open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
United Artists

**United Artists** (**UA**) – och **United Artists Pictures**, **United Artists Films** oder (no der Ëmwandlung an eng SA 1957) **United Artists Corporation** genannt – ass eng US-amerikanesch Filmproduktiounsgesellschaft, déi de 17. Abrëll 1919 vun de Stommfilmstaren Charles Chaplin, Douglas Fairbanks Sr., Mary Pickford an David Wark Griffith gegrënnt gouf, mat der Intentioun, datt d'Kënschtler selwer (an net d'Studioen) iwwer hir Filmer decidéieren an dës vermaarte kéinten. 

An den 1950er Joren huet se sech awer selwer an e Studio verwandelt. Nom finanziellen Echec vum Film *[[Heaven's Gate]]* gouf  UA 1981 un dem Kirk Kerkorian seng Metro-Goldwyn-Mayer (MGM) verkaaft. 

Haut gehéiert se als Duechterentreprise vu Metro-Goldwyn-Mayer zu Sony Pictures Entertainment.

## Um Spaweck
Los monstruos del terror

** Los monstruos del terror** ass en italieenesch-spuenesch-däitsche Film vum Tulio Demicheli aus dem Joer 1970.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Dr. Varnoff vum Planéit Ummo soll alles virbereede fir d'Mënschheet op der Äerd mat Hëllef vu Monsteren auszeläschen

## Um Spaweck
Traité vu London

**Traité vu London** (respektiv **Londoner Vertrag**) goufen eng sëllegen international Traitéë genannt, déi zu London ënnerschriwwe goufen, dorënner:
* den Traité vu London (1831) iwwer d'Onofhängegkeet vun der Belsch;
*den Traité vu London (1839) iwwer d'Onofhängegkeet vun der Belsch (an de Status vu Lëtzebuerg);
* den Traité vu London (1867) iwwer d'Neutralitéit vu Lëtzebuerg.
The Black Sleep

** The Black Sleep** ass en US-amerikanesche Film vum Reginald Le Borg aus dem Joer 1956 no enger Geschicht vum Gerald Drayson Adams.

## Ëm wat geet et am Film?
1882 versicht den Dokter Joel Cadman mat alle Mëttele seng Fra, déi un engem Gehiertumor leit, ze retten…

## Um Spaweck
Manuel Noriega

De **Manuel Antonio Noriega Moreno**, gebuer den 11. Februar 1938, zu Panama-Stad, an och do den 29. Mee 2017 gestuerwen, Spëtznumm *"Cara de Piña"* oder *"Pineapple Face"*, war vum 12.&nbsp;August 1983 bis den 20.&nbsp;Dezember 1989, als "Chef vun der nationaler Gard", respektiv "Regierungschef mat aussergewéinleche Pouvoiren", *[[De jure / de facto|de facto]]* den Herrscher vu Panama. Hie gouf, no enger spektakulärer US-amerikanescher militärescher Invasioun, bei där e gefaange geholl gouf, 1992 virun engem US-Geriicht wéinst Drogenhandel, Extortioun a Komplott zu enger Prisongsstrof verurteelt a war bis zu sengem Doud Prisonéier.

## Literatur
* Frederick Kempe: *Aufstieg und Fall Noriegas. Panama-Poker – gefährliches Spiel mit den USA*. Hannibal, Wien 1990, ISBN 3-85445-059-1.
* Manuel Noriega, Peter Eisner: *America's Prisoner. The Memoirs of Manuel Noriega*. Random House, New York 1997, ISBN 0-679-43227-2.
* John Perkins: *Bekenntnisse eines Economic Hit Man*. Riemann, München, 4. Aufl. 2005, ISBN 978-3-570-50066-8.

## Um Spaweck
* Dokumentation ''Tyrants and Dictators. Manuel Noriega'', Längt ca. 45 min, op youtube.com
Visit to a Small Planet

** Visit to a Small Planet** ass en US-amerikanesche Film vum Norman Taurog aus dem Joer 1960 no enger Geschicht vum Gore Vidal.

## Ëm wat geet et am Film?
De Kreton, e Wiese vun engem frieme Planéit verléisst säi Planéit fir d'Äerd ze besichen…

## Um Spaweck
*  De Film op der IMDb
Barbarella (Film)

**Barbarella** ass e franséisch-italieenesche Film vum Roger Vadim aus dem Joer 1968 no engem Comic vum Jean-Claude Forest.

## Ëm wat geet et am Film?
Am Joer 40.000 mécht d'Astronautin Barbarella sech op d'Sich no dem verschwonnene Wëssenschaftler Durand-Durand…
## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
* De Film op DVD-Beaver
Kirsten Vangsness

D**'Kirsten Simone Vangsness**, gebuer de 7. Juli 1972 zu Pasadena am Bundesstaat Kalifornien, ass eng US-amerikanesch Filmschauspillerin. Si huet hir Karriär 1998 ugefaangen.

D'Schauspillerin gouf mat der Roll als *[[Penelope Garcia]]* an der Tëleesserie *[[Criminal Minds]]* (zanter 2005) bekannt.

Fir hir Roll an der Tëleesserie *[[Pretty the Series]]* gouf d'Vangsness zweemol fir en Indie Series Award nominéiert.

## Filmographie (Auswiel)
* 2005-...: *[[Criminal Minds]]* (Tëleesserie, 292 Episoden)
* 2006: *[[A-List (Film)|A-List]]*
* 2010: *[[In My Sleep]]*
* 2011: *[[Criminal Minds: Suspect Behavior]]* (Tëleesserie, 13 Episoden)
* 2016-17: *[[Criminal Minds: Beyond Borders]]* (Tëleesserie, 2 Episoden)

## Um Spaweck
Gironde

Mat **Gironde** kënne follgend Begrëffer gemeng sinn:

* D'Gironde, den Estuaire dee vun der Garonne an der Dordogne no hirem Zesummefloss gebilt gëtt.
* D'Departement Gironde, e franséischt Departement an der Nouvelle-Aquitaine.
* Gironde, eng fréier franséisch Gemeng am Departement Lot, fusionéiert mat Cours.
* Gironde-sur-Dropt, eng franséisch Gemeng am Departement Gironde.
* D'Gironde, en Niewefloss vum Estéron an den Alpes-Maritimes.
* D'Gironde, eng politesch Beweegung an der Zäit vun der Franséischer Revolutioun.
* d'Schlass Gironde an der Gemeng Saint-Parthem am Aveyron.
Coupe de France am Vëlossport 2010

Déi 19. Editioun vun der **[[Coupe de France am Vëlossport]]** huet den 31. Januar 2010 mam Grand Prix d'Ouverture La Marseillaise ugefaangen a goung de 26. September mam Tour de Vendée op en Enn. Dat Joer koumen zwou nei Courssen derbäi an zwar de Grand Prix d'Ouverture La Marseillaise an den Tour du Doubs.

## Punkteverdeelung
### Individuell

D'Klassement gëtt duerch d'Additioun vun de Punkten opgestallt. D'Coureuren ënner 25 Joer fuere fir d'Klassement vum beschte Jonken.

### Ekippeklassement
D'Ekippeklassement fir all Ekipp gëtt duerch d'Additioun vun de Plaze vun den dräi beschte Coureuren an der Ekipp zesummegerechent. D'Ekipp mat dem niddregsten Total kritt dann 12 Punkten, déi zweet kritt der néng, déi drëtt aacht an da sou weider bis déi néngt déi nach zwéi Punkte kritt. Nëmmen déi franséisch Ekippe komme fir d'Ekippeklassement a Fro. 

## Resultater
Olinger

**Olinger** ass e Familljennumm, deen ursprénglech op eng Hierkonft aus der Uertschaft Ouljen (de.: *Olingen*) an der Gemeng Betzder verweist.

