SS-Sonderlager Hinzert

D**'SS-Sonderlager Hinzert**, och *KZ Hinzert* genannt, war e Lager fir politesch Gefaange vum nationalsozialistische Staat Däitschland bei der Uertschaft Hinzert am Honsréck. D'Lager huet vun 1939 bis am Mäerz 1945 bestanen.

An den 1990er Jore gouf op der Plaz vum Lager eng Commemoratiounsplaz ageriicht.

Well d'Hinzerter KZ zum Symbol fir den nationale Widderstand géint déi däitsch Besatzung gouf, gëtt et vun Historiker als Lieu de mémoire (Erënnerungsplaz) vu Lëtzebuerg ugesinn.

## Geographie
D'Lager louch ronn 900 Meter südwestlech vun der Uertschaft Hinzert am Honsréck a Rheinland-Pfalz.
## Geschicht
### Polizeiprisong an Erzéiungslager vum RAD
De 16. Oktober 1939 gouf et als *Polizeihaft- und Erziehungslager* vum Reichsarbeitsdienst (RAD) ageriicht. Et war am Ufank fir déi *disziplinaresch Behandlung* vun Zwangsrekrutéierte bestëmmt déi um Westwall oder un de Reichsautobunnen agesat waren. Et gouf vill Ausselager, déi virun allem dem Bau vun neie militäreschen Infrastrukture sollte weiderbréngen, wéi zum Beispill de Fluchhafen zu Mannheim oder dee vu Mainz-Finthen.

D'SS-Sonderlager Hinzert war en eegestännegt Lager dat net als Bausselager vun engem anere KZ funktionéiert huet. Dëse Status huet et bis den 21. November 1944 behalen. Du gouf et wéinst der verännerter Situatioun, bedingt duerch d'Invasioun vun den Alliéierten dem KZ - Buchenwald ënnerstallt.

### Konzentratiounslager

Den 1. Juli 1941 gouf d'Lager duerch d**Inspektion der Konzentrationslager'' (IKL) iwwerholl an huet vun dunn u vill verschidden Aufgaben als ''Wiedereindeutschungs-, Schutzhaft-'' an ''Arbeitserziehungslager'' erfëllt.

Mëtt [[Mäerz]] [[1942]] gouf d'IKL dem neigeschaaften ''Wirtschaftsverwaltungshauptamt der SS'' (WVHA) ënner dem [[Oswald Pohl]] ënnerstallt, a war domat direkt am [[Heinrich Himmler|Himmler]] sengem Muechtberäich.

Spéitstens nodeem et zum WVHA gehéiert huet, war et en offiziellt [[Konzentratiounslager]] / KZ an domat en Deel vun engem grousse Lagersystem. Dozou hunn tëscht [[1940]] an [[1944]], 30 Niewelageren a méi wéi 60 Baussekommandoe gehéiert, soudatt vum Lager net nëmmen eng Uertschaft betraff war. De Beräich vum KZ - Hinzert ass vu [[Mainz]] bis op [[Frankfurt am Main|Frankfurt]] gaangen. Et hunn och nach [[Wittlich]], [[Zweibrücken|Zweebrécken]], de Fluchhafe vu [[Mannheim]] a [[Fulda]] dozou gehéiert.

Op d'mannst 13.600, ausschliisslech männlech, Prisonéier am Alter tëscht 13 an 80 Joer si bis 1945, wéi et geraumt gouf, do passéiert. Wärend deene grousse Verhaftungswellen am Benelux-Raum an a Frankräich an de Joren 1941/1942 waren zäitweis 1.200 bis 1.500 Prisonéier an de Baracken zesummegepercht, obwuel d'Lager nëmme fir 560 Prisonéier virgesi war. Deelweis louch d'Stierflechkeet bei bis zu 2 % vun de Prisonéier pro Dag. Dofir muss vun enger méi grousser Zuel vun Affer wéi den 321 Doudegen, déi et ''offiziell'' waren, ausgaange ginn.

Obwuel Hinzert ni eng ausdrécklech Vernichtungsaufgab hat an net iwwer speziell Anlage wéi z.&nbsp;B. [[Gaskummer]]e verfüügt huet, koum et nieft den alldeegleche sadistesche Muerden duerch d'Lagerpersonal (besonnesch duerch Erdrénken) zu ugeuerdnete Massendoutschléi ënner anerem vu sowjetesche Krichsgefaangenen, sief et duerch Erschéissen, sief et duerch Gëftsprëtzen.

Auslännesch Prisonéier, wéi z.&nbsp;B. [[Frankräich|franséisch]] Affer vun der [[Nuecht-an-Niwwel-Aktioun]] a virun allem [[Lëtzebuerg (Land)|lëtzebuergesch]] Staatsbierger, hunn e groussen Deel vun der Beleegschaft an den Affer ausgemaach. Dofir gouf schonn 1945 duerch d'Lëtzebuerger do e grousst hëlzent Kräiz opgericht. Dëst Kräiz gouf awer 1946 do ewechgeholl an op Lëtzebuerg bruecht, wou et vun enger Schräinerei fachmännesch zesummegesat gouf an duerno um [[Nikloskierfecht]] um [[Lampertsbierg]] opgestallt gouf. Et ass zu Lëtzebuerg ënner dem Numm **Hinzerter Kräiz*' bekannt.

