open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jean Wolf

De **Jean Wolf**, gebuer de 6. Abrëll 1830 zu Bous a gestuerwen de 5. Juni 1880 zu Bouneweg, war e Lëtzebuerger Kraaftmënsch.

Dem John Grün säi Virgänger, den *Herkules Wolf*, genannt *De Fiels vu Lëtzebuerg* ass zäitweileg a Frankräich opgetrueden. An enger Liewensbeschreiwung, déi zu senge Liefzäiten erauskoum, gëtt allerhand erzielt:

* Den 29. Juli 1854 trëtt de Wolf zu La Chapelle Saint-Denis op. Hie bréngt et fäerdeg fir 6 Eisebunnswaggone vun deene jiddweree mat 1000 Kilo belueden ass, weiderzezéien.
* De 6. August 1854 hieft de *Fiels vu Lëtzebuerg* zu Paräis e Won, an deem 20 Zaldote sëtzen, mam Réck an d'Luucht, soudatt d'Rieder konnte fräi gedréit ginn. Dat Ganzt hat e Gewiicht vun 1800 Kilo.
* De 16. Oktober 1854 leet de *Premier Hercule de l'Europe* sech zu Le Havre mat engem Léiw un, dee kuerz virdru sengem Meeschter e Bier zerrappt hat. De Lëtzebuerger Herkul huet em d'Genéck gebrach.

De Jean Wolf, deen 1 Meter 70 grouss war an tëscht 95 an 100 Kilo gewien huet, gouf spéider vum Keeser Napoleon III. wéinst senge Leeschtungen dekoréiert.

## Literatur
* P. Thorn: *John Grün, Roi de la Force, der stärkste Mann der Welt 1868/1912*, Luxemburg-Bahnhof, Buchdruckerei Fr. Bourg-Bourger, 1921
Pol Cruchten

De **Pol Cruchten**, gebuer den 30. Juli 1963 zu Péiteng, a gestuerwen den 3. Juli 2019 zu La Rochelle, war e lëtzebuergesche Filmproduzent, Dréibuchauteur a Filmregisseur.

## Karriär

De Pol Cruchten war ëmmer e begeeschterte Cinephile. 1978 huet hie gehollef de Ciné-Club des Jeunes de la Ville de Luxembourg ze grënnen. No sengem Studium op der École supérieure d'études cinématographiques zu Paräis an der Sektioun « réalisation » huet e fir verschidden Zeitungen a Radioen als Filmkorrespondent geschafft.

Vun 1990 un huet hien haaptsächlech fir *Videopress* geschafft, fir déi hien 1992 och de Film *[[Hochzäitsnuecht]]* gedréint huet. Dee Film gouf um Festival vu Cannes an der Sektioun *Un certain regard* gewisen. Am Januar 1993 krut de Film de Max-Ophüls-Präis.

Am Joer 2001 konnt de Pol Cruchten sech en Dram erfëllen. Hien huet de Film *[[Boys on the Run (Film 2002)|Boys on the Run]]* an den USA mat dem Ron Perlman an enger Haaptroll gedréint.

2005 huet hie *[[Perl oder Pica (Film)|Perl oder Pica]]*, eng Verfilmung vum Jhemp Hoscheit sengem Roman mam selwechten Numm realiséiert. De Film gouf vu ronn 17.767 Leit am Kino gesinn an 2003 mam Publikumspräis beim 3. Lëtzebuerger Filmpräis ausgezeechent. E war 2007 déi lëtzebuergesch Propositioun fir eng Oscar-Nominatioun an der Kategorie "Beschten Internationale Film"]], gouf awer net nominéiert.

Nieft de Fiktiounsfilmer huet de Pol Cruchten och Documentairen zu sozialen a politeschen Theme gemaach: *[[Never Die Young]]* ass en atypeschen Documentaire zum Theema Drogen, a *[[Voices from Chernobyl (Film)|Voices from Chernobyl]]* beschäftegt sech mat der Atomkatastroph vun Tschernobyl, a baséiert um Buch vun der Literatur-Nobelpräisdréiesch Swjatlana Alexijewitsch. Och déi zwéi Filmer waren déi Lëtzebuerger Propositioune fir eng Oscar-Nominatioun fir d'Joren 2014, respektiv 2016, mä goufen net nominéiert. Dofir krute si awer 2014 an 2018 de Präis fir de beschten Documentaire beim Lëtzebuerger Filmpräis.

Säi leschte Spillfilm als Regisseur war *[[Justice Dot Net]]* (2018).

## Filmographie
### als Regisseur
* 1988: *Somewhere in Europe*, Kuerzfilm
* 1989: *[[Il était une fois Luxembourg]]*
* 1992: *[[Hochzäitsnuecht]]*
* 1994: *[[Sniper]]*, Kuerzfilm
* 1996: *[[Black Dju]]*
* 2001: *[[Boys on the Run (Film 2002)|Boys on the Run]]*
* 2005: *Nuit amère*, Kuerzfilm
* 2006: *[[Perl oder Pica (Film)|Perl oder Pica]]*
* 2013: *[[Never Die Young]]*, Dokumentarfilm
* 2015: *[[Les brigands (Film)|Les brigands]]*, Regie zesumme mam Frank Hoffmann
* 2016: *[[Voices from Chernobyl (Film)|Voices from Chernobyl]]*
* 2018: *[[Justice Dot Net]]*

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmregisseuren
* Lëtzebuergesche Film
*Lëscht vu Filmregisseuren

## Um Spaweck
*  De Pol Cruchten op der IMDb
Oradea

**Oradea** (ungaresch *Nagyvárad*, däitsch *Großwardein*) ass eng Stad a Siwebiergen a Rumänien. Se huet  a läit ongeféier 12&nbsp;km vun der ungarescher Grenz ewech.
## Um Spaweck
Black Dju

***Black Dju*** ass e lëtzebuergesch-portugisesch-belsche Film vum Pol Cruchten aus dem Joer 1996.
## Ëm wat geet et am Film?

Den Dju, e Capverdianer, kënnt op Lëtzebuerg fir no sengem Papp ze sichen, deen dohin emigréiert war. E mécht Bekanntschaft mam Inspekter Pletschette, engem desillusionéierten an alkoholkranke Polizist. Zesumme maache se sech op d'Sich...

## Produktioun
De Lëtzebuerger Filmfong huet Samsa Film fir d'Produktioun vum Film 1992 mat engem Subside an Héicht vun 20 Millioune Lëtzebuerger Frang ënnerstëtzt. Schonn 1990 hat Phenix Productions eng "Aide à l'écriture vun 800.000 Frang vum Filmfong kritt. Donieft krut Samsa Film 1993 och nach eng finanziell Ënnerstëtzung vun 1,9 Millioune franséische Frang aus dem europäesche Fong Eurimages.

1996 schliisslech huet de Filmfong nach eng "Aide à la distribution" vun 2,5 Millioune Lëtzebuerger Frang accordéiert.

*Black Dju* gouf um ënner anerem zu Chicago an zu Addis Abeba gewisen.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Kritik
* ''Black Dju'' op samsa.lu
Hochzäitsnuecht

***Hochzäitsnuecht*** ass e lëtzebuergesche Film vum Pol Cruchten.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Catherine an de Christian feieren hir Hochzäit. D'Catherine kënnt aus enger räicher Famill. De Christian staamt aus enger Famill, där et net sou gutt geet. Iwwer dem Gléck vun der jonker Koppel hänken awer schwaarz Wolleken, si sinn allen zwee heroinsüchteg.

Nach an der Hochzäitsnuecht geet d'Catherine nees op d'Sich no Drogen...

