open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gregorianesche Kalenner

De **Gregorianesche Kalenner** ass hautdesdaags deen am wäitste verbreete Kalenner. E gouf nom Poopst Gregor XIII. genannt, deen e 1582 mat der peepstlecher Bulle *Inter gravissimas* dekretéiert huet.

Am Herzogtum Lëtzebuerg gouf e 1584 agefouert.

## Gregorianesch Kalennerreform

Den Éischte Konzil vun Nicäa huet am Joer 325 bestëmmt, datt Ouschteren ëmmer den éischte Sonnden nom éischte Vollmound am Ufank vum Fréijoer (bezunn op Jerusalem) gefeiert soll ginn.

D'Fréijoersequinoxe op der nërdlecher Äerdhallefkugel war am Joer vum Konzil 325 den 21. Mäerz, an deemools hat nach kee fonnt datt déi Julianesch Reegelung mat de Schaltdeeg misst verbessert ginn. Den deemools gültege Julianesche Kalenner ass vun engem mëttlere Sonnejoer vun 365,25 Deeg ausgaangen an huet déi Differenz (op 365 Deeg) vun ongeféier 6 Stonnen all véier Joer duerch d'Afügung vun engem Schaltdag ausgeglach. Dogéint war d'Realitéit (365 Deeg, 5 Stonnen, 48 Minutten a 46 Sekonnen, also genee 365,24219879 Deeg), 11 Minutte méi kuerz ! Duerch déi Differenz war d'Primar-Equinoxe am Joer 1582 schonn den 11. Mäerz.
Déi Diskrepanz war scho laang bekannt an zanter dem 14. Joerhonnert sinn ëmmer erëm Virschléi gemaach gi fir de Kalenner ze reforméieren, ënner anerem vum Nikolaus Kopernikus. Säi Wierk *[[De Revolutionibus Orbium Coelestium]]* (*Vun den Emdréiunge vun den Himmelskierper*) an déi Prutenesch Tafelen vum Erasmus Reinhold ware schliisslech och d'Basis fir déi vum Poopst Gregor XIII. dekretéiert Reform.

Fir datt d'Fréijoer-Equinox erëm op den 21. Mäerz fält, a fir datt Ouschteren erëm konnt um richtegen Dag gefeiert ginn, huet de Poopst d'Iddi vum Dokter an Hobby-Astronom Aloisius Lilius ugeholl. An zwar sinn am Joer 1582 einfach zéng Deeg iwwerspronge ginn: no dem 4. Oktober koum direkt de 15. Oktober (d'Wochendeeg sinn normal weidergaangen)

Fir datt et net nees zu sou enger Differenz géif kommen, huet den neie Gregorianesche Kalenner 1 Sonnejoer op 365,2425 (amplaz 365,25) Deeg festgesat. Dofir ass d'Reegel vum Julianesche Kalenner, wat d'Schaltdeeg ugeet, ëmgeännert ginn.

### Schaltreegel

* Ass d'Joreszuel duerch 4 deelbar awer net duerch 100, dann ass et e Schaltjoer mat 366 Deeg. Beispill: 1980, 1972, 1720
* Ass d'Joreszuel duerch 100 deelbar, awer net duerch 400, dann ass dat Joer e gewéinlecht Joer an huet nëmmen 365 Deeg, zum Beispill d'Jore 1700, 1800 an 1900, oder 2100
* Ass d'Joreszuel duerch 400 deelbar, ass dat e Schaltjoer.

## Um Spaweck
* ''Inter Gravissimas'' - d'peepstlech Bulle fir den neie Kalenner
Fernand Fox

De **Fernand Fox**, gebuer de 26. Januar 1934 op der Bollenduerfer Bréck, a gestuerwen den 23. September 2024, war e lëtzebuergesche Schauspiller.

Hien ass bekannt fir seng joerzéngtelaang Presenz op Lëtzebuerger Bünen an och als Schauspiller a Reklammssketcher, Kinos- an Televisiounsproduktiounen. 

## Karriär
No sengem Lycée an der Stad an zu Iechternach goung de Fernand Fox op d'Interbank an du bei Arbed schaffen (1957-1981). Duerno huet hien e Café, d'Theaterstuff, opgemaach, wou e bis zu senger Pensioun geschafft huet.

1956 stoung hien eng éischt Kéier am Stater Casino op der Bün, wou e vum Eugène Heinen entdeckt gouf. Hien huet doropshin 3 Joer Schauspillerei an Dictioun um Stater Conservatoire gemaach.

Hie war dunn 10 Joer laang Member vum Lëtzebuerger Theater an 30 Joer laang vum Kasemattentheater. Do donieft huet hie reegelméisseg a Produktiounen (dacks Cabaret) vun aneren Ensembele matgespillt, wéi z.&nbsp;B. am Kapuzinertheater, dem TOL oder dem Théâtre du Centaure. 

Och an enger sëlleger Filmer, zulescht am Andy Bausch sengem *[[Rusty Boys]]*, war hien ze gesinn.

## Filmer
### Kino
* *[[Rusty Boys]]* (2017) vum Andy Bausch
* *[[D'Symmetrie vum Päiperlek]]* (2012) vum Paul Scheuer a Maisy Hausemer
* *[[L'orchidée]]* (2012) vum Cyrus Neshvad
* *[[Lingo vino]]* (2009) vum Daniel Texter
* *[[Pido perdon]]* (2009) vum Sascha Heyar
* *[[Deepfrozen]]* (2006) vum Andy Bausch
* *[[La Revanche]]* (2004) vum Andy Bausch
* *[[Back in Trouble]]* (1997) vum Andy Bausch
* *[[Le Club des Chômeurs]]* (2001) vum Andy Bausch
* *[[Three Shake-a-leg Steps to Heaven]]* (1993) vum Andy Bausch
* *[[A Wopbopaloobop A Lopbamboom]]* (1989) vum Andy Bausch
* *[[800 Joer Buurg Clierf]]* (1981) vum Marc Thoma
* *[[Das Puppenspiel]]* (1978) vum Marc Thoma

### Televisioun
* *[[Weemseesdet]]* (Sitcom, 2011)
* *[[E Liewe laang (Film)|E Liewe laang]]* (1992)
* *[[Ex und hopp]]* (1991) vum Andy Bausch
* *[[Déi zwéi vum Bierg]]* (1985) vum Menn Bodson, Gast Rollinger a Marc Olinger
* *[[E Fall fir sech]]* (1984) vum Menn Bodson

### Documentaire
* *[[Succès Fox]]* (2014) vun der Désirée Nosbusch

## Gielchen

* Commandeur am Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2019)

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schauspiller a Schauspillerinnen

## Um Spaweck

* "E Liewen am Theater." Reportage op 100komma7.lu, 29. Jan 2019 - 10:45.
Jean Pütz

De **Jean Pütz**, gebuer den 21. September 1936 zu Köln, ass en däitsch-Lëtzebuerger Wëssenschaftsjournalist an Televisiounsanimateur.

Als Kand vun enger Lëtzebuergerin an engem Däitsche verbréngt de Jean Pütz seng Kandheet a Jugend zu Réimech an an der Stad Lëtzebuerg. Hie mécht eng Ausbildung als Elektromecanicien op der *[[Lycée technique arts et métiers|École des arts et métiers]]* a studéiert, nodeem en ee Joer op Arbed-Belval geschafft huet, zu Köln Noriichtentechnik op der Ingenieursschoul. Duerno mécht en d'Première no a studéiert da Physik a Mathematik fir Professer ze ginn.

Parallel zu senger Stage-Zäit studéiert de Pütz Soziologie an Ekonomie, a schléisst dee Studium mat engem Diplom of.

