open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Departement Haute-Saône

D**'Departement Haute-Saône** (**70**) ass e franséischt Departement, an der Bourgogne-Franche-Comté. Säin Numm huet et vun der Saône, déi hei derduerch leeft.

## Geschicht
D'Departement Haute-Saône gouf zesumme mat 82 aneren Departementer ënner der Franséischer Revolutioun, de 4. Mäerz 1790 op Grondlag vum Gesetz vum 22. Dezember 1789 geschaf.

## Geographie
D'Haute-Saône ass en Deel vun der Regioun Bourgogne-Franche-Comté. D'Departement grenzt un dat vun der Côte-d'Or, Haute-Marne, Vosges, un den Territoire de Belfort an d'Departementer Doubs a Jura.

2250&nbsp;km² vum Departement si Bëscher, wouvun 1220&nbsp;km² a Gemengebesëtz.

## Demographie
D'Awunner ginn op Franséisch **Haut-saônois(es)** genannt.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Gemengen am Departement Haute-Saône

## Um Spaweck

* Préfecture de la Haute-Saône
* Conseil général de la Haute-Saône
* '''Destination 70''': agence de développement touristique de la Haute-Saône.
Lëscht vun de Gemengen am Departement Haute-Saône

Dëst ass d**'Lëscht vun de 545 Gemengen am [[Departement Haute-Saône]]**, alphabetesch a mat hirem INSEE- a Postcode.
Brighton & Hove Albion FC

**Brighton & Hove Albion FC** (Spëtznumm *The Seagulls*) ass en englesche Foussballveräin zu Brighton an Hove. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League One, der drëtthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Withdean Stadium.

De Veräi gouf 1901 gegrënnt. 1982 ware si um Enn vun der Saison op der 13. Plaz an der *First Division*, deemools der héchster Spillklass vum englesche Foussball, an dat ass bis haut hire beschte Klassement. 1983 stounge si an der Finall vum FA Cup, bis ewell hir bescht Leeschtung an där Kompetitioun.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Brighton & Hove Albion FC
Arrondissement Dole

Den **Arrondissement Dole** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Jura an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté.

Den Haaptuert ass Dole.

Den Arrondissement setzt sech aus 10 Kantonen zesummen:

*Canton de Chaumergy
*Canton de Chaussin
*Canton de Chemin
*Canton de Dampierre
*Canton de Dole-Nord-Est
*Canton de Dole-Sud-Ouest
*Canton de Gendrey
*Canton de Montbarrey
*Canton de Montmirey-le-Château
*Canton de Rochefort-sur-Nenon
Arrondissement Lons-le-Saunier

Den **Arrondissement Lons-le-Saulnier** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Jura an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté.

Den Haaptuert ass Lons-le-Saulnier.

Den Arrondissement setzt sech aus 19 Kantonen zesummen:

*Canton d'Arbois
*Canton d'Arinthod
*Canton de Beaufort
*Canton de Bletterans
*Canton de Champagnole
*Canton de Clairvaux-les-Lacs
*Canton de Conliège
*Canton de Lons-le-Saunier-Nord
*Canton de Lons-le-Saunier-Sud
*Canton de Nozeroy
*Canton d'Orgelet
*Canton des Planches-en-Montagne
*Canton de Poligny
*Canton de Saint-Amour
*Canton de Saint-Julien
*Canton de Salins-les-Bains
*Canton de Sellières
*Canton de Villers-Farlay
*Canton de Voiteur
Arrondissement Saint-Claude

Den **Arrondissement Saint-Claude** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Jura an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté.

Den Haaptuert ass Saint-Claude.

Den Arrondissement setzt sech aus 5 Kantonen zesummen:

*Canton des Bouchoux
*Canton de Moirans-en-Montagne
*Canton de Morez
*Canton de Saint-Claude (Jura)
*Canton de Saint-Laurent-en-Grandvaux
## Gemengen

# Avignon-lès-Saint-Claude
# Bellecombe
# Bellefontaine
# Bois-d'Amont
# Les Bouchoux
# Chancia
# Charchilla
# Chassal
# Château-des-Prés
# Châtel-de-Joux
# La Chaumusse
# Nanchez
# La Chaux-du-Dombief
# Choux
# Coiserette
# Coyrière
# Coyron
# Crenans
# Les Crozets
# Étival
# Fort-du-Plasne
# Grande-Rivière
# Jeurre
# Lac-des-Rouges-Truites
# Lajoux
# Lamoura
# Larrivoire
# Lavancia-Epercy
# Lavans-lès-Saint-Claude
# Lect
# Leschères
# Longchaumois
# Maisod
# Martigna
# Meussia
# Moirans-en-Montagne
# Molinges
# Montcusel
# Morbier
# Hauts de Bienne
# Les Moussières
# La Pesse
# Les Piards
# Pratz
# Prémanon
# Ravilloles
# La Rixouse
# Rogna
# Les Rousses
# Saint-Claude
# Saint-Laurent-en-Grandvaux
# Coteaux du Lizon
# Saint-Pierre
# Septmoncel les Molunes
# Vaux-lès-Saint-Claude
# Villard-Saint-Sauveur
# Villards-d'Héria
# Villard-sur-Bienne
# Viry
# Vulvoz
Arrondissement Lure

Den **Arrondissement Lure** ass eng franséisch administrativ Andeelung am der Haute-Saône an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté.

Den Haaptuert ass Lure.

Den Arrondissement setzt sech aus 13 Kantonen zesummen:

*Canton de Champagney
*Canton de Faucogney-et-la-Mer
*Canton de Héricourt-Est
*Canton de Héricourt-Ouest
*Canton de Lure-Nord
*Canton de Lure-Sud
*Canton de Luxeuil-les-Bains
*Canton de Mélisey
*Canton de Saint-Loup-sur-Semouse
*Canton de Saint-Sauveur
*Canton de Saulx
*Canton de Vauvillers
*Canton de Villersexel
Arrondissement Montbéliard

Den **Arrondissement Montbéliard** ass eng franséisch administrativ Andeelung am der Doubs an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté.

Den Haaptuert ass Montbéliard.

## Zesummesetzung

Den Arrondissement setzt sech aus 13 Kantonen zesummen:

*Canton d'Audincourt
*Canton de Clerval
*Canton d'Étupes
*Canton de Hérimoncourt
*Canton de l'Isle-sur-le-Doubs
*Canton de Maîche
*Canton de Montbéliard-Est
*Canton de Montbéliard-Ouest
*Canton de Pont-de-Roide
*Canton du Russey
*Canton de Saint-Hippolyte
*Canton de Sochaux-Grand-Charmont
*Canton de Valentigney
Arrondissement Pontarlier

Den **Arrondissement Pontarlier** ass eng franséisch administrativ Andeelung am der Doubs an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté.

Den Haaptuert ass Pontarlier.

Den Arrondissement setzt sech aus 5 Kantonen zesummen:

*Canton de Levier
*Canton de Montbenoît
*Canton de Morteau
*Canton de Mouthe
*Canton de Pontarlier
Arrondissement Vesoul

Den **Arrondissement Vesoul** ass eng franséisch administrativ Andeelung am der Haute-Saône an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté.

Den Haaptuert ass Vesoul.

