open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Loisy (Meurthe-et-Moselle)

**Loisy** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est am Dall vun der Musel.

*Lëscht vun den Uertschafte bei der Musel
Serranía de Hornocal

D**'Serranía de Hornocal** ass eng Biergerketten, eng 25&nbsp;km vun der Stad Humahuaca ewech, an der Provënz Jujuy an Argentinien. Si ass en Deel vun der Kallekformatioun Yacoraite (an där Fossilien ze fanne sinn), déi vun der Provënz Salta an Argentinie bis eriwwer an de Peru geet, laanscht den argentinesche Canyon Quebrada de Humahuaca.

Se ka bis zu 4.761 Meter héich ginn.

D'Géigend ëm d'Quebrada de Humahuaca gouf vun der Unesco wéinst senge spektakulär faarwege Bierger als als Weltierwe klasséiert. Dës bestinn nämlech aus dräieckeg gefalte Strate vu Gestengs an enger 30 verschiddene Faarwen, vun Ocker iwwer Gréng, Giel a Wäiss, Rout a Mof, déi jee nom Wénkel vun der Sonn besonnesch erauskommen.

D'Yacorait-Sedimentscouche huet sech um Enn vun der Kräid-Period, viru ronn 75 Millioune Joer, forméiert. Duerch tektonesch Aktivitéiten, déi och d'Anden ervirbruecht hunn, goufe s'an de Joermilliounen dono eropgedréckt an deelweis wéi eng Ziharmonika gefaalt.


Fichier:Cerro de catorce colores.jpg|Vue vu wäitem.
Fichier:Hornocal.JPG|Vue vu méi no.
Fichier:Serranía de Hornocal up close near Humahuaca.jpg|Vue vun nach méi no.
Gareth Bale

De **Gareth Frank Bale**, gebuer de 16. Juli 1989 zu Cardiff, ass e walisesche Foussballspiller op der Mëttelfeld-Positioun.

Hien huet seng Profiscarrière 2006 beim Southampton FC ugefaangen. De Veräin duerno war vun 2007 bis 2013 den Tottenham Hotspur, an zanter 2013 spillt de Gareth Bale am Real Madrid.

Zanter dem Mee 2006 spillt hien an der walisescher Foussballnationalekipp.

## Um Spaweck
Walisesch Foussballnationalekipp

D**'Walisesch Foussballnationalekipp** (op Walisesch: Tîm pêl-droed cenedlaethol Cymru, op Englesch: Wales national football team) ass eng Selektioun vun de beschte walisesche Foussballspiller, déi vun der Walisescher Foussballs-Associatioun (Football Association of Wales) erausgesicht ginn. Si representéiert Wales op internationalem Niveau, zum Beispill bei de Qualifikatioune fir d'Europameeschterschaft (UEFA) an d'Weltmeeschterschaft (FIFA). Dës Foussballnationalekipp, zesumme mat englesch, schottesch an nordiresch Veräiner, ass eng vu véier autonomen Nationalekippen aus dem Vereenegte Kinnekräich.

An der FIFA-Weltranglëscht läit d'Walisesch Nationalekipp op der Plaz *18* .

Zanter dem Januar 2018 ass de Ryan Giggs Haapttrainer vun der Veräin.

## Kuckt och
* Brittesch Foussballnationalekipp
* FIFA
* UEFA
* FIFA-Weltranglëscht

## Um Spaweck
Julietta (Film 1953)

**Julietta** ass e franséische Film vum Marc Allégret aus dem Joer 1953 no engem Roman vun der Louise de Vilmorin.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Julietta wëll sech net mat deem Mann, deen hir Mamm erausgesicht huet, bestueden…

## Um Spaweck
Les intrigantes

**Les intrigantes** ass e franséische Film vum Henri Decoin aus dem Joer 1954 no engem Roman vum Jacques Robert.

## Ëm wat geet et am Film?
De Paul Remi, Theaterdirekter, gëtt verdächtegt säi Sekretär ermuert ze hunn...

## Um Spaweck
Secrets d'alcôve

** Secrets d'alcôve** ass en italieenesch-franséischen Episodefilm vum Henri Decoin, Jean Delannoy, Gianni Franciolini a Ralph Habib aus dem Joer 1954.

## Ëm wat geet et am Film?
Véier Leit sinn zesummen an engem Auto wéinst schlechtem Wieder blockéiert. Fir d'Zäit erëmzekréien erzielt jidderee vun hinnen eng Geschicht déi sech ëm e Bett dréint.

## Um Spaweck
Chris Gunter

De **Christopher Ross "Chris" Gunter**, gebuer den 21. Juli 1989 zu Newport (Gwent), ass e walisesche Foussballspiller op der Verdeedeger-Positioun.

Hien huet seng Profiscarrière 2006 beim Cardiff City FC ugefaangen. Veräiner duerno ware vun 2008 bis 2009 den Tottenham Hotspur, den Nottingham Forest vun 2009 bis 2012, an zanter 2012 spillt de Chris Gunter zu Reding.

Zanter dem Mee 2007 spillt hien an der walisescher Foussballnationalekipp.

## Um Spaweck
Aaron Ramsey

Den **Aaron James Ramsey**, gebuer de 26. Dezember 1990 zu Caerphilly, ass e walisesche Foussballspiller op der Mëttelfeld-Positioun.

Hien huet seng Profiskarriär 2006 beim Cardiff City FC ugefaangen, an huet do bis 2008 gespillt. Zanter dem Joer 2008 spillt de Ramsey am Arsenal FC.

Zanter dem November 2008 spillt hien an der walisescher Foussballnationalekipp. 2012 war de Spiller och am Kader vun der brittescher olympescher Foussballnationalekipp ugetrueden.

## Um Spaweck
Berens

**Berens** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Adolf Berens (1880-1956), lëtzebuergesche Schrëftsteller a Lokalhistoriker.
* Jean Berens, (1859 - 1923), lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.
* Léon Berens (1895 - 1976), lëtzebuergeschen Industrielle vu Rëmeleng.
* Norbert Berens (* 1948), lëtzebuergesche Pedagog an Auteur.
* Romaine Berens (* 1940), lëtzebuergesch Romanistin a Konschthistorikerin.
Byrd (Moundkrater)

De **Byrd ** ass e Moundkrater op der nërdlecher Hemisphär no beim Nordpol.