Vun 1970 bis 2001 ass de Jean Pütz Redakter beim *[[Westdeutscher Rundfunk]]*, wou e geschwënn d'Direktioun iwwer d'Redaktiounen Naturwëssenschaft an Technik huet. Populär gëtt en duerch d'Emissioun *Hobbythek*, an där Naturphenomeener an Technik op eng verständlech Aart a Weis explizéiert ginn, dacks, andeems Saache gewise ginn, déi ee selwer ka maachen. Parallel dozou gëtt de Pütz eng Buchserie zu Theemen, déi gewise ginn, eraus (am Ganzen eng 80 Stéck), déi e grousse Succès huet: am Ganzen hu s'eng Oplo vu 6 Milliounen Exemplairen.

No senger Pensioun mécht de Pütz a sengen Emissiounen als fräie Mataarbechter virun. 2005 wiesselt e bei den ZDF fir do eng nei Serie ze maachen.

De Jean Pütz ass fir d'zweet bestuet an huet 3 Kanner.

## Gielchen
* 

## Literatur
* Jean Pütz: *Ich hab' da mal was vorbereitet: Ein Glückspilz packt aus - Meine Biographie.* SBV 2017. ISBN 978-3959720908.

## Um Spaweck
* Dem Jean Pütz seng Homepage
Sowetsk

**Sowetsk** (russesch *Советск*) ass den Numm vun e puer russesche Stied:

* Sowetsk (Oblast Kaliningrad) am Oblast Kaliningrad, fréier **Tilsit**.
* Sowetsk (Kirow) an Zentralrussland, Gebuertsuert vum sowjeteschen Ausseminister Wjatscheslaw Michailowitsch Molotow.
Michel Wolter

De **Michel Wolter**, gebuer den 13. September 1962 an der Stad Lëtzebuerg, ass e Lëtzebuerger Politiker (CSV).

De Michel Wolter ass zu Esch-Uelzecht opgewuess an do, an duerno zu Iechternach, an de Lycée gaangen. 1985 huet hien en Ekonomiesstudium zu Paräis op der Sorbonne mat enger *Maîtrise* ofgeschloss.

Hie schafft an der Privatwirtschaft, a gouf 1984 mat 22 Joer, als bis ewell jéngsten Deputéierten, op der Lëscht vun der CSV an d'Chamber gewielt. Duer gouf en zanterhier allkéiers, fir d'lescht bei deene vum 8. Oktober 2023, erëmgewielt.

Vun 1985 bis 1990 war de Michel Wolter President vun der CSJ, an tëscht 1988 an 1992 war en am Escher Gemengerot. Hien ass op Uewerkäerjeng geplënnert a gouf do 1993 an de Gemengerot gewielt, e Mandat, dat en e bësse méi wéi e Joer ausgeübt huet. De 26. Januar 1995 gouf hien an der Regierung Juncker-Poos Minister vun der Fonction Publique a vun der Verwaltungsreform.

Tëscht 1999 an 2004 war de Michel Wolter Inneminister an der Regierung Juncker-Polfer.

Vun 2004 bis 2009 war e President vun der Chamberfraktioun vun der CSV, a vum 14. November 2009 bis den 8. Februar 2014 war e President vu senger Partei.

De 4. Januar 2010 gouf hie Buergermeeschter vun der Gemeng Nidderkäerjeng (zanter dem 1. Januar 2012 vun der fusionéierter Gemeng Käerjeng) an huet dës Funktioun bis 2026 behalen.

Vun 1987 bis 1993 war hie President vun der *[[Fédération luxembourgeoise de tennis]]*.

## Privatliewen
De Michel Wolter ass de Jong vum Jean Wolter. Hien war mat der Dr Mariette Hames bestuet an huet 3 Kanner. Zanter dem 7. Juli 2018 ass hie mat der Nadine Braconnier bestuet.

## Gielercher
* 
* 
* 

## Kuckt och
* Affär Wolter-Roemen
## Um Spaweck
Henri Grethen

Den **Henri Grethen**, gebuer de 16. Juli 1950 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Politiker.

No der Primärschoul zu Esch an dem Iechternacher Lycée huet hien um Cours Universitaire studéiert an duerno, vun 1971 bis 1975, zu Léck.

1976 gouf hie Wirtschaftsberoder, 1978 Generalsekretär vun der *Fédération des commerçants*. 1979 gouf den Henri Grethen Member vum Europäesche Wirtschafts- a Sozialcomité, an 1980 Generalsekretär vun der *[[Confédération luxembourgeoise du commerce|Confédération du commerce luxembourgeois]]*.

Zanter 1989 bis 1999 war hien onofhängege Wirschafts-Consultant.

Vun 1996 bis 1997 war hie President vum *[[Conseil de presse]]*, dem lëtzebuergesche Presserot.

Seng politesch Carrière huet den Henri Grethen 1980 als Generalsekretär vun der DP ugefaangen, deen hie bis 1989, an dann erëm vun 1994 bis 2004 war.

1984 gouf den Henri Grethen fir d'éischt an d'Chamber gewielt, an duerno 1989, 1994, 1999 an 2004 erëmgewielt. Als Deputéierte war hien och President vun der DP-Chambrsfractioun a vun 1998 un Vizepresident vun der DP. 1999 huet en op säi Chambersmandat verzicht a gouf Wirtschafts- an Transportminister an der Regierung Juncker-Polfer.

No de Chamberwale vum 13. Juni 2004 war hien, bis Enn 2007, nees Deputéierten. Vu Januar 2008 bis Dezember 2019 war hie lëtzebuergesche Vertrieder um Europäesche Rechnungshaff.

Hie war Verwaltungsrotmember vu Rotarex.

Den Henri Grethen ass mat der Nottär Blanche Moutrier bestuet.

## Gielercher
*  *Großes Goldenes Ehrenzeichen am Bande für Verdienste um die Republik Österreich (Promotioun 2004)*.
* 

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
* Demokratesch Partei

## Um Spaweck
Sowetsk (Oblast Kaliningrad)

**Sowetsk** (Russesch *Советск*, Däitsch bis 1946 **Tilsit**, haut och *Sowjetsk*, Litauesch *Tilžė*), ass eng rajonsonofhängeg Stad am fréieren nërdlechen Ostpreisen, der haiteger Oblast Kaliningrad a Russland, an huet 41.000 Awunner.

D'Stad Sowetsk ass weltwäit bekannt fir hir Kéisproduktioun (Tilsiter), de Fridde vun Tilsit am Joer 1807 tëscht Frankräich a Russland an d'Kinnigin-Luise-Bréck iwwer de Njeman, déi fréier Memel (russesch/wäissrussesch Njeman/Neman, litauesch Nemunas).

Sowetsk huet Schëffswerften, en Hafen an eng Zellstoffindustrie.
## Geographie
Sowetsk läit um Zesammenfluss vun der Tylscha mat der Memel an op der Grenz mat Litauen.
## Geschicht

Bis 1945 huet Sowetsk als *Tilsit* zu Däitschland gehéiert a war zanter 1895 e selbstännege Stadkrees am Regierungsbezierk Gumbinnen. D'Verwaltung vum Landkrees Tilsit-Ragnit ass zu Tilsit bliwwen.

## Kuckeswäertes

## Bekannt Sowetsker
* Gustaf Kossinna (1858-1931), Archeologiesprofesser.
* Armin Mueller-Stahl, Schauspiller.

## Literatur
* Marion Gräfin Dönhoff, *Namen die keiner mehr nennt. Ostpreuẞen - Menschen und Geschichte*; Düsseldorf/Köln (Eugen Diederichs Verlag), 1962. Als Täschebuch, München (Deutscher Taschenbuch Verlag), 1964 (ëmmer nees nogedréckt: 1991, z.&nbsp;B. , koum déi 23. Oplo raus).
* Jean-Paul Kauffmann, *Outre-Terre. Le voyage à Eylau*; mat véier Kaarten; Paräis (Équateurs, coll. Littérature), 2016; ISBN 978-2-84990-435-0

## Um Spaweck
* Stadkrees Tilsit
* Ostpreiseportal - Tilsit
Top-Level-Domän

En **Top-Level-Domän** (**TLD**) ass dat, wat nom leschte Punkt an engem Domän-Numm kënnt. Als Beispill ass am Domän-Numm *wikipedia.org* den Top-Level-Domän .org.

