open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flandria (Maschinnebauer)

**Flandria** ass eng historesch belsch Vëlomotosmark, déi zu Zedelgem vun 1951 bis 1981 hir Fabrick hat.

Flandria huet fir d'éischt liicht Maschinne gebaut fir Bauerebetriber. E Vëlo mat Hëllefsmotor haten d'Bridder Aimé an Remi Claeys schonn 1951 mat engem 40 ccm "Rex" Motor ekipéiert; d'Joer drop hate se schonn e 49 ccm Motor, dee si selwer entwéckelt a gebaut haten. 1953 gouf deen éischte Flandria "Superia" Vëlomoto mat engem selwergebaute Claeys-Motor virgestallt.

Am Joer 1959 sinn déi zwéi Bridder auserneegaangen. Den Aimé huet weider Flandria Vëlomotoe gebaut an de Remi huet ugefaangen, der selwer ze bauen; ënner dem Numm "Superia" mat Sachs-Motoren.

An de siwwenzeger Joren huet Flandria méi wéi 100.000 liicht Motoen, Vëlomotoren, Méimaschinnen an Hëtzkierpere fabrizéiert.

1981 huet den Aimé Claeys opgehalen, a säi Brudder huet d'Betriber iwwerholl. Ausser zu Zedelgem an zu Zwevezele an der Belsch hat Flandria nach aner Fabricken: Zu Avaros an Holland, a Frankräich, Marokko an a Portugal. Zu Figueres a Spuenie goufe Flandria-Motorbléck a Lizenz gebaut.

## Um Spaweck
*Flandria-Musée mat ville Fotoen
Óláfs saga Tryggvasonar hin mesta

D**'Óláfs saga Tryggvasonar hin mesta** ass eng vun de Kinneks-Sagaen, déi eng ausféierlech Biographie vum Olaf Tryggvason, dem norwegesche Kinnek Olaf den Éischten ass.

Den Text staamt ongeféier aus dem Joer 1300, a stäipt sech op d'Óláfs saga Tryggvasonar aus dem Snorri Sturluson sengem Heimskringla.

Bannent der *Óláfs saga Tryggvasonar hin mesta* sinn islännesch Kuerzgeschichten, *þættir*, a kuerz Sagaen ze fannen.

## Fir ze liesen
*Hans Fix, Erausg.: *Snorri Sturluson. Beiträge zu Werk und Rezeption*, de Supplementsband 18 vum *Reallexikon der germanischen Altertumskunde*, 1998, Walter de Gruyter Verlag, Berlin 
*Carol J. Clover/John Lindow: *Old Norse-Icelandic Literature. A Critical Guide*, Cornell University Press, Ithaka and London, 1985, de 45. Band aus der *Islandica* Serie.
Bratzel

D**'Bratzel** (*Allium schoenoprasum*) ass eng aromatesch Planz déi an Europa, Asien an Nordamerika doheem ass.

Si gehéiert zu der Famill vun den Ënneplanzen an et gëtt ongeféier eng 700 Zorten.

D'Bratzel gëtt och als Gaardeplanz geziicht, an hir Blieder, déi bis 35&nbsp;cm laang sinn, ginn als Gewierz benotzt. D'Blieder hunn eng zylindresch Form, sinn huel an der Mëtt, an hunn eng donkelgréng Faarf.

D'Bléien hunn d'Form vun enger Kläckelchen a stinn zesummen op engem kugelfërmege Kapp deen en Duerchmiesser bis zu 3&nbsp;cm kann hunn. Et kënne bis zu 30 Bléien op engem Kapp sinn. Meeschtens si se blatzeg purpurrout, se kënnen awer och wäiss sinn.

## Biller

Fichier:Allium schoenoprasum 02.jpg|Bratzelbléi
Fichier:Bratzel Som.jpg|Bratzelsom
Allium schoenoprasum - Bombus lapidarius - Tootsi.jpg|


## Um Spaweck
Watford FC

**Watford FC** (Spëtznumm *The Hornets*) ass en englesche Foussballveräin zu Watford am Hertfordshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Vicarage Road Stadion.

De Veräi gouf 1881 gegrënnt. Dem Veräi seng Glanzzäit war am Ufank vun den 1980er Joren. 1983 ware si um Enn vun der Saison op der 2. Plaz an der *Division One*, deemools der héchster Spillklass am englesche Foussball, an 1984 stounge si an der Finall vum FA Cup.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Watford FC
Gugnécourt

**Gugnécourt** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Biller

Fichier:Gugnécourt, Église de l'Assomption-de-Notre-Dame 1.jpg|D'Kierch
Fichier:88-Gugnécourt.png|Lokalisatioun vun der Gemeng am Departement an a Frankräich


## Nopeschgemengen
*Pierrepont-sur-l'Arentèle
*Girecourt-sur-Durbion
*Destord
*Nonzeville
Basilic

De **Gewéinleche Basilic**, **Baselick**, **Baselik** oder **Basilikum** ass eng Joresplanz aus der Gattung Basilic, Baselick oder Basilikum an der Famill vun de Lamiaceae. Et ass eng aromatesch Planz déi als Gewierzplanz ka geziicht ginn.

Si gehéiert zu de meescht benotzte Gewierzer an der italieenescher Kichen. Beim Pesto ass de Basilic sou gutt wéi obligatoresch.

Säi wëssenschaftlechen Numm ass *Ocimum basilicum* L.

## Literatur
*Klees, H., 2022. Luxemburger Pflanzennamen. Institut grand-ducal. Section de linguistique, de folklore et de toponymie. 182 S. Reprint der 3. Aufl.

## Um Spaweck
Schalott

D**'Schalott** *(Allium ascalonicum)* ass eng Aart aus der Famill vun den Ënneplanzen (*Alliaceae*). Si gëtt als Gaardeplanz geziicht a kann als Geméis oder Gewierz benotzt ginn.

Den Ausdrock Schalott gëtt fir déi ganz Planz gebraucht, awer och fir nëmmen d'Ënn vun der Planz ze bezeechnen.
Nonzeville

**Nonzeville** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Biller

Fichier:Nonzeville, Mairie.jpg|D'Gemeng
Fichier:Nonzeville.JPG|Loftbild vun Nonzeville
Fichier:Map commune FR insee code 88331.png|Lokalisatioun vun Nonzeville an den Nopeschgemengen
Fichier:Population - Municipality code 88331.svg|Entwéclung vun der Populatioun


## Nopeschgemengen
*Destord
*Pierrepont-sur-l'Arentèle
*Sainte-Hélène
*Gugnécourt
Herstal

**Herstal** ass eng belsch Stad an der Provënz Léck a gehéiert mat Léck, Seraing, Saint-Nicolas, Ans a Flémalle zu der Agglomeratioun vu Léck mat am Ganzen enger 600&nbsp;000 Awunner.

Den 1. Juli 2004 hunn zu Herstal 36.632 Leit gelieft. Herstal huet eng Fläch vun 23,19 km².

## Geschicht
*Héristal*, sou housch et fréier, war zesumme mat Jupille eng vun de ville Residenze vun de Merowenger a besonnesch vun de Karolenger. De Pippin de Mëttelsten, de Karl Martell, de Pippin de Jonken an och de Karel de Groussen hunn enk Verbindunge mat Herstal gehat.

1977 hunn d'Gemenge Liers, Milmort a Vottem mat Herstal fusionéiert.

## Ekonomie
* Techspace Aéro eng Fabrick fir Prezisiounsdeeler fir d'Rakéit Ariane vun Aérospace.
*D'Fabrique Nationale d'Armes de Guerre (oder kuerz FN Herstal), déi gréisst Waffefabrick vun der Belsch, beschäftegt eng 900 Leit zu Herstal. 
*Déi fréier Motorrad-Produzente Saroléa, Gillet Herstal a Brondoit haten hire Sëtz zu Herstal.

