open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
(12) Victoria

Den **(12) Victoria** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture.

Hie gouf den 13. September 1850 vum John Russell Hind als 12. Asteroid entdeckt.

Den Numm gouf kontrovers diskutéiert, well allgemeng ugeholl gouf, datt den Hind den Himmelskierper zu Éiere vun der brittescher Kinnigin Victoria genannt hätt, well bis dohi war et net de Brauch Asteroiden no Persounen ze benennen déi nach gelieft hunn. Den Hind huet allerdéngs drop higewisen, datt d'réimesch Sigesgëttin fir den Numm steet. Den Numm Klio, deen 1865 fir den Asteroid (84) Klio vergi gouf, gouf och notéiert. Als Symbol gouf *e Stär mat engem [[Lorber]]aascht* virgeschloen.

De Victoria beweegt sech op enger Distanz vun 1,8191 (Perihel) bis 2,8495 (Aphel) AE, an 3,57 Joer ëm d'Sonn. D'Bunn steet 8,3619° schréi zur Ekliptik an d'Bunnexzentrizitéit ass 0,2207.

Den Asteroid Victoria huet en Duerchmiesser vun 117 Kilometer. En huet eng relativ hell Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,176. E rotéiert a ronn 8 Stonnen a 40 Minutten ëm seng eegen Achs.

Fotoen, déi mat Radar a Speckle-Interferometrie gemaach goufen, weisen, datt den Asteroid eng längelzeg Form huet. Méiglecherweis besteet hien aus zwéi Kierper.

## Aspekter

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
## Um Spaweck
* JPL Datebank: (12) Victoria
Wanamaker Mile

D**'Wanamaker Mile** ass e Meilelaf an der Hal deen all Joer bei de Millrose Games zu New York ausgedroe gëtt. E krut säin Numm zu Éiere vum Geschäftsmann Rodman Wanamaker.

Déi éischt Course gouf 1926 am Madison Square Garden gelaf, an duerno all Joer op der selwechter Plaz bis 2012. Vun do u gëtt se am Armory am Upper Manhattan ausgedroen.

De Lëtzebuerger Olympionik Josy Barthel hat déi Course 1954 gewonnen.
Marie Ruggeri

D**'Marie Ruggeri**, gebuer den 21. Juli 1952 zu Déifferdeng, als Maria Christina Ruggeri, ass eng italieenesch Sängerin an Theaterschauspillerin.

D'Marie Ruggeri ass zu Mamer, wou hire Papp Entreprener war, grouss ginn. An de 60er Jore war si e Kannerstar zu Lëtzebuerg an an Däitschland wou si ënner de Pseudonymme Marie Tina a Marie Christina opgetrueden ass.

Am Ufank vun den 1970er Joren ass s'op Paräis geplënnert wou s'ënner dem Numm **Mary Cristy** ogetrueden ass, an an der Rockoper La Révolution Française vum Schönberg am Palais des Sports zu Paräis matgespillt huet.

1976 huet si Monaco beim 21. Eurovision Song Contest zu Den Haag vertrueden a koum mam Lidd *Toi, la musique et moi* op déi drëtt Plaz.

Si huet mat ville Sänger zesummen am Studio an op der Bün gesong wéi z.&nbsp;B. mam Claude François, Alain Souchon an Alain Barrière, souwéi a ville Reklammen.

An den 80er Joren huet si vill Doublagen a Filmer vum Frank Oz, Jean Cussac, Guy Pedersen a Georges Costa gemaach. Zur selwechter Zäit huet si sech ëmmer méi fir den Theater intresséiert, wat si schliisslech derzou bruecht huet sech 2004 zu Langres an der Haute-Marne z'installéieren an do d'Theatergrupp *Compagnie Marie Ruggeri* ze grënnen.
 
## Um Spaweck
* ''Compagnie Marie Ruggeri''
* Discographie bei *encyclopedisque.fr*
Dylan Thomas

Den **Dylan Marlais Thomas**, gebuer de 27. Oktober 1914 zu Swansea, a Wales, a gestuerwen den 9. November 1953 zu New York City, war e walisesche Schrëftsteller.

Hien huet Gedichter, Essayen, Bréiwer, Dréibicher, autobiographesch Erzielungen an een Theaterstéck (*Under Milk Wood*) geschriwwen. Dat Leschtgenannt gëllt als säin Haaptwierk a krut 1954 als Lauschterspill posthum de Prix Italia.

Hie war Alkoholiker.

## Wierker
### Kollektiounen
* *Collected Poems 1934–1952*. Dent, London 1952.
* *The Collected Stories.* Dent, London 1983.
* *Early Prose Writings.* Hrsg.: Walford Davies. Dent, London 1971.
* *Quite Early One Morning*. Dent, London 1954.
* *Selected Letters*. Dent, London 1966.

## Literatur
* Bill Read: *Dylan Thomas in Selbstzeugnissen und Bilddokumenten.* Rowohlt, Reinbek bei Hamburg 1989, ISBN 978-3-499-50143-2.
* Aeronwy Thomas: *My father's house.* Constable, London 2009, ISBN 1-84901-005-6.
* Elke Heidenreich und Tom Krausz: *Dylan Thomas. Waliser, Dichter, Trinker*. Knesebeck, München 2011, ISBN 978-3-86873-222-1. 
* Hilly Janes: *The three lives of Dylan Thomas.* Robson, London 2014, ISBN 978-1-84954-688-1.
* William Christie: *Dylan Thomas. A literary life.* Palgrave Macmillan, Basingstoke u.a. 2014, ISBN 978-1-137-32256-2.

## Um Spaweck

* Dylan-Thomas-Portal (däitsch)
* Dylan-Thomas-Portal vu BBC One
* Birgit Schwaner: *[http://www.wienerzeitung.at/themen_channel/wz_reflexionen/kompendium/152294_Dylan-Thomas-Dichter-und-Trinker.html Dylan Thomas: Dichter und Trinker.]* In: *Wiener Zeitung* 11. Juni 2004.
Sediment

**Sedimenter a Sedimentgestengs** entstinn duerch d'Oflagerung (Sedimentatioun) vu Material u Land, a Flëss, a Séien an am Mier. Hinne géintiwwer steet d'magmatescht Gestengs, dat duerch d'Kalgi vu flëssegem Gestengs entstanen ass; sief et bannen an der Äerd (plutonescht Gestengs wéi z.&nbsp;B. Granit), sief et op der Äerduerwerfläch (vulkanescht Gestengs oder Eruptivgestengs wéi z.&nbsp;B. Basalt).

Je nodeem kënne Sedimenter labber sinn, oder awer zu Steng kompaktéiert.

Sedimenter a Sedimentgestengs, ginn, hirem Ursprong no, agedeelt a klastesch, biogen a cheemesch Sedimenter a Réckstandsgestengs.

Sedimentssteng sinn déi eenzeg Steng, an deene Fossilie sinn. D'Konsistenz an d'Zesummesetzung vu Sedimenter hänkt vun den direkten Awierkunge vun der Äerdatmosphär, der Hydrosphär an der Biosphär, deemno de Konditiounen of, wéi s'entstane sinn. Well déi mat der Zäit änneren (duerch Ëmweltaflëss o.&nbsp;a.) ännere sech och d'Sedimentsloen. Sou kann een haut spezifesch Periode bestëmmen, an deene Sedimenter mat verschiddene Proprietéiten (oder Fossilien, déi dran ze fanne sinn), entstane sinn. Déi nennt ee *sedimentär [[Fazies]]*.

All Gestengs zu Lëtzebuerg ass Sedimentgestengs.

## Literatur
* Hans Füchtbauer (Hrsg.): *Sedimente und Sedimentgesteine* (= *Sediment-Petrologie.* Band 2). 4., gänzlich neubearbeite Auflage. Schweizerbart'sche Verlagsbuchhandlung, Stuttgart 1988, ISBN 3-510-65138-3.
* Walter Maresch, Olaf Medenbach: *Gesteine.* Steinbachs Naturführer. Mosaik-Verlag, München 1996, ISBN 3-576-10699-5.
* Roland Vinx: *Gesteinsbestimmung im Gelände.* 4. Auflage, Springer-Verlag, 2014, ISBN 978-364255418-6, S.&nbsp;265–351.

## Um Spaweck
Distillatioun

**Distilléierung** oder **Distillatioun** (*[[Latäin|lat.]] destillare „erofdrëpsen“*) ass eng thermesch Method, fir verschidde Flëssegkeeten, déi vermëscht sinn, vuneneen ze trennen. D'Distilléierung huet géigeniwwer aneren Trennungsmethoden de Virdeel, datt keng aner Matièrë wéi Adsorbenten oder Léisungsmëttel derbäigemaach musse ginn.
 
Bei der Distilléierung gëtt d'Ausganksgemësch un d'Kache bruecht. Den Damp, dee sou entsteet, an deen aus verschiddene Komponente vum Ausganksgemësch zesummegesat ass, gëtt duerch e Kondenséierungssystem geleet a sou ofgekillt, datt e sech nees verflëssegt. Well den Temperaturpunkt vum Verdämpen, respektiv vun der Nees-Verflëssegung, jee no Matière net de selwechten ass, kënne sou noeneen déi verschidde Komponenten opgefaange ginn.

Typesch Asätz vun der Destilléierung sinn d'Brenne vun Alkohol an d'Distilléiere vun Äerdueleg an der Raffinerie oder och d'Produktioun vun distilléiertem Waasser.

## Literatur
* Robert J. Forbes: *A short history of the art of distillation: from the beginnings up to the death of Cellier Blumenthal*. – Repr. d. Ausg. 1948. Brill, Leiden, 1970.
* Erich Krell: *Handbuch der Laboratoriumsdestillation: mit einer Einführung in die Pilotdestillation*. 3. Aufl., Hüthig, Heidelberg u.a., 1976, ISBN 3-7785-0340-5.
* Johann Stichlmair: *Distillation*. In Ullmann's Encyclopedia of Industrial Chemistry, Barbara Elven (Edit.), 7th Edit, Vol. 11, p.&nbsp;425–494, Wiley-VCH, Weinheim, 2011, ISBN 978-3-527-32943-4
Max Thommes

De **Max Thommes**, gebuer 1987 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Schauspiller.

Wärend senger Lycéeszäit huet hien an der Band Inborn d'Batterie gespillt a mat hir den Album *Persona* opgeholl.

Hien huet op der Ernst-Busch Héichschoul fir Schauspillkonscht zu Berlin studéiert. Zënterhier hat hie verschidden Theaterrollen, ë.&nbsp;a. , op der Schaubühne zu Berlin an am Kapuzinertheater an der Stad.

Hien huet an der Sitcom *[[Weemseesdet]]* matgespillt, wéi och a Filmer wéi *[[Diamant 13]], [[Trouble No More]]* an *[[D'Symmetrie vum Päiperlek]]*. Am *[[Mammejong]]* vum Jacques Molitor (2015) hat hien d'Haaptroll.

2016 huet hien den "Niewekommissär" an der *[[Tatort]]*-Serie gespillt, déi zu Freiburg spillt.

## Filmographie

* 2009: *[[Diamond 13]]*
* 2010: *[[Trouble No More]]* 
* 2012: *[[D'Symmetrie vum Päiperlek]]*
* 2011–2012: *[[Weemseesdet]]*
* 2015: *[[Mammejong]]*
* 2015: *Mister Rocket* (Kurezfilm)
* 2016: Tatort: *Fünf Minuten Himmel*
* 2016: *[[Egon Schiele: Tod und Mädchen]]*
* 2016: *Nothing to Hide* (Dokumentarfilm)
* 2018: Kommissarin Heller: *Vorsehung*
* 2019: Kommissarin Heller: *Herzversagen*
* 2021: Kommissarin Heller: *Panik*
* 2022: Nord bei Nordwest: *Wilde Hunde*
* 2024: Blutige Anfänger: *Stiller Alarm*
* 2024: *[[D'Land am Schiet]]* - Regie: Lukas Grevis
(434) Hungaria

Den **(434) Hungaria** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture.

E gouf den 11. September 1898 vum Max Wolf zu Heidelberg entdeckt. Den Asteroid gouf am selwechte Joer op engem astronomesche Kongress zu Budapest, nom Gaaschtland Ungarn genannt.

Den Asteroid (434) Hungaria ass de Prototyp vun der Hungaria-Grupp. Charakteristesch fir déi Grupp ass d'9:2-Bunnresonanz mam Planéit Jupiter. D'Asteroide vun där Grupp hu bal kreesronn Bunnen (mëttel Exzentrizitéit vun 0,08) mat enger Hallefachs vun 1,7 bis 2 AE (also am bannenzege Beräich vun der Asteroidenceinture), déi staark (17° bis 27°) schréi zu der Ekliptik steet.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
(15) Eunomia

Den **(15) Eunomia** ass en Asteroid aus der Haaptasteroidenceinture.

E gouf den 29. Juli 1851 vum Annibale de Gasparis am Stärebild Sagittarius entdeckt.

Den Eunomia gouf no der Eunomia, enger Hore, Duechter vum Zeus an der Themis aus der griichescher Mythologie, genannt.

Den Eunomia gehéiert mat engem Duerchmiesser vun 272 Kilometer zu de gréissten Asteroide vun der Haaptceinture. Den Asteroid huet eng Albedo vun 0,21. Hie rotéiert an zirka 6,083 Stonne ëm seng eegen Achs.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
## Um Spaweck
* JPL Datebank: (15) Eunomia
(1943) Anteros

Den **(1943) Anteros** ass en Asteroid vum Typ Amor.

Den 13. Mäerz 1973 gouf den Asteroid vum US-amerikaneschen Astronom James Gibson am Astronomesche Komplex Leoncito am El-Leoncito-Nationalpark an Argentinien entdeckt.

Den Himmelskierper ass no enger Figur aus der griichescher Mythologie, dem Anteros genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Lëscht vun äerdnoen Asteroiden

## Um Spaweck
* Asteroid Anteros: Discovery Circumstances respektiv dem Minor Planet Center vun der Internationaler Astronomescher Unioun beim Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, Cambridge, USA
* Asteroid Anteros in der Small-Body Database des Jet Propulsion Laboratory der NASA bei dem California Institute of Technology, Pasadena, USA
* Astronomesch Date vum (1943) Anteros
* Den Asteroid (1943) Anteros
Massenoire

D**'Massenoire**-Gebai, och nach Schwaarz-Mass-Gebai genannt , ass zanter 2010 e Musée an Dokumentatiounszentrum um Belval. Et läit am Universitéitsquartier direkt nieft den Héichiewen A a B.

## Geschicht
Bis Enn vun den 1970er Joren ass an deem Gebai d'Stoppmass (*schwaarz Mass*, well Kuelestoff ënner Form vu Kock oder Kuele mat dra verschafft gouf a Godrong als Bannmëttel gebraucht gouf) produzéiert ginn. Déi gouf gebraucht fir d'Spundlach vun den Héichiewen nom Ofstéch ze stoppen. Wéi Enn vun den 1970er Joren d'Géigendrockverfahre béi den Héichiewen agesat gouf, gouf keng Stoppmass méi gebraucht, an de Produktiounsatelier gouf zougemaach.

## Ausstellung
D'Ausstellung befaasst sech mat der Geschicht vun den Héichiewen a vun der Stolproduktioun um Belval, vun der Adolf-Emil-Hütte bis ArcelorMittal, a vun der Stolindustrie zu Lëtzebuerg am Allgemengen.

Ausserdem informéiert d'Ausstellung och iwwer d'Wirtschaft an d'Entwécklung vun de Stied an der Minettsgéigend.

## Referenzen, Um Spaweck
* Info op visitluxembourg.com
* Infosäit op der Websäit vum Fonds Belval
Park Belval

De **Park Belval** ass en ëffentlechen Natur- a Fräizäitpark, deen am Hierscht 2014 ageweit gouf. E läit um Terrain vun der Gemeng Suessem.

Et ass en Deel vum Quartier Belval, huet eng Fläch vun am Ganze ronn 20 Hektar a besteet aus dräi Deeler: dem Park Belval Süd (9,86 ha), dem Park Belval Nord (7,95 ha) an der *Waassertrap* (2,08 ha).

De Park Belval ass a verschidde Beräicher, sougenannt Themegäert, wou ee sech ausrouen oder och spille kann, agedeelt.

Et gëtt Infrastrukture fir Foussball, Volleyball oder Streetball ze spillen, souwéi och e Skatepark an e Kiosk mat Sonnenterrass. De 700&nbsp;m² grousse Skatepark ass am Juni 2012 fir de Public opgaangen.

Architektebüroe sinn Elyps (NL) an Agence Ter (F/D).

## Biller

Parc Belval 2013-08 --1.JPG|De Parc Belval an der Maach, 2013.
Parc Belval 2013-08 --3.JPG|De Parc Belval an der Maach, 2013.
Pravčická brána

D**'Pravčická brána** (de: *Prebischtor*) ass eng natierlech Bréck aus Sandsteen an der Béimescher Schwäiz, op der tschechescher Säit vum Naturpark Béimesch-Sächsesch Schwäiz.

Si ass als Naturmonument klasséiert an ass déi gréisst vun hirer Zort an Europa. Si huet eng Spanwäit vu 26,5&nbsp;m, ass 16&nbsp;m héich, 8&nbsp;m breet an de Bou huet eng Déckt vun 3&nbsp;m.

1826 gouf niewendrun e Wiertshaus opgeriicht. 1881 huet de Fürst Edmund vu Clary-Aldringen sech do den Hotel "Falkennest" (tschechesch: *Sokolí hnízdo*) mat 50 Better opriichte gelooss.

Bis 1982 konnt een iwwer d'Bréck goen; wéinst der staarker Erosioun duerch d'Getrëppels ass dat awer zanterhier net méi méiglech. Den Terrain vun der Pravčická brána ass zesumme mam Hotel a Privatbesëtz an et muss een Entrée bezuelen, fir dohin ze kommen.

Vu Hřensko aus féiert e Wanderwee dohinner.

## Trivia
E puer Landschaftsopname vum Film *[[The Chronicles of Narnia]]: The Lion, the Witch and the Wardrobe* (2005) goufen do gedréint. Am Film goufen d'Schauspiller an d'Zeen, mat CGI, akopéiert, wéi wa s'iwwer d'Paart géifen trëppelen.

## Kuckt och
* Pont d'Arc

## Um Spaweck

* E virtuellen Tour
(100000) Astronautica

Den **(100000) Astronautica** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture.

Den Asteroid gouf den 28. September 1982 vum James Gibson um Palomar-Observatoire entdeckt. Am Oktober 2007 krut den Asteroid vun der I. A. U., wärend der 50. Joresdagfeier vum sowjetesche Sputnik&nbsp;1-Start, dem Ufank vun der Raumfaart, den Numm (100000) Astronautica. Dobäi soll d'Identifikatiounsnummer op d'Kármán-Linn hiweisen, déi an 100.000 Meter Héicht iwwer dem Mier d'Äerdatmosphär vum Weltraum trennt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Boulevard de l'Alzette

De **Boulevard de l'Alzette** ass eng Strooss am Pafendall an der Stad Lëtzebuerg. Se verleeft vun der Rue Alfred Kowalsky („Am Musée“) als Sakgaass a südëstlecher Richtung, parallel mat der Uelzecht. Um Wupp vun der Strooss féiert eng Foussgängerbréck iwwer d'Uelzecht an d'Lougaass; d'Strooss selwer geet an e Fousswee iwwer, dee laanscht d'Uelzecht weider féiert a bei der Hondhausbréck erauskënnt.

Bis 1947 huet den Odonym *Boulevard de l'Alzette* den haitege Boulevard d'Avranches bezeechent.

## Biller

## Um Spaweck

* Kaart mat de Lëtzebuerger Stroossennimm am Pafendall
Rue Alfred-Kowalsky

D**'Rue Alfred Kowalsky** ass eng Strooss am Pafendall an der Stad Lëtzebuerg. Se verleeft vun der Rue Vauban a Richtung Westen bis op de Boulevard de l'Alzette.

D'Strooss dréit den Numm vum Alfred Kowalsky, engem Komponist deen 1879 am Pafendall gebuer gouf.

## Biller

## Um Spaweck

* Kaart mat de Lëtzebuerger Stroossennimm am Pafendall
Abell 1689

Den **Abell 1689** ass e Galaxiëkoup, dee ronn 2,2 Milliarde Liichtjoer (670 Mpc) wäit vun eiser Äerd ewech am Stärebild Virgo läit. Et ass dee massiivsten Objet am Universum dee bis elo bekannt ass.

Bei Observatioune vum Galaxiëkoupzentrum déi d'Astronome mam Weltraumteleskop ''Hubble'' gemaach hunn, goufe ronn 10.000 Kugelstärekéip entdeckt. Op Basis vun där Zuel schätzen d'Astronomen, datt et an deem Koup an engem Beräich vu 2,4 Millioune Liichtjoer méi wéi 160.000 Kugelstärekéip ka ginn. Dat wier dann déi bis elo gréisst observéiert Populatioun.

D*'Hubble*-Observatioune weisen, datt sech déi meescht vun dësen Objeten an der Géigend vum Koupzentrum gebilt hunn, also do, wou och de gréissten Deel vun donkler Matière soll sinn. Jee méi ee sech dann distanzéiert, ëmsou manner Kugelstärekéip kënnen entdeckt ginn.

Den Abell 1689 gëtt wéinst senger grousser Gravitatiounswierkung vu Fuerscher als Gravitatiounslëns benotzt an hat sou d'Entdeckung vun der A1689-zD1, enger iwwer 13 Milliarde Joer aler Galaxie (z ≈ 7,6) erméiglecht. Déi visuell Mass vun Abell 1689 mécht allerdéngs nëmmen ee Prozent vun der observéierter Gravitatiounswierkung aus, wouduerch déi am Ament villdiskutéiert Froen iwwer d'donkel Matière weidere Stoff kréien.
 
## Kuckt och

* Abell-Katalog

## Um Spaweck
*  Galaxy cluster Abell 1689: Biggest 'Zoom Lens' in Space Takes Hubble Deeper into the Universe (HubbleSite)
*  Galaxy cluster Abell 1689: Astronomers Find One of the Youngest and Brightest Galaxies in the Early Universe (HubbleSite)
*  Astronomers take a step towards revealing the Universe's biggest mystery, ESA/Hubble Press Release.
A1689-zD1

Den **A1689-zD1** ass mat enger Routverrécklung vun z = ~7.6 eng vun deene Galaxien, déi am wäitste vun eis ewech läit.

Si gouf am Februar 2008 mam Hubble-Weltraumteleskop entdeckt.

## Genesis
Den A1689-zD1 entstoung nëmmen zirka 700 Millioune Joer nom Urknall am sougenannten *[[Donklen Zäitalter (Kosmologie)|donklen Zäitalter]]* vum Kosmos. No leschten Theorien huet dat donkelt Zäitalter ongeféier 400.000 Joer nom Ufank vum Universum ugefaangen. Duerch d'Ausdeenung vum Weltraum huet dee sech ofgekillt an et hu sech Wolleken aus kalem Waasserstoff gebilt, déi sech wéi dichten Niwwel am Universum erstreckt hunn. Irgendwann hu sech déi éischt Stären a Galaxië gebilt, deenen hir Stralung d'Ëmgéigend opgewiermt huet an den "Niwwel" verdriwwen huet. Et gëtt haut ugeholl, datt dat "donkelt Zäitalter" ongeféier eng Milliard Joer nom Urknall gedauert huet.

## Entdeckung
D'Weltraumteleskop konnt déi distanzéiert Galaxie nëmme mat Hëllef vum schwaache Gravitatiounslënseneffet observéieren. Den Abell 1689, e Galaxiëkoup, deen zirka 2,2 Milliarde Liichtjoer vun eis ewech ass, béit duerch seng Schwéierkraaft d'Liicht vun den Himmelsobjeten déi wäit haaner him leien a vergréissert sou hir Biller wéi eng natierlech Lupp. Eréischt duerch déi Gravitatiounslëns konnt d'Ur-Galaxie vum Hubble-Teleskop erfaasst ginn. Den Infrarout-Weltraumteleskop Spitzer huet dernieft duerch d'straalend Liicht vum A1689-zD1 staark Zeeche fir vill nei Stären an der deemools jonker Galaxie geliwwert, déi nëmmen e Brochdeel vun der Mass eiser Mëllechstrooss huet.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Traité iwwer eng Constitutioun fir Europa

Den **Traité iwwer eng Constitutioun fir Europa**, och **Verfassungstraité** resp. **-vertrag**, **Europäesch Verfassung** resp. **Europäesch Constitutioun**, oder och nach **Traité vu Roum (2004)** genannt, war en internationalen Traité, deen zwar ënnerschriwwen, awer net komplett ratifizéiert gouf, an dofir net a Kraaft getrueden ass.

Säin Zil war et, eng konsolidéiert Verfassung fir d'Europäesch Unioun (EU) ze schafen. En hätt dann déi Traitéë vun der Europäescher Unioun, déi bis dohi gegollt hunn, vereenheetlecht an ersat, hätt der Europäesch Mënscherechtscharta e rechtlech verbindleche Status ginn an hätt d'Ofstëmmung no qualifizéierter Majoritéit op weider Politikberäicher ausgebreet, wou bis dohin Unanimitéit tëscht de Memberstaaten néideg war.

D'Iddi vun engem Verfaasungstraité geet op de Conseil vu Laeken vun 2001 zeréck, wou d'Staats- a Regierungscheffen e sougenannten Europäesche Konvent opgesat hunn, an deem Vertrieder vu verschiddene Länner a Partei vertruede sollte sinn, fir en Text auszeschaffen, deen d'EU op eng méi stabil Grondlag stelle sollt. Eraus koum 2003 den Entworf vun enger Europäescher Verfassung, a Form vun engem Traité.

Den Traité gouf den 29. Oktober 2004 zu Roum vu Vertrieder vun den deemools 25 Memberstaate vun der Europäescher Unioun feierlech ënnerschriwwen. Spéiderhin hunn 18 Memberstaaten duerch hir Parlamenter den Traité ratifizéiert, dorënner der zwéin, Spuenien a Lëtzebuerg (*kuckt: [[Referendum vum 10. Juli 2005]]*), wou dëst duerch e Referendum geschouch. Allerdéngs gouf den Traité och an zwee Länner, am Juni 2005, duerch Referendum ofgeleent, nämlech a Frankräich an an Holland, sou datt de Ratifikatiounsprozess stallgehale gouf.

Nodeems eng Zäitchen iwwerluecht gouf, wéi et sollt weidergoen, gouf en neien Traité opgesat, deen e bësse manner ambizéis sollt sinn, an deen, als Traité vu Lissabon, den 13. Dezember 2007 ënnerschriwwe gouf an den 1. Dezember 2009 a Kraaft getrueden ass.

## Um Spaweck
Volvo

D**'Volvo Group** (vum laténgesche *volvo* "ech rullen") ass haut e schweedeschen Constructeur vun Aarbechtsmaschinnen, Camionen a Busser.

Volvo gouf 1927 als Automobilsconstructeur gegrënnt, wat awer mëttlerweil net méi zur Volvo-Grupp gehéiert. D'Volvo Car Corporation gouf 1999 u Ford, an duerno un de chineeseschen Autosconstructeur Geely verkaaft. Volvo Group a Volvo Car Corporation sinn zwéi komplett vunenee getrennt Konzerner, déi béid awer hire Sëtz um selwechten Terrain zu Göteborg hunn.

D'Volvo-Grupp produzéiert mëttlerweil Busser, Baumaschinnen a Camione fir d'Marke Volvo Trucks, Renault, Mack an Nissan. Och d'Subentreprise *Volvo Penta*, déi Schëffsmotore baut, gehéiert zur Volvo Group.

## Um Spaweck

Websäit vu Volvo Group.
Rond-point Serra

**Rond-point Serra** ass de gebräichlechen Numm vun engem Rond-point um Kierchbierg, an der Stad Lëtzebuerg, an eng vun den Haaptentréeën an d'Stad.

Et ass e Kreesverkéier op der N51 tëscht der Op- an Offaart vun den Autobunnen A1 an A7 (Verdeeler Kierchbierg an Uschloss Gréngewald) an dem Wupp vun der Avenue John F. Kennedy, der Haapt-Stroossenachs um Kierchbierg. Ausserdeem kënnt ee vun do an de Circuit de la Foire Internationale an an de Boulevard Pierre-Werner.

Den Numm kënnt vun der monumentaler stole Skulptur *[[Exchange (Skulptur)|Exchange]]* vum US-amerikanesche Kënschtler Richard Serra hier, déi a senger Mëtt steet. Offiziell huet de Rond-point (nach?) keen Numm.

Fir de Verkéier méi flësseg ze kréien, gëtt et op där Plaz zousätzlech zum Rond-point Ënnerféierungen a By-päss. 2015-2017 gouf de Rond-point Serra an en (dräispueregen) "Turbo-Rond-point" ëmgebaut.

## Biller

Luxembourg, rond-point Serra, accès autoroute (1).JPG|Ëmbauaarbechten an en Turbo-Rond-point
Luxembourg, rond-point Serra, accès bypass sud.JPG|Afaart an de By-pass a Richtung A1 (Süden)


## Literatur

* Diane Lecorsais, „In geordneten Bahnen - Der Serra-Kreisverkehr in Kirchberg funktioniert seit drei Jahren im Turbo-Modus“ am Wort vum 9. November 2018, Säit 23

## Um Spaweck
Exchange (Skulptur)

***Exchange*** ass den Numm vun enger monumentaler Skulptur vum US-amerikanesche Kënschtler Richard Serra aus dem Joer 1996, déi an der Stad Lëtzebuerg um Kierchbierg am Rond-point Serra opgestallt gouf.

Si besteet aus siwen 20,20 m héije Placken aus *Cor-Ten*-Stol, déi, wéi Spillkaarte bei engem Kaartenhaus zesummegestallt sinn an eng Zort Tuerm forméieren.

All eenzelt Stéck weit 33 Tonnen a gouf am Saarland gewalzt. D'Konschtwierk, dat 19 Millioune Lëtzebuerger Frang kascht huet, gouf vun dräi Firme bezuelt, déi et dem Fonds Kirchberg als e permanente Prêt zur Verfügung gestallt hunn.

En anere Projet fir eng Installatioun op där Plaz, deen net zeréckgehale gi war, war eng iwwerdimensionéiert Tennisrackett vum Kënschtler Claes Oldenburg. Den Tennisball, deen dozou gehéiert hätt, hätt dann iergendwou op d'Place de l'Europe solle kommen.
Raymond Chirat

De **Raymond Chirat**, gebuer den 22. Juli 1922 zu Lyon, an och do gestuerwen de 26. August 2015, war e franséische Filmhistoriker.

Am Joer 1981 huet d'Cinémathèque de la Ville de Luxembourg dem Raymond Chirat säi Buch *Catalogue des films français de long métrage, films de fiction 1940-1950* an am Joer 1995 säi Buch iwwer déi lëtzebuergesch-franséisch Schauspillerin Juliette Faber publizéiert.

## Bicher vum Raymond Chirat
* 1968: *[[Julien Duvivier]]*, SERDOC
* 1973: *[[Henri Decoin]]*, L'Avant-Scène
* 1975:*Catalogue des films français de long métrage, films de fiction 1929-1939*, Cinémathèque Royale de Belgique 
* 1976: *[[Christian-Jaque]]* (zesumme mam Olivier Barrot), Cinémathèque suisse 
* 1981: *Catalogue des films français de long métrage, films de fiction 1940-1950*, Cinémathèque de la Ville de Luxembourg. 
* 1983: *Le cinéma français des années trente*, Hatier
* 1983: *Le cinéma français des années de guerre*, Hatier
* 1983: *Les excentriques du cinéma français* (zesumme mam Olivier Barrot), Veyrier 
* 1984: *Catalogue des films français de long métrage, films de fiction 1919-1929*, zesumme mam Roger Icart, Cinémathèque de Toulouse
* 1985: *La IVe République et ses films*, Hatier
* 1986: *Inoubliables !* (zesumme mam Olivier Barrot), Calmann-Lévy 
* 1987: *Atmosphères*, Hatier
* *Histoire du cinéma français - Encyclopédie des films*, zesumme mam Maurice Bessy an André Bernard
* 1994: *Gueules d'atmosphère, les acteurs du cinéma français 1929-1959* (zesumme amm Olivier Barrot), Gallimard 
*1995: *Catalogue des films français de long métrage, films de fiction 1908-1918*, (zesumme mam Eric Le Roy), Cinémathèque française
*1995: *[[Juliette Faber]]*, Cinémathèque Municipale de la Ville de Luxembourg,
* 1998: *Le Théâtre de Boulevard* (zesumme mam Olivier Barrot), Gallimard
* 2000: *Noir & Blanc, 250 acteurs du cinéma français 1930-1960* (zesumme mam Olivier Barrot), Flammarion 
* 2002: *Salut à Louis Jouvet* (zesumme mam Olivier Barrot), Éditions du Rocher 
* 2003: *La vie de Marguerite Moreno 1871-1948*, Éditions du Rocher
* 2007: *[[Sacha Guitry]], l'homme-orchestre* (zesumme mam Olivier Barrot), Gallimard 
* 2009: *La vie culturelle dans la France occupée* (zesumme mam Olivier Barrot), Gallimard

### Filmographie
* 2007: *Raymond Chirat, l'œil et la mémoire* - Regie Jean-Pierre Jackson - (Dokumentarfilm)
Rue Vauban

D**'Rue Vauban** ass eng Strooss am Pafendall an der Stad Lëtzebuerg. Se verleeft vun der Pafendaller Kierch a Richtung Süd-Oste bis un d'Grenz vum Quartier wou se op der Héicht vun der Hondhausbréck an d'Allée Pierre de Mansfeld (Clausen) iwwergeet. Se ass en Deel vum CR218.

D'Strooss dréit den Numm vum franséische Generol a Festungsingenieur Sébastien Le Prestre de Vauban.

## Gebaier an der Vaubansgaass
*Fréier franséisch Cavaleries-Kasär, an där duerno d'Pafendaller Maternité dra war
*Veräins- a Concertssall vum Sang a Klang
*Sëtz vum Mouvement écologique

## Biller

## Um Spaweck
* Kaart mat de Lëtzebuerger Stroossennimm am Pafendall
Rue Saint-Mathieu

D**'Rue Saint Mathieu** ass eng Strooss am Pafendall an der Stad Lëtzebuerg. Se verleeft vun der Bréckergaass bei der Pafendaller Kierch a Richtung Norden, laanscht d'Sichepaart an ënnert der Rouder Bréck erduerch bis op de Sichenhaff. Se ass en Deel vum CR218.

D'Strooss huet den Numm vum Patréiner vun der Kierch, dem hellegen Téiwes.

Tëscht 2015 an Enn 2017 gouf am Descherwee déi nei Zuchhalt Gare Kierchbierg-Pafendall op der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen gebaut, zesumme mat engem Funiculaire a Richtung Kierchbierg.

## Biller

Luxembourg 26 rue Saint Mathieu.jpg|Haus op Nummer 26
Kirchberg-Pfaffenthal stationsingang beneden.jpg|Ënnescht Entrée vun der Gare Kierchbierg-Pafendall (Trap oder Lift).
Théiwesbuer.jpg|Den Théiwesbuer.


## Um Spaweck
* Kaart mat de Lëtzebuerger Stroossennimm am Pafendall
(13) Egeria

Den **(13) Egeria** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture

Den Egeria gouf den 2. November 1850 vum Annibale de Gasparis als dräizéngten Asteroid entdeckt.

Den Himmelskierper gouf no der Quellnymph Egeria aus der réimescher Mythologie genannt. 
## Beschreiwung
Den Egeria beweegt sech a 4,1 Joer op enger ongeféierer Distanz vun 2,4 (Perihel) bis 2,8 (Aphel) astronomeschen Eenheeten, ëm d'Sonn. D'Bunn steet mat ongeféier 16,5° staark schréi géint d'Ekliptik, d'Bunnexzentrizitéit ass ongféier 0,086.

Mat engem mëttleren Duerchmiesser vu ronn 200 Kilometer ass den Egeria ee vun de gréissten Asteroide vun der Haaptceinture. Hien huet eng däischter kuelestoffhalteg Uewerfläch mat enger Albedo vun ongeféier 0,08. A 7 Stonnen a 3 Minutten rotéiert hien ëm seng eegen Achs.

Den 8. Januar 1992 gouf eng Stärebedeckung vum Egeria observéiert. Duerch d'Auswäertung vum Liichtbou konnt d'Gréisst vum Asteroid op 217 × 196&nbsp;km bestëmmt ginn.

Mat Spektralanalyse konnt och nogewise ginn, datt den Egeria zu 10,5–11,5&nbsp;% aus Wasseräis besteet.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden

## Aspekter


## Um Spaweck
* JPL Datebank: (13) Egeria
Peter Jackson

De **Sir Peter Robert Jackson** ONZ, KNZM, gebuer den 31. Oktober 1961 zu Wellington an Neiséiland, ass en neiséilännesche Filmregisseur, -produzent an Dréibuchauteur.

HIen ass virun allem bekannt fir seng Verfilmunge vun der *[[The Lord of the Rings]]* Trilogie (2001-2003) an der *[[The Hobbit]]* Trilogie (2012-14), allebéid Adaptatioune vun de Romaner mam selwechten Numm vum J. R. R. Tolkien. Aner bekannt Filmer vun hum sinn *[[Heavenly Creatures]]* (1994), de Pseudo-Documentaire *[[Forgotten Silver]]* (1995), d'Horror-Comedie *[[The Frighteners]]* (1996), e Remake vum *[[King Kong (Film 2005)|King Kong]]* (2005) an dem iwwernatierleche Filmdrama *[[The Lovely Bones (Film)|The Lovely Bones]]* (2009). Donieft huet hien ë.&nbsp;a. *[[District 9]]* (2009), *[[The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn]]* (2011) an den Dokumentarfilm *[[West of Memphis]]* (2012) produzéiert.

## Filmographie
* *[[Bad Taste]]* (1987)
* *[[Meet the Feebles]]* (1989)
* *[[Valley of the Stereos]]* (1992) (Kuerzfilm)
* *[[Braindead (1992 film)|Braindead]]* (a.k.a. *Dead Alive*) (1992)
* *[[Heavenly Creatures]]* (1994)
* *[[Forgotten Silver]]* (1995) 
* *[[The Frighteners]]* (1996)
* *[[The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring (Film)|The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring]]* (2001)
* *[[The Lord of the Rings: The Two Towers (Film)|The Lord of the Rings: The Two Towers]]* (2002)
* *[[The Lord of the Rings: The Return of the King (Film)|The Lord of the Rings: The Return of the King]]* (2003)
* *[[King Kong (Film 2005)|King Kong]]* (2005)
* *[[The Lovely Bones (Film)|The Lovely Bones]]* (2007)
* *[[Halo (Film)|Halo]]* (2008) - Produzent
* *[[The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn]]* (2011) - Produzent
* *[[The Hobbit: An Unexpected Journey]]* (2012)
* *[[The Hobbit: The Desolation of Smaug]]* (2013)
* *[[The Hobbit: The Battle of the Five Armies]]* (2014)

## Um Spaweck
Jean-Baptiste Klein (Stad Lëtzebuerg)

De **Jean-Baptiste Klein**, gebuer ... , a gestuerwen den 2. August 1894 an der Stad Lëtzebuerg am Alter vu 74 Joer, war e lëtzebuergeschen Nottär, Deputéierten a Member vum Staatsrot.

Den 12. Juni 1851 gouf de Jean-Baptiste Klein Nottär an der Stad Lëtzebuerg als Nofollger vum Nottär Baasen.

De Jean-Baptiste Klein war vun 	1872 bis 1878 Deputéierten an der Chamber. Vum 1. Mäerz 1882 bis de 14. November 1883, an duerno nach eng Kéier vum 27. November 1889 bis zu sengem Doud , war hie Member vum Staatsrot.

## Gielercher
*
Bidhya Devi Bhandari

D**'Bidhya Devi Bhandari** (Nepaleesesch: विद्या देवी भण्डारी), gebuer den 19. Juni 1961 zu Guranse, VDC Mane Bhanjyang, am Distrikt Bhojpur, ass eng nepaleesesch Politikerin vun der kommunistescher Partei vum Nepal (KPN).

Si gouf den 28. Oktober 2015 vum Parlament, als éischt Fra an där Funktioun, als Staatspresidentin gewielt an den Dag drop vereedegt. Den 13. Mäerz 2018 gouf si erëmgewielt.

Virdru war si Presidentin vun der KPN an Deputéiert am Parlament. Ënner dem Premierminister Madhav Kumar Nepal war si Verdeedegungsministesch. D'Bidhya Devi Bhandari ass d'Wittfra vum Madan Kumar Bhandari.

## Um Spaweck

* Who is Bidya Devi Bhandari? - The Himalayan Times
Beata Szydło

D**'Beata Maria Szydło** [], gebuer de 15. Abrëll 1963 zu Oświęcim als *Beata Maria Kusińska*, ass eng polnesch Politikerin (PiS).

Si war vun Noveber 2015 bis Dezember 2017 Ministerpresidentin vu Polen.

D'Beata Szydło huet en Doktorat an Ethnographie vun der Jagiellonen-Universitéit zu Krakau an huet och Kulturmanagement studéiert. Vun 1998 bis 2005 war si Buergermeeschtesch vu Brzeszcze. 2005 gouf si Member vun der PiS an an de Sejm gewielt.

Si war d'Presidentin vun der Walcampagne vum Andrzej Duda fir d'Presidentschaftswalen am Fréijoer 2015. Bei de Parlamentswalen am Hierscht 2015 war si d'Spëtzekandidatin vun hirer Partei an huet d'absolut Majoritéit gewonnen. De 16. November 2015 gouf si als Ministerpresidentin vun der Republik Pole vereedegt.

Am Dezember 2017 gouf de Mateusz Morawiecki, dee Finanzminister an hirer Regierung war, hiren Nofollger. Bei de Wale fir d'Europäescht Parlament 2019 gouf si als Deputéiert gewielt.

D'Beata Szydło ass zënter 1987 mam Edward Szydło bestuet a Mamm vun zwéi Jongen.

## Um Spaweck

* Der Beata Szydło hir offiziell Websäit
Gustave Wilhelmy

De **Jean Nicolas Auguste Wilhelmy** oder **Gustave Wilhelmy**, gebuer de 15. Januar 1854 zu Rolleng (Miersch), a gestuerwen de 7. Februar 1938 an der Stad Lëtzebuerg am Alter vu 84 Joer, war e lëtzebuergesche Politiker.

Hie war vum 30. Dezember 1890 bis de 27. Dezember 1920 Buergermeeschter vun der Gemeng Miersch.

Vun 1896 bis 1914 war de Wilhelmy Deputéierten an der Chamber.

De 7. Dezember 1901 gouf de Gustave Wilhelmy éischten Ersazriichter um Friddensgeriicht vum Kanton Miersch.

Zu Rolleng bei Miersch gouf eng Strooss no him genannt.
## Gielchen
*
Kepler Input Catalog

De **Kepler Input Catalog** (KIC) ass en astronomesche Katalog mat gesammelten Date vum Kepler-Weltraumteleskop.

D'Aufgab vum Kepler-Weltraumteleskop war fir am Kader vun enger intensiver Duerchmusterung vun engem bestëmmte Beräich um Stärenhimmel, extrasolar Planéiten ze sichen. De Katalog ass also voll mat Date vu sou Objete gefëllt. Den duerchmusterte Beräich erstreckt sech iwwer eng Rektaszensioun vun zirka 18h:30m bis 20h 10m mat enger Deklinatioun vun zirka 37° bis 52° Nord. Dee Beräich läit am Stärebild Cygnus. Bei den Daten handelt et sech ë.&nbsp;a. ëm follgend Detailer:
* Positioun (Rektaszensioun n Deklinatioun (J2000))
* Eegebeweegung
* Trigonometresch Parallax
* D'Magnituden a bis zu eelef verschiddene Frequenzbänner, dorënner déi dräi vun der 2MASS-Duerchmusterung.
* Querhiweiser zu anere Kataloge.
* Eng Angab, ob et eng Galaxie oder e Stär ass.
Bei Stären déi berechent / ugehollen Daten iwwer
* d'Temperatur
* d'Unzéiungskraaft
* d'Metallizitéit
* de B-V-Faarfindex
* d'Absorbtioun am visuellen Deelspektrum.
* de Radius

Et goufen Objete bis zu der 21. Klass (21&nbsp;mag) erfaasst, awer net all Objeten déi méi hell si wéi 21,0 vun der ausgesichter Regioun sinn am Katalog.

## Kuckt och

* Stärekatalog
* Astronomesch Katalogen

## Kuckt och
* Hubble Guide Star Catalog
* KIC 8462852
Internet service provider

En **Internet service provider**, (en fir **Internetdéngschtleeschter**), dacks mat **ISP** ofgekierzt, ass en Ubidder vu Servicer, Contenuen an technesche Leeschtungen, déi fir den Zougang, d'Benotzen, de Betrib vu Contenuen a Servicer am Internet erfuerderlech sinn.

## Leeschtunge vun Ubidder

### Internetzougang
Dee Service ass gläichzestelle mat der Internetverbindung, also dem Transfer vun IP-Päck an d'Internet an aus dem Netz eraus. Wann déi Leeschtung gratis tëscht Providere geschitt, da schwätzt ee vu Peering, am anere Fall schwätzt e vun Transit dee bezuelt muss ginn. De privaten Internetzougang kann iwwer Dial-Up (net méi verbreet), ISDN, DSL oder en FTTH-Glasfaser-Zougang geschéien.

### Ubidder zu Lëtzebuerg
* Post
* Luxembourg Online
* Orange
* Tango
Joe Dassin

De **Joseph Ira Dassin**, gebuer de 5. November 1938 zu New York, a gestuerwen den 20. August 1980 zu Papeete op Tahiti, war e franséische Chanson-Sänger.

Seng Eltere waren de Filmregisseur Jules Dassin an d'Violinistin Béatrice Launer. No sengem Studium op der University of Michigan zu Ann Arbor ass hien 1962 op Paräis zeréckgaangen, wou e schonn als Jugendleche gelieft hat, an huet do bei RTL Radio geschafft. 1965 koum seng éischt Single, *Je change un peu de vent*, eraus.

Säi gréisste Succès hat de Joe Dassin um Ufank vun den 1970er-Joren, mat Lidder wéi *Les Champs-Élysées, Ma Musique, L'été indien, La fleur aux dents* a *Ça va pas changer le monde*.

## Filmographie
### Kino
* 1957: *[[Celui qui doit mourir]]* - Regie: Jules Dassin - Haaptacteuren: Jean Servais, Carl Möhner
* 1959: *[[La legge (Film)|La legge]]* - Regie: Jules Dassin - Haaptacteuren: Gina Lollobrigida, Pierre Brasseur
* 1964: *[[Topkapi]]* - Regie: Jules Dassin - Haaptacteuren: Melina Mercouri, Maximilian Schell
* 1965: *[[Nick Carter et le trèfle rouge]]* - Regie: Jean-Paul Savignac - Haaptacteuren: Eddie Constantine, Nicole Courcel
* 1965: *[[Lady L (Film)|Lady L]]* - Regie: Peter Ustinov - Haaptacteuren: Sophia Loren, Paul Newman

## Um Spaweck

* joedassin.info, eng Fansäit
Emile Wolter

Den **Emile Wolter**, gebuer den 13. Oktober 1853 zu Rulljen, a gestuerwen den 19. September 1937 zu Nacher, war e lëtzebuergesche Politiker.

Hie war vum 5. Mäerz 1894 bis den 3. Februar 1903 Buergermeeschter vun der Gemeng Géisdref.

Hie gouf bei den Ersatzwale fir d'Chamber vum 20. Oktober 1918, nodeem den Emile Reuter an d'Regierung komm war, am Kanton Wolz als Deputéierten an d'Chamber gewielt an de 24. Oktober als Deputéierte vereedegt. Bei de Chamberwale vum 26. Oktober 1919 gouf den Emile Wolter net zeréckgewielt.

]
KIC 8462852

**KIC 8462852** ass – am Kepler Input Catalog, kuerz *KIC* – d'Bezeechnung fir en Haaptreiestär vun der Spektralklass F am Stärebild Cygnus. De Stär läit ongeféier 454 Parsec (1480 Lj) vun eiser Äerd ewech.

Am Kader vum Planet Hunter-Projet goufe mam Kepler-Weltraumteleskop kuerz netperiodesch Hellegkeetsreduzéierunge vu bis zu 22 % fonnt, fir déi et nach keng Erklärung gëtt. Vun den Entdecker ginn opgebrache Koméiten als déi warscheinlechst Méiglechkeet ugesinn. D'Hellegkeetsännerungen hunn am Hierscht 2015 an de Medien zu Spekulatioune iwwer méiglech technesch Konstruktioune vun extraterrestreschen Zivilisatiounen, z.&nbsp;B. enger Dyson-Sphär gefouert.

Am Oktober 2015 huet de SETI-Institut mam ATA ugefaangen, de *KIC 8462852* z'observéieren. Och de Radioteleskop vum Green-Bank-Observatoire an de Very Large Array goufe fir nei Ënnersich virgeschloen. 

## Um Spaweck

* De “mysteriöseste Stär”: KIC 8462852 an déi qusi Alien-Superzivilisatioun – am Beräich *Astrodicticum simplex* op *[[ScienceBlogs]]* de 15. Oktober 2015.
* Stern KIC 8462852 sorgt für wilde Spekulationen – *[[Österreichischer Rundfunk#Internet|ORF.at]]* (16. Oktober 2015.
*  The strange star that has serious scientists talking about an alien megastructure – *[[The Washington Post|Washington Post]]* de 15. Oktober 2015.
*  KIC 8462852: The SETI Factor – *Centauri Dreams* de 16. Oktober 2015
Bureau centralisateur

E **Bureau centralisateur** ass a Frankräich eng Zort zentrale Walbüro, deen an engem Walbezierk mat méi wéi engem Walbüro déi eenzel Protokoller vun ausgezielte Stëmmziedele regruppéiert, fir datt d'Resultater da vum Buergermeeschter ausgehaange kënne ginn.

Dëse Begrëff ersetzt zënter dem Akraafttriede vun der Kantonalreform am Mäerz 2015 dee vum *[[Chef-lieu]]* vum Kanton.

## Um Spaweck
* Artikel 69 vum franséische Code électoral
Nürnberg

**Nürnberg** ass eng Stad an der Bundesrepublik Däitschland. Mat ronn 500.000 Awunner (2014) ass si no München déi gréisst Stad vu Bayern.

## Geschicht
D'Stad gouf wuel uganks um 11. Joerhonnert gegrënnt. Als keeserleche Stützpunkt an Openthaltsuert krut se séier Bedeitung fir d'Räich. Handwierk an Handel hunn hiert grad sou dozou bäigedroen.

Am 19. Joerhonnert huet sech Nürnberg zu engem industriellen Zentrum a Bayern entwéckelt, ë.&nbsp;a. am Beräich vu Motoren, Dréckereiwiesen a Spillgezei.

A der Zeit vum Nationalsozialismus gouf se zur "Stad vun de Reichsparteideeg", an op sou engem Parteidag goufen d'Nürnberger Rassegesetzer eestëmmeg beschloss. Spéider am Krich war se d'Zil vun enge sëllegen alliéierte Loftugrëffer, déi d'Stad mat hirer historescher Bausubstanz zu 90% zerstéiert hunn. De Justizpalais mat dernieft dem Prisong hunn awer bal kee Schued dervugedroen, soudatt vun November 1945 un hei an net zu Berlin d'Nürnberger Prozesser géint Krichsverbriecher vun der Nazidiktatur gefouert goufen.

## Fotosgallerie

Bild:Nuremberg panorama morning 3.jpg|Alstad
Bild:Nürnberg Schöner Brunnen Totale.jpg|Schöner Brunnen
Bild:Nuremberg hl geist pegnitz f w.jpg|Helleg Geeschtspidol
Bild:Old town hall.jpg|Al Märei
Bild:Nuremberg panorama.jpg|Rëm opgebaut Alstad


## Bekannt Nürnberger
* Albrecht Dürer (1471–1528), Moler a Graphiker
* Max Grundig (1908–1989), Grënner vun der Grundig AG
* Theo Schöller (1917–2004), Glacen-Entreprener
* Günther Beckstein (* 1943), CSU-Politiker a fréiere bayeresche Ministerpresident
* Marusha (* 1966), DJane

Donieft hunn awer och vill bekannte Persounen do gelieft, wéi de Georg Wilhelm Friedrich Hegel (Philosoph), de Kaspar Hauser (Huuschtekand), de Ludwig Feuerbach (Philosoph) an d'Sandra Bullock (Schauspillerin).

## Kuckt och
* Fluchhafen Nürnberg
* Vëloscourse ''Rund um die Nürnberger Altstadt''
* Nürnberger Christkindlesmarkt

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun Nürnberg
Sri Jayawardenepura

**Sri Jayawardenepura Kotte** (Sinhala: ශ්‍රී ජයවර්ධනපුර කෝට්ටේ *Śrī Jayavardhanapura Kōṭṭē*, Tamil: ஸ்ரீ ஜயவர்த்தனபுரம் கோட்டே *Śrī Jayavarttaṉapuram Kōṭṭe*, och *Sri Jayawardenepura,* *Sri Jayewardenepura*, *Sri Jayavardhanapura* oder einfach *Kotte*) ass eng Stad am Weste vu Sri Lanka an e Viruert vu Colombo. Zënter 1982 ass et de Sëtz vum Parlament an de jure d'Haaptstad vum Land. 

## Geographie
D'Haaptstad läit ronn 3,5&nbsp;km ëstlech vun der fréierer Haaptstad Colombo, tëscht den Uwänner vum Diyawanna-Séi an dem Kolonnawa-Kanal.

## Populatioun
 huet .

## Geschicht
Den historeschen Numm „Kotte“ bedeit Festung. D'Stad war vum 14. bis zum 16. Joerhonnert d'Haaptstad vum singhaleesesche Kinnekräich Kotte.

## Kuckeswäertes

## Bekannt Leit vu  (Auswiel)
## Literatur

## Kuckt och

## Um Spaweck
Valentin Noesen

De **Valentin Noesen**, gebuer de 27. Juni 1882 zu Simmer, a gestuerwen den 22. Juli 1938 zu Sterpenich bei engem Verkéiersaccident, war e lëtzebuergeschen Entreprener a Politiker.

