Chronologie vun der Franséischer Revolutioun

Dës **Chronologie vun der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]]** soll Iech en Iwwerbléck iwwer déi wichtegst Evenementer vun där Zäit a Frankräich ginn.


1788 - 1789 - 1790 - 1791 - 1792 - 1793 - 1794 - 1795 - 1796 - 1797 - 1798 - 1799

### [[1788]]
* 7.-14. Juni: *Journée des Tuiles*: méi oder manner bluddeg Ausernanersetzungen zu Grenobel.
* 21. Juli: Generalstänn vum Dauphiné.
* : D'Decisioun fir d'Generalstänn zesummenzeruffe gëtt vum Loménie de Brienne getraff. D'Modalitéite mussen awer nach diskutéiert ginn.
* 25. August: De Brienne demissionéiert a gëtt vum Necker ersat.
* 27. Dezember: Den Necker, deen am Gaang ass, d'Generalstänn virzebereeden, akzeptéiert d'Fuerderung vum Drëtte Stand, fir d'Zuel vun de Vertrieder ze verdueblen. Méi Stëmme kréie si doduerch awer net.
* 29. Dezember: Marseille fuerdert d'Erhéijung vun de Membere vum Drëtte Stand an d'Wal pro Kapp bei de Generalstänn.

### [[1789]]

* Januar: Emmanuel-Joseph Sieyès, *Qu'est-ce que le tiers état ?*
* 24. Januar: Reglement fir d'Generalstänn.
* : Uerder fir d'Cahiers des doléances zesummenzestellen.
* Mäerz bis Mee: Wal vun de Membere vun de Generalstänn.
* 27. Abrëll: Opstand zu Paräis am Faubourg Saint-Antoine.
* 30. Abrëll: Zu Versailles gëtt d'Société des amis de la Constitution gegrënnt. Opstand zu Marseille bei dem e Kommandant vun engem Fort ëm d'Liewe kënnt.
* : Déi 1200 Vertrieder vun de Generalstänn ginn dem Louis XVI. virgestallt.
* : D'Generalstänn kommen zu Versailles zesummen.
* 17. Juni: D'Vertrieder vum Drëtte Stand erkläre sech als *Assemblée nationale*.
* 20. Juni: Ballhauseed.
* 23. Juni: Kinneklech Séance: De Louis XVI. erkläert d'Deliberatioune vum 17. Juni fir ongëlteg a bleift dobäi datt déi dräi Stänn bestoe bleiwen.
** Mirabeau: « *Nous sommes ici par la volonté du peuple et nous n'en sortirons que par la force des baïonnettes.* »
** Grënnung vum *[[Club Breton]]*.
* 27. Juni: De Klerus an den Adel schléisse sech op Befeel vum Louis XVI. der Nationalversammlung un.
* : Proklamatioun vun der *[[Assemblée constituante (1789)|Assemblée constituante]]*.
* 11. Juli: De Finanzminister Necker gëtt ofgesat, wat zu Onrouen zu Paräis féiert.
* 14. Juli: Stuerm op d'Bastille.
* 15. Juli: De Jean Sylvain Bailly gëtt éischte Buergermeeschter vu Paräis.
** D'Nationalgard ënnersteet dem La Fayette.
* 16. Juli: Den Necker gëtt nees zeréck a säin Amt gesat.
* 17. Juli: De Louis XVI. gëtt zu Paräis empfaangen, an akzeptéiert d'"*Cocarde tricolore*" (Symbol vun der Revolutioun).
* 18. Juli: Ufank vun der Emigratioun vun de groussen adlege Famillen a vun der *[[Grande Peur]]*.