De Krater gouf 1964 vun der I.A.U. nom US-amerikanesche Polarfuerscher Richard Evelyn Byrd (1888–1957) genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 1: De Krater Byrd läit südlech Mëtt
* Byrd Astrogeology Science Center
* Byrd Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon
Bernard (Familljennumm)

**Bernard** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:

* Arthur Bernard (*1915), e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Billy Bernard (*1991), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Claudine Bernard (*1992), eng lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* Francis Bernard, (*1947), e lëtzebuergesche Katechet an Auteur.
* Henriette Rosine Bernard (1844-1923), eng franséisch Schauspillerin.
* Isabelle Bernard-Lesceux, (*1959), eng belsch/lëtzebuergesch Historikerin.
* Jacques Bernard (1797-1882), e lëtzebuergeschen Nottär, Magistrat a Politiker.
* Jean Bernard (1875-1923), e lëtzebuergesche Schampesfabrikant.
* Jean Bernard (1907-1994), e lëtzebuergesche Geeschtlechen.
* Jean-Nicolas Bernard, (1803-1866), e lëtzebuergesche Moler.
* Jos Bernard (*1924), e fréiere lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* Marie-Jeanne Bernard, (1909-1979), eng lëtzebuergesch Schwëmmerin an Olympionickin.
* Zénon Bernard (1893-1942), e lëtzebuergesche KPL-Politiker, Resistenzler a Foussballist.
* Zénon Bernard (*1944), e lëtzebuergesche KPL-Politiker, pensionéierte Sportsprofesser a fréiere Foussballspiller.
Bernard

**Bernard** ass en Numm dee souwuel als Virnumm wéi och als Familljennumm ka gebraucht ginn.
Kuckt dofir an éischter Linn Bernard (Familljennumm) a Bernard (Virnumm).

Doriwwer eraus ka *Bernard* sech bezéien op:
## Toponymie
*Bernard, eng Stad am Iowa.
## Aner Bedeitungen
*Bernard, eng tschechesch Brauerei.
*Bernard, e franséische Motorbauer.
## Mëttelalterlech Persounen
*Bernard, Scholaster zu Angers.
*Bernard, e Benediktiner a Kardinol am 12. Joerhonnert.
*Bernard, en Zisterzienser a Kardinol am 12. Joerhonnert.
*Bernard e franséische Bëschof am 14. Joerhonnert
*Bernard de Ventadour, en Troubadour.
*Bernard, e Karolengergrof a Bouf vum Karl Martell.
Räeren

D'Famill vun de **Räeren** (Ardeidae) gehéiert zu der Uerdnung vun de Pelecaniformes.

Et gëtt ronn 68 „lieweg“ a 16 ausgestuerwen Aarten, déi a 25 Gattungen opgedeelt sinn.

D'Räere si meeschtens laangbeeneg Vulle mat laangem a schmuelem Schniewel, déi nieft suppegen oder rouege Gewässer liewen.

## Um Spaweck
Domgermain

**Domgermain** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

## Um Spaweck
Foug

**Foug** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est. Duerch d'Gemeng leeft de Marne-Rhäin Kanal.

## Um Spaweck
Léon Dufour (Mykolog)

De **Léon Marie Dufour**, gebuer de 4. Abrëll 1861 zu Dol-de-Bretagne (Ille-et-Vilaine), a gestuerwen de 15. Januar 1942 zu Fontainebleau (Departement Seine-et-Marne), war e franséische Mykolog a Lichenolog.

De Léon Dufour war „docteur ès sciences naturelles“. Vun 1890 bis 1925 war hien „directeur adjoint“ vum *Laboratoire de biologie végétale de la Faculté des sciences de Paris*, zu Fontainebleau.

## Literatur

*Davy de Virville, A., 1943. *Léon Dufour, 1862-1942.* Bulletin de la Société mycologique de France, LVIII, fasc. 3-4 (1942), S. 200-228.

## Publikatiounen

* Dufour, L., 1887. *[https://www.biodiversitylibrary.org/item/137936#page/319/mode/1up Influence de la lumière sur la forme et la structure des feuilles].* Annales des Sciences naturelles; Botanique, 7e série, t. 5, p.&nbsp;311-413, pl. IX-XIV.
*Dufour, L., 1891. ''Atlas des champignons comestibles et vénéneux. Ouvrage rédigé pour servir de complément à la Nouvelle flore des Champignons de MM. Costantin et Dufour''. P. Klincksiek, Paris, 80 p, 80 pl.
*Costantin, J. & L. Dufour, 1891. ''Nouvelle flore des champignons, pour la détermination facile de toutes les espèces de France et de la plupart des espèces européennes''. Paul Dupont, Paris, XXXVII-255 p.
*Costantin, J. & L. Dufour, 1895. *Petite flore des champignons comestibles et vénéneux, pour la détermination facile de toutes les espèces communes.* Paul Dupont, Paris, 76 p.
Léon Dufour

Den Numm **Léon Dufour** hu follgend Persounen:

*Léon Dufour (1861-1942), e franséische Mykolog. 
* Léon Dufour (1856-1928), e franséische Kannerdokter.
* Jean Marie Léon Dufour (1780-1865), e franséischen Dokter, Entomolog an Arachnolog.
Club Dorothée

De ***Club Dorothée*** war eng franséisch Televisiounsemissioun, déi vum 2. September 1987 bis den 30. August 1997 op TF1 gelaf ass a vun AB Productions produzéiert gouf.

D'Emissioun gouf vu 5 Animateure presentéiert (Dorothée, Jacky, Ariane Carletti, François Corbier a Patrick Simpson-Jones). Nieft Mangaen a Serien, déi extra fir de *Club Dorothée* produzéiert goufen, sinn och Gewënnspiller organiséiert ginn.

Hiert Zilpublikum waren eeler Kanner a Jugendlecher.
Scheldeprijs 2003

Déi 91. Editioun vum **[[Scheldeprijs]]** gouf de 16. Abrëll **[[2003]]** iwwer eng Distanz vun 206 km gefuer.

De Ludovic Capelle konnt de Massesprint op der Arrivée fir sech entscheeden.

## Klassement
Scheldeprijs 2001

Déi 89. Editioun vum **[[Scheldeprijs]]** gouf de 25. Abrëll **[[2001]]** iwwer eng Distanz vun 208 km gefuer.

Den Endrio Leoni konnt de Massesprint op der Arrivée fir sech entscheeden.

## Klassement
Vampir

An der spéider europäescher Mythologie, ass e **Vampir** (op Alslawesch: вѫпырь/vǫpyrь) en Doudegen oder (rar) e Metamorphen, deen an der Nuecht aus sengem Graf a Form vun engem Mënsch oder enger Fliedermaus waakreg gëtt. D'Vampiren drénke Blutt vu Leit déi schlofen an zwénge s'ënner Albdreem ze leiden. Et gëtt ugeholl, datt se virun der Transformatioun als Vampiren "onhelleg" Doudeg waren: Verbriecher, Selbstmäerder, Affer vun anere Vampiren, asw. D'Analoge vun dëse Kreaturen existéieren a slaweschen (Upyren, Wurdalaken, Wieszczy, ...), rumäneschen (Strigoien/Strigăen), armeeneschen (Dachanawaren), zigeineschen (Mullo), an a verschiddenen asiatesche Folkloren.

Déi stereotypesch Vampiren hunn eng blatzeg Haut a laang Eckzänn, a se fäerten d'Sonneliicht. Se si beléift a moderne Seeërcher, a Literatur, Filmer, Computerspiller (besonnesch vum Horror-Genre) an an der Rockmusek. Besonnesch dem Bram Stoker säi Roman *[[Dracula]]*, an déi sëllege Verfilmungen dovun, hunn zu dëser Popularitéit zanter dem 20. Joerhonnert bäigedroen.

