open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zeelandbrug

D**'Zeelandbrug** ass eng Stroossebréck iwwer d'Oosterschelde an der hollännescher Provënz Zeeland. D'Bréck gouf 1965 gebaut an ass 5.022 Meter laang.

Si verbënnt Zierikzee mat Goes.

Et ass eng Dunnebréck a besteet aus 52 Felder déi allkéiers 95 m laang sinn, an um Kapp Zierikzee ass eng Hiefbréck vu 40 Meter Längt mat agebaut fir datt Schëffer mat héije Maste passéiere kënnen.

Si huet eng Héicht iwwer Waasser vu 17 Meter, an ass 11 Meter breet.

Den Tablier gouf am virgespaante Bëtong gebaut.

Op der Säit vu Zierikzee, beim leschte Pilier, ass eng vun de beléiftsten Dauchplazen a Zeeland.
## Um Spaweck

* Zeelandbrug op Youtube
Torquay United FC

**Torquay United FC** (Spëtznumm *The Gulls*) ass en englesche Foussballveräin an der Stad Torquay am Devon. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football Conference, der fënnefthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Plainmoor Stadion.

De Veräi gouf 1899 gegrënnt an huet vun 1927 bis 2007 permanent an deene professionellen englesche Lige gespillt. Allerdéngs si se ni iwwer déi drëtthéchste Spillklass erauskomm, wou se um Enn vun der Saison 1956/57 op der 2. Plaz waren. Hir bescht Leeschtung am FA Cup koum 1965, wou se déi 4. Ronn erreecht hunn.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun Torquay United FC
Notts County FC

**Notts County FC** (Spëtznumm *The Magpies*) ass en englesche Foussballveräin an der Stad Nottingham. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League Two, der véierthechster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Meadow Lane Stadion.

De Veräi gouf 1862 gegrënnt an ass domat deen eelste professionelle Foussballveräin op der Welt. 1888 ware si ee vun den 12 Veräiner déi mat *[[The Football League]]*, den éischte professionelle Ligabetrib op der Welt opgeholl hunn. 1891 an 1901 ware si déi drëtt an der héchster Sppillklass, an 1894 hunn si als eenzeg Kéier an hirer Geschicht den FA Cup gewonnen.

## Um Spaweck

 Offiziell Websäit vun Notts County FC
Bury FC

**Bury FC** (Spëtznumm *The Shakers*) ass en englesche Foussballveräin an der Stad Bury, Greater Manchester. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League Two, der véierthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Gigg Lane Stadion.

De Veräi gouf 1885 gegrënnt. 1926 war en op der 4. Plaz an der *First Division*, deemools der héchster Spillklass am englesche Foussball. 1900 an 1903 hu si den FA Cup gewonnen.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Bury FC
Barnet FC

**Barnet FC** (Spëtznumm *The Bees*) ass en englesche Foussballveräin am Londoner Quartier High Barnet. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League Two, der véierthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Under Hill Stadium.

De Veräi gouf 1888 gegrënnt. 1991 ass de Veräi fir d'éischt a senger Geschicht an déi véierthéchst Spillklass opgestigen (deemools *Division Four*). Zanterhier si se e puermol op- an ofgestigen, fir d'lescht 2005 aus der Football Conference an d'League Two. 1900 an 1903 hu si den FA Cup gewonnen. 2007 stounge si an der 4. Ronn vum FA Cup, bis ewell hir bescht Leeschtung.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Barnet FC
August Kopff

Den **August Kopff**, gebuer de 5. Februar 1882 zu Heidelberg, a gestuerwen de 25. Abrëll 1960 och do, war en däitschen Astronom a bekannten Entdecker vu villen Asteroiden (Klengplanéiten).

Vun 1924 bis 1954 war hien Direkter vum Astronomesche Recheninstitut (ARI), am Ufank zu Berlin, an duerno zu Heidelberg.

De Prof. Dr. August Kopff hat de Kopff-Koméit entdeckt, souwéi am Zäitraum vun 1905 bis 1909 nach 66 Asteroiden, an hie war Matentdecker vun zwéi weideren Asteroiden. Zu deenen, déi hien entdeckt huet, gehéieren:

De Moundkrater Kopff gouf him zu Éiere sou genannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioune vum A. Kopff am Astrophysics Data System
* Noruff fir den A. Kopff am Astrophysics Data System
* http://www.answers.com/topic/august-kopff
Rafael Vicente Correa Delgado

De **Rafael Vicente Correa Delgado**, gebuer de 6. Abrëll 1963 zu Guayaquil, ass en ecuadorianeschen Ekonomist a Politiker. Hie war vum 15. Januar 2007 bis de 24. Mee 2017 President vu sengem Land.

Den Delgado huet op der Kathoulescher Universitéit vu Guayaquil Ekonomie studéiert an dee Studium 1987 ofgeschloss. Méi spéit huet hien e Master op der *[[Université catholique de Louvain]]* zu Louvain-la-Neuve an op der *University of Illinois at Urbana-Champaign* gemaach. Op der University huet hien 2001 zum PhD promovéiert. Bis e President gouf, huet hien op verschiddenen Universitéiten, zulescht als Professer, Coursë ginn.

2005 war hien e puer Méint laang Wirtschafts- a Finanzminister vum Ecuador. Kuerz drop huet hie fir d'Presidentschaftswale kandidéiert a gouf de 4. Dezember 2006 am zweeten Tour gewielt.

## Um Spaweck

* Websäit vum President (spuenesch)
Eric Walter Elst

Den **Eric Walter Elst**, gebuer den 30. November 1936 zu Mortsel, ass e belschen Astronom, deen am Observatoire royal de Belgique schafft.

Hien huet bis haut iwwer 3000 Asteroiden entdeckt, 85 dovun an Zesummenaarbecht mat engem aneren Astronom.

Seng gréisst Entdeckunge waren den Asteroid Apollo, de Mithra, de 7986 Elst-Pizzaro, den 133P/Elst-Pizarro an iwwer 25 Trojaner-Asteroiden

Den Asteroid Elst krut säin Numm.

## Um Spaweck
* Perséinlech Säit vum Éric Elst
Rudolf-August Oetker

De **Rudolf-August Oetker**, gebuer den 20. September 1916 zu Bielefeld, a gestuerwen de 16. Januar 2007 zu Hamburg, war en däitschen Entreprener an der Liewensmëttelindustrie an ee vun de gréissten däitschen Armateurern.

## Um Spaweck
Observatoire San Vittore

Den **Observatoire San Vittore** war en astronomeschen Observatoire am Süde vu Bologna an Italien. E läit 280 Meter iwwer dem Mieresspigel an huet en 0,45-m-Cassegrain-Newton-Spigelteleskop.

Den Observatoire ass ee vun de raren astronomeschen Observatoiren deen exklusiv vun Amateurastronome bedriwwe gouf. Vum Gebai mat der Kuppel bis op den Teleskop war alles an Eegeregie gebaut ginn.

Vun 1975 bis 1981 huet den Observatoire bei der NASA hirem International Planetary Patrol Program matgeschafft.

Tëscht 1980 an 2000 goufen um Observatoire 98 Asteroiden entdeckt.

Den Asteroid, (2235) Vittore, deen de 5. Abrëll 1924 entdeckt gouf, gouf nom Observatoire genannt.