Et ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Ben Olinger, e lëtzebuergesche Radio- an Tëleesmoderateur
* Brian Olinger (* 1983), en US-amerikanesche Leefer
* Gerhard Olinger, e Schwäizer Schileefer
* Jean-Paul Olinger (* 1943), e lëtzebuergesche Fechter
* Marc Olinger (1946–2015), e lëtzebuergesche Schauspiller
* Marilyn Olinger (1928–2006), eng US-amerikanesch Baseballspillerin
* Mário Olinger (1918–?), e brasilianesche Politiker
* Menny Olinger, lëtzebuergesche Keramikkënschteler
* Pierre Olinger (1860–1934), e lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Auteur
* Pierre Olinger (1864–1942), e lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Schoulinspekter a Schrëftsteller
* Ralph "Rolf" Olinger (1924–2006), e Schwäizer Schileefer
* Yves Olinger, e lëtzebuergesche Badmintonspiller an -trainer
* Jeanne Olinger-Rouff (1928–2012), eng lëtzebuergesch Juristin a Fraerechtlerin

Dovun ofgeleet ass et och:
* e gemengefräit Gebitt am US-Bundesstaat Missouri: Olinger (Missouri),
* e gemengefräit Gebitt am US-Bundesstaat Virginia: Olinger (Virginia),
* de Klackespilltuerm an der US-amerikanescher Stad Denver: den *[[Olinger Tower]]*.

## Kuckt och
* Albert Ölinger, en däitsche Grammatiker aus dem 16. Joerhonnert.
Graffiti

De **Graffiti**, och als **Graffito** an der historescher Bedeitung ernimmt, kann e Bild, eng Schrëft oder och zerkraazt oder bemoolt Markéierungen op Maueren oder aneren Uewerflächen am ëffentleche Raum sinn.

Graffitie si gewéinlech illegal an dofir dacks anonym, se ginn dacks als Vandalismus oder Protestaktiounismus consideréiert.

## Um Spaweck
Aa maderoi

D***'Aa maderoi*** ass eng Bléieplanzenaart aus der Gattung *[[Aa]]*, aus der Famill vun den Orchidaceae (Orchideeën).

D'Verbreedungsgebitt vun der Aart läit am Weste vum Venezuela, a Kolumbien an am Ecuador.

Se gouf 1920 vum däitsche Biolog Rudolf Schlechter beschriwwen.
Paris-Bourges 2015

Déi **65. Editioun vu [[Paris-Bourges]]** gouf den 8. Oktober 2015 gefuer a se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2015 an der Kategorie 1.1.
## Generalklassement
Taurus (Rakéit)

D**'Taurus** war eng amerikanesch Drorakéit, déi vum fréiere Konzern Orbital Sciences Corporation gebaut gouf. D'Taurus war eng Variant vun der Pegasus-Rakéit, déi vum Buedem aus gestart gouf a bei där dofir den Drofliger duerch déi éischt Stuf vun der Peacekeeper-Interkontinentalrakéit oder hirem kommerziellen Derivat, der Castor-120-Stuf, ersat gouf.

Hir Notzlaaschtkapazitéit war jee no Versioun tëscht 1180 a 1450&nbsp;kg an enger niddreger Ëmlafbunn. Den éischte Start war 1994, mat souwuel militäresche wéi och kommerziellen Notzlaaschten. Nom zweete Feelstart vun enger Taurus 3110 hannereneen huet d'NASA de Startvertrag mam OCO 2 gekënnegt. Eng Neiqualifikatioun vun der Rakéit war viru weidere Starten néideg.

## Versiounen
Hire modulären Opbau erlaabt jee no Bedarf verschidde Konfiguratiounen:


Fichier:Taurus rocket.jpg|Taurus 1110
Fichier:Taurus-2210 GFO.jpg|Taurus 2210 mat GFO
Fichier:Taurus-3110 OCO.jpg|Taurus 3110 (Taurus-XL) mat OCO
Fichier:Taurus 3110 with Glory on board.jpg|Taurus 3110 (Taurus-XL) mat Glory


## Startlëscht
Komplett Startlëscht vun der Taurus-Rakéit. Stand: 4. Mäerz 2011

 Bruttogewiicht = (Satellitten + Adapter, Gehais etc.)

 NET zwangsleefeg den Zilorbit vun der Notzlaascht, mä d'Bunn, op där d'Notzlaascht vun der Uewerstuf ausgesat soll ginn.

## Taurus II
Déi däitlech méi grouss Antares-Rakéit, déi an Entwécklung ass, war ufanks als *Taurus II* bezeechent ginn, obwuel si technesch der Taurus-Rakéit net geglach huet. Den 12. Dezember 2011 hat d'Orbital bekannt ginn, datt den Numm vun der Rakéit vun Taurus II op Antares geännert gouf.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Bernd Leitenberger: D'Taurus Drorakéit
*  Orbital Sciences: Taurus
Golkipp

De **Golkipp**, oder **Kipper** ass e Spiller a verschiddene Ballsportaarten. Als defensiivste Spiller huet de Golkipp d'Aufgab, datt de Ball net an de Gol vun der eegener Ekipp kënnt. Dofir huet de Golkipp meeschtens och besonnesch Rechter vis-à-vis vun de Matspiller, an ass dofir an enger anerer Faarf gekleet wéi de Rescht vu senger Ekipp.

Golkippe gëtt et am Foussball, Handball, Waasserball oder Äishockey.

## Um Spaweck
Giuseppe Prinzi (Keramiker)

Den **Giuseppe Prinzi**, gebuer den 31. Januar 1962 zu Mistretta op Sizilien, ass en italieenesche Keramiker, Moler a Sculpteur, de Grënner vun der Konschtfabrikatioun "Bottega d'Arte Prinzi".

De Prinzi huet op der *[[Accademia di belle arti di Roma|Accademia di belle arti]]* zu Roum studéiert. Hien huet bei internationalen Ausstellungen an den USA, a Japan, a Frankräich, a Groussbritannien an an anere Länner matgemaach.

## Um Spaweck
* Offizielle Blog
Paris-Bourges 2016

Déi **66. Editioun vu [[Paris-Bourges]]** gouf de 6. Oktober 2016 gefuer a se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2016 an der Kategorie 1.1.
## Generalklassement
Rutana

**Rutana** ass eng Stad an der Provënz Rutana am Burundi. Si ass d'Haaptstad vun hirer Regioun an déi sechsgréisst Stad an hirem Land.

D'Stad huet 23.654 Awunner (Stand: 2012) an eng Fläch vun zirka 255&nbsp;km².

## Um Spaweck
Fondation Pescatore

D**'Fondation** Jean-Pierre **Pescatore** ass eng Stëftung, déi d'Altersheem mam selwechten Numm geréiert.

Se gouf 1853 vum Jean-Pierre Pescatore gestëft, deen der Stad Lëtzebuerg eng hallef Millioun Frang vermaach hat, fir domat en Altersheem ze bauen.

D'Gebai gouf op der Plaz vun der fréier Redoute Marie vun der Festung Lëtzebuerg, um Bord vum nei ugeluechte Stater Park gebaut. Den Architekt war den Tony Dutreux (e Groussneveu vum Pescatore). D'Bauaarbechte goufen tëscht 1886 an 1892 vum Pierre Kemp a Pierre Funck ausgeféiert. Et war dat éischt Gebai zu Lëtzebuerg bei deem arméierte Bëtong gebraucht gouf. Et gouf 1892 ageweit.

Zanterhier goufen e puermol Fligele bäigebaut, an d'Gebai gouf periodesch moderniséiert.

## Kuriéises
Et besteet en Zougang (dee gespaart ass) zu de Kasematte vun der Redoute Marie. Am Zweete Weltkrich goufen déi als Luftschutzbunker benotzt.