## Kuckt och
* Vampirfliedermais (*Desmodontinae*), déi a Südamerika liewen
* Vampiren als Subkultur
* Jure Grando, en istresche Bauer, éischt dokumentéiert Persoun déi als Vampir posthum consideréiert gëtt
* Vampirtëntefësch (*Vampyroteuthis infernalis*) an (*Simoniteuthis michaelyi*)

## Um Spaweck
Scheldeprijs 1999

Déi 87. Editioun vum **[[Scheldeprijs]]** gouf den 21. Abrëll **[[1999]]** iwwer eng Distanz vun 201 km gefuer.

Den Jeroen Blijlevens konnt de Massesprint op der Arrivée fir sech entscheeden.

## Klassement
Lena Goedert

D**'Lena Goedert**, gebuer de 7. Oktober 1996, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet bei der Entente Rouspert/Bäerdref/Chrëschtnech gespillt.

Am Mäerz 2018 huet d'Goedert eemol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Chantal Graas

D**'Chantal Graas**, gebuer den 19. Juli 1979, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet beim FC CeBra 01 gespillt.

Vun 2008 bis 2009 huet d'Graas fënnefmol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Brackett (Moundkrater)

De **Brackett** ass e klengen Aschlagkrater no beim südëstleche Rand vum Mare Serenitatis. Et ass e sougenannte Geeschterkrater, dee vun engem Lavastroum iwwerdeckt gouf a sech nëmmen als rankfërmeg Spuer bannenzeg vum Mare weist. Am einfachste kann een e bei schréiem Liichtafall observéieren, well e soss schwéier ze fannen ass. Säi südleche Rand beréiert bal d'Rillesystem vun der Rimae Plinius. Am Weste verleeft den Héichtebockel vum Dorsum Nicol no Norden.

De Krater gouf 1973 vun der I.A.U. nom US-amerikanesche Physiker Frederick Sumner Brackett (1896–1988) genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 42: De Brackett läit ënne riets
* Krater Brackett im ''Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon''
Romy Gruber

D**'Romy Gruber**, gebuer de 7. Februar 1993, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin, déi als Verdeedegerin gespillt huet. Si huet beim FC Victoria Rouspert gespillt.

Vun 2011 bis 2014 huet d'Gruber eelefmol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Nathalie Gonzalez

D**'Nathalie Gonzalez**, och *Gonz*'á*'lez*, gebuer den 9. Abrëll 1995, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet beim Racing FC Union Lëtzebuerg gespillt.

Vun 2014 bis 2017 huet d'Gonzalez siwemol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Hayn (Moundkrater)

Den **Hayn** ass en Aschlagkrater um nordëstleche Rand vun der viischter Moundsäit. Duerch seng Lag bedéngt, erschéngt de Krater vun der Äerd aus staark verzerrt an ass duerch d'Libratioun net ëmmer ze gesinn. Hie läit südëstlech vum Krater Cusanus an nërdlech vum Mare Humboldtianum. Déi terrasséiert Ramplie sinn net vill erodéiert. Den Zentrum huet e markanten Zentralbierg duerch deen zwéi Bréch lafen déi sech kräizen an dee sou a véier deelen.

De Krater gouf 1964 vun der I.A.U. nom däitschen Astronom Friedrich Hayn genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 5: Den Hayn läit ënne riets
Scheldeprijs 1998

Déi 86. Editioun vum **[[Scheldeprijs]]** gouf den 22. Abrëll **[[1998]]** iwwer eng Distanz vun 203 km gefuer.

De Sevais Knaven konnt d'Course fir sech entscheeden.

## Klassement
Grand Prix de Denain 2018

Déi **60. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf den 18. Mäerz 2018 gefuer. Se stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2017 an der Kategorie 1.HC. Et war déi 2. Kompetitioun fir d'Coupe de France 2018.

## Generalklassement
Grand Prix de Denain 1978

Déi **20. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf den 28. Mäerz 1978 gefuer. D'Course gouf vum Belsch Frank Hoste gewonnen.

## Generalklassement

## Um Spaweck
*
Abu Bakr al-Mas

Den **Abu Bakr Ibrahim al-Mas**, och **al-Mass** (op Arabesch: أبوبكر إبراهيم الماس), gebuer den 1. Juli 1955 zu Aden, ass e jemenitteschen, fréier südjemenittesche Foussballspiller op der Stiermer-Positioun.

Hien huet a senger Karriär nëmme beim Adener Al-Tilal SC gespillt. Den al-Mas huet vun 1975 bis 1989 an der südjemenittescher Foussballnationalekipp, an am Joer 1990 an der jemenittescher Nationalekipp gespillt. Hien huet en ettlech Goler fir déi südjemenittesch Nationalekipp geschoss, ënner anerem an engem Match 1985 géint Bahrain.

Den Abu Bakr al-Mas war President vum technesche Comité vun der jemenittescher Foussball-Federatioun (Stand: 2005).
Grand Prix de Denain 1979

Déi **21. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf den 31. Mäerz 1979 gefuer. D'Course gouf vum Fransous Jean-Philippe Pipart gewonnen.

## Generalklassement

## Um Spaweck
*
Grand Prix de Denain 1980

Déi **22. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf den 8. Abrëll 1980 gefuer. D'Course gouf vum Belsch Léo Van Thielen gewonnen.

## Generalklassement

## Um Spaweck
*
Grand Prix de Denain 1981

Déi **23. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf den 21. Abrëll 1981 gefuer. D'Course gouf vum Belsch Ferdi Van Den Haute gewonnen.

## Generalklassement

## Um Spaweck
*
Grand Prix de Denain 1982

Déi **24. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf den 13. Abrëll 1982 gefuer. D'Course gouf vum Belsch Eddy Vanhaerens gewonnen.

## Generalklassement

## Um Spaweck
*
Gye

**Gye** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

## Um Spaweck
Lay-Saint-Remy

**Lay-Saint-Remy** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.
Duerch d'Gemeng leeft de Marne-Rhäin Kanal deen do duerch en 850 Meter laangen Tunnel féiert.

## Um Spaweck
Asada (Moundkrater)

Den **Asada** ass e klengen Aschlagkrater um nërdleche Rand vum Mare Fecunditatis, nordëstlech vum Krater Taruntius an an direkter Linn nërdlech vum Krater Anville.

Am Joer 1976 gouf de Krater vun der I.A.U. nom japaneschen Astronom Asada Gōryū genannt. Virdrun ass hie mat ‚Taruntius A‘ bezeechent ginn.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 61: Den Asada läit riets an der Mëtt
* Krater Asada im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
Toul

**Toul** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est, am Dall vun der Musel. Et ass d'Prefecture vum Arrondissement Toul.

Toul ass eng fréier Festungsstad, där hiert Bild besonnesch duerch déi charakteristesch Festungswierker vum Vauban markéiert ass. D'Stad ass och soss militärhistoresch intressant, d'Place forte de Toul déi vum Generol Séré de Rivières ausgebaut gi war, huet net manner wéi 60 Festungswierker, dorënner eng Dose grouss Forten opweises (*Kuckt dozou och den Artikel: [[Redoute de la Justice]]*).