## Asteroiden déi entdeckt goufen

## Kuckt och

## Um Spaweck

*Websäit vum Observatoire
Macclesfield Town FC

**Macclesfield Town FC** (Spëtznumm *The Silkmen*) ass en englesche Foussballveräin vu Macclesfield am Cheshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League Two, der véierthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Moss Rose Stadion.

De Veräi gouf 1874 gegrënnt. En huet dee gréissten Deel vun hirer Geschicht an den nidderegen englesche Lige gespillt, bis se 1997 an déi véierthéchst Spillklass opgestige sinn. Duerno si se direkt nach emol opgestigen, mä 1999 si si erëm ofgestigen a spillen zanterhier op deem Niveau.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Macclesfield Town FC
Joseph Meyers

De **Joseph** (**Josy**) **Meyers**, gebuer den 19. August 1900 zu Rodange, a gestuerwen de 5. Oktober 1964 um Lampertsbierg, war e lëtzebuergeschen Historiker a Sproochfuerscher.

Hie war Lycéesprofesser am Kolléisch, Chargé de cours op der Universitéit vu Léck an Auteur vu Studien iwwer d'Siidlungsgeschicht vu Lëtzebuerg a vu Schoulbicher iwwer d'Lëtzebuerger Geschicht. Hie war Member vun der Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique vum Institut grand-ducal a vun der Dictionnaires-Kommissioun. Seng Spezialitéit war d'Etymologie vun den Uerts- a Flouernimm. 1960 gouf hie Conservateur-directeur vum Staatsmusée.

## Wierk (Auswiel)

* *Studien zur Siedlungsgeschichte Luxemburgs* (mat 19 Kaarten a 5 Tabellen am Text); Lëtzebuerg (Krippler & Cie), 1976 (= 3. Oplo; 1. Oplo = 1932!).
* *Geschichte Luxemburgs* ; Lëtzebuerg (Verlag Paul Bruck), 1969 (= 7. Oplo); Stoung bis 1974 op der Lëscht vun de Schoulbicher zu Lëtzebuerg.
* *Siedlung und Flur in Luxemburg* ; in: *Les Cahiers luxembourgeois*, Jg. 20 (1948), Heft Nr.1, Ss. 29-34;
* *Geschichte Luxemburgs* ; Lëtzebuerg (Verlag "Der Freundeskreis"), 1940.
* *La préhistoire et les temps des Romains au Grand-Duché de Luxembourg* ; in: *L'Art au Luxembourg*, Bd. 1; Lëtzebuerg (Sankt-Paulus-Verlag), 1966; Ss. 17-108.
Ieoh Ming Pei

De **Ieoh Ming Pei**, (op Chineesesch: 貝聿銘), woubäi "Pei" de Familljennumm ass, gebuer de 26. Abrëll 1917 zu Guangzhou a China, a gestuerwen de 16. Mee 2019, war en taiwaneesesch-US-amerikaneschen Architekt.

1935 ass hien an d'Vereenegt Staate vun Amerika gaange fir Architektur ze studéieren. Hie war do op der *[[University of Pennsylvania]],* um *[[Massachusetts Institute of Technology]]* an duerno op der *[[Harvard Graduate School of Design]]*.

1983 war hien de Laureat vum Pritzker-Architekturpräis.

## Kuckt och
* Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean

## Um Spaweck

* Den Ieoh Ming Pei op der Websäit vu ''The Pritzker Architecture Prize'' - ''The Hyatt Foundation'' 
* Den Ieoh Ming Pei op der Websäit vu ''Pei Cobb Freed & Partners''
Lëscht vun de Saturnmounden

An dëser **Lëscht vun de Saturnmounde** stinn déi bis ewell (Stand: 01.2015) bekannt natierlech Mounde vum Planéit Saturn.

Si ass no der Gréisst vun der Moyenne vun de Bunnradien zortéiert. Aktuell Neientdeckungen hunn e virleefegen Zuelecode, bis si vun der IAU och en Numm kréien.

Duerch déi verbessert Observatiounsméiglechkeeten, deelweis duerch Raumsonde wéi och vun der Äerd aus, geet d'total Zuel vun de Mounden all Joer erop, woubäi déi neientdeckt awer nëmme Radie vun e puer Kilometer hunn.

Net an der Lëscht ass de Saturnmound Themis, eng Entdeckung vun 1905 vum William H. Pickering. Dee Mound ass ni méi gesi ginn, a gëllt als net existent.

Och net an der Lëscht sinn déi dräi Satellitten S/2004&nbsp;S3, S/2004&nbsp;S4 an S/2004&nbsp;S6, déi méiglecherweis tëscht Prometheus a Pandora no beim Saturn F-Rank gesi goufen.

**Kolonnentitelen**:

Eng Bunnneigung vu méi wéi 90° bedeit, datt den Trabant de Saturn réckleefeg ëmkreest. An der Reegel beweege sech d'Mounden am selwechten Dréisënn ëm de Planéit, mat deem de Planéit ëm déi eegen Achs rotéiert.

## Kuckt och

* Saturn

## Um Spaweck
*  Dem Saturn seng bekannt Satellitten
*  Aktuell Cassini-Opname vun de Saturnmounden Billergalerie
Jan Pieter Minckeleers

De **Jan Pieter Minckeleers** oder och Minckelers, gebuer den 2. Dezember 1748 zu Maastricht, a gestuerwen de 4. Juli 1824 och do, war en hollännesche Wëssenschaftler an Erfinder.

Hien huet de Stad- respektiv Liichtgas entdeckt. 

De Minckeleers, den op der Universitéit zu Léiwen geschafft huet, huet iwwer sengen Aarbechten entdeckt, datt wann e Steekuelen erhëtzt ouni datt Sauerstoff drukënnt, déi e Gas fräiginn dee méi liicht wéi d'Loft ass. En huet dat fir d'éischt 1784 an enger Publikatioun beschriwwen.

Dee Gas gouf am Ufank gebraucht fir Gasballongen ze fëllen. Méi spéit gouf en awer haaptsächlech gebraucht fir ze liichten.

Eng Statu vum Minckeleers steet zu Maastricht an der *Boschstraat*.
Clyde Tombaugh

De **Clyde William Tombaugh**, gebuer de 4. Februar 1906 zu Streator am Illinois, a gestuerwen de 17. Januar 1997 zu Las Cruces am New Mexico, war en US-amerikaneschen Astronom.

Den Tombaugh huet 1930 den Zwergplanéit Pluto entdeckt, dee bis 2006 als den néngte Planéit vun onsem Sonnesystem ugesi gouf.

De Clyde war en Autodidakt. Hien huet vu sech aus Geometrie an Trigonometrie geléiert. Am Alter vun 20 Joer huet hie säin éischt Teleskop gebaut.

Hien huet de Mars an de Jupiter observéiert an huet dem Lowell-Observatoire zu Flagstaff, d'Zeechnunge vu sengen Observatioune geschéckt.

Eigentlech hat hie sech nëmmen Hëllef an Iddie vun där Säit erwaart, awer de Vesto Melvin Slipher, den Direkter vum Observatoire, huet him 1929 eng Plaz als Fuerschungsassistent (*junior astronomer*) ugebueden. Den Tombaugh huet déi Plaz ugeholl a blouf 14 Joer do.

