer 2010.

De Film ass e Remake vum Western True Grit mam John Wayne vum Henry Hathaway aus dem Joer 1969.

## Ëm wat geet et am Film?
E Meedche vu 14 Joer versicht mat Hëllef vun engem versoffenen U.S. Marshall de Mäerder vu sengem Papp ze fannen...

## Um Spaweck
Auguste Letellier

Den **Rémy-Augustin Letellier**, och **Auguste Letellier**, gebuer den 22. Januar 1823 zu Hanvoile am franséischen Departement Oise, gestuerwen den 19. Januar 1892 an der Stad Lëtzebuerg, war e franséischen Ingenieur.

Hie war Chef-Ingenieur bei der *[[Société royale grand-ducale des chemins de fer Guillaume-Luxembourg]]*.

Zesumme mam Achille Grenier huet hien d'Pläng fir d'Al Bréck an der Stad Lëtzebuerg entworf.

Hie war mat der Virginie Neyen (1837-1909) bestuet.

Zu Bouneweg ass eng Strooss no him benannt.
The Red Shoes (Film 1948)

** The Red Shoes** ass en brittesche Film vum Michael Powell an Emeric Pressburger aus dem Joer 1948.

## Ëm wat geet et am Film?
E Balletsfilm no der Seeche vum Hans Christian Andersen.

## Um Spaweck
* Film bel Criterion
* Kritik vum Roger Ebert
Moira Shearer

D**'Moira Shearer**, gebuer als *Moira King* de 17. Januar 1926 zu Dunfermline a Schottland, a gestuerwen den 31. Januar 2006 zu Oxford, war eng schottesch Dänzerin a Schauspillerin.

## Filmer
* 1948: *[[The Red Shoes (Film 1948)|The Red Shoes]]* vum Michael Powell an Emeric Pressburger mam Anton Walbrook a Marius Goring 
* 1951:*[[The Tales of Hoffmann (Film)|The Tales of Hoffmann]]* vum Michael Powell an Emeric Pressburger mam Ludmilla Tchérina a Robert Helpmann
* 1953: *The Story of Three Loves* vum Vincente Minnelli a Gottfried Reinhardt mam James Mason an Agnes Moorehead
* 1955: *The Man Who Loved Redheads* vum Harold French mam John Justin a Roland Culver
* 1959: *[[Peeping Tom]]* vum Michael Powell mam Karlheinz Böhm an Anna Massey
* 1960: *1-2-3-4 ou Les Collants noirs* vum Terence Young mam Zizi Jeanmaire a Cyd Charisse
* 1987: A Simple Man (TV)

## Um Spaweck
Black Swan (Film)

**Black Swan** ass en US-amerikanesche Psychothriller vum Darren Aronofsky aus dem Joer 2010.

## Ëm wat geet et am Film?
En New Yorker Balletensemble wëll de *[[Schwaneséi]]* nei opféieren, mat der Roll vum wäissen a vum schwaarze Schwan an enger Persoun. Den Direkter vum Ensembel, den Thomas Leroy, sicht eng Nofollgerin fir d'Primaballerina Beth MacIntyre a seng Wiel fält schliisslech op d'Nina Sayers. D'Roll vum wäisse Schwan beherrscht si perfekt, mä fir de verführeresche schwaarze Schwan feelt et hir u Sënnlechkeet a Leidenschaft. Fir d'Roll net un d'Lily, déi eréischt viru Kuerzem an den Ensembel komm ass, ze verléieren, muss d'Nina hir donkel Säit entdecken an ervirbréngen. Allerdéngs féiert déi obsessiv Virbereedung op hir Roll zu Wahnvirstellungen...

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
Patrick Sanavia

De **Patrick Sanavia**, gebuer de 14. Oktober 1967 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Jurist a Staatsbeamten.

Nom Ofschloss vu sengem Studium op der Université Robert-Schuman zu Stroossbuerg mat enger Maîtrise am Droit, huet hie seng berufflech Karriär als Affekot ugefaangen.

Zanter 2000 schafft hien um Kulturministère.

Hien ass zanter 2008 Direkter vum Institut national pour le patrimoine architectural (fréieren Numm: *Service des sites et monuments nationaux*), wou hien Nofollger vun der Christiane Steinmetzer gouf.