## Gielercher
De Film krut 1993 um Filmfestival vu Saarbrécken de Max Ophüls Präis an der Kategorie "Beschte Film". D'Jury huet hire Choix esou bregënnt:
*"Im unterkühlten Ambiente des Geld- und Steuerparadieses Luxemburg, entwirft Pol Cruchten eine dramatische Kinogeschichte, deren emotionalem Sog man sich ebensowenig entziehen kann wie der hinreissenden Leinwandpräsenz der Hauptdarsteller: Hochzeitsnacht ist Kino pur."*

## Soss
De Film gouf am Ganze vun 11.673 Leit gesinn.

En gouf 1992 um Filmfestival vu Cannes an der Sectioun "Un Certain Regard" gewisen.

Vum Lëtzebuerger Filmfong krut d'Produktiounsgesellschaft Videopress 1991 eng "Avance sur recettes pour les projets de production et de coproduction" fir de Film an Héicht vun dräi Millioune Lëtzebuerger Frang. 1993 koum nach e Subside als "Aide à la distribution et à la diffusion" vun dräi Millioune Frang dobäi.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* De Film op der Websäit vum CNA
Philippe Schneider, de Mann mat der Kamera

***Philippe Schneider, de Mann mat der Kamera*** ass e lëtzebuergeschen Documentaire vum Tom Alesch aus dem Joer 1999.

## Ëm wat geet et am Film?
Dësen Dokumentarfilm, deen d'Liewen an d'Karriär vum Lëtzebuerger Cineast Philippe Schneider erzielt, ass mat ville Filmextraiten ënnerluecht. En handelt ënner anerem iwwer säi éischte groussen Documentaire *[[Pour la liberté]]* aus dem Joer 1948. a wéi de Schneider sech zu Lëtzebuerg als Cineast etabléiert huet, an engem Land an deem et esou gutt ewéi keng Filmindustrie gouf. Hien huet säin eegene Filmstudio etabléiert, an deem och seng Famill geschafft huet, a vill touristesch Filmer iwwer d'Groussherzogtum gedréint, e puer Industriefilmer a ganz vill Reklammen.

De Schneider hat zwar d'Sympathie vun der Press a vun den Autrotiéiten, mee säi eenzege Spillfilm, *[[L'amour, oui! mais...]]* aus dem Joer 1970, war e Mësserfolleg. Och d'Produktioun vun deem Film gëtt thematiséiert.

Géint Enn vu sengem Liewen hat de Schneider mat neier Konkurrenz aus jonken, méi kritesche Cineasten ze kämpfen, a mam Opkomme vum lëtzebuergescher Fernsee.

Interviewt ginn am Documentaire ënner anerem d'Marie-Jeanne Kartheiser, André Claude, André Retter, Marianne Faber-Schneider, Patrick Feuerstein, an de Jean-Marie Meyer.

## Filmproduktioun

D'Majoritéit vun dem filmesche Material kënnt aus den Archiver vum Centre national de l'audiovisuel (CNA).

D'Produktiounsgesellschaft Ciné Quasi krut 1997 eng "Aide au développement" vum Lëtzebuerger Filmfong an Héicht vu 600.000 Lëtzebuerger Frang accordéiert. 1998 ass dunn och nach a Subside vun 3,5 Millioune Frang fir d'Produktioun vum Documentaire dobäikomm.

De Film huet seng Première am Dezember 1999 an der Stater Cinemathéik gefeiert.

*Philippe Schneider, de Mann mat der Kamera* war ee vu siwe Filmer déi am Abrëll 2001 wärend der zweeter Editioun vun der "Semaine du documentaire luxembourgeois" gewise gouf, déi den CNA a Samsa Film organiséiert hunn.

## Kritik
Josée Hansen, d'Lëtzebuerger Land:
*Tom Alesch [...] raconte l'histoire de Philippe Schneider par un film, monté comme un joli conte de fée. [...] Ses deux filles, Marianne et Nicole, alors recrutées comme actrices, sont les principaux témoins de Tom Alesch. Qui, pour avoir un contre-poids, a demandé au journaliste Jean-Marie Meyer d'intervenir - pour prouver que Meyer est le démystificateur, Tom Alesch le filme dans les casemates, c'est un peu gros. Parce que l'ancien rédacteur en chef du Land n'y va pas avec le dos de la cuillère, mais accuse franchement Schneider d'avoir été un opportuniste sans scrupules, le résultat étant des films qui mélangent « du patriotisme à trois sous et du kitsch éclatant ». Quelques scènes auparavant, l'ancien voisin de Schneider, Albert Dumont, aura rappelé que le cinéaste avait fait fortune durant la guerre en vendant des fripes aux Allemands, ce qui ne le rend pas vraiment plus sympathique.*

## Triviales
De Philippe Schneider huet d'Aart a Weis wéi d'Ausland Lëtzebuerg gesinn huet duerch seng Touristen- an Industriefilmer grondleeënd matbestëmmt.

## Um Spaweck
* Um CNA iwwer de Film
Robert Goebbels

De **Robert Goebbels**, gebuer den 3. Abrëll 1944 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 5. Januar 2026 op Saint Vincent an d'Grenadinnen, war e lëtzebuergesche Politiker (LSAP).

No senger Ausbildung huet de Robert Goebbels als Journalist geschafft a war vun 1972 bis 1974 President vun der *[[Association luxembourgeoise des journalistes]]* (ALJ). Vun 1970 bis 1975 war hie Generalsekretär vun der Lëtzebuerger Sozialistescher Aarbechterpartei (LSAP).

De Robert Goebbels war vun 1966 u Member an der Stater Sektioun vun der LSAP a fir si tëscht 1976 a 1984 an dann erëm vun 2000 bis 2005 am Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg. 
 
1984 gouf hie Staatssekretär fir Aussebezéiungen a Staatssekretär fir Wirtschaft a Mëttelstand an der Regierung Santer-Poos I. An där Funktioun huet hien 1985 op der ''Marie-Astrid'' d'Schengener Ofkommes fir Lëtzebuerg ënnerschriwwen. Duerno, 1989, gouf hien an der Regierung Santer-Poos II Minister fir Ekonomie, Transport an ëffentlech Bauten. 1994, an och, vun 1995 un, war hien an der Regierung Juncker-Poos, Minister fir ëffentlech Bauten an Energie.

Bei de Wale vun 1999 gouf de Robert Goebbels als Deputéierten an d'Europäescht Parlament gewielt. Do gouf hie Vizepresident vun der Partei vun den Europäesche Sozialisten. Seng Schwéierpunkte ware virun allem Wirtschafts- a Finanzdossieren. Bei de Wale vun 2004 an deene vun 2009 gouf en erëmgewielt.

De Robert Goebbels hat seng eegen Talk-Show, déi um .dok diffuséiert gouf.

Hie war Generalkommissär vum Lëtzebuerger Pavillon op der Expo 2010 zu Shanghai.

Vun Abrëll 2016 bis Juni 2020 war hie President vum Verwaltungsrot vum Luxembourg High Security Hub a vun 2017 bis zu sengem Doud Verwaltungsrotsmember vun der China Everbright Bank (Europe).

Schonn zu Liefzäite gouf hien zu Schengen mat enger Strooss geéiert.

## Privates
De Robert Goebbels war mat der Annette Luck bestuet, d'Koppel hat zwee Kanner: de Gil an d'Joanne.

## Um Spaweck

* Robert Goebbels Talkshow op Google Video
* Portrait vum Robert Goebbels op der Websäit vum Europaparlament
Astrid Lulling

D**'Astrid Lulling**, gebuer den 11. Juni 1929 zu Schëffleng, ass eng lëtzebuergesch Politikerin.

D'Astrid Lulling huet tëscht 1953 a 1955 Wirtschaftspolitik op der Universitéit zu Saarbrécken studéiert. 
Si war vun 1949 bis 1963 Sekretärin a Redaktesch vum Lëtzebuerger Arbechter-Verband (LAV).

