open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Schlass vu Beynac

D**'Schlass vu Beynac** ass an der Gemeng Beynac-et-Cazenac, an der Dordogne am Périgord noir. Et ass eent vun de Schlässer aus där Géigend, dat am beschten erhalen ass, an och eent vun de bekanntsten. Et gouf den 11.&nbsp;Februar&nbsp;1944 als historescht Monument klasséiert.

### Am Kino
Um Schlass goufen en ettlech Filmer gedréint
* *[[Le capitan (Film 1960)|Le Capitan]]*, vum André Hunebelle, vun 1960
* *[[Elle voit des nains partout !]]* vum Jean-Claude Sussfeld, vun 1982
* *[[La fille de d'Artagnan|La Fille de d'Artagnan]]*, vum Bertrand Tavernier vun 1994
* *[[Les Couloirs du temps: Les Visiteurs 2]]* vum Jean-Marie Poiré, 1998, gouf an der Noperschaft vum Schlass gedréint
* *[[Jeanne d'Arc (Film 1999)|Jeanne d'Arc]]* vum Luc Besson, 1999
* *Le Chocolat* vum Lasse Hallström, 2000
* *[[Fanfan la Tulipe (Film 2003)|Fanfan la Tulipe]]* vum Gérard Krawczyk, 2003

## Biller


Fichier:Beynac01a.jpg|D'Schlass vu Beynac
Fichier:Beynac_chateau_2.jpg
Fichier:Beynac_chateau_4.jpg|Waffesall 
Fichier:Beynac_chateau_5.jpg|Sall vum 17. Joerhonnert. 
Fichier:Beynac_chateau_6.jpg
Fichier:GD-FR-Beynac-07.JPG|Buergfrid vum 12. Joerhonnert
Fichier:GD-FR-Beynac-09.JPG|Extensioun vum 14. Joerhonnert
Fichier:GD-FR-Beynac-16.JPG|Héngerhaff a Päerdsstall
Fichier:GD-FR-Beynac-17.JPG|Florentiner Trap
Fichier:GD-FR-Beynac-19.JPG|Kiche vum 12. Joerhonnert.
Fichier:GD-FR-Beynac-20.JPG|Entrée an Hiefbréck
Fichier:GD-FR-Beynac-22.JPG|Vue vun der éischter Rankmauer aus
Fichier:GD-FR-Beynac-24.JPG|Vue iwwer dat Ganzt
Fichier:Château de Beynac de profil.JPG
Fichier:Château de Beynac le matin.JPG
Fichier:Château de Beynac Chapelle Dordogne 10.jpg|D'Kapell
Fichier:Le chateau de Beynac vu de la départementale D703.JPG|D'Schlass vun der D703 aus gesinn


## Bibliographie
* Françoise Boudon, Ludwyne Saulnier, *Le château de Beynac*, S.287-313}}, dans *Congrès archéologique de France. 137. Sessioun. Périgord Noir. 1979*, Société Française d'Archéologie, Paris, 1982
* Guy Penaud, *Dictionnaire des châteaux du Périgord*, S.36, Éditions Sud Ouest, 1996 ISBN 2-87901-221-X
* Jacques Lagrange, Dominique Audrerie, Pierre Pommarède, *Le Périgord des Mille et Un châteaux*, S.261-264, Pilote 24 édition, Périgueux, 2005 ISBN 2-912347-51-3

## Um Spaweck

* Beynac en Périgord, un village, un castel, un fleuve Websäit a Buch vum Pierre Couffinhal
Les tontons flingueurs

**Les tontons flingueurs** ass e franséisch-däitsch-italieenesche Film vum Georges Lautner aus dem Joer 1963 nom Roman *Grisbi or not grisbi* vum Albert Simonin.

## Ëm wat geet et am Film?
De Gangster Louis le Mexicain (Jacques Dumesnil) läit um Stierfbett. Hie biet de Fernand Naudin (Lino Ventura) op seng Niess Patricia (Sabine Sinjen) opzepassen a gläichzäiteg seng Affairë weiderzeféieren. D'Bridder Volfoni sinn awer guer net domat d'accord...

## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
* Fotoe vum Film op DVDBeaver
Hautecourt-Romanèche

**Hautecourt-Romanèche** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

D'Gemeng krut hiren Numm 1973 bei der Fusioun vun de Gemengen Hautecourt a Romanèche

Hautecourt-Romanèche läit an der natierlecher Géigend vum Revermont.

## Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Bohas-Meyriat-Rignat

**Bohas-Meyriat-Rignat** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Bohas-Meyriat-Rignat läit am Revermont, am Dall vum Suran.

D'Gemeng ass 1974 bei der Fusioun vun den dräi fréiere Gemenge Bohas, Meyriat a Rignat, entstanen.
## Nopeschuertschaften

## Biller

Bohas église.jpg|D'Kierch vu Bohas
Bohas entrée.jpg|An der Entrée vun der Uertschaft


## Um Spaweck
Villereversure

**Villereversure** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Villereversure läit am Revermont op enger Héich vun tëscht 279 a 480 Meter am Dall vum Suran.

## Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Corveissiat

**Corveissiat** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Corveissiat läit am Revermont um lénksen Uwänner vum Ain op enger Héicht vun tëscht 282 (um Ain) a 668 Meter op der *Côte Defa*.

## Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Kochhaus (Schengen)

D**'Kochhaus** zu Schengen ass e Gebai dat 1779 gebaut gouf an nom Verwalter vum Schengener Schlass, dem Johann Peter Koch, benannt ass. Et steet net wäit vum Schlass um Eck vun der Wäistrooss an der Strooss *Beim Schlass* a gouf ufanks vum Schlasshär als Haus fir seng Gäscht benotzt. Zanter dem 20. Mäerz 1967 steet et op der Lëscht vum *Inventaire supplémentaire* vun den nationale Monumenter ageschriwwen.

Bis 1985 hunn nach Nokomme vum Schlassverwalter Koch dra gewunnt, 1996 koum et an de Besëtz vun der Gemeng Schengen an et gouf vun hir benotzt fir eng Ausstellung iwwer Europa dran ënnerzebréngen. Am Kochhaus krut och d'Schengen Friddensstëftung (*Schengen Peace Foundation*) hire Sëtz. Ausserdeem waren do och eng Rei Biller vum Matt Lamb (1932 - 2012), engem moderne Moler, ausgestallt. De Matt Lamb war Matgrënner vun der *Schengen Peace Foundation*, déi sech am Kochhaus néiergelooss hat.

Den 9. Mee 2015 gouf et no enger kompletter Renovéierung, déi 480.000 € kascht huet, offiziell ageweit. Am Haus gëtt et elo um Rez-de-chaussée e klenge Versammlungsraum an eng Kichen, um éischte Stack si Büroen an um zweete Stack ënner dem Daachgespär ass e grousse Sall fir 80 bis 100 Persounen. Fir den Accès an d'Haus ze verbessere gouf nieft dem Haus zousätzlech en Tuerm mat enger Trap an engem Lift gebaut.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Schengen
Henri Ahnen

Den **Henri Ahnen**, gebuer den 19. Oktober 1866 zu Bartreng, a gestuerwen den 28. Mee 1934 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Professer.

Den Henri Ahnen huet am Oktober 1890 säin Doktorat am Kader vun der “Collation des grades” gemaach. 1892 gouf hie Repetent am Athenäum, wou hien 1895 seng Nominatioun als Professer krut. Vun 1896 bis 1908 war hien am Iechternacher Kolléisch. Am September 1908 gouf hien an den Athenäum versat. De 26. Juli 1911 ass hien “Directeur-délégué” vum Stater Meedercherslycée ginn. Den definitiven Titel als Direkter krut hien de 16. Februar 1917. Hie blouf bis zu sengem Doud un der Spëtz vun dësem Lycée.