D'Internet Assigned Numbers Authority ënnerscheet tëscht dräi Typpe vun Domäner:

* déi **[[Nationalen Top-Level-Domän|National Top-Level-Domäner]]** (ccTLD), déi aus zwéi Buschtawe bestinn, zum Beispill .de fir Däitschland, .lu fir Lëtzebuerg oder och nach .jp fir Japan.
* déi **[[Genereschen Top-Level-Domän|Generesch Top-Level-Domäner]]** (gTLD), déi (an der Theorie) vun enger bestëmmter Zort Organisatioun benotzt ginn. .com steet zum Beispill fir *commercial*, kommerziell. Dës Top-Level-Domäner hunn dräi- oder méi Schrëftzeechen.
* **Infrastrukturellen Top-Level-Domän**: an dëser Kategorie gëtt et nëmmen den .arpa-Domän.

## Historesch TLDen
* .bu fir Brunei
* .cs fir d'Tschechoslowakei
* .dd fir d'Däitsch Demokratesch Republik
* .su fir d'Sowjetunioun
* .tp fir Timor-Leste
* .yu fir Jugoslawien

## Reservéiert TLDen
* .eh fir d'Demokratesch Arabesch Republik Sahara

## Kuckt och
* Lëscht vu lännerspezifeschen Top-Level-Domänen

## Um Spaweck
Lëscht vu Sportaarten

Dës **Lëscht vu Sportaarten** ass en Deel vun de .

*Kuckt och [[Olympesch Sportaarten]]*
## Mannschaftssportaarten

## Eenzelspillsportaarten

## Liichtathleetik

### Goen
* Goen

### Lafen

### Sprangen

### Werfen a Stoussen

### Verschiddenes

## Turnsportaarten

## Reitsport

## Kampfsportaarten

## Kraaftsportaarten

## Motorsportaarten

## Natursportaarten

## Waassersportaarten

## Wantersportaarten

### Schnéi

### Äis

### Bunn

## Vëlossportaarten

## Danzsportaarten

## Schéisssportaarten

## Extremsportaarten

## Denksportaarten
Chaturanga

**Chaturanga** kënnt aus Indien a kann als Ur-Schach an als Ur-Xiangqi (chineesesch Schachvariant) ugesi ginn.

Der So no ass Tschaturanga am 4. Joerhonnert vum Sisa Ibn Dahir erfonnt ginn. Den deemolegen indeschen Herrscher Shihram war sou vum Spill begeeschtert, datt en dem Sisa Ibn Dahir e Wonsch fräi gelooss huet. Deen huet sech dunn e Räiskär gewënscht, dat op dat éischt Spillfeld geluecht sollt ginn, op dat zweet Feld zwéi Kären, op dat drëtt véier Kären, a sou weider, bis zum 64. Feld ëmmer d'duebel Zuel vu Räiskäeren. Den Herscher duecht, bëlleg ewechzekommen. Mä wéi en dunn gemierkt huet, datt de Sisa Ibn Dahir sech a Wierklechkeet méi Räiskäre gewënscht hat, wéi et der am ganze Land iwwerhaapt gouf, do huet en dem Sisa Ibn Dahir de Kapp erofhae gelooss.

Genee wéi beim Schach besteet e Chaturanga-Briet och aus 8 x 8 Felder. D'Spillfigure sinn och déi selwecht, just heesche se heiansdo anescht a si kënnen net all wéi d'Schachfiguren zéien. D'Haaptënnerscheeder zum Schach sinn déi heiten:

* D'Zaldoten (*padati*, am Schach d'Baueren) kënnen och beim éischten Zuuch just ee Feld no vir zéien.
* Den Elephant (*hastin*, am Schach de Leefer) spréngt diagonal just zwee Felder wäit.
* De Won (*ratha*) zitt gradewéi den Tuerm am Schach.
* De Rot (*mantrin*, am Schach d'Damm) zitt just diagonal a just ee Feld wäit.

## Um Spaweck
* Englesch Websäit iwwer de Chaturanga
Jacques Villeret

De **Jacques Villeret**, gebuer de 6. Februar 1951 zu Loches am Departement Indre-et-Loire, a gestuerwen den 28. Januar 2005 zu Évreux am Departement Eure, war e franséische Schauspiller.

Zu senge bekanntste Rollen zielen den Autist Mo am *L'Été en pente douce*, den Ausserierdeschen an *La Soupe aux choux* an de François Pignon am *Dîner de cons*. Wéinst senger mockeleger Figur huet en dacks a Comedië gespillt, war awer och exzellent am dramatesche Repertoire.

## Filmographie

*2005: *L'antidote*
*2005: *Les âmes grises*
*2005: *Les parrains*
*2005: *Les temps de Porte-Plum*
*2005: *Iznogoud*
*2004: *Vipère au poing*
*2004: *Malabar Princess*
*2003: *Le Tueur sans gages*
*2003: *Effroyables jardins*
*2001: *Un aller simple*
*2001: *Un crime au paradis*
*2000: *Les acteurs*
*1999: *Les enfants du marais*
*1998: *Mookie*
*1998: *[[Le dîner de cons]]*
*1996: *Golden Boy*
*1994: *Parano*
*1993: *Mayrig*
*1993: *588 rue paradis*
*1992: *Le batteur du boléro*
*1992: *Le bal des casse-pieds*
*1991: *Le fils du Mékong*
*1991: *Rue Saint-Sulpice*
*1991: *Les secrets professionels du docteur Apfelglück*
*1990: *Trois années*
*1988: *[[Mangeclous (Film)|Mangeclous]]*
*1988: *La petite amie*
*1987: *Sale temps*
*1987: *Soigne ta droite*
*1987: *[[L'été en pente douce]]*
*1987: *Dernier été à Tanger*
*1986: *Les frères Pétard*
*1986: *Black Mic Mac*
*1986: *Les folles années du twist*
*1986: *La galette du roi*
*1985: *Dialogue de sourds*
*1985: *Hold-Up*
*1985: *Drôle de samedi*
*1984: *Les Morfalous*
*1983: *[[Garçon!]]*
*1983: *Papy fait de la résistance*
*1983: *Prénom Carmen*
*1983: *Circulez y'a rien à voir*
*1983: *Édith et Marcel*
*1983: *Effraction*
*1983: *Danton*
*1982: *Le grand frère*
*1981: *La soupe aux choux*
*1981: *Les uns et les autres*
*1981: *[[Malevil (Film)|Malevil]]*
*1979: *Rien ne va plus*
*1979: *Bête mais discipliné*
*1979: *À nous deux*
*1979: *Mais où et donc Ornicar*
*1979: *Un balcon en forêt*
*1979: *Confidences pour confidences*
*1978: *Le passe-montagne*
*1978: *[[Molière]]*
*1978: *[[Mon premier amour]]*
*1978: *[[Robert et Robert]]*
*1977: *Un autre homme, une autre chance*
*1976: *Nono Nénesse*
*1976: *Les naufragés de l'île de la Tortue*
*1976: *[[Si c'était à refaire]]*
*1976: *Le bon et les méchants*
*1975: *[[Dupont-Lajoie]]*
*1975: *Sérieux comme le plaisir*
*1974: *La choisie*
*1974: *Toute une vie*
*1974: *La gueule ouverte*
*1974: *Un amour de pluie*
*1973: *RAS*

## Theater
* 2000: *Jeffrey Bernard est souffrant*
* 1993: *Le Dîner de cons*
* 1990: *La Contrebasse*

## Gielercher
*1999: César vum beschte Schauspiller fir *Le Dîner de cons*.
*1999: Prix Lumières vum beschte Schauspiller fir *Le Dîner de cons*.
*1979: César fir déi bescht männlech Nieweroll fir *Robert et Robert*.
*Chevalier des Arts et Lettres
* Légion d'honneur
## Um Spaweck
Anne Brasseur

D**'Anne Brasseur**, gebuer den 19. Mee 1950 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch DP-Politikerin.