Vun 1963 bis 1971 war d'Astrid Lulling Presidentin vun de Sozialistesche Fraen an der Lëtzebuerger Sozialistescher Aarbechterpartei (LSAP).

1971 war d'Astrid Lulling Matgrënnerin vun der Sozial-Demokratescher Partei (SDP) an do Member vum Direktiounscomité bis 1982. 1974 gouf se fir des Partei an d'Chamber gewielt. No parteipolitesche Reiwereie gouf si 1984 op der Lëscht vun der Chrëschtlech Sozialer Vollekspartei (CSV) an d'Chamber gewielt.

1988 gouf si an der sougenannter *[[Lulling-GTL-Affär]]* zu enger Prisongsstrof op Sursis vu 6 Méint an enger Geldstrof vun 100.000 Frang verurteelt.

Vun 1989 u war si, bis Mee 2014, Deputéiert vum Europäesche Parlament. Do war si och schonn 1965 bis 1974 Member. Den 20. Juli 2004 gouf d'Astrid Lulling Questeur vum Europaparlament. Am Mäerz 2014 huet hir Partei decidéiert, se net méi op d'Wallëscht fir d'Europawalen opzesetzen. Am September dat Joer gouf zu Bréissel am Rez-de-chaussée vum Altiero-Spinelli-Gebai an hirer Presenz d*'Astrid Lulling Lounge* ageweit, an där Parlamentarier Zeitngen an Zäitschëfte liese kënnen, an Ausstellungen iwwer ausgewielte Bicher, iwwer d'Geschicht vum Bäitrëtt vun deem Land, dat grad d'EU-Conseilspresidence huet, an eng iwwer d'Astrid Lulling selwer, kucke kënnen.

Och lokal war d'Astrid Lulling an hirer Heemechtstad Schëffleng engagéiert: Tëscht 1970 an 2000 war si do am Gemengerot, déi éischt 15 Joer dovun als Buergermeeschtesch.

Zesumme mat hirem Neveu Jérôme Lulling huet si eng Serie op YouTube publizéiert, fir Lëtzebueresch ze léieren.

## Gielercher
* *Commandeur de l'ordre de la République italienne*
* 
* 
* 
* *Order of Brilliant Star*, (zweethéchsten taiwanesche Verdéngschtuerden)

## Wierk
* Astrid Lulling: *Mein Leben als Frau in der Politik. Autobiographie.* Esch-Alz., Éditions Schortgen, 2018. ISBN 978-99959-36-64-8.

## Um Spaweck
* Internetsäit www.AstridLulling.com
* Astrid Lulling TV Reportagen a Videoblog op Youtube
Juliette Faber

D**'Juliette Faber**, gebuer den 19. Mäerz 1919 zu Gréiwemaacher, a gestuerwen den 13. Juli 2008 zu Pontoise (Val d'Oise), war eng franséisch Schauspillerin mat lëtzebuergeschen Originnen.

Hire Papp ass dräi Méint virun hirer Gebuert un der spuenescher Gripp gestuerwen. Am Joer 1923 huet hir Mamm sech fir d'zweet mat engem franséischen Offizéier bestuet. Dräi Joer laang huet si du mat hiren Elteren zu Sainte-Menehould gewunnt, fir duerno op Perpignan ze plënneren.

D'Juliette Faber huet Piano studéiert, an duerno huet si Art dramatique gemaach.

Zu Paräis gouf si fir den Theater entdeckt a si krut 1938 hir éischt Filmroll ugebueden. Nieft dem Theater huet si bis 1952 a ville Filmer matgespillt. Duerno ass hir Schauspillercarrière méi roueg verlaf.

## Filmographie
### Kino
* *[[La vierge folle]] * (1938) vum Henri Diamant-Berger
* *[[Les jours heureux]] * (1941) vum Jean de Marguenat
* *[[Les inconnus dans la maison]] * (1942) vum Henri Decoin
* *[[Mariage d'amour]] * (1942) vum Henri Decoin a Richard Pottier
* *[[Picpus (Film)|Picpus]] * (1943) vum Richard Pottier
* *[[Au bonheur des dames]]* (1943) vum André Cayatte
* *[[La tentation de Barbizon]]* (1945) vum Jean Stelli 
* *[[L'école buissonnière]]* (1948) vum Jean-Paul Le Chanois
* *[[Le cas du Docteur Gallay]]* (1949) vum Maurice Boutel
* *[[Justice est faite]]* (1950) vum André Cayatte
* *[[Trafic sur les dunes]]* (1951) vum Jean Gourguet
* *[[Le bagnard]]* (1951) vum Willy Rozier
* *[[La vérité sur Bébé Donge]]* (1952) vum Henri Decoin
* *[[Nous sommes tous des assassins]]* (1952) vum André Cayatte
* *[[La foire aux femmes]]* (1955) vum Jean Stelli
* *[[Par-dessus le mur]]* (1959) vum Jean-Paul Le Chanois
* *[[L'ombre d'une chance]]* (1974) vum Jean-Pierre Mocky 
* *[[Le chemin perdu]]* (1980) vum Patricia Moraz

### Televisioun
* *[[La ligne de démarcation]]* (1973) 
* *[[Les îles Nicobar]]* (1974) 
* *[[Les anneaux de Bicêtre]]* (1977) 
* *[[La foire]]* (1977) 
* *[[Histoires de voyous: Les marloupins]]* (1979) 
* *[[L'été indien]]* (1980) 
* *[[Le bouffon]]* (1981) 
* *[[Le curé de Tours]]* (1980) 
* *[[L'Amour s'invente]]* (1982) 
* *[[L'esprit de famille]]* (1982) 
* *[[Un ange passe]]* (1994)
## Theater (Auswiel)
* *[[La tête des autres]]* (1952/53) vum Marcel Aymé
* *[[Chéri]]* (1949/50) vum Colette mam Jean Marais
* *[[Un caprice]]* (1948) vum Alfred de Musset
* *[[L'annonce faite à Marie]]* (1941) vum Paul Claudel
* *[[Le bal des voleurs]]* (1940) vum Jean Anouilh

## Literatur
* *Juliette Faber* vum Raymond Chirat (1995), Cinémathèque de la Ville de Luxembourg, (60 Säiten)

## Um Spaweck
André an d'dissident Stëmmen

***André an d'dissident Stëmmen***, op Franséisch *André et les voix dissidentes*, ass en Dokumentarfilm vum Donato Rotunno aus dem Joer 2000.

## Ëm wat geet et am Film?

De Film dréint sech ëm dem André Hoffmann, dee leschten Deputéierten, dee fir d'Kommunistesch Partei an d'Chamber gewielt gouf, a wéi hie mat senger Partei gebrach huet a säi Mandat opginn huet fir eng nei Beweegung, d'Nei Lénk, mat ze grënnen. Am Film gëtt gewisen, wéi hien 1999 fir hir Nofollgerbeweegung Déi Lénk erëm an d'Chamber gewielt gëtt, an et geet ëm parteilech Ideologie. De Film soll dozou ureegen, iwwer verschidde Saachen nozedenken.

Am Film sinn nieft dem André Hoffmann ënner anerem och d'Mélanie Noesen, den David Wagner, de Bernard Thomas, de Claude Ballini, den Nicolas Graf, den Henri Wehenkel an den Ali Ruckert ze gesinn.

## Soss

De Film gouf mat der Ënnerstëtzung vum Lëtzebuerger Filmfong produzéiert.

En hat seng Première am Juni 2000 zu Esch, ass duerno op VHS-Kassett erauskomm a gouf 2001 nees am Kader vun der *Semaine du documentaire luxembourgeois* am Kino Utopia gewisen. Zesumme mat engem aneren Documentaire vum Donato Rotunno, *Terra Mia*, ass en 2001 um Filmfestival vun Amiens gelaf. E gouf am Januar 2002 och op RTL Télé Lëtzebuerg gewisen.