== D'Kommandante vum Lager ==
* [[Hermann Pister]], vum néngten Oktober 1939 un
* [[Egon Zill]], vum Dezember 1941 un
* [[Paul Sporrenberg]], SS-Hauptsturmführer, vum Abrëll 1942 un

== Prisonéier vu Lëtzebuerg am KZ Hinzert ==


== Literatur ==
* Benz, Wolfgang & Barbara Distel (Editeuren), 2008. *Hinzert - Das Konzentrationslager Hinzert und seine Außenlager*. Verlag C.H. Beck, 80 S. München. ISBN 978-3-406-57700-1
* [[Pierre Biermann|Biermann, Pierre]], 1945. *Streiflichter aus Hinzert, Natzweiler und Buchenwald.* Verlag der «Volksstimme», Dréckerei Bourg-Bourger, 44 S. (Cf. S. 3-6).
* [[Bodo Bost|Bost, B.]], 2013. *Neues zur Rolle der Gestapo in Hinzert. Die Tagebuchquelle.* [[Luxemburger Wort]] vum 4. Mee 2013, S. 49.
* [[Marcel Engel|Engel, Marcel]] & [[André Hohengarten]], 1983. *Hinzert. Das SS-Sonderlager im Hunsrück 1939-1945*. Sankt-Paulus-Druckerei A.G., Luxemburg, 632 S..
* Klopp, Eberhard & Lofy, Reinhold, 1982. *Hinzert - kein richtiges KZ?: eine Dokumentation.* Trier, Selbstverlag, IV-83-(1) S.
:Klopp, Eberhard, 1983. *Hinzert - kein richtiges KZ?: Ein Beispiel unter 2000*. Trier, éditions trèves, 141 S. ISBN 3-88081-128-8
* Peruzzi, Luigi, 2002. *Mes Mémoires. Un antifasciste italien déporté au SS-Sonderlager Hinzert raconte.* Éditions Le Phare, Esch-Uelzecht, 398 S. (Mat detailléierten historeschen Annotatiounen a biographeschen Detailer vun no 1945 vum Denis Scuto). ISBN 2-87964-056-3.
*[[Albert Pütz|Pütz, Albert]], 1998. *Das SS-Sonderlager/KZ Hinzert 1940-1945.* Teil 1. *Das Anklageverfahren gegen Paul Sporrenberg*. Eng juristesch Dokumentatioun erausgi vum *Ministerium der Justiz Rheinland-Pfalz*.
:Am Buch sinn ze fannen: Den NS-Gewaltsystem – D'Geschicht vum Entstoe vum Lager bei Hinzert – D'Strofverfollgung no 1945 – D'Enquête géint de Paul Sporrenberg.
* Steichen, Yves, 2012. *KZ Hinzert*. In: S. Kmec & P. Péporté (éds). *Lieux de mémoire au Luxembourg II. Jeux d'échelles. Erinnerungsorte in Luxemburg II. Perspektivenwechsel*. Dréckerei Saint-Paul, 280 S. ISBN 978-2-897963-830-0
* [[Robert Stumper|Stumper, Robert]], 1949. Gestapo-Terror in Luxemburg. Esch-sur-Alz.: Impr. H. Ney-Eicher. 40 p.
* Welter, Beate & Uwe Bader, 2005. *Luxemburger Häftlinge im SS-Sonderlager/KZ Hinzert 1940-1945*. In *Dachauer Hefte*, Nr. 21 *Häftlingsgesellschaft'' 21. Joergank 2005, S. 66-81.

## Kuckt och
* Commemoratiounsplaz Hinzert
* Hinzerter Kräiz
* Nationale Resistenzmusée zu Esch-Uelzecht
* Lëscht vun de Konzentratiounslager

## Um Spaweck

* Websäit vum "Förderverein Dokumentations- und Begegnungsstätte ehemaliges KZ Hinzert e.&nbsp;V.
* Websäit vun der "Landesstelle für politsche Bildung Rheinland-Pfalz" iwwer d'Lager Hinzert
* D'Ried vum J.Cl. Juncker bei der Aweiung vum Dokumentatiounszentrum am Dezember 2005
* Kuerzen Extrait aus dem Film Hinzert, Documentaire aus dem Joer 1946 vum Alphonse Wirion


## Fotoen

Fichier:HIN--VER-w.jpg|Erënnerungplack un d'Lëtzebuerger nieft der Entrée vun der Kapell.
Fichier:Road sign concentration camp Hinzert Germany ca 1942 01.jpg|Historescht Stroosseschëld (Nationale Resistenzmusée, Esch-Uelzecht).