open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kremer

**Kremer** (zu Lëtzebuerg gewéinlech "Kréimer" ausgeschwat) ass e Familljennumm, dee vum däitsche Wuert fir d'Beruffsbezeechnug Kréimer hierkënnt.

Zu Lëtzebuerg hunn am Joer 1880 979 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 1.216 an 1981 1.215.

Leit mat sou engem Numm sinn oder waren:

* Anne Kremer, lëtzebuergesch Tennisspillerin.
* Eugène Kremer, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Francis Kremer, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Gerard de Kremer, bekannt als Gerhard Mercator (1512–1594), flämesch-däitsche Kartograph.
* Gilbert Kremer, lëtzebuergesche Basketballspiller an Ingenieur.
* J. Kremer, lëtzebuergesche Basketballspiller.
* Jean Kremer (1904-1952), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Jean-Baptiste Kremer ("John B. Kremer"), lëtzebuergesche Jesuit an Universitéitsprofesser.
* Jean-Claude Kremer, lëtzebuergesche Schéisssportler.
* Jean-Guillaume Kremer, lëtzebuergesche Politiker.
* Jean-Pierre Kremer, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Jean-Pierre Kremer, lëtzebuergeschen Diplomat.
* Jeannot Kremer, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Jim Kremer, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Julie Kremer, lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* Marie Kremer, belsch Schauspillerin. 
* Nicolas Kremer, lëtzebuergesche Vëlossportler, Resistenzler, Politiker an Auteur.
* Paul Kremer, lëtzebuergesche Philosophieprofesser, Auteur.
* Pascal Kremer, lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* Pierre Kremer, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Pierre "Pir" Kremer, lëtzebuergeschen Auteur.
* René Kremer, lëtzebuergesche Liichtathleet an Handballspiller.
* Victor Kremer, lëtzebuergesche Schéisssportler.

## Um Spaweck
*Fiche "Kremer" am *Luxemburger Familiennamenatlas*; lfa.uni.lu.
Gao-Guenie (Meteorit)

Bei dem Meteorit vu **Gao-Guenie** handelt et sech ëm e Steemeteorit, deen de 5.&nbsp;Mäerz 1960 ongeféier 60&nbsp;km nërdlech vun der Stad Léo (Burkina Faso) erofgefall war.

De Meteorit war beim Antrëtt an d'Äerdatmosphär duerch d'Reiwungshëtzt zerplatzt an a ville Brochdeeler op d'Äerd gefall. D'Struktur vum Meteorit weist drophin, datt hien an dräi Phasen zerplatzt war. D'Brochstécker vun der éischter Fragmentéierung hu sech mat héijer Vitess weiderbeweegt, goufen nees opgehëtzt a sinn nees nei zerplatzt. Dee Virgank hat sech mat den entstanene Brochstécker nees widderholl.

De Meteorit staamt aus der Haaptasteroidenceinture a gehéiert zu der Klass vun den eiseräichen H5-Chondritten. Hien huet nieft Néckel-Eisen d'Mineraler Olivin a Bronzit. H5-Chondritte ware wärend hirer Genesis Temperature vun iwwer 950&nbsp;°C ausgesat. Dobäi gouf den Opbau vun de Mineraler verännert, si hu sech ëmkristalliséiert an hu méi grouss Kristalle gebilt.

Cheemesch Zesummesetzung: 20&nbsp;% Néckel-Eisen; 78&nbsp;% Silikate; 1,5&nbsp;% Waasser; 0,2&nbsp;% Kuelestoff.

## Kuckt och

* Meteorittelëscht
Forsythia

D**'Forsythien** (*Forsythia*) sinn eng Planzegattung bannent der Famill vun den Oleaceae. Et gëtt eng 13 *Forsythia*-Aarten, déi ursprénglech all, bis op eng, déi aus Südosteuropa kënnt, aus Asien kommen. D'Hybrid *Forsythia* ×*intermedia* (kuerz: Forsythie) ass eng Kräizung aus zwou Aarten a gëtt heefeg an temperéierte Klimagéigenden als Zierstrauch a Gäert a Parke geplanzt.

Dat Charakteristeschst un de Forsythie sinn hir knallgiel Bléien, déi am Fréijoer, nach virun de Blieder, erauskommen.

## Systematik
D'Gattung *Forsythia* gouf 1804 vum Martin Vahl am *Enumeratio Plantarum....*, Band 1, S. 39, opgestallt. Typusaart ass *Forsythia suspensa* (Thunb.) Vahl. De Gattungsnumm *Forsythia* ass en Hommage un de brittesche kinnekeleche Gäertner William Forsyth.

D'Gattung *Forsythia* gehéiert zu der Tribus Forsythieae bannent der Famill Oleaceae.

### Aarten
**[[Forsythia europaea]]* Degen & Bald. Balkan an Albanien a Kosovo.
**[[Forsythia giraldiana]]* Lingelsh. Nordwest-China.
**[[Forsythia japonica]]* Makino. Japan.
**[[Forsythia likiangensis]]* Ching & Feng ex P.Y.Bai. Südwest-China.
**[[Forsythia mandschurica]]* Uyeki. Nordost-China.
**[[Forsythia mira]]* M.C.Chang. Nord- an Zentral China.
**[[Forsythia nakaii]]* (Uyeki) T.B.Lee. Korea.
**[[Forsythia ovata]]* Nakai. Korea.
**[[Forsythia suspensa]]* (Thunb.) Vahl. Ost-an Zentral-China.
**[[Forsythia togashii]]* H.Hara. Japan (Shōdoshima).
**[[Forsythia viridissima]]* Lindley. EOst-China.
*''Forsythia'' ×''intermedia'' - Forsythia de Paris

## Literatur
* M. Chang, L. Chiu, Z. Wei, P. S. Green: ''Forsythia''. In: Z. Y. Wu, P. H. Raven (Hrsg.): *Flora of China.*, Volume 15. Missouri Botanical Garden Press, St. Louis 1996, S. 279ff.

## Um Spaweck
Vuelta Ciclista al País Vasco 1925

D**'[[Vuelta Ciclista al País Vasco]]** vun 1925 gouf vum 6. bis den 9. August an 3 Etappe gefuer. D'total Distanz war 670&nbsp;km.

Den Ottavio Bottechia dee grousse Favorit war, huet missen an der zweeter Etapp opginn.

## Etappen
Laurent Koster

De **Laurent Koster**, gebuer 1935 a gestuerwen den 13. Januar 2013 an der Stad Lëtzebuerg war e lëtzebuergesche Bariton.

Zesumme mat Leit wéi de Venant Arend an d'Béby Kohl-Thommes war hien dobäi, wéi d'Lou Koster an den 1960er Joren den Ensembel *Ons Lidd* op d'Bee gesat huet. Hie war och Member vum Ensembel *Quatuor Vocal* a Matgrënner vum *Belcanto-Ensembel*.

Hie war mat der Rica Jeblick bestuet.

## Literatur
* Arend, Venant, 2013. *Zum Gedenken an Laurent Koster (1935-2013)*. Luxemburger Wort 2013, Nr. 52 (2. Mäerz), S. 92.
* Arend, Venant, 2013. *Zum Gedenken an Laurent Koster (1935-2013)*. Luxemburger Wort 2013, Nr. 53 (4. Mäerz), S. 47.
* Arend, Venant, 2013. *Frühzeitiges Ableben unseres Nationalbaritons Laurent Koster (1935-2013).* Tageblatt 2013, Nr. 57 (8. Mäerz), S. 57.
Renate Ewert

D**'Renate Ewert**, gebuer den 9. November 1933 zu Königsberg, a gestuerwen de 4. Dezember 1966 zu München, war eng däitsch Schauspillerin.