## Kuckeswäertes
* De Musée communal vun Herstal mat engem Sall iwwer d'Industrie an engem Sall iwwer d'Merowenger an d'Karolenger zu Herstal.

## Kuckt och
* Bréck vu Wandre

## Um Spaweck

* D'Gemeng Herstal
Abell 2667

Den **Abell 2667** ass e Galaxiëkoup am Stärebild Sculptor. En ass ongeféier 3,2 Milliarde Liichtjoer vun eiser Äerd ewech an huet eng Ausdeenung vu ronn 2,4 Millioune Liichtjoer. Den Numm leet sech vum Aschreiwen an den Abell-Katalog of.

Op der Foto vum Hubble-Weltraumteleskop ass eng Koméitegalaxie ze gesinn, déi mat ronn 3,5 Millioune km/h duerch de Galaxiëkoup rennt. De Gas vum Koup enträisst der Galaxie dobäi Stären, wat hir e Schwäif wéi bei engem Koméit verschaaft.
## Kuckt och

* Abell-Katalog

## Um Spaweck
*  Hubble-Weltraumteleskop
*  Spitzer-Weltraumteleskop
*  Kometengalaxie in Abell 2667
*  ESA Space Science
*  Astronomey Picture of the Day
*  SIMBAD Query
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Abell 3266

Den **Abell 3266** ass e Galaxiëkoup um Südstärenhimmel. Säin Numm geet op den George Ogden Abell zeréck, deen e Katalog mat Galaxiëkéip opgestallt hat, den Abell-Katalog. Am Abell-Katalog sinn 3266 Galaxiëkéip opgelëscht.

Den Abell 3266 ass en Deel vum Horologium-Reticulum Superkoup an huet Honnerte vu Galaxien. Et ass ee vun de gréisste Galaxiëkéip um Südstärenhimmel an eng vun de gréisste Massekonzentratiounen am noen Universum. En huet en Duerchmiesser vu ronn 3 Millioune Liichtjoer an ass vun der Ausdeenung hier de gréissten aktuell bekannte Galaxiëkoup (Juni 2006).

Eng grouss Mass Gas, geformt wéi e Koméit, mat enger Mass vu Milliarde vu Sonnemassen, fléisst duerch de Koup mat enger Vitess vu 750&nbsp;km/s.
## Kuckt och

* Abell-Katalog
Abell-Katalog

Den **Abell-Katalog** (engl.: *Abell catalog of rich clusters of galaxies*) ass e Katalog mat 4.073 Galaxiëkéip. Jiddweree vun dëse kéip huet op d'mannst 50 Galaxien tëscht der Hellegkeet vum drëtthellste Koupmember, m_3 an zwou Magnitude méi schwaache (m_3 + 2). Ausserdeem mussen déi op d'mannst 50 Memberen, bei enger ugehollener Hubble-Konstant vun H=70&nbsp;km/s/Mpc, an engem Radius vun 2Mpc leien, dem sougenannten *Abell-Radius*. D'Routverrécklunge vun de Kéip ginn nominell bis z=0{,}2, tatsächlech goufe fir en ettlech Abell-Kéip spéider och méi grouss Wäerter gemooss.

Déi éischt Versioun vum Katalog gouf 1958 vum George Ogden Abell publizéiert. Si war entstanen duerch Inspektioun vun der routempfindleche Fotoe vum Palomar Observatory Sky Survey mat Hëllef vun enger Lupp an hat 2712&nbsp;Galaxiëkéip opgewisen. 1989 gouf hien ëm 1361&nbsp;Kéip aus de virdrun net erfaassten Deeler vum südleche Stärenhimmel vergréissert. Dës Kéip ware mat Hëllef vu Fotoe vum UK Schmidt-Teleskop fonnt ginn. Nieft de Koordinate goufe Kennzuele fir d'Memberzuel, Kompaktheet an ongeféier Distanz vum Koup uginn.

## Beispiller
* Abell 901
* Abell S0373 Fornax-Galaxiëkoup: den zweetnächste Galaxiëkoup.
* Abell 1656 Coma-Galaxiëkoup: ee vun de bekanntste Galaxiëkéip.
* Den Abell 2667 am Stärebild Sculptor, duerch deen eng Koméitegalaxie rennt.
* Den Abell 3266 um Südstärenhimmel, eng vun de Massekonzentratiounen am noen Universum.

## Kuckt och

* Astronomesch Katalogen

## Um Spaweck
*  Abell's 1958 paper and catalog
*  Abell, Corwin and Olowin's 1989 paper and catalog
*  Elektronische Form des Abell-Kataolgs
Giovanni Bosco

Den **Don Bosco**, eigentlech **Giovanni Bosco**, gebuer de 16. August 1815 zu Becchi/Turin a gestuerwen den 31. Januar 1888 zu Turin, war en italieenesche Sozialpedagog.

De kathoulesche Paschtouer "Don Bosco" huet sech den eleng geloossenen a verwahrloste Kanner ugeholl a fir si 1846 zu Turin-Valdocco een Duerf als dauerhaft Wunnplaz fir 700 Jonker ageriicht.

1857 huet hien d'Kongregatioun vun de *Salesianer* an den Uerde vun de *Maria-Hëllef* Schwëstere gegrënnt.

1934 gouf den Don Bosco helleggesprach.
## Kuckt och
*Lëscht vun de chrëschtlechen Hellegen
## Um Spaweck
Catherine Wolfe Bruce

D**'Catherine Wolfe Bruce**, gebuer den 22. Januar 1816 zu New York City, an den 13. Mäerz 1900 och do gestuerwen, war eng bekannt US-amerikanesch Ënnerstëtzerin vun der Astronomie.

D'Bruce huet Geld gesponsert fir de Kaf vu ville leeschtungsstaarken Teleskopen, dorënner fir den Harvard College Observatory a fir de Landesobservatoire vun Heidelberg-Königstuhl.

D'Bruce Medal, als Auszeechnung fir besonnesch astronomesch Leeschtungen, gouf no hir genannt.

Zu hirem Undenke gouf en Asteroid (323) Brucia an de Moundkrater Brucia no hir genannt.

## Kuckt och
Kurt Vonnegut

De **Kurt Vonnegut**, gebuer den 11. November 1922 zu Indianapolis am US-Bundesstaat Indiana, a gestuerwen den 11. Abrëll 2007 zu New York, war en US-amerikanesche Schrëftsteller.

## Literarescht Wierk
### Romaner
* *Player Piano*, 1952, Scribner's, New York; 1954 am Täschebuch zäitweis mam Titel *Utopia 14*
* *The Sirens of Titan*, 1959, Dell, New York
* *Mother Night*, 1961, Fawcett, Greenwich, CT
* *Cat's Cradle*, 1963, Holt, Rinehart and Winston, New York
* *God Bless You, Mr. Rosewater or Pearls Before Swine*, 1965, Holt, Rinehart and Winston, New York
* *[[Slaughterhouse-Five or The Children's Crusade]]*, 1969, Delacorte Press, New York
* *Breakfast of Champions or Goodbye Blue Monday*, 1973, Delacorte Press, New York
* *Slapstick*, 1976
* *Jailbird*, 1979
* *Deadeye Dick*, 1982
* *Galapagos*, 1985
* *Bluebeard*, 1987, Delacorte Press, New York
* *Hocus Pocus*, 1990
* *Timequake*, 1997
* *A Man without a Country, 2005*

### Gesammelt Kuerzgeschichten
* *Canara in a Cat House*, 1961, Fawcett, Greenwich, CT
* *Welcome to the Monkey House*, 1968
* *Bagombo Snuff Box *, 1999

### Gesammelt Essaien
* *Wampeters, Foma and Granfalloons *, 1974, Delacorte Press, New York

### Kannergeschichten
* *Sun, Moon, Star*, 1980, Harper and Row, New York. Eng Chrëschtdag-Geschicht fir Kanner aus der Siicht vum neigebuerene Jesus.