Si war vun 2014 bis 2016 Presidentin vun der Parlamentarescher Assemblée vum Europarot.

## Biographie
D'Anne Brasseur staamt aus enger liberaler Famill aus der Groussgaass an huet 1969 hir Première am deemolege Meedercheslycée um Lampertsbierg gemaach. Nodeem si zu Tübingen a Mannheim Psychologie studéiert huet an 1975 hiren Diplom krut, huet si beim *Service de Psychologie et d'Orientation scolaires* zu Esch-Uelzecht am Jongelycée an an der Beruffsschoul geschafft. Vun 1976 bis 1979 war se Direktesch vum *Service central d'Assistance sociale* vum Parquet an der Stad Lëtzebuerg.

1975 ass d'Anne Brasseur an de Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg gewielt ginn. 1979 gouf si op der Lëscht vun der DP an d'Chamber gewielt. Zäitweileg war si och Member vun der Assemblée vun der NATO, der Assemblée parlementaire vum Europarot an der WEO, an dem Comité vun de Regiounen. Vun 1980 bis 1994 war si Presidentin vun der *Association des Femmes Libérales*.

Vun 1991 bis 1999 war d'Anne Brasseur Schäffin vun der Stad Lëtzebuerg an zoustänneg fir Bauten, Verkéier a Sport. No de Chamberwale vum 13. Juni 1999 gouf si Ministesch fir Erzéiung, Beruffsausbildung a Sport an der Regierung Juncker-Polfer.

2005 gouf si an de Stater Gemengerot erëmgewielt; si hat dat Mandat bis September 2009.

Bei de Chamberwale vum 13. Juni 2004, wéi och deene vun 2009 an 2013, gouf d'Anne Brasseur an d'Chamber erëmgewielt. Am Januar 2014 gouf si zu der Presidentin vun der Parlamentarescher Assemblée vum Europarot gewielt, déi sech aus Deputéierte vun den nationale Parlamenter zesummesetzt. 2015 krut se dëst Mandat ëm ee Joer, bis 2016, verlängert.

Den 31. Januar 2018 huet si op hiert Deputéiertemandat zu Gonschte vum Frank Colabianchi verzicht, deen als Nächstgewielte vun der DP-Lëscht am Bezierk Zentrum an d'Chamber nogeréckelt ass.

Vun 2004 bis 2010 war si 1. Vizepresidentin vun der DP.

D'Anne Brasseur war och eng Zäit laang Presidentin vum SICEC

D'Anne Brasseur huet eng Duechter.

## Auszeechnungen
* 
* 

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
* Demokratesch Partei

## Um Spaweck
* Biographie op www.gouvernement.lu 
* Biographie op www.dp.lu 
* Portrait vun der DP fir d'Chamberwahlen 2009 
* Profil op smartvote.lu
* Anne Brasseur im Interview - „Ich bin mit mir im Reinen“ op wort.lu den 30. Januar 2018
Sam Peckinpah

De ** Sam (David Samuel) Peckinpah**, gebuer den 21. Februar 1925 zu Fresno a Kalifornien, a gestuerwen den 28. Dezember 1984 zu Inglewood, war en US-amerikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.

## Filmer
### Als Regisseur
#### Kino
*1961 *[[The Deadly Companions]]* mam Maureen O'Hara a Brian Keith
*1962 *[[Ride the High Country]]* mam Joel Mc Crea a Randolph Scott
*1965 *[[Major Dundee]]* mam Charlton Heston a Senta Berger
*1969 *[[The Wild Bunch]]* mam William Holden a Robert Ryan
*1970 *[[The Ballad of Cable Hogue]]* mam Jason Robards a Stella Stevens
*1971 *[[Straw Dogs (Film 1971)|Straw Dogs]]* mam Dustin Hoffman a Susan George
*1972 *[[The Getaway]]* mam Steve Mc Queen an Ali MacGraw
*1972 *[[Junior Bonner]]* mam Steve Mc Queen 
*1973 *[[Pat Garrett and Billy the Kid]]* mam James Coburn, Kris Kristofferson a Bob Dylan
*1974 *[[Bring Me the Head of Alfredo Garcia]]* mam Warren Oates
*1975 *[[The Killer Elite]]* mam James Caan a Robert Duvall
*1977 *[[Cross of Iron]]* mam James Coburn a Maximilian Schell
*1978 *[[Convoy (Film 1978)|Convoy]]* mam Kris Kristofferson an Ali MacGraw
*1983 *[[The Osterman Weekend]]* mam Rutger Hauer an John Hurt

#### Televisioun
*1955 *[[Gunsmoke]]* (TV-Serie)
*1956 *[[Broken Arrow]]* (TV-Serie) Episode: *The Transfer*
*1956 *[[Zane Grey Theater]]* (TV-Serie) Episode: *Trouble at Tres Ceuces*
*1957 *[[Trackdown]]* TV-Serie)
*1958 *[[The Rifleman]]* (TV-Serie)
*1960 *[[The Westerner]]* (TV-Serie)
*1960 *[[Route 66 (TV-Serie)|Route 66]]* (TV-Serie) 2 Episoden: *Mon petit chou* a *Some of the People, Some of the Time*
*1960 *[[Klondike]]* (TV-Serie)
*1961 *[[The Dick Powell Show]]* (TV-Serie) Episode: *The Losers*
*1963 *[[Bob Hope Presents the Chrysler Theatre]]* (TV-Serie) Episode: *The Lady is My Life*
*1966 *[[Noon Wine]]*

### Als Schauspiller
*1955 *[[Dial Red O]]* vum Daniel B. Ullmam 
*1955 *[[An Annapolis Story]]* vum Don Siegel 
*1956 *[[Invasion of the Body Snatchers]]* vum Don Siegel 
*1972 *[[Junior Bonner]]*
*1973 *[[Pat Garrett and Billy the Kid]]* 
*1978 *[[Convoy]]* 
*1978 *[[China 9, Liberty 37]]* vum Monte Hellman 
*1976 *[[The Visitor]]* vum Giulio Paradisi

## Um Spaweck
Claude Lahr

De **Claude Lahr**, gebuer de 6. Februar 1962 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Realisateur vun Dokumentarfilmer.

## Karriär

De Claude Lahr huet säi Studium um *Institut national supérieur des Arts du Spectacle* (INSAS) zu Bréissel an der Sektioun *Réalisation et Production cinéma/tv*' mat engem Diplom ofgeschloss.

Hie huet als Regie-Assistent a Produktiounsleeder un enger Rëtsch vu belschen, franséischen a lëtzebuergesche Filmer a Reklamms-Spotten matgeschafft.

1997 huet hien e Kuerzfilm fir de Lëtzebuerger Pavillon op der Weltausstellung zu Lissabon 1998, *Les industries de l'eau*, gedréint. D'Joer drop huet hien en Documentaire a Spillfilmläng mam Titel *[[Stol (Film)|Stol]]* iwwer d'Lëtzebuerger Stolindustrie erausbruecht. Duerno huet en nach weider kuerz Filmer produzéiert, ënner anerem ee fir de Fonds d'urbanisation et d'aménagement du plateau de Kirchberg, éier en 2004 national Opmierksamkeet krut fir säin Documentaire *[[Heim ins Reich (Film)|Heim ins Reich]]* iwwer d'Zäit vun der däitscher Besatzung zu Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich. Dofir huet en 2005 mam Lëtzebuerger Filmpräis an de Kategorien "Beschte Film" a "Publikumspräis" ausgezeechent. Och kommerziell gesi war mat iwwer 25.000 Kinosspectateuren e grousse Succès.