## Filmer
### Kino
* 1955: *08/15 in der Heimat*, vum Paul May
* 1956: *IA in Oberbayern*, vum Hans Albin
* 1956: *[[Lumpazivagabundus (Film 1956)|Lumpazivagabundus]]*, vum Franz Antel
* 1957: *Die verpfuschte Hochzeitsnacht*, vum Wolfgang Schleif
* 1957: *Der Adler vom Velsatal*, vum Richard Häussler
* 1957: *Der müde Theodor*, vum Géza von Cziffra
* 1957: *Junger Mann, der alles kann*, vum Thomas Engel
* 1957: *Nachts im Grünen Kakadu*, vum Georg Jacoby
* 1958: *Mikosch, der Stolz der Kompanie*, vum Rudolf Schündler
* 1958: *[[Liebe kann wie Gift sein]]*, vum Veit Harlan
* 1958: *Der Mann, der nicht nein sagen konnte*, vum Kurt Früh
* 1958: *[[Gräfin Mariza (Film 1958)|Gräfin Mariza]]*, vum Rudolf Schündler
* 1958: *Mikosch im Geheimdienst*, vum Franz Marischka a Franz Josef Gottlieb
* 1959: *J'irai cracher sur vos tombes*, vum Michel Gast
* 1959: *Immer die Mädchen*, vum Fritz Rémond Jr.
* 1959: *[[Das blaue Meer und Du]]*, vum Thomas Engel
* 1959: *[[Mein Schatz, komm mit ans blaue Meer]]*, vum Rudolf Schündler
* 1960: *[[Der rote Kreis]]*, vum Jürgen Roland
* 1960: *Schlagerparade*, vum Franz Marischka
* 1960: *[[Der wahre Jakob (Film 1960)|Der wahre Jakob]]*, vum Rudolf Schündler
* 1960: *[[Das Rätsel der grünen Spinne]]*, vum Franz Marischka
* 1961: *Schlagerparade 1961*, vum Franz Marischka
* 1961: *Immer Ärger mit dem Bett*, vum Rudolf Schündler
* 1962: *So toll wie anno dazumal*, vum Franz Marischka
* 1962: *Axel Munthe - Der Arzt von San Michele*, vum Rudolf Jugert a Giorgio Capitani
* 1963: *[[L'appartement des filles]]*, vum Michel Deville
* 1963: *Échappement libre*, vum Jean Becker
* 1964: *[[Angélique marquise des anges]]*, vum Bernard Borderie
* 1965: *[[Hotel der toten Gäste]]*, vum Eberhard Itzenplitz
* 1966: *[[Agent 505 - Todesfalle Beirut]]*, vum Manfred R. Köhler

## Um Spaweck
Karl Anton

De **Karl Anton**, gebuer de 25. Oktober 1898 zu Prag, a gestuerwen den 12. Abrëll 1979 zu Berlin, war en tschechesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.

De Karl Anton huet seng Karriär als Filmregisseur mat tschecheschen a franséische Filmer ugefaange fir duerno awer haaptsächlech an Däitschland ze dréinen.

## Filmer als Regisseur
* 1921: *Cikáni*
* 1922: *Mrtví žijí*
* 1923: *Unos bankéře Fux*
* 1925: *Do panského stavu*
* 1926: *Pohádka máje*
* 1930: *Ein Mädel von der Reeperbahn*, mam Olga Tschechowa
* 1930: *Tonka Sibenice*
* 1931: *Die nackte Wahrheit*, mam Jenny Jugo
* 1931: *Der Fall des Generalstabs-Oberst Redl*, mam Lil Dagover
* 1931: *Le cordon-Bleu*, mam Pierre Bertin
* 1932: *Simone est comme ça*, mam Meg Lemonnier
* 1932: *Monsieur Albert*, mam Noël-Noël
* 1932: *Criez-le sur les toits*
* 1932: *Une petite femme dans le train*, mam Henri Garat
* 1932: *Maquillage*
* 1933: *Un fil à la patte*, mam Pierre Larquey
* 1933: *Le chasseur de chez Maxim's*
* 1933: *Rien que des mensonges*, mam Marguerite Moreno
* 1933: *Jsem devce s certem v tele*
* 1933: *Matricule 33*, mam André Luguet an Edwige Feuillère
* 1933: *Les surprises du sleeping*, mam Claude Dauphin
* 1934: *La cinquième empreinte*, mam Paulette Dubost a Pierre Larquey
* 1935: *Monsieur Sans-Gêne*, mam Armand Dranem
* 1936: *Arènes joyeuses*
* 1936: *Martha*
* 1936: *Weiße Sklaven*, mam Theodor Loos a Camilla Horn
* 1937: *Mit versiegelter Order*, mam Viktor de Kowa
* 1939: *Wir tanzen um die Welt*, mam Irene von Meyendorff
* 1940: *Stern von Rio*, mam La Jana a Gustav Diessl
* 1941: *Immer nur Du*, mam Johannes Heesters
* 1942: *Die Sache mit Styx*, mam Viktor de Kowa
* 1942: *Die große Nummer*, mam Rudolf Prack
* 1943: *Die Wirtin zum weißen Rößl*, mam Leny Marenbach a Karl Schönböck
* 1943: *Kollege kommt gleich*, mam Carola Höhn
* 1943: *Die Hochstaplerin*, mam Sybille Schmitz
* 1944: *Der große Preis*, mam Gustav Fröhlich a Carola Höhn
* 1946: *[[Peter Voss, der Millionendieb (Film 1946)|Peter Voss, der Millionendieb]]*, mam Viktor de Kowa a Karl Schönböck
* 1949: *Ruf an das Gewissen*, mam Karl Ludwig Diehl a Werner Hinz
* 1949: *Der große Fall*, mam Gustav Fröhlich a Georg Thomalla
* 1950: *Verlobte Leute*, mam Axel von Ambesser
* 1952: *Der Weibertausch*, mam Viktor Staal a Carola Höhn
* 1953: *Von Liebe reden wir später*, mam Gustav Fröhlich a Maria Holst
* 1953: *Die Rose von Stambul*, mam Inge Egger an Albert Lieven
* 1953: *Der Vetter aus Dingsda*, mam Vera Molnar a Gerhard Riedmann
* 1954: *Clivia*, mam Claude Farell a Peter Pasetti
* 1956: *[[Die Christel von der Post]]*, mam Gardy Granass an Hardy Krüger
* 1957: *Viktor und Viktoria*, mam Johanna von Koczian a Georg Thomalla
* 1957: *[[Der kühne Schwimmer (Film 1957)|Der kühne Schwimmer]]*, mam Gunther Philipp a Susanne Cramer
* 1960: *[[Der Rächer]]*, mam Heinz Drache an Ingrid van Bergen

## Um Spaweck
Vuelta Ciclista al País Vasco 2007

D**'[[Vuelta Ciclista al País Vasco]]** vun 2007 gouf vum 9. bis de 14. Abrëll a 6 Etappe gefuer. D'total Distanz war 863&nbsp;km.

Et war déi 5. Course am Joer um Programm vum UCI ProTour 2007.

## Etappen
Vuelta Ciclista al País Vasco 2006

D**'[[Vuelta Ciclista al País Vasco]]** vun 2006 gouf vum 3. bis den 8. Abrëll a 6 Etappe gefuer. D'total Distanz war 829&nbsp;km.

Et war déi 5. Course am Joer um Programm vum UCI ProTour 2006.

## Etappen
Vuelta Ciclista al País Vasco 2005

D**'[[Vuelta Ciclista al País Vasco]]** vun 2005 gouf vum 4. bis den 8. Abrëll a 6 Etappe gefuer. D'total Distanz war 744&nbsp;km.

Et war déi 4. Course am Joer um Programm vum UCI ProTour 2005.

## Etappen
Antheny

**Antheny** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Antheny eng vun de Grënnungsgemengen.

## Um Spaweck
Dale Robertson

Den **Dale Robertson**, gebuer als *Dayle Lymoine Robertson* de 14. Juli 1923 zu Harrah, Oklahoma, a gestuerwen de 27. Februar 2013 zu San Diego, Kalifornien, war en US-amerikanesche Schauspiller.

