open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alfonsinesch Tafelen

D**'Alfonsinesch Tafelen** (lat. *Tabulae Alphonsinae*) waren en astronomescht Wierk mat Tabelle fir d'Berechnung vun der Positioun vun der Sonn, dem Äerdmound an de fënnef klassesche Planéite Merkur, Venus, Mars, Jupiter a Saturn, dat ëm 1252 bis 1270 op Uerder vum Alfons X. vu Kastilien a León ënner Leedung vun de jiddesche Geléierte Jehuda Ben Mose an Isaak Ben Sid zu Toledo zesummegestallt gouf.

Zil war et, d'Toledaner Tafelen ze korrigéieren. Déi Alfonsinesch Tafelen hunn d'Joer op 365 Deeg, fënnef Stonnen, 49 Minutten a 16 Sekonne festgeluecht. D'Wierk war am Ufank op Spuenesch geschriwwen a gouf spéider op Latäin iwwersat. Et gouf dat aflossräichst astronomescht Wierk an Europa, bis datt et am 16. Joerhonnert duerch d'Prutenesch Tafele vum Erasmus Reinhold ofgeléist gouf, déi um Wierk *[[De Revolutionibus Orbium Coelestium]]* vum Nikolaus Kopernikus baséiert hunn. De Georg von Peuerbach huet sech fir säin astronomescht Buch *Theoricae novae planetarum* op d'Alfonsinesch Tafele baséiert.

## Literatur
* José Chabás: *The Diffusion of the Alfonsine Tables. The case of the Tabulae resolutae.* In: *Perspectives on Science* 10, 2002, S. 168–178.

## Kuckt och
Frontispice

De **Frontispice** (franséisch: *frontispice* = Viischtsäit, aus lat. *frontispicium* vu *frons*: Kapp (Vir), *spicere*: kucken), ass eng Illustratioun, déi op der Titelsäit, awer och heiansdo op der zweeter oder drëtter Säit vun engem Buch ass.

D'Frontispice-Säit – sou heescht bis haut am Beräich vun der Dréckerei d'Säit vis-à-vis vun der Titelsäit – ass bei neie Bicher dacks net gedréckt, bei Biographien oder Konschtbänn ass meeschtens e Bild drop, z.&nbsp;B. mat engem Portrait vum Auteur.

Bei wëssenschaftlechen Editiounen, Reien oder Wierkeditioune kënnen op där Säit och Informatiounen iwwer déi ganz Rei stoen.

Bei munnechen Täschebicher stinn op deene Säiten Donnéeën iwwer d'Buch, den Auteur a seng aner Publikatiounen.

## Kuckt och
* Buch
* Impressum
* Titelsäit

## Um Spaweck
Kitt Peak

De **Kitt Peak** (**Iolgam** an der Sprooch vun den Tohono O'odham) ass en 2097&nbsp;m héije Bierg am Pima County am US-Bundesstaat Arizona. Um Kitt-Peak steet de Kitt-Peak-Nationalobservatoire.

## Geschicht
De Bierg krut säin engleschen Numm vum Geometer George J. Roskruge, deen hien a senger Landkaart vum Pima County vun 1893 ënner dem Numm *Kits* vermierkt hat.

## Kuckt och
Nidderglabech

**Nidderglabech** ass eng Uertschaft an der Gemeng Noumer.

## Geographie
## Geschicht

## Kuckt och

* Uewerglabech

## Um Spaweck
Near Earth Asteroid Tracking

**NEAT** *(Near Earth Asteroid Tracking)* ass e Projet vum Jet Propulsion Laboratory (JPL) fir den Himmel z'iwwerwaachen, dat an Zesummenaarbecht mat der US-Loftwaff an der US-Raumfaartadministratioun NASA. Säin Zil ass d'Opspiere vun allen äerdnoen Asteroiden, fir sou fréi wéi méiglech (am Idealfall Jore bis Joerzéngte virdrun) virun enger geféierlecher Kollisioun vun der Äerd mat engem Asteroid virgewarnt ze sinn.

