open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jousefskierch zu Maarnech

D**'Jousefskierch zu Maarnech** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Clierf Saint-Benoît, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Klierf gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Jousef, deem säi Fest den 19. Mäerz gefeiert gëtt.

D'Kierch steet op der Haaptstrooss, der .

## Geschicht
Bis de 7. Mee 2017 war et d'Parkierch vun der Par Maarnech. Zur fréierer Par Maarnech huet ausser der Parkierch och nach d'Filialkierch vu Rueder gehéiert.

## Klacken
Am Kierchtuerm vun der Maarnecher Kierch hänken 3 Klacken, déi an den Téin do dièze, la, fa dièze och cis, ais′, fis' genannt, lauden.

## De Chronogramm
Iwwer dem Kiercheportal kann een dëse Chronogramm gesinn, deen d'Joer 1888 duerstellt:
: **I**ES**V**S **M**AR**I**A **I**OSEPH;
: **CLI**ENTES **V**OS **I**N**V**O**C**ANTES;
: A**D**SP**ICI**TE ATO**V**E **IVV**ATE;

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Clierf Saint-Benoît
* D'Fënstere vun der Kierch vu Maarnech op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Maarnecher Kierch op ''Orgues.lu''
* D'Kierch Maarnech an der Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg'' 


Fichier:Kirche Marnach 01.jpg|D'Kierch vu Weste gesinn
Fichier:Kierch Maarnech-002.jpg|Schrëft iwwer dem Aganksportal
Fichier:Maarnech Interieur.jpg|Banneraum vun der Maarnecher Kierch
Fichier:Maarnech Uergel.jpg|D'Uergel vun der Maarnecher Kierch
Francis Bernard

De **Francis Bernard**, 1947 zu Uewerkuer gebuer, ass e lëtzebuergesche Katechet an Auteur.

A senge Wierker beschäftegt hie sech virun allem mam Theema Biergbau.

## Wierker (Auswiel)
### Monographien
**Édifices de la Commune de Differdange en l'an 2000*
**Thema Bergbau in Kunst, Literatur, Film und Musik in Luxembourg - Ein Verzeichnis*, Éd. Kremer-Müller, 2002

### Gedichter
**Rotes Land, totes Land* (Mäerz 1983)
**Todeshauch* (Abrëll 1985)

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
NGC 196

Den **NGC 196** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Cetus. Si läit ronn 180 Millioune Liichtjoer vun eiser Äerd ewech.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 196 gouf den 28. Dezember 1790 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 196 op wikisky.org
* NOAO
IC 2220

Den **IC 2220**, och *Toby Jug Niwwel* genannt, ass e Reflexiounsniwwel, deen 1200 Liichtjoer vun eis ewech am Stärebild Carina läit. Hien ass am Index-Katalog agedroen.

De Reflexiounsniwwel besteet aus enger Wollek vu Gas a Stëbs, déi vu bannen eraus vum de Stär HD 65750 beliicht gëtt. De Stär gehéiert zum Typ vun de Roude Risen an huet déi fënneffach Mass vun eiser Sonn. Obschonn hie mat senge 50 Millioune Joer relativ jonk ass, ass en an engem däitlech geräifte Stadium vu sengem Liewen. An där Phas verléiert de Stär stänneg en Deel vu senger Mass un d'Ëmgéigend. Dat Material killt of a bilt d'Gas- an d'Stëbswolleken. De Stëbs besteet dobäi aus Elementer wéi Kuelestoff an einfachen, hëtztresistente Molekülle wéi Titandioxid a Kalziumoxid. Fir den IC 2220 hunn detailléiert Ënnersich vum Objet am Infraroutliicht gewisen, datt Siliziumdioxid wuel de Bestanddeel ass, deen am warscheinlechste fir d'Reflexioun vum Stäreliicht verantwortlech ass.

## Kuckt och
Corinne Cahen

D**'Corinne Cahen**, gebuer de 16. Mee 1973 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Geschäftsfra a Politikerin (DP).

Si war vum 5. Dezember 2018 bis de 14. Juni 2023 Ministesch fir Famill a fir d'Groussregioun an der Regierung Bettel-Schneider-Braz.

## Karriär
No der Primärschoul zu Bouneweg an dem Secondaire am Kolléisch huet si vun 1992 bis 1995 Humanwëssenschaften op der Universitéit zu Stroossbuerg studéiert wou se en Diplom a Friemsprooche krut. 1995-96 huet si hire Studium zu Nice weidergefouert. 1997 huet se e Journalismus-Studium op der Sorbonne zu Paräis gemaach.

Vun 1995 bis 2001 huet si fir RTL Radio Lëtzebuerg geschafft, fir d'éischt als Korrespondentin a Frankräich, duerno zu Lëtzebuerg. Vun 2001 bis 2004 huet se nëmmen nach als Freelance fir RTL geschafft well se vun 2001 un d'Schonggeschäft vun hirer Famill an der Stad gefouert huet.

D'Corinne Cahen war vun 2008 bis 2012 Presidentin vum Stater Geschäftsverband. Ausserdeem war si Member vum Verwaltungsrot vun der Chambre de commerce. Den 28. November 2015 ass si zur Presidentin vun der Demokratescher Partei gewielt ginn.

Bei de Chamberwale vum 20. Oktober 2013 huet si op der Lëscht vun der DP am Walbezierk Zentrum kandidéiert a gouf an d'Chamber gewielt. Si huet awer op hiert Deputéiertemandat verzicht, fir an der Regierung Bettel-Schneider Ministesch fir Famill an Integratioun a Ministesch fir d'Groussregioun ze ginn. Bei de Wale vum 14. Oktober 2018 gouf si erëmgewielt an huet nees op hiert Chambersmandat verzicht, fir an der Regierung Bettel-Schneider-Braz déi selwecht Portefeuillë wéi virdrun z'iwwerhuelen. Bei de Chamberwale vum 8. Oktober 2023 gouf si an d'Chamber zeréckgewielt.

Vun 2015 bis 2022 war si Presidentin vun der Demokratescher Partei.

Bei de Gemengewalen 2023 huet d'Corinne Cahen an der Stad kandidéiert a gouf als Drëtt op der DP Lëscht gewielt. Si ass zanterhier Schäffin am Stater Gemengerot. Fir hiert kommunaalt Mandat unzehuelen, huet si hire Ministeschposten opginn, deen doropshi vum Max Hahn iwwerholl gouf.

De 27. Abrëll 2025 gouf si um Nationalkongress zur Vizepresidentin gewielt.

An hirer Jugend war d'Corinne Cahen, als éischt Fra, Presidentin vun der Jeunesse Israélite du Luxembourg.

## Gielercher
* 
* 
* 
* Ordre d'Orange-Nassau
* Grand-Croix vum Ordem de Mérito (Portugal)

## Literatur
* Revue Nr. 4 vum 22. Januar 2014, S. 14-19: *Coup de pouce - Porträt der Familienministerin Corinne Cahen*

## Um Spaweck

* Biographie op der Websäit vun der Stad Lëtzebuerg
Lex Delles

De **Lex Delles**, gebuer den 28. November 1984 zu Munneref, ass e lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Politiker (DP). Hien ass zanter dem 17. November 2023 Minister fir Ekonomie, Energie an Tourismus an der Regierung Frieden-Bettel.

## Karriär
De Lex Delles gouf 2011 Member vum Schäfferot vun der Gemeng Munneref a gouf den 10. Januar 2014 zum Buergermeeschter ernannt, nodeem d'Maggy Nagel Ministesch fir Kultur an der Regierung Bettel-Schneider gi war.