Bekannt ass hien duerch seng Rollen a Western, wéi: *Fighting Man of the Plains* vum Edwin L. Marin, *Two Flags West* vum Robert Wise, *Return of the Texan* vum Delmer Daves a *Sitting Bull* vum Sidney Salkow.

## Filmer
* 1948: *The Boy with Green Hair*, vum Joseph Losey
* 1949: *Flamingo Road*, vum Michael Curtiz
* 1949: *The Girl from Jones Beach*, vum Peter Godfrey
* 1949: *Fighting Man of the Plains*, vum Edwin L. Marin
* 1950: *[[The Cariboo Trail]]*, vum Edwin L. Marin
* 1950: *Two Flags West*, vum Robert Wise mam Joseph Cotten a Jeff Chandler
* 1951: *Take Care of My Little Girl*, vum Jean Negulesco
* 1952: *Return of the Texan*, vum Delmer Daves
* 1952: *The Outcasts of Poker Flat*, vum Joseph M. Newman
* 1952: * Call Me Mister*, vum Lloyd Bacon
* 1952: * Golde Girl*, vum Lloyd Bacon
* 1952: *Lydia Bailey*, vum Jean Negulesco
* 1953: *City of Bad Men*, vum Harmon Jones
* 1953: *The Silver Whip*, vum Harmon Jones
* 1953: *Devil's Canyon*, vum Alfred L. Werker
* 1953: *The Farmer Takes a Wife*, vum Henry Levin
* 1954: *Sitting Bull*, vum Sidney Salkow
* 1954: *A Gambler from Natchez*, vum Henry Levin
* 1955: *Top of the world*, vum Lewis R. Foster
* 1955: *[[Son of Sinbad]]*, vum Ted Tetzlaff
* 1956: *Dakota Incident*, vum Lewis R. Foster
* 1956: *A Day of Fury*, vum Harmon Jones
* 1957: *Anna di Brooklyn*, vum Vittorio De Sica
* 1957: *Hell Canyon Outlaws*, vum Paul Landres
* 1963: *Law of the Lawless*, vum William F. Claxton
* 1964: *[[Blood on the Arrow]]*, vum Sidney Salkow
* 1964: *[[Coast of Skeletons]]*, vum Robert Lynn
* 1966: *The One Eyed Soldiers*, vum John Ainsworth

## Um Spaweck
Korea Aerospace Research Institute

De **Korea Aerospace Research Institute** (**KARI**) ass d'Loft- a Raumfaartagentur vu Südkorea.

De KARI gouf 1981 gegrënnt. Zanter 1992 wéi Südkorea an d'IAEO opgeholl gouf konzentréiert sech d'Fuerschungsaarbecht haaptsächlech op d'Raumfaarttechnologie.

Den Haaptzentrum vu KARI läit an der Stad Daejeon, am *Daedeok Science Town*.

Projete vum KARI sinn z.&nbsp;B. de Korea Space Launch Vehicle oder den *Arirang-Satellit* aus dem Joer 1999.

## Koreaneschen Astronauteprogramm
De 25. Dezember 2006 goufen déi zwéi südkoreanesch Kandidate fir e Fluch mat dem Raumschëff Sojus TMA-12 op d'International Raumstatioun (ISS), ee Mann an eng Fra, wärend enger Feier am SBS-Televisiounszenter zu Seoul ausgewielt. Se waren ënner 36.000 Kandidaten erausgesicht ginn.

* Yi So-yeon (28, Wëssenschaftlerin beim Korea Advanced Institute of Science and Technology)
* Ko San (30, Wëssenschaftler beim Samsung Advanced Institute of Technology)

Déi Koppel huet zanter Fréijoer 2007 am Juri-Gagarin-Kosmonautentrainingszentrum an der Géigend vu Moskau en Astronautentraining vu 15 Méint gemaach. Fir d'éischt gouf de Ko San fir e Fluch ausgewielt. Den 10. Mäerz gouf den Austausch vun de Kandidate bekannt gemaach. Wärend der Ausbildung hat de Ko San sech Zougank zu Dokumenter iwwer d'Sojus-Steierung verschaaft, wat no de Bestëmmunge fir auslännesch Kandidate verbueden ass. Doduerch ass am Abrëll 2008 d'Koreanerin Yi So-yeon u Bord vun der Sojus TMA-12 op d'Internationaler Raumstatioun geflunn, fir do fir ongeféier aacht Deeg wëssenschaftlech Experimenter ze maachen.

Déi aacht aner Finaliste waren:
* Park Ji-young (23, Studentin beim Korea Advanced Institute of Science and Technology)
* Yun Seok-oh (29, Employé op der Hanyang University) 
* Lee Jin-young (36, Pilot an der südkoreanescher Loftwaff) 
* Jang Joon-sung (25, Polizist an der Nambu-Polizeistatioun zu Bucheon)
* Ryu Jeong-won (33, Employé bei IT Magic Co.) 
* Lee Han-gyu (33, Wëssenschaftler bei Samsung SDI)
* Choi Ah-jeong (24, Studentin op der Staatlecher Universitéit Seoul)
* Kim Young-min (33, Wëssenschaftler am Korea Basic Science Institute)

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Offiziell Websäit
*  Raumfaartprojet vu Südkorea an der ''Encyclopedia Astronautica''
Venant Arend

De **Venant Arend**, gebuer den 9. Februar 1935 an der Stad ass e lëtzebuergesche Sänger a fréiere Schoulmeeschter.

## Filmographie
* 1989: *[[Mumm Sweet Mumm]]*, vum Paul Scheuer, Georges Fautsch a Maisy Hausemer 
* 1992 *[[Dammentour]]*, vum Paul Scheuer
NGC 61

Den **NGC 61** ass eng lënsefërmeg Galaxiëkoppel, NGC 61-A (oder NGC 61-1) an NGC 61-B (oder NGC 61-2) am Stärebild Cetus.

Den Objet gouf den 10. September 1785 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* NASA/IPAC Extragalactic Database
NGC 62

Den **NGC 62** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Cetus.

Si gouf den 8. Oktober 1883 vum franséischen Astronom Édouard Jean-Marie Stephan entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 062 op wikisky.org
NGC 63

Den **NGC 63** ass eng Spiralgalaxie a läit am Stärebild Pisces. D'Galaxie huet eng Wénkelausdeenung vun 1,7'&nbsp;×&nbsp;1,1' an eng visuell Magnitude vun 11,8&nbsp;mag. Si gouf de 27. August 1865 vum H. L. d'Arrest entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 063 op wikisky.org
Brichermillen (Mutfert)

D**'Brichermillen** ass eng fréier Millen a Lieu-dit an der Gemeng Conter. Se läit un der Sir, op enger Héicht vun 264 Meter op der Grenz vun de Gemenge Conter, Weiler zum Tuer an Duelem. Dolaanscht féiert den CR132 vu Siren op Mutfert.

E puer Honnert Meter nordëstlech vun der Mille läit de Bricherhaff. Béid Gebaier gehéieren dem selwechte Proprietär.

## Geschicht
D'Mille gëtt fir d'éischt 1689 schrëftlech ernimmt, et gëtt awer ugeholl datt op där Plaz scho laang virdrun eng Mille stoung. D'Millen huet e puermol de Besëtzer gewiesselt an ass sou och ëmgebaut a vergréissert ginn. Zanter dem Enn vum 19. Joerhonnert gehéiert se der Famill Hemmen.

Bis 1913 gouf d'Energie mat Waasserkraaft gewonnen, duerno gouf mat Elektresch geschafft. Bei enger Explosioun gouf d'Gebai 1944 schwéier beschiedegt an ass duerno an der haiteger Form nei opgebaut ginn. Mam Millebetrib gouf 1975 opgehalen, zanterhier sinn do Wunnengen ageriicht.

Den Numm Bricher kënnt vum däitsche Wuert *Bruch* oder och *Bruchwald*, wat ee suppege Bësch ass.