## Um Spaweck
Taruntius (Moundkrater)

Den **Taruntius** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit, tëscht dem Mare Tranquillitatis an dem Mare Fecunditatis, südëstlech vum Krater Da Vinci an nordëstlech vum Krater Secchi.
De Kraterrand ass onreegelméisseg an erodéiert, den Zentrum huet konzentresch Strukturen an d**'Rimae Taruntius**, eng Rill,

Südlech vum Krater lafen a radialer Richtung vum Krater ewech d'Dorsa Cato an d'Dorsum Cushman an a südëstlecher Richtung d'Catena Taruntius.

## Kraterëmbenennungen
Taruntius A = '''Asada''' / Taruntius C = '''Cameron''' / Taruntius D = '''Watts'''
Taruntius E = '''Zähringer''' / Taruntius G = '''Anville''' / Taruntius M = '''Lawrence'''
Taruntius N = '''Smithson'''.

Den Haaptkrater gouf 1935 vun der I.A.U. nom réimeschen Astrolog Lucius Tarrutius genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 61: Den Taruntius läit ënne riets
* Spektrum.de: Amateurfotoen https://www.spektrum.de/alias/wunder-des-weltalls/mondspaziergang/1565362https://www.spektrum.de/alias/wunder-des-weltalls/mondspaziergang/1565362
Da Vinci (Moundkrater)

Den **da Vinci** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit um ëstleche Rand vum Sinus Concordiae. De Krater ass staark erodéiert, de Kraterrand onreegelméisseg an den Zentrum hiwweleg.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom italieenesche Kënschtler an Universalgeléierten Leonardo da Vinci genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 61: Den da Vinci läit riets an der Mëtt
Saint-Justin (Landes)

**Saint-Justin** ass eng franséisch Gemeng am Departement Landes an der Regioun Nei-Aquitaine. Et ass eng kleng Bastide déi méi oder manner oppen ass.

## Geographie
D'Gemeng läit am Norde vu Villeneuve-de-Marsan, op der Grenz mam Armagnac, riets a lénks vun der Douze. D'Gemeng ass un d'Stroossennetz iwwer d'Departementsstroossen D 933 an D 626, zwou wichteg Verkéiersoderen, ugeschloss. 
### Hydrographie

De Corbleu, e lénksen Niewefloss vun der Douze, huet seng Quell an der Gemeng. Et ass mat déi eenzeg Baach déi hir Quell an der Gemeng huet an net op hirem Territoire an d'Douze leeft.
 
## Nopeschgemengen

## Biller aus der Uertschaft

Image:stjustin remparts.JPG|Op der Rankmauer am Osten.
Image:stjustin rue.JPG|Al Stross mat Pawee laanscht d'Kierch.
Image:stjustin templiers2.JPG|D'Kierch *Saint-André* an den Templertuerm.
Image:stjustin prison.JPG|Prisongsdier nieft der Kierch.
Image:stjustin place.JPG|Den aachteckegen Tuerm vum Léon Dufour sengem Schlässchen.

## Biller aus der Noperschaft

File:Eglise Saint-Sernin de Douzevielle 1.jpg|D'Kierch *Saint-Sernin* vun Douzevielle.
File:stjustin egsm2.JPG|D'Kierch *Saint-Martin* vun Noët.
File:Eglise d Argelouse 1.jpg|D'Kierch vun Argelouse.
File:Chateau de Fondat 1.jpg|D'Schlass *Château de Fondat*.


## Um Spaweck
Robert Porte

De **Robert Porte**, gebuer den 9. Mäerz 1923 zu Roanne, a gestuerwen den 10. Dezember 1966 zu Paräis, war e franséische Schauspiller.
## Filmographie
### Kino
* 1953: *[[Le guérisseur]]* - Regie: Yves Ciampi - Haaptacteuren: Jean Marais, Danièle Delorme. Maurice Ronet
* 1954: *[[La reine Margot (Film 1954)|La reine Margot]]* - Regie: Jean Dréville - Haaptacteuren: Jeanne Moreau, Armando Francioli
* 1954: *[[La contessa di Castiglione]]* - Regie: Georges Combret - Haaptacteuren: Yvonne De Carlo, Georges Marchal
* 1955: *[[Les hommes en blanc (Film 1955)|Les hommes en blanc]]* - Regie: Ralph Habib - Haaptacteuren: Raymond Pellegrin, Jeanne Moreau
* 1956: *[[Les aventures de Till l'Espiègle]]* - Regie: Gérard Philipe, Joris Ivens - Haaptacteuren: Gérard Philipe, Jean Vilar
* 1957: *[[Les suspects (Film 1957)|Les suspects]]* - Regie: Jean Dréville - Haaptacteuren: Charles Vanel, Anne Vernon
* 1957: *[[Œil pour œil (Film 1957)|Œil pour œil]]* - Regie: André Cayatte - Haaptacteuren: Curd Jürgens, Folco Lulli
* 1957: *[[Marchands de filles]]* - Regie: Maurice Cloche - Haaptacteuren: Georges Marchal, Agnès Laurent
* 1958: *[[Les Misérables (Film 1958)|Les Misérables]]* - Regie: Jean-Paul Le Chanois - Haaptacteuren: Jean Gabin, Bernard Blier
* 1958: *[[Thérèse Étienne]]* - Regie: Denys de La Patellière - Haaptacteuren: James Robertson Justice, Françoise Arnoul
* 1958: *[[Échec au porteur]]* - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: Paul Meurisse, Jeanne Moreau
* 1959: *[[Le vent se lève (Film 1959)|Le vent se lève]]* - Regie: Yves Ciampi
* 1960: *[[Les scélérats]]* - Regie: Robert Hossein - Haaptacteuren: Michèle Morgan, Robert Hossein
* 1960: *[[Le capitan (Film 1960)|Le capitan]]* - Regie: André Hunebelle - Haaptacteuren: Jean Marais, Bourvil
* 1961: *[[Le Sahara brûle]]* - Regie: Michel Gast - Haaptacteuren: Paul Guers, Jean Servais
* 1961: *[[Le pavé de Paris]]* - Regie: Henri Decoin - Haaptacteuren: Danièle Gaubert, Nadia Gray
* 1962: *La monaca di Monza* - Regie: Carmine Gallone - Haaptacteuren: Giovanna Ralli, Gabriele Ferzetti
* 1962: *[[Le petit garçon de l'ascenseur]]* - Regie: Pierre Granier-Deferre - Haaptacteuren: Alain Dekok, Mireille Nègre
* 1962: *[[La planque]]* - Regie: Raoul André - Haaptacteuren: Francis Blanche, Marcel Mouloudji
* 1962: *[[Tartarin de Tarascon (Film 1962)|Tartarin de Tarascon]]* - Regie: Francis Blanche - Haaptacteuren: Francis Blanche, Alfred Adam
* 1964: *[[Françoise ou la vie conjugale]]* - Regie: André Cayatte - Haaptacteuren: Marie-José Nat, Jacques Charrier
* 1964: *[[Angélique marquise des anges]]* - Regie: Bernard Borderie - Haaptacteuren: Michèle Mercier, Robert Hossein
* 1965: *[[Merveilleuse Angélique]]* - Regie: Bernard Borderie - Haaptacteuren: Michèle Mercier, Jean Rochefort

## Um Spaweck
Myriam Jacobs

D**'Myriam Jacobs**, gebuer den 1. Mee 1992, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet beim AS Colmer-Bierg gespillt.