1905 huet den Henri Ahnen gehollef, d'APESS ze grënnen; hie war Member vum Kommitee a Sekretär vun 1905 bis 1908. Zu Iechternach war hien an der Schoulkommissioun (1906-1908). Hien huet 1905 déi Iechternacher Sektioun vun der “Alliance française” gegrënnt; vun 1911 bis 1930 war hie Vizepresident vun der Stater Sektioun.

## Publikatiounen
* *But et organisation du lycée de jeunes filles = Ziel und Einrichtung des Mädchenlyzeums.* In: Programme publié à la clôture de l'année scolaire 1911-1912 / Lycée grand-ducal de Jeunes Filles de Luxembourg = Programm herausgegeben am Schlusse des Schuljahres 1911-1912 / Grossherzogliches Mädchenlyzeum zu Luxemburg. Luxembourg: impr. P. Worré-Mertens, 1912, S. 6-14.
* *La méthode directe dans l'enseignement des langues vivantes: son application à l'étude du français dans le Grand-Duché.* In: Programm herausgegeben am Schlusse des Schuljahres 1902-1903 / Grossherzogliches Gymnasium in Echternach = Programme publié à la clôture de l'année scolaire 1902-1903 / Gymnase grand-ducal d'Echternach. Luxembourg: J. Beffort, 1903, S. 3-66.

## Gielercher
* 
* 

## Quellen
* Lang, C., 1967. *Le personnel de l'enseignement secondaire et supérieur du Grand-Duché de Luxembourg, 1839-1922. Travail statistique de Félix Heuertz (1922), complété par Charles Lang (1967)*. Publications du Ministère de l'Éducation nationale, Luxembourg, S. 1-125 (Henri Ahnen, S. 9).
*Luxemburger Wort 1934, Nr. 149 (30. Mai), S. 4 (*Direktor Ahnen †*). http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=1225330&search_terms=#panel:pp|issue:1225330|page:4
*Luxemburger Wort 1934, Nr. 151 (1. Juni), S. 5 (*Begräbnis Henri Ahnen*). http://www.eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=1227788&search_terms=#panel:pp|issue:1227788|page:5
Kierch Toodler

D**'Kierch zu Toodler** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Öewersauer Saint-Pirmin, zum Norden an zu der Gemeng Esch-Sauer gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Willibrord, deem säi Fest de 7. November gefeiert gëtt.

D'Kierch gouf den 21. Juni 2017 als nationaalt Monument klasséiert.

Se steet am nërdlechen Deel vun der Uertschaft op der *Haaptstrooss*, dem CR317.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Öwersauer, Sankt Pirmin
* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Öwersauer, Sankt Pirmin
* D'Fënstere vun der Kierch vun Toodler op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Kirche Tadler 02.jpg|D'Kierch vun Nordweste gesinn
Kirche Tadler 04.jpg|D'Kierch vu Südoste gesinn
Kirche Tadler 03.jpg|D'Aganksportal
Kirche Tadler 05.jpg|Banneraum
Still (Geschier)

De **Still** ass d'Upak oder de Grëff bei engem Geschier, dat an der Hand gehale gëtt.

De Still ass meschtens aus Holz, e kann awer och aus Konschtstoff oder Metall sinn. An der Steenzäit goufe Stiller dacks aus Schanken, Har oder Gewei fabrizéiert.

Fréier gouf et besonnesch a Géigenden, wou Bëscher waren, sou wéi an den Ardennen oder am Condroz, verschidden Dierfer, déi wéinst hire Stillmécher bekannt waren. Ee vun de leschten am Condroz war ëm 1950 e gewësse Bourgeois.

D'Stillmécherei war op verschidden Holzaarten ugewisen. Sou gouf fir Schëppestiller, Elleren-, Bierken- oder Weidenholz geholl. Fir d'Fabrikatioun vu Riecher gouf Hieselter- oder Eschenholz gebraucht. Fir Pioschen an Aaxte gouf Bichen- oder Eschenholz geholl. Déi goufen aus dem *Quartier* erausgeschafft, d.&nbsp;h. aus Stécker Holz, déi beim Räisse vun engem ronne Stéck entstinn.
George Osborne

Den **George Gideon Oliver Osborne**, gebuer den 23. Mee 1971 zu London, ass e brittesche konservative Politiker.

Hie war vun 2001 un Deputéierten am House of Commons, vum Waldistrikt Tatton am Cheshire a vun 2010 un ass hien *[[Chancellor of the Exchequer]]* (Finanzminister) ënner dem Premier David Cameron.

## Um Spaweck
*  Biographie op ''Debrett's People of Today''
*  www.gov.uk
Autonoe (Mound)

Den **Autonoe** (oder Jupiter XXVIII) ass ee vun de klenge baussenzege Mounde vum Planéit Jupiter.

## Entdeckung
Den Autonoe gouf den 10. Dezember 2001 vun Astronome vum astronomeschen Institut vun der Universitéit vun Hawaii entdeckt. Déi virleefeg Bezeechnung vum Mound war S/2001 J 1.

De Mound gouf no der Autonoe, enger Schwëster vun der Semele, aus der griichescher Mythologie genannt.

## Bunndaten
Den Autonoe kreest op enger mëttlerer Distanz vun 23.039.000&nbsp;km a 762 Deeg a 17 Stonnen ëm de Jupiter. D'Bunn huet eng Exzentrizitéit vun 0,334. Mat enger Schréi vun 152,9° ass d'Bunn retrograd, d.&nbsp;h., de Mound beweegt sech géint d'Rotatiounsrichtung vum Jupiter ëm de Planéit.

Wéinst senge Bunneegenschafte gëtt de Mound Autonoe bei Pasiphae-Grupp, genannt nom Jupitermound Pasiphae, gerechent.

## Physikalesch Daten
Den Duerchmiesser vum Mound Autonoe huet an der Moyenne 4&nbsp;km. Seng Dicht gëtt op 2,6 g/cm³ geschat. Hien ass warscheinlech haaptsächlech aus Silikatgestengs opgebaut.
Den Autonoe huet eng ganz däischter Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,04, d.&nbsp;h., nëmme 4&nbsp;% vum agestraalte Sonneliicht gi reflektéiert. D'visuell Magnitude ass 22,0m.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* MPEC 2002-J54: ''Eleven new Satellites of Jupiter'' 15. Mee 2002 (Entdeckung)
* MPEC 2002-V03: ''S/2001 J 1'' 1. November 2002 (Zeréckentdeckung)
Bob Marley

De *Robert Nesta* "**Bob**" **Marley** [ bɒb ˈmɑː(ɹ)li ], gebuer de 6. Februar 1945 zu Nine Miles, op Jamaika, a gestuerwen den 11. Mee 1981 zu Miami, a Florida, war e jamaikanesche Sänger, Gittarist a Liddermécher.

Hie war ee vun de Matgrënner an och ee vun de bedeitendste Vertrieder vum Reggae, deen duerch hien a seng Optrëtter mat senger Band *[[The Wailers]]* zënter der Mëtt vun den 1970er Joren als Museksstil international bekannt gouf.

Zu senge bekanntste Stécker ziele *Buffalo Soldier, Get Up, Stand Up, I Shot the Sheriff, No Woman No Cry, Could You Be Loved?, Redemption Song* a *Stir It Up*. Nieft senge musekalesche Wierker huet de Bob Marley sech och dofir agesat, de Message vun der Rastafari-Beweegung ze verbreeden. Fir d'Adepten dovun, an och fir vill Mënschen an der Drëtter Welt war an ass de Marley eng wichteg Identifikatiounsfigur.