Den 18. Februar 1930 huet hien d'Entdeckung vu sengem Liewe gemaach, wéi hien e beweeglechen Objet als de laang gesichten Transneptuneschen Objet erkannt huet.

An de Joren duerno huet den Tombaugh nach méi wéi honnert Asteroiden entdeckt, an och zwéin nei Koméiten.

Den 19. Januar 2006, ass eng Raumsond mat dem Numm New Horizons op de Pluto geschéckt ginn, fir deen z'erfuerschen. U Bord vun der Sond goufen och Äsche vum Clyde Tombaugh matgeschéckt.

De Clyde Tombaugh war zanter 1934 mat der Patricia (Patsy) Edson bestuet, an d'Koppel hat zwee Kanner.

## Gielercher
* Jackson-Gwilt Medail, 1931

No him benannt sinn ë.&nbsp;a. d'Tombaugh-Cliffs an der Antartktis, den Asteroid (1604) Tombaugh, de Marskrater Tombaugh, de periodesche Koméit 274P/Tombaugh-Tenagra an d'Tombaugh-Regioun, eng Regioun um Zwergplanéit Pluto.

## Literatur
* David H. Levy: *Clyde Tombaugh - discoverer of planet Pluto.* Sky Publ.Corp., Cambridge 2006, ISBN 1-931559-33-3.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Clyde W. Tombaugh, 90, Discoverer of Pluto Noruff, The New York Times, 20. Januar 1997 (ofgeruff de 26. August 2010)
* Clyde W. Tombaugh Papers New Mexico State University Library
Foussgängerbréck zu Walfer

D**'Foussgängerbréck zu Walfer** ass eng Bréck iwwer d'Uelzecht an der Gemeng Walfer déi vun der * Tonn* zu Helsem an d*'Elterstrachen* zu Bäreldeng féiert.

D'Bréck ass 100&nbsp;m laang an 3&nbsp;m breet. Beim Bau goufe 95 Tonnen S235-Stol veschafft, 20 Tonnen Inox an um Tablier leien 300&nbsp; Madrillen déi 6&nbsp;cm déck sinn.

D'architektonescht Konzept an d'statesch Berechnunge goufe vum Architektebüro *Simon-Christiansen & Associés* gemaach, déi och fir d'Koordinatioun vun der Sécherheet verantwortlech war.
Jean-Louis Pons

De **Jean-Louis Pons**, gebuer de 24. Dezember 1761 zu Peyre (Hautes-Alpes), a gestuerwen de 14. Oktober 1831 zu Florenz, war e franséischen Astronom.

Tëscht 1801 an 1827 huet de Pons 37 Koméiten entdeckt an ass domat bis haut deen erfollegräichste Koméitenentdecker.

## Liewen
Dem Pons seng astronomesch Carrière huet 1789 am Alter vu 27 Joer ugefaangen. Hie war Hausmeeschter am Observatoire vu Marseille. Den Direkter vum Observatoire huet him niewebäi Lektiounen an der Astronomie ginn. Säin éischte Koméit huet de Pons am Juli 1801 entdeckt. Vun do u spezialiséiert hie sech, gradewéi seng Landsleit Charles Messier a Pierre Méchain, op d'Sich vu Koméiten a fënnt der bis zu 10 an engem Joer (August 1826 bis August 1827).

De Pons benotzt spéider selwergebauten Teleskopen, iwwer déi allerdéngs nëmme wéineg bekannt ass. A sengen Opzeechnunge fanne sech Hiwäiser, datt säi "Grousse Sicher" e Suchfeld vun 3° hat. Et handelt sech sou offensichtlech ëm en Instrument mat grousser Ëffnung, relativ kuerzer Brennwäit a klenger Vergréisserung, dat och als "Koméitesicher" bezeechent gëtt.

Opgrond vu sengem Erfolleg krut de Pons 1813 d'Plaz vun engem Assistent um Observatoire de Marseille. Am Joer 1818 krut hien de Lalande-Präis vun der Franséischer Akademie vun de Wëssenschaften, fir d'Entdeckung vun dräi Koméiten an engem Joer. 1819 huet hien eng Ernennung vun der Maria Isabel vu Spuenien kritt. Hien ass Direkter vum neien Observatoire vu Marlia bei Lucca an der Toskana ginn. Säin Titel war "*Hirer Majestéit hire kinneklechen Astronom, Direkter vun der astronomescher Sektioun vum Observatoire a Professer Emeritus vum kinnekleche Lycee*". De Pons huet direkt, nodeem en zu Lucca ukomm war, e weidere Koméit entdeckt an den Observatoire huet enger schéiner Zukunft entgéint gesinn. D'Leeschtunge si bescheide bliwwen an no véier Joer gouf de Betrib vum Observatoire agestallt. De Pons hat zu Lucca siwe Koméiten entdeckt. Am Joer 1825 ernennt de Groussherzog Leopold II. hien zum Direkter vum Observatoire a Musée fir Physik a Naturgeschicht zu Florenz. Bis zu sengem Doud entdeckt de Pons nach weider siwe Koméiten.

Obschonn de Pons véier periodesch Koméiten entdeckt huet, hunn der nëmmen nach zwéi säin Numm, nämlech de 7P/Pons-Winnecke an den 12P/Pons-Brooks.
De Koméit deen hien de 26. November 1818 entdeckt huet, gëtt haut als Encke bezeechent, benannt no dem Astronom Johann Franz Encke, deen d'Bunn vun dësem Koméit berechent hat, an deen eng bemierkenswäert kuerz Periodizitéit festgestallt hat. De "Pons-Coggia-Winnecke-Forbes" heescht haut 27P/Crommelin, nom Andrew Crommelin, deen dës Bunn berechent huet.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Ausféierlech Biographie
*  https://web.archive.org/web/20081201035556/http://www.oamp.fr/patrimoine/histoire-f.html
Koulbich

D**'Koulbich** ass eng Baach am Kanton Réiden an e lénksen Niewefloss vun der Atert.

D'Koulbich huet hir Quell op enger Héicht vu 510 Meter an der *Ponzkoll* ëstlech vu Flatzbuer.

Eppes 1.400 Meter méi wäit no ënnen, kritt se vu riets hir éischt Niewebaach, eng Baach ouni Numm, déi hir Quell ëstlech vu Flatzbuer am *Groussebësch* op enger Héicht vu 495 Meter huet.

Si leeft dann an engem schmuelen Dall nach ëmmer weider no Süden a kritt da geschwenn eng Baach vu lénks dobäi. Et ass dëst d*'Rennbaach* déi zwou Quelle westlech vu Rammerech huet.

Duerno leeft se laanscht Kleng Elchert. Zu Uewerkolpech leeft s'ënner dem CR303 erduercht weider op Nidderkolpech. Hei gëtt eng Parti vun hirem Waasser an de Weier vum Schlasspark ofgeleet. Ongéféier 800 Meter méi wäit leeft s'op enger Héicht vun 281 Meter an d'Atert.

D'Koulbich ass 12.000 Meter laang.
Luboš Kohoutek

De **Luboš Kohoutek**, gebuer den 29. Januar 1935 zu Zábřeh a Mieren, Tschechien, a gestuerwen den 30. Dezember 2023, war en tschecheschen Astronom.