Bei de Chamberwale vum 20. Oktober 2013 huet hien op der Lëscht vun der DP am Walbezierk Oste kandidéiert a gouf an d'Parlament gewielt. Wéi d'Maggy Nagel am Dezember 2015 vun hirem Ministeschamt zeréckgetrueden ass, hätt de Lex Delles hiren Nofollger kënne ginn. Hien huet awer op de Poste verzicht fir Munnerëffer Buergermeeschter ze bleiwen. Den 28.November 2015 gouf hien zum Zweete Vizepresident vun der Demokratescher Partei gewielt.

Bei de Wale vum 14. Oktober 2018 gouf de Lex Delles erëm an d'Chamber gewielt, hien huet awer op säin Deputéiertemandat verzicht, fir Minister ze ginn. De 5. Dezember 2018 gouf hien als Minister fir de Mëttelstand an den Tourismus an der Regierung Bettel-Schneider-Braz vereedegt.

Bei de Chamberwale vum 8. Oktober 2023 gouf hien an d'Chamber zeréckgewielt. an huet och nees op säin Deputéiertemandat verzicht, fir de 17. November 2023 Minister fir Ekonomie, Energie an Tourismus an der Regierung Frieden-Bettel ze ginn.

Den 12. Juni 2022 gouf hien um Nationalkongress vun der DP zum neie President vun där Partei gewielt. 2025 huet hie bekannt gemaach, net op en Neits als President ze kandidéieren.

## Um Spaweck
Franz Fayot

De **Franz Fayot**, gebuer den 28. Februar 1972, ass e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker (LSAP).

## Karriär
Nom Kolléisch (Classique, D-Sektioun), huet hie vun 1992 bis 1996 zu Paräis op der Sorbonne Droit studéiert an ass zanter 1997 Affekot um Barreau zu Lëtzebuerg. Hie war Associé am Affekotebüro Elvinger, Hoss & Prussen a gëtt zanter 2000 Coursen op der Uni Lëtzebuerg.

Hien ass zanter 1994 Member vun der LSAP a Member vum Stater Gemengerot. Bei de Chamberwale vum 20. Oktober 2013 gouf hien an d'Chamber gewielt. Bei deene vum 14. Oktober 2018 ass hien de 6. Dezember fir den Etienne Schneider, dee Minister gouf, 'nogeréckelt'.

Nom Récktrëtt vum Etienne Schneider aus der Regierung ass de Franz Fayot de 4. Februar 2020 zum neie Wirtschafts- a Kooperatiounsminister an der Regierung Bettel-Kersch-Bausch ernannt ginn.

Hie gouf den 22. Januar 2019 um Parteikongress zu Käerjeng zum neie President vun der LSAP gewielt. Wéi hien dat Joer drop Minister gouf, huet hien dat Amt opginn.

Bei de Chamberwale vum 8. Oktober 2023 gouf hien an d'Chamber gewielt.

De Franz Fayot ass zanter 2001 Member vum Direktiounscomité vun den “Annales du droit luxembourgeois”, zanter 2007 Member vum Conseil d'administration vun der Fondation Robert Krieps an zanter 2011 vun deem vum Kasemattentheater.

De Franz Fayot ass bestuet a Papp vun dräi Kanner. Hien ass de Jong vum Ben Fayot.

## Wierker
*Zesumme mam Marc Limpach, e Buch iwwer de Robert Krieps: *Démocratie - Justice - Culture - Éducation. Robert Krieps (1922-1990)*; Lëtzebuerg (Fondation Robert Krieps), 2009; 480 Säiten; ISBN 978-2-87964-115-7

## Um Spaweck
Charles Laughton

Den **Charles Laughton**, gebuer den 1. Juli 1899 zu Scarborough, a gestuerwen de 15. Dezember 1962 zu Hollywood, war en englesch-US-amerikanesche Schauspiller a Filmregisseur.

Vun 1929 bis zu sengem Doud 1962 war hie mat der Schauspillerin Elsa Lanchester bestuet.

## Filmographie
### Kino
#### als Regisseur
* 1955: *[[The Night of the Hunter]]* 
#### als Schauspiller (Auswiel)
* 1932: *The Sign of the Cross*, vum Cecil B. DeMille
* 1933: *[[The Private Life of Henry VIII.]]*, vum Alexander Korda
* 1935: *[[Mutiny on the Bounty]]*, vum Frank Lloyd
* 1939: *[[Jamaica Inn (Film 1939)|Jamaica Inn]]*, vum Alfred Hitchcock
* 1939: *[[The Hunchback of Notre Dame]]*, vum William Dieterle
* 1944: *The Canterville Ghost*, vum Jules Dassin an Norman Z. McLeod
* 1944: *[[The Suspect (Film 1944)|The Suspect]]*, vum Robert Siodmak
* 1947: *[[The Paradine Case (Film 1947)|The Paradine Case]]*, vum Alfred Hitchcock
* 1948: *[[The Big Clock]]*, vum John Farrow
* 1949: *[[The Man on the Eiffel Tower]]* vum Burgess Meredith,
* 1953: *Salome*, vum William Dieterle
* 1953: *Young Bess*, vum George Sidney
* 1954: *[[Hobson's Choice]]*, vum David Lean
* 1957: *[[Witness for the Prosecution]]*, vum Billy Wilder
* 1960: *[[Spartacus (Film 1960)|Spartacus]]*, vum Stanley Kubrick
* 1962: *[[Advise & Consent]]*, vum Otto Preminger

## Literatur
* Andreas Missler: *Charles Laughton. Seine Filme - sein Leben.* Heyne, München 1990, ISBN 3-453-00119-2.

## Um Spaweck
IC 434

Den **IC 434** ass en Emissiounsniwwel am Orion, duerch deen de Päerdskappniwwel, eng Donkelwollek op gläicher Siichtlinn, hannerliicht a sou siichtbar gëtt.

## Observatioun
Iwwer d'Entdeckung mat der deemools neier Fotografie erzielt den Edward Charles Pickering 1890, ronn e Joer nodeem d'Foto duerch säi Brudder gemaach gouf an op dëser den Niwwel vu senger Mataarbechterin Williamina Fleming entdeckt gouf.

Den Niwwel ass südlech vum helle Stär Alnitak an der Orionceinture. Duerch seng equatorial Positioun kann hie jee no Joreszäit vun alle bewunnte Gebidder op der Äerd observéiert ginn. Wéinst der schwaacher Hellegkeet ass hien awer nëmme mat Laangzäitbeliichtungen oder mat Teleskope vu mëttlerer Gréisst ze gesinn. 
Den Niwwel grenzt westlech un d'Moleküllwollek Orion B an erreecht 70 Bouminutten an der Längt awer nëmme wéineg Bouminutten an der Breet. Seng Form gläicht enger laanger, sträifefërmeger Messerschäerft, déi an Nord-Süd-Richtung verleeft. Den ëstlechen Deel ass plazeweis vun enger Donkelwollek verdeckt, déi zu Orion B gehéiert a wéinst hirer charakteristescher Form als Päerdskappniwwel bekannt ass.

