open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dräikierperproblem

Den **Dräikierperproblem** vun der Himmelsmechanik besteet doran, eng Léisung fir de Bunnverlaf vun dräi Kierper ënner dem Afloss vun hirer géigesäiteger Unzéiung (Gravitatioun) ze fannen. Fir quantitativ Resultater ze kréien, muss en am allgemenge Fall numeresch geléist ginn.

Den Dräikierperproblem gëllt zanter den Entdeckunge vum Johannes Kepler a Nikolaus Kopernikus als ee vun de schwieregste mathematesche Problemer, mat deem sech am Laf vun de Joerhonnerte vill bekannt Mathematiker wéi Leonhard Euler, Joseph-Louis Lagrange, Thorvald Nicolai Thiele, George William Hill a Henri Poincaré beschäftegt hunn. Den einfachen Eenzelfall, datt ee vun den dräi Kierper eng ganz kleng Mass huet a seng Wierkung op déi béid aner vernoléissegt ka ginn, bezeechent een als *ageschränkten Dräikierperproblem*.
Den Zwéikierperproblem ass duerch d'Gesetz vum Kepler léisbar. Dogéint sinn d'Integralen am Fall vun *n* ≥ 3 Himmelskierper keng algebresch Integrale méi (Saz vum Bruns resp. Poincaré) a sinn net méi mat elementare Funktioune léisbar. De Karl Frithiof Sundman konnt am Ufank vum 20. Joerhonnert als Éischten eng analytesch Léisung vum Dräikierperproblem a Form vun enger konvergenter Potenzrei uginn, andeems en ugeholl huet, datt de ganzen Dréiimpuls vum System net verschwënnt an et dofir net zu engem Dräierstouss kënnt.

D'Stabilitéit vun engem Dräikierpersystem gëtt duerch de Kolmogorow-Arnold-Moser-Theorème beschriwwen.
Léisunge sinn ënner anerem méiglech, wann d'Mass vun engem Himmelskierper kleng ass:

* Et léist een den Dräikierperproblem dann iterativ, haut mat Computer, oder
* berechent Bunnstéierungen, déi de klengste (liichtste) Kierper duerch déi méi grouss (méi schwéier) kritt.
* Exakt léisbar ass et awer beim *Gläichgewiicht* vun der Gravitatioun tëscht de groussen (schwéieren) Kierper – an de Lagrange-Punkten L1 bis L5. De bannenzege Punkt L1 gëtt beispillsweis an der Raumfaart fir d'Sonnefuerschung gebraucht. De SOHO-Sonnenobservatoire ëmkreest dee Punkt.
* Fir den Eenzelfall bei dräi gläichgrousse Kierpermasse gëtt et eng weider Léisung, bei där d'Objeten op eng an der selwechter Bunn, déi d'Form vun enger „∞“ huet, hannerenee lafen.

Allgemeng Méikierperproblemer léist een als *[[Méikierpersimulatioin]]*.

## Kuckt och
* Tisserandparameter
* Hill-Sphär
* Sitnikov-Problem

## Um Spaweck
* Chaos und Komplexitätstheorie (PDF; 31&nbsp;kB)
* Numeresch Berechnunge vu Planéitebunnen
Maisy Hausemer

D**'Maisy Hausemer**, gebuer de 15. Juli 1946 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Dréibuchautorin a Filmregisseurin.

## Filmographie
### als Dréibuchautorin
* *[[Congé fir e Mord]]*, 1983
* *[[Schwaarze Schnéi]]*, 1985
* *[[D'Symmetrie vum Päiperlek]]*, 2012

### als Regisseurin
* *[[Wat huet e gesot?]]*, 1981
* *[[KlibberKleeschenSchueberMaischenAllerHerrgottsNationalSprangKirmes]]*, 1986
* *[[Mumm Sweet Mumm]]*, 1989
* *[[Dammentour]]*, 1992
* *[[D'Symmetrie vum Päiperlek]]*, 2012
## Gielercher
*Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (2000)
Cercle-Cité

De **Cercle-Cité** ass e Komplex vun zwéi Gebaier am Zentrum vun der Stad Lëtzebuerg. De Cercle-Cité besteet aus:
* dem Zerkel (de fréiere *Cercle municipal*) op der Plëss d'Arem an 
* dem Cité, offiziell *Espace culturel Cité*, an der Lantergässel (rue Génistre).

Déi zwéi Gebaier sinn iwwer eng Passerell an der Lantergässel matenee verbonnen.

## Literatur
* ons stad Nr. 96 2011
** Robert Philippart: *Cercle und Cité* ein neues kulturelles Zentrum. S. 4-13.
** Guy May: *Le Cercle* un haut-lieu de la vie musicale. S. 14-19.
** Jean-Marie Reding: Stadtpalastgeschichten. Die ersten vierzig Jahre. S. 20-29.
** Ben Fayot: Le Bal de l'Assoss au Cercle Municipal. S. 34-39.
** Evamarie Bange: Stadtpalast oder Märchenschloss? Der Architekturwettbewerb zum "Neuen Cercle". S. 40-43.
** Paul Dostert: Der Cercle wärend der deutschen Besatzung 1940-1944. S. 44-47.
** Germaine Goetzinger: "Jamais pièce à Luxembourg n'eut un tel succès". Die Uraufführung von Dicks' "De Scholtschein" am 25. Februar 1855 im Cercle. S. 48-51.
** Anonym: Cercle Cité.
** B.F. (Ben Faillot): Willy Brandt im Cercle am 4. Mai 1992. S. 56.
** René Clesse: Batty Weber und der Cercle. Der Stadtpalast in seinen "Abreisskalendern". S. 59-61.
Cantica

**Cantica** ass e lëtzebuergesche gemëschte Chouer, deen am Veräin Ensemble vocal Cantica a.s.b.l. organiséiert ass.

## Um Spaweck
* Internetsäit vu Cantica
Massimo Martino

De **Massimo Martino**, gebuer den 18. September 1990 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet seng Foussballscarrière beim Racing FC Union Lëtzebuerg ugefaangen an ass du bei de Wuppertaler SV gewiesselt. Vun 2010 bis 2012 huet hie fir den FC RM Hamm Benfica gespillt an duerno ass hie bei den F91 Diddeleng gewiesselt.

Tëscht dem 27. Mee 2008 an dem 17. November 2013 huet hie 17-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt

.
Mathias Jänisch

De **Mathias Jänisch**, gebuer de 27. August 1990 zu Riedlingen (Däitschland), ass e lëtzebuergesch-däitsche  Foussballspiller.

## Karriär
### Kandheet
De Mathias Jänisch ass am Alter vu 5 Joer mat senger Famill op Lëtzebuerg geplënnert.

De Mathias Jänisch huet an Däitschland mam Foussball beim *TSV Dettingen-Wallhausen* ugefaangen. Zu Lëtzebuerg ass hien du bei den SC Beetebuerg spille gaangen. Vun do ass hien an d'Jugendekipp vum US Hueschtert gaangen.
### Härenekipp
De Jänisch ass 2006 an d'Härenekipp vun Hueschtert gewiesselt. No engem hallwe Joer ass hien du bei den CS Grevenmacher verléint ginn. 2009 huet hie ganz bei den FC Déifferdeng 03 gewiesselt.
### Nationalekipp

Zanter dem 28. Mäerz 2009 spillt hie fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp.
Ken Annakin

De **Ken Annakin**, OBE, gebuer als *Kenneth Cooper Annakin* den 10. August 1914 zu Beverley, East Riding of Yorkshire, a gestuerwen den 22. Abrëll 2009 zu Beverly Hills a Kalifornien, war e brittesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
## Filmographie (Auswiel)