## Wanderweeër
Iwwer d'Brichermille féiert de Circuit auto-pédestre Nummer 1, den interkommunale Wanderwee Conter / Weiler zum Tuer an den Natur-Kulturpad Conter-Siren.
## Quell
* De Panneau bei der Millen

## Kuckt och
* Millen zu Lëtzebuerg
## Um Spaweck
NGC 64

Den **NGC 64** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Cetus.

## Entdeckung
D'Galaxie gouf den 21. Oktober 1886 vum amerikaneschen Astronom Lewis A. Swift entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 064 op wikisky.org
Ákos von Ráthonyi

Den **Ákos von Ráthonyi**, gebuer als *Ákos Ráthonyi* de 26. Mäerz 1909 zu Budapest, a gestuerwen den 22. Januar 1969 zu Bad Wiessee, war en ungaresche Filmregisseur an Dréibuchauteur. Hien huet och Filmer ënner dem Numm *Akos von Rathony*, *Akos von Ratoni* an *Akos von Arthony* gedréint.

## Filmer (Auswiel)
* 1940: *Sarajevo*
* 1942: *La fortuna viene dal cielo*, mam Anna Magnani 
* 1942: *Una volta alla settimana*
* 1946: *Renee XIV*, mam Johannes Heesters an Theo Lingen
* 1949: *Kätchen für alles*, mam Hannelore Schroth 
* 1950: *Absender unbekannt* oder *Paulchen und die Mädchenschule*, mam Henny Porten a Bruni Löbel
* 1950: *Maharadscha wider Willen*, mam Olga Tschechowa a Sonja Ziemann
* 1951: *Mädchen mit Beziehungen*, mam Bruni Löbel a Rudolf Prack
* 1951: *Schön muß man sein*, mam Sonja Ziemann a Willy Fritsch
* 1951: *Engel im Abendkleid* oder *Paulchen und die Millionenerbschaft*, mam Bruni Löbel a Rudolf Prack
* 1951: *Das unmögliche Mädchen*, mam Hannelore Schroth
* 1953: *Don't Blame the Stork*, mam Veronica Hurst an Ian Hunter
* 1960: *Frau Warrens Gewerbe*, mam Lilli Palmer an O.E. Hasse
* 1960: *[[Geliebte Hochstaplerin]]*, mam Nadja Tiller a Walter Giller
* 1961: *[[Das Geheimnis der gelben Narzissen]]*, mam Joachim Fuchsberger a Sabina Sesselmann
* 1961: *Toller Hecht auf krummer Tour*, mam Christine Kaufmann a Michael Hinz
* 1964: *Der Fluch der grünen Augen*, mam Adrian Hoven an Erika Remberg
* 1965: *St. Pauli Herbertstraße*, mam Pinkas Braun 
* 1967: *Jungfrau aus zweiter Hand*, mam Helga Sommerfeld an Ingrid van Bergen
* 1968: *Der nächste Herr, dieselbe Dame*, mam Alexander Allerson 
* 1968: *Zieh dich aus, Puppe*, mam Christiane Rücker

## Um Spaweck
General Mediterranean Holding

**General Mediterranean Holding S.A.**, kuerz **GMH**, och alt *GM Holding, GMH Group, General Mediterranean Group *, ass eng lëtzebuergesch Holding-Gesellschaft, déi 1979 an der Stad Lëtzebuerg gegrënnt gouf. Matgrënner a President ass den englesch-irakesche Geschäftsmann Nadhmi Auchi.

GMH investéiert an deene verschiddenste Branchen, vu Bank a Finanz iwwer Immobilien a Bauentreprisen, Hotellerie a Fräizäitanlagen, Industrie, Handel a Medikamenter, Kommunikatioun an IT, Energie bis hin zur Aviatioun.

Geographesch ass GMH virun allem am südlechen an ëstleche Mëttelmierraum aktiv, ma och soss doruechter, wéi an Europa, Nordamerika an an Asien. Am Ganze participéiert si un enger 120 Gesellschaften, bei deenen am Ganze ronn 11.000 Leit schaffen. Si geréiert en Actif vun iwwer 2 Milliarden Euro.

Zu Lëtzebuerg huet si ë.&nbsp;a. Bedeelegungen an Immobilie fir iwwer 180 Milliounen Euro; hir gehéiert ë.&nbsp;a. den Hotel *Le Royal*, de *Centre Financier* an der Neipuerts-Avenue an d'Baufirma Soludec vun Nidderkäerjeng.

Am Verwaltungsrot sinn nieft dem President Nadhmi Auchi den Nasir Abid (Vizepresident), den Anthony Jolliffe, den Adul Hadi Al-Majali, de Jacques Santer (zanter 2001), den David Steel an de Marc Verwilghen. Bis 2009 war och de Laurent Mosar do Member.

## Um Spaweck
* General Mediterranean Holding - Websäit
* Alles am Memorial C zu GMH.
René Arend

De **René Arend**, gebuer den 30. Dezember 1928 zu Wolz, a gestuerwen den 8. August 2016 zu Naperville am Bundesstaat Illinois an den USA, war e lëtzebuergesche Kach.

Hien huet vun 1956 un zu Naperville gewunnt an huet ënner anerem am *Whitehall Club* zu Chicago geschafft.

1976 ass hie bei McDonald's schaffe gaangen, wou hien d*'Chicken McNugget*s an de *McRib* kreéiert huet.

## Um Spaweck
* De Lëtzebuerger, deen d'Chicken McNuggets erfonnt huet
Josef von Báky

De **Josef von Báky**, gebuer den 23. Mäerz 1902 zu Zombor, a gestuerwen den 28. Juli 1966 zu München, war en ungaresche Filmregisseur a Filmproduzent.

Dem Joseph von Baky seng bekanntst Filmer si *Münchhausen* (1943) mam Hans Albers a *Robinson soll nicht sterben* (1957) mam Horst Buchholz a Romy Schneider.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1936: *Intermezzo*, mam Albrecht Schoenhals
* 1938: *Die kleine und die große Liebe*, mam Jenny Jugo a Gustav Fröhlich
* 1938: *Die Frau am Scheidewege*, mam Ewald Balser a Magda Schneider
* 1939: *Menschen vom Varieté*, mam La Jana an Attila Hörbiger
* 1939: *Ihr erstes Erlebnis*, mam Ilse Werner
* 1940: *Der Kleinstadtpoet*, mam Paul Kemp 
* 1941: *Annelie*, mam Luise Ullrich a Werner Krauss
* 1943: *[[Münchhausen (Film 1943)|Münchhausen]]*, mam Hans Albers a Brigitte Horney 
* 1947: *… und über uns der Himmel*, mam Hans Albers
* 1948: *Via Mala*, mam Carl Wery a Viktor Staal
* 1949: *Der Ruf*, mam Fritz Kortner 
* 1949: *Die seltsame Geschichte des Brandner Kaspar* oder *Das Tor zum Paradies*, mam Carl Wery a Paul Hörbiger
* 1950: *Das doppelte Lottchen*, mam Antje Weisgerber a Peter Mosbacher
* 1953: *Der träumende Mund*, mam Maria Schell an O. W. Fischer
* 1953: *Tagebuch einer Verliebten*, mam Maria Schell an O. W. Fischer
* 1955: *Hotel Adlon*, mam Nelly Borgeaud a René Deltgen 
* 1955: *Dunja*, mam Eva Bartok an Ivan Desny
* 1956: *[[Fuhrmann Henschel (Film 1956)|Fuhrmann Henschel]]*, mam Walter Richter an Nadja Tiller
* 1957: *[[Robinson soll nicht sterben]]*, mam Romy Schneider an Horst Buchholz
* 1957: *Die Frühreifen*, mam Heidi Brühl a Christian Wolff
* 1958: *[[Stefanie (Film)|Stefanie]]*, mam Sabine Sinjen a Carlos Thompson
* 1958: *Gestehen Sie, Dr. Corda!*, mam Hardy Krüger an Elisabeth Müller
* 1959: *Der Mann, der sich verkaufte*, mam Hildegard Knef an Hansjörg Felmy
* 1959: *[[Die ideale Frau]]*, mam Ruth Leuwerik a Martin Benrath
* 1959: *Marili*, mam Sabine Sinjen a Paul Hubschmid
* 1960: *Sturm im Wasserglas*, mam Ingrid Andree an Hanns Lothar
* 1961: *[[Die seltsame Gräfin]]*, mam Joachim Fuchsberger a Brigitte Grothum