Vun 2007 bis 2010 war hie President vun der Commission des sites et monuments nationaux.
Äisvull

Den **Äisvull** (*Alcedo atthis*) ass déi eenzeg Aart aus der Famill vun den Äisvullen (Alcedinidae), déi a groussen Deeler vun Europa virkënnt. Et gëtt der och an Asien an am westlechen Nordafrika. Säi Liewensraum ass bei proppere Gewässer, déi stinn oder net ze séier lafen, laanscht déi et Sëtzgeleeënheete ginn. E frësst kleng Fësch, Waasserinsekten (Imagines a Larven), Klengkriibsen a Kauzekäpp. Dëst fänkt e sech, andeems e vu sengem Sëtz aus mam Kapp no vir an d'Waasser spréngt, ënnerdaucht a se mam Schniewel paakt. Da flitt en op seng Plaz zeréck, fir se ze friessen.

Äisvullen hunn en opfällegt Fierderkleed, mat engem bloe Réck an engem orange-bronge Bauch. Si gi 16 bis 18&nbsp;cm laang a weie 35&nbsp;g bis 40&nbsp;g. D'Distanz tëscht den ausgestreckte Flilleksspëtzten ass ongeféier 25&nbsp;cm.

Déi meescht Äisvulle si monogam. Am Februar a Mäerz siche se sech Partner a fir d'Weibchen z'iwwerzeegen, datt si "dee richtege" sinn, iwwerreechen d'Männercher hinne "Kaddoen" a Form vu Fësch a vernäipe sech dobäi.

Hir Näschter bauen d'Äisvullen an Hielen, déi se als Koppel a géi Wänn aus Leem oder haardem Sand gruewen. Dës Hiel huet en Duerchmiesser vu 17&nbsp;cm an ass ongeféier 12&nbsp;cm héich. Se läit um Enn vun engem 40 bis 80&nbsp;cm laangen Tunnel, dee vum Agank hier liicht biergop geet an ongeféier 8&nbsp;cm breet ass. Et dauert zwou bis dräi Woche bis déi Hiel gegruewen ass.

A Mëtteleuropa besteet hir Brutt aus sechs bis aacht Eeër, déi am Abrëll-Mee 19 bis 21 Deeg laang ofwiesselnd gebritt ginn. D'Jippelcher sinn am Ufank blann a plakeg. No aacht Deeg kommen déi éischt Plommen an no zéng ginn d'Aen op. No 23 bis 28 Deeg sinn déi Jonk grouss genuch fir erauszefléien.

Si ginn nach een-zwéin Deeg weider vun den Eltere gefiddert, iwwerdeems se léiere wéi een d'Friesse fänkt. Da ginn se vun den Ale verdriwwen a sinn op sech selwer gestallt.

Am Juni bis Juli kënnt eng zweet Brutt no, heiansdo am August-September eng drëtt. 80&nbsp;Prozent vun deene Jonken iwwerliewen net bis d'Bruttsaison am nächste Fréijoer. Déi Jonk musse sech en neit Revéier sichen, a kënnen dobäi alt bis 1.000 Kilometer zeréckleeën.

### Nimm
Regional gëtt oder gouf et am Lëtzebuergeschen eng Rëtsch Alternativnimm fir den Äisvull, wéi *(bloe) Mattevull, Waasserflibor, -hinnchen, -héngchen, -bompel, -päipel, -spiecht, -wo* oder *bloe Waasservull*.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg
Schauspiller

E **Schauspiller** ass eng Persoun, déi e Personnage an engem Theaterstéck oder an engem Film duerstellt.

## Kuckt och
* Lëscht vu Filmschauspiller
* Lëscht vu Filmschauspillerinnen

## Um Spaweck
Le confident de ces dames

** Le confident de ces dames** ass en italieenesch-franséische Film vum Alex Joffé aus dem Joer 1959.

## Ëm wat geet et am Film?
E Véidokter (Fernandel) an eng Doktesch (Sylva Koscina) verdroe sech net an enger klenger Provënzstad...

## Um Spaweck
*  IMDb
Pierre Drauth

Den **Nicolas Pierre Drauth**, gebuer de 14. Februar 1925 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 13. Januar 2017 zu Boufer, war e lëtzebuergesche Komponist, Organist a fréiere Museksenseignant.

## Wierker
* *Regina Coeli*, 1961
* *Wéi meng Mamm nach huet gesponnen* (1968)
* *Ave Maria*, 1975
* *Lieder*, 1985
* *Missa brevis in honorem Sancti Joannis Bosco*

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Komponisten
The Locket

** The Locket ** ass en US-amerikanesche Film vum John Brahm aus dem Joer 1948.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Nancy ass Kleptomanin, hiren zukënftege Mann weess awer näischt dovun...