## Biographie

De Luboš Kohoutek huet bis 1958 Physik an Astronomie zu Brno an zu Prag studéiert. Duerno huet hien am Astronomeschen Institut vun der Tschechoslowakescher Wëssenschafts-Akademie geschafft. Am Joer 1968, am Prager Fréijoer marschéiert d'Rout Arméi an d'Tschechoslowakei an. De Kohoutek huet sech 1970 entscheet fir an Däitschland z'emigréieren. Zanterhier schafft den Dr. Lubos Kohoutek am Observatoire Hamburg-Bergedorf.

## Astronomesch Entdeckungen

Am Joer 1967 hunn de Luboš Perek an de Kohoutek hire Catalogue of Galactic Planetary Nebulae och nach *Perek-Kohoutek Katalog* genannt, opgestallt. Et war deemools de gréisste Katalog mat 1036 Daten.

De Kohoutek ass den Entdecker vum bekannte Koméit, C/1973 E1, deen hien de 7. Mäerz 1973 fir d'éischt gesinn hat an denn no him benannt gouf. Net ze verwiesselen ass dëse Koméit mat deem, och vum L. Kohoutek entdeckte periodesche Koméit 75P/Kohoutek a 76P/West-Kohoutek-Ikemura. De Kohoutek ass Entdecker vu ville Koméiten an Asteroiden.

D'Entdeckung vum Koméit vun 1973 hat eng richteg Koméitenhysterie ausgeléist. De Koméit war deemools gutt mat bloussem A ze gesinn, war awer net sou hell ginn, wéi e berechent gi war.

Fir dem Kohoutek seng Leeschtungen z'éieren, gouf den Asteroid (1850) Kohoutek no him benannt.

## Literatur
* Lubos Kohoutek, Rudolf Kippenhahn, Holger. Heuseler: *"Der Jahrhundertkomet Kohoutek*", Deutsche Verlags-Anstalt Stuttgart 1982, ISBN 3-421-02379-4

## Um Spaweck
* Hamburger Observatoire Lubos Kohoutek
Fixstär

E **Fixstär** (vum laténgeschen *stellae fixae* = »Stär dee feststeet«) ass eng Bezeechnung fir déi visuell onverréckelbar Stären um Nuetshimmel, déi aus der Antiquitéit staamt. Doduerch datt si sech net verréckelen, forméiere si déi bekannt Stärebiller a Konstellatiounen. Den Ënnerscheed zu de Fixstäre maache „Wandelstären“, dat heescht d'Planéiten, déi stänneg hir Positioune veränneren.

Tatsächlech awer hunn d'Fixstären och eng Eegebeweegung, wéi den James Bradley 1728 erkannt huet. D'Bezeechnung *Fixstären* ass dowéinst onprezis, an haut kaum nach gebräichlech, a gouf duerch *Stären* ersat.

Bei de meeschte Stäre féiert hir tatsächlech Beweegung am Raum wéinst de groussen Distanzen zu der Äerd nëmmen zu enger ganz klenger Eegebeweegung an der geduechter Himmelskugel. 
Et gëtt awer wéi iwwerall och Ausnamen. De Stär mat der bis elo gréisster bekannten Eegebeweegung ass de Feilstär vum Barnard.

E weideren Effekt, dee fir eng visuell Beweegung vu Stären um Himmel verantwortlech ass, ass déi joreszäitlech Beweegung vun der Äerd ëm d'Sonn, bei där sech d'Positioun vun der Äerd verréckelt, d'Prezessioun.

Mat bloussem A kënnen um ganzen Himmel ronn 6000 Fixstäre gesi ginn, dovun ongeféier d'Hallschent gläichzäiteg vun enger Plaz vun der Äerd aus. Si sinn alleguer Stären an der Mëllechstrooss a stinn op verschiddenen Distanze vun eis. Déi meescht vun haut geschaten 100&nbsp;Milliarde Stäre vun der Mëllechstrooss sinn awer, well se ze liichtschwaach sinn, mat bloussem A net ze gesinn.

Dat Stäresystem, dat am nooste beim Sonnesystem ass, ass d'Alpha Centauri-System, dat aus dräi (Fix-) Stäre besteet, vun deem de Proxima Centauri am noosten ass.

## Kuckt och
* Visuell Magnitude – wéi hell erschéngt en Himmelskierper dem Observateur op der Äerd.
Feilstär vum Barnard

De **Feilstär vum Barnard** (oder **dem Barnard säi Stär**, och **Munich 15040**) ass e Stär am Ophiuchus *Schlaangendréier*, deen déi bis elo gréisst bekannt Eegebeweegung vun 10,34" pro Joer opweist. D'Ausmooss vu senger Eegebeweegung gouf 1916 vum Astronom Edward Emerson Barnard entdeckt. Bis zu dësem Zäitpunkt huet de Kapteyns Stär als de Stär mat der gréisster Eegebeweegung gegollt. Stäre mat groussen Eegebeweegunge ginn an der Astronomie als Schnellleefer bezeechent.

Mat enger Distanz vu ronn 6&nbsp;Liichtjoer ass de Barnard-Feilstär ënner de bekannte Stären de véiertnotsten. Nëmmen déi dräi Komponente vum α-Centauri-System leie méi no. De Feilstär ass allerdéngs e rouden Zwerg mat dem Spektraltyp M4 an enger visueller Magnitude vun 9,61m, soudatt hien trotz där noer Distanz ze schwaach liicht, fir ouni Teleskop gesinn ze ginn. E läit no beim Stär 66&nbsp;Oph. 

Am Joer 11.800 kënnt e bis op 3,8 Liichtjoer un eis Sonn erun, fir sech dann erëm ze distanzéieren.

## Um Spaweck

* Artikel iwwer de Feilstär 
* ARICNS 4C01453 ausféierlech Datentabell
Paul Godchaux

De **Paul Godchaux**, gebuer den 30. Oktober 1844 zu Sandweiler, a gestuerwen den 9. Oktober 1888 op der Schläifmillen, war e lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker. Hie war de Jong vum Guetschlik Godchaux an Neveu vum Samson Godchaux.

Vum 30. Januar bis den 31. Dezember 1873 war de Paul Godchaux Buergermeeschter vun der Gemeng Sandweiler a gouf duerno, 1874, den éischte Buergermeeschter vun der nei gegrënnter Gemeng Hamm. Hien ass dat bis zu sengem Doud am Joer 1888 bliwwen.

Hie war eng Zäit laang Commandant vum Pompjeescorps Schläifmillen.

Um Kierfecht zu Hamm gouf e Monument a Form vun engem Sarkophag fir hien opgeriicht. Et dréit d'Inscriptioun *La commune de Hamm à son bourgmestre Paul Godchaux décédé à Schleifmühl le 9 octobre 1888 à l'âge de 44 ans. REP*.

## Gielchen
* 

## Kuckt och
* Duchindustrie zu Lëtzebuerg
Mansfield Town FC

**Mansfield Town FC** (Spëtznimm *The Stags* an *The Amber*) ass en englesche Foussballveräin vu Mansfield am Nottinghamshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football Conference, der fënnefthéchster Spillklass am englesche Liga System, dest nodeem si um Enn vun der Saison 2007/08 aus der Football League Two ofgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am Field Mill Stadion.