### Theaterstécker
* *Happy Birthday Wandy June*,

### Lëtzebuerg am Vonnegut sengem Wierk
Am deels autobiographeschen *[[Slaughterhouse-Five or The Children's Crusade]]* gëtt säi Personnage den 22. Dezember 1944 zu Lëtzebuerg, wärend der Ardennenoffensiv, gefaangegeholl a mat an Däitschland verschleeft. Zu Dresden erlieft hien dann als Krichsgefaangenen déi schlëmm Bombardementer, bei deene vum 13. bis de 15. Februar 1945 eng 25.000 Mënschen hiert Liewe verluer hunn.

### Iwwer säi Wierk
* Lawrence R. Broer: *Sanity plea. Schizophrenia in the novels of Kurt Vonnegut*, Ann Arbor, Michigan. (= Studies in speculative fiction; 18)
Geoffrey Burbidge

Den **Geoffrey Ronald Burbidge**, gebuer de 24. September 1925, a gestuerwen de 26. Januar 2010 zu La Jolla a Kalifornien, war e brittesch-amerikaneschen Astrophysiker. Hie war de Mann vun der Margaret Burbidge.

1957 huet hien zesumme mat der Margaret Burbidge, dem William Alfred Fowler an dem Fred Hoyle d'B2FH-Theorie fir Entstoe vu liichten Elementer duerch Kärfusioun an de Stäre verfaasst (Nukleosynthees).

Am Joer 1999 gouf hie mat der Bruce Medal ausgezeechent.

## Éierungen
* 1959 Helen-B.-Warner-Präis
* 1979 Petrie Prize Lecture
* 1999 Bruce Medail 
* 2005 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vum G. Burbidge am Astrophysics Data System
* Noruff op den G.R. Burbidge am Astrophysics Data System
* E. M. Burbidge, G. R. Burbidge, W. A. Fowler, F. Hoyle: *Syntheesis of the Elements in Stars.* Rev. Mod. Phys. 29, 547–650 (1957)(PDF, 15 MB)
Margaret Burbidge

D**'Margaret Burbidge** (geb: Eleanor Margaret Peachey), gebuer den 12. August 1919, a gestuerwen de 5. Abrëll 2020 zu San Francisco, war eng brittesch Astrophysikerin. Si gouf mat hire Fuerschungsaarbechten an hire Plazen an der Verwaltung beakannt, z.&nbsp;B. Direktesch vum Royal Greenwich Observatory. Si war bis zu deem sengem Doud mam Astrophysiker Geoffrey Burbidge bestuet.

Zesumme mam Geoffrey Burbidge, William Alfred Fowler a mam Fred Hoyle huet si am Joer 1957 d'B2FH-Theorie iwwer d'Entstoe vu liichten Elementer duerch Kärfusioun an de Stäre verfaasst (Nukleosynthese).

Si war Professer emeritus fir Physik op der University of California, San Diego.

## Éierungen
* 1959 Helen-B.-Warner-Präis
* 1982 Bruce Medail
* 1983 National Medal of Science
* 1984 Henry Norris Russell Lectureship
* 2005 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
Royal Greenwich Observatory

De **Royal Greenwich Observatory**, deen als Aarbechtsplaz fir de kinneklechen Haffastronom gebaut gouf, louch ursprénglech op engem Hiwwel am Greenwich Park zu Greenwich, London, vu wou een d'Themse konnt gesinn. Den Observatoire, genee geholl de Mëttelpunkt vum Teleskop am Observatoire, gouf als Bezuchspunkt fir d'Festleeë vum Nullmeridian a sou de Längegrade gebraucht. E gëtt bannen am Haff mat enger Messengssträif markéiert. Zanter dem 16. Dezember 1999 beliicht e staarke grénge Laser d'Linn, déi an der Nuecht no Norden duerch London an Essex liicht.

## Geschicht
Den 22. Juni 1675 huet de Kinnek Charles II. vun England den Observatoire gegrënnt an de Bau beoptraagt. D*'Flamsteed House* (1675 - 1676), den ursprénglechen Deel vum Observatoire, gouf vum Sir Christopher Wren gebaut a war dat éischt Fuerschungsinstitut a Groussbritannien, dat speziell fir deen Zweck gebaut gouf.

### Iwwerbléck
* 1675: De Royal Observatory gëtt gegrënnt;
* 13. Oktober 1884: op der *International Meridian Conference* zu Washinghton D. C. gëtt de Meridian vum Royal Observatory zu Greenwich als Nullmeridian festgeluecht;
* 1948: de Royal Observatory plënnert op Herstmonceux, a gëtt de Royal Greenwich Observatory (RGO). D'Plaz zu Greenwich gëtt den Old Royal Observatory;
* 1990: den RGO plënnert op Cambridge; d'SLR-Ariichtung bleift zu Herstmonceux;
* 1998: den RGO gëtt zougemaach. D'Plaz zu Greenwich kritt den Numm *Royal Observatory Greenwich* a gehéiert zum National Maritime Museum.

## Genee Positioun
Well de modernen Nullmeridian vum haitege gebräichleche Koordinatesystem WGS84 net méi uertsfest un d'Äerduewerfläch gebonnen ass, a well de Geoid am Laf vun der Zäit e puermol geännert gouf, läit den aktuellen Nullmeridian ronn 100 m ëstlech vum Observatoire.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  The National Maritime Museum
*  The Observatory Science Centre
*  Isaac Newton Group of Telescopes
Flandria

**Flandria** ass den Numm vun:

*Flandria: e Belsche Maschinnebauer (Landwirtschaft a Motorieder). 
*Flandria: e schweedescht Schëff.
Schëff

E **Schëff** ass e grousst Waassergefier dat nom Prinzip vum Archimedes schwëmmt. Vum Floss ënnerscheet et sech well et en eegenen Undrif huet, a vum Boot duerch seng Gréisst.

Schëffer ginn op Werfte gebaut. Wann de Réibau fäerdeg ass gi se mat engem Stapellaf, an d'Waasser gelooss. Duerno gi se fäerdeg gebaut. Wann e Schëff gefléckt gëtt, kënnt et an en Dréchen- oder Schwammdock.

## Opbau

# De **[[Bug (Schëff)|Bug]]** ass de viischten Deel vum Schëffsromp.
# De **[[Wulstbug]]** (Knupp um ënneschten Deel) reduzéiert Bugwell an doduerch d'Stréimungseegenschaften, a setzt den Energieverbrauch erof.
# Den **[[Anker]]** gëtt dem Schëff e festen Halt am Waasser, wann et net fiert.
# D**'[[Backbord]]säit** ass déi lénks Säit vum Schëff (nuets rout Liicht).
# D**'[[Schëffsschrauf]]** dreift d'Schëff virun.
# D**'[[Heck (Schëff)|Heck]]** bezeechent den hënneschten Deel vum Schëff.
# De **[[Schaarschtech]]** ass fir d'Evakuatioun vun den Oggase vun de Schëffsmotoren noutwenneg.
# Den **[[Deckopbau]]** bezeechent all Opbauten iwwer dem ieweschten Deck.
# D**'[[Uewerdeck]]** ass dat iewescht Deck vum Schëff.
# D**'[[Steierbord]]säit** ass déi riets Säit vum Schëff (nuets gréngt Liicht).

## Beweegunge vum Schëff
*Stampfen: Beweegung ëm d'queesch Achs
*Rullen: Beweegung ëm d'Längsachs
*Gieren: Beweegung ëm d'Vertikalachs
Bei dës dräi Haaptbeweegunge kommen nach dräi Niewebeweegungen déi haaptsächlech vun Séigank ofhänken. Dat sinn d'säitlecht Deplacement, d'Längsdeplacement an d'Héichtendéplacement.

