open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Krichsverbriecherprisong Spandau

De **Krichsverbriecherprisong Spandau** war e Prisong am Berliner Quartier Wilhelmstadt am Bezierk Spandau an deem vun 1946 bis 1987 d'Haaptkrichsverbriecher vum Zweete Weltkrich déi an den Nürnberger Prozesser verurteelt gi waren, souzen.

Nom Doud vun leschte Prisonéier dem Rudolf Heß gouf en 1987 ofgerappt.

## Um Spaweck
Fady Maalouf

De **Fady Mounir Maalouf**, gebuer den 20. Abrëll 1979 zu Zahlé am Libanon, ass en däitsch-libaneseche Sänger. 
Hien huet bei der 5. Staffel vun der Televisiounssendung Deutschland sucht den Superstar matgemaach. Do ass hien op déi zweet Plaz komm, hanner dem Thomas Godoj. Duerno krut hien en eegene Plackevertrag bei Columbia Records (Sony BMG). 

## Optrëtter bei DSDS

## Discographie

### Albumen

### EPen

### Singelen

## Um Spaweck

* FadyMaaalouf.de
Helmut Kohl

Den **Helmut Josef Michael Kohl**, gebuer den 3. Abrëll 1930 zu Ludwigshafen, an och do de 16. Juni 2017 gestuerwen, war en däitsche Politiker (CDU).

Hie war vun 1969 bis 1976 Ministerpresident vu Rheinland-Pfalz a vun 1982 bis 1998 Bundeskanzler vun Däitschland. Hien huet sech fir déi däitsch Erëm-Vereenegung a fir d'Europäesch Unioun agesat.

## Um Spaweck

* Biographie vum Helmut Kohl
Haile Selassie I. vun Ethiopien

Den **Haile Selassie I. vun Ethiopien** (op Amharesch: ቀዳማዊ ኃይለ ሥላሴ, *Qädamawi Haylä Səllase,* wuertwiertlech iwwersat „Muecht vun der Dräifaltegkeet, den Éischten“, gebuer den 23. Juli 1892 als *Täfäri Mäkʷännən* (ተፈሪ መኰንን) zu Edjersso, an der Provënz Hararghe (Ethiopien), a gestuerwen de 27. August 1975 zu Addis Abeba, war vun 1916 bis 1930 Regent vun Ethiopien a vun 1930 bis 1936 an duerno nees vun 1941 bis 1974 de leschte Keeser vun Abessinien.

Säin Herrschertitel war *Neguse Negest* („Kinnek vun de Kinneken“) an hie selwer huet sech den 225. Nofollger vum Kinnek Salomon genannt. Säi Prënzennumm war *Lij-a Ras Täfäri Mäkonnen* (ልጅ ራስ ተፈሪ መኰንን). Vun der Glawensrichtung vun de Rastafari hir, gëtt den Haile Selassie als de Messias veréiert.

## Den Haile Selassie zu Lëtzebuerg
De 25. Mee 1924 war de Prënz op enger kuerzer Visitt zu Lëtzebuerg. Hie gouf vun zéng Persoune begleet, dorënner véier Kinneken, souwéi vum Lëtzebuerger Maurice Pescatore, dee wéi et schéngt dem Ras seng Rees an Europa initiéiert hat. De Pescatore hat nämlech grouss Betriber an Nordafrika an huet Kaffi an Ethiopien ugebaut. D'Delegatioun gouf mat de militäreschen Éieren empfaangen, a Presenz vum Prënz Felix a vun nationale gradewéi vun internationalen Autoritéiten.

## Gielercher (Auswiel)

### Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Guy May, 2001, Visite éclair du Ras Taffari an Ons Stad Nr. 68, S. 22-24
Prisong Tegel

D**'Justizvollzugsanstalt Tegel** zu Berlin-Tegel läit am Berliner Bezierk Reinickendorf an ass de gréissten an ee vun den eelste Prisongen an Däitschland. Zanter 1898 sëtzen an deem Prisong verurteelt erwuesse Männer, déi do hir Strofen ofsëtzen.

Am September 2006 gouf et am Prisong Tegel offiziell Plaz fir 1571 Prisonéier; hie war allerdéngs zu där Zäit mat 1705 Häftlinge beluecht, déi vun 838 Giichtercher betreit a bewaacht goufen. Ronn 32 Prozent vun de Prisonéier waren Auslänner. Et waren Häftlingen, déi zu kuerze Prisongsstrofen an och där, déi bis zu liewenslänglech verurteelt waren.
Alex Bonn

Den **Alex Bonn**, gebuer den 18. Juni 1908 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 27. Juni 2008, war e lëtzebuergesche Jurist.

De 17 Juli 1969 gouf hien als Member vum Staatsrot nominéiert. Den 20. Juni 1979 gouf hie Vizepresident an den 21. September 1979 President vun deem Gremium bis hien den 18. Juni 1980 seng Demissioun aus dem Staatsrot ginn huet.

Den Alex Bonn huet eng ganz Rëtsch juristesch Artikele geschriwwen, absënns iwwer d'Lëtzebuerger Constitutioun an d'Roll vum Staatsrot.

## Auszeechnungen
*
Guyane

D**'Guyane** (och *Franséisch-Guyana*, franséisch *Guyane* []) ass en Iwwerséidepartement an eng Regioun vu Frankräich, am Norde vu Südamerika um Atlanteschen Ozean tëscht Brasilien an dem Surinam bei 4° nërdlecher Breet a 53° westlecher Längt.

D'Guayane ass e vollintegréierten Deel vum franséische Staat a gehéiert och domat zur Europäescher Unioun.

## Geographie
D'Departement huet eng Fläch vu 86.504 km² an ass domat ongeféier sou grouss wéi Éisträich. Et huet eng 378 Kilometer lang Küst um Atlantik, 730 Kilometer Grenz mat Brasilien a 510 Kilometer mat Surinam.

Den héchste Punkt ass de *Mont Bellevue* mat 850&nbsp;m iwwer dem Mier. Am Süde vum Land erstreckt sech eng kleng Mëttelgebiergskette mat maximalen Héichten ëm 800&nbsp;m, de *[[Massif Tabulaire]]*. Déi wichtegst Flëss si vu Westen no Osten de Maroni, deen d'Grenz mat Surinam mécht, de Sinnamary, den Approuague a den Oyapock, deen op der Grenz mat Brasilien ass.

D'Guayane huet dat gréisst zesummenhängend Bëschgebitt vu Frankräich a vun der Europäescher Unioun. 90 % vum Land si mat tropesche Reebëscher bedeckt. De wäitaus gréissten Deel vun der Bevëlkerung lieft op der Küst, wou déi gréisst Agglomeratioune sinn.

## Wichtegst Stied
* Cayenne, 65 493 Awunner (2019), Haaptstad
* Saint-Laurent-du-Maroni, 19.211 Awunner (1999)
* Kourou, 19.107 Awunner (1999)
* Matoury, 18.032 Awunner (1999), gehéiert zur Agglomeratioun Cayenne
* Remire-Montjoly, 15.555 Awunner (1999), gehéiert zur Agglomeratioun Cayenne

## Um Spaweck
Zwergmammut

Den **Zwergmammut** (*Mammuthus exilis*) ass eng ausgestuerwen Aart aus der Famill vun den Elefanten. Si huet virun ongeféier 30.000 bis 12.000 Joer op de Kanalinsele vu Kalifornien gelieft. Den Numm huet se dohier, well se, wéi och den Insel-Grofuuss, deen haut nach do virkënnt, hir Kierpergréisst am Laf vun de Jore reduzéiert huet. Dëse Phenomeen vun der Evolutioun gëtt *[[Inselverzwergung]]* genannt, an ass dorop zeréckzeféieren, datt op Inselen de Kascht limitéiert ass.

Den Zwergmammut hat eng Héicht vu just 1,20 bis 1,80 Meter, am Verglach dozou waren aner Aarte vun der Gattung *[[Amerikanesche Mastodont|Mammut]]*, wéi de Präriemammut, duebel sou grouss an e puermol méi schwéier.

## Den Zwergmammut an der Literatur
2008 huet de Jérôme Netgen en Theaterstéck mam Titel *Mammuthus exilis* geschriwwen, dat an der Escher Kulturfabrik uropgeféiert gouf.
Canton de Tréguier

De **Canton de Tréguier** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lannion, am Departement Côtes-d'Armor an der Regioun Bretagne.

## Gemengen am Kanton

* Camlez
* Coatréven
* Hengoat
* Kerbors
* Langoat
* Lanmérin
* Lanmodez
* Lézardrieux
* Minihy-Tréguier
* Penvénan
* Pleubian
* Pleudaniel
* Pleumeur-Gautier
* Plougrescant
* Plouguiel
* Pommerit-Jaudy
* Pouldouran
* La Roche-Derrien
* Trédarzec
* Tréguier
* Trézény
* Troguéry
Canton de La Roche-Derrien

De **Canton de La Roche-Derrien** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lannion, am Departement Côtes-d'Armor an der Regioun Bretagne. Bei der Kantonalreform vun 2014 gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton
* Berhet 
* Cavan 
* Coatascorn 
* Hengoat 
* Mantallot 
* Pouldouran 
* Prat 
* Quemperven 
* La Roche-Derrien 
* Pommerit-Jaudy 
* Troguéry
Canton de Plestin-les-Grèves

De **Canton de Plestin-les-Grèves** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lannion, am Departement Côtes-d'Armor an der Regioun Bretagne.

## Gemengen am Kanton
* Lanvellec
* Loguivy-Plougras
* Plestin-les-Grèves
* Plouaret
* Ploubezre
* Plougras
* Ploumilliau
* Plounérin
* Plounévez-Moëdec
* Plouzélambre
* Plufur
* Saint-Michel-en-Grève
* Trédrez-Locquémeau
* Tréduder
* Trégrom
* Trémel
* Le Vieux-Marché
Canton de La Chèze

De **Canton de la Chèze** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Brieuc, am Departement Côtes-d'Armor an der Regioun Bretagne. Bei der Kantonalreform vun 2014 gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton
* Le Cambout
* La Chèze 
* Coëtlogon 
* La Ferrière 
* Plémet 
* Plumieux 
* La Prénessaye 
* Saint-Barnabé 
* Saint-Étienne-du-Gué-de-l'Isle
Canton de Grandvillars

De **Canton de Grandvillars** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Belfort, Territoire de Belfort an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

*Angeot
*Autrechêne
*Bessoncourt
*Bethonvilliers
*Boron
*Brebotte
*Bretagne
*Chavanatte
*Chavannes-les-Grands
*Cunelières
*Eguenigue
*Fontaine
*Fontenelle
*Foussemagne
*Frais
*Froidefontaine
*Grandvillars
*Grosne
*Lacollonge
*Lagrange
*Larivière
*Menoncourt
*Méziré
*Montreux-Château
*Morvillars
*Novillard
*Petit-Croix
*Phaffans
*Recouvrance
*Reppe
*Suarce
*Vauthiermont
*Vellescot
Canton d'Offemont

De **Canton d'Offemont** war bis Mäerz 2015 eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Belfort, Territoire de Belfort an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté. Bei der Kantonalreform vun 2014 gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton
*Éloie 
*Offemont
*Roppe 
*Vétrigne
Canton de Perros-Guirec

De **Canton de Perros-Guirec** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lannion, am Departement Côtes-d'Armor an der Regioun Bretagne.

## Gemengen am Kanton
* Kermaria-Sulard 
* Louannec 
* Perros-Guirec 
* Pleumeur-Bodou 
* Trévou-Tréguignec 
* Saint-Quay-Perros 
* Trébeurden 
* Trégastel 
* Trélévern
Jérôme Netgen

De **Jérôme Netgen**, gebuer de 7. November 1965 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Auteur (ë. a. Theater a Kuerzgeschichten) a fréiere Journalist.

Hien huet op der Universitéit Aix-Marseille Arts plastiques studéiert a war duerno vun 1990 bis 1994 Chargé de cours fir Konschterzéiung. Vun 1995 bis 2005 huet hie beim Tageblatt geschafft; fir d'éischt als Korrektor, dunn als Lokalredakter an an der Lescht als Verantwortleche fir d'Kultursäit.

Zanterhier schafft de Jérôme Netgen mat Independent Little Lies zesummen, huet bei der Inzenéierung vun Theaterstécker matgemaach an ass Koordinator fir d'Theateropféierungen an der Kulturfabrik.

Hien ass Auteur vu bis ewell 2 Theaterstécker: *Mammuthus exilis* (2008, Regie Anne Simon) an *Am Schiet vum Grousse Bob* (2009, Regie: Eva Paulin).

## Kuckt och
* Zwergmammut

## Um Spaweck
* Kritik vu ''Mammuthus exilis'' op land.lu
* Kritik vun ''Am Schiet vum Grousse Bob'' op land.lu
Modern Talking

**Modern Talking** war eng däitsch Band mat de Memberen Dieter Bohlen an Thomas Anders.

No der Grënnung 1983 huet sech Modern Talking 1987 am Sträit getrennt. 1998 gouf et e Comeback. 2003 war déi zweet Trennung. Bis dohin hat Modern Talking 13 Nr. 1 Hitten an 120.000.000 Albume verkaaft.

## Discographie

## Um Spaweck

* Sait vun Thomas Anders
* Modern Talking Fansite
Universal Deklaratioun vun de Mënscherechter

D**'Allgemeng** (oder **Universal**) **Deklaratioun vun de Mënscherechter** ass eng Deklaratioun vun der UNO, déi den 10. Dezember 1948 zu Paräis duerch d'Resolutioun 217 A (III) geholl gouf. An hir ginn déi fundamental Mënscherechter duergeluecht. Haaptauteure waren de John Peters Humphrey, d'Eleanor Roosevelt an de René Cassin.

48 vun de 56 Staaten, déi deemools an der UNO waren, hunn déi Deklaratioun ugeholl, 8 hu sech der enthalen (dorënner d'Ostblockstaaten, Südafrika, dat wéinst senger praktizéierter Apartheid d'Gläichheet vun alle Mënschen net acceptéiere konnt, a Saudi-Arabien deem d'Gläichheet tëscht Mann a Fra net gepasst huet).

Den Text orientéiert sech un der Deklaratioun vun de Mënschen- a Biergerrechter vu 1789 a besteet aus 30 Artikelen. Dora ginn déi fundamental Rechter vun all Mënsch opgezielt, a wéi se virum Recht unzëerkennen an ze respektéiere sinn. Deene viraus geet eng Preambel, an där an aacht Punkten d'Noutwendegkeet vum onverännerleche Respekt vun de Mënscherechter vun alle Länner, Natiounen a politesche Regimmer festgehalen ass.

D'Allgemeng Deklaratioun vun de Mënscherechter gouf vun der Generalversammlung vun der UNO gestëmmt, mä si ka just als eng Proklamatioun ugesi ginn, a si huet kee rechtlechen Afloss. Dofir hätt missen eng Mënscherechtscharta opgesat a gestëmmt ginn. Et gouf deemno eng Kommissioun opgesat, déi no laange Verhandlungen, am Kontext vum Kale Krich, zwéin Zousaztexter ausgeschafft huet: Den Internationale Pakt iwwer d'wirtschaftlech, sozial a kulturell Rechter an den Internationale Pakt iwwer zivil a politesch Rechter.

## Kuckt och
* Kannerrechtskonventioun
* Würd

## Um Spaweck
* Den Text op Lëtzebuergesch… 
* …an an iwwer 300 anere Sproochen op der Websäit vum Héije Kommissariat fir Mënscherechter vun de Vereenten Natiounen.
*  **[[oldwikisource:Universal_Deklaratioun_vun_de_Mënscherechter|Universal Deklaratioun vun de Mënscherechter]]** – Quellentexter
Canton de Brest-Bellevue

De **Canton de Brest-Bellevue** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Brest, am Departement Finistère an der Regioun Bretagne.

## Gemengen am Kanton
* Brest
Kawasaki Ki-56

D**'Kawasaki Ki-56** war e liichte japaneschen Transportfliger, mat zwéi Motoren, deen am Zweete Weltkrich agesat gouf. Vun den Alliéiertee gouf de Fliger *Thalia* genannt. Tëscht 1940 an 1943 goufen 121 Stéck gebaut.

Et war en Nobau vun der Super Electra, déi vun der *[[Kawasaki|Kawasaki Kokuki Kogyo Kabushiki Kaisha]]* virum Krich ënner Lizenz fir d'Japan Airlines gebaut gouf. E puer Stéck goufe vun Tachikawa gebaut.

## Technesch Donnéeën
Cipri Adolf Bermann

De **Cipri Adolf Bermann**, gebuer de 25. August 1862 zu Vöhrenbach am Schwarzwald an de 27. Mee 1942 zu Lëtzebuerg gestuerwen, war en däitsche Sculpteur

No enger Léier zu Furtwangen goung hien op München an op Zürich, wou en um Polytechnikum ënner anerem Architektur studéiert huet. Vun 1889 un huet en zu Münche gewunnt, wou en eng Sculpteursschoul geleet huet. Vun 1903 un, war e Member vun der Vereenegung "Deutscher Künstlerbund". Hie gouf zu München, Dresden a Paräis ausgezeechent. Säi Wierk zeechent sech duerch monumental Gréisst, déifdréngend Psychologie a gesond Natierlechkeet aus.

Zu Lëtzebuerg steet eng Bronze vum Cipri Adolf Bermann, "Le Centaure", am neie *[[Jardin français]]* virun der Orangerie am Park vum Thermalbad zu Munneref. Dës Bronze gouf dem Thermalbad vum Nationale Geschichts- a Konschtmusée zur Verfügung gestallt.

## Um Spaweck
Primož Trubar

De **Primož Trubar**, (och latiniséiert **Primus Truber**), gebuer ëm den 9. Juni 1508 zu Rašica, a gestuerwen den 28. Juni 1586 zu Derendingen (haut e Quartier vun Tübingen), war e sloweenesche protestantesche Geeschtlechen a Reformator.

Hie war deen éischte Chef vun der sloweenescher protestantescher Kierch, Auteur vum éischte gedréckte Buch op Sloweenesch (*Catechismus*) an huet wichteg Aarbecht geleescht fir d'sloweenesch Sprooch ze vereenheetlechen.

## Wierker
* *Catechismus* (1550, op en Neits 1555, dat éischt Buch op Sloweenesch)
* *Abecedarium* (1550 oder 1551, op en Neits 1555 a 1566)
* *Pesmarica* (Lidderbuch, 1551, 1595)
* *Ta evangeli sv. Matevža* (1555)
* *Ena molitov tih krščenikov, kir so zavolo te prave vere v jezusa Kristusa pregnani* (1555) 
* *Ta prvi dejl tiga noviga testamenta* (1557)
* *Ta slovenski koledar* (1557, Neioplo 1582)
* *En regišter... Ena kratka postila* (1558)
* *Ta drugi dejl tiga noviga testamenta* (1560)
* *Sv. Pavla ta dva listi* (1561)
* *Artikuli oli dejli te prave stare vere krščanske* (1562)
* *Slovenska cerkovna ordninga* (Sloweenesch Kierchenuerden, 1564)
* *Ta celi psalter Davidov* (All d'Psalme vum David, 1566)
* *Ta celi katehismus* (1567, Neioplo 1574)
* *Sv. Pavla listuvi* (1567)
* *Ena duhovska pesem* (1567)
* *Eni psalmi* (1567, Neioplo 1574)
* *Tri duhovske pejsni* (1575)
* *Noviga testamenta pusledni dejl* (1577)
* *Ta prvi psalm ž nega trijemi izlagami* (1579)
* *Ta celi nov testament* (1582)
* *Hišna postila* (1595, posthum vu sengem Jong erausginn)

## Soss

Den Trubar ass op der Sloweenescher 1-Euro-Mënz ze gesinn. 2008 koum eng Gedenkmënz vun 2 Euro eraus, zu Éiere vu sengem 500. Gebuertsdag.

## Um Spaweck
Arrondissement Antwerpen

D**'Arrondissement Antwerpen** ass eent vun den dräi Arrondissememter an der belscher Provënz Antwerpen. D'Arrondissement huet eng Fläch vun 1000,31&nbsp;km² an et hat um 1. Januar 2007, 961.131 Awunner.

D'Arrondissement gehéiert zum Geriichtsbezierk Antwerpen.

## Gemengen a Sektiounen am Arrondissement
**[[Gemeng (Belsch)|Gemeng]]en**

**[[Sektiounen]]**
Junkers Ju 87

D**'Junkers Ju 87** (och Stuka genannt, ofgeleet vu **Stu**rz-**Ka**mpffliger) war ee vun den däitsche Junkerswierker entwéckelten eemotoregen Déifdecker mat ageknéckte Flilleken, mat steiwem Riedergestell an zwéi Mann Equipage.

E war haaptsächlech geduecht fir prezis Bommenattacken am Dag am Kader vun takteschen Asätz als Fliger, dee sech vun uewen op säin Zil gestierzt huet an am leschte Moment, ier e sech erëm opgeriicht huet, seng Bommen ofgeworf huet. Dobäi huet hien e Geräisch wéi eng Sireen vu sech ginn, e Geräisch, dat op de Feind demoraliséierend gewierkt huet. Seng Varianten, déi méi spéit entwéckelt goufen, koumen och als Schluechtfliger an den Asaz.

## Bekannt Stuka-Asätz
* Polefeldzuch
* Bombardement vu Rotterdam
* Westfeldzuch

## Kuckt och
* Junkers Ju 52/3m
* Junkers Ju 88

## Um Spaweck
Association de soutien aux travailleurs immigrés

D**'Association de soutien aux travailleurs immigrés** asbl, besser bekannt ënner hirem Akronym **ASTI**, ass eng lëtzebuergesch NRO. Si gouf 1979 gegrënnt.
 
Hir Ziler waren ufanks d'Walrecht an och soss gläich Rechter fir Auslänner zu Lëtzebuerg. Am Laf vun de Jore sinn den Asaz fir Leit, déi Asyl ugefrot hunn, an déi, déi ouni gëlteg Openthaltspabeiere sinn, zu engem weidere Schwéierpunktthema ginn.

Allgemeng sëtzt d'ASTI sech fir eng Gesellschaft an, där hire Räichtum an hirer Oppenheet an hirer Diversitéit läit.

D'ASTI organiséiert eng ganz Rëtsch Aktivitéite fir d'Awunner aus den nërdleche Quartiere vun der Stad Lëtzebuerg. Si huet de Festival de l'Immigration op d'Bee gesat, a war Copromoteur vum *Carnaval des cultures* an der *Caravane 2000*.

D'ASTI finanzéiert sech eleng duerch Donen a Membercotisatiounen.

Presidentin ass zanter November 2009 d'Laura Zuccoli. Virdru war dat 30 Joer laang de Serge Kollwelter.

## Um Spaweck
* Homepage vun der ASTI
Daniele Bragoni

Den **Daniele Bragoni**, gebuer den 11. Juni 1966 zu Esch-Uelzecht, ass en italieenesche Sculpteur.

## Wierker
* *Nata nel mare* (2004), Skulptur am Kurpark vum Thermalbad zu Munneref
* *La machine du temps* (1995), Skulptur am Märeler Park an der Stad Lëtzebuerg
* *Mémorial de la paix* (2008), Ensembel vu Skulpturen zu Saint-Priest am franséischen Departement Rhône

## Um Spaweck
* Websäit vum Daniele Bragoni
Liber Aureus Epternacensis

D**'Liber Aureus Epternacensis** (*Gëllent Buch vun Iechternach*) ass en Dokument aus dem Joer 1191, dat an der Abtei Iechternach geschriwwe gouf an haut an der Landesbibliothéik vu Gotha ass.

Auteur war den Theodoricus Scholasticus (1035-1110) an et sinn Ofschrëfte vun Dokumenter dran, déi bis an d'8. Joerhonnert, d'Zäit vun de Pippiniden, zeréckginn.

D'Buch gouf am Kader vun enger Weltchronik geschriwwen an et goung drëms ze weisen, wat fir Rechter a Besëtzer d'Abtei Iechternach an der Vergaangenheet kritt hat. D'Buch sollt dem Keeser Heinrich VI. virgeluecht ginn, deen an engem Sträit tëscht der Iechternacher Abtei an dem Äerzbëschof Johann I. vun Tréier vermëttelt huet. D'Liber Aureus huet gehollef, datt d'Abtei hir Rechter konnt behalen.

D'Liber Aureus besteet aus zwéin Deeler, wouvun deen zweeten net ganz fäerdeg gi war. Dran ze fanne sinn, nieft den Ofschrëfte vun Urkunden och historesch Notizen an och d*'Vita Irminae* (d'Beschreiwung vum Liewe vun der Irmina vun Oeren), déi den Abt Theofried vun Iechternach (1083-1110) verfaasst hat.

## Um Spaweck
Theodoricus Scholasticus

Den **Theodoricus Scholasticus** oder **Theoderich vun Iechternach** war ee Benediktinerpater an der Abtei Iechternach a Leeder vun der Iechternacher Klouschterschoul.

Hien ass bekannt als den Auteur vum Liber Aureus Epternacensis, dat en 1191 ënner dem Abt Gottfried vun Iechternach geschriwwen huet.

Hien huet och eng Biographie iwwer d'Hildegard vu Bingen geschriwwen, déi en zu hire Liefzäiten, duerch Vermëttlung vum Louis vu Sankt-Eucharius, dee vun 1173-1181 Abt vun Iechternach war, kennegeléiert hat.

### Literatur
* Camille Wampach: *Geschichte der Grundherrschaft Echternach im Frühmittelalter*, I/1.Textband, Luxemburg 1929, 80-96;
Nic Joosen

D**'Nic Joosen**, gebuer den 20. Mäerz 1933 zu Léck, a gestuerwen de 25. November 2007, war eng belsch Molerin a Sculptrice.

## Wierker
* *La Danse* am Kurpark vum Thermalbad zu Munneref
Canton de Brest-Recouvrance

De **Canton de Brest-Recouvrance** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Brest, am Departement Finistère an der Regioun Bretagne.

## Gemengen am Kanton
* Brest
Orangerie

Eng **Orangerie** ass e Gebai, dat gebaut gouf, fir doran Orangebeem an aner Planzen, déi de Frascht fäerten, am Wanter ënnerdaach ze stellen.

Ufanks huet den Ausdrock *Orangerie* sech am Franséischen op Uplanzunge vun Orangebeem (déi am Buedem stoungen) bezunn. Déi sinn am 16. Joerhonnert um franséische Kinnekshaff a Moud komm.

Den André Le Nôtre, Chef-Gäertner zu Versailles ënner dem Louis XIV., hat eng Kar entwéckelt, fir Beem a Kiwwelen ze transportéieren, a sou konnten se, fir se iwwer de Wanter ze versuergen, an d'Orangerie bruecht ginn.

Haut bezitt den Ausdrock sech bal nëmme méi op d'Gebai.

## Orangerien zu Lëtzebuerg
* Orangerie am Park vum Thermalbad zu Munneref
* Orangerie am Park vum fréiere Klouschter zu Iechternach
* Orangerie am Park vum Schlass Schengen
* Fréier Orangerie vum Walfer Schlass, haut Campus Walfer vun der Uni Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Daoulas

**Daoulas** ass:
* Eng franséisch Gemeng am Departement Finistère: Kuckt wgl. Daoulas (Finistère)
* De fréieren Numm vun engem Waasserlaf am Finistère, haut als Mignonne an der Lëscht vum SANDRE gefouert. 
* E Floss am Departement Côtes-d'Armor, an Niewefloss vum Blavet: Kuckt wgl. Daoulas (Blavet)
*Logonna-Daoulas
*Plougastell-Daoulas
Prisong vu Schraasseg

De **Prisong vu Schraasseg**, offiziell **Centre pénitentiaire de Luxembourg**, ass de Prisong vu Lëtzebuerg an ënnersteet dem Justizministère.

E läit um Kuelebierg an der Gemeng Schëtter, ronn ee Kilometer westlech vum Zentrum vu Schraasseg ewech. Den Accès fir dohinner geet vun der N28 tëscht Sandweiler an Éiter aus.

De 15. Mee 1984 sinn déi 228 Prisonéier aus dem Prisong am Gronn (deen zougemaach gouf) an dee Schraasseger geplënnert.

3 Joer dono war d'Gebai schonns iwwerbeluecht. En zweet Gebai gouf gebaut, ma och dat war geschwë chronesch iwwerëllt.

Den 19. Juni 2014 gouf an der Chamber e Gesetz gestëmmt, an der Gemeng Suessem, um Lieu-dit Uerschterhaff, e weidere Prisong ze bauen, fir déi Leit, déi an Untersuchungshaft sinn.. Dëse gouf am November 2022 a Betrib geholl. 

Just ier de Suessemer Prisong a Betrib geholl gouf, ware 670 Leit zu Schraasseg inhaftéiert. Am Juli 2023 waren et der nach 334. De Prisong huet ewell eng Capacitéit vu 400 Plaze fir Männer a 50 fir Fraen.

De Prisong zu Schraasseg besteet aus 10 Haftbléck, fir 70 bis maximal 85 Prisonéier. All Block besteet aus enger Dosen Zellen, engem Raum mat enger klenger Kichen an engem Wäschraum mat 6 Duschen. Tëscht 12 an 17 Auer, a vun 18 bis 21 Auer, sinn d'Zellendieren am Prinzip op. Fir all Block sinn 3-4 Giichtecher do. Déi Gefaangen hunn Usproch op bis zu 10 Stonne Besuch am Mount; och 'Sex-Besich' (woufir et speziell Raim gëtt) sinn 2 Stonnen am Mount méiglech.

De Fraentrakt ass am ale Gebai. Do waren am Juli 2023 32 Fraen inhaftéiert (knapps d'Hallschecht vun hinnen - 15 - an Untersuchungshaft).

Déi Gefaangen hunn d'Recht, eng Stonn an der frëscher Loft ze verbréngen, an eng Stonn an enger Sportshal. Weider gëtt et tëscht dem neien an alen Trakt eng Hal mat 6 Atelieren, wou Gefaangener kënne schaffen. Eng 60 weider Aarbechtspalze sinn an der Wäscherei an an der Kichen.

## Direktere vum Prisong

## Kuckt och
* Centre pénitentiaire de Givenich
## Um Spaweck
Bombardement vu Rotterdam

Wéi d'Wehrmacht den 10. Mee 1940 Holland ugegraff huet, ass net alles sou ofgelaf wéi den däitschen ieweschte Kommando (OKW) sech dat virgestallt hat. Trotz groussen Efolleger, wéi d'Besetzung vu Rotterdam, an den Duerchbroch op der Verdeedegungslinn Peel-Raam, war d'Haaptfrontlinn nach net gebrach. Fir d'Hollänner séier an d'Knéien ze kréien, huet de Göring net gezéckt fir déi hollännesch Stied ze bombardéieren.

Besonnesch Rotterdam gouf de 14. Mee 1940 duerch dat däitscht Bombardement an déi doduerch ausgeléist Bränn schwéier beschiedegt. 800 Mënsche sinn ëmkomm, an 80.000 Rotterdammer hate keen Daach méi iwwer dem Kapp. Haaptsächlech Stuka-Fliger waren do am Asaz. Am Stadberäich gouf eng décktbebaute Fläch vun 260 Hektar dem Äerdbuedem gläichgemaach: 25.000 Wunnengen, 70 Schoulen, 2.400 Geschäfter an 2.000 Büroe goufen an e Koup gebombt. D'Stadhaus, d'Post, d'Bourse an d'Laurentiuskierch goufen uerg matgeholl, blouwen awer erhalen. Kuerz, dat aalt Rotterdam ass dobäi verschwonnen an huet missen nei opgebaut ginn. Deen Ugrëff vun der Luftwaffe ass bei der Rotterdammer Bevëlkerung a batterer Erënnerung bliwwen.

De véierten Dag no der Invasioun, an no de Bombardementer vu Rotterdam an Utrecht huet den hollännesche Generol Winkelman den Uerder fir de Feierstopp ginn an den Dag duerno de 15. Mee um Véirel vir Zwielef war d'Kapitulatioun definitiv. Se gouf an der Schoul zu Rijsoord ënnerschriwwen. Zeeland war awer net vun der Kapitulatioun betraff an op den Inselen am Weste vun Holland gouf nach en ettlech Deeg gekämpft, an eréischt no engem Bombardement vu Middelburg huet och d'Westprovënz kapituléiert.
Blavet

* Blavet e Stroum an der Bretagne 
* Blavet e Floss am Departement Var an Niewefloss vun der Argens
* *Blavet* ass de fréieren Numm vun der Gemeng Port-Louis am Morbihan
Breg

D**'Breg** ass e vun den zwéin Haaptquellflëss vun der Donau. Et ass och dee längsten.

D'Breg entspréngt am Schwarzwald op enger Héicht vun 1.078 Meter, ronn 6 Kilometer nordwestlech vu Furtwangen. Hir Quell, och Donauquell genannt, ass en Naturmonument. No engem Laf vun 49 Kilometer leeft se zu Donaueschingen mat der Brigach zesummen. Aus deem Zesummelaf entsteet d'Donau.

De Waasserbaseng vun der Breg huet eng Fläch vun 291,2&nbsp;km², an hir Quell ass ronn 100 Meter vun der Europäescher Wasserscheed ewech, déi tëscht de Basenge vun der Donau a vum Rhäin ass.

## Um Spaweck
Messerschmitt Bf 109

D**'Messerschmitt Bf 109**, net Messerschmitt 109, wéi se heiansdo iertemlech genannt gëtt, war en eemotoregen däitsche militäresche Juegdfliger am Zweete Weltkrich.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesch Luftwaffenhelfer

## Um Spaweck
P-51 Mustang

De **P-51 Mustang** ass en amerikanesche militäresche Juegdfliger, deen am Zweete Weltkrich zum Asaz koum.

## Um Spaweck
B-17 Flying Fortress

D**'Boeing B-17** **Flying Fortress** (lëtz.: „Festung, déi flitt“) war e schwéiere véiermotoregen amerikanesche Bommefliger am Zweete Weltkrich. Et war dee bekanntste Bommefliger vun der US Loftwaff am Zweete Weltkrich. E war dofir bekannt, datt e meeschtens trotz schwéiere Schied aus den Asätz zeréckkoum. D'Bezeechnung *Flying Fortress* ass op e Comic aus de fréien 1940er Joren, *„Stratosphere Jim and his Flying Fortress“* vum Oskar Lebeck a Gaylord DuBois zeréckzeféieren. D'B-17 huet hire Bäinumm kritt well se robust gebaut a mat bis zu dräizéng schwéiere Maschinnegewierer ausgerëscht war. D'komplett Besatzung vun enger *Flying Fortress* huet aus zéng Mann bestanen, wouvun der véier ausschliisslech d'Maschinnegewierer bedéngt hunn.

De Prototyp vun der Maschinn d'Boeing 299 war den 28. Juli 1935 fir d'éischt geflunn. Boeing hat zwar an den 30er Jore bei der Presentatioun vum Modell, obschonn en der Konkurenz technesch iwwerleeë, war keng Chance well e vun hiren Demonstationsmodeller erofgefall war a sou krut d'Douglas den Zouschlag fir 200 B-18 Bolo ze bauen. Den Army Air Corps ass awer mat Tester vun der B 299 weidergefuer a vun 1938 un gouf d'B-17 du fir déi amerikanesch Loftwaff gebaut. Mat ronn 12.000 gebaute Fligere war en no der B-24 Liberator den zweetmeeschtgebauten amerikanesche Bomber am Zweete Weltkrich.

Et war haaptsächlech de Modell B-17G deen am Dag spektakulär Asätz iwwer Däitschland geflunn ass, besonnesch beim Bombardement vun de Fabrécken zu Schweinfurt, bei deem allerdéngs och 120 Maschinne verluergaange sinn.

## Kuckt och
* Monument 385th Bomb Group
* B-29 Superfortress

## Um Spaweck

*B-17 Flying Fortress Bombing Mission Video op military.com
Focke-Wulf Fw 190

D**'Focke-Wulf Fw 190** ***Wierger*** déi och **Butcher-bird** genannt gouf, war en eemotoregen, eesëtzegen däitsche Juegdfliger. E gouf ausschliisslech am Zweete Weltkrich agesat.

Méi wéi 20.000 Stéck ware vun deem Modell gebaut ginn, an zwar vum Ufank vun den Hostilitéiten, bis zum Enn vum Krich. An där Zäit gouf de Fliger stänneg verbessert. D'Qualitéite vum Fw goufe vu senge Piloten héich appreciéiert.

## Um Spaweck
Danielle Wagner

D**'Danielle Wagner**, gebuer den 18. September 1960 zu Ëlwen, ass eng lëtzebuergesch Sculptrice.

Si ass Professer fir Konschterzéiung am *[[Lycée des arts et métiers]]* an der Stad Lëtzebuerg.

Si wunnt a schafft zu Jonglënster, an ass mam Paul Emering, dem Generalsekretär vun der Chambre de commerce, bestuet.

## Wierker
* De Regëster zu Jonglënster
* *Sculpture en fer* am Kurpark vum Thermalbad zu Munneref

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Hawker Hurricane

Den **Hawker Hurricane** war e brittesche militäresche Juegdfliger aus der Zäit virum a wärend dem Zweete Weltkrich.

Wéi am Summer an Hierscht 1940 d'Loftschluecht vun England iwwer Südengland getoobt huet, waren et d'Juegdfligere vun der Royal Air Force, déi verbasse géint d'Attacke vun der däitscher Luftwaffe gekämpft hunn. Zu zwéin Drëttel waren et jonk Piloten an engem Hawker Hurricane, déi déi Attacken ofgewiert hunn. Et heescht, allerdéngs zu Onrecht, datt den Hawker Hurricane am Schiet vum Supermarine Spitfire stoung. Tatsaach ass, datt déi meescht däitsch Fligeren, déi deemools iwwer England ofgeschoss goufen, dem méi robusten a méi zouverlässegen Hawker Hurricane guttzeschreiwe sinn.

Den Hawker Hurricane ass nach bis 2007 geflunn.

## Um Spaweck
Lockheed P-38 Lightning

D**'Loockheed P-38 Lightning** war en zweemotoregen amerikanesche Juegdfliger, mat engem duebele Romp, deen d'Alliéiert am Zweete Weltkrich agesat hunn.

## Um Spaweck
Martin Klein

De **Martin Klein**, gebuer den 1. Dezember 1848 zu Waarken, a gestuerwen den 11. Februar 1907 zu Munneref, war e lëtzebuergeschen Dokter.

1874, no sengem Medezinstudium war hie fir eng kuerz Zäit Dokter zu Ettelbréck, ier hie bis 1883 zu Eech seng Praxis hat. Hien huet ofwiesselnd do an zu Munneref, dat déi Zäit nach e privat Thermalbad war, praktizéiert.

Vun 1883 bis 1886 war hie Chefmedeziner an enger Klinick zu Antwerpen. Wéi den 21. Abrëll 1886 Munneref e staatlecht Thermalbad gouf, ass de Martin Klein vun der Regierung als medezineschen Direkter vum Thermalbad genannt ginn. Bis zu sengem Doud 1907 huet hien d'Thermalbad mat neien, fir déi Zäit modernen a wëssenschaftleche Methoden opgebaut. Dobäi huet hien d'Munnerefer Hoteliere berode fir den Thermalgäscht eng kurgerecht Kichen ze zerwéieren. Zu senge kulinaresche Propositiounen hunn och d'natierlech Musel-Wäiner mat hiren Heelkräfte gezielt. Fir d'Wäiner aartgerecht ze stockéieren, huet hie schonn 1886 speziell Kelleren am Casino ageriicht.
 
Vun 1902 bis 1907 war de Martin Klein President vun der *[[Section des sciences médicales (Institut grand-ducal)|Section des Sciences Médicales]]* vum Institut grand-ducal.

Hien ass no enger Rees an Italien am Februar 1907 zu Munneref a senger Wunneng am * Casino des Bains* gestuerwen.

Am Kurpark vum Thermalbad zu Munneref gouf 1909, zu Éiere vum Dr. Martin Klein, e Monument mat engem Medaillon, dee vum Pierre Federspiel entworf gouf, opgeriicht. Och d*'Rue Dr. Klein* erënnert zu Munneref un hien.

## Gielercher
* 
*
Fieseler Fi 156

D**'Fieseler Fi 156** ass ee mat engem Propeller ugedriwwene Fliger, dee fir d'éischt 1936 geflunn ass. E gouf an de Gerhard-Fieseler-Wierker zu Kassel entwéckelt a gebaut. De* Fieseler Storch*, wéi hie wéinst sengen héijen a starre Been (Riedergestell) genannt gouf, war am Laf vum ganzen Zweete Weltkrich als Verbindungs-, Opklärungs- a Sanitätsfliger am Asaz.

Seng grouss verglaast Kabinn, mat enger ausgezeechenter Vue ronderëm an déi gutt Flucheegenschaften, besonnesch bei niddreger Vitess (seng Minimal-Vitess louch ënner 50&nbsp;km/Stonn) hunn hien ausgezeechent. Si hunn him erlaabt, bei Géigewand op enger Streck vun nëmmen 20 m ze landen (50 m fir ze starten).

De Fieseler Storch ass och doduerch bekannt ginn, well déi däitsch Testpilotin Hanna Reitsch de 26. Abrëll 1945, kuerz virun der däitscher Kapitulatioun, hire Frënd, de Feldmarschall Robert Ritter von Greim a Berlin ageflunn huet, (op d'Convocatioun vum Hitler hin), an dobäi am zerbombte Berlin an der Noperschaft vum Tiergarten op enger improviséierter Pist gelant ass. D'Fieseler Fi 156, war domat de leschten däitsche Fliger, dee virum Enn vum Drëtte Räich nach zu Berlin gelant ass.

## Um Spaweck
Mikojan-Gurewitsch MiG-1

D**'Mikojan-Gurewitsch MIG-1** war e russesche Juegdfliger, deen am Zweete Weltkrich als Juegdfliger an och am Buedemkampf agesat gouf a vun den däitschen Truppe staark gefaart war.
## Spezificatiounen
## Entwécklung vun den Typpen
D'MiG ass e Fliger de stänneg am Laf vun de Jore verbessert a weiderentwéckelt gouf. D'Bezeechnungen hu sech entspriechend verännert:
* MiG-1, 1940
* MiG-3, 1941
* MiG-5, 1942
* MiG-7, 1944
* MiG-9, 1947
* MiG-15, 1948
* MiG-17, 1954
* MiG-19, 1955, MiG als éischte supersonesche Juegdfliger
* MiG-21, 1960
* MiG-23, 1970
* MiG-25, 1970
* MiG-27, 1975, e Fliger fir Buedemattacken, ofgeleet vum MiG-23.
* MiG-29, 1983, vergläichbar mam US F/A-18 Hornet
* MiG-31, 1983
* MiG-33, 1989, eng nei Versioun vum MiG-29, och bezeechent als MiG-29M.
* MiG-35, 2005, eng nei Variant vum MiG-29M2, verkaaft un Indien als "MiG-29MRCA".

## Um Spaweck
Junkers Ju 52/3m

D**'Junckers Ju 52** oder *Tante Ju*, wéi se familiär genannt gouf, ass en dräimotorege Transportfliger vum Hiersteller Junkers Flugzeugwerk AG aus Dessau, dee souwuel militäresch wéi och am ziville Beräich benotzt gouf. Am Zweete Weltkrich gouf se souwuel fir Truppen- wéi och als Material- a Waffentransporter gebraucht. Et war den typesche Fliger fir Falschiermsprénger ofzesetzen. Den haut als *Ju 52* bekannte Fliger ass déi dräimotoreg Versioun *Junkers Ju 52/3m* vun 1932, déi op dem eemotorege Modell Junkers Ju 52/1m baséiert. D'Ju 52 war e séchere Fliger. Et gëtt haut nach puer fluchfäeg Ju 52, déi fir Ronnflich fir Touristen agesat ginn.

## Kuckt och
* Junkers Ju 87
* Junkers Ju 88

## Um Spaweck
De Havilland Mosquito

Den **de Havilland Mosquito** war en zweemotoregen alliéierte Méizweckfliger am Zweete Weltkrich.

## Um Spaweck
Canton de Plouguenast

De **Canton de Plouguenast** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Brieuc, am Departement Côtes-d'Armor an der Regioun Bretagne. Bei der Kantonalreform vun 2014 gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton
* Gausson 
* Langast 
* Plémy 
* Plessala 
* Plouguenast
Junkers Ju 88

Déi zweemotoreg **Junkers Ju 88** war ee vun de Standard-Bommefligere vun der däitscher Loftwaff am Drëtte Räich. De Fliger gouf liicht modifizéiert, jee nodeem en als Horizontal - oder Sturzkampfbomber, *Schnell-* oder *Fernbomber*, *Torpedobomber* oder Mineleeër, *Séi-* oder *Fernopklärer*, als Wiederopklärer, als Zerstörer, als Nuetsjuegdfliger, als Panzerjeeër oder als Déifugrëffsfliger agesat gouf.

Mat 15.100 gebaute Maschinnen, an 30.200 Triebwierker huet si ee vun de ganz grousse Rëschtungsprogramme vun Däitschland am Zweete Weltkrich duergestallt.

## Kuckt och
* Junkers Ju 52/3m
* Junkers Ju 87

## Um Spaweck
Douglas DC-3

D**'Douglas DC-3** ass en zweemotorege Fliger vun der Douglas Aircraft Company, vun deem 10.655 Stéck am Original, a 4.937 ënner Lizenz gebaut goufen, an deen souwuel als militäreschen Transportfliger ënner der Bezeechnung Douglas C-47 Skytrain, wéi och am zivillen Déngscht benotzt gouf.

Et war gewëssermossen d'Géigestéck vum däitschen Transportfliger Ju 52 oder ''Tante Ju'' am Zweete Weltkrich. Hien hat e langt Liewen. Haut ginn nach verschidden Exemplaire vun him kommerziell benotzt. En héije Bekanntheetsgrad krut d*'DC-3* als Rosengebommefliger bei der Berliner Loftbréck.

## Um Spaweck
Messerschmitt Bf 110

D**'Messerschmitt Bf 110** war en zweemotoregen Déifdecker mat zwéin (spéider dräi) Mann Besatzung vun der 1934 nei geschafener Serie vu sougenannten Zerstéiererfligeren.

Si gouf am Optrag vun der däitscher Loftwaff bei der Bayerischer Flugzeugwerke AG (vun 1938 u Messerschmitt AG), ënner der Leedung vum Willy Messerschmitt gebaut.

Den 12. Mee 1936 ass de Prototyp Bf 110 V1 fir d'éischt geflunn.

## Um Spaweck
Vickers Wellington

D**'Vickers Wellington** war en englesche mëttelschwéieren zweemotorege Bommen- an Opklärungsfliger vun der Royal Air Force.

Hie gouf zu de verschiddensten Zwecker bis zum Enn vum Zweete Weltkrich gebraucht.

## Um Spaweck
Bristol Blenheim

D**'Bristol Blenheim** ass en zweemotorege brittesche Bommefliger, deen am Zweete Weltkrich virun allem vun der Royal Air Force fir Déifugrëffer op feindlech Schëffer agesat gouf. Et huet och dovun eng Juegdfliger-Versioun bestanen.

De Prototyp (K 7033) ass fir d'éischt de 25. Juni 1936 geflunn. Et goufen 1280 Mk I gebaut. Bei Ausbroch vum Zweete Weltkrich hat d'RAF dovun 1007 Exemplairen. Ënner dëse Fligere waren och 147 Bristol-Blenheim, déi als Mk IF-Juegdfliger mat véier Browning-MGen an enger Bidden ënner dem Romp ausgerëscht waren.

## Um Spaweck
Avro Manchester

D**'Avro Manchester** war e britteschen zweemotorege schwéiere Bommefliger deen am Zweete Weltkrich vun der d'Avro Aircraft Company entwéckelt gouf. D'Manchester war e Flopp, wat op hir schwaach Motorleeschtung zeréckzeféiere war.

D'Avro Manchester ass du weider entwéckelt ginn, wat zum Bau vum Avro Lancaster, dem Bommefliger mat engem vun de gréisste Succèsen am Zweete Weltkrich, gefouert huet.

## Um Spaweck
Avro York

Den **Avro York** war e britteschen Transportfliger, dee vun deem am Zweete Weltkrich mat Erfolleg agesaten Avro Lancaster ofgeleet gouf.

Hien ass tëscht 1943 a 1964 souwuel fir militäresch wéi och zivil Zwecker gebaut ginn.

## Um Spaweck
Dieter Bohlen

Den **Dieter Günter Bohlen**, gebuer de 7. Februar 1954 zu Werne an Niddersachsen, ass en däitsche Museksproduzent. Mat der Band Modern Talking huet hie seng éischt Erfolleger gehat. Hien huet bis 2008 160 Millioune Placke verkaaft.

## Kënschtler déi beim Dieter Bohlen erauskoumen

## Um Spaweck

* Lëscht vu Lidder, déi hie produzéiert huet
Tanks

Een **Tanks**, oder **Panzer**, ass e gepanzert Gefier, dat vum Militär oder der Police zu Kampfzwecken agesat gëtt. E Panzer ass motoriséiert, fiert op Gleisketten an huet Waffen u Bord. Ënner Tanks stellt ee sech an der Reegel e gepanzerte Won vir, dee géint de Beschoss protegéiert ass, an en dréibaren Tuerm mat enger Kanoun oder MG huet. Et gëtt allerdéngs Panzerween a verschiddenen Ausféierungen, fir ënnerschiddlech Zwecker.

D'Panzerung besteet aus engem Stolalliage, zum Deel an enger Kombinatioun mat Keramik- a Konschtstoffschichten. Ugedriwwe ginn Tanksen haut meeschtens duerch staark leeschtungsfäeg Dieselmotoren, neierdengs och duerch Gasturbinnen, déi a Verbindung mat engem Kettelafwierk sech ganz gutt fir d'Fortbeweegung am koppegen oder knubbelegem Terrain eegnen.

## Typpen
Panzergefierer kënnen no verschiddene Gesiichtspunkte kategoriséiert ginn. Gebräichlich sinn den Asazzweck, d'Gewiicht an d'Manéier wéi se ugedriwwe ginn.
### Ënnerscheed nom Gewiicht
Bis no dem Zweete Weltkrich hu vill Arméien d'Tanksen no hirem Gewiicht klasséiert:
* liicht Tanksen,
* mëttelschwéier Tanksen,
* schwéier Tanksen.
Well d'Gewiichtsklassen net iwwerall déi selwecht waren, konnt ee mat deene Vergläicher net vill ufänken.
## Ënnerscheed nom Gebrauch

Méi spéit gouf ënnerscheet, woufir d'Tankse gebraucht ginn:
* *Artillerietankse mat schwéiere Kanounen* (Mortier oder Haubitzen),
* *schwéier Gefechtstanksen*,
* *mobil liicht Tanksen* (*Ënnerstëtzungspanzer*) mat liichter Bewaffnung zur Hëllef vun de Buedemtruppen,
* Infanterietankse fir den Transport vun Infanteristen,
* *Spähpanzer*, dacks op Rieder fir sech séier deplacéieren ze kënnen,
* *Transportpanzer*, z.&nbsp;B. fir den Transport vu Bréckendeeler,
* Amphibientanks, fir Landeoperatiounen,
* Flaktanksen,
* *Biergungspanzer* mat Kran fir beschiedegt Gefierer aus der Front ze transportéieren,
* *Jeeërtanks* spezialiséiert op d'Ofschéisse vun aneren Tanksen
## Geschicht
### Tanksen am Éischte Weltkrich

### Iwwersiicht iwwer Tankstyppen am Éischte Weltkrich

### Tanksen am Zweete Weltktich
### Iwwersiicht iwwer d'Tankstyppen am Zweete Weltkrich

## Iwwersiicht iwwer d'Tankstyppen nom Zweete Weltkrich

## Um Spaweck
Handley Page Halifax

D**'Handley Page Halifax** war e brittesche véiermotorege schwéiere Bommefliger vun der Royal Air Force am Zweete Weltkrich.

Hie gouf zesumme mat dem berüümten Avro Lancaster agesat. D'Halifax ass am Déngscht bis zum Enn vum Krich bliwwen; si gouf ausser hirer Missioun als Bommefliger och nach fir aner Zwecker gebraucht.

D'Halifax war och am Asaz bei der Royal Australian Air Force, Royal Canadian Air Force, Royal New Zealand Air Force a Polish Air Force.
## Um Spaweck
Tour de France 2008

De **95. [[Tour de France]]** huet samschdes de 5. Juli 2008 zu Brest ugefaangen, an déi lescht Etapp hat hir Arrivée sonndes de 27. Juli zu Paräis op de Champs-Élysées.

Déi ganz Längt vum Tour ass 3559,5&nbsp;km.

Nei am Tour 2008 ass, datt et keng Zäitbonifikatioune bei den Tëschesprinter an op den Etappenarrivéeë gëtt. Et ass och zanter 1967 den éischten Tour fir dee kee Prolog gefuer gouf, mä den Tour huet mat enger 197,5&nbsp;km laanger Etapp vu Brest op Plumelec ugefaangen.

Bei de Lëtzebuerger Coureure gouf de Fränk Schleck Fënneften, de Kim Kirchen Siwenten an den Andy Schleck Eeleften am Generalklassement. De Kirchen ass och op fënnef Etappen am Maillot jaune gefuer, de Fränk Schleck an zwou.

## Etappen

## Ekippen

## Generalklassement

### Opginn
# Hervé Duclos-Lassalle (1. Etapp, gefall)
# Ángel Gómez (3. Etapp, gefall)
# Mauricio Soler (5. Etapp, gefall)
# Aurélien Passeron (Net fir déi 6. Etapp ugetrueden, wéinst Blesse bei enger Chute den Dag virdrun)
# Mauro Facci (7. Etapp)
# Christophe Moreau (7. Etapp, widder e Bam gerannt)
# John Gadret (7. Etapp)
# Lilian Jégou (7. Etapp)
# Magnus Bäckstedt (7. Etapp, Zäitlimite)
# Manuel Beltrán (Net bei der 8. Etapp ugetrueden, Suspendéierung wéinst Dopingverdacht: Positiv A-Prouf no der 1. Etapp)
# Juri Trofimow (10. Etapp)
# Moisés Dueñas (Net bei der 11. Etapp ugetrueden, Suspendéierung wéinst Dopingverdacht: Positiv A-Prouf o der 4. Etapp)
# Paolo Longo Borghini (11. Etapp, gefall)
# Félix Cárdenas (11. Etapp, gefall)
# Riccardo Riccò (Net bei der 12. Etappe ugetrueden, Suspendéierung wéinst Dopingverdacht: Positiv A-Prouf no der 4. Etapp)
# Rubens Bertogliati (Déi ganz Ekipp huet sech virun der 12. Etapp zeréckgezunn)
# Juan José Cobo (Déi ganz Ekipp huet sech virun der 12. Etapp zeréckgezunn)
# David de la Fuente (Déi ganz Ekipp huet sech virun der 12. Etapp zeréckgezunn)
# Jesús Del Nero (Déi ganz Ekipp huet sech virun der 12. Etapp zeréckgezunn)
# Josep Jufré (Déi ganz Ekipp huet sech virun der 12. Etapp zeréckgezunn)
# Leonardo Piepoli (Déi ganz Ekipp huet sech virun der 12. Etapp zeréckgezunn)
# Baden Cooke (12. Etapp, gefall)
# Nicolas Jalabert (14. Etapp)
# Mark Cavendish (Net bei der 15. Etapp ugetrueden)
# Mark Renshaw (15. Etapp)
# Stijn Devolder (15. Etapp)
# Óscar Pereiro (15. Etapp huet missen no enger Chute an de Spidol gefouert ginn)
# Sédastien Chavanel (16. Etapp)
# Francesco Chichi (16. Etapp, Zäitlimite)
# Jimmy Casper (17. Etapp, Zäitlimite)
# Damiano Cunego (Net ugetruede bei der 19. Etapp no enger Chute den Dag virdrun)
# Christophe Brandt (19. Etapp)
# Fabian Wegmann (19. Etapp, Zäitlimite)
# Romain Feillu (19. Etapp, Zäitlimite)
# Juan Antonio Flecha (19. Etapp, Zäitlimite)
## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum Tour 2008
* Etappeniwwersiicht op Bikemap

## Um Spaweck
Plumelec

**Plumelec** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Morbihan, an der Bretagne.

### Geschicht

Am Zweete Weltkrich war eng Trupp Männer vum SAS, ënner dem Kommando vum Läitnant Pierre Marienne, déi d'Operatioun Dingson sollte virbereeden, iertemlecherweis bei Plumelec parachutéiert ginn. Si sinn eng ronn 800 Meter vun der Mille mam Numm *Moulin de la Grée* gelant, wou en däitschen Observatiounsposte war. An der Schéisserei déi entstanen ass gouf de Kaperol Émile Bouétard erschoss. Hie war den éischten Doudege vun der Operatioun Overlord.

### Kuckeswäertes
*D'Schlass vu Callac aus dem 15. Joerhonnert
*De *Manoir de la Saudraie*
*De *Manoir de Kerangat*
*De *Manoir de Cadoudal*
*D'Monument vu Kerihuel dat un de Massaker vum 12. Juli 1944 erënnert.

### Plumelec am Sport

An de Joren 1982, 1985, 1997 an 2008 war zu Plumelec eng Etappenarrivée vum Tour de France.
Auray

Bis am Fréijoer 2006 war **Auray** *[[Villes et Pays d'Art et d'Histoire|Ville d'art et d'histoire]]* klasséiert. Gréisser Nopeschuertschafte si Crac'h, Brech a Pluneret.

## Geschicht
*D'Schluecht vun Auray den 29. September 1364 war déi lescht am Bretoneschen Ierffollegkrich
*1632 si Séileit vum Hafe vu Saint-Goustan, fortgefuer fir Port-Royal an Akadien zeréck z'erueweren.
*De Benjamin Franklin lant am Hafe vun Auray, wéi hien an der Zäit vum Amerikaneschen Onofhängegkeetskrich, a Frankräich koum, fir bei dem Louis XVI. militäresch Hëllef ze froen.
*Am Zweete Weltkrich war d'Gare vun Auray eng strateegesch Plaz, well all de Bëtong, fir de Bau vun de Blockhaiser op de Plagen an der Géigend, huet missen doriwwer lafen.
*No dem Krich huet sech am Pi-park eng Schrottentreprise etabléiert, déi de Miltitärschrott gesammelt huet.
## Jumelagen
*Ussel 
*Utting 
## Auray am Sport
*Zanter 1985 organiséiert Auray all Joer en internationaalt Tennisturnéier den *Open Super 12*.
*2008 war zu Auray de 6. Juli d'Arrivée vun der zweeter Etapp vum Tour de France
## Musek
*D'Bagad Kevrenn Alre, vun Auray ass eng vun de bekanntste bretonesche Museksgruppen.

## Um Spaweck
Leopard 2

De **Leopard&nbsp;2** ass en däitsche Kampftanks, an den Nofollger vum Leopard 1.

Déi éischt Ausféierung vum Leopard&nbsp;2 geet op 1979 zeréck, déi aktuell Versioun A6 mat verlängerter Kanoun ass zanter 2001 am Déngscht. Nieft der Bundeswehr ass de Leopard&nbsp;2 och vun Arméie vun enger ganzer Rei anerer Länner fir den Asaz iwwerholl ginn.

Am Joer 1990 hat d'Bundeswehr nach ganzer 2.125 Stéck dovun, duerno huet si hire Bestand un aktive Leopard&nbsp;2 bis zum Joer 2008 op ronn 350 Exemplaire reduzéiert, an am Kader vun der Neiausriichtung vun der Bundeswehr soll déi Zuel weider bis op 225 falen.

## Um Spaweck
T-34

Den **T-34** ass e russesche mëttelschwéieren Tanks, deen déi Rout Arméi am Zweete Weltkrich agesat huet.

## Um Spaweck
Leopard 1

De **Leopard 1** ass e mëttlere Kampfpanzer aus Däitschland. Et war den éischten, deen nom Zweete Weltkrich an der Bundesrepublik entwéckelt gouf. Vun 1965 bis 1984 goufen am Ganze 4.744 Stéck gebaut, vun deenen der och haut nach a verschiddenen Arméie vun der Welt ze fanne sinn. An Däitschland war e vun 1965 bis 2003 offiziell am Asaz. E gouf duerch de Leopard 2 ersat.

## Geschicht, wéi en entstanen ass

D'Wiederbewaffnung vun der Bundesrepublik de 5. Mee 1955 huet dozou geféiert, datt d'Bundeswehr fir unzefänken, mat US-amerikaneschen a brittesche Panzergefierer ausgerëscht gouf. Déi däitsch Rëschtungsindustrie war zu där Zäit net an der Lag, fir d'Panzerentwécklung duerchzesetzen.

Daimler-Benz huet dunn allerdéngs mat Hëllef vun auslännesche Produzente versicht, dat Lach an der Entwécklung vu Waffen zouzemaachen. Zesumme mat der Porsche KG, ZF Friedrichshafen, Ruhrstahl AG an der indescher Firma *TATA* ass geplangt ginn, e Kampfpanzer fir Indien z'entwéckelen. Aus deem Projet gouf allerdéngs näischt.

## Um Spaweck
M4 Sherman

Den **M4 Sherman** war e mëttleren US-amerikaneschen Tanks am Zweete Weltkrich an am Koreakrich. Et war de meeschtgebauten US-Panzer an där Zäit.

## Geschicht
Den éischte Prototyp vum M4 gouf 1941 entwéckelt a war baséiert op de Prototyp T6. E gouf vu Februar 1942 un a Serie produzéiert. Déi offiziell Bezeechnung war **Medium Tank, M4**, e krut den Numm *Sherman* (nom US-amerikanesche Generol William T. Sherman (1820-1891)) wéi e vun der brittescher Arméi iwwerholl gouf an du bei den éischte Gefechter an der zweeter El-Alamein-Schluecht dobäi war.

## Um Spaweck