## Besonnesches
Et handelt ass eng H-II-Regioun, déi vun der Stralung vum Stäresystems Sigma Orionis ioniséiert gëtt. 

## Kuckt och

* Index-Katalog
Fändel vu Gambia

De **Fändel vu [[Gambia]]** gouf den 18. Februar 1965 offiziell agefouert. E gouf vum Pa Thomasi entworf an huet fënnef horizontal Sträifen an de Proportioune 6:1:4:1:6, a véier verschiddene Faarwen. Dës Faarwen hunn déi heite Symbolik:
* Rout representéiert d'Sonn, där hir Stralen d'Hoffnung an d'Zukunft duerstellen;
* Blo steet fir de Gambia-Floss, deen duerch d'Land leeft;
* Gréng stellt de Räichtum vu Landwirtschaft an Natur duer;
* Wäiss symboliséiert Fridden an Eenegkeet.

## Geschicht
Fändele vu virun der Onofhängegkeet:

Bild:Flag of the British West Africa Settlements (1870–1888).svg|Fändel vu Brittesch-Westafrika, 1821 bis 1888
Bild:Flag of The Gambia (1889–1965).svg|Fändel vun der Kolonie Gambia, 1888 bis 1965


## Soss
D'(Haapt-)Faarwe vum Fändel vu Gambia goufen als Referenz fir den Ausdrock Gambia-Koalitioun benotzt, fir eng Konstellatioun vu politesche Parteien ze bezeechnen, déi duerch d'respektiv Faarwe Rout, Gréng a Blo symboliséiert ginn.

## Um Spaweck

* Flags of the World - Gambia (Engl.)
IC 4593

Den **IC 4593** ass e Planetareschen Niwwel am Stärebild Hercules. Den hellen Zentrum vum IC&nbsp;4593 huet eng Wénkelausdeenung vu ronn 17", woubäi de Planetareschen Niwwel nach vun engem méi liichtschwaachen, mat 120" awer däitlech méi groussen Halo ëmginn ass. Am IC&nbsp;4593 liicht ee mat 40.000&nbsp;K gliddege Wäissen Zwerg, dee mat 0,7 Sonnemassen eng duerchschnëttlech Gréisst huet. Dee ioniséiert duerch seng staark UV-Stralung d'Gaswolleken a reegt si zum Liichten un, woubäi dat typescht türkist Liicht vum duebel ioniséierte Sauerstoff [O III] an dësem Liicht dominéiert. Den IC&nbsp;4593 ass ongeféier 3,7&nbsp;kpc (ca.&nbsp;12.000&nbsp;Liichtjoer) vun eis ewech.

## Visuell Observatioun
Den IC&nbsp;4593 ass e schwaache planetareschen Niwwel a läit am "Niemandsland" tëscht Hercules, Ophiuchus a Serpens an ass net ganz liicht ze fannen. Am beschten, et beweegt een den Teleskop graff an déi richteg Richtung an et orientéiert ee sech um opfällegen, 7,65&nbsp;mag hellen Duebelstär GSC&nbsp;0953-0844. Den IC&nbsp;4593 ass 11' 10" dovun an nordwestlecher Richtung. Bei 100-facher Vergréisserung a mëttelgroussem Teleskop ëm 10" Ëffnung wierkt den IC&nbsp;4593 éischter wéi en *niwwelege Stärchen*. Eréischt bei 260-facher Vergréisserung an indirektem Hikucken erkennt ee mat e bëssi Méi de schwaach liichtende Gasniwwel ëm een türkisfaarwegen Zentralstär.

## Kuckt och

* Index-Katalog
## Um Spaweck
Planetaresch Niwwel - IC 4593
IC 1459

Den **IC 1459** ass d'Bezeechnung vun enger elliptescher Galaxie am Stärebild vum Kruckert. Den IC 1459 huet eng Wénkelausdehnung vu 5'&nbsp;×&nbsp;4' an eng visuell Magnitude vu +10,00&nbsp;mag. D'Galaxie grenzt un d'Stärebiller Sculptor a Piscis Austrinus. Den IC 1459 gehéiert zu enger Galaxiëgrupp déi haaptsächlech aus de Balkespiralgalaxien NGC 7410, NGC 7418 an IC 2559. Dës Galaxiëgrupp kann ee mat engem 115 oder 125&nbsp;mm-Teleskop gesinn. Den IC 1459 ass déi hellst Galaxie an der Grupp.

D'Galaxie ass de 27. Mäerz 1906 vum däitschen Astronom Max Wolf entdeckt ginn.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
*Rektaszensioun: 22h 57m 11s
*Deklinatioun: -36° 27′ 44″

## Kuckt och

* Index-Katalog

## Um Spaweck
*  Den IC 1459 op der Websäit vu SIMBAD
Grouss Séien (Nordamerika)

Déi **Grouss [[Séi]]en**, op englesch **Great Lakes** an op franséisch **Grands Lacs** genannt, sinn eng Rei Séisswaasserséien an Nordamerika op der Grenz tëscht Kanada an den USA, déi duerch verschidde Waasserweeër an de Saint-Laurent-Floss mam Atlanteschen Ozean verbonne sinn. Déi fënnef Séien, de Lake Superior, de Michiganséi, den Huronséi, den Erieséi an den Ontarioséi sinn déi gréisst Grupp vu Séisswaasserséien op der Äerd. Si enthalen 21 % vun de weltwäite Séisswaasserressourcen.

D'Séien hunn eng total Fläch vun 244.106&nbsp;km² a sinn domat ongeféier sou grouss wéi Groussbritannien. An hinne leien ëm déi 35.000 Inselen, woubäi Manitoulin déi gréisst Banneséiinsel op der Welt ass.
Laraine Day

D**'Laraine Day**, gebuer als *Laraine Johnson* den 13. Oktober 1920 zu Roosevelt (Utah), a gestuerwen den 10. November 2007 zu Ivins, war eng US-amerikanesch Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino (Auswiel)
* 1938: *Scandal Street* vum James Patrick Hogan
* 1939: *Tarzan finds a Son !* vum Richard Thorpe
* 1939: *Sergeant Madden* vum Josef von Sternberg
* 1939: *Calling Dr Kildare* vum Harold S. Bucquet 
* 1940: *I Take This Woman* vum W. S. Van Dyke
* 1940: *[[Foreign Correspondent]]* vum Alfred Hitchcock
* 1941: *The Bad Man* vum Richard Thorpe
* 1941: *Unholy Partners* vum Mervyn LeRoy
* 1942: *Journey for Margaret* vum W. S. Van Dyke
* 1943: * Mr. Lucky* vum H.C. Potter
* 1944: *The Story of Dr. Wassell* vum Cecil B. DeMille
* 1945: *Keep your powder dry* vum Edward Buzzell 
* 1946: *The Locket* vum John Brahm
* 1947: *Tycoon* vum Richard Wallace
* 1949: *My Dear Secretary* vum Charles Martin
* 1949: *Without Honor* vum Irving Pichel
* 1954: *The High and the Mighty* vum William A. Wellman
* 1956: *Three for Jamie Dawn* vum Thomas Carr

## Um Spaweck
Priscilla Lane

D**'Priscilla Lane**, gebuer als *Priscilla Mullican* den 12. Juni 1915 zu Indianola am Iowa, a gestuerwen de 4. Abrëll 1995 zu Andover am Massachusetts, war eng US-amerikanesch Schauspillerin.

## Filmographie (Auswiel)
*1938: *Four Daughters*, vum Michael Curtiz
*1939: *Daughters Courageous*, vum Michael Curtiz
*1939: *Dust be my Destiny*, vum Lewis Seiler
*1939: *The Roaring Twenties*, vum Raoul Walsh
*1941: *Million Dollar Baby*, vum Curtis Bernhardt
*1942: *[[Saboteur (Film 1942)|Saboteur]]*, vum Alfred Hitchcock
*1944: *[[Arsenic and Old Lace]]*, vum Frank Capra
*1948: *Bodyguard*, vum Richard Fleischer

## Um Spaweck
Wayne Morris (Amerikanesche Schauspiller)

De **Wayne Morris**, gebuer als **Bert DeWayne Morris** de 17. Februar 1914 zu Brooklyn, a gestuerwen de 14. September 1959 zu Oakland, war en US-amerikanesche Film- an Theaterschauspiller a Fligerass.

