open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joseph Bologna

De **Joseph Bologna**, gebuer den 30. Dezember 1934 zu New York City, a gestuerwen den 13. August 2017 zu Duarte a Kalifornien, war en US-amerikanesche Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.

Hie war vun 1965 bis zu sengem Doud mat der Schauspillerin Renée Taylor bestuet.

## Filmographie
### Kino
#### als Schauspiller
* 1971: *[[Made for Each Other]]* - Regie: Robert B. Bean - Haaptacteuren: Renée Taylor, Paul Sorvino 
* 1973: *[[Cops and Robbers]]* - Regie: Aram Avakian - Haaptacteuren: Cliff Gorman, Charlene Dallas 
* 1974: *[[Mixed Company]]* - Regie: Melville Shavelson - Haaptacteuren: Barbara Harris, Tom Bosley 
* 1976: *[[The Big Bus]]* - Regie: James Frawley - Haaptacteuren: Stockard Channing, John Beck 
* 1979: *[[Chapter Two (Film)|Chapter Two]]* - Regie: Robert Moore - Haaptacteuren: James Caan, Marsha Mason 
* 1982: *[[My Favorite Year]]* - Regie: Richard Benjamin - Haaptacteuren: Peter O'Toole, Jessica Harper 
* 1984: *[[Blame It on Rio]]* - Regie: Stanley Donen - Haaptacteuren: Michael Caine, Demi Moore 
* 1984: *[[The Woman in Red]]* - Regie: Gene Wilder - Haaptacteuren: Gene Wilder, Charles Grodin 
* 1985: *[[Transylvania 6-5000]]* - Regie: Rudy De Luca - Haaptacteuren: Jeff Goldblum, Ed Begley Jr.
* 1989: *[[It Had to Be You (Film 1989)|It Had to Be You]] * - Regie zesumme mat der Renée Taylor - Haaptacteuren: Renée Taylor, Teresa Blake
* 1990: *[[Coupe de Ville]]* - Regie: Joe Roth - Haaptacteuren: Patrick Dempsey, Arye Gross
* 1991: *[[Alligator II: The Mutation]]* - Regie: Jon Hess - Haaptacteuren: Dee Wallace, Richard Lynch
* 1992: *[[Jersey Girl]]* - Regie: David Burton Morris - Haaptacteuren: Jami Gertz, Aida Turturro
* 1993: *[[Deadly Rivals]]* - Regie: James Dodson - Haaptacteuren: Andrew Stevens, Richard Roundtree
* 1994: *[[Night of the Archer]]* - Regie: Paul Nicholas - Haaptacteuren: Vladimir Oktavec, Barbara Carrera
* 1996: *[[Love Is All There Is]]* - Regie zesumme mat der Renée Taylor - Haaptacteuren: Lainie Kazan, Barbara Carrera
* 1996: *[[Ringer]]* - Regie: Carlo Gustaff - Haaptacteuren: Timothy Bottoms, Maud Adams
* 1997: *[[Heaven Before I Die]]* - Regie: Izidore K. Musallam - Haaptacteuren: Giancarlo Giannini, Joanna Pacula
* 1999: *[[Big Daddy (film)|Big Daddy]]* - Regie: Dennis Dugan: - Haaptacteuren: Adam Sandler, Joey Lauren Adams 
* 1999: *[[Blink of an Eye]]* - Regie: Van Fischer - Haaptacteuren: Frank John Hughes, Seidy Lopez
* 2001: *Squint* - Regie: Tony Griffin - (Kuerzfilm)
* 2001: *[[Dying On the Edge]]* - Regie: William R. Greenblatt - Haaptacteuren: John Heard, Tony Crane
* 2002: *Returning Mickey Stern* - Regie: Michael Prywes - Haaptacteuren: Tom Bosley, Joshua Fishbein
* 2005: *[[Pledge of Allegiance]]* - Regie: Lee Madsen - Haaptacteuren: Freddy Rodríguez, Carmine Giovinazzo 
* 2005: *[[The Boynton Beach Bereavement Club]]* - Regie: Susan Seidelman - Haaptacteuren: Brenda Vaccaro, Dyan Cannon
* 2005: *Dancin' on the Edg* - Regie: JoAnn Fregalette Jansen - (Kuerzfilm) 
* 2012: *[[Driving Me Crazy]]* - Regie: Steve Marshall - Haaptacteuren: Keith Black, Jeanine Bartel

## Um Spaweck
Wera Witaljewna Glagolewa

D**'Wera Witaljewna Glagolewa** (op Russesch: Вера Витальевна Глаголева), gebuer den 31. Januar 1956 zu Moskau, a gestuerwen de 16. August 2017 bei der däitscher Stad Baden-Baden, war eng russesch Theater- a Filmschauspillerin a Filmregisseurin. Si huet hir Filmkarriär 1975 ugefaangen.

2011 krut si den Titel Vollekskënschtlerin vu Russland.

D'Glagolewa gouf fir hiert priméiert Regisseurswierk am Film *[[Odna woina]]* ("Ee Krich", 2009) wäit bekannt.

## Filmer (Auswiel)
### als Schauspillerin
* 1986: Зонтик для новобрачных (*E Präbbeli fir Verléifter*)

### als Regisseurin
* 2006: Чёртово колесо (*Däiwelsrad*)
* 2009: Одна война (*Ee Krich*)
* 2014: Две женщины (*Zwou Fraen*)

## Um Spaweck

* Filmographie

__NOTOC__
George Bassett Clark

De **George Bassett Clark**, gebuer de 14. Februar 1827 zu Lowell, Massachusetts, a gestuerwen den 20. Dezember 1891 zu Cambridge, Massachusetts, war e US-amerikaneschen Astronom an Teleskopebauer.

Hie war de Jong a Matbesëtzer vum Alvan Clark an dem Brudder vum Alvan Graham Clark. D'Famill huet am 19. Joerhonnert d'Entreprise *Alvan Clark & Sons* zum Bau vu Lënserefraktere bedriwwen. Si hunn ettlech Rekord-Teleskope fabrizéiert, déi a Cambridge, Massachusetts, benotzt goufen, inklusiv dem gréissten Refraktiounsteleskop zu hirer Zäit am Yerkes-Observatoire.

1878 gouf de George Bassett Clark an d'American Academy of Arts and Sciences gewielt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* J. D. Hicks: *[http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=9A06E2DE1538E433A25755C1A9619C94689ED7CF Stars and Their Investigators.]*, New York Times, 16. Juli 1899.
* *[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/119991/Clark-Family#ref91449 The Clark Family.]* Encyclopaedia Britannica.
Glen Campbell

De **Glen Travis Campbell**, gebuer den 22. Abrëll 1936 zu Delight, am Arkansas, a gestuerwen den 8. August 2017 zu Nashville, war en US-amerikanesche Country-Sänger a Gittarist. Hien hat, mat iwwer 45 Millioune verkaaften Albumen, a senger jorelaanger Carrière Succès och iwwer de Country-Genre eraus. Zu senge bekanntsten Titelen zielen *Rhinestone Cowboy* a *Southern Nights*. Geleeëntlech war hien och Schauspiller.
## Filmographie (Auswiel)
* 1967: *The Cool Ones*
* 1969: *[[True Grit (Film 1969)|True Grit]]*
* 1970: *Norwood*
* 1980: *Any Which Way You Can*
* 1986: *Uphill All the Way*
* 1991: *Rock a Doodle*
* 2014: *Glen Campbell: I’ll Be Me* (Dokumentarfilm)

## Um Spaweck

* Offiziell Homepage
Rubus flexuosus

D***'Rubus flexuosus*** ass eng Planzenaart aus der Gattung *[[Rubus]]* an der Famill vun de Rosaceae.