*  Ofschafe vun de Privileegien a vum Feudalsystem.
* 26. August Deklaratioun vun de Mënschen- a Biergerrechter.
* 11. September: D'Nationalversammlung erlaabt dem Kinnek Louis XVI. e Veto-Recht.
* 5. - 6. Oktober: Opstand zu Paräis: d'"*[[Poissarden]]*" zéien op Versailles an zwéngen de Kinnek, op Paräis ze kommen. De Louis XVI. plënnert an de Palais des Tuileries.
* 19. Oktober: Grënnung vum Jakobinerklub.
* 21. Oktober: D'Krichsrecht trëtt a Kraaft.
* : Verstaatlechung vum Kierchebesëtz (Sekularisatioun)
* 30. November: Korsika gehéiert definitiv zu Frankräich.
* 19. Dezember: D'Assignater ginn agefouert fir d'Staatsfinanzen auszegläichen.
* 22. Dezember: Frankräich gëtt an 83 Departementer agedeelt.
* 24. Dezember: D'Protestante kréien d'Biergerrecht.

### [[1790]]
* 13. Februar: D'Klouschteruerde ginn ofgeschaf.
* 21. Mäerz: D'Gabelle (Salzsteier) gëtt ofgeschaf.
* 27. Abrëll: Grënnung vum *[[Club des Cordeliers]]*.
* 14. Mee: Ufank vum Verkaf vum Besëtz vum Klerus.
* 12. Juni: Avignon mécht d'Demande fir zu Frankräich gehéieren ze kënnen.
* 19. Juni: Den Adel gëtt ofgeschaf.
* 12. Juli: Zivilkonstitutioun vum Klerus. Et gëtt nei Diözese geschaf an d'Geeschtlech gi Staatsbeamten, déi en Eed op d'Constitutioun leeschte mussen.
* 22. Juli: D'Zivilverfassung vum Klerus gëtt vum Louis XVI. ugeholl.
* 14. Juli: *[[Fête de la fédération]]*.
* 27. August: D'Assignater kréien e Geldwäert.
* : Demissioun vum Necker.
* 21. Oktober: D**[[Tricolore]]'' gëtt Fändel vu [[Frankräich]].
* : De [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] schreift e Bréif un d'[[Preisen]] a freet si ëm Hëllef géint d'[[Franséisch Revolutioun|Revolutionären]].

=== [[1791]] ===

* : Eed op d'Constitutioun bei der Versammlung vun de Paschtéier.
* [[Februar]] bis [[Mee]]: Nei konstitutionell Bëscheef gi gewielt.
* [[10. Mäerz]]: De Poopst [[Pius VI. (Poopst)|Pius VI.]] verurteelt d'Zivilverfassung vum Klerus.
* [[15. Mäerz]]: Diplomatesche Broch tëscht [[Frankräich]] a [[Roum]].
* [[21. Abrëll]]: De [[Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert du Motier, marquis de la Fayette|La Fayette]] demissionéiert un der Spëtzt vun der [[Garde Nationale]].
* [[20. Juni|20.]] - [[25. Juni]]: D'[[Flucht op Varennes]]: De Kinnek [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] versicht an d'Ausland ze kommen, gëtt awer vun Zaldote vun der [[Garde nationale]] nees op [[Paräis]] bruecht.
* [[15. Juli]]: D'Nationalversammlung setzt de Kinnek nees an.
* [[16. Juli]]: Déi moderéiert ''[[Club des Feuillants|Feuillants]]'' trieden aus dem [[Jakobiner]]klub aus.
* [[17. Juli]]: Schéisserei um [[Champs-de-Mars]].
* [[27. August]]: [[Pillnitzer Deklaratioun]]. De [[Leopold II. (HRR)|Keeser Leopold II.]] an de [[Friedrich Wilhelm II. vu Preisen|Friedrich Wilhelm vu Preisen]] beschléisse sech zu Gonschte vun der franséischer [[Monarchie]] an d'franséisch Affären anzemëschen.
*  D'[[Constitutioun vu 1791]] gëtt vun der Nationalversammlung a vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] ugeholl a [[Frankräich]] gëtt eng [[Konstitutionell Monarchie|konstitutioneller Monarchie]].
* [[14. September]]: De Kinnek [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] leescht en Eed op d'Constitutioun an erkläert, datt d'[[Franséisch Revolutioun|Revolutioun]] eriwwer ass.
* [[30. September]]: D'[[Assemblée constituante (1789)|Assemblée constituante]] gëtt opgeléist.
* : Ouverture vun der ''[[Assemblée législative (Franséisch Revolutioun)|Assemblée législative]]''.
* [[17. November]]: De [[Jérôme Pétion de Villeneuve]] gëtt Buergermeeschter vu [[Paräis]].
* [[25. November]]: Grënnung vum ''Comité de surveillance'' (spéidere [[Comité de sûreté générale]]).