De 27. Abrëll 1925 krut de Valentin Noesen seng Nominatioun als Buergermeeschter vun der Gemeng Stengefort an hien hat déi Funktioun och nach wéi hien 1938 gestuerwen ass.

Wéi de Pierre Dupong 1926 an d'Regierung koum ass de Valentin Noesen als Deputéierten an d'Chamber nogeréckelt.

## Gielercher
* 
*
JaFu 1

De **JaFu 1** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Ophiuchus. Hie läit selwer am Kugelstärekoup Palomar 6. 
Den Niwwel gouf am Joer 1997 vum George H. Jacoby an L. Kellar Fullton entdeckt. Hir Nimm sinn an der Bezeechnung vum Niwwel integréiert. E Modell vum Niwwel, deen déi cheemesch Eegenaarte vu planetareschen Niwwelen a Kugelstärekéip déi ronderëm leien erfaasst, gouf am Joer 2012 vum James F. Buell gewisen.

D'Katalogbezeechnunge vum Niwwel sinn: PK 002+01 4 • PN G002.1+01.7 • JaFu 1

## Kuckt och
Paul William Hodge

De **Paul William Hodge**, gebuer am Joer 1934 zu Washington, D.C., ass en US-amerikaneschen Astronom.

Den Hodge hat Physik op der Yale Universitéit geléiert a krut säin Doktortitel an Astronomie op der Harvard Universitéit. Zesumme mam George Wallerstein huet en 1965 d'Astronomiedepartement vun der University of Washington gegrënnt wou hie Professer ass. Vun 1984 bis 2004 war hien och Editeur vum Astronomical Journal.

Seng jéngst Fuerschunge konzentréiere sech op d'Eegeschafte vun der Stäregebuert an noe Galaxien inklusiv der Andromedagalaxie. Bei sengen Ënnersich vun der Barnard Galaxie, déi 1977 publizéiert goufen, hat hie 16 H-II-Regiounen identifizéiert. No him ginn déi als Hodge 1 bis Hodge 16 bezeechent.

## Wierker
* *The Large Magellanic Cloud* (mam F. Wright), Smithsonian Institution Press, 1965
* *Solar System Astrophysics* (mam J. Brandt), Freeman, 1965
* *Galaxies and Cosmology*, McGraw-Hill, 1966
* *Concepts of the Universe*, McGraw-Hill, 1969
* *The Revolution in Astronomy*, Holiday House, 1970
* *Concepts of Contemporary Astronomy*, McGraw-Hill, 1974
* *The Universe of Galaxies* (Editor), Scientific American, 1974
* *The Small Magellanic Cloud* (mam F. Wright), University of Washington Press, 1977
* *Atlas of the Andromeda Galaxy*, University of Washington Press, 1981
* *Interplanetary Dust*, Gordon and Breach, 1984
* *Galaxies*, Harvard University Press, 1986
* *The Andromeda Galaxy*, Kluwer Academic Publishers, 1992
* *Meteorite Craters and Impact Structures of the Earth*, Cambridge University Press, 1994
* *Higher Than Everest*, Cambridge University Press, 2001
* *An Atlas of Local Group Galaxies* (mam B. Skelton a J. Ashizawa), Springer Verlag, 2002
* *Galaxies and the Cosmic Frontier* (mam W. Waller), Harvard University Press, 2003
* *The Spiral Galaxy M33*, Springer Verlag, 2012

## Kuckt och
Théodore Risch

Den **Théodore Risch**, gebuer de 5. Dezember 1854, a gestuerwen den 1. Oktober 1937 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.

Hie war vun 1881 bis 1905 Deputéierten an der Chamber. 

## Gielercher
*
W49B

De **W49B** (oder SNR G043.3-00.2 oder och 3C 398) ass en Emissiounsniwwel, deen aus enger Typ Ib oder Typ Ic-Supernova entstanen ass. Déi Supernova war ëm d'Joer 1000 n. Chr op der Äerd ze gesinn. Méiglecherweis entstoung duerch d'Supernova e Gammablëtz an e Schwaarzt Lach.

De W49B huet d'Form vun engem Faass a läit ronn 8000 Parsec (26000 Liichtjoer) vun eiser Äerd ewech. Bei den neisten Observatioune goufen infrarout Réng ëm d*'Faass* entdeckt, déi en Duerchmiesser vun ongeféier 25 Liichtjoer hunn. Ausserdeem gouf laanscht seng Achs eng Röntgenstralung vun Néckel an Eisen, entdeckt. De Stär, deen an dëser Supernova explodéiert ass, huet sech warscheinlech aus enger dichter Gaswollek gebilt, ier e gliddeg, gasfërmeg Réng ofgestouss huet, déi eng Blos gebilt hunn, an dann a enger Supernova explodéiert ass.

## Kuckt och

* Supernova

## Um Spaweck
*  "NASA Chandra Observation of Supernova W49B Supernova Points to Ancient Gamma Ray Burst". Spaceref.com (2. Juni 2004).
*  "A Near-Infrared and X-ray Study of W49B: A Wind Cavity Explosion". 
*  The Astrophysical Journal.  &  (19. September 2006)
*  SIMBAD: SNR G043.3-00.2 -- SuperNova Remnant 2013.02.15 CET 18:00:16
*  Image W49B Aladin previewer
*  The Galactic Supernova Remnant W49B Likely Originates from a Jet-driven, Core-collapse Explosion - Abstract - The Astrophysical Journal - IOPscience, Issue 1 (10. Februar 2013)
Cygnusbou

De **Cygnusbou** (op Englesch **Cygnus Loop**) ass e Supernovarescht am Stärebild Cygnus.

Den Emissiounsniwwel streckt sech iwwer en Himmelsausschnëtt vun ongeféier dräi Grad. Hie läit ronn 1.500 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech
 an ass an en ettlech Segmenter gegliddert. Säi bekanntsten Deel ass de Cirrusniwwel am optesche Spektrum.

Weider Objete sinn ënner anerem: NGC 6960, NGC 6974, NGC 6979, NGC 6992, NGC 6995 an IC 1340.

## Kuckt och

* Planetareschen Niwwel
* Lëscht mat Supernovareschter

## Um Spaweck
* Cygnus Loop image from NOAO, in one of the largest astronomical images yet made (universetoday.com).
* Cygnus Loop in ultraviolet light
* The loop at 1420 mhz 
* Source
Rue des Trois-Glands

D**'Rue des Trois Glands** ass eng Strooss an der Stad Lëtzebuerg. Als Säitestrooss vun der Rue Vauban am Pafendall verleeft se op der Héicht vum Concertssall vum Sang a Klang als Sakgaass a Richtung Osten, ënnert dem Viaduc Dräi Eechelen erduerch, bis bei d'Gréngewald-Paart. Um Wupp vun der Strooss gi Bëschweeër weider op de Kierchbierger Plateau bei d'Dräi Eechelen an de MUDAM. Virun der Paart stinn déi fréier Gebaier vum Proviantmagaséng vun der Festung Lëtzebuerg.

D'Strooss ass nom fréiere Fort Thüngen benannt, deen am Volleksmond „Dräi Eechele“ genannt gëtt.

Duerch d*'Hiel* goung de Kiem dee vum Fëschmaart op Tréier gefouert huet. Dëse gouf 1732 ofgedroe well en duerch seng héich Lag eng natierlech Protectioun fir eventuel Envahisseure gebueden hätt.

## Biller

Porte du Grünewald-002.jpg|Hielepaart
Proviantmagaséng.jpg|Déi fréier Proviant- a Fourragemagasénger
Viaduc rue des Trois Glands Pfaffenthal 01.jpg|De Viaduc Dräi Eechelen iwwer der Hiel
Luxembourg, 10 rue des Trois-Glands.jpg|Gebuertshaus vum Henri Pensis (an der Mëtt)


## Um Spaweck
* Kaart mat de Lëtzebuerger Stroossennimm am Pafendall