Den Arrondissement setzt sech aus 19 Kantonen zesummen:

*Canton d'Amance
*Canton d'Autrey-lès-Gray
*Canton de Champlitte
*Canton de Combeaufontaine
*Canton de Dampierre-sur-Salon
*Canton de Fresne-Saint-Mamès
*Canton de Gray
*Canton de Gy
*Canton de Jussey
*Canton de Marnay
*Canton de Montbozon
*Canton de Noroy-le-Bourg
*Canton de Pesmes
*Canton de Port-sur-Saône
*Canton de Rioz
*Canton de Scey-sur-Saône-et-Saint-Albin
*Canton de Vesoul-Est
*Canton de Vesoul-Ouest
*Canton de Vitrey-sur-Mance
Arrondissement Lunéville

Den **Arrondissement Lunéville** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Lunéville.

Den Arrondissement setzt sech aus 3 Kantone mat am Ganzen 164 Gemengen zesummen:

* Canton de Baccarat
* Canton de Lunéville-1
* Canton de Lunéville-2

## Fréier Kantonen
*Canton d'Arracourt
*Canton de Badonviller
*Canton de Bayon
*Canton de Blâmont
*Canton de Cirey-sur-Vezouze
*Canton de Gerbéviller
*Canton de Lunéville-Nord
*Canton de Lunéville-Sud
Arrondissement Toul

Den **Arrondissement Toul** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Toul.

Den Arrondissement setzt sech aus 5 Kantonen zesummen:
*Canton de Colombey-les-Belles
*Canton de Domèvre-en-Haye 
*Canton de Thiaucourt-Regniéville 
*Canton de Toul-Nord 
*Canton de Toul-Sud
Arrondissement Neufchâteau

Den **Arrondissement Neufchâteau** ass eng franséisch administrativ Andeelung an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Neufchâteau.

Den Arrondissement setzt sech aus 7 Kantonen zesummen:
*Canton de Bulgnéville 
*Canton de Châtenois
*Canton de Coussey 
*Canton de Darney 
*Canton de Lamarche 
*Canton de Mirecourt
*Canton de Monthureux-sur-Saône
*Canton de Neufchâteau
*Canton de Vittel
Apronym

En **Apronym** ass en Akronym, deen en normaalt Wuert ergëtt. Well ee sech e Wuert, dat et scho gëtt, gutt mierke kann, bitt et sech un, grad aus der Siicht vum Marketing, e passend Wuert ze sichen an dann eréischt den Akronym dozou z'erfannen.

Ee Beispill ass de BUND – "**B**und für **U**mwelt und **N**aturschutz **D**eutschland", eng däitsch Ëmweltschutzorganisatioun.

## Kuckt och
* Backronym
Arrondissement Saint-Dié-des-Vosges

Den **Arrondissement Saint-Dié-des-Vosges** ass eng franséisch administrativ Andeelung an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Saint-Dié-des-Vosges.

Den Arrondissement setzt sech aus 9 Kantonen zesummen:
*Canton de Brouvelieures 
*Canton de Corcieux 
*Canton de Fraize 
*Canton de Gérardmer 
*Canton de Provenchères-sur-Fave
*Canton de Raon-l'Étape;
*Canton de Saint-Dié-des-Vosges-Est
*Canton de Saint-Dié-des-Vosges-Ouest
*Canton de Senones
Arrondissement Sarrebourg

Den **Arrondissement Sarrebourg** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung an der Moselle an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Sarrebourg.

Den 1. Januar 2015, goufen d'Arrondissementer Sarrebourg a Château-Salins jumeléiert, fir den 1. Januar 2016 definitiv zesummegeprafft ze ginn.

Den Arrondissement bestoung aus 5 Kantonen:
*Canton de Fénétrange 
*Canton de Lorquin 
*Canton de Phalsbourg 
*Canton de Réchicourt-le-Château 
*Canton de Sarrebourg
Arrondissement Sarreguemines

Den **Arrondissement Sarreguemines** ass eng franséisch administrativ Andeelung an der Moselle an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Sarreguemines.

Den Arrondissement setzt sech aus 3 Kantonen zesummen:
*Canton de Bitche 
*Canton de Sarreguemines 
*den Oste vum Canton de Sarralbe

Bis 2015 huet den Arrondissement aus follgende 6 Kantone bestanene:
*Canton de Bitche 
*Canton de Rohrbach-lès-Bitche 
*Canton de Sarralbe 
*Canton de Sarreguemines 
*Canton de Sarreguemines-Campagne
*Canton de Volmunster
Edward Jenner

Den **Edward Jenner**, gebuer de 17. Mee 1749 zu Berkeley/Gloucestershire, a gestuerwen de 26. Januar 1823, war en engleschen Dokter an Immunolog.

Dem Edward Jenner war opgefall, datt Kéi déi eemol d'Pouken erwëscht haten duerno géint déi Krankheet immun waren. Weider ass him opgefall, datt déi Fraen déi d'Kéi gestrach hunn zwar d'Koupouken, awer duerno nëmme ganz seelen déi „richteg“ Pouke kritt hunn.

Bei engem Versuch huet hien am Mee 1796 gewisen datt e Jong - den James Phipps - deen hien d'éischt mat de Koupouken infiziéiert hat, wuel dës Krankheet krut, awer duerno immun géint déi „richteg“ Pouke war. An dat obschonn de Jong d'Pouke virdrun nach net hat.

En Artikel iwwer seng Etude gouf vun der Royal Society refuséiert; de Jenner huet awer weider Versich gemaach, och mat sengem eegene Bouf vun 11 Méint. 1798 huet hie seng Resultater publizéiert an huet missen erliewen, datt probéiert gouf hie lächerlech ze maachen. Hien huet sech awer net dovun ofhale gelooss u senger Method - déi hie „vaccination“ ganannt huet - festzehalen.

Dem Jenner seng Vaccinatioun konnt esou déi wäit verbreet Seuch ënnerbannen an d'Poukekränkt ass bis haut déi eenzeg Infektiounskrankheet déi konnt eliminéiert ginn, dëst haaptsächlech no enger weltwäiter Impfaktioun vun der d'Weltgesondheetsorganisatioun tëscht 1966 an 1980.

## Um Spaweck
Arrondissement Altkirch

Den **Arrondissement Altkirch** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Haut-Rhin an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Altkirch.

Den Arrondissement setzt sech aus 4 Kantonen zesummen:
*Canton d'Altkirch 
*Canton de Dannemarie 
*Canton de Ferrette 
*Canton de Hirsingue
Arrondissement Colmar

Den **Arrondissement Colmar** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Haut-Rhin an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Colmar.

Den Arrondissement huet sech aus 6 Kantonen zesummegesat:
*Canton d'Andolsheim 
*Canton de Colmar-Nord 
*Canton de Colmar-Sud 
*Canton de Munster 
*Canton de Neuf-Brisach
*Canton de Wintzenheim
Cane Corso Italiano

De **Cane Corso Italiano** ass eng italieenesch Hondsrass, där hir Originnen op déi réimesch Krichshënn zeréckgeet.

De Cane Corso Italiano ass e Wuechthond, dee vun der Fédération Cynologique Internationale mat de Pinscher, de Schnauzer, de Molosser an de Schwäizer Sennenhënn an d'Grupp 2 klasséiert gëtt, a bannent där an d'Sektioun 2.1 an där d'Molosser an all Zorte vun Dogge versammelt sinn.