## Biller

Fichier:06569-Luxemburg-1905-Fondation Pescator-Brück & Sohn Kunstverlag.jpg|D'Fondation Pescatore, 1905.
Fichier:Fondation Pescatore Luxembourg City 2012-04 --5.jpg|Wope vum Pescatore op der säitlecher Entréespaart.
Fichier:Casemates Redoute Marie Luxembourg 2015-07 --1.jpg|An de Kasematten ënnert der Fondatioun.


## Um Spaweck

* Websäit vun der Fondation J-P Pescatore
Otiophora rupicola

D***'Otiophora rupicola*** ass eng Planzenaart aus der Gattung *[[Otiophora (Planzen)|Otiophora]]* an der Famill vun de Rubiaceae.

Den Trausch, deen endeemesch am Burundi ass, gouf 1971 vum brittesche Biolog Bernard Verdcourt beschriwwen.
Vincent Schiavelli

De **Vincent Andrew "Vince" Schiavelli**, gebuer den 11. November 1948 zu New York City, a gestuerwen de 26. Dezember 2005 zu Polizzi Generosa an Italien, war en US-amerikanesche Film- an Theaterschauspiller vun italieenesch-sizilianescher Ofstamung.

Hien huet am Theater gespillt an an enger 150 Filmer, wou e bal ëmmer méi kleng, awer markant, Niewerollen hat.

## Filmographie (Auswiel)

* 1971: *[[Taking Off (Film)|Taking Off]]*
* 1974: *[[For Pete's Sake (Film)|For Pete's Sake]]*
* 1975: *[[One Flew Over the Cuckoo's Nest]]*
* 1978: *[[An Unmarried Woman]]*
* 1979: *[[Butch and Sundance: The Early Days]]*
* 1979: *[[The Frisco Kid]]*
* 1981: *[[American Pop]]*
* 1982: *[[Night Shift (Film)|Night Shift]]*
* 1982: *[[Fast Times at Ridgemont High]]*
* 1984: *[[The Adventures of Buckaroo Banzai Across the 8th Dimension]]*
* 1984: *[[Amadeus (Film)|Amadeus]]*
* 1985: *[[Better Off Dead (Film)|Better Off Dead]]*
* 1989: *[[Homer and Eddie]]*
* 1989: *[[Valmont (Film)|Valmont]]*
* 1990: *[[Mister Frost]]*
* 1990: *[[Ghost (Film 1990)|Ghost]]*
* 1991: *[[Another You]]*
* 1992: *[[Batman Returns]]*
* 1992: *[[Miracle Beach]]*
* 1995: *[[3 Ninjas Knuckle Up]]*
* 1995: *[[A Little Princess (Film 1995)|A Little Princess]]*
* 1995: *[[Lord of Illusions]]*
* 1996: *[[Two Much]]*
* 1996: *[[The People vs. Larry Flynt]]*
* 1997: *[[The Beautician and the Beast]]*
* 1997: *[[Tomorrow Never Dies]]*
* 1999: *[[Inferno (Film 1999)|Inferno]]*
* 1999: *[[American Virgin (Film 1999)|American Virgin]]*
* 1999: *[[Man on the Moon (Film)|Man on the Moon]]*
* 2000: *[[3 Strikes (Film)|3 Strikes]]*
* 2002: *[[Death to Smoochy]]*
* 2002: *[[Solino]]*
* 2003: *[[Baadasssss!]]*
* 2006: *[[Nuovomondo]]*

## Um Spaweck
Wirtgensmillen

D**'Wirtgensmillen** ass e Lieu-dit an der Gemeng Klierf an ass en Deel vun der Sektioun Wäicherdang. D'Wirtgensmillen läit op der Klierf tëscht dem Kaaspelterhaff a Mecher a kann iwwer e Wee vum CR325 aus erreecht ginn.

## Kuckt och
Tarn (Floss)

Den **Tarn** iass e Floss am Süde vu Frankräich, an der Regioun Occitanie. En entspréngt um Plateau vum Mont Lozère an den Cevennen, an der Gemeng Le Pont-de-Montvert, a leeft da méi oder manner a Richtung Südwest bis West, ufanks duerch den Nationalpark Cevennen, dono duerch de Parc naturel régional Grands Causses.

No 380 Kilometer leeft en, hannert Moissac, beim Wier vu Malause, vu riets an d'Garonne.

Op sengem Verlaf kënnt den Tarn duerch d'Departementer Lozère, Aveyron, Haute-Garonne, Tarn an Tarn-et-Garonne. Déi zwéi leschtgenannt goufen no him genannt.

## Uertschafte laanscht de Floss
* Le Pont-de-Montvert
* Florac
* Ispagnac
* Rivière-sur-Tarn
* Millau
* Saint-Rome-de-Tarn
* Saint-Juéry
* Albi
* Marssac-sur-Tarn
* Gaillac
* Lisle-sur-Tarn
* Rabastens
* Saint-Sulpice-la-Pointe
* Villemur-sur-Tarn
* Labastide-Saint-Pierre
* Montauban
* Lafrançaise
* Moissac

## Nieweflëss

## Kuckeswäertes
* Den Tarn ass berüümt fir seng Schluchten, d'Gorges du Tarn, nërdlech vu Millau.
* De Viaduc de Millau, déi héchst a längst Schréiseelbréck vun der Welt, geet bei Millau iwwert den Tarn.

## Um Spaweck

* Touristesch Informatiounen iwwer den Tarn
Fallize

**Fallize** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Jean-Baptiste (Johannes Olav) Fallize (1844–1933), e lëtzebuergesch-norwegesche kathoulesche Geeschtlechen an Auteur.
* Michel Fallize (1855–1920), e lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen a Missionnaire.
Mangers

**Mangers** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Dennis Mangers, en US-amerikanesche Politiker vu Kalifornien.
* Jacques Mangers (1889–1972), e lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.
Paris-Bourges 1992

Déi **42. Editioun vu [[Paris-Bourges]]** gouf den 8. an den 9. Oktober 1992 gefuer.
## Etappen

## Generalklassement
Hamburger

En **Hamburger** (och alt **Burger** ofgekierzt) ass e Sandwich, bei deem eng oder méi platt Bulletten (Frikadellen) aus gehaaktem Fleesch (meeschtens Rëndfleesch), dat gebroden oder gegrillt gouf, an en duerchgeschniddent Bréitche geluecht goufen. Hamburger ginn dacks mat enger Tranche Kéis preparéiert (da gi se *Cheeseburger* genannt), dobäi kënnen och Laitue, eng Tomatentranche, gebrodene Speck, Ënnen, agemaache Kornischongen oder soss Geméis kommen, sou wéi Gewierzer, Moschter, Mayonnaise, Ketchup, oder soss Zosen.

E ronnt gefëllt Bréitchen, dat mat aneren Ingredienze gefëllt gëtt, kann dann duerch Prefixe méi genee bestëmmt ginn, wéi z.&nbsp;B. *Veggie-Burger* (gegrillt Geméis), *Fishburger* (panéierte Fësch), *Chickenburger* (Poulet), *Lamburger* (Hämmelfleesch), asw.

Hamburger gehéieren zum Standard-Menu vu Fastfood-Restauranten, well se séier, mat wéineg Ingredienzen, an no standardiséierte Methode kënne preparéiert ginn. Et gëtt awer och spezialiséiert Restauranten, déi dat op eng méi "artisanal" Aart a Weis maachen, a Wäert op héichwäerteg Qualitéit leeën.

D'Etymologie vum Wuert konnt net ermëttelt ginn, well et keen direkt novollzéibaren Zesummenhank mat der Stad Hamburg gëtt. Wéini a wou de Begrëff fir déi Zort vu Sandwich fir d'éischt gebraucht gouf, ass och net kloer. Et ass s just gewosst, datt en uganks vum 20. Joerhonnert an den USA schëtzeg populär gouf. Haut ass et d'Symbol fir déi nordamerikanesch Iessgewunnechten.