Hie war bestuet an hat mat senger Fra 4 Kanner, an eent adoptéiert. "Niewelaanscht" hat en "offiziell" der nach eng 7, an "inoffiziell" tëscht 22 a 46. E puer vun hinnen, wéi den Ziggy, d'Cedella, de Stephen an d'Sharon (aus sengem Bestietnes), sou wéi och Ky-Mani, de Julian an den Damian, goufe spéiderhi Museker.

De Bob Marley ass un Hautkriibs gestuerwen.

## Discographie (Auswiel)
### Studiosalbumen

### Concertstalbumen
* *[[Live!]]* (1975)
* *[[Babylon by Bus]]* (1978)
* * Live at the Roxy* (2003) (opgeholl de 26. Mee 1976)
* * Live Forever: The Stanley Theatre* (2011) (opgeholl den 23. September 1980)

### Kompilatiounen
* *Birth of a Legend* (1977) Fréi Opnamen aus den 1960ern
* *Bob Marley & the Wailers* (1978)
* *[[Legend (Album)|Legend]]* (1984) 
* *Rebel Music* (1986)
* *Talkin' Blues* (1991)
* *Early Collection* (1991)
* *Songs of Freedom* (1992)
* *Natural Mystic* (1995)
* *Soul Almighty* (1996)
* *Dreams of Freedom* (1997)
* *Black Progress* (1998)
* *Chant Down Babylon* (1999)
* *One Love - The Very Best of* (2001)
* *Legend* (DVD+2CD) (Tuff Gong) (2003)
* *Gold* (2005)
* *Soul Revolutionaries: The Early Jamaican Albums 1970-1971* (2005)

## Literatur
* Timothy White: *Catch a fire. The life of Bob Marley*. Holt, Rinehart and Winston, New York 1983. (däitsch: *Bob Marley, Reggae, Rastafari. Ein kurzes, schnelles Leben*. Heyne, München 1984. ISBN 3-453-35036-7).
* René Wynands: *Do the Reggae. Reggae von Pocomania bis Ragga und der Mythos Bob Marley*. Pieper Verlag und Schott 1995, ISBN 3-492-18409-X (Pieper), ISBN 3-7957-8409-3 (Schott
* Bruce W. Talamon: *Bob Marley, Spirit Dancer*. Schirmer/Mosel, München 1995, ISBN 3-88814-781-6.
* Kwame Dawes: *Bob Marley, der Ausnahmepoet* (Biografie). PPVMEDIEN, Bergkirchen, ISBN 3-932275-88-8.
* Adrian Boot und Chris Salewicz: *Bob Marley, Songs of Freedom*. Heyne, ISBN 3-453-08705-4.
* John Masouri: *Wailing Blues: The Story of Bob Marley's „Wailers“*. Wise Publications, 2007, ISBN 978-1-84609-689-1.
* Ian McCann & Harry Hawke: *Bob Marley, Story und Songs kompakt*. Bosworth Music GmbH, Berlin 2004, ISBN 3-936026-92-0.
* Rita Marley: *No Woman No Cry. Mein Leben mit Bob Marley*. Rockbuch Verlag, 2005, ISBN 3-927638-07-2.

## Um Spaweck

* BobMarley.com - Offiziell Websäit
Bass (Homonymie)

Mat **Bass** ka gemengt sinn:

* Bass, en desagreabelt Gefill op der Haut, dat de Besoin ausléist, sech ze krazen.

**Téin**
* Bass (Akustik), Schallwelle mat déiwe Frequenzen
* Bass (Instrument), Museksinstrument dat Bass-Tounlage spill (z.&nbsp;B. E-Bass oder akustesch Bassgittar)
* Bass (Stëmmlag), eng déif Männer-Stëmmlag
* en Hautparleur fir déif Téin, kuckt Subwoofer

**Uertschaften ** an de Vereenegte Staaten:
* Bass (Alabama) am Jackson County
* Bass (Arkansas) am Newton County
* Bass (Florida) am Columbia County
* Bass (Georgia) am Houston County
* Bass (Kentucky) am Casey County
* Bass (Missouri) am Cole County
* Bass (West Virginia) am Hardy County
* Bass (Familljennumm)
Zwilling

**Zwillingen** (lat.: *gemini*) sinn, medezinesch genee formuléiert, zwee Kanner vun enger Mamm an engem Papp, déi de selwechten Dag prokreéiert (a meeschtens och gebuer) goufen. D'Wuert "Zwilling", ass vun *zwee* ofgeleet an heescht ursprénglech "wat et zweemol gëtt", "wat duebel ass".

Déi zwou bekanntst Forme vun Zwillinge sinn:
*Eeneeëg Zwillingen (*monozygotesch*), déi aus enger befruchter Eezell (Zygote) entstane sinn, déi sech am Laf vun der Entwécklung an zwéin Embryonen entwéckelt huet. Eeeneeëg Zwillingen hunn deemno dat selwecht geneetescht Ierfmaterial a gläiche sech dacks vill. 
*Zweeeeëg Zwillingen (*dizygotesch*), déi aus zwou Eezellen, déi an engem Zyklus zeideg goufen, entstane sinn, an déi vun zwéi Spermie befrucht goufen. Zweeeeëg Zwillingen hunn net méi Glach ënnerenee wéi soss Gesëschter.

Wa bei eeneeëgen Zwillingen d'Eezell sech eréischt nom 13. Dag vun der Befruchtung deelt, kann dës Deelung net méi komplett sinn; an deem Fall kënnt et zu sougenannte Siameeseschen Zwillingen.

An der Moyenne ass all 40. Gebuert op der Welt eng Zwillingsgebuert. Dobäi gëtt et grouss regional Ënnerscheeder: Bei de Yoruba ass et zum Beispill all 6. Gebuert, iwwerdeems et a Japan nëmmen all 100. ass. An Europa gëtt et am Norde méi dacks Zwillinge wéi am Süden.

D'Heefegkeet tëscht eeneeëgen an zweeeeëgen Zwillinge läit, jee no Regioun a Joer, tëscht 1:4 an 1:1. A räiche Länner kënnt et an de leschte Jore méi dacks zu zweeeeëgen Zwillingsgebuerten, wat op hormonal Traitementer vu Fraen, déi Problemer haten, nach Kanner ze kréien, zeréckzeféieren ass: Déi Traitementer hunn d'Ovulatioun vu méi wéi enger Eezell pro Zyklus provozéiert.

## Bekannt Zwillingen
### Mythologie
* Esau a Jakob an der Bibel.
* Kastor a Polydeukes, och bekannt ënner hirem laténgeschen Numm Castor a Pollux.
* Romulus a Remus, d'Grënner vu Roum.

### Reell Persounen
* Cosmas an Damian, chrëschtlech Märtyrer an Helleg
* 1936: Alice an Ellen Kessler (Kessler-Zwillingen), däitsch Dänzerinnen a Schauspillerinnen.
* 1943: Oskar Lafontaine, däitsche Politiker.
* 1949: Jaroslaw a Lech Kaczyński († 2010), polnesch Politiker.
* 1952: Isabella Rossellini, Schauspillerin, Model a Regisseurin.
* 1957: Margaretha a Jean vu Lëtzebuerg, Gesëschter vum Groussherzog Henri.
* 1959: Ranga Yogeshwar, lëtzebuergesch-indesche Journalist a Moderator.
* 1989: Bill Kaulitz an Tom Kaulitz, vun der Band Tokio Hotel.