## Kuckt och
*Lëscht vu Filmregisseuren

## Um Spaweck
Vaux-Villaine

**Vaux-Villaine** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Vaux-Villaine eng vun de Grënnungsgemengen.

## Kuckeswäertes
*D'Kierch Saint-Remi

Image:Vaux-Villaine (Ardennes) lavoir de Villaine.JPG|Wäschbuer
Image:Vaux-Villaine (Ardennes) Église Saint-Remi, extérieur.JPG|Kierch Saint-Remi
Image:Vaux-Villaine (Ardennes) Mairie à Vaux.JPG|D'Märei


## Um Spaweck
Rumigny (Ardennes)

**Rumigny** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est a war den Haaptuert vum fréiere Kanton mam selwechten Numm.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Rumigny eng vun de Grënnungsgemengen.

## Kuckeswäertes
*D'Kierch Saint-Sulpice, 1926 als Monument historique klasséiert
*D'Schlass La Cour des Prés

Fichier:Eglise Rumigny Ardennes France vue 03.JPG|D'Kierch Saint-Sulpice
Fichier:Fonds baptismaux Eglise Rumigny Ardennes France.JPG|Dafsteen
Fichier:Rumigny (Ardennes) mairie 01.JPG|D'Märei
Fichier:La Cour des Pres cote ouest.JPG|D'Schlass *La Cour des Prés* 


## Um Spaweck
NGC 65

Den **NGC 65** ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Cetus.  Si gouf am Joer 1886 vum Astronom Frank Muller entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 065 op wikisky.org
Kollimatioun

D**'Kollimatioun** (lat. *collimare*, ofgeleet vu *collineare*: "a riichter Linn féieren") bezeechent an der Optik d'Parallelrichtung vu Liichtstralen. D'Lëns déi dat mécht heescht Kollimater.

Eng sougenannt *[[Autokollimatioun]]* ass, wann hanner dem Kollimater e Spigel ass an d'Liichtstralen duerch déi selwecht Lëns reflektéiert ginn.

D'Bild bleift och dann schaarf, wann d'Lag vum Spigel verréckelt gëtt. D'Kollimatiounsachs ass déi duerch d'Fuedemkräiz bestëmmt Viséierlinn vum Teleskop.

An der Moosstechnik bedeit Kollimatioun, datt de wierkleche Wäert vun enger gemoossener Gréisst mat där vum Moossinstrument genee iwwereneestëmmt. Wann dat net de Fall, dann huet d'Instrument e Kollimatiounsfeeler, dee behuewen, oder seng Gréisst a Lag genee bestëmmt muss ginn, fir e bei all Miessung a Rechnung ze stellen.

## Kuckt och

* Liichtleetkabel
* Kondenser
* Kënschtleche Stär
Leonardo De Lorenzo

De **Leonardo De Lorenzo**, gebuer den 29. August 1875 zu Viggiano an der Provënz Potenza, a gestuerwen den 29. Juli 1962 zu Santa Barbara a Kalifornien, war e weltwäit renomméierten italieenesche Flütist a Musekspedagog.

## Kuckt och
*Querflütt

## Um Spaweck
*  Biographie vum Leonardo De Lorenzo
*  Den internationale Wettbewerb "Leonardo De Lorenzo"
Arend

**Arend** ass e Familljennumm.

En ass ofgeleet vun *Arnd*, der verkierzter Form vum Virnumm Arnold.

Leit mat deem Numm sinn oder waren:

* Alphonse Arend (1907-1987), lëtzebuergeschen Auteur, Lycéesprofesser a Literaturkritiker;
* Ernest Arend (1898-1968), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* Félix Arend (1901-1970), lëtzebuergeschen Olympionik a Bobfuerer;
* René Arend (1928), lëtzebuergesche Kach;
* Sylvain Julien Victor Arend (1902-1992), belschen Astronom;
* Venant Arend (1935), lëtzebuergesche Sänger;

## Kuckt och
* Arendt
Rumigny

**Rumigny** ass den Numm vun:
## Toponym
* Rumigny, enger franséischer Gemeng an den Ardennen
* Rumigny, enger franséischer Gemeng an der Somme
Alphonse Arend

Den **Alphonse Arend**, gebuer den 8. Juni 1907 zu Nidderwolz, a gestuerwen de 7. Dezember 1987 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Auteur, Lycéesprofesser a Literaturkritiker.

1945 huet hien d'Amitiés françaises gegrënnt a war bis 1951 hire President.

Vun 1957 bis 1972 war hie pedagogesche Conseiller a verschiddene Ministèren.

Vun 1976 bis zu sengem Doud war hien de President vun der Société des écrivains luxembourgeois de langue française.

Hien ass de Papp vun der Molerin Renée Arend. 
## Publikatiounen (Auswiel)
* *La poudre aux yeux: contes et récits*, 1945
* *Défense et illustration de l'écrivain luxembourgeois de langue française*, 1952
* *Alain-Fournier et la naissance du "Grand Meaulnes"*, 1954, Edition M. Didier Bruxelles
* *Reflets 1956*, Éditions Saint Paul
* *Luxembourg, mille ans d'imprégnation française*, 1963
* *Reflets II*, 1966, Éditions Saint Paul
* *Ernest Ludovicy / Alphonse Arend*, 1978
* *La Littérature française du Luxembourg: par Alphonse Arend*, Edition Imprimerie Groeninghe S.C., Courtrai

## Gielercher
* Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 1977)

## Literatur
* 1990, *Alphonse Arend,* an: Lëtzebuerger Sonndesblad Jg. 123(1990), Nr. 29, p.&nbsp;16-17
* Georges Als, 1997, *Alphonse Arend (1907 - 1987): au service du génie de la culture française*, an: Nos cahiers: Lëtzebuerger Zäitschrëft fir Kultur - Luxembourg Joër 18 (1997), N° 4, p.&nbsp;9-24
* Elisabeth Winkel, 1997, *En souvenir du professeur Alphonse Arend, an:* Die Warte. - Luxembourg Année 50 (1997), n° 38 = n° 1831 (18. Dezember), p.&nbsp;4

## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
Alenka Bratušek

D**'Alenka Bratušek**, gebuer den 31. Mäerz 1970 zu Celje, ass eng sloweenesch Politikerin (PS). Si war vum dem 20. Mäerz 2013 bis de 5. Mee 2014 Ministerpresidentin vum Land.

Si huet op der Universitéit Ljubljana Management studéiert an do 2006 e Master germaach. Vun 1999 bis 2011 huet si am sloweenesche Finanzministère geschafft, fir d'lescht als Generaldirektesch an der Budgets-Direktioun.

Bei de Parlamentswale gouf si op der Lëscht vun der Partei Pozitivna Slovenija an d'Parlament geswielt.

2013 huet si d'Parteipresidence *faisant fonction* iwwerholl, nodeem de Zoran Janković seng Presidence wéinst Korruptionsverdacht huet missen néierleeën. De 27. Februar 2013 huet d'sloweenescht Parlament och dem Ministerpresident Janez Janša d'Mësstraue votéiert, well hien och ënner Korruptiounsverdacht stoung, an huet d'Bratušek déi bis dohi Leader vun der Oppositioun war, zu der neier Ministerpresidentin gewielt. Den 20.Mäerz gouf d'Koalitioun vun hirer Partei *Positiivt Slowenien*, de *Socialni demokrati*, der *Državljanska lista* an der Demokratescher Pensionistepartei vu Slowenie vum Parlament confirméiert.