## Kategorië vu Schëffer

* Äisbriecher
* Baggerschëff
* Flossschëff
* Fär, (oder eng. Ferry)
* Frachtschëff, Containerschëff
* Krichsschëff
*Fligerdréier 
* U-Boot
* Küsteschëff
* Passagéierschëff, 
* Croisièreschëff
* Schlepper
* Seegelschëff
* Tankschëff


Image:LNG BONNY.jpg|D'Gasschëff *LNG Bonny*
Image:Queen Mary 2 05 KMJ.jpg|D*'[[Queen Mary 2]]*
Image:USCGC Healy.gif|Den Äisbriecher *USCGC Healy*
Image:Dar Pomorza pod zaglami s.jpg|Dräimaster*[[Dar Pomorza]]*

Image:Albatun Dod.jpg|*Albatun Dos*
Image:USS Harry S. Truman alongside USNS John Lenthall.jpg|De Fligerdréier *[[USS Harry S. Truman (CVN-75)|USS Harry S. Truman]]*
Image:IFREMER - Pourquoi pas ?.JPG|Ozeanographescht Schëff* [[Pourquoi-Pas ? (2005)|Pourquoi-Pas ?]]*
Image:Cutty Sark Cote.jpg|Muséeschëff *[[Cutty Sark]]*

## Kuckt och
* Pavillon maritime
* Lëtzebuerger Pavillon maritime

## Um Spaweck

* Postkaarte vu Schëffer a Croisièresschëffer
Flandria (Schëff)

D**'Flandria** war e schweedeschen Dampfrachter vun 1.179 BRT a mat enger Längt vun 69 Meter, an enger Breet vun 10,10 Meter.

Et huet der Reederei Götha, Förnyade Angfartygs Aktie Bolag vu Göteborg gehéiert.
 
D'Schëff gouf 1898 an Dänemark op der Werft Helsingörs Jernskibs & Maskinbyggeri Aktie Selskab zu Helsingör gebaut.

D'Flandria ass den 18. Januar 1940 um 23.53 Auer, no engem Torpedotreffer vum U 9, engem däitschen U-Boot ënnergaangen. Vun der Besatzung si 17 Leit ëm d'Liewe komm, a 4 Mann hunn iwwerlieft.

D'Schëff hat eenzel Päck a Pabeier u Bord, a war um Wee fir op Amsterdam.

D'Versenkungspositioun an der Nordséi war: 

## Literatur
*Busch, Röll: *Der U-Boot-Krieg 1939-1945*, Band 3
*Erich Gröner: *Die Handelsflotten der Welt 1942 und Nachtrag 1944*
*Erich Gröner: *Suchliste für Schiffsnamen*
Egon Bondy

Den **Egon Bondy**, gebuer den 20. Januar 1930 zu Prag als ***Zbyněk Fišer***, a gestuerwen den 9. Abrëll 2007 zu Bratislava, war en tschecheschen Dichter a Philosoph.

## Literatur
*Egon Bondy: *Die invaliden Geschwister*, Dez. 2000, Elfenbein Verlag. De Roman koum 1974 fir d'éischt am Samisdat op Tschechesch eraus: *Invalidní sourozenci*.
*Egon Bondy: *The Consolation of Ontology: On the Substantial and Nonsubstantial Models*, Dez. 2001, Lexington Books

## CDen
*The Plastic People of the Universe: *Egon Bondy's Happy Hearts Club Banned*, 1974, Globus Music
Le Roulier

**Le Roulier** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

Le Roulier läit op den Héichten iwwer dem Dall vun der Vologne. Am Südoste vun der Uertschaft ass d*'Butte de Châtillon* an am Nordwesten de Col *Haut du Mont*.

Bis 1830 huet d'Gemeng zu Charmois-devant-Bruyères gehéiert.

## Biller

Fichier:Le Roulier, Mairie-école.jpg|D'Gebai mat der Gemeng an der Schoul
Fichier:88-Le Roulier.png|Lokalisatioun vun der Gemeng am Departement an a Frankräich


## Nopeschgemengen
*Charmois-devant-Bruyères
*Docelles
*Deycimont
*Le Boulay
Loïc Leferme

De **Loïc Leferme**, gebuer den 28. August 1970 zu Malo-les-Bains, Nord, a gestuerwen den 11. Abrëll 2007 zu Villefranche-sur-Mer, war e franséischen Apnoedaucher. Bis den 2. Oktober 2005 hat hien de Weltrekord an der Disziplin *No limit*.

De Loïc Leferme hat säin éischte Weltrekord de 5. Juni 1999 mat enger Déift vun 137 Meter opgestallt.

Nodeem den Italieener Umberto Pelizzari him de Weltrekord mat 150 Meter ewechgeholl hat, huet hie sech de Weltrekord am Joer 2000 mat 152 Meter zeréckgeholl. Am Joer 2001 huet hien dëse Rekord op 154 Meter verbessert. Den 20. Oktober 2002 koum den nächste mat 162 Meter. Den 30. Oktober 2004 huet e säin eegene Rekord nach eng Kéier mat enger Déift vun 171 Meter geklappt. Den 2. Oktober 2005 gouf dëse Rekord vum éisträicheschen Apnoedaucher Herbert Nitsch, mat 172 Meter gebrach.

De Loïc Leferme ass den 11. Abrëll 2007 bei engem Training zu Villefranche-sur-Mer déidlech verongléckt.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit 
* Den Historique vun de Weltrekorder am Apnoetauchen "No Limit" (NLT) op der Websäit vun der ''International Association for the Development of Apnea''
Vologne

D**'Vologne** ass e franséische Floss am Departement Vosges. D'Quell ass op der *Fontaine de la Duchesse* tëscht dem Hohneck an dem Col de la Schlucht, um Domaine vum *[[Jardin d'altitude du Haut-Chitelet]]* an de Vogesen.

D'Vologne leeft duerch de Séi vu Retournemer an de Séi vu Longemer. Kuerz duerno leeft d'Jamagne, den Iwwerlaf vum Séi vu Gérardmer dran.

Si leeft dann duerch Granges-sur-Vologne, kritt dann am Süde vu Bruyères d'Corbeline an den Neuné bäi, a virun Docelles leeft de Barba dran.

Ongeféier 10 Kilometer uewenzeg vun Épinal leeft se dann zu Jarménil an d'Musel.

D'Vologne ass 50&nbsp;km laang an hire Baseng huet 369&nbsp;km².

Den ieweschten Dall vun der Vologne ass eng Héichbuerg vum Tourismus an de Vogesen. Als Attraktioune sinn ausser de verschiddenne Séien, de Waasserfall *Saut des Cuves*, eng natierlech Spär aus der Äiszäit, an de *Pont des Fées* vu 1763.

Zanter dem 16. bis an den Ufank vum 20. Joerhonnert goufen an der Vologne d*'Perles de Vologne* gefëscht. De *Château sur Perle* bei Cheniménil krut säin Numm duerch d'Exploitatioun vun der Flosspäerelmuschel.

Wéi dës Muschel ëmmer méi rar gouf, goufe Muschelwiechteren agestallt fir de Braconnage ze limitéieren.

Grousse Schued huet de Bestand vun der Muschel awer eréischt erlieft wéi d'Textilindustrie sech am Dall vun der Vologne breet gemaach huet, an de Floss doduerch staark verschmotzt gouf.

An den 80er Joren, gouf den Numm vun der Vologne als Ausgangspunkt vun der Affär Grégory, a méi engem traurege Sënn bekannt.

## Um Spaweck
Séi vu Retournemer

De **Séi vu Retournemer** läit um Territoire vun der Gemeng Xonrupt-Longemer am franséischen Departement Vosges.

Et ass e Séi, deen aus der Äiszäit staamt. Duerch de Séi leeft d'Vologne.

## Moossen
* Breet: 320 m
* Längt: 250 m
* Fläch: 5,25 ha. 
* Héicht: 776 m 
* Duerchschnëttsdéift: 11,50 m.

## D'Enstoe vun der Vallée des lacs
Am Laf vum Äiszäitalter waren d'Vogesen e puermol vu Gletscher bedeckt, an déi dräi Séien an der *Vallée des lacs* stamen aus der leschter Period der Würmäiszäit (80.000 - 10.000 v. Chr.).