* 1947: *Holiday Camp*, mam Flora Robson an Dennis Price
* 1948: *[[Miranda (Film 1948)|Miranda]]*, mam Glynis Johns 
* 1948: *Broken Journey*, mam Phyllis Calvert 
* 1951: * Hotel Sahara*, mam Yvonne De Carlo a Peter Ustinov
* 1952: *The Story of Robin Hood and his Merrie Men*, mam Richard Todd a Peter Finch
* 1952: *The Planter's Wife*, mam Claudette Colbert an Jack Hawkins
* 1953: *The Sword and the Rose*, mam Glynis Johns a Richard Todd
* 1954: *The Seekers*, mam Jack Hawkins a Glynis Johns
* 1955: *Value for Money*, mam Diana Dors 
* 1956: *Three Men in a Boat*, mam Laurence Harvey a Shirley Eaton
* 1956: *Losers Take all*, mam Glynis Johns a Rossano Brazzi
* 1957: *[[Across the Bridge (Film)|Across the Bridge]]*, mam Rod Steiger a Marla Landi
* 1958: *[[Nor the Moon by Night]]*, mat der Belinda Lee am Michael Craig
* 1959: *Third man on the mountain*, mam Michael Rennie an Janet Munro
* 1960: * Swiss Family Robinson*, mam John Mills an Janet Munro
* 1961: *Very Important Person*, mam James Robertson Justice a Stanley Baxter
* 1962: *Crooks Anonymous*, mam Leslie Phillips an Julie Christie
* 1962: *[[The Longest Day (Film)|The Longest Day]]*, Regie mam Andrew Marton a Bernhard Wicki mam Robert Mitchum, John Wayne, Curd Jürgens a Gert Fröbe
* 1963: *[[The Informers (Film 1963)|The Informers]]*, mam Nigel Patrick a Colin Blakely 
* 1965: *[[Those Magnificent Men in Their Flying Machines or How I Flew from London to Paris in 25 hours 11 minutes]]*, mam Stuart Whitman a Sarah Miles
* 1965: *Battle of the Bulge*, mam Henry Fonda, Robert Shaw a Robert Ryan
* 1966: *The Biggest Bundle of Them All*, mam Vittorio De Sica a Raquel Welch
* 1967: *The Long Duel*, mam Yul Brynner an Trevor Howard
* 1968: *[[Monte Carlo or Bust!]]*, mam Bourvil, Tony Curtis a Mireille Darc
* 1972: *The Call of the Wild*, mam Charlton Heston a Michèle Mercier
* 1974: *Paper Tiger*, mam David Niven an Hardy Krüger
* 1979: *The Fifth Msketeer*, mam Beau Bridges an Ursula Andress
* 1982: *The Pirate Movie*, mam Kristy McNichol 
* 1987: *The New Adventures of Pippi Longstocking*, mam Tami Erin

## Um Spaweck
George William Hill

Den **George William Hill**, gebuer den 3. Mäerz 1838 zu New York, a gestuerwen de 16. Abrëll 1914 zu West Nyack bei New York, war en US-amerikaneschen Astronom a Mathematiker, deem seng Methode fir d'Bunnberechnunge bis haut gebraucht ginn. Hie war mat sengen Aarbechten iwwer Bunnstéierunge fir den Dräikierperproblem dee bedeitendsten theoreeteschen Astronom vu senger Zäit.

Den Hill huet 1859 säi Studium op der Rutgers Universéit ofgeschloss. vun 1861 u schafft hien am Nautical Almanac-Office zu Massachusetts. Do beschäftegt hie sech intensiv mat der Moundbunn-Theorie an entwéckelt mathematesch Methode fir d'Léisung vum Dräikierperproblem - besonnesch seng Differentialequatioun. Fir d'Planéitebunnen ëm d'Sonn a fir d'astronomesch Joerbicher méi genee virausrechnen ze kënnen, huet hien och zu Léisunge vum Méikierperproblem bäigedroen.

An de Joren 1894–1896 war hie President vun der American Mathematical Society. Tëscht 1887 an 1910 krut hien en ettlech wëssenschaftlech Präisser an England an a Frankräich (1887 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society) a gouf ëm 1910 a verschidde kinneklech Akademien opgeholl – ënner anerem an déi vun Edinburgh, déi Belsch, d'Italien an déi vu Schweden.

No him ass och d'Hill-Sphär, d'Differentialequatioun vum Hill, den Asteroid (1642) Hill souwie de Moundkrater Hill genannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* manfredholl.de: George William Hill (1838–1914)
Pierre Marie Jérôme Trésaguet

De **Pierre Marie Jérôme Trésaguet**, gebuer de 15. Januar 1717 zu Nevers, a gestuerwen zu Paräis am Joer 1796, war en Ingenieur, deen a Frankräich als den éischten Ingenieur gëllt, deen ëm 1760 de Stroossebau vun der wëssenschaftlecher Säit hier ugaangen ass.

Seng Konstruktiounsmethod huet doraus bestanen datt en am Ënnerbau fir d'éischt eng Lo Gestécks agebaut huet, déi mat méi klenge Steng ofgedeckt gouf, op déi dann nach eng Verschläissschicht koum.

Déi Befestegungsaart gouf a Frankräich an och zu Lëtzebuerg bis an d'Mëtt vum 19. Joerhonnert gebraucht (plazeweis bis uganks 20. Joerhonnert), bis se vum Schott John Loudon McAdam senger Bauweis dem Macadam, déi méi bëlleg war, ogeléist gouf.
 
Hie war den Auteur vum éischte franséische Stroossebauprogramm an de Grënner vum Corps vun de Cantonnieren.

## Bibliographie

* Archives Départementales de la Nièvre
* Société nivernaise des sciences, lettres et arts - 1870
* Registres consulaires de la ville de Limoges
* Arthur G. Bruce, *Highway Design and Construction*, International Textbook Company, Scranton, Pennsylvanie (1934).
Prix Henri et Madeleine Muller

De **Prix Henri et Madeleine Muller** ass e Präis, dee vun der *[[Communauté hellénique de Luxembourg]]* an der Associatioun *[[Les amis de la Grèce]]* u Persounen, déi sech besonnesch dofir asetzen, fir d'Relatiounen tëscht Lëtzebuerg a Griicheland zu verdéifen.

Den Numm vum Präis erënnert un den Henri Muller, den Iwwersetzer vun der Odyssee op Lëtzebuergesch, a seng Fra Marie-Madeleine Linster.

Laureaten:

* 2007: Guy Wagner, Schrëftsteller, Biograph vum Mikis Theodorakis (Datum vun der Iwwerreechungszeremonie: 23. Januar 2007);
*2009: Mathias Schiltz, Generalvikar (Datum vun der Iwwerreechungszeremonie: 7. Februar 2009);
*2011: Heraklis Galanakis, e griichesche Journalist, dee, vun 1977 un, siwe Joer laang als Pressechef bei der Ambassade vu Griicheland zu Lëtzebuerg geschafft huet (Datum vun der Iwwerreechungszeremonie: 13. Oktober 2011).
Kevin Malget

De **Kevin Malget**, gebuer de 15. Juli 1991 zu Wolz, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien ass de Jong vum Théo Malget.

Hie spillt zanter der Saison 2011/12 fir den F91 Diddeleng a fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp. Hien huet vun 2005 bis 2011 beim Alemannia Oochen gespillt, wou e Kapitän vun der U-19-Ekipp war an huet do reegelméisseg mat der éischter Ekipp trainéiert.

Nodeem hie säi Kontrakt net verlängert krut, ware verschidden däitsch Ekippen un him intresséiert, ënner anerem d'Kickers Offenbach an de VfL Bochum. Schlussendlech huet hien e Kontrakt bis 2014 mam F91 ënnerschriwwen.
Südpol-Aitken-Becken

D**'Südpol-Aitken-Becken** ass de gréissten Aschlagkrater um Äerdmound an dee gréisste bekannten aus eisem Sonnesystem. Deen zweetgréissten ass den Hellas Planitia um Mars.