## Um Spaweck
NGC 1953

Den **NGC 1953** ass e Stärekoup an der grousser Magellanescher Wollek am Stärebild Dorado. De Stärekoup gouf am Joer 1835 vum Astronom John Herschel mat engem 48-cm-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
*  SEDS
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC1953
* https://web.archive.org/web/20211025095249/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC1953&SURVEY=Digitized%20Sky%20Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 1953 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
Gaapsen

D**'Gaapsen** (lat. *oscitatio*) ass e reflexaartegt Behuelen, dat bei Mënsche a bei villen Déiere virkënnt. Et steet dacks am Zesummenhang mat Middegkeet oder Langweil. D'Gaapse fänkt domat un, datt een déif Loft hëlt, woubäi de Mond grouss opgerappt gëtt, an hält op, andeems een ausotemt an dann de Mond zoumécht. Dat geschitt mat oder ouni Lauter.

An der westlecher Kultur ass d'Gaapsen en Ausdrock vu Middegkeet oder Langweil, sou datt a Gesellschaft erwaart gëtt, datt een entweeder d'Hand virun de Mond hält, sech op d'Säit dréint, oder soss sou diskreet wéi méiglech gaapst.

Et ass wëssenschaftlech nach ëmmer net ganz kloer, firwat ee gaapst oder firwat et gutt ass. D'Wëssenschaft vum Gaapsen heescht Chasmologie.

D'Wuert "gaapsen" geet op änlech Wierder fir Spléck oder opgerappt Ëffnung zeréck, sou wéi eeben de Mond beim Gaapsen.

D'Gaapsen ass "ustiechend"; wann een ee gesäit (oder héiert) gaapsen, muss een och.

### Literatur
* Lehmann: *Yawning: A homeostatic reflex and its psychological significance*. 1979.
* Baenninger: *Some comparative aspects of yawning in Betta splendens, Homo sapiens, Panthera leo and Papio sphinx*. 1987.
* Smith: *Yawning: an evolutionary perspective*. 1999.
* Anderson, Meno: *Psychological influences on yawning in children*. 2004.
* Platek et al.: *Contagious yawning: the role of self-awareness and mental state attribution*. 2003.
* Seuntjens: *On Yawning or The Hidden Sexuality of the Human Yawn*. 2004.
* Monika Spang, Sonja Bougaeva: *Das große Gähnen. Eine Zoo- und Gutenacht-Geschichte*. Atlantis, Orell Füssli, ISBN 3-7152-0530-X.
* Klaus Schmeh: *Warum Gähnen ansteckend ist. Alltagsrätseln auf der Spur*, Gondrom, Bindlach 2008, ISBN 978-3-8112-3026-2.

## Um Spaweck

* Le bâillement. Websäit vum Olivier Walusinski, dem Organisateur vun der *First International Conference on Yawning. Paris 2010* * Warum wir gähnen - Neues von der Chasmologie Sendung SWR2 Wissen vum 8. Dezember 2010(Audio (MP3; 39,6&nbsp;MB) Manuskript; PDF; 190&nbsp;kB)
Parti socialiste (Frankräich)

De **Parti socialiste** (kuerz **PS**) ass eng franséisch politesch Partei. Si huet eng demokratesch-sozialistesch respektiv eng sozialdemokratesch Ausriichtung. Si huet hiren Ursprong an der Ideologie vum Sozialismus an ass d'Nofollgerin vun der Franséischer Sektioun vun der Aarbechter-International, déi 1905 ënner dem Impuls vum Jean Jaurès gegrënnt gouf. Si huet hiren aktuellen Numm zënter 1969.

D'Partei war nieft De Republikaner an där hire Virgängerparteien bis zu de Presidentschaftswalen 2017 eng vun den zwou Volleksparteien am Land. Bei deene Walen krut de sozialistesche Kandidat Benoît Hamon nëmme 6,36% vun de Stëmmen a stoung domat op Plaz 5 vun alle Kandidaten. Bei de Parlamentswalen am selwechte Joer krut si 7,44% vun de Stëmmen.

## PS-Presidente vu Frankräich
* 1981–1995: François Mitterrand
* 2012-2017: François Hollande
En cas de malheur

**En cas de malheur** ass e franséisch-italieenesche Film vum Claude Autant-Lara aus dem Joer 1958 nom Roman mam selwechten Numm vum Georges Simenon.
## Ëm wat geet et am Film?
Den Affekot André Gobillot (Jean Gabin) verléift sech an eng jonk Cliente (Brigitte Bardot) an et geléngt him fir si duerch eng falsch Zeienausso e Fräisproch viru Geriicht z'erreechen …
## Um Spaweck
*De Film op der IMDb
*De Film op DVDBeaver
Kathoulesch Universitéit Fu Jen

D**'Kathoulesch Universitéit Fu Jen** (chi.: 輔仁大學, *Fǔrén Dàxué*) vun Nei Taipeh ass eng taiwanesch Privatuniversitéit, déi vun der kathoulescher Kierch gedroe gëtt. Si ass 1925 op Wonsch vum Poopst Pius XI. zu Peking gegrënnt an 1961 op Taiwan nei etabléiert ginn.

An der chineeseschsproocheger Welt ass Fu Jen déi eelst kathoulesch a Jesuitten-affiliéiert Universitéit. Si ass besonnesch bekannt fir hir enk Verbindung mat der réimescher Kurie.

D'Universitéit ëmfaasst 11 Fakultéiten a gehéiert zum Internationale Verband vu kathoulesche Universitéiten (*International Federation of Catholic Universities* oder IFCU).

2017 ware bei der Universitéit Fu Jen ëm déi 26.000 Studenten ageschriwwen, dovun 2.000 Auslänner.

## De Campus

Fichier:FJU YP03.jpg|Gebai vun der Verwaltung
Fichier:FJU EZ01.jpg|Student Aktivitéitszentrum
Fichier:FJU MD08.JPG|Fakultéit fir Medezin
Fichier:FJU dorm03.jpg|Ee vun den Dortoiren
Fichier:FJU HEdept01.jpg|Fakultéit fir Kanner- a Famillestudien
Fichier:FJU LA04.jpg|Den nordëstlechen Deel vum Campus


## Um Spaweck

*Kathoulesch Universitéit Fu Jen
André Couder

Den **André Couder**, gebuer de 27. November 1897 zu Alençon, a gestuerwen de 16. Januar 1979 zu Paräis, war e franséischen Optiker an Astronom.

Hien huet vun 1925 un am optesche Laboratoire vum Paräisser Observatoire geschafft, an deen och vun 1926 u geleet. Hien hat 1926 dat no him genannt Couder-Teleskop entwéckelt. Vun 1952 bis 1958 war hie President vun der Kommissioun fir astronomesch Instrumenter a Vizepresident vun der Internationaler Astronomescher Unioun.

1953 krut hien de Jules-Janssen-Präis.

## Schrëften
Zesumme mam André Danjon hat hien e Wierk iwwer Teleskope geschriwwen: *Lunettes et télescopes: Théorie, conditions d'emploi, description, réglage, histoire*

## Um Spaweck
* Publikatioun vum A. Couder am Astrophysics Data System
* Noruff op den A. Couder am Astrophysics Data System
*  A. Couder, ''OPTIQUE ASTRONOMIQUE. − Sur un type de télescope photographique.'', Comptes rendus de l'Académie des sciences. Paris, 1926, S. 1276–1277
Saint-John Perse

De **Saint-John Perse**, gebuer als *Alexis Leger* den 31. Mee 1887 zu Pointe-à-Pitre op Guadeloupe, a gestuerwen den 20. September 1975 zu Giens, war e franséischen Dichter, Diplomat an Nobelpräisdréier fir Literatur.

## Liewen
Den Alexis Leger huet seng Kandheet op de Franséischen Antillen verbruecht. 1899 ass e mat senger Famill an d'Metropol wunne gaangen, wou en Droit a Politikwëssenschaften op der Universitéit Bordeaux an zu Paräis studéiert huet.