## Wat sot d'Press?
Viviane Thill, Forum:
*Entre le passé et le futur, ce film sur un militant aux prises avec ses doutes, ses combats et ses adversaires, propose et réussit ainsi en grande partie un exercice peu habituel au Luxembourg: le portrait d'un homme politique et, au-delà, un documentaire en prise directe avec la vie politique du Grand-Duché.*

## Bibliographie
Luxembourg News, 15. Juni 2000,
d'Lëtzebuerger Land, 16. Juni 2000,
Den Neie Feierkrop, 21. Juli 2000,

## Um Spaweck
* ''André an d'dissident Stëmmen'' um Site vun der Produktiounsgesellschaft Tarantula
* [''André an d'dissident Stëmmen''](https://web.archive.org/web/20211023041847/http://www.filmfund.lu/fr/film-catalogue/films/andre-et-les-voix-dissidentes/(from)/type) um Site vum Lëtzebuerger Filmfong
Jacques Poos

De **Jacques François Poos**, gebuer den 3. Juni 1935 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 19. Februar 2022, war e lëtzebuergesche Politiker a Banquier.

## Studien a berufflech Karriär
No senger Première am Kolléisch huet de Jacques Poos Commerce an Ekonomie op der HEC vu Lausanne studéiert.

1959 ass hien an de Staatsdéngscht getrueden. 1964 gouf en Direkter vum *[[Tageblatt]]* a blouf dat bis 1976, wéi e Minister gouf. 1974 gouf hie fir d'éischt Kéier, als Deputéierte vun der LSAP, an d'Chamber gewielt. 1976 gouf e Finanzminister an der Regierung Thorn-Berg.

No de Chamberwale vum 10. Juni 1979 war d'LSAP net méi un der Regierung bedeelegt an de Jacques Poos ass Deputéierte bliwwen. Hie gouf Direkter vun der Banque continentale an duerno vun der Banque Paribas.

1984 koum et no de Chamberwalen zu enger Koalitiounsregierung vun CSV an LSAP ënner dem Jacques Santer als Premierminister an de Jacques Poos gouf Vizepremier an Ausseminister. Déi Koalitioun gouf 1989 (Regierung Santer-Poos II) an 1994 (Regierung Santer-Poos III, vun 1995 u Juncker-Poos) verlängert. De Jacques Poos huet seng Ministeschplaze behalen.

1999 war de Jacques Poos net méi Spëtzekandidat vu senger Partei. Hie gouf als Deputéierten an d'Europäescht Parlament gewielt.

2004 huet hie sech aus der aktiver Politik zeréckgezunn. Hie war am Verwaltungsrot vun der BNP Paribas (Luxembourg), vun der Lëtzebuerger Zentralbank, vun der Bank of China (Luxembourg) a vum Fluchhafen Athen-Eleftherios Venizelos.

## Eclat mam Tageblatt 2013
Als fréieren Direkter vum Tageblatt, ass hien am Juni 2013 net op d'Honnertjoerfeier vun deem Blat gaangen.

An engem oppene Bréif un d'Daniele Fonck, Direktesch vun der Zeitung, wërft hien hir an dem Alvin Sold, deen hie mat der Marine Le Pen vergläicht, eng regierungsfeindlech, antieuropäesch a populistesch Politik vir, déi net nëmmen der Zeitung mä och der LSAP géif schueden. Si géifen d'Tageblatt just nach als Forum fir Trotzkisten, Neokommunisten an aner Mélenchoniste mëssbrauchen. De Jacques F. Poos fillt sech och vu senger fréierer Zeitung zenséiert.

## Privatliewen
De Jacques Poos war bestuet an hat dräi Kanner.

Hien ass den 19. Februar 2022 am Alter vu 86 Joer gestuerwen.

## Literatur
* Weitzel, V., 2022. *Jacques Poos, tel que je l'ai connu. Une traversée d'hier en bref.* - d'Lëtzebuerger Land vum 11. Mäerz 2022, S. 12-13.

## Kuckt och
* Regierung Santer-Poos I
* Regierung Santer-Poos II
* Regierung Santer-Poos III
* Regierung Juncker-Poos
* Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten
* Buergfrid-Affär

## Um Spaweck

* "Den Zäitzeie Jacques Poos", Podcast, 100komma7.lu, 22. Jan 2017 - 10:04.
Myriam Muller

D**'Myriam Muller**, gebuer den 12. Abrëll 1971 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Schauspillerin, Filmregisseurin an Dréibuchautorin.

Vun 1988 bis 1990 huet si um *Conservatoire d'art dramatique* an der Stad Lëtzebuerg a vun 1990 bis 1992 um *Cours Périmony* zu Paräis studéiert.

D'Myriam Muller spillt vun 1988 un, virun allem Theater, mä huet och an enger Rëtsch Filmer an Tëleesfilmer matgespillt. Si gëtt Theatercoursen am Stater Conservatoire.

Zanter September 2015 ass si d'artistesch Direktesch vum Théâtre du Centaure.

## Filmographie
## Kino
### als Schauspillerin
* 1990: *[[Schacko Klak]]*, vum Frank Hoffmann a Frank Feitler mam André Jung a Paul Greisch
* 1993: *[[Hochzäitsnuecht]]*, vum Pol Cruchten mam Thierry van Werveke a Paul Scheuer
* 1994: *[[Marie de Nazareth]]*, vum Jean Delannoy mam Myriam Mézières a Jean-Marc Bory
* 1998: *[[8½ Women]]*, vum Peter Greenaway mam Toni Collette an Amanda Plummer
* 1999: *[[Shadow of the Vampire]]*, vum E. Elias Mehrige mam John Malkovich a Willem Dafoe
* 2002: *[[Le Club des Chômeurs]]*, vum Andy Bausch mam André Jung a Camillo Felgen
* 2003: *[[Deepfrozen]]*, vum Andy Bausch mam Peter Lohmeyer an Thierry van Werveke
* 2004: *[[Pipermint... das Leben möglicherweise]]*, vun der Nicole Nadine Deppé mam Meret Becker a Sami Frey
* 2005: *[[Starfly]]*, vun der Beryl Koltz
* 2006: *[[Perl oder Pica (Film)|Perl oder Pica]]*, vum Pol Cruchten mam Ben Hoscheit an André Jung
* 2009: *[[Räuberinnen]]*, vun der Carla Lia Monti mam Nina Buehlmann a Sascha Ley
* 2009: *[[Ne te retourne pas]]*, vun der Marina de Van mam Sophie Marceau a Monica Bellucci
* 2009: *[[Pido perdon]]*, vum Sascha Heyar mam Fernand Fox a Marco Lorenzini,(Kuerzfilm)
* 2010: *[[Nous trois]]*, vum Renaud Bertrand mam Emmanuelle Béart a Jacques Gamblin
* 2012 *[[Doudege Wénkel (Film)|Doudege Wénkel]]*, vum Christophe Wagner mam Jules Werner an André Jung
* 2015 *[[Mammejong]]*, vum Jacques Molitor, mam Max Thommes a Maja Mirela Juric
* 2017: *[[Rusty Boys]]* vum Andy Bausch mam Fernand Fox an André Jung
* 2022: *[[Kommunioun (Film)|Kommunioun]]* vum Jacques Molitor.

### als Regisseur
* 2011: *[[Le père, le fils... et Anna]]*, mam Louis Bonnet, Jules Werner a Sabine Timoteo (Kuerzfilm)
* 2013: *[[Le chagrin des ogresses]]*, mat der Sabine Timoteo, Elise Bonillo a Jules Werner (Kuerzfilm)

### als Dréibuchauteur
* 2011: *Le père, le fils... et Anna*

## Tëleesfilmer
* 1996: *Quai N° 1*, vum Patrick Jamain
* 1997: *Le Cygne d'Odense*, vum Jacques Espagne
* 1999: *L'assassin pleurait*, vum Serge Friedmann
* 2010: *La très excellente et divertissante histoire de François Rabelais*, vum Hervé Baslé

## Um Spaweck
Daniel Wiroth

Den **Daniel** ("**Dan**") **Wiroth**, gebuer den 13. September 1969 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Filmregisseur, virun allem vun Animatiounsfilmer.