D'Becken huet en Duerchmiesser vun 2.240&nbsp;km a reecht vum Äerdmound-Südpol bis bei de Krater Aitken op der Äerdmoundrécksäit an ass bis 13&nbsp;km déif (aner Date verweisen op 2.500&nbsp;km an 12&nbsp;km Déift). Et huet keen opfällege Kraterrand.

Ënnersichunge vun der Clementine-Missioun an dem Lunar Prospector leeën d'Méiglechkeet no, datt op der Plaz vum Südpol-Aitken-Becken e ganz groussen Aschlagkierper d'Moundkuuscht duerchstouss a méiglecherweis Mantelgestengs fräigeluecht huet. Nom Impakt, duerch deen d'Becken entstane war, gouf et duerch weider Aschléi vu villen anere Krateren iwwerzunn. Et ass méiglech, datt an de polnoe Kratere souguer Waasseräis ass, wou d'Material eventuell aus externe Quelle staamt – also beim Aschlag vun aneren Himmelskierper „matbruecht“ gouf. Wéinst der Lag um Südpol ginn déif Deeler vum Becken ni vun der Sonn ugestraalt, soudatt sech d'Waasseräis bis haut kéint gehalen hunn.

## Um Spaweck
*  The-moon.wikispaces.com: South Pole - Aitken Bassin
Gestécks

D**'Gestécks** war am 19. an am Ufank vum 20. Joerhonnert déi ënnescht Befestigungsschicht beim Opbau vun enger Strooss. De System vum Gestécks gouf vum franséische Stroossebauingenieur Trésaguet am Joer 1764 entwéckelt. D'Gestécks huet aus méi oder manner grousse Steng bestanen (15 – 20&nbsp;cm), déi mat der Hand op den ënneschte Fong vun der Strooss sou gutt wéi méiglech gläichméisseg getässelt goufen. Wéinst verschiddenen Nodeeler, wéi niddreg Drofähegkeet an deier Bauweis, gouf d'Gestécks an der Mëtt vum 20. Joerhonnert duerch aner Bauweisen, wéi z.&nbsp;B. de Macadam ersat.
## Literatur
*Frohmut Wellner, *Strassenbau: Konstruktion und Ausführung*; Beuth Verlag, 2005, ISBN=3-3450-0812-2
René Brück

De **René Brück**, gebuer zu Wolz de 25. Mee 1924, a gestuerwen den 12. Juni 2002 zu Destelbergen, war e lëtzebuergeschen Ingenieur, Industriemanager a Russlandkenner.

Dem René Brück säi Papp war wärend der Nazi-Occupatioun fusilléiert ginn, an hie war mat senger Famill an e Lager a Pole verschleeft ginn. Vun de russeschen Zaldoten, déi d'Lager 1945 befreit hunn, huet hie seng éischt Wierder Russesch geléiert. Russland sollt spéider eng zweet Heemecht fir hie ginn.

De René Brück huet op der ETH zu Zürich fir Ingenieur studéiert. 1951 huet hien eng Plaz bei der Kuelegrouf vun Houthalen, am flämesche Limburg ugeholl, wou d'Arbed Intressien hat. 1969 ass hien op d'Sidmar zu Gent, déi 7 Joer virdru gegrënnt gi war, gewiesselt. Nom onerwaartenen Doud vum Generaldirekter Joseph Hein, huet hien dee Posten iwwerholl.

Mat senge Kontakter a Russland a senge Sproochkentnisser huet de René Brück et fäerdeg bruecht, der Sidmar nei Mäert an deem Land opzemaachen. Déi zousätzlech Liwwerunge vu Gent an d'Lada Fabrick zu Togliatti hunn der Sidmar gehollef, relativ gutt duerch d'Stolkris ze kommen. Vun 1977 u war de R. Brück Administrateur-délégué op der Sidmar.

Am Joer 1983 gouf hie President vun der Generaldirektioun vun der Arbed, wat hie bis 1986 bliwwen ass. De Grond fir seng Ernennung un d'Spëtzt vun der Generaldirektioun vun der Arbed, als Successeur vum Paul Metz, war datt een, no de Krisemesuren, en externe Manager mat der Reorganisatioun vun der Generaldirektioun chargéiere wollt.

De René Brück war Éierepresident vun der Sidmar a vun der ALZ vu Genk. Hie war de Grënner an Éierepresident vum "Russisch Institut Gent", Doctor honoris causa vun der Rijksuniversiteit Gent a vun der R.E.A. (Rossiysky ekonomichesky universitet = Plekhanov Russian University of Economics) vu Moskau.

Hie war mat der Godelieve Vanstiphout bestuet. Si hate fënnef Kanner.

## Auszeechnungen
*1995 *Herman Dessersprijs* vun der Limburgse Kamer voor Handel en Nijverheid.
Al-Marrakushi

Den **Ibn al-Banna' al-Marrakuschi**, gebuer am Dezember 1256 zu Marrakesch, a gestuerwen den 31. Juli 1321, war e marokkanesche Mathematiker an Astronom.

Hie war de Jong vun engem Architekt. Seng mathematesch a geometresch Kenntnesser huet hien duerch d'Iwwersetzung vum Euklid senger *Elemente* an d'Arabesch Sprooch geléiert.

Hien huet 51 bis 74 Aarbechten an Artikelen zu Algebra, Astronomie, Linguistik, Rhetorik a Logik geschriwwen.

Him zu Éiere gouf 1976 e Moundkrater Al-Marrakushi genannt.

## Wierker
* *Tanbih al-Albab *
* *Raf al-Hidschab *

## Kuckt och
Jacques Plein

De **Jacques Plein**, gebuer de 17. Februar 1987, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

2004 ass hie vu sengem Jugendveräin AS Housen bei den FC Etzella Ettelbréck gewiesselt, fir déi hie bis 2011 an der Nationaldivisioun gespillt huet. Vun 2011 bis 2014 huet hie fir de Progrès Nidderkuer gespillt. 2014 ass hien an d'Éirepromotioun bei den FC 72 Ierpeldeng gewiesselt an am Januar 2016 bei den FC Mamer 32. 2018 huet hien d'Foussballsschong un den Nol gehaangen.

Fir d'lëtzebuergesch Foussballnationalekipp huet de Jacques Plein zwéi Matcher gespillt. De 7. Oktober 2006 souz de Jacques Plein déi éischt Kéier bei engem Lännermatch a Slowenien op der Ersatzbänk. Den 28. Mäerz 2009 koum hie bei der 0:4-Néierlag géint Lettland zu sengem éischten Asaz. De 25. Mäerz 2011 gouf hie bei der 0:2-Néierlag géint Frankräich kuerz viru Schluss agewiesselt. De 7. Juni 2011 war hie fir d'leschte Kéier am Kader vun der Nationalekipp.

## Um Spaweck
Norbert Metz (Homonymie)

**Norbert Metz** hu geheescht:

*de Schmelzhär a Politiker Norbert Metz (1811-1885); kuckt: Norbert Metz
* en Ingenieur, Fils vum Léon Metz, kuckt: Norbert Metz (1885-1929)
Tom Siebenaler

Den **Tom Siebenaler**, gebuer den 28. September 1990, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hie spillt fir den FC Déifferdeng 03. Vun der Saison 2019/20 un, spillt hie fir d'UNA Stroossen.