De Veräi gouf 1897 gegrënnt a si sinn 1931 fir d'éischt professionell ginn. 1976/77 ware si an der zweethéchster Divisioun, sinn allerdéngs direkt erëm erausgefall. 1969 stounge si an der Véirelsfinall vum FA Cup, bis ewell hir bescht Performance.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Mansfield Town FC
Kaplan-Turbinn

D**'Kaplan-Turbinn** ass eng Turbinn fir Stroum ze produzéieren. Si gouf 1913 vum éisträicheschen Ingenieur Viktor Kaplan entwéckelt.

Dës Turbinn ass besonnesch effikass bei Stauwierker op Flëss déi vill Waasser féieren a wou d'Gefäll net brauch héich ze sinn, (tëscht 10 an 30 Meter, geet schonn duer fir e gudde Rendement ze hunn).

Vertikal agebaute Kaplan-Turbinne gi bei Kraaftwierker op Flëss bis Falhéichte vu 6,5 Meter agesat. D'Lafrad vu sou enger Turbinn gläicht enger Schëffsschrauf. D'Schaute vun der Turbinn si verstellbar a kënnen durch Servostéierung verstallt ginn, a sou der Quantitéit an dem Drock vum Waasser ugepasst ginn, fir ëmmer e maximale Rendement ze hunn.

Am Agank vun der Turbinn ass e Leetwierk dat och verstellbar Lamellen huet. Dëst hëlleft datt d'Waasser ëmmer parallel zur Turbinnenachs op d'Schauten trëfft.

Kaplan-Turbinne gi mat dräi bis sechs Lafradschaute gebaut. Grouss Kaplan-Turbinne gi meeschtens vertikal agebaut, sou datt d'Waasser vun uewen no ënnen derduerch leeft.

Kaplan-Turbinnen dréine mat 50 bis 250 Tier an der Minutt an hunn e Wirkungsgrad bis zu 95 %.

= Um Spaweck = Um Spaweck = Um Spaweck =

## Um Spaweck
Rochdale AFC

**Rochdale AFC** (Spëtznumm *The Dale*) ass en englesche Foussballveräin vu Rochdale am Greater Manchester. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League Two, der véierthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Spotland Stadium.

De Veräi gouf 1907 gegrënnt a si sinn 1921 fir d'éischt professionell ginn. Si spille mëttlerweil hir 31. Saison an der véierthéchster Spillklass vum englesche Foussball, ouni jee op- oder ofzesteigen. 1962 stounge si an der an der Finall vun der englescher Liga Coupe, déi eenzeg Kéier datt e Veräin aus där Divisioun et sou wäit gepackt huet, an 2005 stounge si an der Aachtelsfinall vum FA Cup, bis ewell hir bescht Performance.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Rochdale AFC
Genfer Séi

De **Genfer Séi**, op Däitsch *Genfersee* oder *Genfer See* (Schreifweis an Däitschland) an op Franséisch *Lac Léman* oder einfach nëmme *Le Léman*, rar *Lac de Genève*, ass dee gréisste franséisch-schwäizeresche Séi a läit am Südweste vun der Schwäiz op der Grenz mat Frankräich.

## Um Spaweck
Wrexham AFC

**Wrexham AFC** (Spëtznimm *The Red Dragons* an *The Robins*) ass en walisesche Foussballveräin vu Wrexham am Norde vu Wales, deen an der englescher Liga spillt. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football Conference, der fënnefthéchster Spillklass am englesche Liga System, dëst nodeem si um Enn vun der Saison 2007/08 aus der Football League Two ofgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am Racecourse Ground.

De Veräi gouf 1872 gegrënnt (obwuel am Wopen *1873* steet) a si sinn 1921 fir d'éischt professionell ginn. Si hunn dacks de waliseschen FA Cup gewonnen, an hire gréissten Erfolleg koum 1974, wéi si an der Véirelsfinall vun der europäescher Coupe vun de Coupegewënner stoungen. 1973, 1978 an 1997 stounge si an der Véierelsfinall vum FA Cup, wat bis ewell hir bescht Performance an där Compétitioun duerstellt.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vu Wrexham AFC
Samson Godchaux

De **Samson Godchaux**, gebuer den 11. November 1811 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 6. Oktober 1887 op der Schläifmillen, gehéiert, zesumme mat sengem Brudder Quetschlik, zu den industrielle Pionéier. Si hunn zu Lëtzebuerg d'Duchindustrie héich bruecht.

Vum 13. Februar 1846 bis 1862 war de Samson Godchaux Buergermeeschter vun der Gemeng Sandweiler.

## Gielercher
* 
* 

## Literatur
* Jeck, Marc: * De "simples tisserands" aux "barons du drap": les Godchaux*. In: Die Warte - Perspectives. Luxembourg 54 (2003)-17, p.&nbsp;1.

## Kuckt och
* Duchindustrie zu Lëtzebuerg
## Um Spaweck
*Websäit vum Fabien Godchaux
Francis Cockfield

De **Francis Arthur Cockfield, Baron Cockfield**, "Co'fiild" ausgeschwat, gebuer zu Horsham den 28. September 1916, a gestuerwen den 8. Januar 2007 zu Oxford, war noenee Staatsbeamten, Direkter vun enger Firma, e konservative Politiker a Member vun der Europäescher Kommissioun.

Tëscht 1979 a 1982 war hie Staatssekretär am Finanzministère ënner der Premierministesch Margaret Thatcher, 1982 bis 1983 Staatssekretär fir den Aussenhandel a vun 1983 bis 1984 *Chancellor* vum Herzogtum Lancaster. Vun 1984 bis 1988 war e Kommissär an der Europäescher Kommissioun. An där Funktioun war e responsabel fir den Europäesche Bannemaart, Steieren an Douane ënner dem Jacques Delors. Zesumme mam Delors huet en 1986 e Wäissbuch erausginn, wouran eng 300 Moossnamen opgezielt waren, déi missten ëmgesat ginn, fir datt bis 1993 en Europäesche Bannemaart sollt realiséiert sinn.

1973 gouf en zum *Baron Cockfield* geadelt, an hie krut och soss eng Rëtsch Auszeechnungen (dorënner d'Grousst Kräiz vum Ordre de Léopold II) an Éierendoktertitelen.

De Lord Cockfield war zweemol bestuet.

## Um Spaweck
*Noriff: ''The Times'', 10. Januar 2007,
*''The Guardian'', 11. Januar 2007,
*''The Daily Telegraph'', 11. Januar 2007.
Claudia Dall'Agnol

D**'Claudia Dall'Agnol**, gebuer de 6. Abrëll 1973 zu Esch-Uelzecht, ass eng lëtzebuergesch Politikerin mat italieeneschen Originnen.

1996 ass si an d'LSAP agetrueden. Si ass zanter Oktober 1999 am Diddelenger Gemengerot an zanter Dezember 2014 Schäffin.

Bei de Chamberwale vum 13. Juni 2004 gouf si fir d'LSAP als Deputéiert an d'Chamber gewielt a bei de Chamberwale vum 7. Juni 2009 genee wéi bei de Chamberwale vum 20. Oktober 2013 nees zeréckgewielt.

Donieft ass si zënter 2010 och Presidentin vun der Fédération luxembourgeoise de tir aux armes sportives.