D'Verbreedungsgebitt vun der Aart läit an Däitschland, zu Lëtzebuerg, an der Belsch, a Frankräich, an der Schwäiz, a Groussbritannien (England), an Irland an an Holland.

Se gouf 1859 vun de Biologe Philipp Jakob Müller a Louis-Victor Lefèvre beschriwwen.
Camionsexplosioun zu Maartel

D**'Camionsexplosioun zu Maartel** war en Accident, bei deem en Tankcamion, iwwer deen de Chauffeur d'Kontroll verluer hat, an dee mat 47.000 Liter flëssegem Gas geluede war, den 21. August 1967 zu Maartel an d'Sauerbréck geknuppt an explodéiert ass, woubäi 22 Leit ëm d'Liewe koumen.

## Beschreiwung
Den Tankcamion, deen enger franséischer Firma gehéiert huet, war ënnerwee vu Beek an Holland op Saint-Avold a Loutrengen. Op der N4, am géie Biergof virun der Uertschaft, huet de Chauffeur an der schaarfer Lénkskéier just virun der Uertschaft d'Kontroll iwwer säi Won verluer, soudatt en ënnen am Dall, matzen an der Uertschaft, an d'Mauer vun der Sauerbréck geknuppt an direkt explodéiert ass. Duerch dës gewalteg Explosioun an d'Feier, dat duerch d'Feierbull entstanen ass, goufen 13 Haiser an engem Ëmkrees vun Honnerte vu Meter beschiedegt oder zerstéiert; 22 Leit koumen ëm d'Liewen a 54 goufen der zum Deel schwéier blesséiert, vill dovun hate schwéier Brandwonnen.

Deeler vum Camion ware bis e puer honnert Meter wäit ewechgeschleidert ginn. Déi genee Ursaach vun der Katastroph (de Chauffeur war ënnert den Doudesaffer), sief et ze héich Vitess, en Defekt un de Bremsen, oder Onopmiersamkeet, konnt net méi ermëttelt ginn.

Kuerz virum Accident ware ronn 300 Leit um Kierfecht zesummekomm, well op Kiermesméindeg d'Griewer geseent goufen. Déi meescht ware grad nees fort, wéi d'Accident geschitt ass. Wier dëst eng Véierelsstonn éischter gewiescht, hätt de Bilan kënnen nach vill méi dramatesch ausfalen.

## Haut
Eenzel zerstéiert Haiser goufen net méi opgeriicht. Haut erënnert e Monument, nieft der Bréck, un d'Accident. All Dag fueren nach ëmmer eng 10.000 Gefierer, dorënner eng jett Camionen, duerch d'Uertschaft. Am Biergof virun der Uertschaft goufe grouss Warnschëlter opgeriicht, Radaren an Auslafspuere fir Camionen, am Fall wa se Problemer mam Bremsen hätten.

## Quell/Um Spaweck
* Claude Feyereisen: "Vor 50 Jahren: Inferno an der Sauerbrücke." wort.lu, 21. August 2017, 09:31.
* jh: "Gedenkfeier in Martelingen: Narben einer Ortschaft." wort.lu, 20. August 2017, 16:05.
* "Gedenkzeremonie 50 Joer no der Tragedie vu Maartel (Video)" rtl.lu, 21.08.2017, 09:26:38.
* Reportage am Journal vun RTL Télé Lëtzebuerg vum 21. August 1997.
Bensi

**Bensi** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Cesare Bensi (1922–1986), en italieenesche Politiker (PSI, PSU).
* Raffaele Bensi (1896–1985), en italieenesche Priister.
* Stefano Bensi (* 1988), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
Luxembourgichthys friedeni

***Luxembourgichthys friedeni*** ass eng fossill Fëschaart aus der Uerdnung vun de Pholidophoriformes, déi 1999 vum Dominique Delsate fir d'éischt beschriwwe gouf.

D'Aart gouf fir d'éischt (1999) ënner dem Numm *Pholidophorus friedeni* beschriwwen. 2017 gouf si an d'Gattung *Luxembourgichthys* geréckelt, déi extra fir dës Aart agefouert gouf.

D'Aart gouf bis ewell just a geologesche Schichten an der Belsch an zu Lëtzebuerg nogewisen. De Fësch huet an der Period vum ënneschte Jura gelieft.

*Luxembourgichthys* ass eng monotypesch Gattung, well si beim Kenntnisstand vun haut just eng Aart enthält.
(2362) Mark Twain

Den **(2362) Mark Twain** ass en Asteroid vun der baussenzeger Haaptceinture.

Hie gouf vum sowjeteschen Astronom Nikolai Tschernych de 24. September 1976 um Krim-Observatoire zu Nautschnyj entdeckt.

Den Asteroid gouf nom US-amerikanesche Schrëftsteller Mark Twain (1835–1910) genannt, deem seng bekanntst Wierker d'Bicher iwwer d'Aventüre vum Tom Sawyer an Huckleberry Finn sinn.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture

## Um Spaweck
* JPL Asteroiden-Datebank: (2362) Mark Twain
* AstDyS -Astronomesch Date vum (2362) Mark Twain
* Asteroid Mark Twain: Discovery Circumstances gemäß dem Minor Planet Center der Internationalen Astronomischen Union bei dem Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, Cambridge, USA
Biancalana

**Biancalana** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Buddy Biancalana (* 1960), en US-amerikanesche Baseballspiller.
* Dan Biancalana (* 1977), e lëtzebuergesche Kriminolog a Politiker (LSAP).
* Inaco Biancalana (1912–1991), en italieenesche Sculpteur.
* Mario Biancalana (1902–?), e brasilianesche Fechter.
More

**More** ass:
* e Film vum Barbet Schroeder: More (Film 1969),
** de Soundtrack-Album vun der Museksgrupp Pink Floyd fir dëse Film: More (Soundtrack),
* e Kuerzfilm vum Mark Osborne: More (Film 1998),
* eng brittesch Heavy-Metal-Grupp: More (Museksgrupp),
* eng belsch Punkmusekszäitschrëft: More (Belsch Zäitschrëft),
* eng US-amerikanesch Lifestyle-Zäitschrëft: More (US-amerikanesch Zäitschrëft),
* de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
** Kenneth More (1914–1982), e brittesche Schauspiller.
** Hamish More (* 1940), e brittesche Cricketspiller.
** Henry More (1614–1687), e brittesche Philosoph.
** Thomas More (1478–1535), e brittesche Philosoph, Jurist an Auteur.
Les tricheurs

**Les tricheurs** ass e franséisch-italieenesche Film vum Marcel Carné aus dem Joer 1958.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vun e puer Jonker zu Paräis um Enn vun den 1950er Joren.

## Um Spaweck
*  De Film op der IMDb
Die Katze

**Die Katze** ass en däitsche Film vum Dominik Graf aus dem Joer 1988 no engem Roman vum Uwe Erichsen. 
## Ëm wat geet et am Film?
Bei engem Bankiwwerfall gi Geisele geholl fir e Léisegeld z'erpressen…
## Um Spaweck
Alexander Anatoljewitsch Kerjakow

Den **Alexander Anatoljewitsch "Kerj"** **Kerjakow** (op Russesch: Александр Анатольевич Кержаков, "Керж"), gebuer de 27. November 1982 zu Kingissepp am Oblast Leningrad, ass e russesche fréiere Foussballspiller (Stiermer). Hien huet seng Profiskarriär 2000 ugefaangen an am Joer 2017 opgehalen. No der Retraite als Spiller ass hie bekannt als e Foussballfonctionnaire an -expert, an zanter 2018 schafft hien als Haapttrainer vun der russescher U-17-Juniorfoussballnationalekipp.