Am Kader vum Iwwerwaachungsprogramm goufen och en ettlech nei Koméiten entdeckt. (Mat Stand vum Mee 2004 waren et 43 Koméiten). All déi Koméiten droen den Nummdeell 'NEAT', oder (wann d'Entdeckung gläichzäiteg engem aneren Observateur oder enger anerer Observateursgrupp gelonge war) e kombinéierten, wéi z.&nbsp;B. ‚NEAT-LINEAR‘.

Eng besonnesch Bedeitung hat de Koméit mat der Bezeechnung C/2001 Q4 (NEAT), deen de 24. August 2001 entdeckt gouf an am Mee 2004 eng Visuell Magnitude vu ronn 3^m erreecht hat. Ongeféier gläichzäiteg hat och de Koméit C/2002 T7 (LINEAR) seng gréisst Hellegkeet erreecht, soudatt een op der südlecher Hemisphär vun der Äerd mat bloussem A gläichzäiteg zwéin hell Koméite gesi konnt.

## Kuckt och

* Lincoln Near Earth Asteroid Research *(LINEAR)*
* Lowell Observatory Near-Earth-Object Search *LONEOS* 
* OCA – DLR Asteroid Survey *(ODAS)*
* Koméitelëschten
* Lëscht vun den Asteroiden

## Literatur
* Asteroidengefahr: Weltrettung für Fortgeschrittene (Der Spiegel, 29. Oktober 2010)

## Um Spaweck
* Websät vun der NEAT-Himmelsiwwerwaachung
Manou Schauls

De **Manou Schauls** oder **Manuel Schauls**, gebuer den 13. Februar 1972, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 4. September 1999 am 30. Mäerz 2005 huet de Manou Schauls an 38 Matcher fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp 1 Gol geschoss.

An der Saison 1997/98 war de Manou Schauls beim Swift Hesper, an duerno bis 2007 bei der Jeunesse Esch a schliisslech vun 2007 bis 2009 beim FC Déifferdeng 03.
Henri Cirelli

Den **Henri** ("**Heini**") **Cirelli**, gebuer den 23. Dezember 1934 zu Diddeleng, an och do gestuerwen de 25. September 2021, war e lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer.

Hien huet tëscht dem 30. September 1956 am 17. Februar 1965 a 37 Matcher fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 6 Goler geschoss.

Hien huet vun 1956 bis 1962 fir d'Alliance Diddeleng gespillt. An der Saison 1962/1963 war hie beim belsche Club Royal Beerschot AC. D'Joer drop huet hien nees fir d'Alliance Diddeleng gespillt.

No senger Zäit als aktive Spiller huet den Henri Cirelli als Trainer Statioun bei dëse Veräiner gemaach: US Diddeleng, Avenir Beggen, SC Téiteng, Swift Hesper , F.C. Jeunesse Hautcharage a schliisslech beim F91 Diddeleng.
## Um Spaweck
NEAT

**NEAT** ass eng Ofkierzung fir:
* Neue Eisenbahn-Alpentransversale, en Eisebunnsprojet an der Schwäiz;
* Near Earth Asteroid Tracking, en US-amerikanesche Projet fir Asteroiden no bei der Äerd opzespieren;
* NeuroEvolution of Augmented Topologies, en Algorithmus fir neuronal Netzwierker z'entwéckelen;
* New Enhanced AT, e speziellen Chipsaz fir AT-Computer vun Chips&Technologies
* Non Exercise Activity Thermoregulation, en Deel vun der Ëmsetzung vun Energie duerch de mënschleche Kierper;
* North European Aerospace Test Range, en Terrain fir Tester am Kader vun der Loft- a Raumfaart an Nordschweden
La Renaissance française

**La Renaissance française** ass eng franséisch Associatioun, déi sech fir d'Erhalen an d'Verbreedung vun der franséischer Sprooch a Kultur engagéiert. Se huet de Statut als *Établissement d'utilité publique à vocation internationale.*

D'Associatioun huet als Devise: *Culture-solidarité-francophonie*.