Mat der Verbreedung vun internationale Fastfoodchaînë gouf den Hamburger och vun den 1970er Joren un notamment an Europa ëmmer méi populär, wou en nach ëmmer a Konkurrenz steet mat klassesche garnéierte Sandwicher (wou éischter eng Tranche Ham oder Zoossiss als Fleesch drop kënnt), gebrodene Wirschtercher am Bréitchen, an ëmmer méi dem Döner Kebab.

## Kuckt och
* Big Mac
*
Trauffler

**Trauffler** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Erny Trauffler, e lëtzebuergeschen Handballspiller.
* Henri Trauffler (* 1958), e lëtzebuergesche Professer, Historiker, Auteur an Enseignant.
* Henry "Hary" Trauffler (1890–1971), e lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Editeur an Auteur.
* Marlène Rod Trauffler, eng Schwäizer Politikerin, Buergermeeschtesch vun der Gemeng Hermenches.
Matthias Raus

De **Matthias Raus**, gebuer den 9. August 1829 zu Uespelt, a gestuerwen den 9. Mee 1917 zu Bertigny (CH), war e lëtzebuergesche Redemptoristepater.

## Literatur
* Bost, Bodo, 2017. *Matthias Raus (1829-1917) aus Aspelt. Den Neuafbruch der Kirche mitgestaltet.* Die Warte 17|2546 vum 1. Juni 2017, S. 2-3.
Tousch

**Tousch** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Fred Tousch (* 1967), e franséische Schauspiller a Komiker.
* Pol Tousch (* 1937), e lëtzebuergeschen Auteur, Editeur a fréieren Enseignant.
* Shirley Ann Tousch Graham (* 1935), eng US-amerikanesch Botanikerin.
Simoncini

**Simoncini** ass:
* en italieenesche Bläisazfabrikant: Simoncini (Fabrick),
* de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
** Aldo Junior Simoncini (* 1986), e san-marineesesche Foussballspiller.
** André Simoncini (* 1946), e lëtzebuergeschen Hotelier, Galerist an Auteur.
** Anita Simoncini (* 1999), eng san-marineesesch Sängerin.
** Davide Simoncini (* 1986), e san-marineesesche Foussballspiller.
** Ernest Simoncini (1899–1973), e Schwäizer Museksenseignant an Dirigent.
** Marc Simoncini (* 1963), e franséischen Online-Geschäftsmann.
** Michael Simoncini (* 1987), e san-marineesesche Foussballspiller.
** Mirella Simoncini (* 1970), eng hollännesch Ballettdänzerin, Pedagogin a Journalistin.
** Salvatore Simoncini, en italieenesche Moler.
** Tullio Simoncini (* 1951), en italieeneschen Alternativmedezin-Aktivist a fréiere Physiker.

## Kuckt och
* Éditions Simoncini,
* Simonini (Homonymie).
Schroell

**Schroell** (fréier z.D. och **'Schröll**) ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Joseph Antoine Schroell (1798–1865), e lëtzebuergeschen Editeur.
* Julie Schroell, eng lëtzebuergesch Filmregisseurin.
* Justin Schroell, e lëtzebuergeschen Editeur.
* Marco Schroell (* 1943), e lëtzebuergesche Kannerdokter a Politiker (DP).
* Paul Schroell (1867–1939), e lëtzebuergeschen Editeur.
* Théophile Schroell (1829–1893), e lëtzebuergesche Journalist an Editeur.
Portante

**Portante** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Jean Portante (* 1950), e lëtzebuergeschen Auteur, Editeur a Journalist.
* Peter Portante (* 1996), en US-amerikaneschen Autoscoureur.
Klensch (Familljennumm)

**Klensch** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Aloyse Klensch (1914-1961), lëtzebuergesche Vëlossportler.
* Elsa Klensch (* 1933), australesch-US-amerikanesch Moudejournalistin an -auteur.
* Jean Klensch (1831-1914), Buergermeeschter vun der Gemeng Mäerzeg.
* Jean-Nicolas Klensch, lëtzebuergesche Bauer a Buergermeeschter vun der Gemeng Hollerech.
* Jean-Nicolas Klensch (1837-1907), lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
* Jules Klensch (187?-1949), lëtzebuergesche Journalist an Editeur.
Schintgen

**Schintgen** ass e Familljennumm, deen et bal nëmmen zu Lëtzebuerg gëtt. E geet op e Ruffnumm zeréck, eng Diminutivform vu *Schin*, wat fréier e Virnumm war.

Et ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Claude Schintgen (* 1939), e lëtzebuergesche Ringer.
* Henri Schintgen (1878–1927), e lëtzebuergesche Riichter.
* Jean-Pierre Schintgen, e lëtzebuergeschen Handballspiller.
* Marcel Schintgen, e lëtzebuergesche Politiker.
* Pierre Schintgen (* 1937), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Romain Schintgen (* 1939), e lëtzebuergesche Jurist.
Noppeney

**Noppeney** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Marcel Noppeney (1877–1966), e lëtzebuergesche Schrëftsteller an Editeur.
* Uta Noppeney, eng däitsch-brittesch Neurobiologin.

Noppeney ass och den ale Mondaartsnumm fir d'Oochener Polizisten, an e lokale Fuesentspersonnage.
Coupe de France am Vëlossport 2008

Déi 17. Editioun vun der **[[Coupe de France am Vëlossport]]** huet de 24. Februar 2008 mam Tour du Haut-Var ugefaangen a goung den 9. Oktober mam Paris-Bourges op en Enn. Dat Joer gouf d'Route Adélie de Vitré aus dem Kalenner gestrach.

## Punkteverdeelung
### Individuell

D'Klassement gëtt duerch d'Additioun vun de Punkten opgestallt. D'Coureuren ënner 25 Joer fuere fir d'Klassement vum beschte Jonken.

### Ekippeklassement
D'Ekippeklassement fir all Ekipp gëtt duerch d'Additioun vun de Plaze vun den dräi beschte Coureuren an der Ekipp zesummegerechent. D'Ekipp mat dem niddregsten Total kritt dann 12 Punkten, déi zweet kritt der néng, déi drëtt aacht an da sou weider bis déi néngt déi nach zwéi Punkte kritt. Nëmmen déi franséisch Ekippe komme fir d'Ekippeklassement a Fro. 

## Resultater
Dua Lipa

D**'Dua Lipa**, gebuer den 22. August 1995 zu London, ass eng brittesch Popsängerin a Songwriterin vu kosovarescher Ofstamung.

## Discographie

### Albumen
* 2017: *[[Dua Lipa (Album)|Dua Lipa]]*
* 2020: Future Nostalgia
* 2024*:* Radical Optimism

### EPen
* 2017: *The Only EP*

### Singelen
* 2015: *New Love*
* 2015: *Be the One*
* 2016: *Last Dance*
* 2016: *Hotter than Hell*
* 2016: *Blow Your Mind (Mwah)*
* 2017: *Scared to Be Lonely* (mam Martin Garrix)
* 2017: *Lost in Your Light* (mam Miguel)

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Gonner

**Gonner** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Dainmon Gonner (* 1980), en US-amerikanesche Basketballspiller.
* Edward Carter Kersey Gonner (1862–1922), e britteschen Ekonomist.
* Josh Gonner (* 1982), en US-amerikanesche Basketballspiller.
* Nicolas Gonner (1835–1892), e lëtzebuergeschen Historiker, Schrëftsteller, Editeur an Ingenieur.
* Nicolas Gonner-Nau (1824–1908), e lëtzebuergeschen Industrieller a Buergermeeschter vun der Gemeng Keel.