## Beschreiwung

## Kuckt och
* Lëscht vun den Hondsrassen

## Um Spaweck
Arrondissement Guebwiller

Den **Arrondissement Guebwiller** war eng franséisch administrativ Andeelung am Haut-Rhin an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Guebwiller.

Den Arrondissement huet aus 4 Kantone bestanen:
*Canton d'Ensisheim 
*Canton de Guebwiller 
*Canton de Rouffach 
*Canton de Soultz-Haut-Rhin
Arrondissement Thann

D**'Arrondissement Thann** war bis Enn 2014 franséisch administrativ Andeelung am Haut-Rhin am Elsass.

Den Haaptuert war Thann.

Duerch en Dekreet vum 29. Dezember 2014 goufen d'Arrondissementer Thann a Guebwiller zesummegeluecht fir dat neit Arrondissement Thann-Guebwiller ze ginn.

D'Arrondissement huet aus 4 Kantone bestanen:
*Canton de Thann 
*Canton de Cernay 
*Canton de Saint-Amarin 
*Canton de Masevaux
Arrondissement Mulhouse

Den **Arrondissement Mulhouse** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Haut-Rhin an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Mulhouse.

Den Arrondissement setzt sech aus 9 Kantonen zesummen:

*Canton de Habsheim
*Canton de Huningue
*Canton d'Illzach
*Canton de Mulhouse-Est
*Canton de Mulhouse-Nord
*Canton de Mulhouse-Ouest
*Canton de Mulhouse-Sud
*Canton de Sierentz
*Canton de Wittenheim
Al Schmelz

D**'Al Schmelz** ass e Centre Culturel an der Gemeng Stengefort. Dës Plaz läit eng ronn 130 Meter vun der belscher Grenz ewech. Et handelt sech heibäi ëm renovéiert Reschter vun der fréierer Stengeforter Schmelz.

## Ëmbau an de Centre Culturel
Nodeem d'Industriefriche vun der fréierer Schmelz brooch louchen an ëmmer méi Veräiner zu Stengefort Raim gesicht hunn, fir hir Evenementer ënnerzebréngen, gouf decidéiert d'Haaptgebaier zu engem Centre Culturel ëmzebauen. Dëse Sall sollt am éischte Stack vun der aler Hal sinn. No engem Aganksberäich, dee mat e puer al industrielle Maschinnen, déi detailléiert renovéiert goufen, dekoréiert ass, féiert eng Trap op den éischte Stack, op deem de Garderobeberäich, Toiletten an eng Buvette ze fanne sinn, a wou och Versammlunge kënne gehale ginn. E Stack méi héich ass e Sall mat Bün, wou d'Publikumsfläch hannen zu Gradinen erhéicht ass. Do ass e Regieraum, deen e geneeën Toun- a Luuchtmanagement erlaabt. Duerch Vergréisserungsméiglechkeete vun der Bün gëtt dëse Sall dacks fir Theater-Evenementer benotzt. D'Opféierunge vum Stengeforter Theaterfestival sinn och do. Nieft dëser Benotzung ginn do och Konferenzen, kleng Konzerten, Kammermusek, Schülerauditioune souwéi Hobbymäert ofgehalen.

Eng Rei fréier industriell Gebaier stinn hanner dem Centre Culturel op der anerer Säit vun der Äisch. Do huet e Sanitärinstallateur d'Zentral vu sengem Betrib.

D'Al Schmelz huet e grousse Parking, deen Ausgankspunkt fir verschidde Sportsaktivitéiten am Bësch, deen donieft läit, ass. Et kann een do spadséiere goen an et gëtt Méiglechkeete fir Noridc Walking, Mountainbike, an Jogging ze maachen.

Op där Plaz stinn och verschidden Offallcontainere fir privat Mülltrennung ze maachen. Manner bekannt ass, datt ënner dem Theatersall e grousst Lager fir d'Maschinne vun de Gemengenaarbechter ass. Do stinn d'Geschirer, déi an der ganzer Gemeng agesat ginn.
Millwall FC

**Millwall FC** (Spëtznumm *The Lions*) ass en englesche Foussballveräin zu Bermondsey a Südweste vu London. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League One, der drëtthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am New Den Stadium.

De Veräi gouf 1885 gegrënnt. 1989 ware si um Enn vun der Saison op der 10. Plaz an der *First Division*, deemools der héchster Spillklass vum englesche Foussball, an dat ass bis haut hiert bescht Klassement. 2004 stounge si an der Finall vum FA Cup, wat hir bescht Leeschtung an där Kompetitioun ass.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Millwall FC
Barnsley FC

**Barnsley FC** (Spëtznumm *The Tykes*) ass en englesche Foussballveräin zu Barnsley am Süd Yorkshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Oakwell Stadion.

De Veräi gouf 1887 gegrënnt. Si hunn an hirer Veräinsgeschicht eng eenzeg Saison laang, an zwar 1997/98, an der héchster Spillklass am englesche Foussball, der Premier League gespillt. 1912 hu si den FA Cup gewonnen, wat bis haut de gréissten Erfolleg an der Veräinsgeschicht duerstellt.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Barnsley FC
Merowenger

Als **Merowenger** gëtt déi éischt Kinneksdynastie vun de Franken a Gallien genannt (482-751).

Se gouf vum Chlodwig I. (482-511) gegrënnt, nodeem hien all déi aner fränkesch Kinneken, déi et bis dohin nach a Gallie gouf, eliminéiert hat. Duerch seng Daf ëm 500 (de geneeën Datum ass ëmstridden), war hien deen éischte germanesche Kinnek, deen net méi *"[[Arianismus|arianesch]]"*, mä kathoulesch gedeeft gouf, wouduerch hien der selwechter Konfessioun ugehéiert huet, wéi bal all d'gallo-réimesch Bewunner vu Gallien. Dee Schrëtt, deen definitiv och eng gewësse politesch Zesummenaarbecht mam Bëschof vu Roum, d.&nbsp;h. mam Kapp vun der réimesch-kathoulescher Kierch, mat sech bruecht huet, huet d'Integratioun vun de Germanen an d'Mass vun de Gallo-Réimer erliichtert an ass ee vun de Grënn, firwat d'Merowengerräich, am Géigesaz zu allen anere germanesche Räicher vun der Zäit no der Vëlkerwanderung, sech iwwer d'Karolenger (751-987) bis wäit an d'Mëttelalter als Frankeräich a schliisslech als Frankräich (vun 987 un) gehalen huet.

Dee leschte Merowenger, de Childerich III., gouf 751 vum Pippin dem Mëttelsten ofgesat.