=== [[1792]] ===
* [[Januar]]: De [[Jean-Nicolas Pache]] grënnt d**Société patriotique du Luxembourg*, Membere sinn ënner anerem de [[Gaspard Monge]], de [[Jean-Baptiste Marie Meusnier de la Place]], de [[Jean Henri Hassenfratz]] an den [[Alexandre-Théophile Vandermonde]].
* : Allianz tëscht [[Éisträich]] a [[Preisen]].
* [[19. Mäerz]]: De [[Charles François Dumouriez]] gëtt Ausseminister.
* [[23. Mäerz]]: D'Ministere vun de [[Feuillants]] ginn duerch Ministere vun de [[Girondins]] ersat.
* [[20. Abrëll]]: [[Frankräich]] erkläert [[Éisträich]] de Krich. Et kënnt zum [[Koalitiounskricher|Éischte Koalitiounskrich]] tëscht Éisträich mat [[Preisen|Preise]] géint [[Frankräich]].
* [[25. Abrëll]]: De [[Rouget de l'Isle]] schreift e Lidd wat méi spéit d*'Marseillaise* sollt ginn.
* [[13. Juni]]: De Kinnek [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] geheit d'Ministere vun de [[Girondins]] nees eraus.
* [[15. Juni]]: Demissioun vum Ausseminister [[Charles François Dumouriez]].
* [[20. Juni]]: D'Vollek belagert d'[[Tuilerien]], a fuerdert datt d'Ministeren nees zeréckkommen. Mä de Kinnek [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] gëtt net no.
* [[11. Juli]]: [[Preisen]] trëtt an de [[Koalitiounskricher|Krich]] an.
* [[10. August]]: [[Commune de Paris (1792)|Commune de Paris]]: Stuerm vun de [[Sansculottes]] ënner dem [[Georges Danton|Danton]] a [[Jean-Paul Marat|Marat]] op d'[[Tuilerien]]; eng nei Nationalversammlung gëtt gewielt: d'[[Convention nationale]].
* [[13. August]]: D'kinneklech Famill ass am [[Temple]] agespaart.
* [[19. August]]: Verrot vum [[Marie-Joseph Paul Yves Roch Gilbert du Motier, marquis de la Fayette|La Fayette]].
* [[2. September|2.]] - [[5. September]]: [[Septembermassakeren]].
* : [[Massaker]] zu [[Versailles]] vun de Prisonéier vun [[Orléans]].
* [[20. September]]: [[Schluecht vu Valmy]]: éischt entscheedent Victoire vun der Revolutiounsarméi.
* [[21. September]]: Zesummentrëtt vun der [[Convention nationale]]: d'[[Monarchie]] gëtt ofgeschaf.
* [[22. September]]: D'[[Republik]] gëtt ausgeruff.
* : [[Schluecht vu Jemappes]].
* [[27. November]]: Annexioun vun der [[Savoie]].
* [[11. Dezember]]: Ufank vum [[Prozess géint de Louis XVI.]]