De Kerjakow huet ënner anerem fir Zenit St. Péitersbuerg (2001–06, 2010–17), FC Sevilla (2007–08), FK Dinamo Moskau (2008–10), an och vun 2002 bis 2016 fir d'Russesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hien ass mat 233 Goler an den offizielle Matcher, ënner anerem mat 30 Goler fir d'Nationalekipp, de beschte "Buteur" an der Geschicht vum russesche Foussball (Stand: 2017). De Kerjakow ass och de beschte Buteur an der Geschicht vum Péitersbuerger Zenit (Stand: 2017).

Säi Papp Anatoli an de Brudder Michail sinn och Foussballspiller.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vum Kerjakow
Nero Wolfe

Den **Nero Wolfe** ass dee bekanntste Personnage vum US-amerikanesche Schrëftsteller Rex Stout, deen an der eponymer Bicherserie (1934–73) fungéiert huet. De Wolfe ass e Privatdetektiv. Sengen Assistent Archie Goodwin ass den zweete Protagonist an der Serie.

## Den Nero Wolfe a säin Detektivbüro
An der 35. Strooss zu New York City "residéiert" den Nero Wolfe, 140 Kilo, an engem Zillenhaus. Hien ass spezialiséiert op Mordfäll, déi hie vu sengem Schreifdësch aus léist. Fir de Kontakt mat der Baussewelt ass säi Sekretär a Meedche fir Alles zoustänneg, den Archie Goodwin, dee sech mat der Zäit un déi exzentresch Liewensweis vu sengem Chef gewinnt huet; kee geschäftlech Gespréich beim Iessen an den Hass op Fraen. De Wolfe kann d'Frae net ausstoen, besonnesch net déi déi sech a sengem Büro hysteresch opféieren. Berufflech kritt e sech dacks an d'Hoer mam *Inspekter Cramer* an dem Sergeant *Purley Stebbins* vun der New-Yorker Mordkommissioun.

Den Nero Wolfe staamt aus dem Montenegro a seng Leidenschaft ass seng Orchideeënzuucht.

Beim Nero Wolfe wunnen den Archie, de *Fritz Brenner*, e Schwäizer Kach, dee fir exquisit Moolzechte suergt, an den ale Gäertner, den *Theodor Horstman*, dee sech ëm d'Orchideeë këmmert.

## D'Nero-Wolfe-Romaner

* 1934: *Fer-de-Lance* – 
* 1935: *The League of Frightened Men*
* 1936: *The Rubber Band*
* 1937: *The Red Box*
* 1938: *Too Many Cooks*
* 1939: *Some Buried Caesar* – 
* 1940: *Over My Dead Body*
* 1940: *Where There's a Will*
* 1946: *The Silent Speaker*
* 1947: *Too Many Women*
* 1948: *And Be a Villain* – 
* 1949: *The Second Confession* – 
* 1950: *Even in the Best Families* – 
* 1951: *Murder by the Book*
* 1952: *Prisoner's Base*
* 1953: *The Golden Spiders*
* 1954: *The Black Mountain*
* 1955: *Before Midnight*
* 1956: *Might as Well Be Dead*
* 1956: *Three Witnesses*
* 1957: *If Death Ever Slept*
* 1958: *Champagne for One*
* 1959: *Plot It Yourself*
* 1960: *Too Many Clients*
* 1961: *The Final Deduction*
* 1962: *Gambit*
* 1963: *The Mother Hunt*
* 1964: *A Right to Die*
* 1965: *The Doorbell Rang*
* 1966: *Death of a Doxy*
* 1968: *The Father Hunt*
* 1970: *Death of a Dude*
* 1973: *Please Pass the Guilt*
* 1973: *A Family Affair*

## Medien-Adaptatiounen

### a Filmer
* 1936: *[[Meet Nero Wolfe]]*
* 1937: *[[The League of Frightened Men (Film 1937)|The League of Frightened Men]]*

### am Radio
* 1943–44: *[[The Adventures of Nero Wolfe]]*
* 1945: *[[The Amazing Nero Wolfe]]*
* 1950–51: *[[The New Adventures of Nero Wolfe]]*
* 1982: *[[Nero Wolfe (Rediosserie)|Nero Wolfe]]*

### an der Tëlee
* 1977: *[[Nero Wolfe (Film)|Nero Wolfe]]* (Film)
* 1981: *[[Nero Wolfe (Televisiounsserie)|Nero Wolfe]]* (Tëleesserie)
* 2000: *[[The Golden Spiders: A Nero Wolfe Mystery]]* (Film)
* 2001–02: *[[A Nero Wolfe Mystery]]* (Tëleesserie)

## Um Spaweck

* Online-Fanclub vum Personnage
Call Northside 777

**Call Northside 777** ass en US-amerikanesche Film vum Henry Hathaway aus dem Joer 1948.

## Ëm wat geet et am Film?
En Zeitungsreporter ënnersicht eng Geriichtsaffär déi zéng Joer zeréck läit…

## Um Spaweck
Biryani

**Biryani** (op Urdu: بریانی) ass en indesche Plat am indesche Subkontinent. En ass ganz populär um Subkontinent a bei der Diaspora aus där Regioun. Et besteet gewéinlech aus Basmati-Räis, Fleesch a Gewierzer.

## Um Spaweck
Alain Berbérian

Den **Alain Berbérian** oder och *Alain Berberian*, gebuer den 2. Juli 1953 zu Beirut am Libanon, a gestuerwen den 22. August 2017 zu Paräis, war e franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur. 
## Filmographie
### Kino
#### als Regisseur
* 1986: *[[Short Night]]* - (Kuerzfilm)
* 1994: *[[La cité de la peur (Film 1994)|La Cité de la peur]]* - Haaptacteuren: Alain Chabat, Chantal Lauby
* 1998: *[[Paparazzi (Film 1998)|Paparazzi]]* - Haaptacteuren: Patrick Timsit, Vincent Lindon
* 2000: *[[Six-Pack (Film)|Six-Pack]]* - Haaptacteuren: Richard Anconina, Chiara Mastroianni
* 2002: *[[Le boulet]]* - Haaptactewuren: Gérard Lanvin, Benoît Poelvoorde
* 2004: *[[L'enquête corse]]* - Haaptacteuren: Christian Clavier, Jean Reno
* 2007: *[[L'île aux trésors (Film 2007)|L'ïle aux trésors]]* - Haaptacteuren: Gérard Jugnot, Alice Taglioni
#### als Dréibuchauteur
*1997: *Paparazzi*
*2000: *Six-Pack*

## Um Spaweck
Le trou normand

**Le trou normand** ass e franséische Film vum Jean Boyer aus dem Joer 1952.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Hyppolyte Lemoine soll den *Trou Normand* eng Wiertschaft vu sengem Monni ierwen. wann hien eng bestëmmt Konditioun erfëllt…
 
## Um Spaweck
*  De Film op der IMDb
Fesenjān

**Khoresh-e Fesenjān** (op Persesch: خورش فسنجان), oder einfach **Fesenjān** (Persesch: فسنجان), ass e Plat aus der iranescher Kichen.

Et ass e Ragoût aus Granatapelsirup a gemuelenen Nëss, deen an engem Bouillon mat Ënnen, Tomatemuerch an enger Gewierzmëschung (*[[Advieh]]*), zesumme mat Intefleesch (et gëtt och Variante mat Poulet, Fleeschbulletten oder Fësch) laang op klengem Feier brutsche gelooss gëtt, bis en eng déckflësseg, sämeg Konsistenz huet.

Jee no Rezept kann en éischter e méi séissen oder méi saierzeg-herbe Goût hunn.

Fesenjān gëtt mat iraneschem Safran-Räis zerwéiert (*polo* oder *chelo*).