## Literatur
* Ferdinand Lot, *La fin du monde antique et le début du Moyen Âge*; Paräis (Albin Michel, collection 'L'évolution de l'humanité'), 1968 (ee Klassiker, dee stänneg nei opgeluecht gëtt).
* Eugen Ewig, *Spätantikes und fränkisches Gallien*; München (Artemis), 1976-1979 (2 Bänn, erausgi vum Hartmut Atsma).
* Alfried Wieczorek, Patrick Périn, Karin von Welck, Wilfried Menghin (Hg.): Die Franken, Wegbereiter Europas. 5. bis 8. Jahrhundert n. Chr., Bd. 2, Paris - Berlin 1997 (Äusstellungskatalog)
* Hans-Werner Goetz: *Europa im frühen Mittelalter 500-1050* (Handbuch der Geschichte Europas 2), Stuttgart 2003
* Kaiser, Reinhold: Das römische Erbe und das Merowingerreich (Enzyklopädie deutscher Geschichte 26), München3 2004
* Patrick J. Geary: *Before France and Germany. The Creation and Transformation of the Merovingian World*, New York - Oxford 1988 (dt. *Die Merowinger. Europa vor Karl dem Großen*, München 1996)

## Kuckt och
* Genealogie vun de Merowenger

## Um Spaweck
Sevilla

**Sevilla** ass d'Haaptstad vun der spuenescher Provënz Sevilla an der autonomer Regioun Andalusien. Se huet  a läit am Südweste vu Spuenien.

## Geographie
## Geschicht
## Kultur
Zu Sevilla war d'Weltausstellung (Expo) 1992.

## Kuckt och
* Lëscht vun de spuenesche Groussstied
* Lëscht vun de Weltierwen (Europa)

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vu Sevilla
Colchester United FC

**Colchester United FC** (Spëtznimm *The U's* an *The Oysters*) ass en englesche Foussballveräin zu Colchester am Essex. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League One, der drëtthéchster Spillklass am englesche Liga System, dest nodeem si 2007/08 aus dem Football League Championship ofgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am Layer Road Stadion.

De Veräi gouf 1937 gegrënnt. Um Enn vun der Saison 2006/07 ware si op der 10. Plaz am Football League Championship, wat déi bescht Positioun ass déi se an hirer Geschicht erreecht hunn.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Colchester United FC
Southend United FC

**Southend United FC** (Spëtznimm *The Shrimpers* an *The Seasiders*) ass en englesche Foussballveräin zu Southend-on-Sea am Essex. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League One, der drëtthéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Roots Hall Stadion.

De Veräi gouf 1906 gegrënnt. 1992 ware si um Enn vun der Saison op der 12. Plaz an der *Second Division*, deemools der zweethéchster Spillklass am englesche Foussball, wat bis ewell hir bescht Positioun duerstellt.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Southend United FC
Queens Park Rangers FC

**Queens Park Rangers FC** (Spëtznumm *The Hoops*) ass en englesche Foussballveräin vu Shepherd's Bush zu London. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Loftus Road Stadion.

De Veräi gouf 1882 gegrënnt. 1976 ware si um Enn vun der Saison op der 2. Plaz an der *First Division*, deemools der héchster Spillklass am englesche Foussball, wat bis ewell hir bescht Positioun duerstellt. 1982 stounge si an der Finall vum FA Cup, hir bescht Leeschtung an där Kompetitioun bis ewell.

## Um Spaweck
*  Offiziell Websäit vu Queens Park Rangers FC
Ethiopien

**Ethiopien** (op Amharesch: **ኢትዮጵያ**) ass e Staat am Oste vun Afrika.

## Geographie
Ethiopie grenzt un Eritrea am Norden an am Nordosten, und Dschibuti a Somalia am Osten, un de Sudan an de Südsudan am Westen an u Kenia am Süden.

Mat iwwer 105 Milliounen Awunner ass Ethiopien dat Land op der Welt mat de meeschten Awunner, dat keen Accès zum Mier huet, an no Nigeria dat afrikanescht Land mat der gréisster Bevëlkerung.

Déi gréisste Stad ass d'Haaptstad Addis Abeba.

## Geschicht

D'Geschicht vun Ethiopie geet bis an d'9. Joerhonnert zeréck. Mat Ausnam vun enger kuerzer Besetzung virun a wärend dem zweete Weltkrich duerch Italie war dat deemolegt Keeserräich Abessinien den eenzege Staat an Afrika, deen ni ënner europäesch Kolonialherrschaft gefall ass. Nom zweete Weltkrich huet de Keeser Haile Selassie d'Land deelweis moderniséiert. 1974 gouf d'Monarchie gestierzt an duerch e kommunistesche Regime ersat. D'Militärdiktatur, déi vum Ostblock ënnerstëtzt gouf, ass 1991 an engem Biergerkrich gefall. D'Rebellegrupp EPRDF huet sech zënterhier als Regierungspartei etabléiert a regéiert d'Land an engem federale System op eng autoritär Manéier.

## Um Spaweck

 **[http://commons.wikimedia.org/wiki/Atlas_of_Ethiopia Wikimedia-Atlas: Ethiopien]**  
* Wikivoyage: Ethiopien
Derby County FC

**Derby County FC** (Spëtznumm *The Rams*) ass en englesche Foussballveräin zu Derby am Derbyshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an dem Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System, dëst nodeem si um Enn vun der Saison 2007/08 aus der Premier League ofgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am Pride Park Stadion.

De Veräi gouf 1884 gegrënnt. Hir gréisst Erfolleger sinn de Gewënn vum englesche Foussballchampionnat (*First Division*) 1972 an 1975, an de Gewënn vum FA Cup am Joer 1946.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vun Derby County FC

## Um Spaweck
George Ellery Hale

Den **George Ellery Hale**, gebuer den 29. Juni 1868 zu Chicago, a gestuerwen den 21. Februar 1938 zu Pasadena a Kalifornien, war en US-amerikaneschen Astronom.

Schonn als Student vun den Naturwëssenschaften huet den George Ellery Hale intensiv den Himmel a senger Fräizäit observéiert.

Vun 1846 u war hie Professer fir Astrophysik zu Chicago. Hien huet beim *Lake Geneva* deen no sengem Mäzen genannte Yerkes-Observatoire gebaut a vun 1895 bis 1905 geleet.

Fir d'Carnegie-Stëftung huet hie vun 1902 un d'Sonnenobservatoiren um Mount Wilson-Observatoire bei Pasadena opgeriicht. Hie war vun 1904 bis 1923 den Direkter vun deem Observatoire.

Den George Ellery Hale war de Grënner an Editeur vun den Zäitschrëften *"Astronomy and Astrophysics"* (1892) an *"[[Astrophysical Journal]]"* (1895).

1908 huet hie Magnéitfelder vun de Sonneflecken entdeckt an huet hiren Afloss op d'Atmosphär vun der Äerd ënnersicht.

## Kuckt och
* Lëscht vun Astronomen
*
Altdorf UR

**Altdorf** (de. *Altdorf*, fr. *Altdorf*, it. *Altdorf*, rm. *Altdorf*) ass eng Stad an eng Gemeng an der Schwäiz. S'ass de Chef-lieu vum Kanton Uri.

D'Stad huet  an ass  grouss; d'Bevëlkerungsdicht läit deemno bei  Awunner / km².

Am Zentrum vun der Stad steet e grousst Monument zu Éiere vum legendäre Schwäizer Nationalheld Wilhelm Tell. Hie gëtt mat engem Fitschebou op der Schëller a mat sengem Bouf duergestallt.

## Geographie
Altdorf läit op enger Héicht vu 458 m. am Flaachland vun der Reuss, just ier déi an den Urner Séi leeft.

## Um Spaweck
Kanton Vaud

**Vaud** (de. *Waadt*, fr. *Vaud*, it. *Vaud*, rm. *Vad*, gsw. *Wadt, Wadtland*) ass ee vun de 26 Kantonen an der Schwäiz; e gehéiert zur franséischer Schwäiz. De Chef-lieu ass .