## Gielercher
*
David Dunbar Buick

Den **David Dunbar Buick**, gebuer de 17. September 1854 zu Arbroath, Angus, Schottland, a gestuerwen de 5. Mäerz 1929 zu Detroit, war en schottesch-amerikaneschen Ingenieur an Industriellen.

De villsäitegen Erfinder David Dunbar Buick huet e groussen Deel zur Weiderentwécklung vum Automobil zu engem usprochsvolle Gebrauchs- a Sportsgefir bäigedroen. Hien huet 1903 *Buick Motor Car Company* gegrënnt, déi spéider an der Firma General Motors Corporation opgaangen ass.

Dem David Dunbar Buick ass et gelongen eng Prozedur z'entwéckelen déi et erlaabt Metaller mat Parzeläin z'iwwerzéien a sou viru Korrosioun ze schützen.
Hrant Dink

De **Fırat Hrant Dink**, gebuer de 15. September 1954 zu Malatya, Tierkei, a gestuerwen den 19. Januar 2007 zu Istanbul, war en tierkesche Journalist an Editeur vun *[[Agos]]*, enger zweesproocheger Wochenzeitung déi zu Istanbul erauskënnt, vun armeenescher Ofstamung. Den Dink gouf op oppener Strooss ermuert.

## Um Spaweck
*Türkisch-armenischer Journalist bei Anschlag in Istanbul getötet – derstandard.at, 19.1.06
Cyril Mar Baselios Malancharuvil

De **Cyril Mar Baselios Malancharuvil**, gebuer de 16. August 1935 zu Pandalam an Indien, a gestuerwen den 18. Januar 2007 zu Thiruvananthapuram am indesche Bundesstaat Kerala, war vun 1995 bis zu sengem Doud Groussäerzbëschof vun Thiruvanathpuram.

Hien huet zum Uerde vun der Nofolleg vu Christus (O.I.C.) gehéiert, a war de Chef vun der kathoulescher Kierch vu Syro-Malankara. Hien ass un de Suitë vum enger Nierekränkt gestuerwen.

## Um Spaweck
* De Bëschof op catholic-hierarchy.org. 
* Malecuriz St.George Dayro, Säit iwwer de Klouschter wou de Bëschof begruewen ass.
Boston United FC

**Boston United FC** (Spëtznumm *The Pilgrims*) ass en englesche Foussballveräi vu Boston am Lincolnshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Northern Premier League, der siwenthéchster Spillklass am englesche Liga System. Wéinst finanzielle Schwieregkeete sinn si aus der Football Conference North deklasséiert ginn. De Veräi spillt seng Heemspiller am Staffsmart Stadium.

De Veräi gouf 1933 gegrënnt a si sinn 2001 fir d'éischt professionell ginn. 2002 si si fir d'éischt an hirer Geschicht an déi véierthéchste Spillklass vum englesch Foussball opgestigen, wou si 2004 an 2006 op déi 11. Plaz koumen, bis ewell déi héchst Positioun déi si am englesche Foussball beluecht hunn.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Boston United FC
Shrewsbury Town FC

**Shrewsbury Town FC** (Spëtznumm *The Shrews*) ass en englesche Foussballveräin vu Shrewsbury am Shropshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League Two, der véierthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Gay Meadow Stadion.

De Veräi gouf 1886 gegrënnt a si sinn 1950 fir d'éischt professionell ginn. Vun 1979 bis 1989 hu si an der *Second Division*, deemools der zweethéchster Spillklass am englesche Foussball, gespillt. 1979 an 1982 stounge si an der Véierelsfinall vum FA Cup, bis ewell hir bescht Leeschtung.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Shrewsbury Town FC
Schläifmillen

**Schläifmille** ware fréier Millen an deene Metallgéigestänn geschäerft a geschlaff oder Steng geschnidden a poléiert goufen. Si goufe mat Waasserkraaft ugedriwwen. Awer och méi spéit ass d'Technik vum Stengschneide laang déi selwecht bliwwen just den Undrif huet gewiesselt.

Fir d'Steng ze schneide goufen déi grouss Steebléck an engem Gerëscht festgemaach, an dann ass e Seeblad hin an hier driwwer gezu ginn. Déi Seeblieder ware meeschtens glat fir datt d'Reiffläch am Schnëtt sollt grouss sinn. Eréischt méi spéit, wéi mat méi séieren Undriwwer konnt geschafft ginn, kruten d'Blieder Zänn. Doduerch huet den Drock vum Blat op de Stee sech vergréissert, de Wee fir hin an hier ze fueren ass méi kuerz ginn, an duerch d'Tëscheraim konnt dat geseetent Material besser evakuéiert ginn.

Fir de Stëbs, dee beim Seeën ufält, lasszeginn, ass stänneg Waasser iwwer d'Blat gelaf an doduerch ass de Bulli erausgeschwemmt ginn. Dacks gouf och nach renge Quarzsand ënner d'Waasser gemëscht, fir d'Reiwung méi grouss ze maachen. Sou ass da lues a lues eng Fou an de Stee geschlaff ginn, wat bei grousse Bléck dacks ganz laang konnt daueren, well d'Vitess net héich war an och vun der Waasserquantitéit déi zur Verfügung stoung ofhängeg war.

Wann de Stee ganz duerchgeseet war, gouf e poléiert. Dofir ass en op e Schläif- oder Poléierdësch geluecht ginn. Am Ufank gouf da mat Eisen- oder Kofferrumme poléiert. Wann de graffe Schläifvirgank fäerdeg war, gouf de Steen da mat hëlze Placke weiderpoléiert, déi mat Lieder oder Filz iwwerzu waren, a mat Gewiichter belaascht goufen. Grat sou wéi beim Schneiden ass dat Ganzt ëmmer mat Hëllef vu Waasser gemaach ginn, an deem am Ufank och Quarzsand dra gemëscht war, a wat d'Aarbecht méi wäit weider gaangen ass, ass ëmmer méi renge Sand geholl ginn.

Fir e matte Glanz ze kréien, gouf zum Schluss mat Woll poléiert, a fir et ganz blénkeg ze kréie gouf Zënnäsche mat derbäi geholl.

Eng vun de wéinege Schläifmillen déi an engem gudden Zoustand ass, a besicht ka ginn, ass d'Schläifmille vu Schwerin.

Zu Lëtzebuerg gouf et e puer Schläifmillen, dovun zwou am Dall vun der Uelzecht, eng op där Plaz, déi haut nach op der Schläifmille genannt gëtt an déi fréier Gantebeensmillen, an eng aner am Dall vun der Wäisser Iernz zu Miedernach.
Peterborough United FC

**Peterborough United FC** (Spëtznumm *The Posh*) ass en englesche Foussballveräin vu Peterborough am Cambridgeshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League One, der drëtthéchster Spillklass am englesche Liga System, dest nodeem si 2007/08 aus der Football League Two opgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am London Road Stadium.

De Veräi gouf 1934 gegrënnt a si sinn 1960 fir d'éischt professionell ginn. An hirer beschter Zäit an den 1990er Joren hu si an der *Second Division*, deemools der zweethéchster Spillklass am englesch Foussball, gespillt.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Peterborough United FC
Darlington FC

**Darlington FC** (Spëtznumm *The Quakers*) ass en englesche Foussballveräi vun Darlington. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League Two, der véierthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller an der 96.6 TFM Arena.