## Um Spaweck/Rezepter
* Fesenjan (Khoresht Fesenjaan) Recipe
* ''Khoresht fesenjaan''
* Persian Stews (Khoresht)

## Literatur
* Najmieh Batmanglij: *A Taste of Persia. An Introduction to Persian Cooking*. Mage Publishers, Washington DC 1999, ISBN 0-934211-54-X.
* Najmieh Batmanglij: *New Food of Life. A Book of Ancient Persian and Modern Iranian Cooking and Ceremonies*. Mage Publishers, Washington DC 1992, ISBN 0-934211-34-5.
Kofi Annan

De **Kofi Atta Annan**, gebuer den 8. Abrëll 1938 zu Kumasi, a gestuerwen den 18. August 2018 zu Bern, war e ghanaeschen Diplomat a Politiker. Vu Januar 1997 bis Dezember 2006 war hien de 7. Generalsekretär vun de Vereenten Natiounen.

Den Annan ass 2001 - zesumme mat de Vereenten Natiounen - mam Friddensnobelpräis „fir [säin] Asaz fir eng besser organiséiert a méi friddlech Welt ausgezeechent“ ginn.

## Gielercher
* *Großes Goldenes Ehrenzeichen am Bande für Verdienste um die Republik Österreich*.

## Um Spaweck
D'Wëldanger Muer

***D'Wëldanger Muer*** ass eng Kriminalerzielung op Lëtzebuergesch vum lëtzebuergeschen Auteur Josy Braun, déi 2009 bei den Éditions Josy Braun erauskoum an déi den Auteur eng Novell genannt huet.

## Ëm wat geet et an der Erzielung?
D'Regierung wëllt en neie Prisong fir eng honnert Schwéierverbriecher baue loossen awer keng Gemeng ass bereet, dat op hirem Territoire zouzeloossen – mat Ausnam vu Wëldang. Dat ass eng kleng Gemeng mat enger eenzeger Sektioun vu ronn dausend Leit, iergendwou dem Honn hannen. De Buergermeeschter an een Entreprener aus dem Duerf iwwerschloe sech bal, fir de Projet u Land ze zéien. Dat ass sou gutt gesot, well de Prisong soll op engem flaache Fiels, dem „Plakopp“ matzen an engem Héichmuer gebaut ginn. Do kéint kee méi fortlafen, besonnesch wa keng Zoufaartsstrooss a keng Bréck géif gebaut ginn. An deem Fall misst Versuergung an all Persounentransport mat engem Helikopter gemaach ginn. Eng Schnapsiddi!

Eng kleng Biergerinitiativ ass aus ekologesche Grënn géint dee Projet, well d'Wëldanger Muer een eenzegaartegen a wäertvolle Biotop ass.

## Personnagen
D'Anne Schaler ass ëm déi véierzeg Joer al a Léierin an der Wëldanger Schoul. Si ass gescheet a wunnt zu Wëldang bei hirem Papp Pol Schaler, engem pensionéierte Schoulmeeschter. D'Biergerinitiativ „D'Fanger wech vum Wëldanger Muer“ ass der Duechter hiert Wierk.

D'Famill Baltus huet zanter Generatiounen d'Duerfwiertschaft bei der Kierch, déi elo vum Vic a senger Fra Erika bedriwwe gëtt. Hire Jong Célestin, genannt Zëll ass Entreprener. D'Baltusse sinn zanter dem grousse Sträit, deen dee Grousspapp Usch mam Jos Schaler 1947 hat, net gutt op d'Schallesch Famill ze schwätzen an ëmgedréit och.

De Buergermeeschter Jeff Brauer geet mam Zëll op d'Juegd. Et gesäit net nëmme sou aus, wéi wann deen de Jeff an der Täsch hätt.

De Journalist Mike Molter, dee seng Artikele mat „Mimo“ ënnerschreift, suergt fir déi néideg Opreegung an der Press.

## Soss
*D'Wëldanger Muer* ass keng Detektivgeschicht mä éischter ee politeschen Thriller.

An der Affär vum Wëldanger Muer geet Een ze wäit, wat dann och fir déi zwou Parteie schwéier Konsequenzen huet an eng Entscheedung iwwer de Projet "Prisong" mat sech bréngt. Als Bonus souzesoen, gëtt och nach definitiv gekläert, wat kuerz nom Krich mat de Baltussen an de Schaleschen hire Bope passéiert ass.

## Literatur
*Braun, J. (2009). D'Wëldanger Muer. Novell. Eegeverlag 110 S. ISBN 978-2-9599684-6-4

## Um Spaweck
* Fiche op autorenlexikon.lu.
Neutron

En **Neutron** ass e schwéieren Elementardeelchen aus der Barioneklass, dat net gelueden ass. D'Mass vun dësem Elementardeelchen ass liicht méi grouss wéi d'Mass vum Proton. De Begrëff gouf 1932 vum englesche Physiker James Chadwick an d'Welt gesat a kënnt vum laténgeschen *neuter / neutralis* fir *weeder dat eent nach dat anert*.

D'Symbol vun engem Neutron ass n oder n^0.

## Um Spaweck
No Name

**No Name** ass:
* e Bait: No Name,
* eng italieenesch Bande-dessinée vum Davide Barzi: No Name,
* eng Mark vun der kanadescher Firma Loblaw Companies Ltd.: No Name,
* e Roman vum Wilkie Collins aus dem Joer 1862: No Name,
* eng US-amerikanesch CDP an der Bundesstaat Colorado: No Name,
* an der Musek:
** No Name (Dänesch Museksgrupp).
** No Name (Lëtzebuergesch Museksgrupp).
** No Name (Montenegrinesch Museksgrupp).
** No Name (Slowakesch Museksgrupp).
** No Name (* 1978), en taiwanesche Popsänger.
** e Lidd vum taiwanesche Sänger No Name aus dem Joer 2004: No Name.
** e Lidd vum iresche Sänger Ryan O'Shaughnessy aus dem Joer 2012: No Name.

## Kuckt och
* en Album vun der japanescher Visual-Kei-Grupp KLACK: No.NAME,
* NO NAME (japanesch Museksgrupp).
Richtarik

**Richtarik** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Peter Richtarik, slowakesche Mathematiker
* Roman Richtarik (* 1982), lëtzebuergesche Volleyballspiller a Beachvolleyballspiller
* Stefan Richtarik, lëtzebuergesche Beachvolleyballspiller
Les distractions

**Les distractions** ass e franséisch-italieenesche Film vum Jacques Dupont aus dem Joer 1960 no engem Roman vum Jean Bassan.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
*  De Film op der IMDb
* De Film op cinema français
Nicolas Brisbois

Den **Nicolas Brisbois**, gebuer den 29. August 1997, ass e lëtzebuergesche Volleyballspiller.

Den Nicolas Brisbois huet seng international Sportscarrière 2016 ugefaangen. Hien ass am Kader vun der lëtzebuergescher Härevolleyballnationalekipp (Stand: 2018).

## Um Spaweck
Mourir d'amour (Film 1961)

**Mourir d'amour** ass e franséische Film vum Dany Fog aus dem Joer 1961 no engem Roman vum André Lay.

## Ëm wat geet et am Film?
En Auteur vu Kriminalromaner schreift e Buch iwwer e perfekte Muerd…

## Um Spaweck
Max Kiffer

De **Max Kiffer**, gebuer den 30. August 1995, ass e lëtzebuergesche Volleyballspiller.

No der Première am Robert Schuman huet hien eng Ausbildung op der Héichschoul Fresenius zu Köln an der Physiotherapie gemaach wou en 2019 säin Diplom krut.

2008 huet hie seng Begeeschterung fir de Volleyball entdeckt a huet beim RSC Walfer gespillt. 2015 hat hie säin Debut als Mëttelblocker an der Nationalekipp. Fir d'Saison 2016/2017 ass hie bei den Escher Volleyball Club EVBC gewiesselt. Zwou Saisonen drop ass hie bei de Volley Bartreng gewiesselt, wou hien eng Saison gespillt huet ier e mam Volleyballspillen opgehalen huet.