## Um Spaweck
Faut pas prendre les enfants du bon Dieu pour des canards sauvages

** Faut pas prendre les enfants du bon Dieu pour des canards sauvages ** ass e franséische Film vum Michel Audiard aus dem Joer 1968.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Rita (Marlène Jobert) ass vu Gangsterfrënn iwwer d'Ouer gehae ginn, an elo kënnt seng Tatta (Françoise Rosay) him zu Hëllef...

## Um Spaweck
Le cri du cormoran le soir au-dessus des jonques

**Le cri du cormoran le soir au-dessus des jonques ** ass e franséische Film vum Michel Audiard aus dem Joer 1971.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Alfred (Michel Serrault) en aarme Chômeur gëtt vu Gangster entfouert...

## Um Spaweck
Simon Baker

De **Simon Baker**, gebuer den 30. Juli 1969 als *Simon Baker-Denny* zu Launceston op Tasmanien, ass en australesche Schauspiller.

## Filmographie
### Film
* 1997: *L.A. Confidential*
* 1997: *Most Wanted*
* 1998: *Restaurant*
* 1998: *Judas Kiss*
* 1998: *Love from Ground Zero*
* 1999: *Ride with the Devil*
* 2000: *Sunset Strip*
* 2000: *Red Planet*
* 2001: *The Affair of the Necklace*
* 2004: *Book of Love*
* 2005: *The Ring Two*
* 2005: *Land of the Dead*
* 2006: *Something New*
* 2006: *The Devil Wears Prada*
* 2007: *Sex and Death 101*
* 2007: *The Key to Reserva*
* 2009: *The Lodger*
* 2009: *Not Forgotten*
* 2009: *Women in Trouble*
* 2010: *[[The Killer Inside Me]]* vum Michael Winterbottom
* 2010: *Margin Call*

### Televisioun
* 1987: *Midnight Magic*
* 1989: *Tales from the Crypt*
* 1992-1993: *E Street*
* 1994: *Which Way to the War*
* 1994: *Home and Away*
* 1995: *Naked*
* 1995-1996: *Heartbreak High*
* 1996: *Naked: Stories of Men*
* 1996: *Sweat*
* 1999: *Secret Men's Business*
* 2001-2004: *The Guardian*
* 2006-2007: *Smith*
* 2008-haut: *The Mentalist*

## Um Spaweck
Winona Ryder

D**'Winona Ryder**, gebuer den 29. Oktober 1971 zu Winona am Minnesota als *Winona Laura Horowitz*, ass eng US-amerikanesch Schauspillerin.

Si gouf an den 1990er Joren duerch Filmer vum Tim Burton bekannt.

## Filmographie

## Um Spaweck
Adam Sandler

Den **Adam Richard Sandler**, gebuer den 9. September 1966 zu Brooklyn an New York City, ass en US-amerikanesche Schauspiller, Komiker, Filmproduzent, Komponist, Synchronspriecher an Dréibuchauteur.

## Um Spaweck
Rihanna

D**'Rihanna**, gebuer den 20. Februar 1988 zu Saint Michael op Barbados als *Robyn Rihanna Fenty*, ass eng barbadesch-US-amerikanesch R&B-Sängerin mat Aflëss aus Hip-Hop, Pop, Dance-Pop a Soca. Si huet bis elo weltwäit 25 Milliounen Albumen a 60 Millioune Singles verkaf.

## Studiosalbumen
* 2005: *Music of the Sun*
* 2006: *A Girl Like Me*
* 2007: *Good Girl Gone Bad*
* 2009: *Rated R*
* 2010: *Loud*
* 2011: *Talk That Talk*
* 2012: *Unapologetic*
* 2016: *Anti*

## Bekannt Lidder (Auswiel)
### Eege Lidder
* 2005: *Pon de Replay*
* 2006: *SOS*
* 2006: *Unfaithful*
* 2007: *Umbrella*
* 2007: *Don't Stop the Music*
* 2008: *Take a Bow*
* 2009: *Russian Roulette*
* 2010: *Only Girl (In the World)*
* 2011: *S&M*
* 2011: *California King Bed*
* 2011: *We Found Love* 
* 2012: *Where Have You Been*
* 2012: *Diamonds*
* 2013: *Stay* 
* 2015: *FourFiveSeconds* 
* 2015: *Bitch Better Have My Money*
* 2016: *Work*
* 2016: *Love on the Brain*