De Veräi gouf 1883 gegrënnt a si sinn 1908 fir d'éischt professionell ginn. An der Saison 1966/67 ware si an der *Third Division*, deemools der drëtthéchster Spillklass, wat hir héchste Positioun am englesche Foussball war. 1958 stounge si an der Aachtelsfinall vum FA Cup, wat bis ewell hir bescht Performance bedeit.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun Darlington FC
Himmelsmechanik

D**'Himmelsmechanik** oder d**'Astrodynamik** ass d'Beschreiwung vun der Beweegung vun astronomeschen Objeten (wéi z.&nbsp;B. Stären oder Planéiten) ënner sech, mat Hëllef vu physikaleschen a mathemateschen Theorien.

Am bekanntsten ass d'Beschreiwung vun der Planéitebeweegung duerch déi klassesch Mechanik mat Hëllef vun der Newtonescher Gravitatiounstheorie.

Am Laf vun der Astronomie-Geschicht gouf d'Wierkung vun der Gravitatioun tëscht astronomesche Kierper (z.&nbsp;B.: d'Planéiten am Sonnesystem) duerch modern Theorien ëmmer méi genee beschriwwen. – Sou ass et gelongen, d'Beweegung vum Planéit Merkur mat Hëllef vun der allgemenger Relativitéitstheorie ganz genee ze beschreiwen.

Mat Hëllef vun der Himmelsmechanik ginn haut all d'Eegebeweegunge vun Himmelskierpere beschriwwen.

Dobäi handelt et sech besonnesch ëm d'Beweegungen:

* d'Kierper am Sonnesystem, inklusiv de Mounden an de Klengkierper wéi d'Asteroiden, an d'Koméiten,
* déi eenzel Stären a Stäresystemer wéi oppen- a kugelfërmeg Stärekéip, an
* d'astronomesch Objete banne vu Galaxien, an d'Beweegung vu Galaxien zoueneen, z.&nbsp;B. a Galaxiëkéip.

Eng historesch Method vun der Himmelsmechanik am geozentresche Weltbild ass d'Epizykel vum Ptolemäus.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Astronomy of the Earth's Motion in Space, high-school level educational web site by David P. Stern
*  Newtonian Dynamics Undergraduate level course by Richard Fitzpatrick. This includes Langrangian and Hamiltonian Dynamics and applications to celestial mechanics, gravitational potential theory, the 3-body problem and Lunar motion (an example of the 3-body problem with the Sun, Moon, and the Earth).
NGC 6826

Den **NGC 6826** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Cygnus (Schwan), deen 2200 Liichtjoer vun der Äerd ewech ass. Den Zentralstär vum NGC&nbsp;6826 ass ee vun den hellste Stären am planetareschen Niwwel.

## Entdeckung
De planetareschen Niwwel NGC 6826 gouf de 6. September 1793 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och
* Index-Katalog
* Messier-Katalog
* NGC-Katalog

## Um Spaweck
* Hubble Space Telescope
* Planetarischer Nebel NGC6826 (Blinking Planetary) 
* GoBlack
* Planetarische Nebel - NGC 6826
* Astronomy Picture of the Day
* DSS Images for NGC 6800 through NGC 6899
* SEDS
* NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
NGC 6830

Den **NGC 6830** ass d'Bezeechnung vun engem oppene Stärekoup am Stärebild Vulpecula (Fuuss). Den NGC 6830 huet eng visuell Magnitude vu +7,90&nbsp;mag an e Wénkelduerchmiesser vun 12'.

Dësen oppene Stärekoup ass den 19. Juli 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt ginn.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC6830
* https://web.archive.org/web/20160310010946/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC6830&SURVEY=Digitized%20Sky%20Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 6830 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 6830'' an der NASA Extragalactic Database
Solveig Dommartin

D**'Solveig Dommartin**, gebuer den 29. Juli 1958 zu Paräis, a gestuerwen den 11. Januar 2007, war eng franséisch Schauspillerin, Filmregisseurin an Dréibuchautorin.

D'Solveig Dommartin huet hir Schauspillercarrière bei der "Compagnie Timothee Laine" an am "Theater Labor Warschau" ugefaangen. Hir éischt Filmexperienzen huet se als Assistentin vum Jacques Rozier gesammelt. Hir éischt Filmroll hat s'am Wim Wenders sengem *Der Himmel über Berlin*.

Duerno huet se ë.&nbsp;a. an anere Filmer vum Wenders, mat deem se och privat zesumme war, gespillt: *In weiter Ferne so nah* a *Bis ans Ende der Welt*, dee se mat him zesumme geschriwwen hat.

1998 huet se Regie am Film *If There Were a Bridge* gefouert.

D'Solveig Dommartin ass mat nëmmen 48 Joer un engem Häerzinfarkt gestuerwen.

## Filmographie
### als Schauspillerin
* 1987: *[[Der Himmel über Berlin]]* - Regie: Wim Wenders - Haaptacteuren: Bruno Ganz, Otto Sander, Peter Falk
* 1989: *Je t'ai dans la peau* - Regie: Jean-Pierre Thorn 
* 1990: *The Prisoner of St. Petersburg* - Regie: Ian Pringle 
* 1990: *S'en fout la mort* - Regie: Claire Denis - Haaptacteuren: Isaach De Bankolé, Christopher Buchholz, Jean-Claude Brialy
* 1991: * [[Bis ans Ende der Welt]]* - Regie: Wim Wenders - Haaptacteuren: Eddy Mitchell, William Hurt, Sam Neill
* 1993: *[[In weiter Ferne, so nah!]]* - Regie: Wim Wenders - Haaptacteuren: Otto Sander, Bruno Ganz, Nastassja Kinski
* 1994: *[[J'ai pas sommeil]]* - Regie: Claire Denis - Haaptacteuren: Béatrice Dalle, Line Renaud, Laurent Grévill
* 1995: *Navarro* - (TV-Serie) - Episoden: *L'ombre d'un père* a *Sentiments mortels*
* 1996: *Commandant Nerval* - (TV-Serie) - Episod: *A qui profite le crime?* 
* 1997: *Eiffel Tower Trilogy: Height, Weight & Gravity* - Regie: Pan Nalin - (Kuerzfilm)
### als Regisseurin
* 1997: *Il suffirait d'un pont* - Haaptacteuren: Romane Bohringer, Catherine Frot - (Kuerzfilm)
### als Dréibuchautorin
* 1991: *Bis ans Ende der Welt* - Regie: Wim Wenders

## Um Spaweck
* D'Solveig Dommartin um Wim Wenders senger Homepage
NGC 1

Den **[[New General Catalogue|NGC]]** **1** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Pegasus, dat iwwer 150 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech ass. Vun der Äerd aus gesinn, läit den NGC 1 nërdlech vum NGC 2. Den NGC 2 läit awer ongeféier duebel sou wäit vun der Äerd ewech, wéi den NGC&nbsp;1, et besteet also keng Verbindung tëscht deenen zwou Galaxien.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 1 gouf den 30. September 1861 vum däitsch-däneschen Astronom Heinrich Louis d'Arrest entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Artikel a Biller zu NGC 001 op wikisky.org
*  NASA
*  Iwwer de Katalogobjet Nr. 1
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
NGC 5