1914 goung en an den diplomateschen Déngscht a gouf 1916 Legationssekretär zu Beijing, an ass a Korea, d'Mongolei an a Japan gereest. Nom Éischte Weltkrich gouf e Conseiller vum franséischen Ausseminister Aristide Briand. 1929 gouf en *Directeur des Affaires politiques* am Ausseministère, wouvun en 1933 Generalsekretär gouf.

1940 huet e beim Amarsch vun den Däitsche seng Plaz verluer. Hie krut d'franséisch Nationalitéit oferkannt a säi Verméige gouf onfiskéiert. Doropshin ass en an d'USA emigréiert, wou e Conseiller fir d'Library of Congress gouf. Nom Zweete Weltkrich gouf en a Frankräich rehabilitéiert. Hien ass awer eréischt 1957, als Dichter Saint-John Perse, a Frankräich zeréckgaangen.

1960 huet de Saint-John Perse den Nobelpräis fir Literatur fir seng Gedichter kritt.

## Wierker (Auswwiel)
* *Éloges* (dodra sinn: *Images à Crusoé, Pour fêter une enfance, Éloges*), 1911.
* *Anabase*, 1924.
* *Amitié du Prince*, 1924.
* *Chanson du Présomptif*, 1924.
* *Exil*, 1942.
* *Poème à l'Étrangère*, 1943.
* *Pluies*, 1943.
* *Neiges*, 1944.
* *Quatre poèmes (1941-1944)*dodran: *Exil, Pluies, Neiges* a *Poème à l'Étrangère*, 1944.
* *Berceuse*, 1945 .
* *Vents*, 1946.
* *Amers*, 1948.
* *Chronique*.
* *Poésie*, Ried beim Banquet fir den Nobelpräis, zu Stockholm den 10. Dezember 1960.
* *Oiseaux*, 1962.
* *Chant pour un équinoxe*, 1975.

## Literatur
* Joëlle Gardes: *Saint-John Perse. Les rivages de l'exil. Biographie.* Éd. Aden, Croissy-Beaubourg 2006, ISBN 2-84840-081-1
* Mireille Sacotte: *Alexis Léger, Saint-John Perse.* Belfond, Paris 1991. Reprint L'Harmattan, Paris 1997, ISBN 2-7384-6121-2

## Um Spaweck
Inge Meysel

D**'Inge Meysel**, gebuer den 30. Mee 1910 zu Rixdorf, haut Berlin-Neukölln, a gestuerwen den 10. Juli 2004 zu Seevetal-Bullenhausen, war eng däitsch Schauspillerin.

Si war d'Duechter vum däitsche jiddesche Geschäftsmann Julius Meysel a senger dänescher Fra Margarete Hansen. 1930 huet si zu Zwickau, Berlin a Leipzig hir Theatercarrière ugefaangen. An der Nazi-Zäit huet si, als *"Halbjüdin"*, net däerfen optrieden. Doropshi goung si op Danzig wou s'als Telefonistin an als technesch Zeechnerin geschafft huet.

1945 ass si nees beim Theater, zu Hamburg wou se am Thalia Theater gespillt huet. Vill Succès hat si Enn vun den 1950er Jore mat hirer Roll vun enger Concierge am Stéck *Fenster zum Flur*, dat 1961 als *[[Ihr schönster Tag]]*, och mat hir an der Haaptroll, verfilmt gouf. Vun den 1960er Joren un huet si haaptsächlech an Tëleesproduktioune matgeschafft. Bekannt gouf si do virun allem duerch hir Roll vun der Käthe Scholz an der Serie *[[Die Unverbesserlichen]]* (1965 bis 1971), an 1965 als Néiesch an der Serie *Gertrud Stranitzki*.

Si huet sech hiert Liewe laang engagéiert, politesch fir d'SPD, gesellschaftlech ë.&nbsp;a. fir d'Rechter vun Homosexuellen a géint Aids.

## Filmographie (Auswiel)

## Literatur
* Inge Meysel: *Frei heraus - Mein Leben.* Beltz Quadriga, Berlin 1991. ISBN 3-88679-195-5, (Autobiographie).
* Sabine Stamer: *Inge Meysel.* Europa, Hamburg 2003, ISBN 3-203-83015-9.
* Maurus Pacher: *Inge Meysel, Die verborgenen Jahre.* Ullstein TB-Vlg., 1991, ISBN 3-548-22829-1.

## Um Spaweck
Abderrahmane Sissako

Den **Abderrahmane Sissako**, gebuer den 13. Oktober 1961 zu Kiffa a Mauretanien, ass ee mauretanesche Filmregisseur a -produzent. Hie gëtt zu deene bekanntste Filmregisseuren aus dem subsahareschen Afrika gezielt. A senge Filmer setzt hie sech dacks mat der Globaliséierung an dem Exil auserneen.

## Filmographie
* 1989: *Le Jeu*, Ofschlossprojet op der Filmhéichschoul
* 1993: *Octobre*, Kuerzfilm
* 1995: *Le chameau et les bâtons flottants*, Kuerzfilm
* 1996: *Sabriya*, Kuerzfilm
* 1997: *Rostov-Luanda*, Documentaire
* 1998: *La vie sur terre*
* 2002: *Heremakono*
* 2006: Bamako
* 2014: Timbuktu, *[[César du cinéma|César]]* fir de beschte Film 2015
NGC 142

Den **NGC 142** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Cetus.D'Galaxie NGC 142 gouf am Joer 1886 vum US-amerikaneschen Astronom Frank Muller entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SEDS
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
* https://web.archive.org/web/20160310071820/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC142&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* Artikel a Biller vum NGC 142 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
Les Barbouzes

** Les Barbouzes** ass e franséisch-italieenesche Film vum Georges Lautner aus dem Joer 1964.
## Ëm wat geet et am Film?
De Waffenhändler Constantin Benard Shah ass gestuerwen. Op sengem Begriefnes dauchen Agenten aus verschiddene Länner op, déi un der Ierfschaft vum Constantin intresséiert sinn…

## Um Spaweck
Jour de fête

**Jour de fête** ass e franséische Film vum Jacques Tati aus dem Joer 1949.

## Ëm wat geet et am Film?

An engem klenge franséischen Duerf riichten d'Kirmesleit hir Buden an e Karussell op. D'Kanner kucken no. De Bréifdréier (Jacques Tati) fiert mat senge Vëlo duerch d'Duerf fir seng Tournée ze maachen…

## Soss
De Film ass am Joer 1949 faarweg gedréint ginn awer well de Faarfsystem Thomsoncolor ganz nei war gouf, fir sécher ze goen, gläichzäiteg eng schwaarz-wäiss Versioun gedréint. Déi schwaarz-wäiss Versioun koum 1949 an d'Kinoen, well keng Méiglechkeet bestanen huet fir déi faarweg Versioun z'entwéckelen.
Vum Film gëtt et dräi verschidde Versiounen:
* d'Versioun vun 1949 a schwaarz-wäiss
* d'Versioun vun 1964 a schwaarz-wäiss mat faarwegen Elementer déi mat der Hand op de schwaarz-wäisse Film gemoolt goufen
* d'faarweg Versioun vun 1995 an Thomsoncolor déi am Joer 1995 restauréiert gouf an déi dem Jacques Tati seng Duechter Sophie Tatishef montéiert huet.
## Um Spaweck
*De Film op DVDClassic
*De Film op dvdbeaver
CFL 2300

D**'CFL-Serie 2300** ass eng Serie vu Stadler KISS Zich, déi vun der CFL haaptsächlech am Regionalverkéier tëscht Lëtzebuerg a Koblenz agesat ginn. KISS heescht: *Komfortablen Innovative Spurtstaarken S-Bunnzuch*. D'CFL huet 21 där Rammen a se si vun 2301 bis 2321 nummeréiert.