Den Dan Wiroth, deen aus enger Kënschtlerfamill kënnt, wiisst zu Lëtzebuerg an zu Bréissel op, a studéiert zu Bréissel op der Konschthéichschoul *La Cambre* Animatiounsfilm.

Wärend sengem Studium realiséiert e verschidde Kuerzfilmer: *La révolte]]*, *Berlin 2017*, *Ombres méfiez-vous* a *[[Crucy-Fiction]]*. *Crucy-Fiction* leeft 1995 um internationale Filmfestival vu Bréissel a kritt doruechter eng Dose Präisser.

1997 realiséiert e *[[Fragile]]*, eng belsch-lëtzebuergesch Coproductioun. Et ass en opwännege Stop-Motion-Animatiounsfilm, an deem Glieser a Fläschen an enger Bar 'lieweg' ginn.

1998 dréint en e Portrait vu sengem Papp, dem Sculpteur René Wiroth.

*[[Era Mela Mela]]* (2001) ass eng Mëschung aus Live- an Animatiounsfilm vum Dan Wiroth, déi um Festival vun Namouer presentéiert gouf.

2002 schafft e mam Peter Greenaway zesummen, fir den Tournage vun der Trilogie *[[The Tulse Luper Suitcases]]* z'organiséieren.

*[[If Not Why Not]]* (2003), fir d'Tëlees-Chaîne *[[Arte]]* gedréint, ass eng gefilmt Mise en scène vum Choreograph Akram Khan a sengem Ensembel, déi e modernen Danz opféieren, dee sech um klasseschen indeschen Danz *Kathak* inspiréiert.

2004 dréint den Dan Wiroth de Kuerzfilm *[[Elegant]]* mam Denis Lavant a mam Thierry van Werveke.

Hie schafft fir RTL Télé Lëtzebuerg.

## Gielercher
Den Daniel Wiroth krut de Lëtzebuerger Filmpräis 2003 als beschte Nowuess-Realisateur a fir de beschte Kuerzfilm (*[[If Not Why Not]]*).

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmregisseuren
Edward J. Steichen (Film)

***Edward J. Steichen*** ass en Documentaire vum Claude Waringo iwwer de lëtzebuergesch-US-amerikanesche Fotograf Edward Steichen aus dem Joer 1995.

## Ëm wat geet et am Film?

Den Edward J. Steichen ass e Fotograf. Hien ass mat sengen Elteren am Alter vun 18 Méint aus Lëtzebuerg an d'USA emigréiert, an huet seng éischt Foto mat 16 gemaach.

Um Ufer vum Michigan-Séi dreemt hie vun engem Kënschtlerliewen. Sechs Joer méi spéit begéint hien den Auguste Rodin. Spéider presentéiert hien de Pablo Picasso a sengen eegene Gallerien zu New York an erfënnt déi modern Mouden- a Krichsfotografie. Hien organiséiert eng Ausstellung, déi méi wéi 9 Millioune Visiteuren unzitt: *[[The Family of Man]]*. Géint dem Enn vu sengem Liewe filmt hien e Bam hannert sengem Haus wärend fënnef Joer. Virun allem awer war hien zu senger Zäit de weltwäit bekanntste Portraitfotograf.

## Filmproduktioun
D'Produktioun vum Documentaire gouf mat enger Rei Subside vum Lëtzebuerger Filmfong ënnerstëtzt. Esou krut d'Firma TIVA-Film 1990 e Subside an Héicht vu 500.000 Lëtzebuerger Frang fir de Film ze schreiwen. D'Joer drop krut Samsa Film e Subside fir déi selwecht Aufgab an dem selwechte Montant. 1992 ass dunn e Subside vun aacht Millioune Frang fir d'Produktioun dobäikomm an 1993 dunn nach eng Kéier en europäesche Subside vun Eurimages an Héicht vun 300.000 franséische Frang. 1996 koum nach eng "Aide à la distribution" vun 1,5 Millioune Lëtzebuerger Frang vum Filmfong dobäi. 1998 huet de Filmfong e Subside vu 400.000 Frang accordéiert, fir de Film op VHS-Kassetten an den USA u bestëmmte Photographen, déi vum New Yorker Museum of Modern Art erausgesicht goufen, ze schécken. 2000 koum eng weider "Aide à la distribution" vu 450.000 Frang dobäi.

De Film gouf den 13. Januar 1996 um lëtzebuergeschen RTL ausgestraalt, an och op der belscher Televisioun.

## Präisser
De Film gouf op enger Rei Filmfestivaller gewisen, dorënner zu Bréissel, Edinburgh, Florenz, Montréal a São Paulo.

## Wat sot d'Press?
De Jean-Pierre Thilges huet an der Revue Nr. 49/95 geschriwwen:
*Le cinéaste réussit (...) à nous présenter les facettes multiples du personnage, tout en se gardant de trop expliquer et d'analyser à mort un homme qui comme tout homme avait ses secrets et ses contradictions.*

## Kuckt och
* Lëtzebuergesche Film
* Edward Steichen

## Um Spaweck
* ''Edward J. Steichen'' op samsa.lu 
* ''Edward J. Steichen'' op filmfund.lu
Otto Braun

**Otto Braun**, gebuer den 28. Januar 1872 zu Königsberg (haut Kaliningrad) an Ostpreisen, a gestuerwen de 15. Dezember 1955 zu Locarno an der Schwäiz, war en däitsche Politiker (SPD) an der Weimarer Republik.

Als Ministerpresident vum *Freistaat* Preisen war de Braun staark doru bedeelegt, d'republikanescht "Bollwerk Preußen" an der Weimarer Republik opzebauen. Am Géigesaz zur Räichspolitik geléngt et him a Preisen, eng gréisstendeels stabil Regierung z'etabléieren. A seng Amtszäit fält ënner anerem d'Transformatioun vun der ëffentlecher Verwaltung ënner demokrateschen Aspekter.

De Braun, deen dacks als *Rouden Zar vu Preisen* bezeechent gouf, ass souwuel en iwwerzeegte sozialen Demokrat wéi och e Preis. Hie bedreift eng resolut an decidéiert Reformpolitik, déi ëmstridden ass, mä ëmmer am Kader vun der Legalitéit bleift. D'Grenze vun all deem ginn him um Enn vun der Weimarer demonstréiert. Nom *[[Preiseschlag]]* an der Muechtergräifung vum Hitler gëtt seng Reformpolitik nämlech séier a grëndlech revidéiert. Dem Braun seng Versich, mat legale Moossnamen dem illegale Virgoen entgéintzetrieden, bleiwe wierkungs- a bedeitungslos.

## Um Spaweck
Hermann Müller

* Hermann Müller (Jurist) (1803-1876), däitsche Jurist
* Hermann Müller (Botaniker/Lippstadt) (1829–1883), däitsche Botaniker
* Hermann Müller (Botaniker/Thurgau) (1850–1927), Schwäizer Botaniker
* Hermann Müller (Politiker (1868) (1868–1932), däitsche Politiker
* Hermann Müller (Reichskanzler) (1876–1931), däitsche Politiker a Reichskanzler 1920 an 1928–1930
* Hermann Müller (Liichtathleet) (1885–1947), däitsche Liichtathleet
* Hermann Müller (Vëlossportler), däitsche Vëlossportler, Gewënner vun der Berner Rundfahrt 1932
* Hermann Müller (FDP) (1913–1991), däitschen FDP-Politiker a Finanzminister vum Land Baden-Württemberg
* Hermann Müller (NSDAP) (* 1890), däitsche Politiker
* Hermann Müller-Sagan (1857–1912), däitschen Editeur a Politiker
Walter Civitareale

De **Walter Civitareale**, gebuer den 2. August 1954 zu Déifferdeng, ass e lëtzebuergesche Pianist a Komponist.