Nodeem hien 1940 am Fligerfilm *Flight Angels* matgespillt huet an him d'Fléie richteg gefall huet, huet hien eng Ausbildung als Pilot gemaach.

Am Ufank vum Zweete Weltkrich huet sech bei der Naval Reserve engagéiert an hie gouf Pilot bei der Navy. Vum Fligerdréier USS ''Essex'' aus ass hien Asätz mat engem F6F Hellcat geflunn. Dobäi huet hie siwe Japaner erofgeschoss a war beim Versenke vu fënnef japanesche Schëffer bedeelegt. Fir déi Leeschtunge krut e véiermol d'Distinguished Flying Cross an zweemol d'Air Medal.

Nom Krich huet hien an engem ganze Koup *low-budget-[[Western]]filmer* a Serië matgespillt.

## Filmer (Auswiel)
*1937: *Submarine D-1* mam Pat O'Brien, Regie vum Lloyd Bacon
*1937: *Kid Galahad* mam Bette Davis a mam Humphrey Bogart, Regie vum Michael Curtiz
*1938: *Valley of the Giants* mam Claire Trevor a mam Frank McHugh, Regie vum William Keighley
*1939: *The Return of Doctor X* mam Humphrey Bogart a mam Rosemary Lane, Regie vum Vincent Sherman
*1940: *An Angel from Texas* mam Eddie Albert a mam Rosemary Lane, Regie vum Ray Enright
*1940: *Gambling on the High Seas* mam Jane Wyman a mam Gilbert Roland, Regie vum George Amy
*1941: *Bad Men of Missouri* mam Dennis Morgan a mam Jane Wyman, Regie vum Ray Enright
*1941: * I Wanted Wings* mam Ray Milland a mam William Holden, Regie vum Mitchell Leisen
*1941: *The Smiling Ghost* mam Brenda Marshall a mam Alexis Smith, Regie vum Lewis Seiler
*1947: *Deep Valley* mam Ida Lupino an Dane Clark, Regie vum Jean Negulesco
*1949: *The Younger Brothers* mam Janis Paige a mam Bruce Bennett, Regie vum Edwin L. Marin
*1949: *Task Force* mam Gary Cooper a mam Jane Wyatt, Regie vum Delmer Daves
*1949: *The House Across the Street* mam Janis Paige a mam Bruce Bennett, Regie vum Richard L. Bare
*1950: *Sierra Passage* mam Lola Albright a Lloyd Corrigan, Regie vum Frank McDonald
*1951: *The Bushwhackers* mam Doroly Malone a mam John Ireland, Regie vum Rodney Amateau
*1954: *Riding Shotgun* mam Randolph Scott a mam Joan Weldon, Regie vum André De Toth
*1957: *[[Paths of Glory]]* mam Kirk Douglas a mam Richard Anderson, Regie vum Stanley Kubrick

## Um Spaweck
Wayne Morris

**Wayne Morris** heesche verschidde Persounen:
*Wayne Morris (1914–1959), en US-amerikanesche Filmschauspiller a Pilot
*Wayne Morris, brittesche Schauspiller
*Wayne Morris, US-amerikanesche Footballspiller
Hartmut Jahreiß

Den **Hartmut Jahreiß**, 1942 gebuer, ass en däitschen Astronom.

Hien ass op d'Ënnersiche vun noe Stäre spezialiséiert a schafft am Astronomesche Rechen-Institut Heidelberg.
Den Hartmut Jahreiß huet säin Doktorat op der Universitéit vun Heidelberg mat enger Thees iwwer d'raimlech Verdeelung, d'Kinetik an den Alter vun de Stären an der Géigend vun der Sonn, ofgeschloss. Am Astronomesche Rechen-Institut huet hie mam Wilhelm Gliese zesummegeschafft, eng weltwäit unerkannt Autoritéit a Bezuch op no Stären. Déi zwéin hunn zesummen de bekannte Gliese-Katalog vun den noe Stären, am Joer 1979 an 1991 publizéiert. Nom Doud vum Gliese 1993 hat de Jahreiß en Noruff iwwer de Gliese geschriwwen. De Gliese-Katalog ass elo mat der Ofkierzung GJ (Gliese-Jahreiß) bekannt an Unerkennung vun der Mataarbecht vum Jahreiß.

De Jahreiß bleift och weider ganz aktiv am Katalogiséieren an Ënnersiche vun noe Stären, hie war och bei de Virbereedunge vun de Katalogen FK5 an FK6 a vun den neien Hipparcos-Kataloge bedeelegt. 1997, als Member vum Research Consortium (RECONS) fir no Stären, huet de Jahreiß de GJ 1061, op enger Distanz vun nëmmen 3,68 Parsec als zwanzegnooste Stär bei der Äerd identifizéiert.

Den Asteroid (9861) Jahreiss (1991 RB3), gouf no him genannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Hartmut Jahreiß directory page at the IAU
* Hartmut Jahreiß personal page at the ARI
NGC 2998

Den **NGC 2998** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major. D'Galaxie gouf am Joer 1788 vum Astronom Wilhelm Herschel mat engem 48&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3066

Den **NGC 3066** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Ursa Major.D'Galaxie gouf den 30. September 1802 vum Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Um Spaweck
* SIMBAD Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database

## Kuckt och
Ferdinando Petruccelli della Gattina

De **Ferdinando Petruccelli della Gattina**, gebuer den 28. August 1815 zu Moliterno an der Provënz Potenza, a gestuerwen den 29. Mäerz 1890 zu Paräis, war en italieenesche Journalist, Schrëftsteller a Politiker.

## Säi Wierk

Zu senge wichtegste Wierker zielen:

* *La rivoluzione di Napoli del 1848* (1850)
* *Rome and the papacy* (1859)
* *I moribondi del Palazzo Carignano* (1862)
* *Pie IX, sa vie, son règne, l'homme, le prince, le pape* (1866)
* *Memorie di Giuda* (1867)
* *Il re prega* (1874)
* *Il sorbetto della regina* (1875)
* *I suicidi di Parigi* (1878)
* *Memorie del colpo di stato del 1851 a Parigi* (1880)

## Um Spaweck
IC 4628

Den **IC 4628** ass en Emissiounsniwwel dee ronn 6000 Liichtjoer vun eis ewech am Scorpius läit. Den 250 Liichtjoer groussen Niwwel gouf vum Edward Emerson Barnard entdeckt.

## Kuckt och

* Astronomesch Katalogen
Accident vum Pilatus OO-NAC

D**'Accident vum Pilatus OO-NAC** och **Fligeraccident vu Gelbressée** oder vu **Marchovelette** genannt, war den 19. Oktober 2013 géint hallwer véier Lokalzäit tëscht den Uertschafte Gelbressée an der Gemeng Namouer a Marchovelette an der Gemeng Fernelmont. Et ass zanter dem Sabenasaccident vun 1961 dat schwéierst Accident am ziville Loftverkéier an dat zweet mat enger Maschinn vum selwechte Modell an der Belsch.