2019 war hien op sengen éischte Spiller vun de klénge Länner am Montenegro derbäi.

Zanter 2003 ass hie passionéierte Scout bei de Wëlle Sai vu Steesel.

2020 huet hien eng Ausbildung als Rettungsanitäter zu Köln ofgeschloss.
Andy König

Den **Andy König**, gebuer den 30. August 1985, ass e lëtzebuergesche Volleyballspiller.

Den Andy König huet seng international Sportskarriär 2006 ugefaangen. Hie war am Kader vun der lëtzebuergescher Härevolleyballnationalekipp.
Olivier Thill

Den **Olivier "Oli"** **Thill**, gebuer de 17. Dezember 1996 zu Nidderkuer‎ an der Gemeng Déifferdeng, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller op der Mëttelfeldpositioun.

Vun 2015 bis 2018 huet den Thill fir den FC Progrès Nidderkuer gespillt. Vun 2018 bis 2020 war hie am Kader vum russeschen FK Ufa gespillt; ausser fir de Mikhail Zaritskiy, war hien den éischte Lëtzebuerger am russesche Foussball. Zanter 2024 spillt hie fir den LNS Tscherkassy.

Tëscht dem 31. August 2017 an dem 22. Mäerz 2022 huet den Olivier Thill 40&nbsp;mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Seng Bridder Sébastien Thill a Vincent Thill sinn och Foussballspiller. Säi Papp Serge Thill ass e Foussballtrainer an och fréiere Foussballspiller. D'Mamm Nathalie Thill ass eng fréier Liichtathleetin a Foussballspillerin. Ausserhalb vum Sport huet den Olivier Thill zu Lëtzebuerg als Stagiaire an enger Schoul geschafft. Hie schwätzt Sproochen déi geleefeg fir d'Lëtzebuerger sinn: Lëtzebuergesch, Franséisch, Däitsch, Englesch an Italieenesch. Den "Oli" Thill dreemt dervun, fir no der Karriär als Foussballist, Architekt ze ginn.

## Um Spaweck
(3122) Florence

Den **(3122) Florence** ass en Asteroid vum Amor-Typ.

Hie gouf den 2. Mäerz 1981 vum Schelte John Bus um Siding-Spring-Observatoire an Australien entdeckt.

Den Asteroid ass no der englescher Sozialreformerin Florence Nightingale (1820–1910) genannt.

Eis Äerd kënnt der Asteroidebunn all Joer ëm Enn August/Ufank September relativ no, bis op knapps 0,05&nbsp;AE (18-fach Mounddistanz), woubäi déi visuell Magnitude 8,5m erreecht. Kuerz Distanz-Laanschtflich gouf et resp. gëtt et an de Joren 1930, 2017 an 2057.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture

## Um Spaweck
* JPL Asteroiden-Datebank: (3122) Florence
* AstDyS -Astronomesch Date vum (3122) Florence
* http://www.minorplanetcenter.net/iau/lists/NumberedMPs000001.html
* Fakteblad vum Observatoire Eschenberg zu Winterthur (Schwäiz) nom Rendez-vous vum 1. September 2017 - PDF, 435kB
Danel Sinani

Den **Danel Sinani**, gebuer de 5. Abrëll 1997 zu Belgrad a Serbien, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller (Mëttelfeld) mat kosovareschen Originnen.

Vun 2015 bis 2017 huet de Sinani fir de Racing FC Union Lëtzebuerg gespillt. Zanter Juli 2017 spillt hie fir den F91 Diddeleng.

Zanter dem 3. September 2017 spillt hie fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp.

Hien ass de jonke Brudder vum Foussballspiller Dejvid Sinani, deen och zu Belgrad gebuer ass. Am Alter vu 5 Joer ass den Danel Sinani mat senger Famill op Lëtzebuerg geplënnert. Trotz den Originne schwätzt hie keen Albanesch.
Koronis-Asteroiden

D**'Koronis-Asteroide** sinn eng Famill vun Asteroiden an der Haaptceinture tëscht Mars a Jupiter. Se si virun op d'mannst zwou Milliarde Joer bei enger katastrophaler Kollisioun tëscht zwéi grousse Kierper entstanen. D'Famill ass nom Asteroid (158) Koronis genannt. De gréisste bekannte Member (208) Lacrimosa huet en Duerchmiesser vu ronn 41 km. 
Iwwer 300 Koronis-Asteroide goufe fonnt, awer nëmme ronn 20 Membere si méi grouss wéi 20 km am Duerchmiesser.

Den 28. August 1993 war d'Raumsond Galileo beim Koronismember (243) Ida laanschgeflunn.

## Grouss Membere vun der Koronis-Famill

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture
* Asteroidefamill
* Karin-Grupp

## Um Spaweck
* Astronomical studies of the Koronis Family
* Spins on Koronis family
Septuaginta

D***'Septuaginta*** (dat laténgescht Wuert fir *siwwenzeg*, och als **LXX** ofgekierzt) ass eng Iwwersetzung vum hebräeschen alen Testament vun der Bibel an d'algriichesch Alldagssprooch Koine. Si ass tëscht dem 3. an dem 1. Joerhonnert virun eiser Zäitrechnung zu Alexandria an Egypten geschriwwe ginn. Et ass déi eelst Iwwersetzung vum Alen Testament iwwerhaapt.

Der Erzielung no gouf déi Aarbecht op Uerder vum Kinnek Ptolemeos II. geschriwwen. Hie krut vu sengem Bibliothecaire Demetrios geroden, seng berüümt Bibliothéik vun Alexandria ëm eng Ausgab vun de jiddesche Gesetzer ze erweideren. De Kinnek huet beim jiddeschen héije Priister ëm Hëllef gefrot, dee jee sechs helleniséiert Iwwersetzer aus jiddwerengem vun den zwielef israeelesche Stämm op Alexandria geschéckt huet, déi d'Tora an 72 Deeg an d'Griichescht iwwersat hunn.

D'Septuaginta war vun Ufank un d'Bibel vun der Kierch. Si gëtt am Neien Testament a vun de Kierchepappen zitéiert.

## Literatur

* Fouilloux Danielle, et a. *Dictionnaire culturel de la Bible*; nei iwwerschafft Editioun; Paräis (Perrin), 2005.
* Heim Manfred, *Von Ablass bis Zölibat - Kleines Lexikon der Kirchengeschichte*; München (Verlag C.H. Beck), 2008 (Originalausgab).
La bride sur le cou

**La bride sur le cou** ass e franséisch-italieenesche Film vum Roger Vadim aus dem Joer 1961.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Sophie ass der Meenung säi Frënd wëll hat verloossen, hat versicht elo dat ze verhënneren…

## Um Spaweck
*  De Film op der IMDb
Les nouveaux aristocrates

**Les nouveaux aristocrates** ass e franséische Film vum Francis Rigaud aus dem Joer 1961 no engem Roman vum Michel de Saint-Pierre.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Denis Prûlé-Rousseau, de Jong vun engem renomméierte Chirurg ass Schüler an engem kathoulesche Lycée zu Versailles. Hie stëppelt seng Klassekomerode géint en neie Professer op...

## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
NGC 149

Den **NGC 149** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Andromeda.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 149 gouf de 4. Oktober 1883 vum franséischen Astronom Édouard Jean-Marie Stephan entdeckt.

## Um Spaweck

* SEDS
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 149 op wikisky.org
Armagnac (Roman)

***Armagnac*** ass eng Kriminalerzielung op Lëtzebuergesch vum lëtzebuergeschen Auteur Josy Braun, déi postum 2013 bei der Kremart Edition erauskoum.