### Lidder als Gaaschtsängerin
* 2008: *Live Your Life* 
* 2009: *Run This Town* 
* 2010: *Love the Way You Lie* 
* 2010: *Who's That Chick?* 
* 2012: *Take Care* 
* 2013: *The Monster* 
* 2014: *Can't Remember to Forget You* 
* 2016: *This Is What You Came For* 
* 2016: *Too Good* 
* 2017: *Wild Thoughts* 

## Um Spaweck

* International Websäit
Le miroir à deux faces

** Le miroir à deux faces** ass e franséisch-italieenesche Film vum André Cayatte aus dem Joer 1958.

## Ëm wat geet et am Film?
Duerch eng Schéinheetsoperation ännert d'Marie-José hiert Gesiicht...
Keira Knightley

D**'Keira Knightley**, gebuer als **Keira Christina Knightley** de 26. Mäerz 1985 zu Teddington bei London, ass eng englesch Schauspillerin.

## Um Spaweck
Orlando Bloom

Den **Orlando Bloom**, gebuer als **Orlando Jonathan Blanchard Bloom** den 13. Januar 1977 zu Canterbury, ass en englesche Schauspiller.

## Filmographie
### Kino

* 1997: *Wilde*, Regie: Brian Gilbert, Schauspiller: Stephen Fry, Jude Law a Vanessa Redgrave
* 2001: *[[The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (Film)]]*, Regie: Peter Jackson, Schauspiller: Elijah Wood, Sean Astin a Ian McKellen
* 2001: *[[Black Hawk Down]]*, Regie: Ridley Scott, Schauspiller: Josh Hartnett, Ewan McGregor an Eric Bana
* 2002: *[[The Lord of the Rings: The Two Towers (Film)]]*, Regie: Peter Jackson, Schauspiller: Elijah Wood, Viggo Mortensen a Cate Blanchett
* 2003: *Ned Kelly*, Regie: Gregor Jordan, Schauspiller: Heath Ledger, Geoffrey Rush an Naomi Watts
* 2003: *[[Pirates of the Caribbean: The Curse of the Black Pearl]]*, Regie: Gore Verbinski, Schauspiller: Johnny Depp, Geoffrey Rush a Keira Knightley
* 2003: *[[The Lord of the Rings: The Return of the King (Film)]]*, Regie: Peter Jackson, Schauspiller: Elijah Wood, Liv Tyler an John Rhys-Davies
* 2004: *The Calcium Kid*, Regie: Alex De Rakoff, Schauspiller: Michael Lerner
* 2004: *[[Troy]]*, Regie: Wolfgang Petersen, Schauspiller: Brad Pitt, Eric Bana an Diane Kruger
* 2004: *Haven*, Regie: Frank E. Flowers, Schauspiller: Bill Paxton, Zoe Saldana an Anthony Mackie
* 2005: *[[Kingdom of Heaven]]*, Regie: Ridley Scott, Schauspiller: Liam Neeson, Eva Green an Jeremy Irons
* 2005: *Elizabethtown*, Regie: Cameron Crowe, Schauspiller: Kirsten Dunst, Susan Sarandon an Alec Baldwin
* 2006: *[[Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest]]*, Regie: Gore Verbinski, Schauspiller: Johnny Depp, Keira Knightley an Jack Davenport
* 2006: *Love and Other Disasters*, Regie: Alek Keshishian, Schauspiller: Brittany Murphy
* 2007: *[[Pirates of the Caribbean: At World's End]]*, Regie: Gore Verbinski, Schauspiller: Johnny Depp, Geoffrey Rush a Keira Knightley
* 2009: *New York, I love you*, Sketch: *Shunji Iwai* Regie: Shunji Iwai, Schauspiller: Christina Ricci
* 2010: *Main Street*, Regie: John Doyle, Schauspiller: Colin Firth, Patricia Clarkson an Ellen Burstyn
* 2010: *Sympathy for Delicious*, Regie: Mark Ruffalo, Schauspiller: Mark Ruffalo a Juliette Lewis
* 2011: *The Good Doctor*, Regie: Lance Daly, Schauspiller: Riley Keough
* 2011: *The Three Musketeers*, Regie: Paul W.S. Anderson, Schauspiller: Milla Jovovich, Christoph Waltz a Mads Mikkelsen
* 2011: *Fight for Your Right Revisited*, Regie: Adam Yauch, Schauspiller: Elijah Wood a Susan Sarandon, (Kuerzfilm)
## Um Spaweck
L'étrange Madame X

** L'étrange Madame X ** ass e franséische Filmdrama vum Jean Grémillon aus dem Joer 1951.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Étienne, Aarbechter an enger Schräinerei, begéint d'Irène, dat sech als Déngschtmeedchen ausgëtt, awer a Wierklechkeet d'Fra vun engem räichen Editeur ass…

## Um Spaweck
*  De Film op der IMDb
Oasis (Film)

** Oasis ** ass e franséisch-däitsche Film vum Yves Allégret aus dem Joer 1955.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Vallin, e Pilot zitt sech roueg a Marokko op eng Oase zeréck awer zwou Frae loossen dat net zou...