De Kanton huet  an ass  grouss; d'Bevëlkerungsdicht läit deemno bei  Awunner / km².

## Geographie
De Kanton Vaud läit am Weste vun der Schwäiz. Am Weste gëtt bal seng ganz Grenz vum Genfer Séi gemaach an am Oste stéisst en un de Neuenburger Séi. Am Nordweste grenzt en un déi franséisch Departementer Ain, Jura an Doubs, am Südwesten un de Kanton Genf, am Südosten un de Valais, am Osten un d'Kantoner Freiburg a Bern an am Nordosten u Neuenburg. Iwwer de Genfer Séi ewech stéisst en un d'franséischt Departement Haute-Savoie.

### Exklaven
Am Nordoste vum Kanton ass Avenches eng Exklav am Kanton Freiburg.
### Enklaven
De Kanton Vaud huet dräi Enklave vum Kanton Freiburg, an am Südweste Céligny aus dem Kanton Genf

## Bevëlkerung
D'Amtssprooch ass Franséisch an de gréissten Deel vun der Bevëlkerung ass protestantesch.

Déi meescht Leit wunnen am Stadgebitt vu Lausanne, an der Agglomeratioun vu Montreux - Vevey an zu Yverdon-les-Bains. Aner grouss Uertschafte si Morges, Renens a Rolle.

## Verwaltung
### Distrikter
De Kanton besteet aus follgenden Distrikter(Stand: 01.01.2024):

Vun 1803 bis 2008 war de Kanton an 19 Distrikter agedeelt:

### Gemengen

## Um Spaweck
Bloen Zwerg

**Blo Zwerge** sinn Haaptreiestäre vum Spektraltyp O. Déi meescht masseräich Stäre sinn an hirer Ufanksphas blo Zwergen.

Stäre vun dësem Typ hu gewéinlech eng Mass vu ronn 50 Sonnemassen. Hir Liichtkraaft ass 10.000-mol méi grouss wéi déi vun der Sonn. Wéinst der héijer Energie huet d'Stralung méi eng héich Frequenz an erschéngt als blot Liicht.

Well de relativen Undeel vu masseräiche Stäre kleng ass an hir Liewesdauer kuerz ass, well d'Fusiounsreaktioun am Kär vum Stär mat wuessender Mass méi séier ofleeft, gëtt et nëmme ganz wéineg Stäre vun där Zort: Nëmmen ee vun 10 Millioune Stären ass e bloen Zwerg.

* Zwergstär
* Brongen Zwerg
* Gielen Zwerg
* Rouden Zwerg
Zwergstär

Een **Zwergstär** ass an der Astronomie e Fixstär mat klengem Duerchmiesser a gerénger Liichtkraaft.

Zwergstäre sinn entweeder opgrond vun hirer Entwécklungsgeschicht kleng, wéi:
* de Bloen Zwerg,
* de Blowäissen Zwerg
* de Wäissen Haaptreienzwerg
* de Gielen Zwerg,
* de Gielwäissen Zwerg
* den Orangen Zwerg
* de Rouden Zwerg, oder
* de Brongen Zwerg.

oder verschidde Stäre verléieren am Laf vun hirem Liewen en Deel vun hirer Mass a gi spéider immens kompakt, wéi:
* de Wäissen Zwerg,
* de Schwaarzen Zwerg.

Blo, Giel a Rout Zwerge sinn Haaptreistären, wärend Wäiss Zwerge Stäreläichen a Brong respektiv Schwaarz Zwerge wéinst hirer klenger Mass keng richteg Stäre sinn. 

## Kuckt och
* Ënnerzwerg
* Ënnerris
* Risestär
* Rouden Iwwerris
Coupe de Luxembourg (Dammefoussball)

D**'Coupe de Luxembourg am Dammefoussball**, offiziell ** Coupe de Luxembourg pour Dames** ass d'national Coupekompetitioun fir Dammenekippen am Foussball zu Lëtzebuerg. Den Tournoi gëtt vun der FLF organiséiert an zanter der Saison 2001/2002 gespillt. Grad wéi bei de Männer gëtt d'Coupe vun den Dammenekippen dacks einfach nëmme Coupe de Luxembourg genannt.

## Aktuelle Spillmodus

## Coupegewënner no Joren (2002-2019)

## Coupegewënner der Zuel vun den Titelen no

## Um Spaweck

* flf.lu Offiziell Websäit vun der FLF
Distrikt Aigle

Den **Distrikt Aigle** ass eng Verwaltungseenheet am Schwäizer Kanton Vaud.
 
D'Haaptstad ass Aigle.

Den Distrikt besteet aus 15 Gemengen, ass 323,2&nbsp;km² grouss an huet 41 391 Awunner (Enn 2012).

## Gemengen
Äerdmass

Als **Äerdmass**, *M*🜨, bezeechent een d'Mass vum Planéit Äerd. Si ass 5,9722•1024 kg. Bal 70 Prozent dovun entfalen op den Äerdmantel.

Dës Gréisst gëtt dacks benotzt, fir d'Mass vu Planéite relativ zu eiser Äerd ze beschreiwen. Eng grouss Roll spillt si nieft der Astronomie och an der Geodesie, Physik an an der Raumfaart.

D'Bestëmmung vun der Äerdmass *M* kann nëmmen zesumme mat der Gravitatiounskonstant *G* (*G = 6,674.10<sup>-11</sup> m³/kg.s²*) gemaach ginn, déi awer nëmme bis op 4-5 Kommaplaze bestëmmt ass. Dogéint kann d'Produkt *G.M* mat Methode vun der Satellittegeodesie méi genee berechent ginn (*G.M = 3,9860042.10<sup>14</sup> m³/s²*).

Am Kader vun der Bestëmmbarkeet vun dësem Wäert kann d'Äerdmass als Konstant gëllen, well sech hiren eventuelle Massenzowuess eréischt wäit déi Säit vun der 8. Dezimal ofspillt. Zu dem Massenzouwuess ziele virun allem déi ronn 40.000 Tonne Meteoritestëbs, déi all Joer op eis Äerd falen. Zum Masseverloscht gehéiert d'Entwäiche vu liichte Gasen (besonnesch Waasserstoff) aus der Héichatmosphär an de Weltraum.

## Kuckt och

* Astronomesch Moosseenheeten
* Opbau vun der Äerd
Gielen Zwerg

E **Gielen Zwerg** ass e Stär vun der sougenannter Haaptrei, dat heescht, hien ass mat der Sonn a punkto Mass a Gréisst vergläichbar. D'Haaptrei mécht bal 90 Prozent vun alle Stären aus a verleeft am Hertzsprung-Russell-Diagramm diagonal vun der ieweschter Mëtt no riets ënnen zu de rouden, klenge Stären.

D'Sonn selwer gehéiert zu der Grupp vun de gielen Zwergen, déi awer - am Géigesaz zu de Begrëffer wéi *[[Wäissen Zwerg]]* oder *[[Roude Ris]]* - kee feste Begrëff ass. Et hëlt ee mat dësem Numm nëmme Bezuch op déi relativ minim Gréisst vun dësen **Duerchschnëttsstären** (am Verglach zu z.&nbsp;B. Roude Risen) an op déi giel Faarf. D'Faarf ass fir eng Uewerflächentemperatur vu ronn 5500 Grad Celsius typesch an entsprécht der Spektralklass **G**.