* Den éischte Séi, de Séi vu Retournemer ass e Séi deen an engem Äiszäitzirkus läit.
* Den Zweeten, de Séi vu Longemer ass an engem Baseng am ale Bett vum Gletscher.
* Den Drëtten, de Séi vu Gérardmer gëtt vun enger Endmorän gestaut, déi den Dall definitiv no ënnen zoumécht.
Cabrio

**Cabrio** gëtt en Auto genannt deem säi Karosserieopbau sou gemaach ass, datt een den Daach erop- oder erofklappe kann, oder den Daach an engem Stéck erofhuelen an nees dropsetze kann.

De Begrëff Cabrio ass de Kierzel vu Cabriolet, dee grad sou wéi de Break, den Omnibus, de Phaeton, de Buggy an de Coupé, vun den Autosconstructeuren aus dem Kutschebau mat iwwerholl goufen.

Cabrioe ginn am lëtzebuergesche Sproochgebrauch och nach *en decapotable* genannt, dëst, well den duchenen Daach, d*'Capote*, konnt erofgeholl ginn.

Dat huet fréier alles misse manuell gemaach ginn. An der Lescht sinn e puer Autosmodeller um Maart, déi entweeder en haarden Daach aus Metall oder Konschtstoff, oder en duchenen Daach hunn, deen automatesch, oder hallefautomatesch kann an d'Mall versenkt ginn.

Am Fall vum haarden Daach gëtt hautdesdaags vun engem *Hardtop*, an am Fall vun engem duchenen, vun engem *Softtop* geschwat.

## Um Spaweck
Section des arts et lettres (Institut grand-ducal)

D**'Section des arts et lettres** ass eng vun de Sektioune vum *[[Institut grand-ducal]]*.

Si besteet aus sechs Ënnersektiounen:
* Franséisch Literatur
* Däitsch Literatur
* Lëtzebuergesch Literatur
* Musek
* Theater, Kino, Radio an Televisioun
* Bildend Kënscht an Architektur

## Historique
D*'Section des arts et lettres* gouf duerch e ministeriellt Reglement vum 5. Januar 1962 gegrënnt a gouf domat déi fënneft Sektioun vum *[[Institut grand-ducal]]*.

## Presidenten
* Marcel Noppeney 
* ...
* Fernand Hoffmann (1978-1997)
* Pierre Schumacher	

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Section des arts et des lettres''
* ''Règlement ministériel du 5 janvier 1962 portant création d'une Section des arts et des lettres de l'Institut grand-ducal''
Séi vu Longemer

De **Séi vu Longemer** ass eng vun den Héichbuerge vum Tourismus an de Vogesen, an der Gemeng Xonrupt.

Duerch de Séi, deen aus der Äiszäit staamt, leeft d'Vologne.

De Séi huet eng Fläch vu 76 ha, an ass 1.950 Meter laang, a 550 Meter breet. Seng geographesch Koordinate sinn: 

Um Westufer vum Séi steet eng kleng Kapell, déi dem hellege Florent geweit ass. Si gouf 1449 gebaut, ass duerno awer zerfall, a gouf 1727 erëm nei opgeriicht. Si steet do wou den Einsiidler Bilon, e fréieren Offizéier vum Gérard I. vu Loutrengen, eng Gebietsplaz ageriicht hat.

## D'Enstoe vun der Vallée des lacs

Am Laf vum Äiszäitalter waren d'Vogesen e puermol vu Gletscher bedeckt an déi dräi Séien an der *Vallée des lacs* stamen aus der leschter Period, der Würmäiszäit (80.000 - 10.000 v. Chr.).

* Den éischte Séi, de Séi vu Retournemer, ass e Séi deen an engem Äiszäitzirkus läit.
* Den Zweeten, de Séi vu Longemer, ass an engem Baseng am ale Bett vum Gletscher.
* Den Drëtten, de Séi vu Gérardmer, gëtt vun enger Endmorän gestaut, déi den Dall definitiv no ënnen zoumécht.
Humber

De Begrëff **Humber** huet e puer Bedeitungen:

* e Floss an England: Humber 
* eng englesch Autosmark: Humber
Pyrenäen

D**'Pyrenäen** sinn eng ronn 430&nbsp;km laang Biergketten. Si maachen d'Grenz tëscht Frankräich a Spuenien a trennen d'Ibeeresch Hallefinsel vum Rescht vun Europa. Andorra läit an den ëstleche Pyrenäen.

D'Pyrenäe bestinn am Fong aus zwou ongeféier gläich laange Biergketten, déi sech, déi eng vum Golf vu Biscaya aus, déi aner am Oste vum Cap Cerbère aus, an der Géigend vum Val d'Aran iwwerlappen. De Val d'Aran gëtt vum Port de Bonaigua iwwerbréckt, wouduerch dës zwou Biergkette verbonne ginn. 

## Geographie

D'Pyrenäe ginn ënnerdeelt a westlech oder atlantesch Pyrenäen, d'Héich- oder Zentralpyrenäen an déi ëstlech Pyrenäen. D'Héichpyrenäen erstrecke sech am Weste vum Port de Canfranc bis an de Val d'Aran am Osten. 
De Pico de Aneto am Maladeta-Massiv ass mat 3.404 m deen héchste Bierg. Et gëtt ronn zweehonnert Bierger iwwer 3000 m an de Pyrenäen.

## Geologie
D'Pyrenäen sinn, wéi och d'Alpen, viru ronn 50 bis 100 Millioune Joer am Tertiär entstanen. Déi westlech Pyrenäen besti virun allem aus Kalleksteen, d'Zentralpyrenäen aus Graniter.

## Nationalparken
Et gëtt dräi Nationalparken an de Pyrenäen. Deen eelsten ass den Nationalpark Ordesa y Monte Perdido, südlech vum Cirque de Gavarnie, deen 1917 op der spuenescher Säit geschaf gouf. En huet 2.175 ha an ass dee klengste vun deenen dräi. Den Nationalpark Aigüestortes i Estany de Sant Maurici, och a Spuenien, huet 105 Kilometer carré. 
Op der franséischer Säit goufen 1967 d'Bierger südlech vu Lescun an der Vallée d'Aspe am Westen bis bei d'Néouvielle-Massiv nach mat am Osten zum Nationalpark (Parc National des Pyrénées) erkläert.

## Kuckt och
NGC 1049

Den **NGC 1049** (och **Fornax 3** genannt) ass e Kugelstärekoup am Stärebild Fornax. Hie gouf am Zäitraum tëscht 1834 bis 1838 vum John Herschel entdeckt. De Kugelstärekoup war duerch seng däitlech méi héich Flächenhellegkeet laang Zäit viru senger Heemechtgalaxie, der Fornax-Zwerggalaxie z'observéieren. Den NGC&nbsp;1049 ass deen hellste vu sechs bekannte Kugelstärekéip an der Fornax-Zwerggalaxie. De Stärekoup weist eng kleng Metallizitéit op an ass domat an der Fréigeschicht vun der Zwerggalaxie entstanen.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SEDS
* SEDS Revised Data
* SIMBAD Query
* NASA/IPAC Extragalactic Database
Chamagne

**Chamagne** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen

*Bainville-aux-Miroirs
*Gripport
*Lebeuville
*Socourt
## Persounen
* D'Ségolène Royal, huet eng Zäit mat hirer Famill do gewunnt. Hire Papp an hire Brudder leien do um Kierfecht.
Pierrepont-sur-l'Arentèle

**Pierrepont-sur-l'Arentèle** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Biller

Fichier:Mairie Pierrepont-sur-l'Arentèle.JPG|D'Gemeng
Fichier:Pont - pierrepont sur l'arentèle.JPG|D'Steebréck
Fichier:Arentèle2.JPG|D'Arentèle
Fichier:Pierrepont-sur-l'arentèle - Église.JPG|d'kIERCH


