Chamberwale vum 8. Oktober 2023

Bei de **Chamberwale vum 8. Oktober 2023** zu Lëtzebuerg goufe 60 Deputéiert fir e Mandat vu 5 Joer an d'nationaalt Parlament, d'Chamber, gewielt.

Den Datum vun de Wale gouf de 16. Oktober 2022 vum Staatsministère matgedeelt.

D'Zuel vun den Deputéierten, déi gewielt konnte ginn, geet vu 7 am Walbezierk Osten bis zu 23 am Walbezierk Süden. Am Norde waren et der 9, am Zentrum 21.

## Walflicht a Walrecht
Jiddereen, deen op der Wielerlëscht steet, ass verflicht wielen ze goen, d.&nbsp;h. datt all Lëtzebuerger, deen den 8. Oktober 2023 op d'mannst 18 Joer al ass, zu Lëtzebuerg wunnt an dee säi Walrecht net vum Geriicht oferkannt krut, muss stëmme goen.

Wann een den Dag vun de Wale verhënnert ass, muss een dem Procureur vum Bezierksgeriicht eng schrëftlech a motivéiert Entschëllegung schécken.

A follgende Fäll ass een *d'office* entschëllegt an et besteet keng Walflicht méi:

* déi Leit, déi um Dag vun der Wal an enger anerer Gemeng wunne wéi déi, an där se opgeruff si stëmmen ze goen;
* jiddereen, deen op d'mannst 75 Joer al ass;
* d'Wieler, déi ënner Momperschaft stinn.

Déi, déi verflicht sinn ze wielen an awer net an de Walbüro goe kënnen oder wëllen, kënnen am Viraus Bréifwal ufroen. Dat selwecht gëllt fir Lëtzebuerger, déi am Ausland wunnen. Déi genee Prozedur fir d'Bréifwal ass an den Artikelen 168 - 182 vum Walgesetz festgehalen.

Fir d'Chamberwale vum 8. Oktober 2023 waren op de 5. Oktober 283.879 Wieler ageschriwwen. 70.242 (24,74&nbsp;%) Stëmmberechtegt haten sech fir d'Bréifwal decidéiert; dovun hunn 63.864 Wieler zu Lëtzebuerg gewunnt an déi aner (6.378) haten hire Wunnsëtz am Ausland.

## Parteien
Néng Parteien hunn an alle véier Walbezierker kandidéiert. Dobäi koumen der dräi, déi just an zwéin oder dräi Bezierker Lëschten opgesat hunn. D'Lëschteplaze goufen den 10. August 2023 vum Pierre Calmes, President vum Stater Bezierksgeriicht, festgeluecht. Dobäi gouf d'Lëschtennummer vun deene Parteien, déi och bei de Gemengewalen am Juni kandidéiert haten, bäibehalen, iwwerdeems déi vun zousätzlechen anere Parteien, déi bei de Chamberwale kandidéiert hunn, ausgeloust gouf. Dat erkläert, firwat et keng „Lëscht 8“ gëtt: Dës war der Partei Mir d'Vollek bei de Gemengewalen zougedeelt ginn, d'Partei huet awer net bei de Chamberwale kandidéiert.


Chamberwalen 2023 - Plakat Zentrum Lëscht 01.jpg|LSAP
Chamberwalen 2023 - Plakat Zentrum Lëscht 02.jpg|DP
Chamberwalen 2023 - Plakat Zentrum Lëscht 03.jpg|déi gréng
Chamberwalen 2023 - Plakat Zentrum Lëscht 04.jpg|CSV
Chamberwalen 2023 - Plakat Zentrum Lëscht 05.jpg|déi Lénk
Chamberwalen 2023 - Plakat Zentrum Lëscht 06.jpg|ADR
Chamberwalen 2023 - Plakat Zentrum Lëscht 07.jpg|Piraten
Chamberwalen 2023 - Plakat Zentrum Lëscht 09.jpg|Fokus
Chamberwalen 2023 - Plakat Zentrum Lëscht 12.jpg|Liberté/Fräiheet


## Resultater

D'CSV huet bei de Chamberwale vum 8. Oktober 2023 hir Positioun behaapte kënnen a bleift mat 21 Sëtz déi stäerkst Partei an der Chamber. D'DP huet 2 Sëtz derbäi gewonnen (een am Zentrum an een am Süden) a kënnt op elo 14 Sëtz, iwwerdeems d'LSAP am Zentrum een zousätzlechen Deputéierte krut an elo mat am Ganzen 11 Vetrieder an der Chamber ass. Op der aner Säit hunn déi Gréng, déi zanter 2013 als Koalitiounspartner mat an der Regierung waren, Plomme gelooss a 5 vun hire bis dato 9 Mandater verluer; se sinn elo just nach mat 4 Deputéierten (2 am Zentrum an 2 am Süden) an der Chamber.

Bei deene méi klenge Parteie bleift et bei den 2 Sëtz fir déi Lénk, d'ADR krut am Osten 1 Sëtz bäi a se kënnt op 5 Deputéiert, iwwerdeems d'Piraten och 1 Sëtz (am Norden) wannen a mat 3 Mandater am Parlament vertruede sinn. All déi aner Parteien hunn et net an d'Chamber gepackt.

Méi wéi 36.000 Stëmmberechtegt, dorënner och Persounen iwwer 75, déi net méi vun der Walflicht betraff waren, sinn net wiele gaangen. 7.889 Ziedele goufen einfach wäiss ofginn a méi wéi 10.000 Walziedele waren ongülteg, well entweder ze vill Kandidate gewielt goufen, eppes op den Ziedel gemoolt gouf oder (nach) eppes aneres wéi de Stëmmziedel an der Enveloppe vun der Bréifwal louch.

Den 9. Oktober krut de Luc Frieden vum Grand-Duc Henri den Optrag fir als Formateur ze kucken, eng nei Regierung op d'Been ze stellen. Nach de selwechten Owend ass confirméiert ginn, datt souwuel d'CSV mat der DP Verhandlungen ophuele wéilt, wéi och d'DP gewëllt wier mat der CSV ze verhandelen.

De 17. November 2023 gouf als Resultat dovun d'Regierung Frieden-Bettel vereedegt.

## Gewielt an ''nogeréckelt'' Deputéiert
Alphabetesch Lëscht (klasséiert nom Familljennumm) vun der aktueller Zesummesetzung  vun der Chamber, inklusiv déi Deputéiert, déi op hiert Mandat verzicht hunn an déi, déi s'ersat hunn (déi *nogeréckelt* sinn).

Déi aktuell Deputéiert hunn als Zuel 1 (et kann ee se duerch Uklicke vum Zortéierschëssel an der Rubrik "Zuel" beieneen uweise loossen).

## Kuckt och

* Regierung Frieden-Bettel

## Um Spaweck

*Recueil de la législation relative aux élections législatives, communales et européennes: D'Walgesetz op Legilux