## Kuckt och
* Gönner (Homonymie).
* e Videospill aus dem Joer 2017: GoNNER.
Biren

**Biren** ass:
* den indeschen, bhutaneschen (männlechen) a chineeseschen (weiblechen) Virnumm: Biren (Virnumm),
* de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
** André Biren (1935–2005), e lëtzebuergesche Galerist an Editeur.
** Joan E. Biren (* 1944), eng US-amerikanesch Fotografin an LGBT-Aktivistin.
** Louis Biren (1898–1987), e lëtzebuergesche Woner a Resistenzler.
** Louis Biren, e lëtzebuergesche Schrëftsteller.
** Mehmet Tevfik Biren (1867–1956), en osmanesche Politiker an Offizéier.
Big Mac

E **Big Mac**, an Däitschland an zu Lëtzebuerg virdrun och alt **Big Mäc** geschriwwen ass eng Cheeseburger-Variant mat zwéi Stäck vum Fast-Food-Konzern McDonald's.

E gouf 1968 op dern amerikanesche Maart agefouert, nodeems d'Konkurrenzfirma Burger King de Whopper lancéiert hat. E war dat Joer virdru vum Michael Delligatti (1918–2016), deen e McDonald's-Restaurant a Pennsylvania bedriwwen huet, entwéckelt ginn.

E Big Mac besteet vun ënne no uewen aus dëse Komponenten:
* Buedem vun engem mëlle Bréitchen (*Bun*)
* 10 Milliliter vun enger spezieller "Big-Mac-Zos"
* 3,5 Gramm Ënnecuben aus rehydréierten, fraschtgedréchenten Ënneflacken;
* 12,5 Gramm Äisbiergzalot a Sräifen
* 1 Tranche Cheddar-Kéis
* eng platt Bullett (*Beef Patty*) gebrodent Rëndfleeschgehacktes vun ca. 45 Gramm am Réizoustand
* Mëttelsen Deel vum Bréitchen 
* Zos (wéi uewen)
* Ënnen (wéi uewen)
* Zalot (wéi uewen)
* zwou bis dräi Tranchen agemaache Kornischongen
* Rëndfleeschbulett (wéi uewen)
* Deckel vum Bréitchen, op deem Sesamkäre sinn.

E Big Mac vun 219 Gramm huet en Närwäert vun 2.073&nbsp;kJ/495&nbsp;kcal.

## Big-Mac-Index
Well een de Big Mac sou gutt wéi iwwerall op der Welt kafe kann, gouf e vun der brittescher Wirtschaftszäitschrëft *[[The Economist]]* erausgesicht, fir de sougenannte *[[Big-Mac-Index]]* opzestellen, dee s'all Joers publizéieren. Dat ass e vereinfachte Modell fir d'Liewenshalungskäschten an de verschidddene Länner auszedrécken, sou wéi och de Stand vun der jeeweileger Wärung par rapport zum US-Dollar.

## Um Spaweck
Alstad-Plaz (Prag)

D**'Altstad-Plaz** (Tschechesch: *Staroměstské náměstí* oder kuerz *Staromák*, op däitsch *Altstädter Ring*) ass déi zentral Maartplaz vun der Prager Alstad. Se ass iwwer 9000 m² grouss.

Ronderëm dës Maartplaz stinn dat historescht Stadhaus, d'Teynkierch, d'Hussitekierch Hellege Niklos, de Kinský-Palais, d'Haus "Bei der Stengener Klack" an aner kuckeswäert Gebaier aus der Renaissance-, Barock- a Rokokozäit, déi op romaneschen a gotesche Grondmauere stinn. Matzen op der Plaz steet e Monument fir de Jan Hus. 

## Aalt Stadhaus mat der astronomescher Auer
Um Südosteck vun der Plaz steet dat Aalt Stadhaus mat engem 70 Meter héijen Tuerm. An dësem Tuerm ass eng astronomesch Auer, déi sougenannt *Orloj*, bei där all Stonn beweegt Statuen ze kucke sinn. Kuckeswäert ass och eng gotesch Erkerkapell, déi vun 1360 u gebaut gouf. En neogoteschen Ubau gouf am Zweete Weltkrich zerstéiert; e gouf als Monument a Ruineform stoegelooss, an an d'Plaz gouf e klenge Park ugeluecht, mat engem Memorial fir déi Gefale vum Prager Opstand.

## Teynkierch
D'Teynkierch *(Týnský chrám)*, och "Kierch vun der Helleger Maria virum Teyn" *(Kostel Panny Marie před Týnem)*, ass en dräischëffegt, gotescht Gebai, mat deem sengem Bau 1365 ugefaange gouf. Déi zwéi markant Kierchtierm, *Adam an Eva* genannt, goufen eréischt an der zweeter Hallschecht vum 15. an am Ufank vum 16. Joerhonnert fäerdeggebaut.

## Ungelt
Nieft der Teynkierch gouf et schonn zanter dem 11. Joerhonnert en agezénkten (*otýněný* oder kuerz *týn*) Haff, wou Handel bedriwwe gouf, a Wuere gelagert goufen. Dobäi gouf et en Hospiz mat engem Virleefergebai vun der Teynkierch. Vum 14. bis an d'Mëtt vum 16. Joerhonnert gouf do en Octroi opgehuewen, an den Haff krut den Numm "Ungelt".

## De (Golz)-Kinský-Palais
Dëse Rokoko-Palais gouf vum Kilian Ignaz Dientzenhofer geplangt a 1755–1765 vum Anselmo Lurago opgeriicht. Haut ass do déi grafesch Sammlung vun der Nationalgalerie dran. Am Februar 1948 huet de President Klement Gottwald do vum Balkon aus D'Iwwernnam vum Land duerch d'Kommuniste proklaméiert.

## Haus "Stenge Klack"
D'Haus "Bei der Stengener Klack" (*U kamenného zvonu*), riets nieft dem Palais Kinsky, gouf am Ufank vum 14. Joerhonnert gebaut, a warscheinlech als Stadpalais vum Jang de Blannen dono opgestackt an ausgebaut. D'Gebai gouf am 17. Joerhonnert dem barocke Goût vun der Zäit ugepasst, wat awer an den 1970er/1980er Joren nees ewechgemaach gouf. Am Keller ass e Lapidarium an eng kleng Ausstellung iwwer d'Geschicht vum Haus.

## Nikloskierch
D'Nikloskierch gouf tëscht 1732 bis 1735 opgeriicht an ass zanter 1920 der Tschechescher Hussitescher Kierch hir Plaz fir Massen ze halen.

## Um Spaweck

* Dreidimensionales Virtuelle Modell vun der Plaz
Paris-Bourges 1991

Déi **41. Editioun vu [[Paris-Bourges]]** gouf den 2. an 3. Oktober 1991 gefuer.
## Etappen

## Generalklassement
Paris-Bourges 2009

Déi **59. Editioun vu [[Paris-Bourges]]** gouf den 8. Oktober 2009 gefuer a se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2009 an der Kategorie 1.1.
## Generalklassement
Beffort

**Beffort** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Alphonse Beffort (1886-1966), lëtzebuergesche Moler
* Anne Beffort (1880–1966), eng lëtzebuergesch Enseignante an Autorin
* Joseph Beffort (1845–1923), e lëtzebuergeschen Typograph, Drécker, Editeur a Buchhändler
* Liz Beffort (* 1999), eng lëtzebuergesch Volleyballspillerin
* Sue Wilson Beffort (* 1946), eng US-amerikanesch Politikerin (Republican Party) vun New Mexico
Paris-Bourges 2006

Déi **56. Editioun vu [[Paris-Bourges]]** gouf de 5. Oktober 2006 gefuer a se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2006 an der Kategorie 1.1.

Et war déi lescht Kompetitioun fir d'Coupe de France vun deem Joer.
## Generalklassement
Coupe de France am Vëlossport 2007

Déi 16. Editioun vun der **[[Coupe de France am Vëlossport]]** huet de 25. Februar 2007 mam Tour du Haut-Var ugefaangen a goung den 11. Oktober mam Paris-Bourges op en Enn. Dat Joer goufen d'Classic Haribo an de Grand Prix de Villers-Cotterêts aus dem Kalenner gestrach an de Châteauroux Classic de l'Indre, de Grand Prix de Plumelec-Morbihan an den Tour du Finistère sinn derbäikomm.