Déi meescht giel Zwergestäre gehéieren zur Stärepopulatioun I.

## Kuckt och

* Zwergstär
* Bloen Zwerg
* Brongen Zwerg
* Rouden Zwerg
## Um Spaweck

* Gelbe Zwerge bei br-online.de
Wäissen Zwerg

E **Wäissen Zwerg** ass e relativ klenge Stär a representéiert déi lescht Entwécklungsphas vun engem Stär, deen nom Verbrauch vu sengem Kärbrennstoff manner wéi 1,44 Sonnemassen huet.

En entwéckelt sech aus engem Roude Ris, dee seng baussenzeg Ëmmantelung ofgestouss huet, soudatt säi waarme Kär zeréckbleift.

Bei enger Mass tëscht 1,44 an 3 Sonnemassen entsteet dann en Neutronestär, doriwwer e Schwarzt Lach.

## Charakteristiken
Wäiss Zwergen hunn nëmmen en Duerchmiesser vun e puer dausend bis ongeféier zéngdausend Kilometer, sinn also mat hirer Gréisst vergläichbar mat eiser Äerd. Hir Uewerflächentemperatur huet ufanks tëscht 10.000 an 100.000 Kelvin, wat hir wäiss Faarf ervirbréngt.

Well si awer keng Energiequell méi hunn, kille si uschléissend lues of an enden no ville Milliarde Joren als Schwaarzen Zwerg.

Déi meescht Wäiss Zwerge bestinn am Kär zum gréissten Deel aus Kuelestoff a Sauerstoff, déi duerch Kärfusioun entstane sinn. D'Dicht ass dobäi ongeféier eng Tonn pro Kubikzentimeter. Ënner dësem Drock ass de Gas an engem Zoustand, deen als *[[Anormal Matière|anormal]]* bezeechent gëtt.

E Wäissen Zwerg gëtt duerch Kräfte stabiliséiert, déi eng Suite vum Pauli-Prinzip sinn. Duerno kënne maximal zwéin Elektrone vum Stäreplasma am selwechten energeeteschen Zoustand sinn (kuckt Anormal Matière). Als Folleg vun der Quantemechanik maachen déi méiglech Energiezoustänn eng Leeder, bei deenen den Ofstand vun de Sprëss bei manner Stärevolumen wiest.

Well d'Zoustänn vum ënneschtem Enn vun der Leeder all besat sinn, muss bei enger Kompressioun den Elektronen um ieweschten Enn vun der Leeder Energie zougefouert ginn. Déi Phenomer féieren zu engem Géigendrock, deen dem Gravitatiounsdrock standhale kann. Wann d'Mass vum Virleeferstär méi grouss ass wéi 1,44 Sonnemassen, d'Chandrasekhar-Grenz, dann ass kee Gläichgewiicht méiglech, an de Stär fält weider zesummen zu engem Neutronestär oder zu engem Schwaarze Lach.

Opfälleg ass, datt den typeschen Duerchmiesser vun engem Wäissen Zwerg domat onmëttelbar mat der Elektronemass zesummenhänkt, woumat eng astronomesch Gréisst eng direkt Funktioun vun enger mikrokosmescher Naturkonstant ass. D'Stabilitéit vun engem Neutronestär berout iwweregens an analoger Weis op dem Pauli-Prinzip, dat an dësem Fall relativ bei den Neutronen amplaz vun den Elektronen zum Droe kënnt.

## Diverses
Wäiss Zwerge kënnen, wa si en Deel vun engem Duebelstäresystem sinn, zu Novae féieren oder an enger Supernova ofschléissen.

* Zwergstär

## Um Spaweck

*  G117-B15A blénkt méi genee wéi eng Atomauer
Bauen UR

**Bauen (UR)** ass eng Schwäizer Gemeng am Kanton Uri.

D'Uertschaft läit um Westuwänner vum Urnerséi. Duerch seng Lag beim Séi an de Fön deen do dacks bléist, huet d'Uertschaft e relativ mëllt Klima. Dofir kënnen do Palmen a Figebeem wuessen.

Virun der Kierch vu Bauen steet e Monument fir de Pater Alberich Zwyssig, de Komponist vun der Schwäizer Nationalhymne.

D'Uertschaft Isleten am Süde vu Baue gehéiert och zur Gemeng.
## Um Spaweck
Athene (Homonymie)

**Athene** steet fir:

* eng Gëttin aus der griichescher Mythologie: **[[Athene]]**;
* en Himmelskierper: **[[Athene (Asteroid)]]**.
* den Numm vun engem Stater Lycée, dem **[[Athénée de Luxembourg]]**, *Kolléisch* genannt.
Baudrémont

**Baudrémont** ass eng franséisch Gemeng an der Meuse an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen

*Lignières-sur-Aire
*Gimécourt
*Levoncourt
*Vilotte-sur-Aire
Hull City AFC

**Hull City AFC** (Spëtznumm *The Tigers*) ass en englesche Foussballveräin zu Hull. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 fir d'éischt an hirer Geschicht an der Premier League, der héchster Spillklass am englesche Liga System, dest nodeem si an der Saison vierdrun aus dem Football League Championship opgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am KC Stadium.

De Veräi gouf 1904 gegrënnt. 1910 ware si um Enn vun der Saison op der 3. Plaz an der *Second Division*, deemools der zweethéchster Spillklass am englesche Foussball, an 2008 hunn si déi 3. Plaz am Football League Championship erreecht, wat hir bescht Positioun am englesche Foussball an hirer Geschicht duerstellt. 1930 stounge si an der Halleffinall vum FA Cup, bis ewell hir bescht Leeschtung an där Kompetitioun.

## Um Spaweck

 Offiziell Websäit vun Hull City AFC
Burnley FC

**Burnley FC** (Spëtznumm *The Clarets*) ass en englesche Foussballveräin zu Burnley am Lancashire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Turf Moor Stadion.

De Veräi gouf 1882 gegrënnt. 1921 an 1960 hu si den englesche Foussballchampionnat (deemools *First Division* genannt) gewonnen, an 1914 hu si den FA Cup gewonnen.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Burnley FC
Sheffield Wednesday FC

**Sheffield Wednesday FC** (Spëtznumm *The Owls*) ass en englesche Foussballveräin zu Sheffield am Süd Yorkshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Hillsborough Stadion.

De Veräi gouf 1867 gegrënnt a vun 1887 u gouf professionell gespillt. Hir gréisst Erfolleger sinn de Gewënn vum englesche Foussball-Championnat (*First Division*) 1903, 1904, 1929 an 1930, an de Gewënn vum FA Cup an de Joren 1896, 1907 an 1935.

## Um Spaweck

 Offiziell Websäit vu Sheffield Wednesday FC
Alpnach

**Alpnach** ass eng Schwäizer Gemeng am Kanton Obwalden.

Gemeng besteet aus dräi Haaptwunngebidder: Alpnach-Dorf, Alpnach-Stad a Schoried. Et ass déi nërdlechst Gemeng am Kanton.