=== [[1793]] ===

* [[21. Januar]]: De Kinnek [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] gëtt higeriicht. Konsequenz dovun ass de Bäitrëtt vun [[England]], [[Spuenien]], [[Portugal]] an de meeschten [[Däitschland|däitschen]] an italieenesche Staaten zu der Koalitioun géint [[Frankräich]].
* : [[Frankräich]] erkläert [[England]] an [[Holland]] de Krich.
* [[Mäerz]]: Ufank vum [[Opstand vun der Vendée]] an och an der [[Bretagne]] gëtt et Onrouen.
* [[10. Mäerz]]: Grënnung vum [[Revolutiounstribunal]].
* [[18. Mäerz]]: [[Schluecht vun Neerwinden]].
* : Verrot vum [[Charles François Dumouriez]].
* : Kreatioun vum *Comité de salut public*.
* [[31. Mee]] - [[2. Juni]]: Opstand vun de [[Paräis]]ser [[Sansculottes|Sansculotte]] géint d'[[Convention nationale]].
* : 31 [[Girondins]] gi festgeholl.
* [[29. Juni]]: [[Schluecht vun Nantes]].
* [[13. Juli]]: De [[Jean-Paul Marat|Marat]] gëtt vun der [[Charlotte Corday]] ëmbruecht.
* [[27. Juli]]: De [[Maximilien de Robespierre|Robespierre]] kënnt an de *Comité de salut public*.
* [[23. August]]: *Levée en masse* vun der männlecher Bevëlkerung.
* [[27. August]]: [[Toulon]] ergëtt sech de [[England|Britten]].
* : *Terreur*.
* [[17. September]]: [[Gesetz vun de Verdächtegen]].
* [[29. September]]: Héchstpräisser fir Liewensmëttel gi festgeluecht.
* [[16. Oktober]]: [[Hiriichtung vun der Marie Antoinette]]; [[Schluecht vu Wattignies]].
* [[17. Oktober]]: D'[[Departement Vendée|Vendéens]] ginn zu [[Cholet]] geschloen.
* [[25. Oktober]]: Aféierung vum [[Republikanesche Kalenner]].
* [[31. Oktober]]: Hiriichtung vun de [[Girondins]].
* [[10. November]]: D'kathoulesch Relioun gëtt ofgeschaf an duerch de [[Kult vun der Vernonft a vum Héchste Wiesen]] ersat.
* [[23. November]]: D'kathoulesch Kierchen zu [[Paräis]] ginn zougemaach.
* [[23. Dezember]]: De [[François-Joseph Westermann|Westermann]] klappt d'[[Departement Vendée|Vendéens]] zu [[Savenay]]: « *il n'y a plus de Vendée, elles est morte sous notre sabre libre, avec ses femmes et ses enfants Je viens de l'enterrer dans les marais et les bois de Savenay. Suivant les ordres que vous m'avez donnés, j'ai écrasé les enfants sous les pieds des chevaux, massacré les femmes qui au moins pour celles-là n'enfanteront plus de brigands. Je n'ai pas de prisonnier à me reprocher, j'ai tout exterminé. [...] Nous ne faisons plus de prisonnier, il faudrait leur donner le pain de la liberté, et la pitié n'est pas révolutionnaire* ».

=== [[1794]] ===
* [[12. Januar]]: Skandal vun der [[Compagnie des Indes]].
* [[17. Januar]]: D*'« colonnes infernales »* vum [[Louis Marie Turreau|Turreau]] an der [[Vendée]].
* [[19. Januar]]: D'[[England|Brite]] landen op [[Korsika]].
* : Ofschafe vun der [[Sklaverei]] an de [[Kolonie]]n.
* [[24. Mäerz]]: Hiriichtung vun den [[Jacques-René Hébert|Hébertisten]].
* : Hiriichtuung vun den Unhänger vum [[Georges Jacques Danton|Danton]].
* : Feiere vum [[Kult vun der Vernonft a vum Héchste Wiesen|Héchste Wiesen]].
* [[10. Juni]]: Gesetz vum 22. Prairial iwwer d'Kompetenze vun de [[Revolutiounstribunaler]]: *"La Grande Terreur"*
* [[26. Juni]]: [[Schluecht vu Fleurus]].
* [[27. Juli]]: [[Chute vum Robespierre]] (9. Thermidor Joer II).
* [[28. September]]: Grënnung vun der *École centrale des travaux publics* (méi spéit [[École polytechnique]]).
* [[11. November]]: De [[Jakobinerklub]] gëtt zougemaach.
* : D'[[Girondins]] kommen zeréck an d'[[Convention nationale]].