De 5. Mee 2014 huet si hire Récktrëtt als Premierministesch agereecht, nodeem se d'Wal zum President vun hirer Partei géint de Zoran Janković verluer hat.

Als Regierungscheffin *faisant fonction* huet si sech selwer als Kandidatin fir Member vun der Kommissioun Juncker ze ginn, virgeschloen. Dowéinst, an och, well se mat hire Kompetenzen net iwwerzeege konnt, gouf si no hirer Auditioun vum Europäesche Parlament ofgeleent.

## Um Spaweck
* Biographesch Donnéeën op der Websäit vum sloweenesche Parlamzent (englesch)
Sersch Sargsjan

De **Sersch Asati Sargsjan** (Arm.: Սերժ Ազատի Սարգսյան), gebuer den 30. Juni 1954 zu Stepanakert, Nagorny Karabach, Aserbaidjanesch SSR, war vun 2008 bis 2018 Staatspresident vun Armenien.

De Sargsjan huet vun 1970 bis 1979 op der philologescher Fakultéit vun der Universitéit Jerewan studéiert, ënnerbrach 1972–1974 vum Militärdéngscht. Duerno gouf e Fonctionnaire vun der KPdSU an der Jugendorganisatioun Komsomol a senger Gebuertsstad Stepanakert (Xankəndi) an am Nagorny Karabach (=Biergkarabach). De Sargsjan huet sech an der Beweegung fir d'Onofhängegkeet vu Biergkarabach vun der Aserbaidjanescher SSR resp. vum Aserbaidjan engagéiert, war vun 1989 bis 1993 Chef vun de sougenannte Selbstverdeedegungsmilize vun der Republik Nagorny Karabach an zousätzlech vun 1990 bis 1993 Deputéierte an der Nationalversammlung (Parlament) vun Armenien.

Vun 1993 bis 2007 war de Sargsjan Verdeedegungsminister vun Armenien. Vum Mäerz 2007 bis den Abrëll 2008 war e Ministerpresident. Am Februar 2008 gouf en zum Nofollger vum Staatspresident Robert Kotscharjan gewielt. Observateure vun der OSZE hunn d'Walen als fair analyséiert; de Géigekandidat Lewon Ter-Petrosjan huet awer zu enger Massemanifestatioun opgeruff, well d'Wale gefälscht gi wieren. Dës gouf den 1. Mäerz 2008 vun der Police mat Gewalt opgeléist.

Den 9. Abrëll gouf de Sargsjan als Staatspresident vun Armenien vereedegt. Bei den armeenesche Presidentschaftswalen den 18. Februar 2013 gouf en erëmgewielt. D'Mandat ass op zwéi Quinqennater limitéiert.

## Um Spaweck

## Quell
* Site vun der armeenescher Regierung
Popmusek

**Popmusek**, oder kuerz **Pop** genannt, ass en Iwwerbegrëff fir verschidde populär Museksrichtungen. Déi modern Popmusek huet sech an den 1950er Joren entwéckelt an zeechent sech als Genre duerch e groussen Eklektizismus aus, dee sech zum Beispill u sou verschiddene Stiler wéi Rockmusek, Countrymusek, elektronescher Musek oder latäinamerikanescher Musek inspiréiere kann. Trotzdeem gëtt et zentral Elementer, déi d'Popmusek auszeechent, wéi déi kuerz- bis mëttellaang Dauer vun de Lidder (2-5 Minutten), d'Schreifformat, dat bal ëmmer op enger Stroph-Refrain-Struktur opgebaut ass, an d'Widerhuele vun engem Refrain mat agängege Melodien.

## Kuckt och
* J-Pop
* K-Pop
Aly Schroeder

Den **Aly Schroeder**, gebuer de 16. Juni 1944 zu Nidderdonwen, a gestuerwen de 5. Mäerz 2013 zu Jonglënster, war e lëtzebuergesche Politiker.

Vun 1970 bis 1979 war den Aly Schroeder Sekretär, a vun 1979 bis 1984 President vum Ost-Bezierk vun der LSAP, deen hien am Laf vun den 1970er Joren, no der Ofspléckung vun den SdP-Leit, zesumme mam Marcel Schlechter, dem Jos Massard an anere Militanten nees nei opgebaut huet.

Hie souz vun 1984 bis 1989 fir d'LSAP an der Chamber a war och Schäffen a Conseiller an der Gemeng Jonglënster. An der Period 1989 – 1990 war hie President vum Benelux-Parlament.

Den Aly Schroeder hat zu Nanzeg a Bonn Literatur studéiert a gouf duerno Enseignant an der Handwierkerschoul. 1974 gouf hien an den Erzéiungsministère detachéiert, wou en ausser déi Zäit wou en Deputéierte war, geschafft huet. Hie gouf 1989 Directeur adjoint à la Formation professionnelle a war vun 1994 bis zu senger Pensioun 2007 Direkter vun deem Service.

Enn 2014 huet d'Famill posthum dem Aly Schroeder säi Buch iwwer d'Entwécklung vun der Beruffsausbildung zu Lëtzebuerg publizéiert (« Développement de la formation professionnelle au grand-duché de Luxembourg », 264 S.).
Kichelchen

E **Kichelchen** ass eng kleng, platt, gebaken Iesswuer, déi normalerweis aus Eeër, Miel, Fett, Salz an Zocker besteet. Traditionell gi Kichelcher beim Téi oder beim Kaffi zerwéiert, mä och als Reesproviant sinn si beléift. Bekannt Zorte Kichelcher sinn de Petit-beurre, den Nonnefascht an de Gromperekichelchen.

## Kuckt och
* Kaffiskichelchen

nds-nl:Koekien (eten)
Rouvroy-sur-Audry

**Rouvroy-sur-Audry** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.

Den Numm huet d'Uertschaft vun der Wantereech (fr:chêne rouvre) a vun der Baach d'Audry déi derduerch leeft.
 
Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Rouvroy eng vun de Grënnungsgemengen.

1967 huet Rouvroy mat Servion fusionéiert.
## Kuckeswäertes
*Déi befestegt Kierch Saint-Étienne vu Servion, 1981 als Monument historique klasséiert

Image:Rouvroy-sur-Audry (Ardennes) gare et château d'eau.JPG|D'Gare mam Waassertuerm
Image:Rouvroy-sur-Audry (Ardennes) vieille locomotive.JPG|Al Dampmaschinn
Image:Rouvroy-sur-Audry (Ardennes) mairie.JPG|D'Märei
Image:Rouvroy-sur-Audry (Ardennes) ferme-manoir (02).JPG|E Schlasshaff


## Um Spaweck
Sweetheart Come

***Sweetheart Come*** ass en Documentaire vum Lëtzebuerger Regisseur Jacques Molitor. De Film hat de 5. Mäerz 2013 seng Lëtzebuerger Première am Utopia, am Kader vum Festival Discovery Zone, an ass vum 20. Mäerz un am Kino gelaf.

## Ëm wat geet et am Film?
Unhand vun eelef Portraiten dokumentéiert de Film Léift a Sexualitéit an hire Spillaarten am Lëtzebuerg vun haut. Zu de portraitéierte Leit zielen eng Koppel mat Behënnerung, eng eeler Koppel, déi sech spéit am Liewe kenne geléiert huet, eng eeler Dominatrix, an eng fréier Prostituéiert. Och e jonke Paschtouer an e Jugendleche gehéieren zu den interviewte Persounen.