## De Fliger
De Fliger mat der Immatrikulatioun OO-NAC, war eng eemotoreg Propellermaschinn vum Modell Pilatus PC-6, mat engem Pratt & Whitney Turbinnemotor. U Bord waren de Pilot an zéng Passagéier déi sollten e Sprong mam Fallschierm maachen, dorënner e 70 Joer ale Lëtzebuerger. Et huet kee vun hinnen d'Accident iwwerlieft.
Agop Terzan

Den **Agop Terzan**, gebuer den 31. Oktober 1927 zu Istanbul, ass e franséisch–armeeneschen Astronom. Hie krut de BA a Mathematik an Astronomie am Joer 1945 an de Master an Astronomie am Joer 1949. Am Joer 1965 huet hien op der Universitéit Lyon en Doktorat gemaach.

Den Terzan ass Member vum French National Astronomy Committee a vun der Internationaler Astronomescher Unioun.

An den 1960er-Joren huet den Terzan 710 verännerlech Stäree an eelef Kugelstärekéip entdeckt, déi no him genannt sinn:Terzan 1, Terzan 2, Terzan 3, Terzan 4, Terzan 5, Terzan 6, Terzan 7, Terzan 8, Terzan 9, Terzan 10 an den Terzan 11. An de Joren derno entdeckt hie weider 4430 verännerlech Stären, 158 diffus Niwwelen, 124 Galaxien an 1428 Stäre mat héijer Eegebeweegung.

## Gielercher
*
## Kuckt och

## Um Spaweck
NGC 3032

Den **NGC 3032** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Leo. D'Galaxie gouf am Joer 1827 vum Astronom John Herschel mat engem 48&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
Maranwez

**Maranwez** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes am Grand Est
## Biller

Maranwez (Ardennes) église, chevet.JPG|D'Kierch Saint-Claude
Maranwez (Ardennes) lavoir.JPG|De Wäschbuer
Raillicourt

**Raillicourt** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

## Biller

Raillicourt (08 Ardennes) - Église Saint-Martin - Photo Francis Neuvens lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr jpg.JPG|D'Kierch Saint-Martin
Prix-lès-Mézières

**Prix-lès-Mézières** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes am Grand Est.
## Biller

Prix-lès-Mézières (Ardennes) city limit sign.JPG|Vue an d'Uertschaft
Prix-lès-Mézières - le Moulin à couleurs - Photo Francis Neuvens lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr.jpg|D'Faarfmillen
Prix-lès-Mézières (Ardennes) église (1).JPG|D'Kierch
Prix-lès-Mézières (Ardennes) mairie.JPG|D'Märei
Prix-lès-Mézières (Ardennes) chapelle de la maladrie (1).JPG|D'Kapell La Maladerie
This (Ardennes)

**This** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes am Grand Est.
## Biller

This (Ardennes) mairie.JPG|D'Märei vun This
Omont (Ardennes)

**Omont** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes am Grand Est.
## Biller

Omont-FR-08-A06.JPG|D'Märei
Omont - l’ Église des Saints-Innocents - Photo Francis Neuvens lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr.JPG|D'Kierch vun den Hellegen Onschëllegen
Omont-FR-08-A08.JPG|Haische fir Spadséiergänger
Omont-FR-08-A03.JPG|D'Uertschaft vu Villers-le-Tilleul aus gesinn.
Poix-Terron

**Poix-Terron** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes am Grand Est.
## Biller

Poix-Terron (Ardennes) mairie.JPG|D'Märei
Poix-Terron (Ardennes) église PA00078481 inscrit.JPG|D'Kierch Saint-Martin
Poix-Terron (Ardennes) monument aux morts.JPG|De Monument aux morts
Touligny

**Touligny** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes am Grand Est.
## Persounen
Étienne Riché, Deputéierten vum Departement s Ardennes, Staatsekretär am franséische Verdeedegungsministère.

## Biller

Touligny - la Mairie - Photo Francis Neuvens lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr.JPG|D'Märei
Touligny (08 Ardennes) - Château de la Basse-Touligny - Photo Francis Neuvens lesardennesvuesdusol.fotoloft.fr.JPG|Schlass vu Basse-Touligny
Ham-les-Moines

**Ham-les-Moines** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Ham eng vun de Grënnungsgemengen.
## Biller

Ham-les-Moines (Ardennes) mairie.JPG|D'Märei
Ham-les-Moines (Ardennes) église (2).JPG|D'Kierch
Montcornet

* Montcornet, eng franséisch Gemeng am Departement Aisne.
* Montcornet, eng franséisch Gemeng am Departement Ardennes.

## Kuckt och
* Montcornet-en-Ardenne, fréier franséisch Gemeng.
* Moncornet, e Moler am 17. Joerhonnert.
Montcornet-en-Ardenne

**Montcornet-en-Ardenne** ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Ardennes, déi vun 1973 bis 1989 bestanen huet. Si war 1973 aus der Fusioun vun de Gemenge Cliron a Montcornet entstanen. 1989 gouf se opgeléist an déi al Gemenge si retabléiert ginn.
Méchelskierch zu Rouspert

D**'Méchelskierch zu Rouspert** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Regioun Iechternach Saint-Willibrord, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Rouspert-Mompech gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Méchel, deem säi Fest den 29. September gefeiert gëtt.

Se steet an der *rue Henri Tudor*, dem CR372, am Weste vun der Uertschaft.

Den 23. Abrëll 2019 gouf se als nationaalt Monument klasséiert.

Zur fréierer Par Rouspert hunn ausser der Parkierch vu Rouspert och nach d'Filialkierch zu Dickweiler an d'Kapell op der Giischterklaus gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Ënnersauer
* D'Fënstere vun der Kierch vu Rouspert op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
* Artikel am Wort vum 31. Oktober 1972
IC 1454

Den **IC 1454** ass e planetareschen Niwwel am Cepheus. De Vermierk am Index-Katalog nennt e Bericht vum Astronom William Frederick Denning aus dem Joer 1890 als Quell, awer et decke sech weeder Koordinaten nach d'Stärenzeechen.

Den George Ogden Abell hat erkannt, datt et sech bei deem Objet ëm e planetareschen Niwwel handelt an hat en 1955 katalogiséiert an an Endform 1966 bruecht. Dora gëtt en als 81. Notiz erfaasst an d'Distanz op 2,514 kpc bestëmmt.

D'Distanz vum Niwwel gouf duerno mat ënnerschiddleche Methoden ermëttelt, mat zu Resultater tëscht 4 an 12 kpc. Eng *L<sub>5</sub>-T<sub>B</sub>*-Analys aus dem Joer 2004 deit op eng Distanz vu 5,29 kpc wat ronn 17.000 Liichtjoer entsprécht.

## Kuckt och

* Index-Katalog
* Lëscht vun den IC-Objeten
Kierch Dickweiler

D**'Kierch zu Dickweiler** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Regioun Iechternach Saint-Willibrord, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Rouspert-Mompech gehéiert.

D'Patréinesch vun der Kierch ass d'helleg Maria Magdalena, där hiert Fest den 22. Juli gefeiert gëtt.

D'Kierch steet op der Haaptstrooss (*rue Principale*), dem CR370, am Zentrum vun der Uertschaft. Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Se gouf de 26. Abrëll 2019 als nationaalt Monument klasséiert.

Zur fréierer Par Rouspert hunn ausser der Filialkierch vun Dickweiler och nach d'Parkierch vu Rouspert an d'Kapell op der Giischterklaus gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Ënnersauer
* D'Fënstere vun der Kierch vun Dickweiler op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
IC 342

Den **IC 342** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Camelopardalis. D'Galaxie ass an der Géigend vum galakteschen Equator, wou et wéinst engem Stëbsrido schwéier ass d'Objeten z'observéieren.