## Ëm wat geet et an der Erzielung?
Well hien op der falscher Säit gegruewen hat a well d'Doudelued aus bëllegem Dännenholz war, huet den Doudegriewer vu Biwer, de Batty Flesch, den Deckel vun der Lued futti getrëppelt. D'Holz war sou vermuuscht, datt hie sech net wéi gedoen huet. Hie war awer schéin erféiert, säi Fouss tëschent dem Louis Thull senge Rëpper ze gesinn. Wéi hie sech aus senger mësslecher Lag befreit hat, gesouch hien ee Knapp, deen net an de Sarg gepasst huet. Den Thull hat bestëmmt keng Uniform un, wéi e viru 24 Joer begruewe gouf.

Vum Uniformsknapp aus féiert de Wee bei ee Verbriechen a vun do ass et net méi wäit bis bei ee verstoppte Schaz, deen nawell seng Sue wäert ass. Dee muss fir d'éischt fonnt a gehuewe ginn. Dat kascht engem d'Liewen an een anere kënnt och schlecht ewech...

## Personnagen
De Batty Flesch ass Aarbechter a Doudegriewer vun der Gemeng Biwer. Hie wunnt eleng zu Wecker am eegenen Haus. Seng Fra huet hie verlooss an et weess kee wou si drun ass.

Dem Batty säin Aarbechtskolleeg, de Basil Roemen, ass de Bannpréiter vun der Gemeng. Hie ka gutt kombinéieren an huet ëmmer eng passend Äntwert parat, well hien am Stress ee klore Kapp behält. Seng Fra Liza ass net op de Mond gefall a verdeedegt hire Basil géint all Ongerechtegkeet.

De pensionéierte Journalist Vim Kettenhofen schreift nach ëmmer gär iwwer Sensatiounen a senger aler Zeitung, dem 'Muselblat', besonnesch wann hien engem aneren den zweete Präis kann zouschousteren.

De Jupp Kommes ass Gendarmerieskommandant zu Maacher. Hie kann net verdroen, deen zweete Präis oder guer keen ze kréien.

## Soss
*Armagnac* ass eng Kombinatioun aus Detektivgeschicht a Thriller.

Et geet fir d'éischt dorëm, ee Muerd opzeklären, deen 1948 am Manternacher Tunnel geschitt ass. Dat ass dem Basil senges, hie féiert seng privat Enquête a mécht domat op sech opmierksam. Dat ass den Deel Detektivgeschicht.

Dës Erzielung mécht däitlech, wéi no den Thriller bei der Abenteuergeschicht ka leien, wann ee Schatz gesicht a gehuewe soll ginn. Et gëtt eng Rei vu Surprisen an ëm een Hoer wier et fir de Basil schlëmm ausgaangen. Mee dem Basil seng luusseg Äntwerten an dem Ënnersichungsriichter seng Onofhängegkeet vum Gendaarm senger Subjektivitéit an dem Procureur senger Strengt, retten de Basil virun der gréisster Ongerechtegkeet. Dass de Basil seng eegen Opfaassung vu Gerechtegkeet huet, ass nees eng Charakteristik vum Thriller.

Déi lescht Säite vun der Erzielung kann een als e puer Optioune fir ee Schluss gesinn, deen den Auteur vläicht nach net fonnt hat, wéi hien eis fir ëmmer verlooss huet.

## Literatur
*Braun, J. (2013). Armagnac. Lëtzebuerg: Kremart Edition 125 S. ISBN 978-99959-830-5-5
* Fiche op autorenlexikon.lu.
NGC 657

Den **NGC 657** ass en oppene Stärekoup am Stärebild Cassiopeia.

Hie gouf den 28. November 1831 vum Astronom John Herschel entdeckt.

## Um Spaweck

* SEDS
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 657 op wikisky.org
* NASA/IPAC Extragalactic Database
Dänesch

**Dänesch** ( dansk) gehéiert zum nordgermaneschen Ënneraascht vun den indoeuropäesche Sproochen.

D'dänesch Sprooch gëtt vu ronn 5–6 Milliounen Awunner als Mammesprooch geschwat.

Et ass d'offiziell Sprooch an Dänemark an op de Färöer, an et ass och d'Aarbechts- a Korrespondenzsprooch am Nordesche Rot an an der Europäescher Unioun.

## Textbeispill

## Um Spaweck

* Fiche op Ethnologue.com
Gutland

***Gutland*** ass e lëtzebuergesch-däitsch-belsche Spillfilm vum Govinda Van Maele. E gouf tëscht August an Dezember 2016 gedréint an hat seng Première den 8. September 2017 um Toronto International Film Festival 2017. Zu Lëtzebuerg gouf e fir d'éischt um Luxembourg City Film Festival 2018 gewisen, ier en den 2. Mee 2018 an de Kino koum.

## Ëm wat geet et am Film?
De Jens, en Däitschen, kënnt mat enger décker Sacoche zu Schandelsmillen, engem Lëtzebuerger Duerf un, wou en ënnerdauche wëll. E freet do no Aarbecht, gëtt awer éischter vun de Leit am Duerf ofgewisen. Just dem Lucy, dem Buergermeeschter senger Duechter, kënnt hie méi no, a si verbréngen d'Nuecht mateneen. Déi Deeg drop ännert sech d'Situatioun fir hien: hie kritt eng Plaz als Kniecht, gëtt an d'Musek opgeholl, a fillt sech geschwënn am Duerf integréiert. Mä eppes ass do an deem Duerf, wat him net geheier ass....

## Soss
D'Produktiounsgesellschaft Les Films Fauves krut am Februar 2015 e Subside an Héicht vu 60.000 Euro vum Lëtzebuerger Filmfong accordéiert fir d'Dréibuch vum Film ze entwéckelen. Duerno krut se nach e weidere Subside vun 1.993.480 Euro fir de Film ze produzéieren.

De Film, fir deen e Budget vun 3 Milliounen Euro virgesi war, gouf bannent 37 Dréideeg am Summer an am Dezember 2016 a verschiddenen Dierfer bei Miersch a bei Iechternach gedréint, ë.&nbsp;a. zu a ronderëm Hierber an Dickweiler. Eng Zeen spillt am Uewersauer-Stauséi, deen net am Guttland ass.

2018 waren 3.719 Leit de Film zu Lëtzebuerg an de Kino kucken.

De Film war 2018 vu Lëtzebuerg fir d'Oscar-Nominatioune virgeschloe ginn, gouf awer net nominéiert.

## Auszeechnungen
*Gutland* gouf mam Lëtzebuerger Filmpräis 2018 fir de beschte Fiktiouns- oder Spillfilm ausgezeechent. D'Vicky Krieps krut dee fir déi bescht Schauspillerin oder dee beschte Schauspiller fir hir Roll vun der Lucy.

## Literatur
* "Une certaine authenticité." In: *d'Lëtzebuerger Land*, 27. April 2018, Nr. 17, S.7. (Interview mam Govinda Van Maele iwwer de Film).

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Fiche op imdb.com
* Websäit vum Film
* Kritik op hollywoodreporter.com
* Kritik op epd-film.de
* "Obsedéiert mat Trakteren." Interview iwwer de Film mam Regisseur Govinda van Maele op 100.komma7.lu, 26. Feb 2018 - 14:58.
Károly Makk

De **Károly Makk**, gebuer den 22. Dezember 1925 zu Berettyóújfalu, a gestuerwen den 30. August 2017 zu Budapest, war en ungaresche Filmregisseur an Dréibuchauteur. 
## Filmographie
#### Kino (Auswiel)
* 1958: *[[Ház asziklák alatt]]* 
* 1960: *[[Füre lepni szabad]]* 
* 1963 *[[Elveszett paradicsom]]* 
* 1964: *[[Mit csinált Felséged 3-tól 5-ig?]]* 
* 1967: *[[Bolondos vakáció]]* 
* 1971: *[[Szerelem]]* 
* 1979: *[[A téglafal mögött]]* 
* 1982: *[[Egymasra nezve]]* 
* 1982: *[[Die Jäger]]* 
* 1985: *[[Lily in Love]]* 
* 1990: *[[Magyar rekviem]]* 
* 1997: *[[The Gambler]]* 
* 2003: *[[Egy hét Pesten és Budán]]* 
* 2010: *[[Így, ahogy vagytok]]*

## Um Spaweck
D'Haus am Härewee

**D'Haus am Härewee** ass ee Kriminalroman op Lëtzebuergesch vum lëtzebuergeschen Auteur Vic Fischbach, deen 2009 erauskoum.