## Um Spaweck
Oasis

**Oasis** (en: a fr: fir Oas) ka sech ë.&nbsp;a. bezéien op:

* Oasis, eng englesch Rock-Band (1991 - 2009);
* Oasis, eng Handelsmarque fir Gedrénks op Basis vun Uebstjus;
* *[[Oasis (Film)|Oasis]]*, e Film vum Yves Allégret aus dem Joer 1954.
Brad Pitt

De **Brad Pitt**, gebuer den 18. Dezember 1963 als *William Bradley Pitt* zu Shawnee am Oklahoma, ass en US-amerikanesche Schauspiller a Filmproduzent.

Den internationalen Duerchbroch ass ëm 1994 gelonge mat der Haaptroll am Film *[[Interview with the Vampire (Film)|Interview with the Vampire]]*. Aner fréi Erfolleger hat en als Psychopath an *[[Twelve Monkeys]]* (1995) an als eng Hallschent vum Tyler Durden a *[[Fight Club (Film)|Fight Club]]* (1999).

Vun 2000 bis 2005 war e mat der *[[Friends]]*-Schauspillerin Jennifer Aniston bestuet. Am Joer vu senger Scheedung huet e bei Dréiaarbechte vu *[[Mr. & Mrs. Smith (2005)|Mr. & Mrs. Smith]]* seng deemoleg Filmpartnerin Angelina Jolie besser kennegeléiert. D'Koppel, vun der Boulevardpress dacks als "Brangelina" bezeechent, huet zesumme sechs Kanner, dräi eegen an dräi adoptéierter. 2016 sinn s'auserneegaangen.

## Filmographie (Auswiel)

* *[[Thelma & Louise]]* (1991)
* *[[A River Runs Through It (Film)|A River Runs Through It]]* (1992)
* *[[Kalifornia]]* (1993)
* *[[True Romance]]* (1993)
* *[[Interview with the Vampire (Film)|Interview with the Vampire]]* (1994)
* *[[Legends of the Fall]]* (1994)
* *[[Seven (Film 1995)|Seven]]* (1994)
* *[[12 Monkeys (Film)|12 Monkeys]]* (1995)
* *[[Sleepers (Film)|Sleepers]]* (1996)
* *[[Seven Years in Tibet (Film 1997)|Seven Years in Tibet]]* (1997)
* *[[Meet Joe Black]]* (1998)
* *[[Fight Club]]* (1999)
* *[[Snatch (film)|Snatch]]* (2000)
* *[[The Mexican]]* (2001)
* *[[Spy Game]]* (2001)
* *[[Ocean's Eleven]]* (2001)
* *[[Troy (film)|Troy]]* (2004)
* *[[Ocean's Twelve]]* (2004)
* *[[Mr. & Mrs. Smith (Film 2005)|Mr. & Mrs. Smith]]* (2005)
* *[[Babel (Film)|Babel]]* (2006)
* *[[The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford]]* (2007)
* *[[Ocean's Thirteen]]* (2007)
* *[[The Curious Case of Benjamin Button (Film)|The Curious Case of Benjamin Button]]* (2008)
* *[[Inglourious Basterds]]* (2009)
* *[[The Tree of Life (Film)|Tree of Life]]* (2011)
* *[[Moneyball (Film)|Moneyball]]* (2011)
* *[[World War Z (Film)|World War Z]]* (2013)
* *[[12 Years a Slave (Film)|12 Years a Slave]]* (2013)
* *[[Fury (2014 film)|Fury]]* (2014)
* *[[The Big Short (Film)|The Big Short]]* (2015)
* *[[Allied (Film)|Allied]]* (2016)
* *[[Ad Astra (Film)|Ad Astra]]* 2018

## Um Spaweck
Comment réussir quand on est con et pleurnichard

** Comment réussir quand on est con et pleurnichard ** ass e franséische Film vum Michel Audiard aus dem Joer 1974.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Antoine Robineau fënnt ëmmer erëm nei Methode fir säi schlechte Vermouth ënner d'Leit ze bréngen...