## Punkteverdeelung
### Individuell

D'Klassement gëtt duerch d'Additioun vun de Punkten opgestallt. D'Coureuren ënner 25 Joer fuere fir d'Klassement vum beschte Jonken.

### Ekippeklassement
D'Ekippeklassement fir all Ekipp gëtt duerch d'Additioun vun de Plaze vun den dräi beschte Coureuren an der Ekipp zesummegerechent. D'Ekipp mat dem niddregsten Total kritt dann 12 Punkten, déi zweet kritt der néng, déi drëtt aacht an da sou weider bis déi néngt déi nach zwéi Punkte kritt. Nëmmen déi franséisch Ekippe komme fir d'Ekippeklassement a Fro. 

## Resultater
Tour du Haut-Var 2017

Déi **49. Editioun vum [[Tour du Haut-Var]]** gouf den 18. an 19. Februar 2017 gefuer a stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2017 an der Kategorie 2.1.

## Etappen
Cholet-Pays de Loire 2015

Déi **38. [[Cholet-Pays de Loire]]** gouf den 22. Mäerz 2015 gefuer. Et war déi drëtt Kompetitioun vun der Coupe de France 2015 a se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2015 an der Kategorie 1.1.

D'Course gouf vum Fransous Pierrick Fédrigo gewonnen.
## Generalklassement
Cholet-Pays de Loire 2014

Déi **37. [[Cholet-Pays de Loire]]** gouf den 23. Mäerz 2014 gefuer. Et war déi drëtt Kompetitioun vun der Coupe de France 2014 a se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2014 an der Kategorie 1.1.

D'Course gouf vum Belsch Tom Van Asbroeck gewonnen.
## Generalklassement
Bisdorff

**Bisdorff** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Aloyse Bisdorff (* 1933), e lëtzebuergesche Politiker (KPL) a fréiere Professer-Ingenieur.
* Georgette Bisdorff (* 1944), eng lëtzebuergesch Autorin.
Rue Hildegard-von-Bingen

D**'Rue Hildegard von Bingen** ass eng Strooss zu Gaasperech an der Stad Lëtzebuerg déi bis ewell  just am westlechen Deel fir de Verkéier op ass. Se verleeft vun der Rue Robert Stumper a Richtung Oste bis bei de Boulevard de Kockelscheuer.

D'Strooss huet den Numm vun der Hildegard vu Bingen (1098-1179), enger vun de bekanntste Fraen aus dem Mëttelalter.

## Gebaier

## Biller

Luxembourg, rue Hildegard von Bingen (1).jpg|Vum Boulevard de Kockelscheuer aus a Richtung Weste gekuckt

## Kuckt och

## Um Spaweck
Brebsom

**Brebsom** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Joseph "Jos" Brebsom (1913–2005), e lëtzebuergesche Politiker (LSAP), Buergermeeschter vun Esch-Uelzecht.
* Marie-Claire Brebsom, eng lëtzebuergesch Sängerin.
* Nicolas "Nic" Brebsom, e lëtzebuergeschen Autoscoureur.
Anna Jurjewna Netrebko

D**'Anna Jurjewna Netrebko** (op Russesch: Анна Юрьевна Нетребко), gebuer den 18. September 1971 zu Krasnodar, ass eng russesch-éisträichesch Sängerin vu kosakeschen Originnen.

Hir Sympathisatioun mat de Separatiste vun Donbass huet hir munnech Opmierksamkeet bruecht.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Tour de Luxembourg 2017

Déi **77. Editioun vum [[Tour de Luxembourg]]** war vum 13. Mee bis de 4. Juni 2017. En ass Deel vum UCI Europe Tour 2017 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

## Oflaf
### Prolog

### 1. Etapp

### 2. Etapp

### 3. Etapp

### 4. Etapp

## Generalklassement
Amphitheater vun El Jem

Den **Amphitheater vun El Jem** (heiansdo och *Kolosseum vum Thysdrus* genannt) ass en archeologesche Site zu El Jem, an Tunesien. Dësen Amphitheater, deen zanter 1979 op der UNESCO-Lëscht vum Weltkulturierwe steet, gouf ëm 238 zu Thysdrus gebaut (haut e Faubourg vun El Jem), zu der Zäit, wéi dat haitegt Tunesien zu der Réimescher Provënz Africa genéiert huet.

Et ass deen drëttgréissten Amphitheater an eent vun den am beschten erhalene réimesche Bauwierker op der Welt. En ass 148 Meter laang an 122 Meter breet, an hat Plaz fir 35.000 Leit.

## Um Spaweck
Pico do Fogo

De **Pico do Fogo** ass e Stratovulkan op der Insel Fogo, déi zu den Insele vum Cap Vert gehéiert. Mat enger Héicht vun 2829 Meter ass et den héchste Punkt vum Land, an ausserdeem deen eenzegen aktive Vulkan vum Archipel.

De Keegel vum Pico do Fogo ass ongeféier 1200 Meter héich op der Ostsäit vun der Caldera vun der Insel (*Chã das Caldeiras*), déi am Fong een eenzege grousse Vulkan ass. D'Caldera selwer ass op enger Héicht vu 1600 bis 1700 Meter iwwert dem Mier, an huet en Duerchmiesser vun enger 9 Kilometer.

E gewaltegen Ausbroch vum Pico, am Joer 1680, huet der Insel, déi dunn *São Filipe* genannt gouf, hiren haitegen Numm ginn: *Fogo* heescht "Feier" oder och "Liichttuerm".

1785, 1799, 1847, 1852, 1857, 1951, 1995 an 2014/15 gouf et weider Eruptiounen.

Bei där vum 2. Abrëll 1995, bei där d'Lava just bannen an d'Chã das Caldeiras gelaf ass, ass e klengen Niewevulkan entstanen, de *Pico Pequeno* ("klenge Pico"), deem seng Spëtzt op enger Héicht vun 1950 Meter ass. Dës Eruptioun huet grouss Deeler vum fruchtbaren Deel vun der Caldera mat Lava zougeschott, op där Aker- a Wäibau bedriwwe goufen.

Den 23. November 2014 koum et zu enger neier Eruptioun, déi bis an de Februar 2015 gedauert huet. En zéiege Lavafloss huet dobäi praktesch de Rescht vum landwirtschaftlech genotzte Buedem zougeschott, an déi zwou kleng Uerschafte Portela a Bangaiera (déi mat Zäiten evakuéiert gi waren) goufe bal komplett zerstéiert.

## Um Spaweck
Grand Prix de Rennes 2001

Den **23. [[Grand Prix de Rennes]]** gouf den 8. Abrëll 2001 gefuer. Et war déi fënneft Kompetitioun vun der Coupe de France 2001.

D'Course gouf vum Italieener Davide Casarotto gewonnen.
## Generalklassement
Grand Prix de Rennes 2002

De **24. [[Grand Prix de Rennes]]** gouf de 7. Abrëll 2002 gefuer. Et war déi sechst Kompetitioun vun der Coupe de France 2002.

D'Course gouf vum Amerikaner Kirk O'Bee gewonnen.
## Generalklassement
Grand Prix de Rennes 2003

De **25. [[Grand Prix de Rennes]]** gouf de 6. Abrëll 2003 gefuer. Et war déi fënneft Kompetitioun vun der Coupe de France 2003.