Den **NGC 5** ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Andromeda.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 5 gouf den 21. Oktober 1881 vum franséischen Astronom Édouard Jean-Marie Stephan entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 005 op wikisky.org
* NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
NGC 2

Den **[[New General Catalogue|NGC]] 2** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Pegasus, déi iwwer 300 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech ass.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 2 gouf den 20. August 1873 vum ireschen Astronom Lord Rosse entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Artikel a Biller zu NGC 002 op wikisky.org
*  NASA
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
NGC 4

Den **NGC 4** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Pisces.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 4 gouf den 29. November 1864 vum däitschen Astronom Albert Marth entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 004 op wikisky.org
*  Albert Marth - ein Deutscher in Englands Diensten
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
NGC 55

Den **NGC 55** ass eng irregulär Spiralgalaxie am Stärebild Sculptor. D'Galaxie gesäit ee vun der Säit op hir Kant (Edge-On-Galaxie). Den NGC 55 huet eng Wénkelausdehnung vun 32,4'&nbsp;&times;&nbsp;5,6' an eng Hellegkeet vu +7,8&nbsp;mag. Domat ass dës Spiralgalaxie, déi zu der Sculptor-Grupp gehéiert, déi 12 hellst Galaxie um Himmel. D'Galaxie ass a Mëtteleuropa net ze gesinn. Den NGC&nbsp;55 gouf de 4. August 1826 vum James Dunlop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 055 op wikisky.org
*  http://www.astrosurf.com/antilhue/ngc_55.htm
Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique (Institut grand-ducal)

D**'Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique** ass eng vun de sechs Sektioune vum *[[Institut grand-ducal]].*

## Historique
Ënner dem Impuls vum Dokter Ernest Platz gouf den 21. Dezember 1924 d***'Société luxembourgeoise d'études linguistiques et dialectologiques à Luxembourg***, op Lëtzebuergesch (Lëtzebuerger) Sproochegesellschaft respektiv Sproochveräi genannt, gegrënnt. Éischte President war de Professer Joseph Tockert.

D**Société luxembourgeoise d'études linguistiques et dialectologiques à Luxembourg'' ass [[1935]], d****Section de linguistique, de folklore et de toponymie*** vum *Institut grand-ducal* ginn.

[[1997]] ass d*'"Section de linguistique, de folklore et de toponymie"* a *"Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique"* ëmbenannt ginn.

== Presidenten ==
* 1935-1950: [[Joseph Tockert]]
* 1950-1960: [[Isi Comes]]
* 1960-1969: [[Joseph Hess]]
* 1969-1976: [[Hélène Palgen]]
* 1978-1991: [[Cornel Meder]] 
* 1991-1997: [[Will Reuland]] 
* 1997-2011: [[Henri Klees]] 
* 2011-haut: [[Jean Ensch]]

== Kuckt och ==
* [[Conseil permanent de la langue luxembourgeoise]]
* [[Luxemburger Wörterbuch]]

== Um Spaweck ==
* [http://www.institutgrandducal.lu/Joomla/index.php?option=com_content&task=view&id=124&Itemid=233 Websäit vun der *Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique*]
* [https://web.archive.org/web/20070311011127/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/biblioland_1958.html *Akademische Höhenflüge und wissenschaftliche Slums''] Artikel an der Zeitung D'Lëtzebuerger Land vum 15. August 1958 mat Interview vum Robert Bruch.
Flamma

**Flamma** ass de gebräichlechen Numm vun der **Société pour la propagation de l'incinération, Flamma**, enger lëtzebuergescher ASBL déi de 26. Januar 1977 an d'Liewe geruff gouf; se geet op d*'Société anonyme pour la construction et l'exploitation d'un crématoire dans le Grand-Duché de Luxembourg* déi 1906 gegrënnt gouf, zeréck. 

Den ursprénglechen Numm vum Veräin war *Société pour la propagation de l'incinération - Luxemburger Feuerbestattungsverein*.

Flamma erlaabt et deene Leit, déi dat wëllen, no hirem Doud an engem Krematorium ageäschert ze ginn. D'Anäscherung, déi zanter 1972 dem Buedembegriefnes gesetzlech gläichgestallt ass, gouf laang Zäit vun der kathoulescher Kierch zu Lëtzebuerg ganz schif ugesinn, a Leit, déi sech "verbrenne" gelooss hunn, kruten e reliéist Begriefnes refuséiert, si sinn "zivil" begruewe ginn. D'kathoulesch Kierch huet d'Verbuet vun der Krematioun mam Dekreet vum *[[Dikasterium fir d'Glawensléier|Saint-Office]]* vum 5. Juli 1963 opgehuewen; zu Lëtzebuerg huet d'Kierch d'Krematioun eréischt zéng Joer méi spéit erlaabt.

Op den 31. Dezember 2006 hat de Veräin 15.278 Memberen. Am Zäitraum tëscht dem 1. November 2005 an 31. Oktober 2006 goufen 317 Memberen duerch de Veräin ageäschert.

Vun der Grënnung bis Enn 2006 sinn duerch Vermëttlung vum Veräin iwwer 11.000 Anäscherunge gemaach ginn.

Deen eenzege Krematorium fir Mënschen zu Lëtzebuerg steet zu Hamm, en ass 1995 opgaangen.

## Kuckt och

* Krematorium zu Hamm

## Um Spaweck
*Websäit vu Flamma
Krematorium zu Hamm

De **Krematorium zu Hamm** ass deen eenzege Krematorium fir Mënschen zu Lëtzebuerg.

En ass 1995 opgaangen, nodeem d'Fuerderunge vun der Flamma wärend Joerzéngte verschleeft goufen, a Lëtzebuerger, déi dat wollten, zu Léck oder a Frankräich hu missen ageäschert ginn.

De Krematorium ass eng interkommunal, ëffentlech an onofhängeg Institutioun, déi vun de Gemenge geréiert gëtt, déi Membere vum SICEC sinn.

De lëtzebuergesche Krematorium huet zwéi modern Iewen.

## Kuckt och
*Flamma
## Um Spaweck
* Den Arrêté grand-ducal an d'Statute vum S.I.C.E.C
Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires de l'Ouest

De **Syndicat intercommunal de dépollution des eaux résiduaires de l'Ouest**, ofgekierzt **SIDERO**, gouf duerch en Arrêté grand-ducal vum 19. Abrëll 1994 agefouert. Dësen Ofwaassersyndikat këmmert sech ëm d'Ofwaasser an alles wat domat ze dinn huet vun iwwer 60.000 Leit.

## Geschicht
Grënnungsmembere 1994 waren d'Gemengen ... D'Statute vum Syndikat goufen 1997 ugepasst, andeems den Zweck vum SIDERO nei definéiert gouf.

Duerno koumen nach follgend Gemenge bäi:

* xxx
* 23.05.2008: Leideleng a Mamer,
* xxx

## Membergemengen
Member am SIDERO si 24 Gemengen aus dem Westen an aus dem Zentrum vum Land:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

De Sëtz vum SIDERO ass zu Biereng bei Miersch. De President vum SIDERO ass den Abby Toussaint.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Kläranlagen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
*Websäit vum SIDERO
*De Syndikat op der Websäit vum SYVICOL