## Nopeschgemengen
*Gugnécourt
*Viménil
*Nonzeville
*Destord
Laval-sur-Vologne

**Laval-sur-Vologne** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Biller

Fichier:Laval-sur-Vologne, Eglise Sainte-Madeleine 2.jpg|D'Kierch vu vir
Fichier:Laval-sur-Vologne, Eglise Sainte-Madeleine 1.jpg|D'Kierch vun der Säit
Fichier:88-Laval-sur-Vologne.png|Lokalisatioun vun der Gemeng am Departement an a Frankräich


## Nopeschgemengen
*Fays
*Champ-le-Duc
*Bruyères
*Prey
Sainte-Hélène (Vosges)

**Sainte-Hélène** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Biller

Fichier:Ste-Hélène88.jpg|D'Kierch Saint-Georges
Fichier:Sainte-Hélène mairie 01.JPG|D'Gemeng
Fichier:Sainte-hélène-vosges.JPG|Lofopnam
Fichier:Map commune FR insee code 88418.png|Lokalisatioun vu Sainte-Hélène an den Nopeschgemengen


## Nopeschgemengen
*Nonzeville
*Autrey
*Frémifontaine
*Destord
La Neuveville-devant-Lépanges

**La Neuveville-devant-Lépanges** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Biller

Fichier:Saint-Jean-du-Marché, ancienne Mairie.jpg|D'fréier Gemeng vun der Uertschaft Saint-Jean-du-Marché, déi haut Deel vun der Gemeng La Neuveville-devant-Lépanges ass
Fichier:Saint-Jean-du-Marché, Église Saint-Jean-Baptiste.jpg|D'Kierch Saint-Jean-Baptiste zu Saint-Jean-du-Marché
Fichier:88-La Neuveville-devant-Lépanges.png|Lokalisatioun vun der Gemeng am Departement an a Frankräich


## Nopeschgemengen
*Le Boulay
*Xamontarupt
*Deycimont
*Lépanges-sur-Vologne

## Um Spaweck
Lépanges-sur-Vologne

**Lépanges-sur-Vologne** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Biller

Fichier:Église Sainte-Libaire de Lépanges-sur-Vologne en mai 2014 - 03.jpg|D'Kierch Sainte-Libaire
Fichier:Mairie de Lépanges-sur-Vologne en mai 2014 - 2.jpg|D'Gemeng
Fichier:Gare de Lépanges-sur-Vologne en mai 2014 - 2.jpg|D'Gare
Fichier:La Vologne à Lépanges-sur-Vologne en mai 2014 - 1.jpg|D'Baach Vologne
Fichier:88-Lépanges-sur-Vologne.png|Lokalisatioun vun der Gemeng am Departement an a Frankräich


## Nopeschgemengen
*Deycimont
*Prey
*Saint-Jean-du-Marché
*Le Boulay

## Um Spaweck
IC 10

Den **IC 10** ass eng Irregulär Galaxie am Stärebild Cassiopeia.

Si gouf 1889 vum Lewis A. Swift entdeckt. Den Edwin Hubble hat gemengt, datt et sech ëm eng Galaxie an der Lokaler Grupp géif handelen, awer zu senger Zäit konnt hien dat nach net beweisen. D'Radialvitess vum Objet gouf 1962 gemooss, an huet d'Resultat vum Hubble bestätegt. Am Joer 1996 konnt d'Zougehéieregkeet zu der Lokaler Grupp duerch Vergläiche vun Cepheidepositiounen definitiv bestätegt ginn.

„IC“ am Numm steet fir *[[Index-Katalog|Index Catalogue]]*, een astronomesche Katalog mat galakteschen Niwwelen, Stärekéip a Galaxien.

## Kuckt och

* Index-Katalog

## Um Spaweck

*  Zwerggalaxie IC 10
*  2MASS
*  NOAO
*  SIMBAD Query
*  SEDS
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Planéitesystem

E **Planéitesystem** ass eng Usammlung vu masseräiche Kierper, déi sech – duerch d'Gravitatiounskraaft gebonnen – ëm op d'mannst een Zentralstär beweegen. Déi gréisst vun dëse Kierper ginn och als Planéite bezeechent (soulaang an hirem Kär keng Kärfusiounsprozesser oflafen).

## Detailer

Dat bekanntst Planéitesystem ass dat vun der Sonn, eist *[[Sonnesystem]]*, dat bis zu der Entdeckung vum éischten extrasolare Planéit am Joer 1992 dat eenzegt bekannt Virkomme vu planetare Kierper war.

Am Ëmkrees vun 100 Parsec goufen, bis Ufank 2006 ëm 7 Prozent vun de Stären, Planéiten entdeckt. Dovu bis elo 14 Planéitesystemer mat zwéin, fënnef Systemer mat dräi an zwee Systemer mat véier bekannte Planéiten, an eent mat siwen (Stand 2009).

## Bekannt Planéitesystemer

Zu de bedeitendste Planéitesystemer déi eis haut bekannt sinn, zielen ë.&nbsp;a., nieft dem Sonnesystem:
* 47 Ursae Majoris
* Copernicus (55 Cancri)
* Gliese 876
* HD 37124
* HD 69830
* My Arae
* PSR B1257+12
* Upsilon Andromedae
* de Stär HD 10180 mat siwe Planéiten
* de Stär HIP 11915 mam Planéit HIP 11915 b am Stärebild Cetus

## Kuckt och

* Planéit
* Titius-Bode-Rei
* Duebelplanéitesystem
* Brongen Zwerg

## Literatur

* *Planetensysteme. Die Suche nach der zweiten Erde.* Sterne und Weltraum, Dossier 1/2004. ISBN 3-936278-77-6
* Philip J. Armitage: *[http://arxiv.org/abs/astro-ph/0701485 Lecture notes on the formation and early evolution of planetary systems]* 

## Um Spaweck

*  planetenkunde.de: Wie entstehen Planetensysteme?
*  ruhr-uni-bochum.de: Planetensysteme. (PDF)
*  Bekannt Planéitesystemer
Charmes (Vosges)

**Charmes** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen

*Brantigny
*Florémont
*Essegney
*Rugney

* Lëscht vun den Uertschafte bei der Musel
Jesuittekierch (Luzern)

D**'Jesuittekierch vu Luzern**, déi dem Francisco de Xavier geweit gouf, ass eng Barockkierch déi um lénksen Ufer vun der Reuss an der Alstad vu Luzern steet. Si ass an de Jore 1666 bis 1677 gebaut ginn.


 Fichier:Luzern asv2022-10 Jesuitenkirche img2.jpg
 Fichier:6413 - Luzern - Jesuitenkirche.JPG


## Um Spaweck

* Websäit vun der Jesuittekierch vu Luzern
Erich Kurt Kästner

Den **Erich Kurt Kästner**, gebuer de 5. Abrëll 1911 zu Jena, a gestuerwen den 31. Januar 2005 zu Penzberg, war en däitsche Constructeur vu Filmkameraen.
August Arnold

Den **August Arnold**. gebuer den 12. September 1898 zu Werfen, a gestuerwen de 7. Abrëll 1983 zu München, war en däitsche Filmregisseur, Filmproduzent, an als Filmtechnologie-Entwéckler war hien ee vun de Grënner vun der Arnold & Richter Cine Technik (ARRI).

## Um Spaweck
Évaux-et-Ménil

**Évaux et Ménil** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen

* Brantigny
* Varmonzey
* Ubexy
* Vincey
Paraskavedekatriaphobie

**Paraskavedekatriaphobie** ass den Numm fir d'Angscht virun dem Datum *Freideg den Dräizéngten*, déi am Awerglawen eng Roll spille kann.

Etymologesch ass den Numm op dat griichescht Παρασκευή: *Freideg*, δέκα „zéng“, τρία „dräi“ an φοβία *Angscht* zeréckzeféieren.