Alpnach läit um Alpnacherséi an ass bekannt wéinst der Pilatusbunn, der géister Zännradbunn vun der Welt déi op de Pilatus eropgeet.

Um Alpnacherséi deen e Säitenaarm vum Vierwaldstätterséi ass, si Plagen an et kann en do do och Wandsurfen.

Am Dall läit de Militärfluchhafen Alpnach (ICAO-Code:LSMA), deen eng Helikopterbase vun der Schwäizer Loftwaff ass.

Alpnach ass eng ländlech Gemeng an e groussen Deel vun der Ekonomie gëtt vun der Mëllechwirtschaft an der Kéisproduktioun duergestallt. Bekannt Kéise sinn de Parmino, den Obwaldner Alpekéis an de Sbrinz.
## Um Spaweck
Leicester City FC

**Leicester City FC** (Spëtznumm *The Foxes*) ass en englesche Foussballveräin zu Leicester. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League One, der drëtthéchster Spillklass am englesche Liga System, dëst nodeem si 2007/08 aus dem Football League Championship ofgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am Walkers Stadium.

De Veräi gouf 1884 gegrënnt. 1929 ware si um Enn vun der Saison op der 2. Plaz am englesche Foussballchampionnat (deemools *First Division* genannt), wat bis ewell hir bescht Positioun ass. Véiermol stounge si an der Finall vum FA Cup, an zwar 1949, 1961, 1963 an 1969.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Leicester City FC
Ipswich Town FC

**Ipswich Town FC** (Spëtznimm *The Blues* an *The Tractor Boys*) ass en englesche Foussballveräin zu Ipswich am Suffolk. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Portman Road Stadion.

De Veräi gouf 1878 gegrënnt. 1962 hu si den englesche Foussballchampionnat (deemools *First Division* genannt) gewonnen, 1978 den FA Cup, an 1981 den UEFA Cup wat bis ewell déi gréisst Erfolleger an der Veräinsgeschicht sinn.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun Ipswich Town FC
Plymouth Argyle FC

**Plymouth Argyle FC** (Spëtznumm *The Pilgrims*) ass en englesche Foussballveräin zu Plymouth. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Home Park Stadion.

De Veräi gouf 1886 gegrënnt an zanter 1903 gëtt professionell gespillt. 1987 ware si um Enn vun der Saison op der 7. Plaz an der *Second Division*, deemools déi zweethéchst Spillklass am englesche Foussball, wat bis ewell hir bescht Positioun ass. 1984 stounge si an der Halleffinall vum FA Cup, hir bescht Leeschtung an där Kompetitioun.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Plymouth Argyle FC
Kanton Obwalden

**Obwalden** (de. *Obwalden*, fr. *Obwald*, it. *Obvaldo*, rm. *Sursilvania*, gsw. *Obwaldä*) ass ee vun de 26 Kantonen an der Schwäiz; e gehéiert zur däitscher Schwäiz. De Chef-lieu ass .

De Kanton huet  an ass  grouss; d'Bevëlkerungsdicht läit deemno bei  Awunner / km². D'Amtssprooch ass Däitsch.

Zesumme mat Nidwalden gehéiert en zum historesche Kanton Unterwalden.

## Geographie
De  läit am Zentrum vun der Schwäiz; e grenzt am Nordosten un de Vierwaldstätterséi, am Norden an Nordwesten un de Kanton Luzern, am Süden un de Kanton Bern. Am ëstlechen Deel gëtt op der ganzer Längt vun Nidwalden duerchgeschnidden. Doduerch gëtt en Deel eng Exklav déi vun Nidwalden am Westen, dem Kanton Uri am Osten, a vum Kanton Bern am Süden agegrenzt gëtt.

Obwalden besteet aus de Gemengen Alpnach, Engelberg, Giswil, Kerns, Lungern, Sachseln a Sarnen.

Den héchste Punkt am Kanton ass den Titlis mat 3.238 Meter, an déi déifst Plaz ass de Vierwaldstätterséi mat 434 Meter.

## Verwaltung
Bis 1999 gouf Obwalden als sougenannten Hallefkanton gefouert; zënter der neier Bundesverfassung vum 18. Abrëll 1999 ass et en eegestänneg Kanton; en ass net a Bezierker opgedeelt.

### Gemengen
De Kanton besteet aus follgende Gemengen(Stand: 01.01.2024):

## Um Spaweck
Stoke City FC

**Stoke City FC** (Spëtznumm *The Potters*) ass en englesche Foussballveräin zu Stoke-on-Trent. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Premier League, der héchster Spillklass am englesche Liga System, dest nodeem si an der Saison vierdrun aus dem Football League Championship opgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am Britannia Stadium.

De Veräi gouf 1863 gegrënnt. 1947 ware si um Enn vun der Saison op der 4. Plaz an der *First Division*, deemools déi héchst Spillklass am englesche Foussball, wat bis ewell hir bescht Positioun ass. 1899, 1971 an 1972 stounge si an der Halleffinall vum FA Cup, hir bescht Leeschtung an där Kompetitioun. De gréissten Erfolleg an der Veräinsgeschicht ass de Gewënn vum englesche Ligapokal 1972.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vu Stoke City FC
Dompcevrin

**Dompcevrin** ass eng franséisch Gemeng an der Meuse an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen
* Bannoncourt
* Rouvrois-sur-Meuse
* Maizey
* Woimbey
Rouden Zwerg

**Rout Zwerge** sinn déi klengst aktiv Stären a maache ronn 70 Prozent vun de Stären an eiser Mëllechstrooss aus.

## Kennzeechen
Rout Zwerge sinn Zwergstären aus der Haaptrei vum Spektraltyp M. Hir Mass ass tëscht 8 a 57 Prozent vun der Sonnemass. Bei wéineger Mass kéim keng Waasserstofffusioun zoustan, et entstéing e Brongen Zwerg. Eppes méi masseräich Stäre sinn orange Stäre mam Spektraltyp K.

Bedéngt duerch déi wéineg Mass, geschitt an engem rouden Zwerg nëmmen eng kleng Ëmwandlung vu Waasserstoff an Helium (Kärfusioun). Dofir läit d'Uewerflächentemperatur nëmmen tëscht 2200 an 3800 Kelvin (d'Sonn huet ongeféier 5800 Kelvin) an et gëtt bal nëmme laangwelleg Stralung emittéiert (roudelzegt Liicht an Infrarout) mat schwaacher Intensitéit (ongeféier 1/10000 - 1/30 vun der Sonn). Rout Zwerge si komplett konvektiv: Den Transport vun der Hëtzt funktionéiert iwwerall duerch d'Thermik.

Wéinst hirer klenger Mass hunn déi rout Zwerge am Verglach zur Sonn, méi eng niddreg Temperatur, a méi eng héich Dicht.

E rouden Zwerg kann e puer 100 Milliarde Joer oder souguer e puer Billioune Joer al ginn. Uschléissend erhëtzt hie sech, a schrompelt op d'Gréisst vun engem Wäissen Zwerg. Rout Zwerge gi keng rout Risen, well eng Fusioun vun Helium wéinst der klenger Mass net méiglech ass.

### Observatioun

Rout Zwerge si liichtschwaach, dofir kënne si och net mat bloussem A gesi ginn. Den nooste Stär bei eiser Sonn ass de rouden Zwerg Proxima Centauri.