## Geschicht
Den 12. Oktober 2010 huet d'CFL bekannt gemaach, 8 KISS-Ramme bei Stadler Rail bestallt ze hunn.

Den 29. September 2014 gouf déi éischt dovun zu Waasserbëlleg vum CFL-Generaldirekter Marc Wengler, dem Direkter fir de Persounenverkéier, Marc Hoffmann, an dem Minister fir Nohalteg Entwécklung an Infrastruktur, François Bausch, virgestallt. Zanter Dezember 2014 gi se regulär agesat.

Am Ganze goufen, op dräi Bestellunge verdeelt, 21 Ramme kaaft. Déi zwou lescht (2320 an 2321) goufen 2020 ausgeliwwert.

## Biller

File:CFL Class 2300 Second class upstairs.JPG|2. Klass uewen
File:CFL Class 2300 Second class downstairs.JPG|2. Klass ënnen
File:CFL Class 2300 first class.JPG|1. Klass uewen
File:CFL Class 2300 first class detail.JPG|1. Klass Eenzelsëtzer
File:CFL Class 2300 multifunctional area.JPG|Plaz fir Vëloen, Rollstill, Kannerkutschen,...


## Um Spaweck

* CFL 2300 op der CFL-Websäit
* CFL 2300 op rail.lu
Les vacances de Monsieur Hulot

**Les vacances de Monsieur Hulot** ass e franséische Film vum Jacques Tati aus dem Joer 1953. Op de Plakate vum Film gëtt et zwou Versioune vum Filmtitel *Les vacances de M. Hulot* an och nach *Les vacances de Mr. Hulot*.

## Ëm wat geet et am Film?

Op mam Zuch oder mam Auto alles fiert an d'Vakanz op d'Mier sou och den Hulot mat sengem ale rabbelegen Auto. De Film beschreift dann a klenge Sketcher dem Hulot seng Problemer an Aventuren am Hotel an op der Plage.
## Soss
De Film gouf zu Saint-Marc-sur-Mer am Departement Loire-Atlantique gedréint.

## Gielercher
* 1953: Louis-Delluc Präis
## Um Spaweck
*De Film op DVDClassic
*De Film op Filmzentrale
*Kritik vum Roger Ebert
Chavannes-sur-Suran

**Chavannes-sur-Suran** ass eng fréier franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den 1. Januar 2017 huet se mat Germagnat fusionéiert fir déi nei Gemeng Nivigne-et-Suran ze bilden.

## Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Mon oncle

**Mon oncle** ass e franséisch-italieenesche Film vum Jacques Tati aus dem Joer 1958.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Här Arpel, e räichen Industriellen, huet senger Famill e modernt Haus mat alle méigleche Raffinessen an technologesche Gadgete gebaut. Dem Arpel säi Jong Gérard hält sech gär bei sengem Monni dem Här Hulot op, wat den alen Här Arpel awer net gär gesäit.
## Gielercher
* 1958: Festival vu Cannes - Spezialpräis vun der Jury
* 1958: Prix Méliès vun de franséische Filmkritiker
* 1959: Oscar - Beschte Film an enger Friemsprooch
## Um Spaweck
*Kritik vum Roger Ebert
*Film op Filmzentrale
*De Film op der IMDb
*De Film op dvdbeaver
L'essentiel Radio

**L'essentiel Radio** ass e lëtzebuergesche Radiosender a franséischer Sprooch dee vun der Gesellschaft RadioLux bedriwwe gëtt. E goung den 22. Februar 2016 op Sendung.

Et ass ee vun de véier Senderen zu Lëtzebuerg mat enger nationaler Frequenz (107,7&nbsp;) an enger Sendestäerkt iwwer d'ganzt Land. D'Frequenz gouf bis Mäerz 2014, vum Radio DNR, deen dunn opgehalen huet, benotzt.

Fir déi fräi Frequenz hate véier Interessente kandidéiert an zwar: RadioLux vun Déifferdeng, Lor'FM vun Diddenuewen, d'Agence PLG vun der Wemperhaart zesumme mam Radio 7FM vu Gouvy an als véierten NRJ Luxembourg. Op Recommandatioun vun der Autorité luxembourgeoise indépendante de l'audiovisuel (Alia) huet de Lëtzebuerger Regierungsrot decidéiert, d'Frequenz der Gesellschaft RadioLux zouzespriechen.

*L'essentiel Radio* gëtt vun der Gesellschaft RadioLux bedriwwen, déi zu 40 % Edita gehéiert (déi hirersäits zu 50% Editpress an zu 50% d'Schwäizer Grupp Tamedia als Aktionären huet), zu 35 % dem Pol ëm de Vincent Bragard, Serge Leenman a Samuel Tabart, a 25 % huet d'CLT-UFA.

Wéi de Projet am Mee 2015 virgestallt gouf, war d'Aktionariat zu jee 50 % tëscht Edita an den Aktionäre vu Must Fm opgedeelt. Wéinst dësem Wiessel bei den Aktionären huet d'ALIA de 7. Januar 2016 een Zousazavis ausgeschafft, dee favorabel ass, mä virgesäit, datt L'Essentiel Radio editorial, finanziell an organisatoresch onofhängeg vun der CLT-Ufa bleiwe misst. Wann RTL "wéinst aussergewéinlechen Ëmstänn" seng Participatioun vu 25% héije wéilt, wier e weideren Avis vun der ALIA an en Accord vun der Regierung néideg. Ufank 2014 hat d'ALIA e gemeinsame Projet vun RTL an dem Groupe Saint-Paul fir e franséischsproochege Radio verworf.

D'Studioe sinn zu Déifferdeng am Gebai vum *[[L'essentiel|Essentiel]]* a vun do aus gëtt och gesent.

Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no hunn tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Dag 26.200 Leit iwwer 12 Joer L'essentiel Radio gelauschtert.

## Kuckt och

* Lëscht vun de Radiosenderen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Websäit vum Radio
Anfield

**Anfield** ass de Foussballstadion vum FC Liverpool, am Quartier Anfield tëscht *Anfield Road* an der *Walton-Breck Road* zu Liverpool an England. En huet 53.394 Plazen, an ass domat de siwentgréisste Foussballstadion a Groussbritannien.

Den FC Liverpool spillt zënter senger Grënnung am Joer 1892 seng Heemmatcher zu Anfield. U sech war Anfield de Stadion vum FC Everton, vun 1884 bis 1891, mä dee Club ass no enger Differenz mam Stadionsbesëtzer wéinst dem Loyer an de Goodison Park geplënnert, dee knapps e Kilometer dervu läit.

Den Anfieldstadion huet véier Tribünen: De Kop (Bill Shankly Kop), Main Stand, Centenary Stand an Anfield Road. Déi gréisst Zuel vu Spectateure louch bei 61.905, bei engem Match tëschent dem FC Liverpool an de Wolverhampton Wanderers am Joer 1952. De Stadion ass 1994 ëmgebaut ginn an zanterhier gëtt et nëmmen nach Sëtzplazen.

Zwou Paarte aus Fer-forgé sinn no bekannten Ex-Trainere vum FC Liverpool benannt an zwar eng nom Bill Shankly, déi an der *Anfield Road* ass mat engem Monument dernieft wou iwwer der Paart de Slogan *YOU'LL NEVER WALK ALONE* steet, an eng nom Bob Paisley, déi an der *Walton-Breck Road* ass mat der Schrëft *PAISLEY GATEWAY* iwwer der Paart. Eng Statu vum Bill Shankly steet virun der Entrée vum *Museum & Tour Centre*.

2002 ass d'Diskussioun fir en neie Stadion opkomm. D'Propose war fir en neie Stadion am Stanley Park ze bauen deen no derbäi läit, mä wéi den FC Liverpool 2010 vum Fenway Sports Group opkaf gouf, ass déi Propose ofgeleent ginn.