Den IC 342 ass eng vun den zwou hellste Galaxien an der Maffei-Galaxiëgrupp, déi Galaxiëgrupp, déi am nooste bei der Lokaler Grupp läit.

D'Galaxie gouf 1895 vum William Frederick Denning entdeckt. Den Edwin Hubble hat ufanks ugeholl, si géif zu der Lokaler Grupp gehéieren, wat sech awer als falsch erausgestallt hat. Am Zentrum vum IC 342 goufe mat Hëllef vum Very Large Array Wolleken aus gliddegem (412&nbsp;Kelvin) Ammoniakgas nogewisen.. Weider gouf an der Galaxie Siliziummonoxid entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* IC 342 (mat Bild) am NOAO.edu
* http://www.astro-pics.com/342plm.htm IC 342
Pechband

E **Pechband** ass e Band dat mat enger pecheger Substanz, meeschtens op enger Säit iwwerzunn ass. Dacks fënnt een et a Form vun engem Rouleau, mat enger pecheger an enger netpecheger Säit. E gëtt ënner anerem benotzt fir zwéin Objeten ze verbannen oder fir den Objet ze beschützen.

Fir duerchsiichtegt Pechband gëtt dacks de Begrëffsmonopol *Scotch* gebraucht, no enger Mark vun der Firma 3M oder Tesafilm nom Produit vun der Firma tesa. D'Pechband dat ëm d'Guidone vu Coursevëloe gewéckelt gëtt ass haaptsächlech ënner dem Markennumm *Guidoline* bekannt.
Jean Logeling

De **Jean Logeling**, respektiv **Joseph Logeling**, gebuer de 26. September 1868 zu Wolz, a gestuerwen de 27. Juni 1930 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Auteur vu Schoulbicher, Moler an Zeecheprofesser an der Normalschoul.

No sengem Studium an der Normalschoul, war de Jean Logeling 10 Joer Schoulmeeschter zu Wanseler, an duerno zu Wolz. Hien huet Konschtstudien op der École des arts décoratifs zu Paräis gemaach, an ass 1896 Zeecheprofesser an der Normalschoul ginn.

__TOC__

Hie war den Initiator an éischte President vum Veräin Art à l'école, deen den 23. November 1911 gegrënnt gouf.

## Wierk
1902 publizéiert de Jean Logeling op Demande vum Gouvernement e *Leitfaden für den Zeichenunterricht in den Primär- und Oberprimärschulen des Luxemburger Landes*; 1906 an 1908 kënnt eng 2. Editioun fir "Primäschulen" an "Oberprimärschulen" eraus. Dat selwecht Joer publizéiert de Logeling nach e *Leitfaden für die Luxemburger Fortbildungsschule*.
Bis haut sinn dat di eenzeg Schoulbicher fir den Zeechenunterrecht déi vun engem Lëtzebuerger publizéiert goufen.

## Literatur
* Michels, Guy, 2000.*Jean Logeling (1868-1930) pionnier du dessin à l'Ecole primaire*. In: La formation de l'instituteur au Luxembourg. Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul, 2000 (pp.&nbsp;76–80)
* Regard sur deux siècles de création et d'éducation artistiques au Luxembourg, réalisé par l'Association des professeurs d'éducation artistique de l'enseignement secondaire et supérieur, S. 106, Imprimerie Saint-Paul, 1987, ISBN 2-87963-000-2
* *Johann Logeling* Tageblatt 1930, Nr. 184 (30. Juni), S. 4 https://web.archive.org/web/20201009050537/http://www.eluxemburgensia.lu/BnlViewer/view/index.html?lang=fr#panel:pp|issue:496021|article:DTL83|query:jean%20logeling|page:4

## Gielercher
* 
*
Erna Solberg

D**'Erna Solberg**, gebuer de 24. Februar 1961 zu Bergen, ass eng norwegesch Politikerin. Si ass zanter 2004 Presidentin vun der konservativer Partei *Høyre* a war vum 16. Oktober 2013 bis den 13. Oktober 2021 Ministerpresidentin vun hirem Land.

D'Erna Solberg ass zanter 1989 Deputéiert am norwegesche Parlament (*Storting*). Vum 19. Oktober 2001 bis de 17. Oktober 2005 war si an der Regierung Bondevik II Kommunal- a Regionalministerin.

No de Parlamentswale vum September 2013 huet si eng Minoritéitsregierung aus Konservativen an der Fortschrëttspartei op d'Bee gesat.

## Um Spaweck

* Biographie beim Storting (Norwegesch)
* D'Erna Solberg  op der Websäit vun hirer Partei
Kierch Uesweller

D**'Kierch zu Uesweller** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Regioun Iechternach Saint-Willibrord, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Rouspert-Mompech gehéiert.

D'Patréinesch vun der Kierch ass d'helleg Catherine, där hiert Fest de 25. November gefeiert gëtt. Niewepatréiner ass den hellegen Celsus.

D'Kierch steet op der Kräizung vun der Haaptstrooss (*rue Principale*), dem CR139, mat der *rue Wandbierg*, dem CR141. Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Se gouf den 23. Abrëll 2019 als nationaalt Monument klasséiert.

## Klacken
An der Kierch hänken 3 Klacken, déi an den Téin La (B'), Sol (AS') a Mi (F') lauden.

## D'Paschtéier vun Uesweller
* 1805-1813, Mathias Wirtz
* 1814-1845, J. Hartmann
* 1845-1873, J.B. Schammel
* 1873-1905, Mathias Berchem
* 1905-1913, J.P. Reisen
* 1913-1939, J.P. Flammang
* 1939-1956, Nic. Boettel
* 1956-1963, Roger Regenwetter
* 1963-1969, J.P. Mertz
* 1969-1978, Gustave Huberty
* 1978-1991, Arsène Braun
* 1991-1997, Marcel Braun
* 1997-2010, Nico Jans
* 2010-        , Luc Schreiner

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Ënnersauer
* D'Fënstere vun der Kierch vun Uesweller op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
Kierch Beidler

D**'Kierch vu Beidler** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Regioun Iechternach Saint-Willibrord, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Jonglënster gehéiert.

D'Kierch ass der *Cathedra Petri*, dem hellege Péitrus sengem Léierstull, geweit. D'Fest gëtt den 22. Februar gefeiert.

Se steet zentral am Duerf op der Kräizung vun der *rue de l'Église* mat der *rue Neuve*.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Lënster am Nei Par Sektor Ost
* D'Fënstere vun der Kierch vu Beidler op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
NGC 3045

Den **NGC 3045** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Hydra.

D'Galaxie gouf am Joer 1835 vum Astronom John Herschel mat engem 48&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
Klenge Kaukasus

De **Klenge Kaukasus** (Georgesch: მცირე კავკასიონი, Armeenesch: Փոքր Կովկաս, Aseri: Kiçik Qafqaz Dağları, Russesch: Малый Кавказ) ass déi zweet vun dräi Biergketten am Kaukasus, mat enger Längt vun enge 600&nbsp;km.

Si leeft parallel zum Grousse Kaukasus, a läit op den Territoirë vu Georgien, Armenien, der Tierkei an dem Aserbaidjan. Iwwer de Lichi Bierggrat ass se mam Grousse Kaukasus verbonnen.