D'Renaissance française gouf 1915 gegrënnt, mat Sëtz zu Paräis. Si huet sougenannt Delegatiounen an enger Rëtsch vu franséischen Departementer an och a 14 Länner, déi d'franséisch Sprooch *en partage* hunn, dorënner zanter 2011 och Lëtzebuerg.

## Ziler vum Veräin
D'Haaptziler vum Veräin sinn:

## Historique
*La Renaissance française* gouf 1915 vum Raymond Poincaré, President vun der franséischer Republik, gegrënnt, fir de Bierger aus Loutrengen an dem Elsass de Retour an déi franséisch Sprooch a Kultur nom Enn vum Éischte Weltkrich z'erliichterten. D'Statute vun der Associatioun, deemools mam Numm  « La Renaissance Française de l’Alsace-Lorraine », goufen de 27. Abrëll 1916 deposéiert. Méi spéit huet d'Associatioun hir Objektiver erweidert an op eng Rëtsch Länner ausgedeent, déi franséischsproocheg sinn, oder awer d'franséisch Sprooch 'en partage' hunn.

## Delegatiounen
De Veräin huet eng Rëtsch in- an auslännesch Delegatiounen(Stand: Oktober 2025):

* 23 a Frankräich;
* 7 an Afrika;
* 4 an Asien;
* 2 an Nordamerika;
* 7 a Latäinamerika;
* 14 an Europa, dorënner och eng zu Lëtzebuerg.

### ''La Renaissance française'' zu Lëtzebuerg
*La Renaissance française au Luxembourg* gouf offiziell de 14. November 2011 gegrënnt, dat a Presenz vum franséischen Ambassadeur, dem internationale President Antoine Guerrier de Dumast, dem Laurent Mosar, President vun der Chamber, a vum François Biltgen, Minister vun der Kultur. Grënnungsmember an éischte President vun der Lëtzebuerger Delegatioun ass de Bruno Théret.

Bei där Geleeënheet kruten dräi Persoune Medaile fir hir Verdéngschter ëm d'franséisch Sprooch a Kultur zu Lëtzebuerg: d'Danièle Fonck, Direktesch vum Grupp Editpress; d'Françoise Pirovalli, Responsabel fir d'Ëffentlechkeetsaarbecht (Relations publiques) am Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster; de Christophe Déage, President vun der Sociétéit déi d'Gestioun vum Schlass vun Aansebuerg mécht.

## Literatur
* Lorent, J., 2011. *« la Renaissance française » a vu le jour. Acte solennel sous le signe de la culture et langue françaises à l'ambassade de France à Luxembourg*. Luxemburger Wort vum 16. November 2011, S.

## Kuckt och
* Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster

## Um Spaweck
* Websäit vun der Renaissance française
* D'Lëtzebuerger Delegatioun op der franséischer Säit vum Veräin
Prix Émile et Aline Mayrisch

De **Prix Émile et Aline Mayrisch** ass e lëtzebuergesche Präis fir verdéngschtvoll Publikatiounen aus dem historeschen, politeschen, ekonomeschen, sozialen, oder kulturelle Beräich, déi d'Versteesdemech tëscht den europäescher Vëlker fërderen. E gëtt all véier Joer vum *Cercle des amis de Colpach* ënner dem Patronage vum Kulturministère verginn. De Präis gëtt vun ArcelorMittal gestëft an ass am Ganze mat 14.000 Euro dotéiert: 10.000 Euro fir den Haaptpräis a 4.000 Euro fir den Nowuesspräis.

Eligibel si Fuerscher, Studenten, Journalisten a Schrëftsteller, déi zu Lëtzebuerg oder an den Nopeschlänner wunnen a mindestens 24 Joer al sinn.

De Präis erënnert un den Émile Mayrisch an u seng Fra, d'Aline de Saint-Hubert.

## Editiounen

### 1. Editioun (2007)

Fir d'éischt Kéier gouf de Präis de 17. Oktober 2007 verginn, am Kader vun der Kulturhaaptstad Lëtzebuerg 2007. D'Jury gouf vun der Annette Schwall-Lacroix, Presidentin vum Cercle des amis de Colpach, an dem Joseph Kinsch, President vum Verwaltungsrot vun Arcelor, presidéiert.