Den 9. Februar 2011 huet hie fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Ben Payal

De **Ben Payal**, gebuer den 8. September 1988, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Aus der Jugend vum FC Luerenzweiler ass hie mat 15 Joer an d'Jugend vun der Jeunesse Esch gewiesselt. Um 5. Spilldag vun der Saison 2005/06 koum hie bei der 0:1-Victoire beim RFCU Lëtzebuerg zu sengem éischten Asaz an der Nationaldivisioun. 2007 ass hie bei den F91 Diddeleng gewiesselt, wou hie véiermol de Championstitel an zweemol de Coupegewënn konnt feieren.

2013 ass hie bei d'Fola gewiesselt a konnt an der Saison 2014/15 ee weidere Championstitel sammelen. Vun der Saison 2016/17 bis 2021/22 huett de Ben Payal fir den FC UNA Stroossen gespillt.

Vum 6. September 2006 bis den 29. Mäerz 2016 huet hien 73 Lännermatcher fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Gilles Bettmer

De **Gilles Bettmer**, gebuer den 31. Mäerz 1989 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hie spillt fir den FC Déifferdeng 03.

Tëscht dem 16. November 2005 an dem 26. Mäerz 2013 huet hien 58 mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt, an dobäi huet hien ee Gol geschoss.
Kevin Haas

De **Kevin Haas**, gebuer de 16. Mee 1981, ass e lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Sportler am Muay-Thai-Boxen.

De 16. Oktober 2011 gouf hien an der Victor-Hugo-Hal Weltmeeschter vun der WFCA an der Klass bis 72,5&nbsp;kg. Hien huet an der Finall géint de Fransous Cédric Muller a 5 Ronnen no Punkte gewonnen. No zwéin Europameeschtertitelen ass dat säi bis elo gréissten Erfolleg.

## Palmarès
#### [[2011]]
* Weltmeeschter (WFCA) bis 72,5&nbsp;kg
#### [[2010]]
* Europameeschter (WPMF) bis 75&nbsp;kg
#### [[2009]]
* Belsche Landesmeeschter Kategorie B
* Europameeschter (WFCA) bis 72,5&nbsp;kg
* Ceinture VXS bis 72,5&nbsp;kg
#### [[2008]]
* Belsche Landesmeeschter Kategorie B
#### [[2007]]
* Belsche Landesmeeschter Kategorie B

## Kuckt och
* Nak Muay, en Documentaire (2013) vum Christan Muno, Raoul Schmitz a Fränk Muno.
* Lëscht vu lëtzebuergesche Sportler
Georges Faber (Manager)

De **Georges Faber**, gebuer de 4. Dezember 1926, a gestuerwen den 1. Oktober 1993, war e lëtzebuergesche Jurist an Industriemanager.

De Georges Faber huet zu Lëtzebuerg, Fribourg a Paräis Droit studéiert. No engem Stage bei der UNO zu Genf, huet hien de Stage fir Nottär (1951-1953) a fir Affekot (1951-1954) gemaach. 1952 huet hien ugefaange bei der Arbed ze schaffen a koum 1977 an d'Generaldirektioun. 1986 ass hien, als Successeur vum René Brück, President vun der Generaldirektioun ginn. 1991 huet hien, als Successeur vum Emmanuel Tesch, d'Presidence vum Verwaltungsrot iwwerholl.

Hie war vun 1974 bis 1976 President vum *[[Conseil économique et social (Lëtzebuerg)|Conseil économique et social]]*.

Vum 26. Juli 1980 bis zu sengem onerwaarten Doud war de Georges Faber Member vum Staatsrot.
Paul Metz

De **Paul Metz**, gebuer den 3. Juni 1918, a gestuerwen de 24. August 1993, war e lëtzebuergeschen Ingenieur an Industriemanager.

De Paul Metz gëllt als leschte Stolbaron vun der Metz-Dynastie. Hie war de Fils vum Arbed-Direkter Norbert Metz, dee gestuerwen ass wéi hie just 10 Joer hat, an der Marie-Josephine Wurth, an domat en Enkel vum Paul Wurth. 
## Studien a Krichsjoren
De Paul Metz huet vun 1938 un zu Léiwen an, nom Ausbroch vum Krich, op der RWTH Aachen en Ingenieursstudium gemaach. Säin Ofschlossexame konnt hien awer eréischt 1946 maachen.

Wärend der Nazibesatzung war de Paul Metz, nodeem hien an den Arbeitsdienst geruff gi war, a Frankräich geflücht. Do gouf hien awer verhaft an zu 18 Méint Zwangsaarbecht verurteelt. Hie koum am November 1942 fir d'éischt an de Prisong am Gronn an duerno ob Hinzert. Am November 1943 ass hien ob d'Bedreiwe vum Aloyse Meyer fräi komm a gouf an der Burbacher Schmelz ouni Diplom als Ingenieur agestallt. Am August 1944 gouf hien op en Neits festgeholl an iwwer d'Gestapo-Lager Neue Bremm, op der Goldene Bremm, an d'KZ Dachau verschleeft, wou hie bis zur Liberatioun vum KZ, den 29. Abrëll 1945, asouz.

Den 28. Mee 1973 krut de Paul Metz d'Medail de l'Ordre de la Résistance a gouf posthum, den 18. November 1993, mat der *Croix de la Résistance* dekoréiert.

## Berufflech Karriär
D'Beruffsliewe vum Paul Metz huet richteg nom Krich op Arbed-Belval ugefaangen. Hien huet sech séier ob d'Verbessere vun de Prozesser an der Siderurgie konzentréiert. De 16. August 1954 ass hien op d'Diddelenger Schmelz komm, wou hien 1955 Chef de service an den 1. Januar 1962 Direkter gouf. Zu Diddeleng huet hien, tëscht 1956 an 1959, un der Verbesserung vum Procedé fir Stol mat puerem Sauerstoff ze produzéieren, geschafft. Hien huet um LBE-Prozess geschafft an den LD-AC-Procedé matentwéckelt, deen zum Deel op senge Patenter baséiert.

Am Juli 1967 ass de Paul Metz Direkter vun Arbed-Belval ginn ier hien den 1. Juli 1969 an d'Zentralverwaltung vun der Arbed an d'Stad Lëtzebuerg gewiesselt ass. Hei ass hien den 1. Januar 1972 'Directeur général adjoint' genannt ginn.

Den 1. Januar 1977 gouf hie Generaldirekter vun der Arbed. Am selwechte Joer, den 9. Dezember, gouf hien an de Verwaltungsrot genannt. 1981 ass hien Dokter Ingenieur honoris causa vun der RTWH Aachen ginn. 1984 krut hien an England d'Bessemer Gold Medal vum Institute of Metals fir seng Verdéngschter ëm d'Stolindustrie. Als Generaldirekter ass hien 1983 mat 65 Joer an d'Pensioun gaangen. Hien ass awer bis 1990 Member vum Verwaltungsrot bliwwen. Dräi Joer drop ass de Paul Metz am Alter vu 75 Joer gestuerwen.

De Paul Metz huet 1948 d'Marianne Goedert bestuet. Si haten dräi Kanner, de Jean-Paul, d'Christiane an de Pierre.

## Quellen

*Jules Mersch: *Les METZ, la Dynastie du Fer par Jules Mersch*, in: Biographie nationale du pays de Luxembourg, fascicule 12
*Claude Pescatore: *Éloge de Paul Metz: 1918 - 1993* in: Actes de l'Institut grand-ducal de Luxembourg. Section des sciences naturelles, physiques et mathématiques, Luxembourg, 1994
René Peters

De **René Peters**, gebuer de 15. Juni 1981 zu Diddeleng, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet seng Foussballcarrière beim SC Téiteng an der Saison 1998/99 ugefaangen. An der Saison 1999/2000 war hie beim Standard Léck an déi Saison duerno beim US Créteil. Vun 2001 bis 2008 huet hie fir de Swift Hesper gespillt a vun 2008 bis 2012 huet hie fir d'Jeunesse Esch gespillt. Zanter 2012 spillt hie fir den RM Hamm Benfica.