Hien huet säi Museksstudium um Conservatoire National Supérieur de Musique zu Paris beim Pierre Sancan, dem Jacques Parrenin am Pierre Max Dubois gemaach. 1979 ass hien um Conservatoire Tchaïkovski zu Moskau ugeholl ginn, wou hie Piano, Kompositioun, Orchestratioun an Direktioun studéiert huet.

De Walter Civitareale huet verschidde Wierker fir Orchester, Kammermusek, Pianoswierker an och e Ballet komponéiert. 1984 huet hie säi "Concerto fir Piano" zu Moskau am Kader vum Mee-Festival opgefouert. Säi "Concerto Humoristique" fir Bassklarinett an Harmoniesorchester ass um Mee-Festival 1988 zu Leningrad uropgefouert ginn.

Zanter 1983 huet de Walter Civitareale eng Partie Tournéeen duerch Europa gemaach an huet bei verschiddene Radiosopname matgewierkt. Hien huet och mam Cellist Daniil Chafran a mam Orchester vu Leningrad gespillt.

De Walter Civitareale ass Professer fir Piano um Stater Conservatoire.

Säi Brudder, de Felice Civitareale ass Trompettist.

## Wierker

* *Oratorio pour les exclus*, Hommage un den Abbé Pierre, uropgefouert 1999 zu Esch-Uelzecht
* *3 Bagatelles* fir Klarinettequartett
* *Concerto pour violoncelle et orchestre *
* *Elegie und Liebeslied*
* *Concert pour violoncelle et orchestre* vun 1986 ass en Hommage un de René Mertzig
* *Concerto Humoristique* fir Bassklarinett an Harmonie

## Fir ze lauschteren
* Dos Guitarras, by: Manuel de Falla, Guido Santorsola, Mario Gangi, Walter Civitareale, Joaquin Prats, Sergio Tordini, 18 July, 1995.

## Fir ze liesen
* Wagner, Guy: Un compositeur, solitaire, au sommet de son art, kulturissimo (Tageblatt), 10. November 1999
* Wagner, Guy: Le "phénomène" Civitareale, Le Jeudi - 17. Juli 1997
* Heyar, Carmen: J.-S. Bach au rendez-vous avec le "Quatuor de Luxembourg" et Walter Civitareale

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Komponisten
* Lëscht vu lëtzebuergesche Museker
* Lëscht vu Pianisten
Hans-Peter Schwarz

Den **Hans-Peter Schwarz**, gebuer den 13. Mee 1934 zu Lörrach), als Jong vun engem Schoulmeeschter, ass ee vun de bedeitendsten däitschen Historiker a Politikwëssenschaftler; hien ass emeritéierte Ordinarius fir Wëssenschaft vun der Politik an Zäitgeschicht op der Universitéit Bonn.

## Säi Liewen

De Schwarz huet Politologie, Literaturwëssenschaft a Geschicht zu Basel an op der Univeritéit vu Freiburg am Breisgau studéiert, wou hien e Schüler vum Arnold Bergstraesser war. 1958 huet en zu Tübingen promovéiert, a vun 1966 bis 1973 war en Ordinarius fir Politologie op der Uni zu Hamburg, vun 1973 bis 1987 zu Köln an zanter 1987 zu Bonn. 1970 war hie Gaaschtprofesser zu Oxford an 1975/6 um Woodrow Wilson International Centre für Scholars, Washington, D.C..

Hien ass mam Karl-Dietrich Bracher an Horst Möller Editeur vun den *[[Vierteljahreshefte für Zeitgeschichte]]*.

Dann ass hie nach President vum wëssenschaftleche Bäirod vum Institut für Zeitgeschichte zu München, a President vum *Wissenschafliches Direktorium des Forschungsinstituts der Deutschen Gesellschaft für Auswärtige Politik* zu Bonn. Zanter 1984 ass hie Comitésmember vun der *Konrad-Adenauer-Stiftung*.

## Gielercher

Den Hans-Peter Schwarz krut ënner anerem:

* 1988 den Historiker-Präis vun der Stad Münster
* 1992 de *Verdienstorden des Landes Baden-Württemberg*
* 1996 de *Konrad-Adenauer-Preis für Wissenschaft* vun der *Deutschland Stiftung e. V.*
* 1999 den *Ernst-Robert-Curtius-Preis*
* Großes Verdienstkreuz des Verdienstordens der Bundesrepublik Deutschland

## Literatur
### Auteur
* *Der konservative Anarchist. Politik u. Zeitkritik Ernst Jüngers*, Freiburg, 1962
* *Vom Reich zur Bundesrepublik Deutschland im Widerstreit der außenpolitischen Konzeptionen in den Jahren der Besatzungsherrschaft 1945-1949*, Neuwied,1966 a Stuttgart, 1980
* *Die Ära Adenauer. Gründerjahre der Republik 1949-1957*, Stuttgart, 1981
* *Die Ära Adenauer. Epochenwechsel 1957-1963*, Stuttgart, 1983
* *Die gezähmten Deutschen. Von der Machtbesessenheit zur Machtvergessenheit*, Stuttgart, 1985
* *Adenauer. Der Aufstieg: 1876-1952*, Stuttgart, 1986
* *Adenauer. Der Staatsmann: 1952-1967*, Stuttgart, 1991
* *Die Zentralmacht Europas. Deutschlands Rückkehr auf die Weltbühne*, Berlin, 1994
* *Das Gesicht des Jahrhunderts. Monster, Retter und Mediokritäten*, Berlin, 1998
* *Anmerkungen zu Adenauer*, Deutsche Verlagsanstalt, München 2004, ISBN 3-421-05838-5

### Editeur
* *Konrad Adenauer. Reden 1917-1967. Eine Auswahl *, 1975
* *Entspann, u. Wiedervereinigung. Deutschlandpol. Vorstellungen Konrad Adenauers 1955-1958*, 1979

### Matediteur

* *Die zweite Republik. 25 Jahre Bdesrep. Dtld - eine Bilanz*, 1974
* *Seemacht u. Außenpolitik*, 1974
* *Konrad Adenauer u. seine Zeit. Politik und Persönlichkeit des ersten Bundeskanzlers*, 1976
* *America and Western Europe*, 1978
* *Entspannungspol, in Ost u. West*, 1979
* Mam Karl Kaiser: *Weltpolitik im neuen Jahrhundert*, Bonn, 2000
## Um Spaweck
Rivaner

**Rivaner** *(fréier: Riesling-Sylvaner)* ass eng Wäisswäin-Riefzort, déi zanter ongeféier 1925 op der Lëtzebuerger Musel ugebaut gëtt.

D'Riefzort geet op eng Kräizung zeréck, déi vum Hermann Müller aus dem Schwäizer Kanton Thurgau gemaach gouf. D'Riefzort, déi aus dem Sämling 58 ervirgaange war, sollt eng Kräizung tëscht Riesling a Sylvaner sinn a gouf dofir Riesling-Sylvaner genannt.

Si gouf 1913 ëmbenannt a Müller-Thurgau, wéi en an Däitschland komm ass.

Ënnersichunge vum Ferdinand Regner vum *[[Lehr- und Forschungszentrum Klosterneuburg]]* an der Eva Zyprian vum *[[Institut für Rebenzüchtung Geilweilerhof]]* hu festgestallt datt d'Riefzort aus enger Kräizung tëscht Riesling a Madeleine Royale ervirgaangen ass.

Weltwäit gëtt de Müller-Thurgau op bal 45.000&nbsp;ha (1999) ugebaut, dovu ronn 17.300&nbsp;ha an Däitschland.