2006 huet hie fir Arte en zweemol 52 Minutte laange Reportage zum Theema *L'Europe de la défense* gedréint, an donieft och nach mat *Les maîtres du vent* e Kuerzfilm iwwer d'Restauratioun vun der Stahlhut-Uergel an der Kierch Diddeleng.

De Claude Lahr huet d'Sitcom *[[Weemseesdet]]* matgeschriwwen.

Fir de Documenataire *[[Ashcan (Film)|Ashcan]]* war hien 2018 e Berode vum Regisseur.

## Filmographie
* 1997: *Les industries de l'eau*, Kuerzfilm
* 1998: *[[Stol (Film)|Stol]]*
* 1998: *Habiter sur le Plateau de Kirchberg*
* 1999: *[[Portraits d'artistes|Portrait d'artiste]]: Moritz Ney*, Kuerzfilm 
* 2001: *Les routes du thé*, Kuerzfilm 
* 2004: *[[Heim ins Reich (Film)|Heim ins Reich]]*
* 2006: *L'Europe de la défense*
* 2006: *Les maîtres du vent*
* 2008: *Énergie, le futur à contre-courant*
* 2011-12: *[[Weemseesdet]]*, Sitcom
* 2015-18: 3 Episode vu *[[Routwäissgro]]*

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmregisseuren
Back in Trouble

***Back in Trouble*** ass e lëtzebuergesche Film vum Andy Bausch aus dem Joer 1997.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Johnny Chicago gëtt no 10 Joer aus dem Prisong entlooss mam Virsaz, do soubal net méi hannescht ze goen. Säi Kolleeg Chuck Moreno huet an der Tëschenzäit e gereegelt Familljeliewen. Hien ass dofir net grad begeeschtert, wéi den Johnny enges Daags ugeschäert kënnt mat engem "bommeséchere" Plang, wéi een en Zuch kéint unhalen, fir engem räichen däitsche Rentner, dee seng Suen op Lëtzebuerg wëll bréngen, dës ofzehuelen. Dem Moreno säi klenge Brudder Coco awer ass Feier a Flam...

## Soss
Vum Lëtzebuerger Filmfong krut d'Produktiounsgesellschaft Lynx Productions 1997 14 Millioune Lëtzebuerger Frang als Avance op Akommes vum Lëtzebuerger Filmfong accordéiert.

*Back in Trouble* ass d'Suite vum *[[Troublemaker]]*, deen den Andy Bausch 10 Joer virdru gemaach huet. De Film gouf vu 15.548 Leit am Kino gesinn.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
* Andy Bausch
* *[[Troublemaker]]*

## Um Spaweck
* ''Back in Trouble'' op filmportal.de 
* ''Back in Trouble'' op Centre national de l'audiovisuel
Lëscht vu Lëtzebuerger Internetforumen

Dës **Lëscht vu Lëtzebuerger [[Internetforum]]en** ass en Deel vun de .

## A

## B

## C

## D
* Diegrenzgaenger.lu Forum vun den däitschsproochege Frontalieren

## E
* Ethnobotanik.lu Diskussionsforum iwwer den Ubau an de Gebrauch vun traditionelle Medezinplanzen.
* Egalwaat.lu Forum vum lëtzebuergesche Blog egalwaat.lu.

## F
* Freakbase.net
* Referendum-Forum Aktuell Informatioun an Dokumentatioun iwwer d'Verfassungsdebatt zu Lëtzebuerg

## G

## H
* Halwer7.lu Den Internetforum vum Site

## I

## J

## K

## L
* Lanparty.lu Forum vu lanparty.lu
* Lëtzebuerger Studenten Innsbruck Forum vun de Lëtzebuerger Studenten zu Innsbruck
* Lux-Forum Internetforum, iwwer alles wat intresseiert (*Politik, Gesellschaft, Smaltalk)*
* Lëtzebuerger Studenten zu Wien Forum vun de Lëtzebuerger Studenten zu Wien
* Luxfirerescue D'Community fir All Ambulancier, Pompjee, Sauveteur a soss Leit mat Sécherheetsaufgaben oder déi Intressie um Theema hunn, jiddwereen ass Wëlkomm

## M
* M-Block Fanatics 95 de Forum vun den M-Block Fanatics 95, Supporterclub vun der Lëtzebuerger Foussballnationalekipp
* Muppenforum.lu

## N
www.nerdcake.net Forum fir Programmatioun freedech Leit

## O

## P
* Piratepartei.lu Forum vun der Piratepartei
* PC-Lounge.lu Forum iwwer Computer & IT

## Q

## R
* Relax.lu Forum

## S

## T

Terraristik.com 1. Lëtzebuerger Terraristik / Aquaristik Forum

## U

## V
* Vegetarier.lu Den éischte lëtzebuergesche Forum fir Leit déi kee Fleesch iessen

## W

## X

## Y

## Z
* ZAP.lu Gëff 1 vun iwwer 46.000 Memberen a sief en Deel vun der gréisster Internet-Community zu Lëtzebuerg. NightlifeFotoen, Agenda, Singles a villes méi!
Franz Stangl

De **Franz Stangl**, gebuer de 26. Mäerz 1908 zu Altmünster an Éisträich a gestuerwen den 28. Juni 1971, war en éisträicheschen Nationalsozialist. Hie war Kommandant vun de Vernichtungslager Sobibor an Treblinka.

## Literatur zum Theema

*Gitta SERENY, *Into that Darkness. An Examination of Conscience*, London, 1974, ISBN 0330250167
*Gitta SERENY, *Am Abgrund. Eine Gewissensforschung. Gespräche mit Franz Stangl und anderen*, Frankfurt am Main/Berlin/Wien, 1980
*Ernst KLEE, Willi DREßEN, Volker RIEß, (Erausg.), *"Schöne Zeiten". Judenmord aus der Sicht der Täter und Gaffer*, S.Fischer Verlag, Frankfurt am Main, 1988, ISBN 3-10-039304-X
710

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* D'Helleg Walburga, Äbtissin aus dem Klouschter Heidenheim.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
727

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* Yi Xing chineeseschen Astronom, Mathematiker, Ingenieur a buddhistesche Mënch

## Um Spaweck
732

## Evenementer
* 17. Oktober - Victoire vun de Franken ënner dem Karl Martell iwwer d'Araber bei Poitiers a Westfrankräich.

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1296

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 20. August - Jang de Blannen, eelste Bouf vum Heinrich VII.

## Gestuerwen
* 19. Mee - Coelestin V., Poopst 1294.

## Um Spaweck
1340

## Evenementer
* 20. Juni: Honnertjärege Krich: Schluecht vu Sluis
* 20. Oktober: D'Schueberfouer gëtt vum Jang de Blannen zu Lëtzebuerg agefouert, als e grousse Maart, deen aacht Deeg laang dauert.
* 30. November: Wichteg Victoire an der Reconquista: Kastilien, Aragon a Portugal schloen den Abul Hassan vu Marokko.
* De Jang de Blannen, dee schonn dräi Joer laang op deem rietsen A näischt méi gesinn huet, gëtt elo och nach um lénksen A komplett blann. Dat huet him den Numm *de Blannen* abruecht.
* D'Ukrain zerfällt nom Ausstierwe vum Haus Roman.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Guy vu Lëtzebuerg-Ligny, Grof vu Saint-Pol, Grof vu Ligny, Här vu Roussy a vu Beauvoir.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1346

## Evenementer

* 20. Mee - 7. Juli: De Karel IV. vu Lëtzebuerg gëtt als réimesche Kinnek (Géigekinnek par Rapport zum Ludwig de Bayer) gewielt.
* 26. August: Schluecht vu Crécy: Déi zueleméisseg wäit ënnerléen Englänner schloen d'Fransousen, well si massiv hir Laangbéi asetzen. Bei dëser Schluecht vum Honnertjärege Krich stierft de Jang de Blannen.
* D'Pescht erreecht Astrachan am haitegen Aserbaidjan. 1347 ass se a ganz Europa ukomm.
* Den Däitschen Uerden keeft Estland fir 19 000 Sëlwermark vun Dänemark of.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 26. August - Jang de Blannen, Grof vu Lëtzebuerg a Kinnek vu Béimen.
## Um Spaweck
1347