Amplaz gouf eng Vergréisserung vun den Tribüne vum Main Stand geplangt, déi den 8. Dezember 2014 an Ugrëff geholl gouf, a fir d'Saison 2016/2017 soll ofgeschloss sinn. Doduerch geet d'Capacitéit vum Stadion op 54.000 erop.

## Geschicht
De Stadion, deen 1884 ageweit gouf, huet dem John Orrell, engem Supporter vum FC Everton, gehéiert. Everton, déi bis zu deem Moment an der Priory Road gespillt hunn, hu wéinst dem Kaméidi wärend de Matcher en neie Stadion gebraucht. De John Orrell huet dunn dem FC Everton de Stadion géint e klenge Loyer zur Verfügung gestallt. Den 1. Match um Anfield gouf tëschent Everton an Earlestown den 28. September 1884 gespillt, an Everton hat 5-0 gewonnen. Wärend der Zäit wou Everton um Anfield gespillt huet, hat de Stadion Plaz fir bis zu 20.000 Leit.

## Um Spaweck
Academy Awards

D**'Academy Awards**, besser bekannt ënner hirem informellen Numm **Oscars**, sinn e Filmpräis, deen zënter 1929 all Joer vun der US-amerikanescher Academy of Motion Picture Arts and Sciences (AMPAS) un déi bescht Leeschtungen an der Filmindustrie vum Joer virdru verdeelt gëtt.

D'Gewënner kréien eng gëlle Skulptur, déi offiziell *Academy Award of Merit* heescht an de Spëtznumm *Oscar* huet. Si stellt e Ritter an Art-Déco-Stil duer.
 
## Kategorien
* *Oscar fir de beschte Film‎* - (*Best Picture*) - zanter 1928
* *Oscar fir déi bescht Regie‎* - (*Best Directing*) - zanter 1928
* *[[Oscar fir de beschte Schauspiller]]‎* - (*Best Actor in a Leading Role*) - zanter 1928
* *[[Oscar fir déi bescht Schauspillerin]]* - (*Best Actress in a Leading Role*) - zanter 1928
* *Oscar fir de beschte Schauspiller an enger Nieweroll* - (*Best Actor in a Supporting Role*) - zanter 1936
* *Oscar fir déi bescht Schauspillerin an enger Nieweroll* - (*Best Actress in a Supporting Role*) - zanter 1936
* *Oscar fir dat bescht Originaldréibuch‎* - (*Best Original Screenplay*) - zanter 1940
* *Oscar fir dat bescht adaptéiert Dréibuch* - (*Best Adapted Screenplay*) - zanter 1928
* *Oscar fir déi bescht Dekoren* - (*Best Production Design*) - zanter 1928
* *Oscar fir déi bescht Kostümer* - (*Best Costume Design*) - zanter 1948
* *Oscar fir de beschte Make-Up a fir déi bescht Coiffuren* - (*Best Makeup and Hairstyling*) - zanter 1981
* *Oscar fir déi bescht Fotografie* - (*Best Cinematography*) - zanter 1928
* *Oscar de beschte Filmschnëtt* - (*Best Film Editing*) - zanter 1935
* *Oscar de beschten Tounmëschung* - (*Best Sound Mixing*) - zanter 1930
* *Oscar de beschten Tounschnëtt* - (*Best Sound Editing*) - zanter 1963
* *Oscar fir déi bescht visuell Effeten* - (*Best Visual Effects*) - zanter 1939
* *Oscar fir de beschte Filmsong* - (*Best Original Song*) - zanter 1934
* *Oscar fir déi bescht Filmmusek* - (*Best Original Score*) - zanter 1934
* *Oscar fir de beschte Film an enger Friemsprooch‎* - (*Best Foreign Language Film*) - zanter 1947
* *Oscar fir de beschten Animatiounsfilm* - (*Best Animated Feature*) - zanter 2001
* *Oscar fir de beschten Documentaire* - (*Best Documentary Feature*) - zanter 1943
* *Oscar fir beschte Kuerzfilm (Spillfilm)* - (*Best Live Action Short Film*) - zanter 1931
* *Oscar fir de beschten Animatiouns-Kuerzfilm* - (*Best Animated Short Film*) - zanter 1931
* *Oscar fir de beschte Kuerzfilm-Documentaire* - (*Best Documentary Short*) - zanter 1941
* *Éierenoscar‎* - (*Academy Honorary Award*)

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergeschen Oscar-Bäiträg

## Um Spaweck
B. B. King

De **B.&nbsp;B. King**, gebuer de 16. September 1925 zu Berclair bei Itta Bena, am Bundesstaat Mississippi, a gestuerwen de 14. Mee 2015 zu Las Vegas, am Nevada, fir richteg*Riley&nbsp;B. King*, war en US-amerikanesche Blues-Gitarristen a -Sänger. Hien huet Generatioune vu Rock- a Bluesmuseker beaflosst. Seng Placke goufe mat am Ganze 15 Grammyen ausgezeechent.

Zu senge grousse Succèsen ziele seng Cover-Versioun vum Big Joe Turner sengem *Sweet Sixteen* an *The Thrill Is Gone*.

Hien huet 1969 nieft dem Ike & Tina Turner bei der US-Tournee vun de Rolling Stones am Virprogramm gespillt, a mat ë.&nbsp;a. dem Carole King, Leon Russell, Alexis Korner, Peter Green, Steve Winwood, U2 an Eric Clapton.

Hien ass bis 2004 reegelméisseg op Tournée gaangen, an hat och duerno nach deen een oder aneren Optrëtt.

Hien hat seng Gittar "Lucille" genannt.

## Literatur
* King, B.&nbsp;B., Ritz, David (1996): Blues all round me - The Autobiography Of B.&nbsp;B. King. Avon Books, New York, ISBN 0-380-97318-9
* Sawyer, Charles (1982): B.&nbsp;B. King - The Authorized Biography. Quartet Books, ISBN 0-7043-3415-1

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum B.&nbsp;B. King
Rahel Jankowski

D**'Rahel Johanna Jankowski**, gebuer 1988 zu Leipzig, ass eng däitsch Schauspillerin.

## Liewen
D'Rahel Jankowski ass mat 9 Joer op Lëtzebuerg wunne komm, wou se an de Lycée Hubert-Clément goung an do beim Theaterensembel Namasté matgemaach huet. No hirer Première am Berliner Georg-Friedrich-Händel-Gymnasium huet si vun 2011 bis 2014op der Hochschule der Künste Bern Schauspillerei studéiert.

2010 huet si a *Verrücktes Blut* vum Nurkan Erpulat a Jens Hillje matgespillt, dat 2011 ë.&nbsp;a. vun Theater heute als *Stück des Jahres* ausgezeechent gouf. Zënter der Saison 2013/14 spillt si am Berliner Maxim-Gorki-Theater. 2015 huet si am Kasemattentheater senger Inzenéierung vum Henning Mankell sengem *Lampedusa* matgespillt.

Si ass d'Duechter vum Schrëftsteller Martin Jankowski.

## Um Spaweck
* Fiche vum Maxim-Gorki-Theater
* "De Freides-Invité vum 15. Mee: Rahel Jankowski." bei rtl.lu, 15.05.2015.
Millebaach (Uelzecht)

D**'Millebaach** ass eng lëtzebuergesch Baach laanscht d'Grenz tëscht de Gemenge Lëntgen a Luerenzweiler.

D'Millebaach entspréngt op enger Héicht vun ca. 271 Meter am Flouer *Colmeschbur*, westlech vum Schwunnendall. Vu do aus fléisst se a Richtung Osten, laanscht d'Colmeschmillen, parallell mam CR123B, ënner dem CR123 erduerch an da weider laanscht d'Gemengegrenz tëscht Lëntgen a Luerenzweiler fir da kuerz virum Viaduc vu Luerenzweiler an d'Uelzecht ze lafen.