D'Course gouf vum Russ Oleg Grischkin gewonnen.
## Generalklassement
Spoo

**Spoo** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Armand Spoo (1866–1935), e lëtzebuergesche Politiker, Buergermeeschter vun Esch-Uelzecht.
* Bob Spoo (* 1937), en US-amerikanesche College-Football-Trainer.
* Caspar Mathias Spoo (1837–1914), e lëtzebuergesche Politiker, Industriellen an Auteur.
* Eckart Spoo (1936–2016), en däitsche Journalist a Publizist.
* Manfred Spoo (* 1953), en däitschen Auteur a Radiomoderateur.
Duchscher

**Duchscher** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* André Duchscher (1840–1911), e lëtzebuergeschen Dramaturg an Industriellen.
* Maurice Duchscher (1870–1919), e lëtzebuergeschen Ingenieur an Industriellen.
* Maximilien "Max" Duchscher (1886–1956), e lëtzebuergeschen Auteur an Industriellen.
Kalbass

D**'Kalbass** oder **Kürbis** ass e Geméis vun den Aarte vun eenzele *[[Cucurbita]]*-Planzen, gewéinlech vum *[[Cucurbita pepo]]* (déi eigentlech Kalbass), an och vun de *[[Cucurbita argyrosperma]]*, *[[Cucurbita ficifolia]]*, *[[Cucurbita maxima]]*, *[[Cucurbita moschata]]*.

D'kultivéiert Kalbasse kommen ursprénglech aus Zentral-Mexiko. 2008 huet d'Volleksrepublik China 6.359.623 t Kalbasse produzéiert (déi 1. Plaz).

D'Kalbass enthält vill A an C Vitaminnen an och anerer wéi B6, E, K a Proteinnen, Zocker, Mineraler (Kalzium, Eisen, Natrium, Zénk, Magnesium, Phosphor a Kalium).

## Kuckt och
* Jack O'Lantern, d'"Halloween-Kalbass"

## Um Spaweck
Enes Mahmutovic

Den **Enes Mahmutovic**, och *Mahmutović*, gebuer den 22. Mee 1997 zu Peć a Jugoslawien (haut kosovaresch Stad Pejë), ass e lëtzebuergesch-kosovaresche  Foussballspiller.

Hien huet den 13. November 2016 fir d'éischt fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Jean-Nicolas Raus

De **Jean-Nicolas Raus**, gebuer den 8. November 1876 zu Uespelt, a gestuerwen den 29. Abrëll 1926 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Ingenieur.

Hien huet zu Oochen säin Ingenieursstudium absolvéiert, an ass dono a Russland, ë.&nbsp;a. zu Grosny an d'Pëtrolsindustrie schaffe gaangen. 1919 gouf hie vun de Bolschewike verjot an e koum veraarmt mat senger Famill op Lëtzebuerg hannescht.

Dono goung en dann a Polen, wou e weider an deem Secteur geschafft huet. Ma eng onheelbar Krankheet huet senger Carrière e séiert Enn gemaach, an en huet seng lescht Méint zu Lëtzebuerg verbruecht.

De Jean-Nicolas Raus war bestuet an hat 4 Kanner.
## Literatur
Elisabeth Calmes: *Jean-Nicolas Raus (1876-1926): Ingénieur luxembourgeois en Russie et en Pologne.* 2017, mat DVD. ISBN 978-99959-0-293-3.
Las Vegas

**Las Vegas** ass eng Stad am Zentrum vum Clark County am Bundesstaat Nevada an de Vereenegte Staate vun Amerika.

D'Stad huet 632.727 Awunner (Stand: 2015) an eng Fläch vun zirka 352&nbsp;km².

Se gouf am Joer 1905 gegrënnt. Las Vegas gouf als ee vun de gréissten internationalen Entertainment-Zentere mat senge Casinoen an Hotelle bekannt.

## Um Spaweck
Ralph Schon

De **Ralph Schon**, gebuer den 20. Januar 1990 zu Wolz, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

## Veräinskarriär
Ab dem Alter vu 16 Joer huet de Ralph Schon bei sengem Jugendveräin FF Norden 02 an der éischter Ekipp am Gol gespillt. Mam FF Norden ass hien zweemol an d'Éierepromotioun opgestigen.  2016 ass hien an d'Nationaldivisioun bei den FC Una Stroossen gewiesselt. Zanter 2020 ass hie Golkipp beim FC Wolz 71.

## Nationalekippskarriär
Den 13. November 2016 huet hie bei der 1:3-Néierlag géint Holland fir d'éischt fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt. Den 18. November 2024 gouf hien am Nations League-Match géint Nordirland an der 74. Minut agewiesselt, fir säin 19. a leschte Lännermatch ze spillen. No dësem Match huet hien säi Récktrëtt aus der Nationalekipp bekannt ginn.
Gerson Rodrigues Gouveia

De **Gerson Leal Rodrigues Gouveia**, gebuer den 20. Juni 1995 zu Pragal bei Lissabon, ass e lëtzebuergesch-portugisesche Foussballspiller.

Hien huet de 25. Mäerz 2017 fir d'éischt fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt

## Sportscarrière
Vun 2012 bis 2014 huet hie fir de Swift Hesper gespillt, 2014/15 fir d'Union 05 Keel-Téiteng, 2015/2016 fir den RFC Union Lëtzebuerg, an 2016/2017 kuerz fir d'Fola. Am Juli 2017 ass hie bei den hollänneschen Telstar gewiesselt, an am Januar 2018 bei de moldawesche Rekordmeeschter Sheriff Tiraspol.

2019 huet hien am japaneschen Nationaldivisounsclub Júbilo Iwata gespillt, ma no 6 Méint schonn ass hie bei den ukraineschen FC Dynamo Kiew gewiesselt, vun deem e bei de franséischen ES Troyes AC bis ufanks 2022 ausgeléint war. Am Summer 2023 ass en, nodeems en am Ganzen 2,5 Joer bei 4 Klibb ausgeléint war, erëm zeréck bei den Dynamo Kiew komm.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Jan Ostrowski

De **Jan Ostrowski**, gebuer de 14. Abrëll 1999 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller vu polnescher Ofstamung.

Hien huet de 4. Juni 2017 fir d'éischt fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

De Papp vum Ostrowski ass Pol an d'Mamm ass Lëtzebuergerin. Hien huet e polneschen Numm awer hie schwätzt bal kee Polnesch.
Raus

**Raus** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Émile Raus (1904–1980), e lëtzebuergesche Jurist.
* Jean-Nicolas Raus (1876-1926), lëtzebuergeschen Ingenieur.
* Matthias Raus (1829–1917), e lëtzebuergesche Redemptoristepater.
* Michel Raus (1939–2011), e lëtzebuergesche Journalist a Literaturkritiker.
* Matthias (Mett) Raus, fréiere Buergermeeschter vu Fréiseng.
Jan Ostrowski (Homonymie)

Et gëtt verschidde Persounen déi **Jan [[Ostrowski]]** heeschen:
* Jan Ostrowski (* 1999), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Jan Ostrowski (* 1947), e polneschen Historiker.
* Jan Ostrowski (1811–1872), e polnesche Sculpteur.
* Jan Ostrowski (1910–1944), e polnesche Sozialismus-Aktivist an antifaschistesche Rebell.
* Jan Ostrowski-Naumoff (1901–1986), e polnesche Praxeolog, Philosoph an Theaterkritiker.

## Kuckt och
* Antoni Jan Ostrowski (1782–1845), e polneschen Adelegen, Politiker, Generol a Publizist.
* Kazimierz Jan Ostrowski (zirka 1710 – 1755), e polneschen Adelegen.
Ricardo Delgado (Homonymie)

Et gëtt verschidde Persounen déi **Ricardo [[Delgado]]** heeschen:
* Ricardo Delgado (* 1994), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Ricardo Delgado, en US-amerikanesche Comics- an Trickfilmzeechner.
* Ricardo Delgado (* 1947), e mexikanesche Boxer.
* Ricardo Delgado (* 1963), e spuenesche Punk-Rock-Museker a -Sänger.
* Ricardo Delgado, e kolumbianesche Ringer.
* Ricardo Delgado Araujo (* 1994), e kolumbianesche Foussballspiller.
* Ricardo Delgado Vizcaíno (1921–1994), e spueneschen Affekot, Bauer a Grënner vun enger landwirtschaftlecher Kooperativ.
* Ricardo Delgado Bonilla (*1945), spuenesche Moler
* Ricardo Nunes Delgado (* 1990), e brasilianesche Foussballspiller.
Ariane 1

D**'Ariane 1** ass den éischte Modell aus der Serie vun den Ariane-Rakéiten. Si entstoung aus der Europa 3 vum feelgeschloenen Europa-Projet. D'Entwécklungskäschte fir d'Ariane 1 louche bei 1,7 Mrd. DM (zirka 860 Mio. €).