## Soss
De Film gouf 2012 fir de 27. *Festival international du film francophone de [[Namouer|Namur]]* ausgewielt.

## Kritik
Josée Hansen, d'Lëtzebuerger Land:
*Malgré ses qualités indéniables d'avoir réussi à faire parler autant de gens de leur intimité, Jacques Molitor ne sait pas où il va avec son film, qui parle de sexe mais pense amour, voulant en même temps être un portrait se son pays et un clip vidéo. Avec le résultat que les personnages [...] ne touchent pas, et le film part dans tous les sens.*

Télécran:
*Der wirklich unbefangene Umgang mit der köperlichen Liebe bleibt den Menschen aus "Sweetheart Come" aus den verschiedensten Gründen verwehrt. Und das liegt nicht einmal, wie man vermuten könnte, an der Sexualmoral in einem kleinen Land, in dem scheinbar jeder jeden kennt. Leider fehlt es den einzelnen Porträts an Tiefenschärfe und die Menschen bleiben einem seltsam fremd. Dennoch ist "Sweethart Come" ein mutiger und durchaus sehenswerter Film, der bewusst nicht schockiert und einen nachdenklich zurücklässt*

## Kuckt och
*Lëtzebuergesche Film

## Um Spaweck
* De Film um Site vum Lëtzebuerger Filmfong
* Trailer op Vimeo
Science-Fiction

**Science Fiction** ass eng Aart Fiktioun, déi sech am 19. Joerhonnert entwéckelt huet an an där et haaptsächlech ëm den Impakt vun der Wëssenschaft, souwuel reell wéi och imaginär, op d'Gesellschaft oder den eenzele Mënsch geet. Am méi wäite Sënn gëtt de Begrëff fir all fantastesch Literatur benotzt, déi Wëssenschaft als essentiell Komponent beinhalt.

## Um Spaweck
NGC 66

Den **NGC 66** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Cetus.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 66 gouf am Joer 1886 vum amerikaneschen Astronom Frank Muller entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 066 op wikisky.org
Pop

**Pop** ass:
* d'Kuerzform vu Popmusek
* d'Kuerzform vun der Konschtrichtung Pop-Art
* d'Ofkierzung vum Browserspill Power of Politics
* de Post Office Protocol, en Netzwierkprotokoll fir d'Empfänke vun E-Mailen
* eng vereelst, verächtlech Bezeechnung fir e russeschen orthodoxe Priister
Gravitatiounsenergie

D**'Gravitatiounsenergie** ass an der Astrophysik d'Bezeechnung fir déi potentiell Energie, déi bei der Kontraktioun vun Himmelskierper fräigesat gëtt. Si ass nieft der Kärfusioun d'Quell fir héichenergetesch Stralung vu Stären a Galaxien. Fir liicht oder grouss Himmelskierper spillt se nëmmen eng marginal Roll.

## Ofschätzung
Nom Gravitationsgesetz vum Newton läit d'Gravitatiounsenergie an der Gréisstenuerdnung vun:
:(1) E_\mathrm{G}\sim \frac{G M^2}{R}
mat: 
:*G*: Gravitatiounskonstant, 
:*M*: Total Mass
:*R*: charakteristesche Radius vum kollabéierte System

Wann eng wäitraimeg ausgedeent Gaswollek sech zu engem Stär mat de Moosse vun der Sonn zesummenzitt, steet eng Energie vun zirka 1041&nbsp;J zur Dispositioun. Deelweis hëtzt se de Kierper op, deelweis gëtt s'als thermesch Energie an iwwer Neutrinos ofgestraalt.

Zum Verglach: 
* E Knallgasgemësch vu Sonnemassgréisst produzéiert eng Energie vu ronn 1033&nbsp;J. 
* D'Heliumbrennen vun der Sonn liwwert eng Energie vun 1045&nbsp;J.
* D'Rotatiounsenergie vun engem schnellrotéierenden Neutronestär läit an der Gréisstenuerdnung vun 1040&nbsp;J.

## homogeen Vollkugel
Fir de wichtege Fall vun enger homogeener Vollkugel berechent sech d'Gravitatiounsenergie zu
:E_\mathrm{G} = \frac{3GM^2}{5R}
(ausféierlech Rechnung: kuckt den Artikel Bannungsenergie)

## Observatiounen
Transportprozesser, déi fir d'Oprechterhale vun enger Kärfusioun erfuerderlech sinn, begrenzen a Stären déi maximal Stralungsleeschtung. Vill astronomesch Observatioune kënnen dofir iwwer dëse Reaktiounsprozess net erkläert ginn.

E Stärekollaps vun engem sonnenänlechen Objet zu engem Neutronestär verklengert de Radius op 16&nbsp;km. Graff geschat (1) gëtt dobäi a kuerzer Zäit eng Energie mat enger Gréisst vun 1046&nbsp;J ofgestraalt.

Duerch d'Fräisetze vu Gravitatiounsenergie léisst sech d'Opliichte vu Supernovaen oder Gammablëtzer erklären, genee wéi déi héich Stralungsleeschtung vun aktive galaktesche Kären.

D'Akkretioun berout um selwechte Prinzip. Beispillsweis bezéien d'Röntgenduebelstären d'Energie aus der Kontraktioun vun enger Matièreswollek ëm en Neutronestär.

## Kuckt och
Arreux

**Arreux** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Arreux eng vun de Grënnungsgemengen.
## Kuckeswäertes
*D'Kierch Saint-Lambert vun 1811.
*D'Schlass vun Arreux.
*De Wäschbuer deen als Mediathéik ëmgebaut gouf

Fichier:Arreux (Ardennes) église, vue latérale.JPG|D'Kierch Saint-Lambert
Fichier:Arreux (Ardennes) médiathèque (ancien lavoir) et salle polyvalente.JPG| D'Mediathéik an d'Salle polyvalente
Fichier:Arreux (Ardennes) le village vue de l'ouest.JPG|Arreux vu Weste gesinn.
Fichier:Arreux (Ardennes) mairie.JPG|D'Märei


## Um Spaweck
Rue du Fossé (Stad Lëtzebuerg)

D**'Rue du Fossé** (*um Gruef*) ass eng Strooss am Zentrum vun der Stad Lëtzebuerg.

D'Strooss leeft ongeféier a süd-nërdlecher Richtung an ass zirka 200 m laang. Am Süde geet se fort vun der Place de Clairefontaine, do wou d'Ënneschtgaass (rue Notre-Dame) an d'Waassergaass (rue de l'Eau) openeestoussen. Am Norde geet d'Rue du Fossé bis op d'Groussgaass. Op der anerer Säit vun der Groussgaass geet et weider a Richtung Norde mat dem Eecher Bierg (Côte d'Eich).

Hiren Numm krut se well s'iwwer de Gruef gebaut gouf, dee virun der zweeter Festungsmauer gelaf ass.

Ënner der däitscher Besatzung (1940 - 1944) huet d'Strooss *Auf dem Graben* geheescht.

## Biller

Luxembourg pl Guillaume II rue du Fossé.jpg|Eck Knuedler a Rue du Fossé: D'Gebuertshaus vum Edmond de la Fontaine
Luxembourg mai 2011 12 (8346355840).jpg|Um Gruef, zu der Zäit vum Oktav-Mäertchen

### 1933
1933 gouf de Gruef méi breet gemaach. Domat sollt d'Alstad un de Confrot an d'Hygiène vun der neier Stad aus dem 19. Joerhonnert ugepasst ginn. Déi architektonesch Interventioun an den *Tissus historique* gouf vun der Obermosel-Zeitung deemools als *Dokument neuzeitlicher Baukunst* a *Beweis Luxemburger Leistungsfähigkeit* duergestallt.

### Ausgruewungen 2012/13
2012 an 2013, wéi de Stroossebelag an déi ënnerierdesch Infrastrukturen erneiert goufen, koume Fëllementer vun enger Baussemauer vum Franziskanerklouschter an och, op enger Fläch vu 5 m op 5 m, véier Skeletter zum Virschäin. D'Skeletter konnte bis elo (Stand Mäerz 2013) nach net méi genee datéiert ginn, wéi datt s'aus enger Zäit stamen déi vum Mëttelalter bis an d'17. Joerhonnert geet.