Am November 2016 huet d'Jacobs eemol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

D'Myriam Jacobs ass d'Schwëster vun der Anna Jacobs.

## Kuckt och
Janine Hansen

D**'Janine Hansen**, gebuer de 5. Juli 1989, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet beim FC Mamer 32 a bei der Jeunesse Jonglënster gespillt.

Vun 2006 bis 2013 huet d'Hansen 21-mol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt, an huet zéng Goler geschoss.

## Kuckt och
Cameron (Moundkrater)

De **Cameron** ass e klengen Aschlagkrater op dem nordwestleche Rand vum Krater Taruntius. Seng ronn schosselfërmeg Formatioun huet keng besonnesch Kennzeechen.

De Krater gouf am Joer 1973 vun der I.A.U. nom US-amerikaneschen Astronom Robert Curry Cameron (1925–1972) genannt. Viru senger Ëmbenennung hat hien d'Bezeechnung *Taruntius C*.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 61: De Cameron läit riets an der Mëtt
* Krater Cameron im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon", Bild iv_061_h1
* Spektrum.de: Amateurfotoen https://www.spektrum.de/alias/wunder-des-weltalls/mondspaziergang/1565362
Secchi (Moundkrater)

De **Secchi** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit an de Montes Secchi, tëscht dem Mare Tranquillitatis an dem Mare Fecunditatis, südwestlech vum Krater Taruntius.
De Krater ass ganz staark erodéiert. Am Süde an Norde ass de Rampli op.

De Krater gouf 1935 vun der IAU nom italieeneschen Astronom Angelo Secchi (1818–1878) genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 61: De Krater Secchi läit ënne riets
Catherine Havé

D**'Catherine Havé**, gebuer de 16. November 1995, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet bei der Entente Kanech / Réimech / Bus gespillt.

Vun 2013 bis 2015 huet d'Havé siwemol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Kelly Henriques

D**'Kelly Henriques**, gebuer de 15. Mäerz 1994, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet beim FC CeBra 01 gespillt.

Vun 2014 bis 2015 huet d'Henriques véiermol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Grand Prix de Denain 1983

Déi **25. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf de 5. Abrëll 1983 gefuer. D'Course gouf vum Britt Paul Sherwen gewonnen.

## Generalklassement

## Um Spaweck
*
Grand Prix de Denain 1984

Déi **26. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf de 25. Abrëll 1984 gefuer. D'Course gouf vum Belsch Yves Godimus gewonnen.

## Generalklassement

## Um Spaweck
*
Grand Prix de Denain 1985

Déi **27. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf den 11. Abrëll 1985 gefuer. D'Course gouf vum Belsch Patrick Versluys gewonnen.

## Generalklassement

## Um Spaweck
**
Grand Prix de Denain 1986

Déi **28. Editioun vum [[Grand Prix de Denain]]** gouf den 3. Abrëll 1986 gefuer. D'Course gouf vum Fransous Bruno Wojtinek gewonnen.

## Generalklassement

## Um Spaweck
*
Watts (Moundkrater)

De **Watts** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit um ëstleche Rand vum Mare Tranquillitatis, ëstlech vum Krater da Vinci.
De Kraterrand ass onreegelméisseg an den Zentrum vu Lava iwwerschwemmt.

De Krater gouf 1973 vun der I.A.U. nom US-amerikaneschen Astronom Chester Burleigh Watts (1889–1971) genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 61: De Krater Watts läit riets an der Mëtt
Zähringer (Moundkrater)

Den **Zähringer** ass e klengen Aschlagkrater no beim südëstleche Rand vum Mare Tranquillitatis. Am Nordoste läit dee vu Lava iwwerschwemmte Krater Lawrence an a südëstlecher Richtung d'Secchi-Bierger mam Krater Secchi, deen hinnen den Numm gëtt. Weider am Osten ass de grousse Krater Taruntius.

Den *Zähringer* huet eng kreesronn, schosselaarteg Form an huet am Zentrum e klenge Kraterbuedem. Erosiounspuere vu spéideren Aschléi si keng do.

De Krater gouf am Joer 1976 vun der I.A.U. nom Josef Zähringer (1929–1970) genannt. Virdru war seng Bezeechnung 'Taruntius E'.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 61: Den Zähringer läit an der Mëtt
* Umfeld des Kraters Zähringer im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
Anville (Moundkrater)

Den **Anville** ass e relativ klengen, eenzel geleeënen Aschlagkrater um nërdlechen Deel vum Mare Fecunditatis. Déi nächst opfalend Strukture sinn op enger gewësser Distanz südwestlech vum Krater Messier an, nach méi wäit ewech am Südoste, südlech vum Moundequator, d'Hiwwele vum Dorsa Geikie mat dem Krater Lindbergh deen hannendru läit. Am Nordweste läit den Krater Taruntius um Rand vum Mare.

De kreesronne, taassfërmege Krater huet e schaarfe Kraterrand an huet nëmme kleng Erosiounsspueren. Am ëstleche Beräich vun der bannenzeger Kratermauer losse sech kleng Rutschungen erkennen.

Den *Anville* gouf trotz der grousser Distanz als Satellittekrater vum Taruntius mat der Bezeechnung 'Taruntius G' gefouert. Am Joer 1976 gouf de Krater vun der I.A.U. op den Numm Anville, nom franséische Geograph Jean-Baptiste Bourguignon d'Anville (1697–1782) ëmgedeeft.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 61: Den Anville läit ënne riets
* Krater Anville im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
Messier (Moundkrater)

De **Messier ** ass en Aschlagkrater an der südlecher Hemisphär, am Mare Fecunditatis.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom franséischen Astronom Charles Messier (1730–1817) genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 79: De Krater Messier läit uewe riets
* Messier Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon
* Messier Apollo Image Atlas
Albepierre-Bredons

**Albepierre-Bredons** ass eng franséisch Gemeng am Departement Cantal an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

D'Gemeng läit op enger Héicht tëscht 872 an 1.855 Meter
William McMichael Shepherd

De **William McMichael „Bill“ Shepherd**, gebuer de 26. Juli 1949 zu Oak Ridge, Tennessee, USA) ass e fréieren US-amerikaneschen Astronaut. Hie war Kommandant vun der éischter ISS-Crew.

De Shepherd hat 1971 d'United States Naval Academy bestanen a krut e Bachelor a Loft- an Raumfaarttechnik. Uschléissend hat hien eng militäresch Carrière bei de Navy Seals ageschloen. 1978 krut hien e Master am Fach Maschinnebau an en Ofschloss a Mierestechnik vum MIT.

## Astronautenaktivitéit
De Shepherd gouf 1984 mat der 10. Grupp vun der NASA als Astronaut erausgesicht. Schonn 1986 war hien der NASA bei den Navy Seals opgefall, wou hie sech onerwaart nëtzlech gemaach hat, wéi hie bei de Biergungsmissioune vun der explodéierter Challenger-Raumfähr agesat gouf.