## Um Spaweck
* Die Angst vor Freitag, dem 13.
Uergelpäifekaktus

Den **Uergelpäifekaktus** (*Stenocereus thurberi*) ass e Kaktus, deen am Süde vum US-Bundesstaat Arizona an am Norde vu Mexiko ze fannen ass. 

Am Süde vum Arizona ass dat no him genannnten Organ Pipe Cactus National Monument, dat al Joer vu méi wéi 1,5 Millioune Leit besicht gëtt.

Den Uergelpäifekaktus gëtt an der Moyenne bis 5 Meter héich, maximum 7 bis 8 m, an ass domat den zweetgréisste Kaktus vun der Welt. Een Aascht kann en Duerchmiesser vu bis zu 20&nbsp;cm hunn. De Kaktus mécht direkt iwwer dem Buedem vill eenzel Äscht déi da praktesch am Senkel eropwuessen. Dëst gesäit dann aus wéi eng Rei Uergelpäifen. Seng Friichte si schwaarz a ronn, an hunn en Duerchmiesser tëscht 5 a 7.5&nbsp;cm.

De Kaktus ka bis op enger Héicht vun 900 Meter virkommen, an e verdréit kee Frascht.
Johanna Weirich

D**'Johanna Weirich**, gebuer den 28. Februar 1981 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Geiespillerin.

D'Johanna Weirich huet d'Première an der Stad am Kolléisch gemaach, op der Sektioun Musek, F, ënner der Leedung vum Jean Schumacher.

## Geiestudium
E puer Joer méi spéit schléisst d'Johanna Weirich hire Geiestudium am Stater Conservatoire mam "Premier Prix" a "Prix Supérieur", an der Klass vum Vania Lecuit of. Duerno huet si den Diplom "Methodologie" an der Klass vum Claude Krier gemaach.

D'Johanna Weirich huet weider 4 Joer Gei studéiert am Conservatorium Maastricht beim polnesche Meeschter Robert Szreder a souwuel d'kënschtleresch "Reifeprüfung", wéi och den Ofschloss am "Dozierende Musikus" bestanen.

Hiren Début huet d'Johanna Weirich am M.I.R.  (groupe de pantomime) gemaach, am Gerhart Hauptmann sengem Stéck: "Die Weber".

Vun 2001 bis 2004 war si Member am "Ensemble Modern  Baroque", huet am inter-regionale Studenten-"Orchestre Saar-Lor-Lux" am Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg matgepillt, ass zanter 2001 Member am: "Estro Armonico" a vun 2007 u Member am barocke "Collegium Musicum Luxemburgense".

## Ausland
D'Johanna Weirich
* huet a Radiosopname gespillt (E)
* war Member am Ensembel ARKA; Les Goûts Réunis (NL)
* ass zu Tréier um 18. "Podium junger Künstler" opgetrueden (D)
* huet a Meeschtercoursen an (D), (F) a (PL) studéiert
* huet an der Normandie (F) mam "Konservatorium Maastricht Orchestra" gespillt
* ass op Kreta an engem Jugendprojet vum Ministère opgetrueden
* huet an zwéin däitsche Jugendorchestre gespillt

## Enseignement
D'Johanna Weirich ënneriicht Gei - éveil musical - Gesang a Solfège zu Wolz an am Klierfer Kanton.
Naintré

**Naintré** ass eng franséisch Gemeng an der Vienne an der Regioun Nei-Aquitaine.

## Leit aus der Gemeng

De Vëlossporteler an Tour de France-Fuerer Fernand Augereau ass zu Naintré op d'Welt komm.
## Nopeschgemengen

*Cenon-sur-Vienne
*Colombiers
*La Tricherie
*Châtellerault
Gircourt-lès-Viéville

**Gircourt-lès-Viéville** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen

* Savigny
* Avillers
* Bouxurulles
* Bettoncourt
Gossen Foto- und Lichtmeßtechnik

**Gossen Foto- und Lichtmeßtechnik GmbH** ass eng däitsch Firma vun Nürnberg, déi Beliichtungsmiesser an analoger an digitaler Technik, Luxmetereren an aner Apparater fir Liicht ze moossen, fabrizéiert.

D'Firma huet sech am Hierscht 1997 vun der Mammefirma, der GOSSEN-Metrawatt GmbH ofgetrennt.

Bekannt ass Gossen besonnesch wéinst hiren Handbeliichtungsmiesser.

## Kuckt och
*Handbeliichtungsmiesser

## Um Spaweck
*Websäit vu GOSSEN
Frankfurt (Main) Hauptbahnhof

De **Frankfurter Hauptbahnhof** ass eng DB-Gare matzen a Frankfurt am Main. Si ass, mat duerchschnëttlech 350.000 Passagéier pro Dag, déi däitsch Gare mat dem héchste Passagéieropkommen.

## E puer Donnéeën
* Zich am Fernverkéier: 342 deeglech 
* Zich am Noverkéier: 290 deeglech
* S-Bunnen: 1.100 deeglech
* D'Gare huet 15 Quaie mat 25 Gleiser a 5 Perronshalen, 36 Lifter an 1.135 Parkplaze fir Autoen
* D'Gebai vun der Gare ass 270 Meter breet an 30 Meter héich

## Zich, déi do stallhalen
* InterCityExpress
* EuroCity
* InterCity
* EuroNight
* DB NachtZug
* CityNightLine
* RegionalExpress
* Regionalbunnen
* S-Bahn
* U-Bahn

## Uschlëss
### International
* Amsterdam Centraal: ICE 120 - ICE 122 - ICE 124 - ICE 126 - ICE 222 - ICE 224. 
* Arnhem: ICE 122 - ICE 124 - ICE 126 - ICE 222 - ICE 224
* Basel SBB: ICE 673 - ICE 71 - ICE 809 - ICE 871 - ICE 875 - ICE 879 - ICE 977. 
* Bern: ICE 373 
* Bruxelles-Midi: ICE 10 - ICE 14 - ICE 16. 
* Liège-Guillemins ICE 10 - ICE 14 - ICE 16.
* Budapest: EC 25. 	
* Innsbruck: ICE 109.
* Interlaken-Ost: ICE 277 - ICE 279 - ICE 5.
* Linz IC 391 IC 391 
* Milano: NZ 301. 
* Prag: EN 353.
* Paris-Est: EC 52 - EC 54 - EC 56 - ICE 9554 - ICE 9558. 
* Salzburg: IC 2295 - IC 2297 - IC 2299 - IC 2391. 
* Utrecht Centraal: ICE 122 - ICE 124 - ICE 126 - ICE 222 - ICE 224. 
* Warschau: EN 349. 
* Wien: CNL 313 - EC 23 - ICE 29. 
* Zürich: ICE 181 - ICE 271 - ICE 73 - ICE 75 - ICE 77 - ICE 79.

## Um Spaweck
Rochefort

## Uertschaften
* **[[Rochefort (Belsch)|Rochefort]]**, eng belsch Stad an der Provënz Namouer
* **[[Rochefort (Charente-Maritime)|Rochefort]]**, eng franséisch Gemeng an der Charente-Maritime
* **[[Rochefort (Rhône)|Rochefort]]**, eng fréier franséisch Gemeng am Rhône déi haut zu Saint-Martin-en-Haut gehéiert.
* **[[Rochefort (Savoie)|Rochefort]]**, eng franséisch Gemeng an der Savoie
* **[[Rochefort (Neuchâtel)|Rochefort]]**, eng Schwäizer Gemeng am Kanton Neuchâtel

## Leit
* Jean Rochefort (1930-2017), franséische Schauspiller.
Rochefort (Belsch)

**Rochefort** ass eng belsch Stad a Gemeng an der Provënz Namouer, a Wallounien.

Zur Gemeng Rochefort gehéiere follgend Sektiounen:

## Um Spaweck
Gare Frankfurt (Oder)

D**'Gare Frankfurt (Oder)** ass déi wichtegst däitsch Grenzstatioun fir a Polen.