## Eegenschaften
Idealerweis gëtt de Rivaner an engem schwéiren, déiwe Buedem ugebaut. Well e relativ liicht unzebaue ass an d'Récolte am allgemenge reegelméisseg an héich ass, ass et eng Zort, déi relativ vill ugebaut gëtt.

De Wäin, deen aus der Rivanerdrauf gemaach gëtt, huet en niddregt Oechslegewiicht an ass dofir e liichte blummege Wäin, deen dacks als einfachen Dëschwäin oder am Café gedronk gëtt. En huet gemenkerhand eng blatzeg, liicht giel Faarw an ass mëttelméisseg sauer.

## Lëtzebuerg
An den 1920er-Joren huet de Rivaner ëmmer méi den Elbling ersat, dee séngerzäit staark ënner der Rieflaus gelidden hat. Och wann den Ubau vum Rivaner an de leschte Joren zeréck gaangen ass, sou ass en 2013 op der Lëtzebuerger Musel mat 330,46&nbsp;ha 
(25,52&nbsp;%) awer nach déi Zort, déi am meeschten ugebaut gëtt

## Kuckt och
* Wäibau

## Literatur
* Rudi & Laurens Mauquoi, *Luxemburger Wein - Vin luxembourgeois*, Éditions Schortgen, Luxembourg 2012, ISBN 978-2-87953-158-8

## Um Spaweck
* De Rivaner (Müller-Thurgau) op der Websäit vun der ''Forschungsanstalt Geisenheim''
Stol (Film)

***Stol*** ass en Documentaire vum Claude Lahr iwwer d'Geschicht vun der Lëtzebuerger Stolindustrie.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Geschicht vun der Lëtzebuerger Stolindustrie gëtt vun hiren Ufäng, ëm 1870 bis an d'1990er Joren, unhand vu Fotoen, Documentaire-Opnamen, Ausschnëtter aus Tëleesnoriichten a (fiktive) Bréiwer, déi vun enger Off-Stëmm gelies ginn, erzielt.

## Produktioun
Fir d'Entwécklung vum Film krut Samsa Film 1993 e Subside an Héicht vun enger Millioun Lëtzebuerger Frang vum Lëtzebuerger Filmfong. 1995 koum dunn eng weider finanziell Hëllef vun 8 Millioune Frang fir d'Produktioun dobäi, an 1998 eng "Aide à la distribution" vun enger Millioun Frang.

Wärend der Recherche fir de Film huet de Regisseur Claude Lahr eng ganz Rei Filmmaterial vun der Arbed aus den 1920er Joren erëmfonnt. Déi waren an engem schlechten Zoustand a goufen du vum CNA restauréiert. Ee vun de restauréierte Filmer gouf 1997 ënnert dem Titel ***Vu Feier an Eisen*** bei véier ëffentleche Projektiounen am Diddelenger Laminoir gewisen, a spéider op Kassett (VHS) verkaaft. De Luciano Pagliarini huet eng Musek fir dee Film komponéiert. Op där selwechter Kassett ass och en anere Film aus där Zäit ze fannen, ***Une grande industrie dans un petit pays***, mat enger Musek vum Jacques Neuen.

*Stol* gouf wärend der Woch vum Lëtzebuerger Dokumentarfilm gewisen, déi 1998 vu Samsa Film an dem CNA organiséiert gouf.

1999 gouf de Film op Franséisch iwwersat.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* ''Stol'' op samsa.lu 
* ''Stol aus Lëtzebuerg'' op film-documentaire.fr
Jean Asselborn

De **Jean Asselborn**, gebuer de 27. Abrëll 1949 zu Stengefort, ass e lëtzebuergesche Politiker (LSAP). Hie war vun 2004 bis 2023, zulescht vum 5. Dezember 2018 bis de 17. November 2023 an der Regierung Bettel-Schneider-Braz (zum Schluss: Regierung Bettel-Lenert-Bausch), Ausseminister vu Lëtzebuerg.

## Karriär
1967 huet de Jean Asselborn mat der Schoul opgehalen a goung an de Laboratoire vum Pneueproduzent Uniroyal schaffen. Hien huet sech fréi an der Gewerkschaftsbeweegung engagéiert a gouf Representant vun der Jugendsektioun vum Lëtzebuerger Aarbechterverband.

1968 gouf hie Gemengebeamte vun der Stad Lëtzebuerg, an 1969 vun der Gemeng Stengefort.

1976 huet hie seng Première am Kolléisch an der Stad gemaach, op déi e sech an Owescourse preparéiert hat. Hien huet dunn an der Verwaltung vum Stengeforter Spidol geschafft. Duerno huet hie sech op der Universitéit Nanzeg ageschriwwen an do 1981 eng Maîtrise a Privatrecht gemaach.

Tëscht 1982 an 2004 war de Jean Asselborn Buergermeeschter vu Stengefort.

1984 gouf de Jean Asselborn op der Lëscht vun der LSAP an d'Chamber gewielt an zanterhier all Kéier erëmgewielt, zulescht bei de Chamberwale vum 8. Oktober 2023. 1989 gouf hie Fraktiounspresident vun der LSAP an der Chamber, an 1997 Parteipresident. Tëscht 1999 an 2004 war hie Vizepresident vun der Chamber. Hie war och Member vum Comité vun de Regiounen a Vizepresident vun der Europäescher Sozialistescher Partei.

Vun 2004 bis 2009 a vun do bis 2013 war de Jean Asselborn Vizepremierminister, Ausseminister a Minister fir Immigratioun an der Regierung Juncker-Asselborn I an II. 2013 huet hien an der Regierung Bettel-Schneider d'Portefeuillë vum Ausseminister a Minister fir Immigratioun an Asyl bäibehalen. Déi selwecht Portefeuillen hat hie vun 2018 bis 2023 an der Regierung Bettel-Schneider-Braz.

## Privates
De Jean Asselborn ass mat der Sylvie Huber bestuet, déi och op lokalpoliteschem Plang aktiv ass. Si war am Stengeforter Gemengerot an eng Zäit laang Schäffin. D'Koppel huet zwou Duechteren.

## Gielercher
* Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 1999)
* 
* Großkreuz vum Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland (Promotioun 2010)
* Commandeur vun der franséischer Légion d'honneur (Promotioun 2013)
* Grand-croix vum Ordre du Phénix de la République hellénique (15.10.2015)

## Literatur
* Michael Merten: *Jean Asselborn. Die Tour seines Lebens.* Berg&Feierabend, ernster éditions, 2025. ISBN 978-3-948272-30-2.
* Margaretha Kopeinig: *"Merde alors! Jean Asselborn. Eine politische Biografie."* Czernin, 2020. ISBN 978-3707607116
* Pol Schock: "Über das Phänomen Jean Asselborn. Von einem, der auszog, sich zu beweisen." In: *forum* Nr 352, Juni 2015, S.

## Um Spaweck
F. Murray Abraham

De **Frank (Fahrid) Murray Abraham**, gebuer de 24. Oktober 1939 zu Pittsburgh, Pennsylvania, ass en US-amerikanesche Schauspiller.

De Frank Abraham, Bouf vun enger italieenescher Mamm an engem syresche Papp, ass zu El Paso opgewuess.

No sengem Studium op der Universitéit vun Texas huet hie Schauspillunterricht beim Uta Hagen geholl a war a verschiddenen Theatere beschäftegt. Niewebäi huet hien a Fernseeproduktiounen a bei Reklamme matgewierkt.