Tëscht dem 26. Abrëll 2000 an dem 15. Oktober 2013 huet hien 93&nbsp;mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 4 Goler geschoss.
Joël Pedro

De **Joël Pedro** oder **Joël Pedro de Almeida**, gebuer den 10. Abrëll 1992 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesch-portugisesche Foussballspiller.

Tëscht dem 12. August 2009 am 17. November 2013 huet de Joël Pedro 9-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hie spillt fir den F91 Diddeleng.
Daniel da Mota

Den **Daniel** (Dan) **da Mota Alves**, gebuer den 11. September 1985 zu Ettelbréck, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet vun 2001 bis 2008 beim FC Etzella Ettelbréck gespillt an zanterhier ass hie beim F91 Diddeleng.

Zanter dem 2. Juni 2007 spillt hie fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp.

2010/11 war hie Foussballspiller vum Joer.

## Politik
Bei de Chamberwale vum 14. Oktober 2018 war den Dan da Mota Kandidat op der Lëscht vun der ADR am Zentrum. Hien ass awer net an d'Chamber gewielt ginn.
Aurélien Joachim

Den **Aurélien Joachim**, gebuer den 10. August 1986 zu Virton an der belscher Provënz Lëtzebuerg oder an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet seng Karriär 2003 beim CS Gréiwemaacher ugefaangen. Dat Joer drop ass hie bei Excelsior Virton gewiesselt wou hie bis 2006 bliwwen aus. Duerno war hie beim Vfl Bochum, Alemannia Aachen a beim ES Jamoigne. Vun 2007 bis 2012 huet hie fir den FC Déifferdeng 03 gespillt an ass dunn an Holland bei Willem II Tilburg gewiesselt. An der Saison 2013-2014 spillt hie beim RKC Waalwijk. Fir d'Saison 2014-2015 ass hie bei den ZSKA Sofia gewiesselt.

Zanter dem 7. September 2005 spillt hie fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp.
Dan Collette

Den **Dan Collette**, gebuer 2. Abrëll 1985, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet bis 2014 fir d'Jeunesse Esch gespillt.

Tëscht dem 24. Februar 2004 an dem 5. Februar 2013 huet hien 33&nbsp;mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Stefano Bensi

De **Stefano Bensi**, gebuer den 11. August 1988 zu Schëffleng, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet vun 2005 bis 2009 fir US Rëmeleng gespillt. Duerno war hie beim KMSK Deinze an der Belsch. A vun 2009 bis 2012 huet hie fir den F91 Diddeleng gespillt. Vun 2012 un ass hie bei der CS Fola Esch.

Zanter dem 11. Oktober 2008 spillt hie fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp.
Tyria jacobaeae

***Tyria jacobaeae*** ass eng Päiperleksaart aus der Famill vun den Arctiidae.

Se huet eng Spanwäit vun 3,5 bis 4,5&nbsp;cm a flitt vun Abrëll bis Juli. Et gëtt just eng Generatioun am Joer.

## Raup
D'Raupe sinn opfälleg giel a schwaarz gesträift an erniere sech vu Juli bis September bal nëmme vun de Blieder a Bléie vum Jakobsstaf (*Senecio jacobaea*). Well dës Planz gëfteg ass, si se net genéissbar fir hir Friessfeinden, soudatt se trotz der opfälleg Fierwung zwar liicht erkannt, awer meeschtens mat Rou gelooss ginn.

De Wanter verbrénge se als Popp ënner dem Buedem.

## Kuckt och
* Jakobsstaf

## Um Spaweck

* Lepiforum e. V. Taxonomie a Fotoen
Erny Gillen (Theolog)

Den **Erny Gillen**, gebuer den 29. Januar 1960 zu Déifferdeng, ass e lëtzebuergeschen Theolog (Ph.D.) an Eethiker.

## Biographie
Hie gouf 1985 zum Priister geweit a war vun 1988 bis 2012 Theologieprofessor am Seminaire an am Institut catéchétique.

Hie war bis 2012 President vun der Caritas Lëtzebuerg a bis 2015 President vu Caritas Europa.

De 16. Oktober 2011 huet den Äerzbëschof vu Lëtzebuerg, de Jean-Claude Hollerich, hien zum Generalvikar vum Äerzbistum Lëtzebuerg ernannt. Dräi Wochen nodeems d'Chamber déi nei Konventioun mat de Glawensgemeinschaften ënnerschriwwen hat, ass den Erny Gillen den 18. Februar 2015, op Äschermëttwoch, als Generalvikar zeréckgetrueden. Zäitgläich huet den Äerzbëschof Hollerich de Leo Wagener zum neie Generalvikar ernannt.

Den 2. Februar 2012 gouf hien zum President vum Verwaltungsrot vum Medie-Grupp Saint-Paul Luxembourg S.A. gewielt.

De 25. Januar 2016 huet d'Äerzbistum follgendes matgedeelt: "No sengem Studienopenthalt um Boston College huet den Här Erny Gillen op perséinlechem a professionellem Plang nei Weiche gestallt. An Zukunft geet hien als Wëssenschaftler de Froe vun “ethics and leadership” am europäeschen an internationalen Zesummenhank no. Hien huet seng Mandater an den diverse Verwaltungsréit zur Verfügung gestallt." Op perséinlechem Plang huet dat bedeit, datt hie säi Priisteramt opgi wollt. Enn Dezember 2017 huet hien decidéiert, awer weiderhi Priister ze bleiwen.

## Wierker
* *Gesund geführt im Krankenhaus – Die Papst Franziskus-Formel*; Moral Factory S.à r.l. Esch-Uelzecht, August 2016; 93 S. ISBN 978-1535249577
* ''Wie ein Papst Kurien-Krankheiten heilen kann. Ein offener Brief.'' epubli.de, 2015.
* ''Neue Verhältnisse in Luxemburg – zwischen Staat und Religionsgemeinschaften, Zu den neuen Konventionen vom 26. Januar 2015'' epubli.de, 2015.
* Bibliographie op der perséinlecher Websäit

## Gielchen
* 

## Um Spaweck
* Perséinlech Websäit
Lacus Autumni

De **Lacus Autumni** – latäin fir *Hierscht-Séi* – ass en erstarrte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf duerch d'International Astronomesch Unioun am Joer 1970 offiziell bestätegt.

Déi donkelgro Basaltfläch huet e mëttleren Duerchmiesser vun 183 Kilometer a läit um westleche Rand vun der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinaten 9° 54' Süd an 83° 54' West tëscht de Montes Rook an de Montes Cordillera.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Autumni
*  http://the-moon.wikispaces.com: Lacus Autumni
Lacus Bonitatis

De **Lacus Bonitatis** – latäin fir *Güte-Séi* – ass en erstarrte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf am Joer 1976 duerch d'International Astronomesch Unioun festgeluecht.

Déi donkelgro onreegelméisseg Fläch huet e mëttleren Duerchmiesser vun 92 Kilometer a läit am Nordoste vun der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinaten 23° 12' Nord an 43° 42' Ost, nordwestlech um Krater Macrobius. Westlech vun der Formatioun ass d'Marebucht Sinus Amoris an am Nordwesten de Montes Taurus.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Bonitatis
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Bonitatis
Clementine (Sond)

**Clementine** war eng US-amerikanesch Raumsond, déi 1994 den Äerdmound ausgefuerscht hat.

## Missioun
Mat der Sond Clementine déi vum Naval Research Laboratory gebaut gouf, wollt de Verdeedegungsministère vun de Vereenegte Staaten eng nei Generatioun vu Kameraen, Solarzellen an aner Instrumenter testen. Als Zilobjet gouf de Mound erausgesicht. Zanter dem Explorer 49 am Joer 1973 hat keng US-Sond méi de Mound ugeflunn. Mat engem Swing-bymanöver beim Mound sollt d'Sond spéider aus dem Äerdschwéierfeld katapultéiert ginn an den Asteroid (1620) Geographos erfuerschen. Fir déi Missioun huet den US-Verdeedegungsministère du mat der NASA zesummegeschafft. Et waren och Systemer aus Frankräich vertrueden. D'Sond hat 80 Milliounen US-Dollar kascht an hat e Gewiicht vu 424&nbsp;kg.