## Niewebaachen
Zwou kleng Niewebaache lafe vu riets an d'Millebaach.

## Um Spaweck
European Rail Traffic Management System

De **European Rail Traffic Management System**, kuerz ERTMS, ass e System fir de Management, d'Steierung sowéi d'Sécherung vun europäeschen Eisebunnslinnen. Den **ERTMS** besteet aus zwéin Deeler:

* Den ETCS, en Zuchsécherungssystem.
* De GSM-R, e Funkstandard fir d'Telefonie an den Datefunk vun der Eisebunn.
École apostolique vu Clairefontaine

D**'École apostolique vu Clairefontaine** an der klenger belscher Uertschaft Clairefontaine (Gemeng Arel), no bei Äischen, gouf 1889 vum Pater Dehon gegrënnt.

Hien hat den Dominikanerinnen, déi an d'Stad geplënnert sinn, d'Gebaier vum Klouschter ofkaaft, an eng apostoulesch Schoul dran ageriicht. Et war e Lycée an deem d'Schüler, déi wollten an d'Congregatioun antrieden, hire Secondaire konnte maachen. Se war awer och op fir aner Schüler. D'Schoul huet 1986 hir Dieren zougemaach an d'Gebaier goufen nei organiséiert, fir vun 1991 un e *Centre d'accueil* fir Animatioun a spirituell Formatioun draus ze maachen.

Vun den Haiser, déi de Pater Dehon gegrënnt huet, an déi haut nach bestinn, ass dat vu Clairefontaine dat eelst.

## Bekannt Schüler

* Joseph Lorenzo Philippe
* Nicolas Kinsch
* Joseph Adam
* Josy Braun
* Adrien Ries (gréistendeels)
* John Scheid
* Jean Greisch
* Jean Krier (Archeolog)
* Jean-Claude Juncker
* Edouard Marc Kayser
* Nico Graf
* Jean-Jacques Flammang
* Jean-Claude Hollerich (deelweis)

## Kuckt och
* Häerz-Jesu-Pateren

## Um Spaweck

* Websäit vun den Häerz-Jesu-Patere vu Clairefontaine
La notte di San Lorenzo

** La notte di San Lorenzo** ass en italieenesche Film vum Paolo a Vittorio Taviani aus dem Joer 1968.
## Ëm wat geet et am Film?
An der Toskana am Zweete Weltkrich zéien déi däitsch Truppe sech zeréck a wëllen en Duerf zerstéiere fir d'Avance vun den Alliéierten an de Partisanen ze stoppen. Déi Däitsch dreiwen d'Awunner vum Duerf an der Kierch zesummen an ermuerden se do. En Deel vun de Awunner kann awer fortlafen. Si hëllefen de Partisane géint déi däitsch Arméi ze kämpfe bis si vun den amerikaneschen Zaldote befreit ginn.

## Um Spaweck
* De Film op DVDbeaver
* IMDb
The Tales of Hoffmann (Film)

**The Tales of Hoffmann** ass e brittesche Film vum Michael Powell an Emeric Pressburger aus dem Joer 1951 no der Oper *Les contes d'Hoffmann* vum Jacques Offenbach an no Erzielunge vum E.T.A. Hoffmann.
## Ëm wat geet et am Film?
Den Hoffmann erzielt senge Frënn dräi fantastesch Geschichte vu Fraen an déi hie sech onglécklech verléift hat…
## Soss
Am Joer 2015 koum eng restauréiert Versioun vum Film op Blu-ray eraus déi 133 Minutten dauert.
## Um Spaweck
* De Film op DVDbeaver
* De Film op DVDklassik
* IMDb
Jean Petermann

De **Jean Petermann**, gebuer den 8. September 1853 am Pafendall, a gestuerwen de 6. Januar 1923 an der Stad Lëtzebuerg, war en Eisebunner a Päiperleksspezialist.
 
De Jean Petermann huet 1890 d'„Fauna, Verein Luxemburger Naturfreunde“ (Société des naturalistes luxembourgeois) matgegrënnt. Hie war deemools Assistent op der Gare vu Waasserbëlleg; 1903 koum hien als Statiounschef op Giewelsmillen a vun 1908 u bis zu senger Pensioun am Joer 1916 war hie Statiounschef vun der Gare vu Bartreng. 
 
Säi Fils, den Ingenieur Charles Petermann, war den éischten Direkter vum „Service électrique“ a vum elektreschen Tram vun der Stad Lëtzebuerg.

## Literatur

*Massard, J.A., 2015. *[http://massard.info/pdf/Massard_2015_5-302_add.pdf La Société des naturalistes luxembourgeois de 1890 à 2015.]* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 116, S. 5-302 [Biographie J. Petermann: S. 38-39].
Hồ Chí Minh

Den **Hồ Chí Minh**, gebuer den 19. Mee 1890 zu Hoàng Trù (Provënz Nghệ An, a gestuerwen den 2. September 1969 zu Hanoï, mam richtegen Numm *Nguyễn Sinh Cung*, duerno och bekannt als *Nguyễn Tất Thành* ("Grouss Hoffnungen"), duerno als *Nguyễn Ái Quốc* ("de Patriot") oder och einfach *Monni Hô*, war e vietnameesesche kommunistesche Militant an duerno Staatsmann.

Den Hồ Chí Minh huet op e puer Plazen am Ausland, ë.&nbsp;a. zu Paräis an zu Moskau gelieft. 1930 war hie Matgrënner vun der kommunistescher Partei vun Indochina, aus där méi spéit d'kommunistesch Partei vum Vietnam gouf. 1941 gouf hien am Vietnam de Leader vun der nei gegrënnter Việt Minh, déi am Zweete Weltkrichi géint de japaneschen Okkupant a géint déi vichy-franséisch Kolonialmuecht, déi mat de Japaner kollaboréiert huet, gekämpft huet. Wéi de Vietnam den 2. September 1945 onofhängeg erkläert gouf, goung de Fräiheetskampf geschwë virun:

1946 huet Frankräich probéiert, de Vietnam nees ze besetzen. Den 23. November gouf Hải Phòng bombardéiert, woubäi eng 6.000 Zivilisten ëm d'Liewe komm sinn.

Den Ho, dee bis dohin éischter moderéiert war, huet doropshin dem Drock vun den Hardliner an der Việt Minh noginn, an de landeswäite Kampf géint d'franséisch Kolonialhären huet ugefaangen. Den Indochinakrich huet bis 1954 gedauert.

Mä wéi dee bis eriwwer war, an d'Fransouse sech zeréckgezunn hunn, ass de Kampf ëm d'Befreiung vum Vietnam virugaangen. Och am Vietnamkrich (1955 bis 1975) war den Hồ Chí Minh ee vun den Haaptleit beim Versuch, Nordvietnam mat Südvietnam ze vereenegen. 1965 hunn d'USA an de Krich agegraff an hunn de Regime am Südvietnam ënnerstëtzt. Den Hồ Chí Minh huet d'Trường-Sơn-Strooss, am Westen als Ho-Chi-Minh-Pad bekannt, installéiere gelooss, en heemlechen Transportwee fir Truppen, Waffen a Material vum Nordvietnam an de Südvietnam ze bréngen.

Den Hồ Chí Minh ass den 2. September 1969 zu Ba Vì, haut en Deel vun Hanoi, un engem Häerzschlag gestuerwen.

1975 gouf him zu Éieren déi gréisst Stad am Vietnam, Saigon, an Ho-Chi-Minh-Stad (Thành Phố Hồ Chí Minh) ëmgenannt.