E puer rout Zwerge weisen, an onreegelméissegen Ofstänn, staark Flaren, déi d'Hellegkeet vum Stär wäit iwwertreffe kënnen.

## Astronomesch Bedeitung
Momentan spille Rout Zwergen nëmmen eng minimal Roll am Energiehaushalt vum Universum, obwuel rout Haaptreiestäre warscheinlech déi am meeschte verbreet Stäregattung ass.
Et gëtt gemengt, datt si, wéinst hirer extreem laanger „Liewensdauer“ a wéinst der Liichtkraaft déi géint Enn vum Waasserstoffbrenne méi grouss gëtt, bei engem zukënftege generelle Réckgank vun neie Stären, als Objeten déi liichten, nach zu engem Zäitpunkt existéiere kënnen, wann de Rescht vum Universum bal nëmmen nach aus „doudeger Matière“ a Form vu Schwaarze Lächer, Neutronestären, a blatzege Wäissen Zwerge besteet.

Et gouf nach kee rouden Zwerg deen um Stierwen ass entdeckt, well d'Universum eréischt 13,7 Milliarde Joer al ass. Dat kéint e méiglechen Indiz fir d'Endlechkeet vum Universum sinn. Déi éischt Generatioun vu Stären däerft, no der Urknall-Theorie, nëmmen aus Waasserstoff, Helium a Lithium bestanen hunn.

## Literatur
* Alpert, Mark (2005): *Red Star Rising*. Scientific American, November 2005, p.&nbsp;15.

## Um Spaweck
*  Roud Zwergen

* Bloen Zwerg
* Brongen Zwerg
* Gielen Zwerg
Southampton FC

**Southampton FC** (Spëtznumm *The Saints*) ass en englesche Foussballveräin zu Southampton am Hampshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am St Mary's Stadium.

De Veräi gouf den 21. November 1885 gegrënnt. 1984 ware si um Enn vun der Saison op der 2. Plaz an der *First Division*, deemools déi héchst Spillklass am englesche Foussball, wat bis ewell hir bescht Positioun ass. 1976 hu si den FA Cup gewonnen, wuel de gréissten Erfolleg an der Veräinsgeschicht.

## Um Spaweck

*  Offiziell Websäit vu Southampton FC
(881) Athene

Den **(881) Athene** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture. E gouf den 22. Juli 1917 vum däitschen Astronom Max Wolf zu Heidelberg entdeckt.

Den Asteroid gouf no der griichescher Gëttin Athene genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Coupe de Luxembourg (Foussball)

D**'Coupe de Luxembourg** am Foussball ass d'national Coupekompetitioun vun den éischte Seniorsekippen zu Lëtzebuerg. Den Tournoi gëtt vun der FLF organiséiert an zanter 1921/1922 gespillt. Keng national Coupe an och kee Championnat gouf et an den Okkupatiounsjoren 1941-44.

D'Coupe de Luxembourg ass e Wanderpokal; de Coupegewënner kritt, nieft Titel a Goldmedailen, och d'Trophée selwer mat an däerf se bis 6 Woche virun der nächster Coupefinall halen. Den zweete Finalist muss sech mat Sëlwer zefridde ginn.

D'Déifferdenger Red Boys huet d'Coupe de Luxembourg am dackste gewonnen. De fréieren Traditiounsveräin aus dem Minett war 24-mol an der Finall an huet de Pokal 15 Kéieren däerfe matheemhuelen.

Analog zu der Coupe bei de Männer gouf an der Saison 2001/2002 eng Coupe de Luxembourg fir Dammenekippen agefouert.

## Aktuelle Spillmodus

D'Coupe de Luxembourg gëtt als Knockout-Tournoi gespillt. All Tur spillen d'Ekippen nëmmen ee Match deen dann och gläichzäiteg eng "kleng Finall" ass bei där nëmmen de Gewënner eng Ronn viru komme kann. Konnt no 90 Minutte keng Ekipp sech duerchsetzen, gëtt eng Verlängerung vun 2x15 Minutte gespillt. Steet et duerno ëmmer nach gläich, ginn Eelefmeter geschoss. Déi repektiv Matcher gi vun der FLF geloust. Gespillt gëtt um Terrain vun der Ekipp déi als éischte gezu ginn ass. Spillt e Veräin aus der Nationaldivisioun géint e Club aus enger anerer Divisioun, huet d'Ekipp aus der Divisioun drënner automatesch Heemvirdeel (gëllt bis zu der 1/8 Finall). D'Finall gëtt op neutralem Terrain gespillt.

All Ekipp aus dem lëtzebuergeschem Championnat däerf, wa se sech virdru bei der Federatioun ugemellt huet, matmaachen. Well awer d'Ënnerscheeder am Spill tëscht ieweschten an ënneschten Divisiounen net ëmmer kleng sinn, spillen net all d'Veräiner aus allen Divisioune vun Ufank un mat. Déi éischt zwéin Tier ginn just vun Ekippen aus der zweeter an drëtter Divisioun gespillt soudatt um Enn vun der zweeter Ronn nëmme méi 16 Veräiner aus den zwou ënneschten Divisioune mat dobäi sinn. An der drëtter Ronn kommen d'Clibb aus der Éischter Divisioun zum Zuch, de véierten Tour spillen d'Ekippen aus der Éierepromotioun mat. D'Veräiner aus der Nationaldivisioun kommen eréischt an der fënnefter Ronn mat an d'Spill, ginn awer sou gesat, datt se sech deen Tour net begéinen. Vun der 1/16 Finall un ass den Tournoi op an all d'Ekippe kommen an dat selwecht Dëppen.

## Coupegewënner no Joren

## Coupegewënner der Zuel vun den Titelen no

## Kuckt och
* BGL Ligue (Lëtzebuerg)
* Coupe de Luxembourg (Basketball)

## Um Spaweck
*  flf.lu Offiziell Websäit vun der FLF
Cardiff City FC

**Cardiff City FC** (Walisesch: *Clwb Pêl-droed Dinas Caerdydd*; Spëtznumm *The Bluebirds*) ass e walisesche Foussballveräin zu Cardiff. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Ninian Park Stadion.

De Veräi gouf 1899 gegrënnt. 1924 ware si um Enn vun der Saison op der 2. Plaz an der *First Division*, deemools déi héchst Spillklass am englesche Foussball, wat bis ewell hir bescht Positioun ass. Si hunn de Walisesche Pokal am Ganzen 22-mol gewonnen, an 1927 hu si den engleschen FA Cup gewonnen.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vu Cardiff City FC
Norwich City FC

**Norwich City FC** (Spëtznumm *The Canaries*) ass en englesche Foussballveräin zu Norwich am Norfolk. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Carrow Road Stadion.

De Veräi gouf 1902 gegrënnt a vun 1905 gouf professionell gespillt. 2005 hu si fir d'lescht an der Premier League, der héchster Spillklass am englesche Foussball gespillt. 3-mol stounge si an der Halleffinall vum FA Cup, an zwar 1959, 1989 an 1992. 1962 an 1985 hu si den englesche Ligapokal gewonnen, bis ewell déi gréisst Erfolleger an der Veräinsgeschicht.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vun Norwich City FC