## Evenementer
* Den Eduard III. eruewert Calais. Englesch Truppe verdreiwen d'Awunner a sidelen hir eege Leit do un. 
* Ufank vun der éischter Peschtepidemie an Europa zanter 600 Joer. D'Epidemie koum u sech aus China (1331), mä mam Handel ass se am Oktober 1347 op Messina a Sizilien komm an huet sech du via Marseille a ganz Frankräich an an Europa bis erop an Island a Grönland ausgebreet. Iwwer de Brennerpass packt s'et eréischt no zwee Joer. Prag bleift vun dëser éischter Peschtwell ganz verschount. Vun elo un ass d'Pescht erëm d'Gäissel vun der Mënschheet an Europa.
* Hongersnot a Frankräich duerch de gëftege Roggenpilz Antoniusfeier. 
* De Karel IV. ass definitiv däitsche Kinnek ouni Géigekinnek.

* 3. Abrëll: De Kinnek vu Béimen, Karel IV., ordonéiert mat engem Dekreet de Bau vun der "Neier Stad" zu Prag, dem gréissten urbanistesche Projet am Mëttelalter.

## Gebuer
*25. Mäerz: Catherine vu Siena, chrëschtlech Helleg a Mystikerin.

## Gestuerwen
* 11. Oktober - Ludwig de Bayer, Herzog vu Bayern a Keeser vum HRR.

## Um Spaweck
1492

## Evenementer
* De Martin Behaim baut den éischte Globus, säin *Äerdapel*.
* : Mat der Kapitulatioun vum Boabdil, dem leschte Sultan vu Granada, geet déi 700 Joer laang Herrschaft vun de Mauren op der ibeerescher Hallefinsel op en Enn (Ofschloss vun der Reconquista).
* 10. August: Mat finanzieller Hëllef vum de Ferdinand vun Aragonie bréngt de Rodrigo de Borja, e Spuenier aus der Famill Borgia, et fäerdeg, sech mat Hëllef vu Bestiechung de Wee fräi ze maache fir op de Stull vum Poopst vun der réimescher Kierch ze kommen. Hie wielt als Numm Alexander VI..
* 12. Oktober: De Christoph Kolumbus erreecht d'Bahamas an entdeckt sou Amerika.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Adam Ries, däitsche Rechenkünstler († 1559)
*  - Lorenzo II. de Medici, Herzog vu Florenz († 1519)
* 24. November: Pietro Aretino, italieenesche Schrëftsteller.

## Gestuerwen
*  - Lorenzo de Medici, italieenesche Politiker a Stadhär vu Florenz (* 1449)
*  - Kasimir IV., zanter 1440 Groussfürst vu Litauen an zanter 1447 bis zu sengem Doud Kinnek vu Polen (* 1427)
* 25. Juli - Innozenz VIII., eigentlech Giovanni Battista Cibo, Poopst vu 1484 bis 1492 (* 1432)
## Um Spaweck
Joseph Schaack (1945)

De **Joseph Schaack**, gebuer de 26. Mäerz 1945 an der Stad Lëtzebuerg, ass e Lëtzebuerger Politiker a Gewerkschaftler.

De Joseph Schaack gëtt mat 21 Joer Redakter - an der Steierverwaltung.

1975 fänkt hien un, sech an der Beamte-Gewerkschaft CGFP z'engagéieren, wou en 1995 Member vum Executivcomité gëtt. Och op europäeschem Plang ass hien an der Gewerkschaftsbeweegung aktiv. Hie gëtt 1981 Comitésmember vun der *Union du Personnel des Finances en Europe*, 1993 Generalsekretär an 1996 President dovun.

1999 kandidéiert de Joseph Schaack op der Lëscht vun der DP fir d'Chamberwalen. No de Wale gëtt hie Staatssekretär fir d'Fonction publique a fir d'Verwaltungsreform an der Regierung Juncker-Polfer (bis 2004).

Vum 1. November 2004 a bis de 4. Februar 2008 war de Joseph Schaack Direkter vun der Douanes- an Akziseverwaltung.

De Joseph Schaack ass bestuet a Papp vun zwee Kanner.

## Gielercher
* Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2000)

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
Eugène Berger

Den **Eugène Berger**, gebuer de 4. Dezember 1960 zu Beetebuerg, a gestuerwen den 21. Januar 2020, war e lëtzebuergesche Politiker (DP) an Alpinist.

## Biographie
Den Eugène Berger ass um Houwald an d'Primärschoul gaangen an huet seng Première am Lycée de garçons zu Lëtzebuerg gemaach.

1980 huet hie seng professionell Carrière als *Chargé de cours* am Enseignement primaire ugefaangen. Tëscht 1983 an 1985 war hie Fonctionnaire-stagiaire um Enregistrement. 1985 huet hien erëm säi Studium um ISERP opgeholl a gouf 3 Joer méi spéit Schoulmeeschter. Hien huet tëscht 1988 an 1994 an der Primärschoul zu Krautem an zu Bierchem geschafft. Vun 1991 bis 1994 war hie Member am *Conseil supérieur de l'éducation nationale*.

### Sportlech Karriär
Den Eugène Berger war säit sengem 12. Liewensjoer en aktiven Alpinist.

1982 war hien op der Spëtz vu sengem éischten Aachtdausender dem Nanga Parbat (8.125 m). 1989 war dun de Gasherbrum (8.068 m) un der Rei. Den 1. Oktober 1992 ass hien als éischte Lëtzebuerger op d'Spëtzt vum Mount Everest geklommen, wourop hin hien dat selwecht Joer zum "Lëtzebuergesch Sportler vum Joer" gewielt gouf. Hien huet iwwer dës Aventure d'Buch *Ganz oben* geschriwwen. Hie war eng Zäit laang den eenzege Lëtzebuerger dee bis op dëse Bierg geklommen ass, bis de Philippe Perlia (1955 - 2001) dat Zil am Mee 2001 och erreecht huet.

Hie war President vun der *Fédération luxembourgeoise d'escalade et d'alpinisme* (FLERA).

### Politesch Karriär
Dem Eugène Berger seng Popularitéit duerch den Exploit um Mount Everest huet dozou bäigedroen, datt en 1994 op der Lëscht vun der DP, an d'Chamber gewielt gouf. Dat nämmlecht Joer gouf hie Member vum Direktiounscomité vun der DP.

1999 gouf hien an d'Chamber erëmgewielt an de 7. August zum Staatssekretär fir Ëmwelt an der Regierung Juncker-Polfer ernannt (bis Juli 2004).

No de Chamberwale vum 13. Juni 2004 huet hie misse säi Mandat opginn, mä den 20. Dezember 2007 gouf hien nees Deputéierten an der Chamber, wou en um Henri Grethen seng Plaz 'nogeréckelt' ass.

Hie gouf bei de Walen 2009, wéi och deene vum 20. Oktober 2013, erëmgewielt. Bei deene vun 2018 ass hien de 6. Dezember fir de Pierre Gramegna, dee Minister gouf, 'nogeréckelt'. Zanter de Walen 2013 war hie Fraktiounschef vun der DP an der Chamber.

Hie gouf bei de Gemengewalen 2011 als Conseiller an de Gemengerot vun der Gemeng Réiser gewielt a bei de Gemengewale vun 2017 gouf hien zeréckgewielt an ass bis zu sengem Doud Member vun deem Gemengerot bliwwen.