=== [[1795]] ===
* [[17. Februar]]: Traité tëscht de [[Vendée]]ns ënner dem [[François de Charette]] an der [[Convention nationale|Convention]] iwwer d'Reliounsfräiheet.
* : [[Traité vu Basel (5. Abrëll 1795)|Éischten Traité vu Basel]] tëscht [[Frankräich]] a [[Preisen]].
* : Opstänn wéinst Hongersnout zu [[Paräis]].
* : † [[Dauphin]] [[Louis XVII. vu Frankräich|Louis XVII.]]
* [[23. Juni]]-[[21. Juli]]: [[Landung vun den Emigranten zu Quiberon]], organiséiert vum [[Louis XVIII. vu Frankräich|Louis XVIII.]] a vum Grof vun Artois (dem spéidere [[Charles X. vu Frankräich|Charles X.]] fir der [[Chouannerie]] an der kathoulescher a kinneklecher Arméi an der [[Vendée]] ze hëllefen.
* [[22. Juli]] [[Traité vu Basel (22. Juli 1795)|Zweeten Traité vu Basel]]: [[Spuenien]] zitt sech aus dem Krich zeréck.
* [[22. August]]: [[Constitutioun vum Joer III]].
* [[26. Oktober]]: D'[[Convention nationale]] gëtt opgeléist, Ufank vum *Directoire*.

=== [[1796]] ===
* : [[Frankräich]] ass am Krich géint d'[[Hellegt Réimescht Räich]].
* : Hochzäit vum [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] mat der [[Joséphine de Beauharnais]].
* [[29. Mäerz]]: De [[François de Charette]], Chef vum [[Opstand vun der Vendée]], gëtt zu [[Nantes]] erschoss.
* [[10. Mee]]: [[Schluecht vu Lodi]].
* [[Juli]]: Belagerung vu [[Mantua]].

=== [[1797]] ===
* [[14. Januar]]: [[Schluecht vu Rivoli]].
* [[18. Abrëll]]: Fridde vu [[Leoben]] tëscht [[Éisträich]] a [[Frankräich]].
* [[27. Abrëlll]]: Hiriichtung vum [[François Noël Babeuf|Babeuf]].
* : D'[[Cispalpin Republik]] gëtt ausgeruff.
* : [[Staatsstreech vum 18. Fructidor V]].
* [[17. Oktober]]: [[Traité vu Campo-Formio]].

=== [[1798]] ===
* [[Februar]]: D'[[Réimesch Republik (Directoire)|Réimesch Republik]] gëtt ausgeruff.
* [[12. Abrëll]]: D'[[Helvetesch Republik]] gëtt ausgeruff.
* [[21. Juli]]: [[Schluecht vun de Pyramiden]].
* : [[Schluecht vun Abukir]].
* [[24. Dezember]]: Allianz tëscht [[Russland]] a [[Vereenegt Kinnekräich|Groussbritannien]].

=== [[1799]] ===
* [[17. Juni|17.]]-[[19. Juni]]: [[Schluecht vun Trebia]]
* : [[Coup d'État vum 18. an 19. Brumaire]].
* [[24. Dezember]]: [[Constitutioun vum Joer VIII]]: Aus dem *Directoire* gëtt de *Consulat'' mam Napoleon un der Spëtzt als éischte Konsul.