Follgend Eisebunnslinne féieren op d'Gare vu Frankfurt:
*RE 1: Eisenhüttenstadt – Frankfurt – Berlin – Potsdam – Brandenburg / Magdeburg 
*RE 11: Cottbus – Frankfurt 
*OE 36: Frankfurt – Beeskow – Wendisch-Rietz – Königs Wusterhausen – Berlin-Schöneweide 
*OE 60: Frankfurt – Werbig – Wriezen – Bad Freienwalde – Eberswalde – Berlin-Lichtenberg
Frank Dyson

De Sir **Frank Watson Dyson**, gebuer den 8. Januar 1868 zu Measham bei Ashby-de-la-Zouch an England, a gestuerwen de 25. Mee 1939, war en engleschen Astronom.

Den Dyson huet vun 1894 bis 1906 zu Blackheath, London gelieft. Hie war Astronomer Royal for Scotland vun 1905 bis 1910, an *Astronomer Royal* (a gläichzäiteg Direkter vum Royal Greenwich Observatory) vun 1910 bis 1933.

Seng Éierung zum Sir krut hien am Joer 1915. 1928 entwéckelt hien eng nei Auer déi fräi pendelt, wouduerch d'Zäitmiessung um Nullmeridian am Greenwich-Observatoire méi prezis ginn ass.
Am Joer 1922 ass den Dyson mat der *[[Bruce Medail]]* an am Joer 1925 mat der Goldmedail vun der Royal Astronomical Society ausgezeechent ginn.
Zu Éiere vum Dyson goufen den Dyson-Krater um Äerdmound souwéi den Asteroid (1241) Dysona no him genannt.
## Kuckt och

## Um Spaweck

*  BruceMedalist:FrankDyson
*  Awarding of RAS gold medal: MNRAS '''85''' (1925) 672
(1241) Dysona

Den **(1241) Dysona** ass en Asteroid vun der Haaptceinture, deen de 4. Mäerz 1932 vum südafrikaneschen Astronom Harry Edwin Wood zu Johannesburg entdeckt gouf.

Den Asteroid ass nom engleschen Astronom Frank Watson Dyson genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden

## Um Spaweck
*  Orbitsimulation (Java Applet)
Tartan (Belag)

Den **Tartan** ass e Konschtstoff, deen als Buedembelag ënner anerem fir Konschtstoffbunne gebraucht gëtt.

E besteet zu ongeféier 50 % aus Polyisocyanaten a fir de Rescht aus Fëll- a Faarfstoffer. E gëtt flësseg an enger Déckt vun ongeféier 12 mm op eng fest Ënnerlag aus Bëtong oder Asphalt opgedroen. En ass elastesch an net wiederempfindlech, an en eelst och net.
Lili Marleen

De Begrëff **Lili Marleen** huet e puer Bedeitungen:
*E Lidd op en Text vum Hans Leip: Lili Marleen
*E Film vum Rainer Werner Fassbinder: Lili Marleen
Astronomer Royal for Scotland

Den Numm **Astronomer Royal for Scotland** war am Ufank geduecht fir den Direkter vum Royal Observatory vun Edinburgh, awer zanter 1995 ass et en Éierentitel. Dësen Titel ass net ze verwiessele mat dem Astronomer Royal.

Déi komplett Lëscht vun den Astronomer Royal for Scotland stinn hei an dëser Tabell:

## Um Spaweck

*  http://www.roe.ac.uk/roe/library/astroyal.html
*  https://web.archive.org/web/20060107104351/http://www.ast.cam.ac.uk/~ipswich/Miscellaneous/Edinburgh_Obs.htm
Sojuela

**Sojuela** ass eng spuenesch Uertschaft a Gemeng an der Provënz La Rioja.

Si huet 124 Awunner op enger Fläch vun 8,18 km².

## Kuckt och
*Lëscht vun de Gemenge vu La Rioja

## Um Spaweck
* www.sojuela.es.vg
Dyson (Moundkrater)

Den **Dyson** ass en Aschlaagkrater op der Récksäit vum Äerdmound. E läit op der nërdlecher Moundhallefkugel, nordwestlech vum Coulomb- an ëstlech vum Van't Hoff-Krater. Säin Duerchmiesser ass 63,0&nbsp;km, seng Koordinaten 61° 18' Nord an 121° 12' West. En huet den Numm vum britteschen Astronom Sir Frank W. Dyson (1868-1939).

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 20: De Krater Dyson läit uewe Mëtt a riets
Astronomical Society of the Pacific

D**'Astronomical Society of the Pacific** (ASP) gouf am Joer 1889 zu San Francisco gegrënnt. Si huet de gesetzleche Status vun enger Organisatioun mat allgemengem Notzen.

Si ass déi gréisst astronomesch Gesellschaft vun der Welt mat Memberen an iwwer 70 Länner. D'Organisatioun ënnerstëtzt astronomesch Ausbildungen a publizéiert déi populär Astronomiezäitschrëft *Mercury*. Si publizéiert och d'Wëssenschaftsmagazin *Publications of the Astronomical Society of the Pacific*.

## Präisser

D'A.S.P. vergëtt all Joer Präisser (an Englesch):

* The Bruce Medal for lifetime contribution to astronomy research. The medal is named after Catherine Wolfe Bruce. 
* The Klumpke-Roberts Award for outstanding contributions to the public understanding and appreciation of astronomy, named for Dorothea Klumpke-Roberts.
* The Amateur Achievement Award in recognition of significant contributions to astronomy by one not employed in the field of astronomy in a professional capacity.
* The Bart Bok Award, named in honor of astronomer Bart Bok, awarded jointly with the American Astronomical Society to outstanding student projects in astronomy at the International Science and Engineering Fair.
* The Thomas Brennan Award for exceptional achievement related to the teaching of astronomy at the high school level.
* The Maria and Eric Muhlmann Award for recent significant observational results made possible by innovative advances in astronomical instrumentation, software, or observational infrastructure.
* The Robert J. Trumpler Award, named in honor of astronomer Robert Julius Trumpler, given to a recent recipient of a Ph.D degree with a particularly notable thesis.

## Um Spaweck

*  ASP Websäit
American Astronomical Society

D**'American Astronomical Society** (AAS) ass eng Gesellschaft an den USA, an där Astronomen an Amateurastronomen zesummeschaffen. Den Haaptsëtz ass zu Washington D.C. an hiert Haaptzil ass d'Lobbying. D'AAS gouf am Joer 1899 vum George Ellery Hale gegrënnt a vergëtt an der Tëschenzäit all Joer eng Rei vun Auszeechnungen.

D'AAS huet haut méi wéi 6500 Memberen an ass a 5 Ofdeelungen ënnergliddert: 
* Division for Planetary Sciences (DPS, gegrënnt 1968)
* Division on Dynamical Astronomy (DDA, 1969)
* High Energy Astrophysics Division (HEAD, 1969)
* Solar Physics Division (SAD, 1969)
* Historical Astronomy Division (HAD, 1980)

Gesellschaft publizéiert eng Zäitschrëft fir Astronomen den Astronomical Journal.

D'AAS offeréiert an der Tëschenzäit all Joer eng Rei vun Auszeechnungen, dorënner
* den Henry Norris Russell Lectureship, an Unerkennung vun der Liewensleeschtung an der astronomescher Fuerschung
* de Henry Norris Russell Lectureship fir Astronomie
* den Helen-B.-Warner-Präis
* de Beatrice-M.-Tinsley-Präis
* de Joseph-Weber-Präis fir astronomesch Instrumentéierung
* den Dannie-Heineman-Präis fir Astrophysik, gëtt zesumme verginn mam American Institute of Physics

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Offiziell AAS Website
Arni-Séi

Den **Arni-Séi** ass e kënschtleche Séi am Schwäizer Kanton Uri.

De Séi ass tëscht de Joren 1908 an 1912 entstanen, wéi e flaacht Landstéck vun zwou Staumaueren ofgespaart gouf.

Koordinate vum Séi: