open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xouaxange

**Xouaxange** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng an der Regioun Grand Est am Departement Moselle.

## Geschichtleches
*Aus der Réimerzäit goufen um Lieu-dit *La Tuilerie* Reschter vun enger Réimervilla fonnt.
*D'Uertschaft huet fréier zu der Seigneurerie *Turquestein* an der Provënz Loutrengen gehéiert.

## Kuckeswäertes
*D'Reschter vum *Château de Stock* mat engem véiereckege Buergfrid
*D'Kierch *Saint-Remi* aus dem 16. Joerhonnert, mat engem romaneschen Tuerm aus dem 12. Joerhonnert.
*An der Kierch eng Muttergottesstatu aus dem 13. Joerhonnert, an d'Paart vu 1548.

## Nopeschgemengen
*Bébing
*Héming
*Hermelange
*Neufmoulins
*Barchain

## Entwécklung vun der Bevëlkerung
*Awunnerzuel*

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.9)
 id:darkgrey value:gray(0.7)
 id:sfondo value:rgb(1,1,1)
 id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize = width:350 height:373
PlotArea = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:400
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:50 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:10 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
 bar:1962 text:1962
 bar:1968 text:1968
 bar:1975 text:1975
 bar:1982 text:1982
 bar:1990 text:1990
 bar:1999 text:1999
 bar:2008 text:2008

PlotData=
 color:barra width:30 align:left

 bar:1962 from:0 till: 196
 bar:1968 from:0 till: 215
 bar:1975 from:0 till: 199
 bar:1982 from:0 till: 172
 bar:1990 from:0 till: 258
 bar:1999 from:0 till: 363
 bar:2008 from:0 till: 345

PlotData=

 bar:1962 at: 196 fontsize:S text: 196 shift:(-8,5)
 bar:1968 at: 215 fontsize:S text: 215 shift:(-10,5)
 bar:1975 at: 199 fontsize:S text: 199 shift:(-10,5)
 bar:1982 at: 172 fontsize:S text: 172 shift:(-10,5)
 bar:1990 at: 258 fontsize:S text: 258 shift:(-10,5)
 bar:1999 at: 363 fontsize:S text: 363 shift:(-10,5)
 bar:2008 at: 345 fontsize:S text: 345 shift:(-10,5)

TextData=
 fontsize:S pos:(0,30)
 text:Quell INSEE



## Um Spaweck
* Geschicht iwwer d'Muttergottesstatu an der Kierch vu Xouaxange (mat Foto)
Pleiaden (Mythologie)

D**'Pleiaden** waren an der griichescher Mythologie déi siwen Duechtere vum Atlas an der Okeanid Pleione. Mat hinnen ass d'So verbonnen, datt den Orion sech soll an d'Pleione verléift hunn a si an hir Duechtere verfollegt huet. Schlussendlech huet den Zeus deem en Enn gemaach andeems en den Orion an d'Pleione mat de Pleiaden un den Himmel als Stärebiller versat huet.

## Kuckt och

* Plejaden

## Um Spaweck
Etrusker

D**'Etrusker** (lat. Etrusci, Tusci; griich. Τυρσηνοί, Τυρρηνοί) waren e Vollek dat ongeféier zanter dem 10. Joerhonnert v. Chr. an der italieenescher Toskana, am nordëstlechen Italien an zäitweileg och zu Roum gelieft huet.

Mat der Eruewerung vun der etruskescher Stad Veji duerch d'Réimer 396 v.&nbsp;Chr. huet sech dann dat réimescht Räich duerchgesat. D'Relioun vun den Etrusker hat Änlechkeete mat der fréier griichescher Mythologie, a si huet och zum Deel dozou bäigedroen datt d'Réimer d'Mythologie iwwerholl hunn.

Sou sinn z.&nbsp;B. den Himmelsgott Tinia mam réimeschen Zeus, den Sethlans mam Vulcan, de Satres mam Saturn, de Mari mam Mars, d'Menrva mat der Minerva, d'Uni mat der Juno an d'Turan mat der Venus gläichgesat ginn.
## Um Spaweck

* Philipp Ammon, ''Ruma Rasna – Die etruskischen Wurzeln Roms''
Hareler Baach

D**'Hareler Baach** entsteet bei Walter duerch den Zesummefloss vun der Walterbaach mat der Masbich op enger Héicht vu 427 m (NG-L).

Si ass ongeféier 4,680 Km laang, leeft a südlecher Richtung a bilt dann, nërdlech vu Sir, zesumme mat der Bëtler Baach, d'Syrbaach.

Si leeft duerch Harel.

## Kuckt och
Bëtler Baach

D**'Bëtler Baach** entsteet an der Belsch, 1,5&nbsp;km westlech vun Harel, aus dem Zesummelaf vum *Ruisseau de Lutremange* an dem *Ruisseau de la bonne Eau* (407 M (NG-L)). Direkt duerno fiddert se de Weier vun der fréierer Gierwerei vu Bëtleng a kritt just éier se bei der Gossemaark *LB192* op lëtzebuergeschen Terrain leeft, d'Waasser vum *Ruisseau de la Gotte* derbäi.

Si ass ongeféier 3,5&nbsp;km laang, leeft a südlecher Richtung, ufanks ronn 700 Meter an der Belsch, da laanscht déi fréier Schaulsmillen a bilt dann nërdlech vu Sir zesumme mat der Hareler Baach d'Syrbaach (360 M i. NN). Iwwer e Millegruef gouf hiert Waasser benotzt fir d'Rad vun der Sirer Millen ze dreiwen.

## Kuckt och
Fräsbech

D**'Fräsbech** och *Fräsbaach* a *Friesbaach*, a vun de Leit aus der Géigend *Freesbich* genannt, entsteet nordëstlech vu Rued an engem klenge Weier am *Seilbur* op enger Héicht vu 430 Meter.

Ronn 700 Meter duerno leeft vu lénks den *Haubur* dran, eng kleng Baach déi vum Lannener Bierg kënnt. Duerno leeft se laanscht Lannen, an dréint no Osten op Nojem zou wou se fréier zwou Mille gedréit huet. Zu Nogem leeft se ënner dem CR203 erduercht. Hei kënnt och nach vun Norden eng Bächelchen dobäi déi aus dem *Jongebësch* tëscht Nogem an Hueschtert kënnt. Si leeft da weider a südëstlecher Richtung laanscht *Ousterbur* op Réiden op der Atert zou wou se d'Felleschmillen an d'Thillsmillen ugedriwwen huet. Si leeft dann op der Héicht vun der aler Janglisgare ënner der N22 erduercht an 200 Meter virun der Schummeschmillen leeft d'Fräsbech an d'Atert.

D'Fräsbech huet eng Längt vu ronn 7 Kilometer.

## Kuckt och
Al Ain

**Al-Ain** (ar. **العين** *al-<sup>c</sup>Ain*, iwwersat „d'Quell“ respektiv „d'A“) ass eng Stad am Emirat Abu Dhabi an de Vereenegten Arabeschen Emirater (VAE).

## Um Spaweck
Abu Dhabi

**Abu Dhabi** (arab. دبي) ass dat gréisst Emirat vun den Vereenegten Arabeschen Emirater (VAE).

## Geographie
### Gréisser Stied
* Abu Dhabi
* Al Ain

### Klima

## Geschicht

## Bevëlkerung
### Sprooch

### Relioun

## Ekonomie

## Politik

## Kultur a Kuckeswäertes

## Um Spaweck
Adschman

**Adschman** (arab. عجمان) ass eent vun de siwe Vereenegten Arabeschen Emirater (VAE).

## Geographie

## Geschicht

## Bevëlkerung

## Ekonomie

## Politik

## Kultur a Kuckeswäertes

## Um Spaweck
Fudschaira

**Fudschaira** (arab. فجيرة) ass eent vun de siwe Vereenegten Arabeschen Emirater (VAE).

## Um Spaweck
Chantal Akerman

D**'Chantal Akerman**, gebuer de 6. Juni 1950 zu Bréissel, a gestuerwen de 5. Oktober 2015 zu Paräis, war eng belsch Filmregisseurin, Dréibuchautorin a Schauspillerin.

Der Chantal Akerman hir Filmer reflektéieren zu engem gudden Deel, datt hir Elteren den Holocaust a Polen iwwerlieft hunn.

## Filmer als Regisseur (Auswiel)
### Kino
* 1976: *[[Jeanne Dielman, 23 quai du commerce, 1080 Bruxelles]]* mam Delphine Seyrig a Jacques Doniol-Valcroze
* 1978: *[[Les rendez-vous d'Anna]]* mam Helmut Griem an Aurore Clément
* 1986: *Golden Eighties* mam Delphine Seyrig a Charles Denner
* 1988: *Histoires d'Amérique* mam Dean Zeth Jackson
* 1989: *Les trois dernières sonates de Franz Schubert* mam Sonia Wieder-Atherton 
* 1991: *Nuit et jour* mam Thomas Langmann a Guilaine Londez
* 1993: *D'est* (Dokumentarfilm)
* 1996: *Un divan à New York* mam Juliette Binoche a William Hurt
* 1999: *[[Sud]]* (Dokumentarfilm)
* 2000: *[[La captive]]* mam Sylvie Testud an Aurore Clément
* 2002: *De l'autre côté* (Dokumentarfilm)
* 2004: *[[Demain on déménage]]* mam Sylvie Testud, Jean-Pierre Marielle an Aurore Clément
* 2006: *Là-bas*
* 2008: *Women from Antwerp in November* (Kuerzfilm)
* 2011: *La folie Almayer*
* 2015: *No Home Movie* - (Dokumentarfilm)

### Televisioun
* 1983: *[[Pina Bausch: Un jour Pina a demandé...]]*
* 1997: *[[Chantal Ackerman par Chantal Ackerman]]*
* 1994: *[[Tous les garçons et les filles de leur âge...]]* (den Deel: *Portrait d'une jeune fille de la fin des années 60 à Bruxelles*) (TV Serie)

## Kuckt och
* Lëscht vu Filmregisseuren

## Um Spaweck
* Hir Bicher, hir Filmer op der Websäit vun der ''European Graduate School''
* Kuerzbiographie
* Sight and Sound iwwer C.A.
Umm al Kaiwan

**Umm al-Qaiwain** (arab. ام القيوين) ass eent vun de siwe Vereenegten Arabeschen Emirater (VAE).

## Um Spaweck
Carbonmillen

D**'Carbonmillen** zu Ëlwen war eng vun de Millen zu Lëtzebuerg, déi ni vum Waasser ugedriwwe gouf.

Et war de Pierre Carbon-Mersch, deen am Joer 1879 eng kleng Millen an e Lager mat Bäckerei zu Ëlwen a Betrib geholl huet. Vun Ufank u gouf d'Mille mat Dieselmotore ugedriwwen. 1914 huet den Nicolas Carbon d'Millen iwwerholl. Nodeems d'Cegedel den Norde vum Land elektrifizéiert hat, goufe vun 1929 un d'Millerieder elektresch ugedriwwen.

Fir ze muelen hat d'Millen e Schroutwierk a siwe Walzestill fir méi rengt Miel. Domat konnte bal 20 Tonnen a 24 Stonne verschafft ginn.

Bei der Ardennenoffensiv koum et den 21. Dezember 1944 beim däitsche Réckzuch dozou, datt en däitsche Sprengkommando déi ganz Mille sollt an d'Luucht sprengen, fir den Alliéierten den Duerchbroch duerch Ëlwen onméiglech ze maachen. De Mëller huet et awer fäerdegbruecht de Responsabelen dovun z'iwwerzeegen, datt d'Millen iwwerliewenswichteg wier fir d'Awunner vun der ganzer Géigend.

De 17. Dezember 1961 gouf d'Millen bei engem Groussbrand bannenan total zerstéiert a gouf net méi opgebaut.

## Kuckt och
* Millen zu Lëtzebuerg
Thillsmillen (Mamer)

D**'Thillsmillen** och nach als *Wëlzermillen* a *Ferrantsmille* bekannt ass eng fréier Millen op der Mamer. Se läit am Bierendall do wou deen an de *Gaaschtgronn* iwwergeet, tëscht dem Tossebierg a Koplescht. Kuerz virun hir ass d'Neimillen ze fannen. D'Thillsmillen ass haut eng Auberge.

## Kuckt och
* Millen zu Lëtzebuerg
Volcanalia

D**'Volcanalia** (och "*Vulcanalia*") ass dat um 23. August gefeiert Fest wat zu Éiere vum réimesche Gott Vulcanus zu Roum an engem Tempel um Marsfeld deen him geweit war, gefeiert ginn ass.

## Um Spaweck
Maira

De **Maira** war éischtens e Paschtouer vun der Aphrodite.

Zweetens war en den treien Hond vum Ikarios. Nodeem en der Erigone gehollef huet d'Graf vun hirem Papp, deen ëmbruecht gi war ze fannen, ass e gestuerwen an ass als Sirius un den Himmel versat ginn.
Buergpalais

De **Buergpalais** (ungar.: *Budavári palota*) vu Budapest ass dat gréisst Gebai an Ungarn a läit am Buergvéirel, dat zu de Weltierwe vun der UNESCO gehéiert.

Ënner dem Kinnek Béla IV. ass um Fielsplateau vum Budaer Buergbierg déi éischt kinneklech Residenz am Joer 1235 bis 1270 gebaut ginn.

Ënner der Anjou Dynastie ass am 14. /15. Joerhonnert e gotesche Buergpalais entstanen, vun dem een haut nach Iwwerreschter gesäit.

Wärend der Herrschaft vum Matthias Corvinus gouf dës Buerg, am Stil vun der Renaissance zu engem kulturellen Zentrum vu Mëtteleuropa.

Ënner der osmanescher Herrschaft vun 1541 bis 1686 goufen d'Befestegungsanlagen ausgebaut, déi am Joer 1578 duerch eng Explosioun zerstéiert goufen.

Eréischt am Joer 1740 bis 1780 ass erëm e Palais opgericht ginn.

Am Onofhängegkeetskrich vun 1848/49 si grouss Deeler vun der Buerg duerch Flamen zerstéiert ginn.

Ënner der Leedung vum Architekt Miklós Ybl an dem Alajos Hauszmann gouf de Buergpalais am neobarocke Stil ausgebaut. 1944/45 ass en erëm komplett ausgebrannt. D'Renovéierungsaarbechten hu bis an d'achtzeger Jore gedauert.

Haut sinn de Budapester Historesche Musée, d'Széchenyl-Nationalbibliothéik, déi Ungaresch Nationalgalerie an de Musée Ludwig am Gebai ënnerbruecht.

## Um Spaweck

*https://free-budapest-tours.com/history-of-the-budapest-castle/ (En)
*http://budacastlebudapest.com/buildings/ (En)
St. Stephans Basilika

D**'St. Stephans Basilika** (ungar.: *Szent István-bazilika*) ass déi gréisst Kierch vu Budapest.

Et huet méi wéi en halleft Joerhonnert gedauert bis d'Kierch fäerdeg gebaut war.

No engem neoklassisteschen Entworf vum Jósef Hilds hunn d'Aarbechten ugefaangen, déi no sengem Doud vum Miklós Ybl weidergefouert goufen.

1868 ass déi bal 100 m héich Kuppel bei engem Stuerm agefall an huet déi hallef fäerdeg Kierch bal ganz zerstéiert.

Nom Ybl sengem Doud huet de József Kauser de Bau zu Enn bruecht an ass 1905 fäerdeg ginn.

2003 gouf eng opwendeg Restauréierung vun der Kierch an der Plaz wou se steet ofgeschloss.

## Um Spaweck
Gérard Corbiau

De **Gérard Corbiau**, gebuer den 19. September 1941 zu Bréissel, ass e belsche Filmregisseur.

De Gérard Corbiau huet Regie um Institut des Arts de Diffusion zu Bréissel studéiert. 1968 ass hie bei d'RTBF agetrueden. Am Joer 1989 huet hie säin éischte Film Le Maître de musique gedréint.

## Filmer
### Kino
*2000: *[[Le roi danse]]*, Acteuren: Benoît Magimel a Tchéky Karyo
*1999: *[[Versailes, la visite]]*, (Dokumentarfilm) 
*1994: *[[Farinelli (Film)|Farinelli]]*, Acteuren: Stefano Dionisi an Elsa Zylberstein
*1991: *[[L'année de l'éveil]]*, Acteuren: Laurent Grévill a Chiara Caselli
*1989: *[[Le maître de musique]]*, Acteuren: José van Dam an Anne Roussel

### Televisioun
*2003: *[[Saint-Germain ou La négociation]]*, Acteuren: Jean Rochefort a Marie-Christine Barrault
*1982: *[[Chronique d'une saison]]*, (Dokumentarfilm)

## Um Spaweck
Zentral Maarthal (Budapest)

D**'Zentral Maarthal zu Budapest** (ungar.: *Központi Vásárcsarnok*) ass eng vun de wichtegsten Akafsquelle vun Ungarn.

Dat historescht Gebai läit direkt nieft der Fräiheetsbréck (*Szabadság híd*).

1890 gouf d'Hal no de Pläng vum Samu Pecz gebaut.

Do kritt een alles ze kafen vun Uebst a Geméis iwwer Fleesch a Fësch, bis hin zu Souveniren a Konscht.

## Um Spaweck
Walterbaach

D**'Walterbaach** entspréngt nord-westlech vun Ischpelt um Flouer *Grossa* op enger Héicht vu 519 Meter (ATC).

Si ass ~ 2,570 Km laang, fléisst a südlicher Richtung a bilt dann zesumme mat der Masbich, (bei Walter, 427 M (ATC), d'Hareler Baach.

Si leeft laanscht d'Uertschaften Ischpelt a Walter.

## Kuckt och
Masbich

D**'Masbich** entspréngt op der belscher Grenz bei der Grenzmaark Lb205, 1,5 Km nord-westlech vun Ischpelt op 506 M (NG-L).

Si ass ~ 1,810 Km laang, fléisst a südlicher Richtung a bilt dann zesumme mat der Walterbaach, (bei Walter, 427 M i. NN), d'Hareler Baach.

Si leeft laanscht d'Uertschaft Walter.

## Kuckt och
Ajamil

**Ajamil** ass eng spuenesch Uertschaft a Gemeng an der Provënz La Rioja.

Si huet 72 Awunner (2007) op enger Fläch vu 66 km².

## Kuckt och
* D'Lëscht vun de Gemenge vu La Rioja
Äerz

En **Äerz** ass en Aggregat vu Mineraler, dat an der Natur virkënnt an dat en ekonomeschen Intressi bitt fir een oder méi Bestanddeeler (meeschtens Metaller) erauszehuelen.

## Kuckt och
* Eisenäerz
* Koffer
* Bläi
* Gold

## Um Spaweck
Eisenäerz

**Eisenäerzer** sinn Äerzer aus deenen Eisen (Fe) ka gewonne ginn, et si Melangen aus cheemesche Verbindunge vum Eise mat Gestengs ouni Eisen dran. D'cheemesch Verbindunge vum Eisen an den Eisenäerzer si virun allem Eisenoxider, dat heescht cheemesch Verbindungen tëscht Eisen a Sauerstoff.

Déi wichtegst Eisenäerzer si Magnetit (bis zu 72 % Eisegehalt), Hematit (bis zu 70 % Eisegehalt) a Siderit (bis zu 48 % Eisegehalt). Donieft gëtt et nach vill manner eisenhalteg Eisenäerzer, z.&nbsp;B. zu Lëtzebuerg d'Minett (bis zu 37 % Eisegehalt).
## Reduktioun vun der Minett am Héichuewen
Am Héichuewe gëtt dem Eisenoxid duerch eng cheemesch Reaktioun mat Kuelestoff a Kuelemonoxid de Sauerstoff entzunn. Déi Reaktioun, bei där de Sauerstoff entzu gëtt, nennt ee Reduktiouns-Oxidatiouns-Reaktioun.

Dobäi ginn och aner Oxider, zum Beispill Mangandioxid a Siliziumdioxid, reduzéiert. Weiderhin hëlt d'Eise Kuelestoff op. Dofir entsteet am Héichueweprozess kee rengt Eisen, mä Réieisen, dat mat Kuelestoff, Silizium, Mangan, Phosphor a Schwiewel veronrengegt ass. No deem Reduktiounsprozess kann aus dem Eise Stol produzéiert ginn.

## Eisenäerz zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg kënnt Eisenäerz an zwou Forme vir:
* knollenaartegt Bounäerz, e bëssen iwwerall am Guttland am Dräieck Rodange-Miersch-Diddeleng
* oolithesche Minett, an der Minettsgéigend

## Um Spaweck
José van Dam

De **José van Dam** gepuer den 25. August 1940 als *Joseph van Damme*, a gestuerwen de 17. Februar 2026, war e belsche Bass-Baritonsänger.

Hien ass als Kand vun engem Zammermann zu Ixelles gebuer.  Musek huet hien am Conservatoire royal de Bruxelles studéiert. Hie war mat enger Lëtzebuergerin bestuet.

Seng Karriär huet 1961 richteg ugefaangen, wéi en an der Paräisser Oper eng Roll an der Oper *[[Les Troyens]]* vum Hector Berlioz krut.

1968 ass hien um Festival vu Salzburg opgetrueden. Duerno war hie Gaascht an de groussen Operenhaiser, wéi an der Scala vu Mailand, der Metropolitan Opera zu New York. Hien huet och zu London, Wien a Paräis gesongen. Dertëscht war hien awer och a senger Gebuertsstad Bréissel am Théâtre de la Monnaie ze héieren.

Zu sengem Repertoire hunn d'Opere *[[Boris Godounov]]*, *[[Falstaff (Oper)|Falstaff]]*, *[[Figaros Hochzeit]]*, *[[Salome (Oper)|Salome]]*, *[[Gianni Schichi]]*, *[[Il turco in Italia]]*, *[[Les Contes d'Hoffmann]]* a *[[La Bohème]]* gehéiert.

Am August 1998 gouf hie vum belsche Kinnek Albert II fir seng Verdéngschter am Gesank zum Baron ernannt.

## Filmer
* 1976: *[[Don Giovanni (Film)|Don Giovanni]]* vum Joseph Losey
* 1988: *[[Le Maître de musique]]*, vum Gérard Corbiau
## Um Spaweck
* Iwwer de J. van Dam
Oolith

**Oolith** (gr. *ωόν* - Ee an *λίθος* - Steen) ass e Sedimentgestengs, dat aus klenge Mineralkigelcher (déi sougenannt *Ooiden*) besteet, déi duerch e kallek- oder tounhaltegen Zement matenee verbonne sinn. D'Ooide bestinn normalerweis aus Kallek oder aus Eisenhydroxid oder Kiselsaier. Si hunn an der Reegel en Duerchmiesser vun 0,5 bis 2 Millimeter.

Ooiden entstinn a waarmem, kallekiwwersiedegtem Waasser mat staarker Wellebeweegung. Ausgankspunkt vun der Ooidebildung si kleng Partikele wéi z.&nbsp;B. Sandkären oder Fragmenter vu Muschelschuelen, déi duerch d'Wellebeweegung an der Schwief gehale ginn, a ronderëm déi sech duerch cheemesch Precipitatioun Kallek an heiansdo och Eisen a konzentresche renge Couchen oflagert, bis datt d'Kigelcher ze schwéier ginn an op de Mieresbuedem erofsenken, wou se sedimentéieren.

D'Minett ass en oolithescht Eisenäerz.
78. Oscar-Iwwerreechung

Déi **78. Oscar-Iwwerreechung** war de 5. Mäerz 2006 am Kodak Theater zu Los Angeles. 
Déi bescht Filmer aus dem Joer 2005 kruten den *Academy Award* iwwerreecht.

Gréisste Favorit war de Film Brokeback Mountain deen den 31. Januar 2006 bei den Nominéierungen der aacht krut.

## Nominéierungen a Gewënner

### [[Oscar/Beschte Film|Beschte Film]]
presentéiert vum Jack Nicholson

### [[Oscar/Regie|Regie]]
presentéiert vum Tom Hanks

### [[Oscar/Haaptacteuren|Haaptacteuren]]
presentéiert vum Hilary Swank

### [[Oscar/Haaptaktricen|Haaptaktricen]]
presentéiert vum Jamie Foxx

### [[Oscar/Schauspiller an enger Nieweroll|Schauspiller an enger Nieweroll]]
presentéiert vum Nicole Kidman

### [[Oscar/Schauspillerin an enger Nieweroll|Schauspillerin an enger Nieweroll]]
presentéiert vum Morgan Freeman

### [[Oscar/Animatiounsfilm|Animatiounsfilm]]
presentéiert vum Reese Witherspoon

### [[Oscar/Ausstattung|Ausstattung]]
presentéiert vum Sandra Bullock a Keanu Reeves

### [[Oscar/Fotografie|Fotografie]]
presentéiert vum John Travolta

### [[Oscar/Kostüm-Design|Kostüm-Design]]
presentéiert vum Jennifer Aniston

### [[Oscar/Dokumentarfilm (Laang)|Dokumentarfilm (Laang)]]
presentéiert vum Charlize Theron

### [[Oscar/Dokumentarfilm (Kuerz)|Dokumentarfilm (Kuerz)]]
presentéiert vum Terrence Howard

### [[Oscar/Filmschnëtt|Filmschnëtt]]
presentéiert vum Ziyi Zhang

### [[Oscar/Beschte friemsproochege Film|Beschte friemsproochege Film]]
presentéiert vum Will Smith

### [[Oscar/Make-Up a Coiffuren|Make-Up a Coiffuren]]
presentéiert vum Steve Carell und Will Ferrell

### [[Oscar/Filmmusek|Filmmusek (Original Score)]]
presentéiert vum Salma Hayek

### [[Oscar/Filmsong|Filmsong (Original Song)]]
presentéiert vum Queen Latifah

### [[Oscar/Kuerzfilm (Animéiert)|Kuerzfilm (Animéiert)]]
presentéiert vun de Figuren *Hühnchen Junior* a *Susi Schnatter* aus dem Animatiounsfilm *[[Chicken Little]]*

### [[Oscar/Kuerzfilm (Live Action)|Kuerzfilm (Live Action)]]
presentéiert vum Luke und Owen Wilson

### [[Oscar/Tounschnëtt|Tounschnëtt]]
presentéiert vum Jennifer Garner

### [[Oscar/Tounmëschung|Tounmëschung]]
presentéiert vum Jessica Alba und Eric Bana

### [[Oscar/Visuell Effeten|Visuell Effeten]]
presentéiert vum Ben Stiller

### [[Oscar/Adaptéiert Dréibuch|Adaptéiert Dréibuch]]
presentéiert vum Dustin Hoffman

### [[Oscar/Original-Dréibuch|Original-Dréibuch]]
presentéiert vum Uma Thurman
Krüger-Nationalpark

De **Krüger-Nationalpark** oder **Krügerpark** (engl.: *Kruger National Park*) läit am Nordoste vu Südafrika an de Provënze Mpumalanga a Limpopo. 
En erstreckt sech vum Krokodilfloss am Süde bis zum Limpopo, dem Grenzfloss am Mosambik, am Norden. En ass ronn 350&nbsp;km laang, 60&nbsp;km breet a bedeckt eng Fläch vu ronn 20.000 km². Domat ass de *Krügerpark* de gréisste Nationalpark vu Südafrika.
Am Park gëtt et 147 Mamendéierenaarten, eng 500 Vullenaarten an 114 Reptillaarten.
De Krügerpark ka mat engem Privatauto awer och mat engem Klengbus mat Guide besicht ginn. Besonnesch moies an aller Fréi sinn d'Chance grouss, fir op enger Foto-Safari vill wëll Déiere kënnen ze knipsen. Ënnerkonft fënnt een an de verschiddene Campe vum Krügerpark. Ausser dem Krügerpark gëtt et an der Noperschaft och eng Rei méi kleng Privatparke mat wëllen Déieren.

## Geschicht
De Nationalpark gouf 1898 vum President Paul Kruger gegrënnt, a krut 1961 en Zonk ronderëm, fir sou d'Wëldness ze protegéieren. Haut stellt en dat gréisst zesummenhänkend Schutzgebitt fir wëll Déieren an Afrika duer.

Zanter 2000 gëtt de Park no Mosambik a Simbabwe hi vergréissert. Stroosse féieren duerch de Krüger-Nationalpark.

## Fotoalbum vum Krüger-Nationalpark

Fichier:Krugerparkléiw1.jpg|Léiw am Krügerpark
Fichier:Krügerbüffel1.jpg|Büffel
Fichier:Krügercamp.jpg|Camp 
Fichier:Krügergiraff2.jpg|Giraff 
Fichier:Krügerimpala2.jpg|Kudu 
Fichier:Krüger-Nationalpark Gepard 1.jpg|Leopard 
Fichier:Krüger-Nationalpark Gepard 2.jpg|Leopard 
Fichier:Krügermonkey1.jpg|Pavian
Fichier:Krügermonkey2.jpg|Pavian
Fichier:Krügerzebra1.jpg|Zeebra 
Fichier:Zebras racing in Krueger Park.jpg|Zeebra 


## Um Spaweck
Offiziell Säit vum Krügerpark op engl.
Durban

**Durban**, (fréier*Port Natal*) ass eng grouss Stad mat Hafen un der Ostküst vu Südafrika. Si läit um Indeschen Ozean an huet 2.083.021 Awunner an der Stad selwer (3.120.340 an der Agglomeratioun) (op den 1. Januar 2005). Durban ass eng bedeitend Industrie- an Handelsstad (zweetgréisst Stad vu Südafrika) an ass vun Touriste staark besicht. An der Stad selwer liewe vill Inder.
## Geschicht
## Ekonomie an Infrastrukturen
## Kuckeswäertes
* Delphinen-Show
* Botanesche Gaart
* Schlangenpark
* Indesche Maart
* Shopping an Durban,
* Ausfluch an d'Land vun den 1000 Hiwwelen, (Zulu-Land)

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun Durban op engl.
Phantomias

De **Phantomias** ass eng Figur aus den Disney-Comicen.

Hien ass e Superheld mä a Wierklechkeet ass et den Donald Duck mat enger Mask.

## Kuckt och
Lëscht vun Disney-Figuren a verschiddene Sproochen
Robben Island

**Robben Island** (Afrikaans: **Robbeneiland**) ass eng kleng Insel am Atlantik, ronn 7 Kilometer virum Festland, nordwestlech vu Kapstad a Südafrika.

D'Insel ass an der Zäit vun der Apartheid benotzt ginn, fir ë. a. politesch Prisonéier ënnerzebréngen. Ee vun de prominentste Prisonéier war den Nelson Mandela, ANC-Rebellechef, méi spéit President vu Südafrika a Laureat vum Friddensnobelpräis. D'Gefaangener hunn do haart missen a Steebréch schaffen, bis 1971 d'Konditiounen am Prisong verbessert goufen a se souguer do studéiere konnten. Déi lescht Jore vu senger Gefaangenschaft huet den Nelson Mandela benotzt, fir ze studéieren a sech weiderzebilden.

1996 gouf de Prisong fir zerguttst zougemaach an d'Insel ass haut eng national Erënnerungsplaz mat engem Musée a ka besicht ginn. Deels spille fréier Prisonéier de Guide.

Am Joer 1999 gouf d'Insel vun der UNESCO op hir Lëscht vum Weltierwe gesat.


SafrikaIMG 8414.JPG|De Prisong …
RobbenIslandSteinbruchA.JPG|an de Steebroch op Robben Island
AHI Treasures of Southern Africa 3-07 0183 N (554381730).jpg|Vue vu Robben Island aus op Kapstad an den Tafelbierg 


## Kuckt och
* Lëscht vum Weltierwen

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vu Robben Island op engl.
* Guide Robben Island a Kapstad op engl.
* UNESCO-Lëscht vum Weltierwen op frans.
Léiw

De **Léiw** *(Panthera leo)* ass eng Aart aus der Famill vun de Kazen (*Felidae*) an der Uerdnung vun de Raubdéieren (*Carnivora*).

De Léiw ass déi eenzeg Kazenaart déi am Ruddel lieft. Léiwe ware fréier an Europa, Asien an Afrika vertrueden. Haut liewe si nach just am afrikanesche Grasland südlech vun der Sahara an an engem klenge Bëschreservat an Nordwestindien.

Si si meeschtens nuets op der Juegd a schlofen de gréissten Deel vum Dag. Hir léifst Affere si mëttelgrouss bis grouss Mamendéiere wéi Zeebraen a Gnuen.

## Um Spaweck
Giraff

D**'Giraff** *(Giraffa camelopardalis)* ass eng Aart aus der Famill vun de Giraffidae. D'Giraff an den Okapi sinn déi eenzeg nach lieweg Aarten aus dëser Famill. 

## Kierperbau
D'Giraff huet en aussergewéinlech laangen Hals, laang Been, e staark offallende Réck an e laange Quasteschwanz.
Déi männlech Déiere sinn iwwer 5,50&nbsp;m grouss, déi weiblech knapps iwwer 5&nbsp;m. 
Giraffen hunn och Haren a jeeweils 32 Zänn. Hir Schnëss ass zimmlech schmuel a si hunn eng laang Gräifzong.

## Liewensweis a Liewensraum
Giraffe friesse Blieder a liewen nëmme méi an Afrika an dat haaptsächlech nach just an Nationalparken. Si si Savannen- a Steppendéieren a si guer net gär an de Bëscher. 
Si verbréngen de ganzen Dag bal nëmme mat friessen a lafen dofir ganz gemittlech vu Planz zu Planz an zupfen hei e Blat oder briechen do e puer Äscht of. 
Wa si genuch Waasser fannen, drénke si all Dag zimmlech vill. Si kënnen awer genee sou gutt e puer Deeg laang ouni Waasser aushalen.

## Fortplanzung
Giraffe kréie bei enger Befruchtung, déi d'ganzt Joer iwwer ka geschéien, jeeweils just ee Jonkt. D'Schwangerschaft dauert 14-15 Méint an dat Jonkt ass bei der Gebuert scho bis zu 2 m grouss a weit ongeféier 60 kg. 
Et ass no enger Stonn schonn op de Been an drénkt. Mat 3 Deeg kann et scho lafen.

## Um Spaweck
Boa-Schal

E **Boa-Schal** oder einfach eng **Boa** ass e laangt, schmuelt Stéck Gezei.

De Boa-Schal gëtt ëm den Hals gedroen an huet säin Numm vun enger Gattung vu Riseschlaangen, déi sech wéi all Wiergschlaangen ëm den Hals vun hirem Affer wéckelen, fir et z'erstécken.

E Boa-Schal ass aus Plommen oder aus Pelz.

## Kuckt och
* Schal

## Um Spaweck
Schäissméck

De Begrëff **Schäissméck** ëmfaasst zwee Insekten
**Calliphora vomitoria*, op Däitsch *Schmeißfliege*, op Franséisch *mouche bleue*, op Lëtzebuergesch och *Mëschtméck*, *Schmëtz*, *Fleeschméck* genannt: kuckt dofir Fleeschméck.
**Eristalis tenax*, op Däitsch *Mistbiene*, *Schlammbiene*, *Schlammfliege*, op Franséisch *éristale tenace*, op Lëtzebuergesch och nach *Pullbei*, *Pullméck* genannt: kuckt dofir Pullméck.
Afrikaneschen Elefant

Den **Afrikaneschen Elefant** *(Loxodonta africana)* ass eng Aart aus der Famill vun den Elefanten (*Elephantidae*) an der Uerdnung vun de Rüsseldéieren (*Proboscidea*).

## Um Spaweck
Grousskazen

Déi **Grousskazen** (*Pantherinae*) sinn eng Ënnerfamill aus der Uerdnung vun de Raubdéieren an aus der Famill vun de Kazen.
Déi aner zwou Ënnerfamillje sinn: d'Klengkazen (*Pantherinae*) an d'Acinoychinae.

## Systematik
* Gattung Panthera
** Famill Léiw (*Panthera leo*)
** Famill Jaguar (*Panthera onca*)
** Famill Leopard (*Panthera pardus*)
** Famill Tiger (*Panthera tigris*)
* Gattung Neofelis
** Famill Nebelparder (*Neofelis nebulosa*)
* Gattung Pardofelis
** Famill Marmorkaz (*Pardofelis marmorata*)
* Gattung Uncia
** Famill Schnéileopard (*Uncia uncia*)

## Um Spaweck
Artiodactyla

D**'Artiodactyla ** sinn Houfdéieren déi e Puer Zéiwen hunn. Si stamen aus der Klass vun de Mamendéieren. Eng bekannt Aart ass d'Giraff.

## Systematik

* Uerdnung Artiodactyla
** Ënneruerdnung Déieren, déi net idderzen (Nicht-Wiederkäuer)(*Nonruminantia*) 
*** Famill Echt Schwäin (*Suidae*)
*** Famill Nuebelschwäin (*Tayassuidae*)
*** Famill Flosspäerd (*Hippopotamidae*)
** Ënneruerdnung Tylopoda 
*** Famill Kaméiler (*Camelidae*) 
** Ënneruerdnung Déieren, déi idderzen (Wiederkäuer)(*Ruminantia*) 
*** Famill Giraffidae
*** Famill Moschushirschen (*Moschidae*) 
*** Famill Hirschfierkel (*Tragulidae*) 
*** Famill Gafelhardréier (*Antilocapridae*) 
*** Famill Hirschdéieren (*Cervidae*) 
*** Famill Rannerdéieren (*Bovidae*)

## Um Spaweck
Gepard

De **Gepard** *(Acinonyx jubatus)* ass eng Aart aus der Famill vun de Kazen (*Felidae*).

## Kierperbau
E Gepard huet laang schlank Been an ee ganz op héich Vitess spezialiséierte Kierperbau. 
Iwwer kuerz Strecke kann e Gepard bis zu 100 Stonnekilometer séier lafen. 
D'Féiss hunn haart Suele mat schaarfe Ränner a stompege Krallen, déi net kënnen zeréckgezu ginn.
Am Géigesaz zum Kierper ass de Kapp kleng, mat ronne klengen Aen déi zimmlech héich stinn. 
D'Ouere si kleng a ronn an d'Nues ass sou ausgeriicht datt si ganz séier ganz vill Sauerstoff ophuele kann.

De Pelz ass routgielzeg mat onreegelméissege Flecken.
E schwaarze Stréch leeft vum banneschten Aewénkel bis zur Schnëss. D'Längt vum Kapprumpf ass bei de männlechen Déieren 1,30&nbsp;m, d'Längt vum Schwanz ongeféier 80&nbsp;cm an d'Gewiicht ronn 60&nbsp;kg. Déi weiblech Déiere sinn ëm e Véierel méi kleng.

## Liewensraum
De Gepard lieft an Afrika vun Algerien a Marokko bis Transvaal am Süden an an Egypten, Ethiopien a vir an Asien.

## Liewensweis
De Gepard ass en typesche Jeeër. E geet eleng oder zu zwéin op d'Juegd. Haaptsächlech huet en et op Gazellen ofgesinn. E schläicht sech un an nodeem en eng gëeegent Beut fonnt huet leeft e wéi de Blëtz op se zou, geheit se mat de Patten ëm a bäisst hir den Hals duerch. Duerno bäisst en de Bauch op, frësst fir d'éischt Häerz an d'Niren a säift dann d'Blutt. Duerno kënnt d'Kappfleesch un d'Rei an zum Schluss de Rescht vum Kierperfleesch.

E Gepard frësst nëmme frëscht Fleesch.

## Fortplanzung

## Um Spaweck
Milan Babić

De **Milan Babić**, gebuer de 26. Februar 1956 zu Kukar, no bei Sinj, a gestuerwen de 5. Mäerz 2006 zu Den Haag, war e serbesche Politiker.

De Babić war an der Zäit vum kroateschen Onofhängegkeetskrich Buergermeeschter vun der Stad Knin, an an de Joren 1991/92 President vun der Republik Serbesch Krajina. Hie war vum Internationale Geriicht zu Den Haag als Krichsverbriecher zu 13 Joer Prisong verurteelt ginn.

De Milan Babić huet sech de 5. Mäerz 2006 a senger Zell am Prisong vum Den Haager Spezialgeriicht am Staddeel Scheveningen d'Liewe geholl.
The Four Freshmen

**The Four Freshmen**, war eng Vokalgrupp aus de Fofzegerjoren.
Si gëtt als Viergänger vun de Beach Boys, Manhattan Transfer a. a. ugesinn.

## Um Spaweck
* Ausféierlech Discographie op Englesch
Atilio Bariviera

Den **Atilio Bariviera**, gestuerwen de 5. Mäerz 2006, war de fréieren Turnléiermeeschter vun der Germaine Damar, mat där hien, zesumme mat hirer Sëschter Geny, als "Trio Delux" um Ufank vum Zweete Weltkrich zu Paräis opgetrueden ass.

Nodeem hir Akrobatiksnummer méi bekannt gouf, konnte si och am "Alhambra" an am Bobino d'Leit begeeschteren.

Den Atilio Bariviera ass de 5. Mäerz 2006 am Alter vu 87 Joer gestuerwen.
Arnedo

**Arnedo** ass eng spuenesch Uertschaft a Gemeng an der Provënz La Rioja.

Si huet 14.092 Awunner (2005) op enger Fläch vun 85,26 km².

## Kuckt och
* D'Lëscht vun de Gemenge vu La Rioja
Nelson Mandela

Den **Nelson Rolihlahla Mandela**, gebuer den 18. Juli 1918 zu Mvezo a Südafrika, a gestuerwen de 5. Dezember 2013 zu Johannesbuerg, war den éischte President vu Südafrika, deen op eng voll demokratesch Manéier gewielt gouf. Zesumme mat sengem Virgänger, dem Frederik Willem de Klerk, huet hien 1993 de Friddensnobelpräis kritt.

## Säi Liewenslaf

## Seng Verdéngschter a seng Unerkennungen
Zu Lëtzebuerg sinn an dësen Uertschafte Stroossen nom Nelson Mandela benannt:

* Esch-Uelzecht déi fréier Burestrooss (Rue des Boers), L- 4035 

* Rodange, L-4834
* Stroossen, L-8094

## Kuckt och
* Robben Island
* Lëscht vun de Friddensnobelpräislaureaten

## Um Spaweck

* Offiziell Biographie 
* Seng Gielercher 
* Den Nelson Mandela an den Nobelpräis
Kunene (Regioun)

**Kunene** ass eng vun den dräizéng administrative Regiounen an Namibien. Si stéisst am Norden un d'Grenz tëscht Namibien an Angola déi do vum Grenzfloss Kunene gebilt gëtt.
Kunene

D'Wuert **Kunene** (munnechmol och *Cunene* geschriwwen) ka verschidde Bedeitungen hunn:
* Kunene, eng Regioun am Norde vun Namibien
* Kunene, e Floss deen am Nordwesten d'Grenz bilt tëscht Namibien an Angola
* Cunene, eng Provënz an Angola
Elefanten

D**'Elefanten** (Elephantidae) sinn eng Famill an der Uerdnung vun de Rüsseldéieren (Proboscidea).

## Systematik
An der Famill vun den Elefante liewen nach just dräi verschidden Aarten, déi an zwou Gattungen agedeelt sinn:

* Afrikaneschen Elefant (*Loxodonta africana*)
* Bëschelefant (*Loxodonta cyclotis*)
* Asiateschen Elefant (*Elephas maximus*)

## Um Spaweck
Kunene (Floss)

De **Kunene** entspréngt an Angola, féiert d'ganzt Joer Waasser a bilt vu Ruacana un, am Nordweste vun der Regioun Kunene d'Grenz tëscht Namibien an Angola, ier en an engem 30&nbsp;km breeden Delta an den Atlantik fléisst. Bei Ruacana an och bei Epupa gëtt et um Kunene grouss Waasserfäll. Well de Kunene vill Waasser huet, gëtt et Pläng, déi allerdéngs ëmstridde sinn, fir e Staudamm ze bauen an de Kunene fir d'Energiegewënnung ze benotzen.

## Um Spaweck

* Fotoreportage iwwer eng Rees um Kunene, op fr.
Harry Kümel

Den **Harry Kümel** (och nach Harry Kumel oder Harrie Kümel genannt), gebuer de 27. Januar 1940 zu Antwerpen, ass e belschen Dréibuchauteur, Schauspiller a Filmregisseur.

Nodeem den Harry Kümel vill fir d'Televisioun geschafft hat, huet hien am Joer 1971 de Film Malpertuis mat dem Orson Welles an der Haaptroll gedréint.

Hien huet och bis 2005 Coursen op der *Nederlandse Film en Televisie Academie* ginn.

## Filmer als Regisseur
### Kino
* *[[Monsieur Hawarden]]* (1969)
* *[[Malpertuis]]*, (1971) Acteuren: Orson Welles a Michel Bouquet
* *[[Les lèvres rouges]]*, (1971) Acteuren: Delphine Seyrig an Andrea Rau 
* *[[De komst van Joachim Stiller]]*, (1976) Acteuren: Willeke van Ammelrooy an Hugo Metsers
* *[[Het verloren paradijs]]*, (1978) Acteuren: Willeke van Ammelrooy a Bert André
* *[[Eline Veere]]*, (1991) Acteuren: Marianne Basler, Monique van de Ven, Johann Leysen an Aurore Clément

### Televisioun
* Josef von Sternberg, een retrospektieve (1969) 
* Avondspelen (1971) 
* Série rose (1986- 1970) TV- Serie 
**Episoden:
***L'élève (1990) 
***La fessée (1990) 
***La mandragore (1990) 
***La revanche (1990)
***Le demi-mariage (1990)

## Um Spaweck
Lübeck

D'Hansestad **Lübeck** ([]) ass eng kreesfräi Stad am Norde vun Däitschland an am Südoste vu Schleswig-Holstein. Se läit un der Ostséi (Lübecker Bucht). Et ass no der Landeshaaptstad Kiel déi zweetgréisst Stad am Land an ee vun dräi wichtegsten Zentren am Land. Der Fläch no ass et déi gréisst Stad a Schleswig-Holstein. Déi gutt erhalen Alstad, déi aus dem Mëttelalter staamt, ass en Deel vum UNESCO-Weltkulturierwen.

Aner méi grouss Stied sinn Hamburg zirka 58&nbsp;km südwestlech, Kiel zirka 63&nbsp;km nordwestlech a Schwerin zirka 54&nbsp;km südëstlech. D'Awunnerzuel ass 1911 iwwer d'Grenz vun 100.000 geklommen, wouduerch Lübeck Groussstad ginn ass. Lübeck grenzt un d'Metropolregioun Hamburg. Déi Lübecker gesinn hir Stad mat de 7 Tierm haut nach als *Tor zum Norden* vun Europa.

Lübeck ass bekannt fir säi Marzipan.

## Um Spaweck
* www.luebeck.de
Chapon

Dës Säit bezitt sech op de Chapon als Gefliegel. Kuckt och Chapon (Fësch)

E **Chapon** ass een Hunn, deen am Alter vun ongeféier 10 Wochen kastréiert gouf an duerno gemäscht ginn ass. Dat weiblecht Géigestéck ass d'Poularde.

D'Fleesch vu Chaponen ass besonnesch duuss, wäiss a fett.

Dem Chapon gëtt bei engem operativen Agrëff och säi Kamp a seng Baartläppercher erofgeschnidden. Dowéinst bleecht d'Faarf vu sengem Gesiicht aus, d'Plommen um Col, um Réck an um Schwanz wuesse méi laang wéi bei engem Hunn. De Chapon kréint manner wéi en Hunn, a seng Stëmm kléngt méi hees.

De Geschlechtdriff beim Chapon ass verschwonnen, an d'Déier steet an der Héngerhierarchie ganz ënnen.

A Frankräich, a besonnesch an der Bresse bourguignone ginn all Joer iwwer annerhallef Millioune Chapone geziicht, vun deenen nëmmen e klengen Deel exportéiert gëtt. Ausser a Frankräich ginn der och nach an Éisträich (Steiermark) an an Italie geziicht.
## Kuckt och
* Chapon (Fësch) 
## Um Spaweck
* Detailléiert Beschreiwung vum Chaponnage op Franséisch
Chameleonen

D**'Chameleonen** (*Chamaeleonidae*) sinn eng Famill bannent der Klass vun de Reptiller (Reptilia). Et gëtt ongeféier 160 verschidden Aarten, déi an Afrika, am Mëttelmiergebitt, op Madagaskar, op der arabescher Hallefinsel, an Indien, op de Seychellen an a Sri Lanka liewen. Et gëtt zwou Ënnerfamilljen: Déi echt Chamäleonen (Chamaeleoninae) an d'Stompschwanzchamäleonen (Brookesiinae).

## Um Spaweck
Leadenhall Market

De **Leadenhall Market** ass eng Maarthal an der Bannestad vu London.

D'Originne ginn zeréck an d'14. Joerhonnert. D'Butteker verkafe frësch Liewensmëttel, dorënner Kéis, Fleesch a Fësch.

## Um Spaweck
Fiskalitéit

D**'Fiskalitéit** ass eng Sammlung vun Texter a Reglementer, déi d'Définitioun an d'Perzeptioun vun de Steieren organiséiert.

## Literatur

Alain Steichen, Manuel de Droit Fiscal Luxembourgeois, T. 1 et T. 2, *éditions saint-paul*
Alain Steichen, Mémento de droit fiscal, *éditions saint-paul*
Alain Steichen, Précis de droit fiscal de l'entreprise, *éditions saint-paul*
Zulu (Vollek)

D**'Zulu** sinn eng afrikanesch Volleksgrupp vu ronn 5 Millioune Mënschen, déi zu de Bantu gehéiert an déi haaptsächlech an der südafrikanescher Provënz KwaZulu-Natal lieft. D'Zulu schwätzen d'Zulu-Sprooch.
Ee vun hire bekannte Vertrieder ass de Mangosuthu Gatsha Buthelezi.

## Geschicht

Am 15. Joerhonnert ass dës Bantu-Volleksgrupp aus dem Gebitt, wou haut de Kongo ass, agewandert. Ënner hirem Kinnek Shaka (* zirka 1787; † 1828) hu si am Ufank vum 19. Joerhonnert hiert Räich mat Gewalt op d'Käschte vun hiren Nopere vun 260&nbsp;km² op 28.500&nbsp;km² vergréissert. Ënner dem Shaka war d'Zuluräich de mächtegste Staat am südlechen Afrika. Beim "Groussen Treck" koum et ëmmer erëm zu Streidereien an Zesummestéiss mat de Buren. An der "Schluecht um Blood River" huet den Andries Pretorius, Kommandant vun de Buren, d'Zuluen de 16. Dezember 1838 geschloen an hir Haaptstad Umgungundlovu gouf véier Deeg méi spéit zerstéiert. D'Zuluräich konnt seng strateegesch Positioun trotzdeem weider am südlechen Afrika behaapten. Am Kampf géint d'Apartheid hu si ënner dem Mangosuthu Gatsha Buthelezi eng moderéiert Positioun ageholl, déi vun der radikaler Positioun vun de Xhosa grondverschidde war.

## Kuckt och
* Xhosa
## Um Spaweck
* Säit iwwer d'Zulu.Vollek, op engl.
* Säit iwwer d'Xhosa-Vollek, op engl.
Kap vun der Gudder Hoffnung

De **Kap vun der gudder Hoffnung** läit a Südafrika, südlech vu Kapstad op der Kaphallefinsel, a gëtt dacks fir dee südlechste Punkt vun Afrika gehalen. Dësen ass awer weider ëstlech, um Kap Agulhas.

De Kap vun der Gudder Hoffnung läit 34° 21' 26" südlech an 18° 28' 25" ëstlech, an ass ëmgi vun engem vun de schéinsten Naturreservate vun der Welt.

## Geschicht
## Fotoalbum vum Kap vun der gudder Hoffnung

Fichier:Caprgoodhope2.jpg|Um Kap vun der gudder Hoffnung
Fichier:Goodhopepinguin1.jpg|Pinguins-Kolonie beim Kap vun der gudder Hoffnung
Fichier:Goodhopepinguin2.jpg|Pinguins-Kolonie beim Kap vun der gudder Hoffnung



## Kuckt och
* Kap Point
* Kap Hoorn, südlechste Punkt vun Südamerika

## Um Spaweck
*  Offiziellen Travelguide iwwer de Kap vun der gudder Hoffnung
Will Dahlem

De **Will Dahlem**, gebuer den 23. September 1916 zu Péiteng, a gestuerwen de 4. Mäerz 1986, war e lëtzebuergesche Moler.

Hien huet Konscht zu Bréissel, Paräis an Tréier studéiert.

De Will Dahlem ass besonnesch bekannt duerch seng abstrakt Biller. Hien huet awer och Kierchefënsteren a Freske vun ëffentleche Gebaier entworf.

## Auszeechnungen
* Prix Grand-Duc Adolphe (1958)

## Um Spaweck

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Colette Mart

D**'Colette Mart**, gebuer de 27. Abrëll 1955 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Journalistin, Schrëftstellerin a Politikerin (DP).

No der Première am Lycée Hubert Clément zu Esch-Uelzecht, huet si Journalismus a Kommunikatiounswëssenschaft op der *[[Université libre de Bruxelles]]* studéiert. Si huet duerno um *[[Institut des études européennes]]* hir Studie weidergefouert.

Zanter 1979 schafft si als Journalistin. Si huet am Ufank zu Bréissel an duerno fir d'Heidelberger Tageblatt an d'Rhein-Neckar-Zeitung zu Heidelberg geschafft. 1984 ass si op Lëtzebuerg zeréckkomm a war do als fräi Journalistin fir d'Dageszeitung *[[Le Républicain Lorrain]]* aktiv. Zanter 1999 ass si Journalistin an der Redaktioun vun der Dageszeitung Lëtzebuerger Journal.

D'Colette Mart war vun 2003 bis 2006 Presidentin vum *[[Conseil national du livre]]*, a vun 2004 bis 2013 vum Lëtzebuerger Schrëftstellerverband (LSV).

Si ass zanter 1999 Conseiller am Gemengerot vun der Gemeng Lëtzebuerg, a war do 2011 bis 2017 Schäffin.

D'Colette Mart ass d'Duechter vum liberale Politiker René Mart (1925-1990).

Si krut 2011 en internationale Literaturpräis fir dichteresch Exzellenz an 2010 e Journalistepräis vun der Lëtzebuerger Regierung am Kader vum Europäesche Joer géint Aarmut an Ausgrenzung.

## Hiert Wierk
* *Der Tag am Meer und andere Erzählungen*, ill. vum Jean Goedert (1983), Verlag Laub GmbH, Elztal, 103 Säiten
* *La Peau. Poèmes. - Die Haut. Gedichte*. Zweesproocheg Gedichter(1986), Éditions Phi.
* *Als Anna weinte*. E Fraeportrait a Gedichter (1994), Éditions Phi, 100 Säiten.
* *Frau im roten Sand*, Kuerzgeschichten, (2005), Éditions Carrière, 125 Säiten
* *Unterbrochene Melodien*, Journalistesch a feuilletonistesch Texter (2008) Éditions Carrière

## Um Spaweck
* D'Colette Mart op der Websäit vum LSV 
* ''Erinnerungen im Erzählstil'', Land-Artikel
Kap Komorin

**Kap Komorin**, oder **Kanyakumari** ass de südlechste Punkt vum indeschen Ënnerkontinent.
 
Déi Landspëtz am indesche Bundesstaat Tamil Nadu läit op 8° 4' nërdlecher Breet a 77° 35' ëstlecher Längt. Et ass do, wou den Indeschen Ozean, dat Arabescht Mier an de Golf vu Bengalen sech begéinen.

Op enger klenger virgelagerter Insel ass e Monument *Kanyakumari* fir de Swami Vivekananda, en Hindu-Geeschtlechen a Geléierten.
Kap Point

**Kap Point** ass e Fiels um Südenn vun der Kap-Hallefinsel a Südafrika.

De Kap Point läit ongeféier ee Kilometer südëstlech vum Kap vun der gudder Hoffnung ewech.

Wann um Kap vun der gudder Hoffnung ausser engem hëlzene Panneau mat de geographesche Koordinaten nëmmen Natur ze fannen ass, ass de Kap Point fir Touristen ageriicht: Glacebuttek, Restaurant, Souvenirsbuttek an eng kleng Seelbunn, déi vun der Parkplaz bis no bei e Liichttuerm féiert, deen op 200 Meter Héicht steet.

## Kuckt och
* Kap vun der gudder Hoffnung

## Um Spaweck
Kap Agulhas

**Kap Agulhas** ass dee südlechste geographesche Punkt vun Afrika. E läit op 34°49′43.39″ südlech an 020°00′09.15″ ëstlech.

"Agulha" ass op Portugisesch eng Spéngel, an et ware portugisesch Séifuerer, déi dëse Streech wéinst de spatze Kliffen a Fielse laanscht d'Küst sou genannt hunn.

## Um Spaweck
Frederik Willem de Klerk

De **Frederik Willem de Klerk**, gebuer 18. Mäerz 1936, a gestuerwen den 11. November 2021 zu Kapstad, war e südafrikanesche Politiker a Staatsmann.

Hie war vun 1989 bis 1994 President vu Südafrika. Den Nelson Mandela huet hien als President ofgeléist. Zesummen hu si 1993 de Friddens-Nobelpräis kritt.
## Liewen

### Seng Formatioun

### Seng Karriär
### Seng Roll an der Fro vun der Apartheid
### De Frederik Willem de Klerk duerno

## Kuckt och
* Lëscht vun de Friddensnobelpräislaureaten

## Um Spaweck
* Biographie vum F.W. de Klerk, op engl.
Arlette Gruss

D**'Arlette Gruss**, gebuer de 17. November 1930 zu Vernon, a gestuerwen den 2. Januar 2006 zu La Fontaine-Saint-Martin am Departement Sarthe, war eng Zirkusdirektesch.

D'Arlette Gruss entstaamt enger bekannter Zirkus-Dynastie. Si war d'Kusinn vum Alexis Gruss, dem Direkter vum *Cirque national*, dee säin Numm dréit, an dat eelst Meedche vum Konschtreider mam Homonym, dem Alexis Gruss. Nom Doud vun hirem Papp huet se 1985 hiren eegenen Zirkus, den *Cirque Arlette Gruss*, gegrënnt.

An der Zirkusarena huet si mat Panthere geschafft.

Si war Chevalier vun der Légion d'honneur a vun den Arts et Lettres.
Crash

**Crash** ass e Begrëff mat e puer Bedeitungen:
* Film aus dem Joer 1996 vum David Cronenberg mam James Spader an Holly Hunter kuckt bei: Crash (Cronenberg)
* Film aus dem Joer 2004 vum Paul Haggis mat der Karina Arroyave, deen am Mäerz 2006 den Oscar fir ënner anerem de beschte Film krut, kuckt bei Crash (Haggis)
Dirbech

D**'Dirbech** ass eng Baach am Éislek, an de Gemenge Wal an Esch-Sauer. Et ass e rietsen Niewefloss vun der Sauer.

Si entspréngt op 490 m (NG-L) um Lieu-dit "Hunebruch" bei Gréiwels. Vun do aus fléisst se de ganzen Zäit an engem schmuelen Dall no Norden, laanscht Kéiber fir dann an de Stauséi vun der Uewersauer ze lafen.

Niewebaachen: Ansebech, Millbech, Broubich, Méchelbaach an nach aner kleng, onbedeitend Baachen.

## Kuckt och
Blue Train

De **Blue Train** (lëtz: Bloen Zuch) ass e Luxuszug a Südafrika. E verkéiert tëscht Pretoria a Kapstad an tëscht Kapstad a Port Elizabeth. Ausserfahrplangméisseg zirkuléiert en och nach vu Pretoria op Hoedspruit a bei d'Viktoriafäll. De Bloen Zuch zielt zu den aussergewéinlechste Luxuszich vun der Welt. Et gëtt richteg Appartementer mat Salon, Buedzëmmer a Schlofraum.

De *Bloen Zuch* ass fir d'éischt 1923 als **Union Limited** tëscht Johannesburg a Kapstad agesat ginn, fir den Uschloss un d'Luxus-Schëffer, déi vun do a Richtung England gefuer sinn, z'erliichteren. Am Abrëll 1939 huet hie säin Numm vun haut kritt.

## Literatur
*Farren, Jonathan; Mallet,Jean-François; Grilly, Bernard: *Legendäre Luxuszüge,Traumreisen rund um die Welt*, mat Fotoen, Knesebeck-Verlag (2005), 176 S.

## Kuckt och
* Orientexpress

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum Blue Train 
* Fotoe vum Blue Train
Eros (Mythologie)

Den **Eros** war de griichesche Gott vun der erotescher Léift.

## Mythos
Beim Homer war den Eros nach net ernimmt. Mä beim Hesiod ass en direkt mat der Gaia an Tartaros nom Chaos komm an ass domat ee vun deenen eelste griichesche Gëtter. Spéider ass en als Jong vun der Aphrodite a vum Ares duergestallt ginn, dacks begleet vum Himeros (Gloscht) a Pothos (Verlaangeren).

## Kult
Am Denke vun de Griichen huet den Eros eng bedeitend Roll gespillt, mä en ass awer am Kult wéineg veréiert ginn. Eng vun de wéinege Kultplaze war dat boiotescht Thespiai, wou en a Form vun engem réie Steen veréiert ginn ass, wat op seng Urtëmlechkeet a säin Zesummenhank mam Entstoe vun der Welt ze dinn huet. Spéider ass dëse Steen duerch eng Statu vum Praxiteles ersat ginn.

## Konscht
An der Konscht ass den Eros scho fréi als schéine klenge Jong duergestalt ginn. Meeschtens war e plakeg, hat Flilleken, an och Feil a Bou. En huet seng Feiler op Gëtter a Mënschen ofgeschoss, huet seng gëttlech Dignitéit awer ëmmer méi verluer. Gläichzäiteg ass d'Virléift gewuess, en net als eenzel Figur, mä zesumme mat ville klenge sougenannten *Eroten* duerzestellen. An der Renaissance sinn dës Eroten als Putten erëm operstan.

## Literatur
* Otto Holzapfel: *Lexikon der abendländischen Mythologie*, 2002, Herder Verlag, Freibuerg. Am Ament vergraff!

## Um Spaweck
Dryaden

D**'Dryade** sinn an der griichescher Mythologie d'Nymphen déi an de Beem gelieft hunn. Genee geholl d'Nymphe vun den Eechen (gr. *dryas* fir *Eech*, vun der indoeuropäescher Wuerzel *derew(o)* fir *Bam* oder *Holz*), mä de Begrëff ass fir all Bamnymphen iwwerholl ginn. Hiert Schicksal war enk mat dem Bam an deem si gelieft hu verbonnen.

## Hamadryaden
D'Hamadryade waren en Deel vun hirem Bam. Wann de Bam gestuerwen ass, ass och d'Nymph gestuerwen. Aus deem Grond hunn d'Dryaden an d'griichesch Gëtter all Stierflechen, deen engem Bam wéi gedoen huet, ouni d'Nymph virdrun unzeruffen, bestrooft.

## Kuckt och
* Daphne

## Um Spaweck
Borg (Saarland)

**Borg** ass eng Uertschaft an der Gemeng Perl am Landkrees Merzig-Wadern am Saarland.

Borg huet 390 Awunner.

## Geographie
Borg läit op enger Héicht vun 355 M.

## Geschicht

## Kuckeswärtes
* D'réimesch Villa
Hades

Den **Hades** war an der griichescher Mythologie de Gott vun der Ënnerwelt, Jong vum Kronos a Rheia, Mann vum Persephone.

## Etymologie
Den Numm ass vun de Griiche meeschtens als "den Onsiichtbaren" gedeit ginn, dee sech mat senge Bridder Zeus] a Poseidon d'Weltherrschaft gedeelt huet. Hien huet iwwer d'Séile vun de Verstuerwene regéiert. Aus senger Welt ass et keen Zeréck ginn (mat Ausnam vum Herakles a vum Orpheus. Spéider huet den Numm "Hades" och als Bezeechnung fir d'Ënnerwelt gedéngt.

## Kuckt och
* Hermes
* Charon
* Styx

## Analogien
* Pluto

## Um Spaweck