## Verlaf
D'Clementine ass de 25. Januar 1994 mat enger Titan 23G gestart. Et war déi éischt Raumsond, déi vun der Vandenberg Air Force Base a Kalifornie gestart gouf. Si hat den 19. Februar eng polar Ëmlafbunn ëm den Äerdmound erreecht. D'Sond hat bis Mee ronn 95% vun der Mounduewerfläch kartéiert (am Ganze ronn 1,6 Milliounen Eenzelbiller). Wéinst enger Computerpann gouf de 7. Mee d'Missioun fir den Asteroid *(1620) Geographos* z'erfuerschen ofgebrach. Déi feelerhaft Dreifwierkzündung hat d'Sond an eng Eegerotatioun vun 80 Ëmdréiunge pro Minutt versat. Duerno gouf d'Sond op eng Bunn ëm d'Äerd gefouert, fir e puer Instrumenter am Fluch duerch d'Van-Allen-Ceinture z'ënnersichen. Am Juni 1994 huet d'Sond du komplett versot.

## Resultater
Nieft de ville Fotoen hu besonnesch 1996 publizéiert Hiweiser op Waasseräis um Moundsüdpol fir Interessi an der Fuerschung gesuergt. Déi Hiweiser ware mat Hëllef vu Radarmiessunge festgestallt ginn. Si gouf als sou bedeitend aklasséiert, datt eng weider Sond fir op de Mound ënner dem Numm Lunar Prospector bei der NASA virgeschloen a bewëllegt gouf.

## Kuckt och
* Lëscht vun de bemannte Raumfaartmissiounen
* Lëscht vun de kënschtlechen Objeten um Äerdmound
* Raumsond

## Literatur
* Ben Bussey, Paul Spudis: *The Clementine atlas of the moon. * Cambridge Univ. Press, Cambridge 2003, ISBN 0-521-81528-2

## Um Spaweck
* D'Clementine-Raumsond
* D'Mound-Sond Clementine
* LPI Clementine Mapping Project
Lëscht vun de kënschtlechen Objeten um Äerdmound

An der **Lëscht vun de kënschtlechen Objeten um Äerdmound** stinn déi meescht kënschtlech Objeten, déi op der Äerdmounduewerfläch opgeschloe sinn, oder do gelant an dobliwwe sinn. (Am éischte Fall sinn d'Objeten deelweis zerstéiert.) Net opgefouert si méi kleng Objete wéi zum Beispill d'Retroreflekteren an den ALSEP. Och feele kleng Objete vun den Apollo-Astronauten, wéi d'Golfbäll, déi vum Alan Shepard wärend der Apollo 14-Missioun geschloe goufen, Fändelen oder d'Skulptur Fallen Astronaut, déi vun der Besatzung vun Apollo 15 um Mound zeréckgelooss goufen.

Fënnef Rakéitenuewerstufe vum Apollo-Programm sinn déi schwéierst Objeten. Wärend iwwer 180 Tonnen op de Mound bruecht goufen, sinn nëmmen 382&nbsp;kg Moundgestengs vun den Apollo- a Luna-Missiounen op d'Äerd zeréckbruecht ginn.

Déi eenzeg kënschtlech Objeten um Mound, déi nach benotzt ginn, sinn d'Retroreflektere fir d'LLR-Experiment aus dem Apollo-Programm.

D'Objete mat enger Positioun >90° Ost oder West sinn op der Äerdmoundrécksäit. Dat sinn: Ranger 4, Lunar Orbiter 1, Lunar Orbiter 2, Lunar Orbiter 3 an den Okina-Relaissatellit vun der Raumsond Kaguya. D'Objete sinn an der Reiefolleg vun hirem Opschlag resp. hirer Landung nummeréiert.

## Lëscht

## Billergalerie

Fichier:Moon map grid showing artificial objects on moon.PNG|D'Gitter weist d'Positioun vu kënschtlechen Objeten um Mound. (d'Linnen entspriechen de Längen- a Breedegraden)
Fichier:Moon landing map.jpg|Moundkaart mat ettleche Landeplazen
Fichier:Aldrin Apollo 11.jpg|Edwin Aldrin den 21. Juli 1969, fotograféiert vum Neil Armstrong
Fichier:Apollo_11_Lunar_Laser_Ranging_Experiment.jpg|Retroreflekter vun Apollo 11
Fichier:Surveyor 3 on the Moon.jpg|Surveyor 3 um Mound, fotograféiert vum Alan Bean
Fichier:NASA Apollo 17 Lunar Roving Vehicle.jpg|Den Eugene Cernan den 11. Dezember 1972 mat dem Lunar Roving Vehicle


## Quellen
**  Lunar Orbiter
**  Surveyor
**  Apollo By The Numbers
* Dem Bernd Leitenberger seng Websäit

## Kuckt och
Johanna von Koczian

D**'Johanna von Koczian**, gebuer als *Johanna von Miskolczy* den 30. Oktober 1933 zu Berlin, an och do gestuerwen den 13. Februar 2024, war eng däitsch Schauspillerin an Autorin.

## Filmographie
### Kino
* 1957: * Viktor und Viktoria*, vum Karl Anton mam Georg Thomalla a Johannes Heesters
* 1958: *Petersburger Nächte*, vum Paul Martin mam Ewald Balser an Ivan Desny
* 1958: *[[Wir Wunderkinder]] *, vum Kurt Hoffmann mam Hansjörg Felmy a Wera Frydtberg
* 1959: *[[For the First Time]]*, vum Rudolph Maté mam Mario Lanza a Kurt Kasznar
* 1959: *[[Bezaubernde Arabella]]*, vum Axel von Ambesser mam Carlos Thompson a Josef Meinrad
* 1959: *Jacqueline*, vum Wolfgang Liebeneiner mam Walter Reyer a Götz George
* 1959: *Menschen im Netz*, vum Franz Peter Wirth mam Hansjörg Felmy an Hannes Messemer
* 1960: *Agatha, laß das Morden sein!*, vum Dietrich Haugk mam Klausjürgen Wussow an Elisabeth Flickenschildt
* 1960: * [[Heldinnen]] *, vum Dietrich Haugk mam Marianne Koch a Paul Hubschmid
* 1961: *Unser Haus in Kamerun *, vum Alfred Vohrer mam Götz George an Horst Frank
* 1961: *[[Die Ehe des Herrn Mississippi]]*, vum Kurt Hoffmann mam O.E. Hasse a Martin Held
* 1962: *Straße der Verheißung*, vum Imo Moszkowicz mam Mario Adorf a Karin Baal
* 1965: *[[Das Liebeskarussell]] *, vum Rolf Thiele, Axel von Ambesser an Alfred Weidenmann mam Curd Jürgens a Catherine Deneuve
* 1971: *[[Käpt'n Rauhbein aus St. Pauli]]*, vum Rolf Olsen mam Curd Jürgens an Heinz Reincke

## Bicher als Auteur
* *Abenteuer in der Vollmondnacht*
* *Traumreise in die Vergangenheit* (1983)
* *Poseidons Karneval* (1984)
* *Sommerschatten* (1989)
* *Das Narrenspiel* (1992).

## Um Spaweck
Dräikinneksgaass

D**'Dräikinneksgaass** (offiziell: **Rue Chimay**) ass eng Strooss an der Uewerstad vun der Stad Lëtzebuerg, déi d'Plëss d'Arem iwwer d'Ënneschtgaass mam Boulevard Roosevelt verbënnt.

Ënner de Fransousen huet dës Strooss *rue de la Concorde* geheescht; wärend der däitscher Besatzung:* Dreikönigsstraße*.

D'Strooss gouf ëm d'Mëtt vum 17. Joerhonnert ugeluecht; virdru waren do virun allem Gäert.
## Nimm
Den Numm *Rue Chimay* geet zeréck op de Philipp de Croy, Prënz vu Chimay an Arenberg, dee vu 1654 bis zu sengem Doud, 1675, Gouverneur vum Herzogtum Lëtzebuerg war.

1671/72 goufen op Uerder vum Generalgouverneur vun den Nidderlanden Monterrey an dem Generol de Louvignies eng ganz Rëtsch Haiser ë.&nbsp;a. am Biisserwee, am Grënnerbierg an am Pafendaller Bierg ofgerappt, fir d'Festung auszebauen. D'Leit kruten neier am Zentrum vun der Stad an neie Stroossen, déi op dofir confisquéierten Terraine gebaut goufen: d'Montereysavenue, d'Louvignysgaass an och d'Chimaysgaass.

Den Numm *Dräikinneksgaass* sengersäits geet op eng Bäckerei zeréck, déi iwwer dem Buttek eng Figuregrupp mat den Dräi Kinneken hänken hat. 1768 hat sech de Bäckermeeschter Hilaire Houver op Nummer 5 an der Chimaysgaass niddergelooss an als Hausschëld d'Motiv vun den Dräi Kinneke gewielt. Et houng do bis 1919, ier et duerch en anert ersat gouf, dat dunn awer nom Krich ewechgemaach gouf. D'Schëld aus dem 18. Joerhonnert huet bis haut iwwerlieft an ass an der Sammlung vum Staatsmusée.
## Haiser
Eenzel Haiser an der Dräikinneksgaass stinn zanter dem 5. Mee 1978 op der Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter:


3 rue Chimay Luxembourg City 2011-08.jpg|Gebuertshaus vum Antoine Meyer
13 rue Chimay Luxembourg City 2011-08.jpg|Haus 13
17-19 rue Chimay Luxembourg City 2011-08.jpg|Haiser 17 an 19


Déi zwee Haiser, déi den Eck mat der Plëss d'Arem maachen (Place d'Armes Nummer 5 a 7), sinn als Nationalmonumenter klasséiert:

Place d'Armes 5 Luxembourg city 2011-08.jpg|5, Place d'Armes 
Place d'Armes 7, Luxembourg city 2011-08.JPG|7, Place d'Armes


## Bekannt Bewunner
Nieft dem schonn ernimmten Antoine Meyer ass an der Dräikinneksgaass de Léon Moulin op d'Welt komm an de Paul Eyschen gestuerwen.

## Um Spaweck
* D'Dräikinneksgaass an *Ons Stad* N° 5, 1985, S.31.
Kim Kintziger

De **Kim Kintziger**, gebuer den 2. Abrëll 1987, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet vun 2004 bis 2007 fir de Swift Hesper gespillt, duerno war huet hie fir den FC Déifferdeng 03 gespillt.

Tëscht dem 12. Oktober 2005 am 17. November 2010 huet de Kim Kintziger 40-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Joseph Weber (Zänndokter)

De **Franz Joseph Weber**, gebuer den 23. Juni 1856 zu Ierpeldeng (Wolz), a gestuerwen den 3. Oktober 1908 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Zänndokter, Botaniker, Linguist a Konsul.

## Liewen
De Joseph Weber huet Zännmedezin op der Fakultéit fir Medezin a Chirurgie zu Glasgow studéiert an huet sech de 14. Mäerz 1879 zu Lëtzebuerg als Zänndokter etabléiert.

Zanter 1880 war hie Membre effectif vun der Société de botanique du grand-duché de Luxembourg an huet an der Publikatiounsserie vun dëser Gesellschaft am Joer 1890 de Lezeburjesch - latein - fransesch - deitschen Dixionèr fun de Planzen publizéiert.

De Joseph Weber war Member vun der Commission du Dictionnaire luxembourgeois zanter hirer Ariichtung am Joer 1897.

Bei der Fusioun vun der Société de botanique mat der Société des naturalistes luxembourgeois den 3. Februar 1907 gouf hie Vizepresident vun der SNL.

Weider Funktiounen:
* Chargé de cours fir Italieenesch a fir Stenographie an der Stater Industrieschoul;
* Konsul vun Éisträich (1898)
* General-Consul vun Italien; An där Funktioun huet hie sech tëscht 1902 an 1908 haaptsächlech ëm déi italieenesch Saisonsaarbechter zu Lëtzebuerg bekëmmert.
* Vizekonsul vu Spuenien;
* President vum Cercle sténographique de Luxembourg;
* President vum Veräin Ons Hémecht.

De Joseph Weber war bestuet a Papp vun zwee Kanner.

## E Stroossennumm
Zu Zéisseng gëtt et eng *rue Joseph Weber* (L-2717); si steet a Verbindung mat der *rue des Prunelles* an der *rue de la Forêt*. Dëse Stroossennumm baséiert op enger Deliberatioun vum Stater Schäfferot vum 14. Februar 1955.

## Publikatiounen (Auswiel)
* Weber, J., 1885. Dr. A. Rollinger, Notice Biographique. *Recueil des mémoires et des travaux publiés par la Société de botanique du grand-duché de Luxembourg* 9-10: 23-24. PDF 5,5 MB
* Weber, Josef, 1890. Lezeburjesch - latein - fransesch - deitschen Dixionèr fun de Planzen. *Recueil des mémoires et des travaux publiés par la Société de botanique du grand-duché de Luxembourg* 12: 43-144. PDF 4,9 MB
* Weber, Joseph, 1907. J.P.J Koltz †, Ehrenpräsident der botanischen Sektion. Ehemaliger Präsident der Botanischen Gesellschaft und des Vereins "Fauna". Nachruf. *Bull. Soc. Nat. luxemb.* 17: 218-220.

## Literatur
* Anonym, 1908. Zum immerwährenden, ehrenden Andenken an Dr. Josef Franz Weber. Zwen Dodekränz. *Ons Hémecht* 14: 401-403.
* Blum, M., 1909. Freundschaftliches Vergissmeinnicht an den in voller Manneskraft hingeschiedenen Herrn Dr. Franz-Jos. Weber, D.L.S., Zahnarzt, italien. General-Consul, den unvergesslichen Präsidenten des Vereines " Ons Hémecht ". Luxembourg: Fr. Bourg-Bourger, 82 p.
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 3/3 (S-Z). Luxemburg, Eigenverlag, S. 1343-1756, [1]-23, [1] (J. Weber: S. 1658-1659).
* Massard, J.A., 1990. La Société des Naturalistes Luxembourgeois du point de vue historique. *Bull. Soc. Nat. luxemb.* 91: 5-214. PDF 12 MB

## Kuckt och
* Wörterbuch der luxemburgischen Mundart
Félix Gredt

De (Jean) **Félix Gredt**, gebuer de 16. Juli 1868 an der Stad, a gestuerwen den 12. Februar 1922 zu Lëntgen, war e lëtzebuergesche Jurist an Auteur.