### Privatliewen
Den Eugène Berger war bestuet a Papp vun engem Jong an engem Meedchen.

Hien ass den 21. Januar 2020, no engem Suizidversuch an engem kuerzen Openthalt am Spidol gestuerwen.

## Gielercher
* 
*Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2000)

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Biographie op www.dp.lu
* Portrait vun der DP fir d'Chamberwalen 2009
* Profil op smartvote.lu
Jean Linden (Botaniker)

De **Jean Jules Linden**, gebuer den 3. Februar 1817 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 12. Januar 1898 zu Bréissel, war e lëtzebuergesch-belsche Botaniker.

De Jean Linden huet zu Bréissel studéiert a gouf 1835, mat knapps 19 Joer, vun der Belscher Regierung op Expeditiounsrees geschéckt, op där en duerch bal all Länner vu Mëttel- a Südamerika koum. Zäitweileg huet hie mam Alexander von Humboldt zesummegeschafft. Vun dësen am Ganzen dräi Reesen, déi bal 10 Joer gedauert hunn, huet hien eng Onmass vu Planzen heem an Europa geschéckt.

1845, no senge Reesen, koum hien hannescht op Lëtzebuerg, ass dann awer 1851 op Bréissel geplënnert, wou en d'Gesellschaft *L'Horticole Coloniale* gegrënnt huet. Zu Gent an zu Bréissel huet hien Zäre baue gelooss, fir déi besonnesch empfindlech tropesch Planzen unzebauen a weiderzezillen, déi en dann a ganz Europa, bis op de russeschen Zarenhaff, verkaaft huet.

Seng Sammlung vun Orchideeë gouf weltberüümt. Eng Orchideeënzort dréit souguer säin Numm: *Lindensis*. Hien ass den Auteur (zesumme mat sengem Jong Lucien) vun engem räich illustréierte Buch iwwer dës Blummenzort, dat laang e Standardwierk bliwwen ass. Zu sengen Haaptclienten huet eng Zäit laang de Jean-Pierre Pescatore gezielt, deen op sengem Schlass vu La Celle Saint-Cloud eng grouss Sammlung hat. Dësem wichtege Client zu Éieren huet de Jean Linden eng vu senge Publikatioune "Pescatorea" genannt.

Vun 1851 bis 1861 war hien Direkter vum zoologeschen a botanesche Gaart vum Bréisseler *Parc Léopold*, wou haut nach e Monument un en erënnert.

Zu Nice gouf d*'Promenade des Anglais* mat Palmen aus sengen Ziichtereien ugeluecht.

Eng Zäit laang war de Jean Linden och Generolkonsul vu Lëtzebuerg an de Vereenegte Staaten.

De Jean Linden ass am Alter vun 80 Joer zu Bréissel gestuerwen.

Hie war de Papp vun Lucien a vum Gaston Linden. Säi Schwoer war den Zoolog Nicolas Funck.

## Publikatiounen
* *L'Illustration Horticole, Journal spécial des Serres et des Jardins*, Gent 1854-1884 (Erausgin zesumme mam Charles Lemaire an Ambroise Verschaffelt). Nodréck 1868-1896; d'Lithographië si vum Alfred Goosens, P. De Pannemaeker and J. Goffart.
* *Pescatorea - Iconographie des Orchidées*, Bréissel 1860; en Nodrock ass bei *Naturalia publications* erauskomm.
* *Lindenia - Iconographie des Orchidées*, 17 Bänn, Bréissel 1886-1903. (d'Illustratioune si vum A. Goossens, d'Texter vum Jean Goossens a Lucien Linden)

## Literatur
* Nicole Ceulemans 2005: *Jean Linden - Explorateur - Père des orchidées*, Éditions Schortgen & Fonds Mercator, 24 x 29&nbsp;cm, 237 faarweg Säiten, op Franséisch. ISBN 2-87953-018-0
* Nicole Ceulemans (avec la collaboration de G. Braem) 2006: *Sur les traces de Jean Linden, explorateur*. Bruxelles: Fonds Mercator 2006. ISBN 9-06153-630-8.
* Merle A. Reinikka, 1995. *A history of the orchid.* Portland (Oregon), Timber Press, 324 S. (first published in 1972 by University of Miami Press). (Jean Linden: S. 204-207).
* Antoinette Reuter 2003: *Jean Jules Linden 1817-1898.* In: 400 Joer Kolléisch, Band II, S. 275-276. ISBN 2-87963-419-9.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesch Botaniker

## Um Spaweck
Salon d'Hercule

De **Salon d'Hercule** ass ee vun de Säll am Schlass vu Versailles (Frankräich) an zielt zum *Grand Appartement du Roi*.

Dëse Sall gouf als éischt als Kapell benotzt éier 1710 déi aktuell *[[Chapelle du Roi]]* fäerdeggestallt gouf. Duerno war de Salon d'Hercule e stännege Schantjen.

Mat der Dekoratioun gouf 1712 ugefaangen an an deem Joer gouf och dat monumentaalt Wierk vum Veronese, *Cena da Simone* (*D'Iesse beim Simon*) an dësem Sall opgehaangen. Dëst Wierk, wat ëm 1570 gemoolt gouf, krut de Louis XIV. 1664 vun der Republik Venedeg geschenkt.

Nom Doud vum *Sonnekinnek* 1715 hunn d'Arbechten opgehalen, an et gouf eréischt 1725 weidergeschafft . Inspiréiert vum Veronese gouf de Plaffong ënner dem François Lemoine fäerdeg.

## Kuckt och

* Schlass vu Versailles

## Um Spaweck
* ''Salon d'Hercule'' op Insecula - L'encyclopédie des arts et de l'architecture
* Le Grand Appartement du roi
Trip-Hop

**Trip-Hop** ass e Musekstil, dee säin Ursprong Ufank den 1990er an der Undergroundmusekszeen vu Bristol huet.

De Genre deelt de konstanten a repetitive Beat vun *Downtempo* (relaxer elektronescher Musek mat niddreger Intensitéit), mä ass e bësse méi komplex an der Struktur, an där vill Sampling agesat a wéi bei allen Electronica-Musekgenren och vill mat Effektapparate geschafft gëtt. Den Tempo läit bei zirka 80&nbsp;BPM an d'Beater evoquéieren dacks eng verdreemten an heiansdo liicht däischter Atmosphär.

Den typeschen Trip-Hop-Sound ass staark beaflosst duerch Hip-Hop an Dub, souwéi harmoneschen a melodeschen Elementer aus der Popmusek. Eng Charakteristik ass de Gesank, dee vu weibleche Stëmmen dominéiert gëtt an vu Contemporary R&B a Soul beaflosst ass.

Den Term gouf fir d'éischt an der Zäitschrëft *Mixmag* an engem Artikel iwwer den DJ Shadow benotzt, mee et huet bis Mëtt den 1990er gedauert bis e sech etabléiert hat an déi ganz emergéierend Downtempo-Zeen vu Bristol mat Gruppe wéi Massive Attack a Portishead abegraff huet, déi spéider grousse kommerziellen Erfolleg a Groussbritannien haten.

## Um Spaweck

* www.trip-hop.net
Beats per minute

**Beats per minute**, englesch fir „Schléi an der Minutt“ an ofgekierzt *bpm* oder *BPM*, ass eng Tempoangab fir Museksstécker a gëtt d'Unzuel vun de Schléi an der Minutt un.

Beim House läit den Tempo normalerweis ëm 120&nbsp;BPM, beim Trip-Hop ëm 80&nbsp;BPM, beim Techno ëm 140&nbsp;BPM a beim Gabber däitlech iwwer 200&nbsp;BPM.
Charles Goerens

De **Charles Goerens**, gebuer de 6. Februar 1952 zu Ettelbréck, ass e lëtzebuergesche Politiker (DP).

## Säi Liewen
De Charles Goerens ass zu Schieren opgewuess a war zu Carlsbourg an der Belsch am *Institut Saint-Joseph*, fir eng Ausbildung als Bauer ze maachen.