## Technik
Bei engem Startgewiicht vu bis zu 210 t hat d'Ariane 1 eng Héicht vu 47,4 m an en Duerchmiesser vun 3,8 m. No de Pläng sollt si eng Notzlaaschtkapazitéit vu max. 1,7 t an der GTO erreechen. Et huet sech awer erausgestallt, datt de Spezifeschen Impuls vum HM-7-Dreifwierk vun der drëtter Stuf méi héich war wéi berechent, wouduerch déi tatsächlech Notzlaaschtkapazitéit max. 1,85 t an d'GTO ausgemaach huet. Dobäi konnt d'Ariane 1 ee groussen oder zwéi kleng Satellitten transportéieren.

D'Ariane 1 hat dräi Stufen:

* Déi éischt Stuf hat véier Viking-Dreifwierker vun der Société européenne de propulsion.
* Déi zweet Stuf hat ee Viking-Dreifwierk. D'Viking-Dreifwierker vun der Ariane 1 hunn hypergol Dreifstoffkombinatioun Stéckstofftetroxid/UDMH verbraucht.
* Déi drëtt Stuf hat een HM-7-Dreifwierk dat mat engem Waasserstoff/Sauerstoff-Gemësch bedriwwe gouf an e Schub vu siwe Tonnen hat.

Déi béid Modeller duerno, d'Ariane 3 an d'Ariane 2 waren nëmme wéineg modifizéiert Variante vun der Ariane 1. An och nach d'Ariane 4 gouf deelweis op d'Ariane 1 opgebaut. Eréischt d'Ariane 5 gouf nei entwéckelt.

Déi kleng Zuel vu Starten an déi wéineg Starte vun 1985 un, si bedéngt duerch d'Opkomme vun der méi staarker Ariane 3 am Joer 1984 an der eppes méi staarker Ariane 2 am Joer 1986.

## Komplett Startlëscht
All d'Rakéite goufe vun der Startplaz ELA-1 vum europäescher Weltraumgare Kourou a Franséisch-Guyana gestart. Fir d'Ariane 1 gouf d'Startramp vun der Europa 2 Rakéit ëmgebaut. Si gouf och fir de Start vun der Ariane 2 an 3 agesat.

¹&nbsp;NET zwangsleefeg den Zilorbit vun der Notzlaascht - mä d'Bunn op där d'Notzlaascht vun der drëtter Stuf ausgesat gouf.

²&nbsp;D'Notzlaaschte sinn sou verzeechent wéi si iwwereneen oder (a rare Fäll) nieweneneen an der Notzlaaschtverkleedung ënnerbruecht waren. Déi iewescht Notzlaascht fir d'éischt, dann déi zweetiewescht a.s.w..

## Literatur
* Martine Castello: *La grande aventure d'Ariane.* Larousse 1987, ISBN 2-03-518232-8.
* William Huon: *Ariane, une épopée européenne.* ETAI 2007, ISBN 978-2-7268-8709-7.
* Jean-Pierre Philippe: *Ariane, horizon 2000.* Taillandier, Paris 2000, ISBN 2-87636-045-4.
* Bernd Leitenberger: Europäische Trägerraketen Band 1. *Von der Diamant zur Ariane 4 - Europas steiniger Weg in den Orbit* Books on Demand, Norderstedt 2009, ISBN 3837095916.

## Um Spaweck

* Aufsatz iwwer d'Ariane 1 – 3
*  The Ariane Heritage
*  CAPCOM ESPACE: ARIANE 1
Startgewiicht

D**'Startgewiicht** (offiziell: **Startmass**) ass engem Fluchkierper säi Gewiicht am Ament vum Start vum Buedem oder vun engem Drosystem aus. Et setzt sech aus dem Rëschtgewiicht an der Zouluedung zesummen. Wärend dem Fluch verréngert sech d'Gewiicht vum Fluchkierper haaptsächlech duerch de Kraaftstoffverbrauch.

D'maximal zoulässegt Startgewiicht ass dat héchst zoulässegt Gewiicht, bei deem sech de Fluchkierper sécher vum Buedem oder Drosystem léise kann.

## Kuckt och
* Fligergewiicht
* Fluchleeschtung
* Eidelgewiicht
Grand Prix de Rennes 2005

De **27. [[Grand Prix de Rennes]]** gouf den 3. Abrëll 2005 gefuer. Et war déi sechst Kompetitioun vun der Coupe de France 2005 a se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2005 an der Kategorie 1.1.

D'Course gouf vum Fransous Ludovic Turpin gewonnen.
## Generalklassement
Angoulême

**Angoulême** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng, an d'Prefektur vum Departement Charente an der Regioun Nouvelle-Aquitaine. Et huet knapps 42.000 Awunner an ass de Sëtz vun engem Bistum. Angoulême ass bekannt fir säin internationale Comics-Festival (*Festival international de la bande-dessinée*), deen do all Joers ass.

D'Alstad läit op engem bal 100 Meter héijen Hiwwel, ronderëm deen de Floss Charente eng Schlauf mécht. D'Stad selwer läit op enger Héicht vu 50 an 130&nbsp;Meter Wéinst där Lag war se bis an d'18. Joerhonnert eng Festungsstad.

Ma schonn d'Gallier hate sech do néiergelooss, an d'Réimer hunn do eng Sidlung mam Numm *Ecolisma* (oder *Iculisma*) gegrënnt, déi spéiderhin *Angoulesme* genannt gouf. 507 huet de Merowenger Chlodwig I. se de Westgoten ofgeholl an am 9. Joerhonnert gouf se vun den Normanne geplëmmt. Am Mëttelalter war se d'Haaptstad vun der Grofschaft Angoulême an eng wichteg Etapp op der Via Turonensis, engem Strank vum Jakobswee. 1204 krut Angoulême vum englesche Kinnek Jean Sans Terre hir Stadrechter. Wärend den Hugenottekricher gouf se schwéier zerstéiert. Am 15. a 16. Joerhonnert war d'Stad en wichtegen Exportzentrum fir Wäiner, déi vun do an England an an Holland verschéckt goufen.

Am 19. an 20. Jh. ass d'Bevëlkerung gewuess, iwwerdeems Industrie ronderëm d'Stad entstanen ass, absënns d'Pabeierfabrécken.

## Kuckeswäertes
* déi spéitromanesch Kathedral Saint-Pierre (1105–1128)
* de *[[Musée d'Angoulême]]*
* de *Centre national de la Bande dessinée et de l'Image*

## Um Spaweck

* den Office du tourisme vun Angoulême
Grand Prix de Rennes 2004

De **26. [[Grand Prix de Rennes]]** gouf de 4. Abrëll 2004 gefuer. Et war déi fënneft Kompetitioun vun der Coupe de France 2004.

D'Course gouf vum Est Andrus Aug gewonnen.
## Generalklassement
Grand Prix de Rennes 2006

Den **28. [[Grand Prix de Rennes]]** gouf den 2. Abrëll 2006 gefuer. Et war déi fënneft Kompetitioun vun der Coupe de France 2006 a se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2006 an der Kategorie 1.1.

D'Course gouf vum Italieener Paride Grillo gewonnen.
## Generalklassement