## Ëm wat geet et an der Erzielung?
Zu Schieren an enger Villa ass eng Fra an hirem Bett dout opfonnt ginn: Erschoss. Bosseg dobäi war, datt d'Haus souzesoen hermetesch versigelt war. All d'Fënstere waren zou an am Schlofzëmmer, an deem d'Fra louch, waren d'Diere vu banne verrigelt oder zougespaart, sou datt een net emol mat engem Schlëssel hätt kënnen erakommen. Et huet ganz no engem Suicid ausgesinn.

Den Haaptkommissär Markus vun Ettelbréck traut der Saach net ganz a sammelt vill verschidden Informatiounen, déi him ëmmer méi d'Gewëssheet ginn, datt et ee Muerd war.

## Personnagen
Déi verstuerwen Damm, d'Suzanne Frantz war zweemol bestuet an huet och zweemol hire Meederchersnumm behalen, wéinst hirem Haff, dem Frantzenhaff. Nom Doud vun hirem éischte Mann, dem Bauer Josy Birkel, ass de Geschäftsmann Gaston Wilhelm hiren zweete Mann ginn. Hir Duechter aus deem éischte Bestietnes d'Jeanny Colbach-Birkel gëtt mat hirem Stéifpapp net gutt eens.

Den Haaptkommissär Markus spillt all Woch Kaart zu Schieren, wou hien dat eent an dat anert gewuer gëtt. Hie schafft enk mat senge Polizisten zu Ettelbréck a mam Divisiounskommissär vun Dikrech zesummen.

Der Madame Frantz hir bescht Frëndin, d'Cecile Hermes, huet dem Kommissär och vill z'erzielen.

## Soss
*D'Haus am Härewee* ass fir eng Kéier emol eng komplett Detektivgeschicht oder besser gesot ee Policeroman (*police procedural novel*), deen eng Weiderentwécklung vun der Detektivgeschicht ass. Do ass alles dran: Muerd, Ermëttlung, Beweissécherung, Verdacht, Konfrontatioun vum Verdächtege mat de Bewäisstécker, eventuellt Geständnes, Verhaftung, Uklo, Prozess, Urteel. Dat ass am europäesche Krimi, am Géigesaz zum amerikanesche seelen ze fannen, do ass gewéinlech mat der Verhaftung de Roman eriwwer.

Zousätzlech ass *D'Haus am Härewee* och nach e Rätsel vum zouene Raum (*locked room mistery*), der Kinneksklass vum Kriminalroman. De Prototyp vum Krimi, dem Edgar Allan Poe seng Kriminalerzielung *The Murders in the Rue Morgue* vun 1841 war sou e Rätsel.

Am *Haus am Härewee* kënnt Ettleches zesummen. Dozou gehéiert och d'Motiv an d'Kalbliddegkeet vum Plang a vun der Ausféierung vum Muerd.

Et war zwar net dee perfekte Muerd – dee gëtt et angeblech net – oder op d'mannst net am Kriminalroman – mä ee perfekt premeditéierte Muerd, fir deen et drësseg Joer feste Prisong gëtt – vläicht mat engem klenge Sursis.

## Literatur
*Fischbach, Vic (2009). D'Haus am Härewee. 186 S. ISBN 978-2-87996-641-0

## Um Spaweck
* Fiche op autorenlexikon.lu.
Les veinards

** Les veinards** ass en italieenesch-franséischen Episodefilm vum Jean Girault, Jacques Pinoteau a Philippe de Broca aus dem Joer 1963.

## Ëm wat geet et am Film?
#### 1: Le vison
D'Jacqueline, d'Déngschtmeedche vun der Famill Boisselier huet e Visonsmantel gewonnen. D'Madame Boisselier verdréit dat net gutt.
#### 2: Le repas gastronomique
Den Här Bricheton huet e grousst Iessen an engem bessere Restaurant gewonnen.

#### 3: La vedette
De Simon Taquet huet en Owend mat enger bekannter Vedette gewonnen
#### 4: Le yacht
Am Stot vun der Famill Duchemin leeft alles schif nodeems si eng Yacht gewonnen hunn
#### 5: Le gros lot
D'Famill Beaurepaire huet Problemer mat enger grousser Zomm Geld déi si gewonnen huet
## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
Pascal Kremer

De **Pascal Kremer**, gebuer de 5. Juli 1973, ass e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller op der Golkipp-Positioun.

De Pascal Kremer huet seng Sportscarrière 1989 ugefaangen. Hien huet a senger Karriär fir Tornado Luxembourg a vun 1999 bis 2002 fir d'Lëtzebuergesch Äishockeynationalekipp gespillt.
Literaresche Genre

Mat dem Begrëff vum **literaresche [[Genre]]** oder vun der **literarescher Gattung** solle literaresch Wierker no hirem Inhalt an hirer Form a gruppéiert, an do mat eng Taxonomie vun der Literatur geschafe ginn. D'Methodik dobäi ass de Verglach vun Texter mateneen, fir erauszefannen, op se zesummepassen.
Guy Krack

De **Guy Krack**, gebuer den 21. September 1971, ass e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller op der Verdeedeger-Positioun.

De Guy Krack huet seng Sportscarrière 1999 ugefaangen. Hien huet a senger Carrière fir Tornado Luxembourg, IHC Beaufort a vun 1999 bis 2002 fir d'Lëtzebuergesch Äishockeynationalekipp gespillt.
Alain Breuskin

Den **Alain Breuskin**, gebuer den 22. November 1987, ass e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller op der Stiermer-Positioun.

Den Alain Breuskin huet seng Sportskarriär 2002 ugefaangen. Hien huet a senger Karriär fir IHC Beaufort a vun 2005 bis 2007 fir d'Lëtzebuergesch Äishockeynationalekipp gespillt.
Frank Schram

De **Frank Schram**, gebuer de 14. Mee 1987, ass e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller op de Verdeedeger- a Stiermer-Positiounen.

De Schram huet seng Sportscarrière 2002 ugefaangen. Hien huet a senger Carrière fir Tornado Luxembourg, IHC Beaufort, Hiversport Huskies an an der Saison 2003/04 a vun 2008 bis 2010 fir d'Lëtzebuergesch Äishockeynationalekipp gespillt.
Bob Schneider

De **Bob Schneider**, gebuer den 30. Mäerz 1994, ass e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller op der Stiermer-Positioun.

De Schneider huet seng Sportskarriär 2010 ugefaangen an huet fir Tornado Luxembourg, Hiversport Huskies a vun 2010 bis 2013 fir d'Lëtzebuergesch Äishockeynationalekipp gespillt.
Robert Post (Äishockeyspiller)

De **Robert Post**, gebuer de 5. Mäerz 1981, ass e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller op der Stiermer-Positioun.

De Post huet seng Sportscarrière 1997 ugefaangen. Hien huet a senger Carrière fir Tornado Luxembourg a vun 1999 bis 2003 fir d'Lëtzebuergesch Äishockeynationalekipp gespillt.
Policeroman

De **Policeroman** huet sech eréischt an den 1950er Joren als eng Ënnergattung vum Kriminalroman entwéckelt an den Detektivroman méi a méi vum Bichermaart verdrängt. Dat wëll awer net heeschen, datt keng Polizisten am Detektivroman virkommen, mee wann, da spille s'eng Nieweroll, wéinstens am engleschen an amerikanesche Krimi. Am franséischen ''roman policier'' ass dat anescht, dofir heescht deen sou, och wa keen eenzege Polizist dra virkënnt.