Fichier:Luxembourg-ville rue du fossé fouilles archéol.jpg|Archeologesch Gruewungen an der Rue du Fossé. D'Kamera kuckt a Richtung Clairefontainesplaz.
Fichier:Luxembourg City rue du fossé fouilles 2013.jpg|Ausgruewungen am ieweschten Deel vun der Strooss. D'Kamera kuckt a Richtung Groussgaass (Oktober 2013).
Fichier:Luxembourg City rue du fossé fouilles b 2013.jpg|Idem


## Um Spaweck
NGC 67

Den **NGC 67** ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Andromeda. Aner Bezeechnunge vum Objet sinn: PGC 1185, MCG 5-1-64, ZWG 499.104, ARAK 4.

## Entdeckung
Den NGC 67 gouf de 7. Oktober 1855 vum ireschen Astronom William Parsons entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 067 op wikisky.org
*  SIMBAD Astronomical Database
Renwez

**Renwez** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Renwez eng vun de Grënnungsgemengen.

Bis 1989 war Renwez un d'Eisebunnsnetz ugeschloss iwwer d'Gare Lonny-Renwez op der Streck Charleville-Hirson.

## Kuckeswäertes
*D'Kierch Notre-Dame zanter 1913 als Monument national klasséiert.
*De Bëschmusée vu Renwez.
*De Lac des Vieilles Forges deen zum gréissten Deel um Territoire vun der Gemeng Renwez läit.

Fichier:Renwez (center).jpg|Vue an d'Uertschaft
Église Notre-Dame de Renwez 6.JPG|Kierch Notre-Dame
Église Notre-Dame de Renwez 2.JPG|Entrée vun der Kierch
Scie Musee de la forêt de Renwez.jpg|Eng See fir Dill ze schneiden am Bëschmusée


## Um Spaweck
Helmut Ashley

Den **Helmuth Ashley**, och **Helmut Ashley** oder **Helmuth Fischer-Ashley**, gebuer de 17. September 1919 zu Wien, ass en éisträichesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Kameramann.

## Filmer
### als Regisseur
### Kino
* 1960: *Das schwarze Schaf*, Haaptacteuren: Heinz Rühmann, Maria Sebaldt
* 1961: *[[Mörderspiel]]*, Haaptacteuren: Magali Noël, Harry Meyen
* 1962: *[[Das Rätsel der roten Orchidee]]*, Haaptacteuren: Christopher Lee, Adrian Hoven
* 1964: *[[Weiße Fracht für Hongkong]]*, Regie zesumme mam Giorgio Stegani - Haaptacteuren: Maria Perschy, Horst Frank
* 1966: *[[Die Rechnung - eiskalt serviert]]*, Haaptacteuren: George Nader, Yvonne Monlaur

### TV
* 1974- 1975: *Der Kommissar*, TV-Serie (3 Episoden)
* 1975-1997: *Derrick*, TV-Serie (47 Episoden)
* 1978-2005: *Der Alte*, TV-Serie (55 Episoden)
* 1983: *Der Trotzkopf*, TV-Serie (8 Episoden)

## Um Spaweck
Cliron

**Cliron** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Cliron eng vun de Grënnungsgemengen.

## Kuckeswäertes
*D'Kierch Saint-Martin vu Cliron aus dem 16. Joerhonnert, an zanter 1927 als Monument national deklaréiert.

Fichier:Église Saint-Martin de Cliron 3.JPG|D'Kierch Saint-Martin
Fichier:Cliron (Ardennes) mairie.JPG|D'Märei vu Cliron
Fichier:Cliron (Ardennes) croix entre 2 vieux tilleuls à Charroue.JPG|Al Lannen zu Charroue
Fichier:Cliron (Ardennes) monument aux morts.JPG|Monument aux morts


## Um Spaweck
NGC 68

Den **[[New General Catalogue|NGC]] 68** (aner Bezeechnngen: **PGC 1187, UGC 170, MCG 5-1-65, ZWG 499.106, Arp 113, VV 166b** an **IRAS00157+2947**) ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Andromeda.

Den NGC 68 gouf den 11. September 1784 vum britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

* NGC-70-Grupp

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 068 op wikisky.org
*  SIMBAD Astronomical Database
Signy-le-Petit

**Signy-le-Petit** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes an der Regioun Grand Est.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Signy-le-Petit eng vun de Grënnungsgemengen.

Bis 1969 war Signy un d'Eisebunnsnetz ugeschloss mat enger Gare op der Streck Charleville-Hirson. 
## Hydrographie
Fir d'Fëscherei an aner Fräizäitaktivitéite garantéieren dräi grouss Weiern. Et si kënschtlech Weieren déi am 18. an am 19. Joerhonnert als Waasserreseve fir d'Eisenindustrie ugeluecht goufen.
*Den *Étang de la Vieille Forge* mat enger Fläch vu 6&nbsp;ha war 1550 ugeluecht ginn, zur selwechter Zäit wéi e gewëssen N. Lécuyer d'Konzessioun krut fir en Héichuewen opzeriichten. D'Schmëdd huet bis 1883 geschafft. D'Himmer kann en haut an der Entrée vum Schlass gesinn.
*De *Étang de La Motte* ass dee Weier deen am beschten z'erreechen ass. Dofir gouf do eng Plage amenagéiert an e klenge Fräizäitzentrum ageriicht. E war ugeluecht gi fir eng Schmëdd mat Energie ze beliwweren, déi den Här vu Signy do 1601 ogeriicht hat. 1636 war déi grad sou wéi d'Kierch vun de Spuenier zerstéiert ginn. De Weier huet den Numm vun enger *Motte* net wäit dovun ewech, déi ënner dem Numm *Butte du Renard* bekannt ass.
*Den *Étang de Gland* am iweschte Laf vum Gland ass en aacht Hektar grousse Weier deen tëscht de Bëscher op der Grenz mat der Nopeschgemeng Neuville-lez-Beualieu läit. 
**La Petite Eau* oder villméi de *Canal de la Petite Eau* ass e Kanal dee säin Ufank beim *Étang de Gland* huet, mam Zweck fir en Deel vum Waasser vum Gland an den Dall vu Signy ze kéiere fir do d'Millen an d'Schmëdd ze beliwweren. Duerno leeft se ënner dem Numm *Ruisseau de la Petite Eau* aus Signy eraus fir bei Any an de Petit Gland ze lafen. De Kanal gëtt fir d'éischt 1180 am Inventaire vun der Abtei Saint Nicaise vu Reims ernimmt. Géint 1650 sollen d'Spuenier en erëm an d'Rei gesat hunn fir den Héichuewe bei Signy ze beliwweren. En ass ronn 4,5&nbsp;km laang.
*De Gland deen am *Étang de Gland* op den Territoire vun der Gemeng kënnt, leeft op enger Längt vu ronn 5&nbsp;km queesch vun Osten no Westen derduerch a fiddert all d'Weiere vu Signy. E leeft riets laanscht d'Uertschaft, fir vum *Étang de la Vieille Forge* un d'Grenz mat der Gemeng Brognon ze maachen, fir dann net wäit vum *Moulin Véron* definitiv den Territoire vun der Gemeng ze verloossen.

## Kuckeswäertes
*D'Kierch Saint-Nicolas zanter 1926 als Monument national klasséiert.
*D*'Pierre de la Vierge*, e grousse Quarzitblock a Form vun engem Dësch, am Dall vum Gland, nieft dem ale Wee vu Signy op Brognon.


Image:Signy-le-Petit (Ardennes) lavoir B.JPG|Wäschbuer
Image:Signy-le-Petit (Ardennes) lavoir A.JPG|Anere Wäschbuer
Image:Signy-le-Petit (Ardennes) Mairie.JPG|D'Märei
Image:Signy-le-Petit (Ardennes) Halle de sport.JPG|D'Sportshal
Image:Signy-le-Petit (Ardennes) Collège Signy-le-Petit - Liart.JPG|De Kolléisch Signy-le-Petit - Liart
Fichier:Monument aux morts Signy le Petit.JPG|De Monument aux morts 1914-1918


## Um Spaweck