Se ass gemenkerhand eng 120&nbsp;km breet, an hiren héchste Punkt ass mat 4090 m de Bierg Aragaz an Armenien. An hirer Mëtt läit op 1900 m tëscht schnéibedeckte Biergketten de Sewanséi, mat 940  ee vun deene gréisste Biergséie vun der Welt an de gréisste Séisswaasserreservoir vun Armenien an dem Kaukasus.
Ochi-Dag

Den **Ochi-Dag** (gr. *Επέτειος του «Όχι»*, *Dag vum Nee*) ass ee vun den zwéin Nationalfeierdeeg a Griicheland a gëtt all Joer den 28. Oktober gefeiert.

E geet op den 28. Oktober 1940 zeréck, wou den deemolegen Diktator vu Griicheland Ioannis Metaxas dem Benito Mussolini *[[Neen|Nee]]* gesot huet. De Metaxa wollt Griicheland wärend dem Zweete Weltkrich neutral halen. Den 28. Oktober 1940 hat den deemolegen italieeneschen Ambassadeur zu Athen Emanuele Grazzi dem Metaxa eng Nochriicht vum Mussolini iwwerbruecht: Griicheland soll den italieeneschen Truppen d'Erlabnes ginn, griichesche Buedem ze betrieden, soss géif Italie Griicheland ugräifen.

Dem Metaxa seng Äntwert op den Ultimatum war "*Alors, c'est la guerre.*" Wouropshin, den Ambassadeur "*Pas nécessaire, mon excellence.*" sot. De Metaxa huet dunn awer "**''Non**, c'est nécessaire.''" geäntwert.

Sou koum et dunn, datt italieenesch Truppen, déi an Albanien stationéiert waren, a Griicheland amarschéiert sinn. Dat war den Ufank vum Griichesch-Italieenesche-Krich.

## Referenzen
Teresa Wright

D**'Teresa Wright**, gebuer de 27. Oktober 1918 zu New York City, a gestuerwen de 6. Mäerz 2005 am Connecticut, war eng US-amerikanesch Schauspillerin.

## Filmographie (Auswiel)
* 1941: *[[The Little Foxes]]*, vum William Wyler mam Bette Davis an Herbert Marshall
* 1942: * [[Mrs. Miniver]]*, vum William Wyler mam Greer Garson a Walter Pidgeon
* 1942: *The Pride of the Yankees*, vum Sam Wood mam Gary Cooper 
* 1943: *[[Shadow of a Doubt]]*, vum Alfred Hitchcock mam Joseph Cotten 
* 1944: *Casanova Brown*, vum Sam Wood mam Gary Cooper
* 1946: *[[The Best Years of Our Lives]]*, vum William Wyler mam Myrna Loy a Fredric March
* 1947: *[[Pursued]]*, vum Raoul Walsh mam Robert Mitchum 
* 1948: *Enchantment*, vum Irving Reis mam David Niven a Farley Granger
* 1950: *The Men*, vum Fred Zinnemann mam Marlon Brando 
* 1952: *Something to Live For*, vum George Stevens mam Joan Fontaine a Ray Milland
* 1953: *The Actress*, vum George Cukor mam Spencer Tracy an Jean Simmons
* 1954: *Track of the Cat*, vum William A. Wellman mam Robert Mitchum an Tab Hunter
* 1969: *The Restless Years*, vum Helmut Käutner mam John Saxon a Sandra Dee
* 1969: *Hail, Hero!*, vum David Miller mam Michael Douglas 
* 1977: *Roseland*, vum James Ivory mam Geraldine Chaplin a Christopher Walken
* 1980: *Somewhere in Time*, vum Jeannot Szwarc mam Christopher Reeve an Jane Seymour
* 1988: *The Good Mother*, vum Leonard Nimoy mam Diane Keaton a Liam Neeson
* 1997: *The Rainmaker*, vum Francis Ford Coppola mam Matt Damon an Danny DeVito

## Um Spaweck
Hal Needham

Den **Hal Needham**, gebuer als *Hal Brett Needham* de 6. Mäerz 1931 zu Memphis, Tennessee, a gestuerwen de 25. Oktober 2013 zu Los Angeles, war en US-amerikanesche Cascadeur, Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### als Regisseur (Auswiel)
* 1977: *Smokey and the Bandit*
* 1978: *Hooper*
* 1980: *Smokey and the Bandit II*
* 1981: *The Cannonball Run*
* 1984: *Cannonball Run II*

## Um Spaweck
Fluchhafen Haren

De **Fluchhafe vun Haren** och nach **Fluchhafe vun Evere** genannt war e Fluchfeld um Territoire vun der fréierer Gemeng Haren an der Haaptstadregioun Bréissel an deelweis vun der Gemeng Evere, véier Kilometer westlech vum haitege Bréisseler Fluchhafen a genee an der Verlängerung vun deem senger Pist 07R / 25L.

## Literatur
* L'aérodrome de Haren-Evere — Métamorphoses d'un haut lieu de l'aviation belge, Edition reliée, Format :19 x 21 cm, Nombre de pages : 160, ISBN 978-2-87143-197-8
Tadeusz Mazowiecki

Den **Tadeusz Mazowiecki**, gebuer den 18. Abrëll 1927 zu Płock, a gestuerwen den 28. Oktober 2013, war e polnesche Schrëftsteller, Journalist a liberale Politiker. Vun August 1989 bis Dezember 1990 war hie Ministerpresident vun der Republik Polen.

De Mazowiecki huet 1958 déi kathoulesch-intellektuell Zäitschrëft "Więź" gegrënnt a gouf hire Chefredakter. Vun 1961 bis 1971 war hie fir de kathoulesche Mouvement *Znak* ('"Zeechen") war hien Deputéierten am Sejm. Duerno war e Member vun oppositionelle kathoulesche Beweegungen, ë.&nbsp;a. dem *Klub Inteligencji Katolickiej* (KIK), déi offe géint d'kommunistescht Regimmer opgetrueden ass.

1980 gouf e Conseiller a Publizist vun der Gewerkschaft Solidarność. Nodeem den 13. Dezember 1981 d'Krichsrecht deklaréiert gi war, koum hien 1981 bis 1982 an de Prisong.

1989 war en nees Conseiller vum Lech Wałęsa bei de *Gespréicher um Ronnen Dësch*, fir eng friddlech Demokratiséierung an d'Weeër ze leeden. De 24. August 1989 gouf e vum Sejm, dem Parlament, zum Ministerpresident gewielt. Hie war domat deen éischte polnesche Ministerpresident nom Zweete Weltkrich, deen net Member vun der kommunistescher PVAP war. No der verluerener Presidentschaftswal (hie war Kandidat ma gouf net gewielt) ass en de 14. Dezember 1990 als Ministerpresident zeréckgetrueden.

1990 bis 1995 war hie President vun der liberaler Partei *Unia Demokratyczna* ("Demokratesch Unioun'") an duerno vun der *Unia Wolności* ("Fräiheetsunioun"). Zanter 2001 war hie keen Deputéierte méi. 2002 ass en aus der Fräiheetsunioun ausgetrueden an huet sech zanter 2004 an der sozial-liberaler *Partia Demokratyczna* ("Demokratescher Partei") engagéiert.