Mat der Raumfähr Atlantis war de Shepherd als Missiounsspezialist den 2. Dezember 1988 zu der Missioun STS-27 gestart. Haaptzil vun dëser Missioun war d'Aussetzen vum militäreschen Opklärungssatellit Lacrosse 1.

De 6. Oktober 1990 war hie mat der Raumfähr Discovery zu der Missioun STS-41 gestart. Wärend dëser Missioun gouf déi bis dohin schwéierst Notzlaascht, d'Raumsond Ulysses, ausgesat. Ulysses ass e kollektive Projet vun der NASA an der ESA fir Erfuerschung vun der Sonn.

Mat der Raumfähr Columbia war de Shepherd den 22. Oktober 1992 zu der Missioun STS-52 gestart. Wichtegst Zil vun dëser Missioun war d'Aussetze vum italieenesch-amerikanesche Geodesie-Satellit LAGEOS 2.

1993 goung de Shepherd fir knapps dräi Joer als technesche Beroder fir d'ISS an d'Haaptquartéier vun der NASA. Den 31. Oktober 2000 ass hie mat der Sojus TM-31 als Kommandant vun der éischter Laangzäitcrew zesumme mat de russesche Kosmonauten Gidsenko an Krikaljow zu der ISS gestart. Hir Haaptaufgab war d'Aktivéierung vun de wichtegsten Systemer vun der Raumstatioun. Ausserdeem goufen nei Apparaturen agebaut, Feeler eleminéiert an éischt wëssenschaftlech Aarbechten ausgefouert. No iwwer 140 Deeg op der ISS koum hien den 21. Mäerz 2001 mat der Raumfähr Discovery (STS-102) nees op d'Äerd zeréck.

## No der NASA
De Shepherd hat am Summer 2002 d'US-Raumfaartagentur verlooss a gouf am Joer drop mat der Congressional Space Medal of Honor ausgezeechent. Hien ass mat der Texanerin Beth Stringham bestuet, déi bei der NASA als Physiotherapeutin geschafft huet.

## Kuckt och
* Lëscht vu Raumfuerer
* Lëscht vu Space Shuttle-Missiounen
* Lëscht vun de Sojus-Missiounen
* Lëscht vu bemannte Missiounen op d'International Raumstatioun
* Lëscht vun de bemannte Raumfaartmissiounen

## Um Spaweck

*  NASA: Biografie
* spacefacts.de: Kuerzbiografie
*  Francis French: Beyond Where The Sky Meets The Dawn, Bericht iwwer dem Bill Shepherd säin Openthalt op der ISS
Jil Kalmes

D**'Jil Kalmes**, gebuer den 21. Februar 2000, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet beim FC Minerva Lëntgen a beim FC Mamer 32 gespillt.

Zanter dem November 2016 spillt d'Kalmes an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.

## Kuckt och
La reine Margot (Film 1954)

** La reine Margot** ass en italieenesch-franséische Film vum Jean Dréville aus dem Joer 1954 no engem Roman vum Alexandre Dumas.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film spillt um franséischen Haff wärend dem Baartelméis-Massaker, am August 1572.

## Um Spaweck
Emma Kremer

D**'Emma Kremer**, gebuer den 28. Juli 2000, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si spillt bei der Jeunesse Jonglënster.

Am Mäerz 2018 huet d'Kremer eemol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Lena Krier

D**'Lena Krier**, gebuer den 29. Mäerz 1994, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet beim FC Bitburg (D) a beim FC Sporting Beetebuerg gespillt.

Zanter dem Mäerz 2018 spillt d'Krier an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.

## Kuckt och
Aline Kuffer

D**'Aline Kuffer**, gebuer den 8. November 1995, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet beim AS Colmer-Bierg gespillt.

2011 an 2012 huet d'Kuffer an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Martine Kraus

D**'Martine Kraus**, gebuer den 22. Mäerz 1978, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet beim FC Minerva Lëntgen gespillt.

Vun 2006 bis 2009 huet d'Kraus zwanzegmol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Joëlle Leuchter

D**'Joëlle Leuchter**, gebuer den 8. September 1982, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si huet bei der Jeunesse Jonglënster a bei der Fola gespillt.

Vun 2006 bis 2013 huet d'Leuchter zwanzegmol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt, an huet zwéi Goler geschoss.

## Kuckt och
Marco Gaasch

De **Marco Gaasch**, gebuer den 13. August 1958, a gestuerwen den 22. November 2018 staamt vun Noutem, wou hien de Bauerebetrib, deen hie vu sengen Elteren iwwerholl hat als Kärebauer exploitéiert huet. Nom Secondaire war hien um Athénée Royal Agri-Saint-Georges zu Huy. Zanter Enn vun den 1970er Joren huet hie sech onermiddlech fir d'Besoine vun der Landwirtschaft, um nationale gradewéi och op internationalem Plang agesat.

Nodeem de Marco Gaasch an de Joren 1983-84 President vum *Service Jeunesse* vun der Bauerenzentral war, war hie wärend véier Joer, vun 1987 bis 1991, President vum Conseil Européen des Jeunes Agriculteurs (CEJA). Hie war Member vum Comité vun der Landwirtschaftskummer an zanter 1988 hire President.

Nieft sengem Engagement an der Beruffschamber war de Marco Gaasch och nach Vizepresident vun der Bauerenzentral. Hien huet sech och an enger Rei vun Organisatiounen, ë.&nbsp;a. am Direktiounscomité vum *[[Centre commun de la sécurité sociale]]* an am LEADER-Programm fir d'Intresse vun der Landwirtschaft agesat.

Am Kader vu senge gesamtpoliteschen Engagementer, huet säi besonnescht Interessi der Verdeedegung vun der Stellung vun der Landwirtschaft an der Gesellschaft gegollt.

## Publikatiounen

* Gaasch, Marco, Huberty, François, Kipgen, Alfred, Nicks, Jos, Majerus, Danièle, Probst, Marcel, & D'Frënn vu Béiwen. (1997). *Den Harelerberg : Béiwen, Bavigne-Böwen*. Béiwen: D'Frënn vu Béiwen.
Celles (Cantal)

**Celles** ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Cantal an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den 1. Dezember 2016 huet se mat de Gemenge Chalinargues, Chavagnac, Neussargues-Moissac a Sainte-Anastasie fusionéiert fir déi Nei Gemeng Neussargues en Pinatelle ze bilden.

D'Gemeng läit op enger Héicht tëscht 800 an 1.075 Meter.
Chambre d'agriculture (Homonymie)

***Chambre d'agriculture*** ass den Numm vu Landwirtschaftskummeren a verschiddene Länner:
* **[[Chambre d'agriculture|Chambre d'agriculture (Lëtzebuerg)]]**,
* Chambre d'agriculture (Côte d'Ivoire),
* Chambre d'agriculture (Frankräich),
** Chambre d'agriculture (La Réunion).
Catherine Keipes

D**'Catherine Marquerite Keipes**, gebuer den 12. Juli 1985, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin, déi als Golkippin gespillt huet. Si huet beim Racing FC Union Lëtzebuerg, beim AS Wëntger a beim FC Sporting Beetebuerg gespillt.

Vun 2006 bis 2018 war d'Keipes 13-mol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp ugetrueden.