## Säi Liewen
De Félix Gredt war de véierte Jong vum Kolléisch-Direkter an Auteur Nicolas Gredt. No senge Secondairesstudien am Stater Kolléisch huet hien Droit studéiert, gouf *Docteur en Droit* an huet noeneen als Affekot, als Riichter an als *substitut du Procureur* um Beziirksgeriicht Dikrech geschafft. Niewelaanscht huet de Félix Gredt, tëscht 1896 an 1901, Coursen am *Droit commercial* op der Industrie- an Handelsschoul an der Stad ginn.

De Félix Gredt hat d'Marie (Thérèse Julie) Schaan zu Antwerpen bestuet, an d'Koppel krut zwee Kanner: de Jean (Félix Marie Nicolas) Gredt (1896-1980) an d'Marie-Thérèse (Françoise) Gredt (1897-1926). D'Famill huet zum Schluss zu Lëntgen gewunnt, wou de Félix Gredt och gestuerwen ass. Hie gouf de 14. Februar 1922 am Familljegraf um Nikloskierfecht an der Stad begruewen.

De Félix Gredt war de Brudder, ë.&nbsp;a. vum Pater Joseph Gredt, O.S.B., a vum Ingenieur Paul Gredt.

## Publikatiounen
* *Das versunkene Schloss: eine dichterische Bearbeitung der Sage: “Das Bofferdanger Moor bei Oberkerschen” aus dem Sagenschatz des Luxemburger Landes von Dr. N. Gredt, Director des Athenäums.*, s.l., n.d. (Luxemburg, Peter Brück, 1886), 2 S. in fol. respektiv 4. S. in 8°.
* *Vie du bienheureux Pierre de Luxembourg* ; Luxembourg: Imprimerie St. Paul, 1922, 46 S.

## Literatur
* Edouard Kayser, 2014. *Les frères Alphonse, Paul et Félix Gredt - Trois autres anciens de l'Athénée* ; in: *annALes de l'Athénée / d'annALe vum Staadter (sic) Kolléisch*, 07/2013-2014; Lëtzebuerg (Drock: saint-paul luxembourg), Sept. 2014; Ss. 384-389 (ill. + Bibliographie). ISBN 978-99959-631-6-3
* Kayser, Edouard M., 2014. *Esquisse d'histoire familiale: Les *Gredt* de Luxembourg au XIXe siècle et au début du XXe*. Récré / Ausbléck 28. Éditions de l'APESS (Drock: REKA, s.a., Éilereng), 2014; Ss. 73-91 (ill.). ISBN 978-2-87979-128-9
Palus Putredinis

De **Palus Putredinis** (Latäin fir *fault Mouer*) ass eng Fläch aus verstengerter Lava um Äerdmound. Si läit um ëstleche Rand vum Mare Imbrium a gëtt no Osten hin duerch d'Montes Apenninus begrenzt. De mëttleren Duerchmiesser vun der Fläch ass 161&nbsp;km. 
1971 war d'Landefähr vun der Apollo 15 Missioun um nordëstleche Rand vum Palus Putredinis an der Ëmgéigend vun der Hadley-Rill gelant.

**Mëttel Koordinaten:** 26,30° N / 0,24° O
Alphonsus (Moundkrater)

Den **Alphonsus** ass e Moundkrater mat 117&nbsp;km Duerchmiesser, den Zentrum läit bei 13.4°S 2.8°W.

D'Ramplie vum Krater hiewe sech bis zu 3&nbsp;km iwwer de Kraterbuedem. Ee 15&nbsp;km breede Réck den am Zentrum 1&nbsp;km héich ass, leeft vun Norden no Süden an deelt de Kraterbuedem an zwee. Et ass net sécher ob den Urspronk vum Krater vu vulkanescher Natur ass, oder ob et sech ëm en Aschlagkrater handelt.

Den Astronom Nikolai Alexandrowitsch Kosyrew hat am Joer 1958 beim Alphonsus den transient Moundphenomeen entdeckt. 

## Um Spaweck
* SkyTrip: Alphonsus
* Moundkaart Nr 77: De grousse Krater Alphonsus läit ënnen an der Mëtt
* Krater Alphonsus im ''Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon'', Bild iv_108_h2
Claude Reiter

De **Claude Reiter**, gebuer den 2. Juli 1981, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 26. Abrëll 2000 am 11. Oktober 2008 koum hien 37-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp an den Asaz.
Sinus Medii

De **Sinus Medii** – Latäin fir *Bucht vun der Mëtt* – ass e klengt Moundmier am Zentrum vun der äerdzougedréiter Äerdmoundsäit. Den Numm staamt vum däitschen Astronom Johann Heinrich Mädler a gouf 1935 duerch d'International Astronomesch Unioun offiziell festgeluecht.

Déi donkelgro Basaltfläch vum verstengerte Lavaséi huet eng oval Form mat engem Duerchmiesser vu ronn 330 × 170 Kilometer. Bei déiwem Sonnestand ginn e puer nord-südlech verlafend Terrainslinnen a Rillen un hirem Schiet erkennbar. Den Zentrum vun der Dällt huet d'selenographesch Koordinaten 2,4° Nord an 1,7° Ost.

De südwestlechen Deel ass bal ronn an huet nëmmen zwéi kleng Kratere mat 7&nbsp;km (Bruce) a 5&nbsp;km. Um Südrand hat d'Lava de Kraterrampli vum Oppolzer iwwerflut an zu engem Geeschterkrater ëmgeformt.

Den nordëstlechen Deel ass eppes méi Furen an huet mam Triesnecker en 30&nbsp;km groussen Aschlagkrater. Am Norde verengt sech d'Lavafläch laanscht d'Triesnecker- an d'Hyginusrill, déi zum Mare Vaporum iwwerleet.

Am Weste gëtt de Sinus Medii mat enger Hiwwelkette vum Sinus Aestuum getrennt. Déi markantst Struktur am Süden ass déi 153 Kilometer breet flaach Fläch am Kater Ptolemaeus.

Am Sinus Medii sinn am Joer 1967 d'Moundsonde Surveyor 4 a Surveyor 6 gelant. Déi éischt hat versot, Surveyor 6 dogéint hat e puer Woche laang Dausende Biller an Donneeën iwwerdroen.

## Literatur a Spaweck
* Antonin Rükl: *Mond, Mars, Venus. Taschenatlas der erdnächsten Himmelskörper*, Mondkarten/Beschreibungen Nr.33, 34 und 44. Artaria-Verlag, Prag 1977.
* Full Moon Atlas (interaktiv) Sektion D4, Sinus Medii
* Planetenkunde.de: Sinus Medii
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Medii
Geeschterkrater

Als ** Geeschterkrater ** gëtt an der Astronomie en alen Aschlagkrater bezeechent, deem säi Kraterrampli duerch laangundauernd Erosioun bal ganz ofgedroen ass an nëmme méi bei ganz flaachem Sonnestand siichtbar gëtt (kuckt d'Biller).

Och méi jonk Aschléi kënnen zum Verforme vun ale Strukture féieren, déi awer dacks duerch hir gestengstypisch, spektral Eegenschafte mat Spezialmethoden opgespiert kënne ginn. De Planetolog Eugene Shoemaker nennt si dofir och Palimpsest - analog zu den iwwerschriwwene Pergamenter an der Archeologie.

## Literatur
* K.Beatty et al: *Die Sonne und ihre Planeten*. Physik-Verlag, Weinheim 1983
* Eugene Shoemaker: *Kollision fester Körper*, Kapitel 4 des obigen Werkes, 1983
* Antonin Rükl: *Mond, Mars, Venus. Taschenatlas der erdnächsten Himmelskörper*. Artaria-Verlag, Prag 1977
Ben Federspiel

De **Ben Federspiel**, gebuer den 18. Mee 1981, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 20. November 2002 am 6. September 2006 huet hie 27-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.