## Filmographie (Auswiel)
* 2014: *[[The Grand Budapest Hotel]]* - Regie: Wes Anderson mam Ralph Fiennes a Mathieu Amalric
* 2011: *[[:en:Goltzius and the Pelican Company|Goltzius and the Pelican Company]]* - Regie: Peter Greenaway
* 2004: *[[The Bridge of San Luis Rey]]* - Regie: Mary McGuckian (mam Robert De Niro, Kathy Bates, Harvey Keitel an Geraldine Chaplin)
* 2001: *[[13 Ghosts]]* - Regie: Steve Beck
* 2001: *[[Finding Forrester]]* - Regie: Gus Van Sant (mam Sean Connery)
* 1999: *[[Muppets from Space]]* - Regie: Tim Hill
* 1998: *[[Star Trek: Insurrection]]* - Regie: Jonathan Frakes
* 1995: *[[Mighty Aphrodite]]* - Regie: Woody Allen (mam Helena Bonham Carter)
* 1994: *[[Nostradamus]]* - Regie: Roger Christian (mam Rutger Hauer)
* 1994: *[[L'affaire]]*, vum Sergio Gobbi
* 1994: *[[Loaded Weapon 1]]* vum Gene Quintano
* 1993: *[[Last Action Hero]]* - Regie: John McTiernan (mam Arnold Schwarzenegger)
* 1991: *[[The Bonfire of Vanities]]* (net genannt) vum Brian de Palma
* 1989: *[[The Favorite]]* vum Jack Smight
* 1988: *[[Russicum - I giorni del diavolo]]* vum Pasquale Squitieri
* 1986: *[[Der Name der Rose]]* - Regie: Jean-Jacques Annaud (mam Sean Connery)
* 1984: *[[Scarface]]* - Regie: Brian De Palma (mam Al Pacino)
* 1984: *[[Amadeus (Film)|Amadeus]]* - Regie: Miloš Forman (mam Tom Hulce)
* 1976: *[[All the President's Men]]* - Regie: Alan J. Pakula (mam Dustin Hoffman a mam Robert Redford)
* 1971: *[[They Might Be Giants]]* - Regie: Anthony Harvey (mam George C. Scott an Joanne Woodward)

## Um Spaweck
Nicolas Schmit

Den **Nicolas Schmit**, gebuer den 10. Dezember 1953 zu Déifferdeng, ass e lëtzebuergeschen Diplomat a Politiker.

## Liewen a Karriär
Den Nicolas Schmit huet Ekonomie an Droit zu Paräis studéiert a säi Studium mat engem DEA an Internationale Bezéiungen an engem Doktorat an der Ekonomie ofgeschloss.

Tëscht 1978 an 1979 war hie "Chargé de recherche" an internationale Wirtschaftsbezéiungen op der Universitéit zu Aix.

Vun 1979 bis 1983 war hien Attaché am Staatsministère, ier en dunn als Legatiounssekretär an den Ausseministère gewiesselt ass. 1984 gouf hien dem Jacques Poos säi Kabinettschef.

1989 gouf hie Sekretär vun der LSAP-Chambersfraktioun a gouf 1990 Conseiller bei der Stänneger Vertriedung vu Lëtzebuerg bei der Europäescher Unioun (EU) zu Bréissel.

De 27. Oktober 1991 gouf den Nicolas Schmit Member vum Staatsrot an ass dat bliwwe bis zu senger Demissioun den 30. Juli 2004 fir Member vun der Regierung ze ginn.

Vun 1992 bis 1998 war hien Direkter am Ausseministère an zoustänneg fir auswäerteg Handelsbezéiungen a Kooperatioun.

1998 gouf hien zum Stännege Vertrieder (Ambassadeur) vu Lëtzebuerg bei der EU ernannt.

Tëscht 2004 an 2009 war den Nicolas Schmit Delegéierte Minister am Ausseministère a Ministère fir Immigratioun an der Regierung Juncker-Asselborn I. An der Regierung Juncker-Asselborn II, war hie vun 2009 bis 2013 Minister fir Aarbecht an Immigratioun.

Hie gouf bei de Chamberwale vum 20. Oktober 2013 an d'Chamber gewielt, huet awer op säin Deputéiertemandat verzicht, fir op en Neits de 4. Dezember 2013 an der Regierung Bettel-Schneider Minister fir Aarbecht, Emploi a Solidarwirtschaft ze ginn. Bei de Chamberwale vum 14. Oktober 2018 gouf hien erëmgewielt, huet awer nees der Tess Burton säi Sëtz iwwerlooss, fir 2019 lëtzebuergesche Kommissär an der neier Europäescher Kommissioun ze ginn.

Am Juni 2019 huet hie fir d'Europawale kandidéiert a gouf als ee vun de sechs Lëtzebuerger Deputéierten an d'Europaparlament gewielt.

Den 10. September 2019 gouf hie vun der designéierter Presidentin vun der Europäescher Kommissioun, Ursula von der Leyen, zum zukünftege Kommissär fir Beschäftegung ernannt. Hie war du vum 1. Dezember 2019 bis den 30. November 2024 Kommissär fir Beschäftegung, Soziales an Integration an der Kommissioun von der Leyen I, an de Marc Angel ass fir hien am Europaparlament nogeréckelt.

Den Nicolas Schmit ass bestuet a Papp vu véier Kanner.

## Gielchen
* 

## Literatur
* Pol Schock: "Ein Mann will nach oben. Über dier erstaunliche Karriere von Nicolas Schmit. Oder: Wie ein Diplomat aus Versehen Politiker wurde." In: *[[d'Lëtzebuerger Land]]* Nr.37, 13. September 2019, S. 5.

## Um Spaweck

* Biographie op gouvernement.lu archivéiert
1815

## Evenementer

### Europa

* 18. Juni: Schluecht vu Waterloo.
* Um Wiener Kongress erhiewen déi europäesch Groussmiecht Lëtzebuerg an de Rang vun engem Groussherzogtum a ginn ëm déi territorial Onofhängegkeet. Groussherzog gëtt de Wëllem I., deen och gläichzäiteg Kinnek vun Holland ass. Well de Wëllem I. säin eegene Besëtz regroupéiere wëll arrangéiert e sech mat Preisen, un déi schlussendlech Lëtzebuerg seng Gebidder ëstlech vun der Musel, dorënner Béibrech, oftriede muss (zweet Deelung). Lëtzebuerg gëtt an den neigegrënnten Däitsche Bond vu souveräne Staaten opgeholl an d'Festung gëtt wéi Mainz a Landau eng *Bundesfestung* mat enger preisescher Garnisoun, déi awer effektiv wéinst engem Arrangement tëscht dem preiseschen an dem hollännesche Kinnek zu 3/4 aus preiseschen an 1/4 aus hollänneschen Truppe bestanen huet an a Friddenszäiten op 4.000 Mann limitéiert war. Am Fall vun engem Krich sollt s'op 6.000 Mann verstäerkt ginn.

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 18. Januar: Warren de la Rue, britteschen Astronom a Cheemiker.
* 18. Januar: Konstantin von Tischendorf, däitschen Theolog.
* 12. Februar: Edward Forbes, britteschen Naturfuerscher.
* : Otto von Bismarck, preisesche Politiker.
* : Andrew Graham, ireschen Astronom.
* 14. Abrëll: Clara Fey, däitsch Uerdensgrënnerin.
* 27. Abrëll: Guillaume-Mathias Augustin, lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* : Samuel Hirsch, däitsche Rabbiner a Philosoph; éischte Groussrabbiner vu Lëtzebuerg.
* 22. Juli: Théodore de Wacquant, lëtzebuergeschen Dokter.
* 16. August: Giovanni Bosco och nach *Don Bosco*, italieenesche Sozialpedagog, den hellëggesprach gouf.
* 28. August: Ferdinando Petruccelli della Gattina, italieenesche Journalist, Schrëftsteller a Politiker.
* : Johann Ambrosius Zobel, éisträichesche Redemptioniste-Pater.
* 10. Dezember: Ada Lovelace, brittesch Mathematikerin.

## Gestuerwen
* : James Gillray, englesche Karikaturist.

## Um Spaweck