## Kuckt och
Chastel-sur-Murat

**Chastel-sur-Murat** ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Cantal an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den 1. Januar 2017 huet se mat der fréierer Gemeng Murat fusionéiert fir déi Nei Gemeng Murat ze bilden.

D'Gemeng läit op enger Héicht tëscht 1.000 an 1.360 Meter.
Al Kierch Rued-Sir

Déi **al Kierch vu Rued-Sir** war eng fréier kathoulesch Kierch zu Rued-Sir an der Gemeng Betzder. Si gëtt nëmmen nach fir Ausstellungen an aner kulturell Zwecker benotzt.

Rued ass eng ganz al Par, eng éischt Kierch zu Rued gëtt schonn 1083 ernimmt, dat Joer an deem d'Almënsterabtei gegrënnt gouf an de Grof Konrad I. vu Lëtzebuerg hinnen deemools d*'ecclesiam de Rode* geschenkt huet. De richtegen Datum vum Bau ass net bekannt.

Den éischte bekannte Paschtouer vu Rued war den Ernst Heistorff. Ëm 1685 heescht de Paschtouer Joh. Heinrich Lenert. D'Kierch ass aarm, an d'Mauere réi, keen hëlze Foussbuedem mä e knubbelege Steebelag. De Chouer ass hallef zesummegefall an et gesäit éischter no engem Stall aus wéi no engem Gotteshaus.

1738 waren erëm besser Zäiten an et gëtt vun enger Kierch baussent dem Duerf geschwat. Warscheinlech sinn déi am Krich zerstéiert Haiser nach net opgebaut ginn. Sou steet d'Kierch, déi a guddem a wierdegem Zoustand ass, eleng um Hiwwel. Aus där Zäit staamt och de lénkse Säitenaltor, den d'Opschrëft dréit: P.W.1728.

Déi haiteg Kierch ("déi Al" genannt) war am Joer 1757 ënner dem Paschtouer Joh. Filtz (1749-1776) gebaut ginn a gouf de 26. Juli 1757 dem hl. Jakobus geweit. Op engem Steen am Verwëllef steet déi Joreszuel.

## Kuckt och
* Kierch Rued-Sir

## Um Spaweck
Indoeuropäesch Sproochen

Mat méi wéi dräi Milliarde Sproochler vu ronn 400 Sproochen, sinn d**'indoeuropäesch Sproochen**, oder d**'indogermanesch** Sproochen déi gréisst Sproochefamill op der Welt no der Zuel vu Mammen- an L2-Sproochler, an déi fënneftgréisst Famill no der Zuel vu Sproochen an Dialekter. No der europäescher Expansioun zanter dem 15. Joerhonnert gi s'op alle Kontinente geschwat.

D'indoeuropäesch Sprooche gehéieren zu der hypotetescher nostratescher Makrofamill. Déi exakt Urheemecht vun den Indoeuropäer (Indogermanen) a vun hirer indoeuropäescher Ursprooch ass nach onbekannt, eng vun de warscheinlechen Urheemechte vun der Sproochefamill kann déi archeologesch Jamna-Kultur am Territoire vun der moderner Ukrain a vum moderne Südwest- a Südrussland ginn.

D'germanesch Sproochen, ënner anerem Lëtzebuergesch gehéieren och zu der indoeuropäescher Famill.

## Klassifikatioun
* Areschen Aascht
** Nurestaneschen Ënneraascht
*** **[[Nurestanesch Sproochen]]**
** Indoiranesch Ënneraascht
*** **[[Indoaresch Sproochen]]**
*** **[[Dardesch Sproochen]]**
*** **[[Iranesch Sproochen]]**
**** Nordostiranesch Sproochen
**** Nordwestiranesch Sproochen
**** Südostiranesch Sproochen
**** Südwestiranesch Sproochen
* Hellenesch-phrygesch-armeeneschen Aascht
** **[[Phrygesch Sproochen]]** †
** **[[Armeenesch]]** (gesamt Sprooch oder Grupp mat zwéi Sproochen)
** **[[Hellenesch Sproochen]]**
* Balkanindoeuropäeschen Aascht
** **[[Illyresch Sproochen]]** †
** **[[Albanesch]]**
** **Dako-thrakesch Sproochen** †
*** Thrakesch †
*** Dakesch †
* Balto-slaweschen Aascht (hypotetesch)
** **[[Baltesch Sproochen]]**
** **[[Slawesch Sproochen]]**
* **[[Germanesch Sproochen|Germaneschen Aascht]]**
** Westgermanesch Sproochen
** Nordgermanesch Sproochen
** Ostgermanesch Sproochen †
* Veneteschen Aascht (Ënneraascht vum italeschen Aascht ??) †
** **[[Alvenetesch]]** †
* Italeschen Aascht
** **[[Oskesch-umbresch Sproochen|Oskesch-umbresch (sabellesch) Sproochen]]** †
** Latino-faliskesch Sproochen
*** **[[Faliskesch]]** †
*** **[[Latäin]]** †
**** **[[Romanesch Sproochen]]**
***** Westromanesch Sproochen
***** Balkanoromanesch (ostromanesch) Sproochen
* **[[Keltesch Sproochen|Kelteschen Aascht]]**
** Festlandkeltesch Sproochen †
** Goidelesch Sproochen
** Brittanesch Sproochen
* **[[Tocharesch Sproochen|Tochareschen Aascht]]** †
** Osttocharesch ("Tocharesch A") †
** Westtocharesch ("Tocharesch B") †
** "Tocharesch C" ???? †
** "Tocharesch D" ???? †
* **[[Anatolesch Sproochen|Anatoleschen (hethitesch-luweschen) Aascht]]** †
** Palaesch †
** Hethitesch Sproochen †
** Luwesch Sproochen †
** Lydesch †
** Trojanesch (hypotetesch Sprooch vun der Stad Troja) †
** Philistesch (hypotetesch, virun der Semitisatioun vun de Philister) †

## Um Spaweck
Nicolas Roeg

Den **Nicolas Jack Roeg**, (CBE), gebuer de 15. August 1928 zu London, an och do gestuerwen den 23. November 2018, war en englesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Kameramann.

## Liewen a Wierk
Den Nicolas Roeg huet sech uganks als Kameramann en Numm gemaach. Wéi hien 1970 a sengem éischte Film Regie gefouert huet, hat hie schonn 23 Joer laang am Filmgeschäft geschafft. Absënns duerch de Gebrauch vun der Cut-up-Technik hate seng Aarbechte bei de Filmkritiker Succès.

Als Kameramann huet de Roeg fir bedeitend Filmregisseure geschafft, sou z.&nbsp;B. fir de Roger Corman, de Richard Lester, de Clive Donner an den John Schlesinger. Hie war als Kameramann an der *Second unit* um Tournage vum *[[Lawrence of Arabia (Film)|Lawrence of Arabia]]* bedeelegt.

De Roeg hat ëmmer säin eegene Kapp. Beim Tournage vun *[[Doctor Zhivago]]* (1965) hat hie sech mat dem Regisseur an d'Hoer kritt a gouf entlooss. Doropshin huet hien als Kameramann bei Klassiker wéi dem François Truffaut sengem *[[Fahrenheit 451 (Film)|Fahrenheit 451]]* (1966) an dem John Schlesinger sengem *[[Far from the Madding Crowd (Film)|Far from the Madding Crowd]]* (1967), geschafft.