De Fortschrëtt vum Detektiv op de Polizist läit fir d'alleréischt an der Entwécklung vun der Wëssenschaft an Technik um Gebitt vun der biometrescher Identifikatioun an an der forensescher Traumatologie, Toxikologie a Serologie (Geriichtsmedezin). Den Asaz vun der Kriminaltechnik, wéi d'Ballistik an d'Fangerofdréck, gëtt ëmmer méi wichteg fir d'Ermëttlungsaarbecht vun der Police.

Zousätzlech ass d'Zesummenaarbecht an enger Ekippe, wéinst de komplementare Qualifikatioune vun de professionelle Polizisten, eng organisatoresch Noutwendegkeet ginn, sou datt den Detektiv mat engem kollektiven Held ersat gëtt: De Kommissär a seng Inspekteren.

Säit den 1980er Jore gehéiert den Detektivroman der Vergaangenheet un, an de Policeroman ass d'Zukunft, well deier Apparater nëmme mat engem ëffentleche Budget finanzéiert kënne ginn. De Policeroman ass gradewéi den Detektivroman weiderhin analytesch. Mä elo geet et net méi eleng ëm dem Hercule Poirot seng kleng gro Zellen, mee ëm d'Systematik vum Steve Carella sengem 87. Revéier. Dofir heescht dat neit Schema *police procedural novel/detective/school*. Dësen Numm huet mam wichtegste Grënner vun där Schoul ze dinn, dem Ed McBain, grad sou wéi de Raymond Chandler an den Dashiell Hammet déi de Begrëff vum ''hard-boiled detective'' an d'Welt gesat hunn.

Am Laf vun de Joren ass de Policeroman mat ettleche spatze Bemierkungen, schaarfem Humor, sozialpolitesche Kommentaren ugeräichert ginn. Am Realismus vun den Dialogen a vun den Handlunge souwéi an der humanistescher Astellung vun deene Figure, déi dem Lieser als Identifikatioun ugebuede ginn, ass déi gréisst Variatiounsbreet z'erkennen. 
## Literatur
*Kniesche, Thomas (2015). Einführung in den Kriminalroman. Darmstadt: WB
*MacDonald Erin (2012). Ed McBain/Evan Hunter. A Literary Companion. Jefferson(NC) & London: McFarland
Rives de Clausen

Als **Rives de Clausen** gëtt eng Privatstrooss a Clausen an der Stad Lëtzebuerg bezeechent, déi vun der Place Émile Mousel aus iwwer den Terrain vun der fréierer Mousels Brauerei a Richtung Südwesten, bis kuerz hannert de Clausener Viaduc féiert. Vun de Rives de Clausen aus geet eng Bréck (*[[Pont Margot-Libens-Reiffers]]*) iwwer d'Uelzecht bis an den Tréirerbierg.

D'Strooss huet fréier *Rue Émile Mousel* geheescht a war nom Émile Mousel genannt, engem lëtzebuergesche Politiker a Béierbrauer.

D'Rives de Clausen ass haut haaptsächlech en Ameséiervéierel mat Restauranten, Bistroen, asw.

## Biller

LUX Luxembourg Grund 016 2016.jpg|Vue op d'„Rives de Clausen“
Clausen Mousel 2012.JPG|Haaptentrée
LUX Luxembourg Grund 035 2016.jpg|
Rives de Clausen 2012.JPG|


## Um Spaweck
Jugendabo

De **Jugendabo** war e Joresabonnement fir Jugendlecher ënnert 20 Joer fir den ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg.

De Jugendabo gouf den 1. August 2017 agefouert an huet domat zu engem gewëssen Deel d'Jumbokaart ersat. De Jugendabo huet all Jugendlechen ënner 20 Joer d'Méiglechkeet gi fir gratis, bannent engem Joer, onbegrenzt all Zuch- a Buslinnen zu Lëtzebuerg ze benotzen.

D'Kaart gouf vum Verkéiersverbond ausgestallt; se war als virtuellen Ticket op enger personaliséierter mKaart gespäichert.

## Kuckt och
* mKaart
* Studentenabo
* Seniorekaart

## Um Spaweck

*De Jugendabo op der Websäit vum Verkéiersverbond
Hess (Moundkrater)

Den **Hess ** ass e Moundkrater op der südlecher Hemisphär vun der Moundrécksäit.

## Um Spaweck
* Hess Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon
* Moundkaart Nr 132: De Krater Hess läit an der Mëtt
Philippe Bechtold

De **Philippe Bechtold**, gebuer den 18. Mäerz 1995, ass e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller op der Verdeedeger-Positioun.

De Bechtold huet seng Sportskarriär 2010 ugefaangen. Hien huet a senger Karriär fir Hiversport Huskies, Tornado Luxembourg, Akademischer EC Zürich (CH) an zanter 2010 fir d'Lëtzebuergesch Äishockeynationalekipp gespillt.
Codenumm Melusina

***Codenumm Melusina*** ass eng Kriminalerzielung op Lëtzebuergesch vun de lëtzebuergeschen Auteuren Annemarie Kohn a Pierre Heinen, déi 2013 bei Éditions Schortgen erauskoum.

## Ëm wat geet et an der Erzielung?
D'Geschicht vun de Bommenattentater 1984-86 ass ee Kriminalfall an dofir ass dës Erzielung a Form vun enger Dokumentatioun mat fiktive Personnagen an Detailer.

## Personnagen
D'Personnagen hunn alleguer Codenimm: Melusina, Siggy, Dicks a Reenert. Bei deenen dräi éischte schéngt et sech ëm Gendaarmen ze handelen, beim Reenert, dem 'Ingenieur', ass dat net sou sécher.

Déi véier kréien hir Uerdere vum 'Mann um Telefon'. Dat soll ee vu ganz uewe sinn.

## Soss
De Personnage Melusina ass den Ech-Erzieler vum *Codenumm Melusina*. D'Geschicht ass net vill méi, wéi eng chronologesch Schilderung vun den Attentater aus der Perspektiv vun de fiktiven Täter. Dat ass déi eenzeg Originalitéit vun der Erzielung.

## Literatur
* Kohn, Annemarie & Heinen, Pierre (2013). Codenumm Melusina. Esch/Alz.: Éditions Schortgen 83 S. ISBN 978-2-87953-182-3

## Um Spaweck
*"Frei erfunden." Rezensioun vun der Elise Schmit am *Lëtzebuerger Land* vum 23.08.2013, op land.lu.
*"Codenumm Melusina." Rezensioun vum Jessica den 13.01.2017, um bichergeck.
*Fiche op autorenlexikon.lu.
Alex Laurent

Den **Alex Laurent**, gebuer de 6. Juni 1993 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Basketballspiller.

De Alex Laurent huet seng international Sportskarriär 2012 ugefaangen. Hien huet a senger Karriär ënner anerem fir d'Amicale Steesel an den hollänneschen Den Helder Suns gespillt.

Hie war zweemol (2014, 2016) am Lëtzebuerger Kader vun der EuroBasket-Qualifikatioun.

Hie war Member vun der Section sports d'élite de l'armée.

## Um Spaweck
Alexandre Rodenbourg

Den **Alexandre Rodenbourg**, gebuer de 25. Oktober 1991 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Basketballspiller.

Den Alexandre Rodenbourg huet seng international Sportskarriär 2011 ugefaangen. Hien huet a senger Karriär fir de Basket Esch an de BBC Sparta Bartreng gespillt. 2-mol (2011 an 2014) war hien am Lëtzebuerger Kader vun der EuroBasket-Qualifikatioun.