Hien huet seng politesch Karriär 1979 ugefaangen, wéi en op der Lëscht vun der DP fir d'éischt Kéier an d'Chamber gewielt gouf.

Tëscht 1982 an 1984 ass en an d'Europäescht Parlament gewiesselt, wou en ee vun de sechs lëtzebuergeschen Deputéierte war. Hie war och President vun der WEU vun 1987 bis 1994.

Vun 1989 bis 1994 war e President vun der DP. 1989-1994 war hien Deputéierten an der Chamber, vun 1994-1999 nees am Europaparlament.

De 7. August 1999 gouf de Charles Goerens an der Regierung Juncker-Polfer zum Minister fir Kooperatioun, Entwécklungshëllef a Verdeedegung an zum Minister fir Ëmwelt ernannt.

No de Chamberwale vum 13. Juni 2004 war hien nees Deputéierten an der Chamber.

Am Juni 2009 huet hie fir d'Europawale kandidéiert a gouf als de Kandidat mat deene meeschte Stëmme gewielt. Virum Oflaf vun deem Mandat huet hie fir d'Chamberwale vum 20. Oktober 2013 kandidéiert a gouf och an d'Chamber gewielt. Dräi Deeg drop sot en awer, hie wéilt säi Mandat als Chamber-Deputéierten net unhuelen an hätt och net Wëlles, eventuell Minister ze ginn. Fir d'Europawalen 2014 war hie de Spëtzekandidat vun der DP a gouf op deen ee Sëtz, deen déi Partei bei de Wale gewonnen huet, erëmgewielt. Bei den Europawalen 2019 an deene vun 2024 gouf hien nees, mat de meeschte Stëmmen, als ee vun de sechs Lëtzebuerger Deputéierten am Europaparlament erëmgewielt.

2013 gouf hien um DP-Parteikongress zum Vizepresident vun der DP gewielt. Hien ass Member vum Verwaltungsrot vu Foyer Finance.

De Charles Goerens ass bestuet a Papp vun dräi Kanner. Hien ass de Jong vum Lokalpolitiker Gust Goerens.

## Auszeechnungen
* 1998: Prix de la Fondation René Oppenheimer
* 
* 

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
* Demokratesch Partei

## Um Spaweck

* Portrait vum Charles Goerens op der Websäit vum EP
Carlo Wagner

De **Carlo Wagner**, gebuer den 3. Juli 1953 zu Wuermer, a gestuerwen den 12. Februar 2021, war e lëtzebuergesche Politiker.

De Carlo Wagner huet säi Lycée am Stater Kolléisch gemaach an duerno zu Fribourg an der Schwäiz Ekonomie a Sozialwëssenschaft studéiert.

Hie war e wirtschaftleche Consultant. Tëscht 1991 an 1994 war e Generalsekretär vun der DP. 1994 gouf hien an d'Chamber gewielt an am selwechte Joer och Buergermeeschter vun der Gemeng Wuermer. 1999 gouf hie Member vum *Comité directeur* a vum *Comité exécutif* vun der DP.

No de Chamberwale vum 13. Juni 1999 gouf hien an der Regierung Juncker-Polfer Minister fir Gesondheet a Sozialversécherung.

No de Wale vun 2004 war d'DP net méi an der Regierungskoalitioun. De Carlo Wagner ass awer an d'Chamber erëmgewielt ginn, grad sou wéi bei de Wale vum 7. Juni 2009. 2013 huet hien net méi kandidéiert.

De Carlo Wagner war bestuet an huet 3 Kanner. Hien ass de Jong vum Charles Wagner.

## Gielercher
* 

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
1600

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Jacob Bartsch, däitschen Astronom.
* : Eustache de Wiltheim, Beamten zu Lëtzebuerg, President vum Conseil provincial an Historiker.
* 19. November: Charles I., Kinnek vun England, vu Schottland a vun Irland.

## Gestuerwen
* 17. Februar: Giordano Bruno, italieenesche Philosoph an Dichter (* 1548)
## Um Spaweck
1603

## Evenementer

* Den James I. gëtt Kinnek vun England, Schottland an Irland.
* : De Mathias Birthon kritt als éischten e Privileeg als *kinneklechen Haffdrécker*, fir an der Stad Lëtzebuerg eng Dréckerei ze bedreiwen.
* : De Jesuittekolléisch (de spéideren Atheneum) gëtt an der Stad Lëtzebuerg ageweit.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Joachim Laukens, Dominikanerpater a Moler

## Gestuerwen
* 24. Mäerz: Elizabeth I., Kinnigin vun England.

## Um Spaweck
1604

## Evenementer
## Konscht a Kultur
## Wëssenschaft an Technik
## Gebuer
* : Alexander Wiltheim, lëtzebuergesche Geeschtlechen an Historiker.

## Gestuerwen
* Mee: Jean Nicot, franséischen Diplomat a Geléierten (* 1530)
* 23. Mee: Péiter Ernest vu Mansfeld, Gouverneur vun den Nidderlanden, vu Bréissel a Lëtzebuerg.
* 17. November: Arnold Mylius, Drécker a Buchhändler zu Köln.

## Um Spaweck
1605

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Felipe IV. vu Spuenien.
* 29. Juli: Simon Dach, däitschen Dichter.
* 28. September: Ismael Boulliau, franséischen Astronom a Geeschtlechen.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1606

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 28. Mäerz: Jacob Masen, däitsche Jesuitt, Theolog an Dichter.
* : Pierre Corneille, franséischen Theaterschrëftsteller.
* 15. Juli: Rembrandt van Rijn, hollännesche Moler.

## Gestuerwen
* 30. Januar: Everard Digby, englesche Verschwörer, exekutéiert (* 1578)
* 30. Januar: Robert Wintour, englesche Verschwörer, exekutéiert (* 1565)
* 31. Januar: Guy Fawkes, englesch-kathouleschen Offizéier, Attentäter op den englesche Kinnek James I., exekutéiert (* 1570)
* 31. Januar: Ambrose Rokewood, englesche Verschwörer, exekutéiert 
* 31. Januar: Thomas Wintour, englesche Verschwörer, exekutéiert (* 1571)
* 23. Mäerz: Justus Lipsius, belsche Rechtsphilosoph a Philolog (* 1547)
* 23. Mäerz: den hellegen Toribio de Mongrovejo, Äerzbëschof vu Lima (* 18. November 1538)
* : Charles Blount (1. Earl of Devon), englesche Politiker (* 1563)
* 27. Abrëll: Leo XI. (*Alessandro Ottaviano de Medici*), Poopst vum 1. Abrëll 1605 bis de 27. Abrëll 1605 (* 1535)
* : Henry Garnet, englesche Jesuitt a Missionnaire (* 1555)
* 17. Mee: de "falschen Dimitri", Zar vu Russland, dee senge Géigner no a Wierklechkeet Juri Otrepjew geheescht huet, gëtt embruecht
* : Philippe Desportes, franséische Poet (* 1546)
* : Matthias Waibel, Priister a Schwaben (Unhänger vun der Reformation) (* 1525)
* 11. September: Carel van Mander, hollännesche Moler a Poet (* 1548)
* : Jan VI. (Grof vun Nassau-Dillenburg) (* 22. November 1536)
* November: John Lyly, englesche Schrëftsteller, begruewen den 20. November (* 1554)
* 13. November: Geronimo Mercuriali, italieenesche Philolog a Physiker (* 1530)
* 29. Dezember: Stephan Bocskai, reforméierte Fürst zu Siebenbürgen (* 1557)
* Leohard Lechner, Kierchemuseker zu Württemberg (* vor 1553)
* Nicolaus Taurellus (Nicolaus Öchslein), däitsche Philosoph an Theolog (* 1547)
* Gaspar de Zuniga y Azevedo, spuenesche Kolonial Administrateur a Vizekinnek vu Mexico (* 1540)

## Um Spaweck