Vun 1957 bis 1977 war den Nicolas Roeg mat der Actrice Susan Stephen bestuet, mat där e véier Kanner hat. No der Scheedung bestit hien 1982 d'Schauspillerin Theresa Russell. Vun hiren zwee Kanner ass de Maximillian Roeg och Schauspiller ginn. No enger weiderer Scheedung huet den Nicolas Roeg sech 2004 nach eng Kéier bestuet.

## Filmographie (Auswiel)

### als Regisseur

* *Performance* (Co-Regisseur mam Donald Cammell, 1970)
* *[[Walkabout]]* (1971)
* *Glastonbury Fayre* (Co-Regiesseur with Peter Neal, 1972)
* *Don't Look Now* (1973)
* *The Man Who Fell to Earth* (1976)
* *Bad Timing* (1980)
* *Eureka* (1983)
* *Insignificance* (1985)
* *Castaway* (1986)
* *Track 29* (1988)
* *The Witches* (1990)
* *Cold Heaven* (1991)
* *Two Deaths* (1995)
* *Puffball* (2007)

### als Kameramann

* *Jazz Boat* (1960)
* *[[Lawrence of Arabia (Film)|Lawrence of Arabia]]* (*Second unit* Kamerateam, 1962)
* *Dr. Crippen* (1962)
* *Just for Fun* (1963)
* *The Caretaker* (1963)
* *[[The Masque of the Red Death (Film 1964)|The Masque of the Red Death]]* (1964)
* *Nothing But the Best* (1964)
* *Code 7, Victim 5* (1964)
* *The System* (1964)
* *Every Day's a Holiday* (1965)
* *Doctor Zhivago* (e puer Zeenen, 1965)
* *[[Fahrenheit 451 (Film)|Fahrenheit 451]]* (1966)
* *A Funny Thing Happened on the Way to the Forum* (1966)
* *[[Casino Royale (Film 1967)|Casino Royale]]* (zousätzleche Kameramann, 1967)
* *Far from the Madding Crowd* (1967)
* *Petulia* (1968)
* *Performance* (1970)
* *[[Walkabout]]* (1971)
André Pergament

Den **André Pergament**, gebuer de 17. November 1922 zu Paräis, an och do gestuerwen, de 24. November 1992, war e franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.

## Filmographie
### als Regisseur
#### Kino
* 1949: *Cartes sur table* (Kuerzfilm)
* 1955: *[[M'sieur la Caille]]* - Haaptacteuren: Jeanne Moreau, Philippe Lemaire, Roger Pierre
* 1957: *[[La rivière des 3 jonques]]* - Haaptacteuren: Dominique Wilms, Jean Gaven, Howard Vernon
* 1957: *[[L'irrésistible Catherine]]* - Haaptacteuren: Michel Auclair, Marie Daëms, Fernand Sardou

## Um Spaweck
Tsiolkovskiy (Moundkrater)

Den ** Tsiolkovskiy** ass e grousse Krater op der äerdofgedréiter Säit vum Äerdmound.

Den hellen Zentralbierg an de Kraterrand maachen en opfällege Kontrast mam donkle Kraterbuedem. De Kraterrand ass wéinst gerutschte Ramplien e bëssen eckeg. De bannenzege Rampli ass terrasséiert. De Kraterbuedem ass mat basaltescher Lava opgefëllt, déi méiglecherweis am Laf vun e puer 100 Millioune Joer aus dem Moundkär erauskoum. Well bis haut keng Buedemprouwe vun der Récksäit ënnersicht konnte ginn, ass eng genee Altersschätzung schwiereg. Allerdéngs gëtt wéinst der opfälleger donkler Buedemfaarf a gerénger Kraterdicht ugeholl, datt den Tsiolkovskiy-Krater genee wéi d'Mare Moscoviense méi jonk ass wéi déi grouss Maren op der äerdzougedréiter Säit. Den zentrale Biergmassiv ass iwwer e puer dausend Meter méi héich wéi d'Flaachland.

Den Tsiolkovskiy op Biller vun der sowjetescher Moundsond Lunik 3, déi am Joer 1959 fir d'éischt Biller vun der Récksäit vum Äerdmound gesent hat, entdeckt. E gouf am Joer 1961 nom russesche Rakéitepionéier Konstantin Ziolkowski (1857–1935) genannt. Déi haiteg Schreifweis mat *Ts* amplaz *Z* ass, kënnt wéi bei alle Strukturen um Äerdmound vum Laténgeschen hier.

## Literatur
* Antonín Rükl: *Mondatlas*. Werner Dausien, Hanau 1990, ISBN 3-7684-2047-7.
* Elijah E. Cocks, Josiah C. Cocks: *Who's who on the moon. A biographical dictionary of lunar nomenclature.* Updated and revised edition, 2nd edition. Tudor Publishers, Greensboro NC 2009, ISBN 978-0-9778026-1-6.

## Um Spaweck

* Moundkaart Nr 101: Den Tsiolkovskiy läit uewe riets
* Apollo Image Gallery
* Tsiolkovsky Central Peak Flyover Lunar and Planetary Institute
M'sieur la Caille

** M'sieur la Caille** ass e franséische Film vum André Pergament aus dem Joer 1955 no engem Roman vum Francis Carco.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Maïté Machado Palma

D**'Maïté Machado Palma**, gebuer de 14. August 1998, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si spillt beim FC Progrès Nidderkuer a war ee Joer un den FC Mamer 32 ausgeléint  (Saison 2017/18).

Zanter dem Juni 2016 spillt d'Machado Palma an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.

## Kuckt och
Angviller-lès-Bisping

**Angviller-lès-Bisping** ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Moselle an der Regioun Grand Est.

Den 8. September 1973 huet se mat de Gemengen Desseling a Bisping fusionéiert fir d'Gemeng Belles-Forêts ze bilden, an där se haut eng associéiert Gemeng ass.
Lawrence (Moundkrater)

De **Lawrence** ass en Aschlagkrater am Gebitt tëscht dem Mare Tranquillitatis am Weste an nordwestlech vum Mare Fecunditatis. De Krater Taruntius läit a südëstlecher Richtung. D'Rima Cauchy passéiert den ëstlechen Deel vum *Mare Tranquillitatis* a reecht bis zum Nordrand vum Lawrence.

De *Lawrence* gouf vu Lava iwwerschwemt, sou datt nëmmen en niddrege Rank vum fréiere Kraterrand iwwer d'Uewerfläch kuckt. Dëse Rand huet Duerchbrëch am Norde an Südweste op, wärend den Ostdeel zimmlech erhale bliwwen ass.

De Krater gouf am Joer 1973 vun der I.A.U. nom Physiker Ernest O. Lawrence (1901–1958) an dem Astronaut Robert Henry Lawrence, Jr. (1935–1967) genannt.
Virun der Ëmbenennung zu *Lawrence* war seng Bezeechnung 'Taruntius M'.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 61: De Lawrence läit riets an der Mëtt
* Krater Lawrence im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"