## Literatur
op Däitsch:
* Mazowiecki, Tadeusz: *Partei nehmen für die Hoffnung. Über Moral in der Politik.* Geleitwort von Manfred Seidler. Mit einem Nachwort hrsg. von Georg Ziegler. [Übers. aus d. Poln. von Angelika Weber u. Georg Ziegler], Freiburg im Breisgau: Herder 1990, ISBN 3-451-21825-9

## Um Spaweck
Sagittarius-Zwerggalaxie

Déi elliptesch **Sagittarius-Zwerggalaxie** (och *SagDEG*, fir *Sagittarius Dwarf Elliptical Galaxy*) ass eng kleng Nopeschgalaxie vun der Mëllechstrooss. Mat nëmme 70.000 Liichtjoer Distanz vun eisem Sonnesystem, also knapps d'Hallschent vun der Distanz zu de Magellanesche Wolleken, ass si no der Canis-Major-Zwerggalaxie déi zweetnoost Galaxie baussenzeg vun der Mëllechstrooss.

Si soll net mat der 4,2 Millioune Liichtjoer distanzéierter *[[Irregulär Sagittarius-Zwerggalaxie|irregulärer Sagittarius-Zwerggalaxie]]* (*SagDIG*, fir *Sagittarius Dwarf Irregular Galaxy*) verwiesselt ginn.

## Distanz a Lag
D'Sagittarius-Zwerggalaxie ass, wéi och déi aner uewe genannt Nopeschgalaxien, e Satellit vun der Mëllechstrooss an ëmkreest den Zentrum vun der Mëllechstrooss an engem bal polaren Orbit. Déi haiteg Distanz vum Mëllechstroossenzentrum ass ongeféier 50.000 Liichtjoer, an d'Positioun vun der Äerd aus gesinn, läit no beim dichten zentralen Deel vun der Mëllechstrooss. Dementspriechend ass d'visuell Magnitude vun där Zwerggalaxie duerch d'interstellar Extinktioun extreem schwaach wouduerch si eréischt am Joer 1994 entdeckt gouf. Fir eng Zäit vun zéng Joer gouf ugeholl, d'Sagittarius-Zwerggalaxie wier den noosten Noper vun der Mëllechstrooss. Deen 'Titel' krut awer am Joer 2003 déi uewe genannt Canis-Major-Zwerggalaxie.

## Bannenzeg Struktur
Den dichtsten Deel vun der Sagittarius-Zwerggalaxie huet en Duerchmiesser vu ronn 10.000 Liichtjoer a bedeckt um Himmel e Gebitt vun iwwer 8&nbsp;Grad Duerchmiesser. Deen Deel gläicht enger typescher elliptescher Zwerggalaxie, allerdéngs sinn duerch déi enorm Gezäitekräefte vill Membere schonn aus dem Kär erausgeléist a verdeele sech op engem laange Band um Galaxienorbit.

Déi ongeféier eng Milliard Stären, déi an der Sagittarius-Zwerggalaxie sinn, gehéieren haaptsächlech zur Stärepopulatioun, d.&nbsp;h. si si méi al a metallaarm an zudeem huet d'Galaxie manner interstellar Matière, wéi et typesch fir elliptesch Zwerggalaxien ass. Béid Tatsaachen deiten drop hin, datt et eng al Galaxie ass.

## Begleeder
D'Sagittarius-Zwerggalaxie huet en eegene Kugelstärekoup, nämlech de Messier&nbsp;54. Dësen helle Kugelstärekoup ass schonn iwwer 200 Joer bekannt a (visuell) vill méi hell wéi d'Galaxie, well hien net vun interstellarem Stëbs verstoppt gëtt.

## Kuckt och

* Fornax-Zwerggalaxie

## Um Spaweck
* Sagittarius-Zwerggalaxie bei solstation.com
NGC 584

Den **NGC 584** ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Cetus. D'Galaxie gouf den 10. September 1785 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SEDS
Charles Margue

De **Charles Margue**, gebuer de 4. Abrëll 1956 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Soziolog, Meenungsfuerscher, a Politiker (déi Gréng).

## Studium a Beruff
De Charles Margue huet säi Secondaire fir d'éischt am Stater Kolléisch an duerno am Lycée Michel-Rodange gemaach.

Tëscht 1977 a 1984 huet hien zu Paräis op den Universitéite *[[Paris I Panthéon Sorbonne]]* a *[[Paris V René Descartes]]* studéiert a mat enger Licence a Soziologie, enger Maîtrise a Politikwëssenschaften, engem DESS an der Demographie wéi och an der *Économie de la santé* ofgeschloss.

Vum Oktober 1985 un huet hien als Maart- a Meenungsfuerscher a Chargé d'études beim ILReS (haut TNS ILRES) geschafft. Vun 1999 bis 2018 war hien do Direkter, ier en dunn als Deputéierte fir déi gréng an d'Chamber goung.

## Politesch Karriär
Als Enkel vum Nicolas Margue a Fils vum Georges Margue war hie schonn a fréiste Jore mat der Lëtzebuerger Politik konfrontéiert. Obwuel de Grousspapp, wéi och de Papp Member bei der CSV waren, huet hien, bedéngt duerch seng Aarbecht ëmmer eng professionell Distanz zu der Politik behalen. Uganks 2018 huet hie sech dunn der Partei déi gréng ugeschloss an ass de 14. Oktober 2018 bei senger éischter Wal 4. am Walbezierk Zentrum ginn. Hie gouf domat direkt an d'Chamber gewielt a blouf do Deputéierte bis un d'Enn vun der Chambersessioun 2022-23.

## Privatliewen
De Charles Margue ass zanter 2008 Wittmann a Papp vun dräi Kanner. Hie wunnt zu Lëntgen.

## Literatur
* Bernard Thomas: "The Thirty-First Man." In: *d'Lëtzebuerger Land*, 3. Mai 2019, Nr.18, S.5.

## Um Spaweck
* Nei Deputéiert: De Charles Margue vun "Déi Gréng" Reportage op rtl.lu de 26. Oktober 2018, fir d'lescht gekuckt den 30. Oktober 2018.
Grethen

**Grethen** ass e Familljennumm, deen ë.&nbsp;a. zu Lëtzebuerg gebräichlech ass.

Etymologesch ass et e Metronym, d.&nbsp;h. e geet zeréck op den Numm vun der Mamm, am heite Fall op d'däitsch Kuerzform vum Virnumm Marguerite (Margarete, Margréit).

Zu Lëtzebuerg hunn 1880 232 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 336 an am Joer 1981 gouf et do 381 Leit mat deem Numm.

Leit mat deem Familljennumm sinn ë.&nbsp;a.:

* Charles Grethen (1992), lëtzebuergesche Liichtathleet;
* Edouard Grethen (1903 - 1981), lëtzebuergeschen Turner;
* Fonsy Grethen (1960), lëtzebuergesche Billard-Spiller;
* Henri Grethen (1950), lëtzebuergesche Jurist a Politiker;
* Luc Grethen (1964), lëtzebuergesche Museker a Komponist.

## Kuckt och
* Margue
Georgi Margwelaschwili

De **Georgi Margwelaschwili** (georgesch: გიორგი მარგველაშვილი), gebuer de 4. September 1969, ass e georgesche Politiker. Hie war vum 17. November 2013 bis November 2018, als Nofollger vum Micheil Saakaschwili, Staatspresident vu Georgien.

## Liewen
De Margwelaschwili huet op der Staatlecher Universitéit vun Tbilissi Philosophie studéiert. Hie war vum 25. Oktober 2012 bis 18. Juli 2013 Educatiounsminister vu Georgien a gouf bei de Presidentschaftswalen am Oktober 2013 fir d'Sechs-Parteien-Allianz Georgeschen Dram, mat méi wéi 66 Prozent vun de Stëmmen, zum President Georgien gewielt. Hie selwer ass vu kenger Partei Member.

## Um Spaweck

* Stern.de:''Präsidentenwahl in Georgien, Margwelaschwili folgt auf Saakaschwili''