De Gewënner vum "Premier Prix" war de Charles Barthel fir "*Bras de fer. Les maîtres de forges luxembourgeois entre les débuts difficiles de l'UEBL et le Locarno sidérurgique des cartels internationaux. 1918-1929.*"

De "Prix d'Encouragement" ass un de Guido Müller gaange fir "*Europäische Gesellschaftsbeziehungen nach dem Ersten Weltkrieg. Das Deutsch-Franzöisische Studienkomitee und der europäische Kulturbund*".

D'Annika Wilkmers krut eng "Mention spéciale" fir "*Pazifismus in der Frauenbewegung 1914-1920. Handlungsspielräume, politische Konzeptionen und gesellschaftliche Auseinandersetzungen.*

### 2. Editioun (2011)

Fir déi zweet Editioun ware ronn 20 Wierker aus Lëtzebuerg an den dräi Nopeschlänner agereecht ginn.

De Gewënner vun der zweeter Editioun war den Ulrich Lappenküper fir "*François Mitterrand und Deutschland 1916-1996. Eine enträtselte Sphinx.*"

D'Claudia Hiepel krut de Prix d'encouragement fir hiert Wierk "*Willy Brandt und Georges Pompidou. Deutsch-französische Europapolitik und Europakonzeptionen 1969-1974.*"

### 3. Editioun (2015)

D'Zeremonie vun der drëtter Editioun (2015) war den 20. Januar 2016 an der Abtei Neimënster. De Präis gouf vum Cercle des amis de Colpach an Zesummenaarbecht mat dem Nationalarchiv, dem Institut Pierre-Werner an ArcelorMittal ënner dem héije Patronage vum Kulturministär verginn.

De Professer Wilfried Loth gouf fir säi Buch *Europas Einigung. Eine unvollendete Geschichte* präisgekréint.

### 4. Editioun (2019)

D'Remise vun der véierter Editioun vum Präis (2019) war den 29. Januar 2020. Laureat war de Paul Feltes fir "*Le Luxembourg, l'Europe et les cartels internationaux de l'acier (1929-1939). Entre concurrence coupe-gorge et marché régulé.*"

## Um Spaweck
* D'Gewënner vum Präis op autorenlexikon.lu
Pôle Nord (Stad Lëtzebuerg)

De **Pôle Nord** an der Stad Lëtzebuerg war e fréieren Theater- a Festsall mat Brasserie an Hotel.

Et stoung op der Bréisseler Plaz, um Eck mam Boulevard Royal an der Avenue Marie-Thérèse.

## Geschicht
D'Gebai gouf 1911 vum Lëtzebuerger Architekt Jean-Pierre Koenig am historizistesche Stil gebaut.
### Theater- a Variétésall

### Duerno

Wéi et jorelaang eidel stoung, huet d'Associatioun Stoppt de Bagger den 2.8.1988 eng Demande beim Kulturminister Robert Krieps gemaach, fir datt d'Gebai klasséiert sollt ginn. De Proprietär, d'Republic National Bank of New York, huet Appel dergéint gemaach. D'Gebai gouf awer op d'Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter opgeholl, mä schonn 1990 vum neie Kulturminister Jacques Santer nees erofgeholl. Do dergéint hunn de Mouvement écologique, Jeunes et patrimoine a Stoppt de Bagger an engem oppene Bréif protestéiert, mam Resultat, datt d'Gebai de 26. Juni 1990 nees op d'Lëscht vum *Inventaire supplémentaire* ageschriwwe gouf. 1991 huet d'Stad Lëtzebuerg d'Fassad vum Gebai ënner Denkmalschutz gesat. Mä 15 Joer laang ass näischt um Gebai gemaach ginn. Et ass delabréiert, a gouf nees vum *Inventaire supplémentaire* gestrach. Am Mee 2005 huet de Buergermeeschter Paul Helminger d'Autorisatioun ginn, d'Gebai ofzerappen.

Et gouf 2006 ofgerappt a mat engem Bürosgebai fir d'Invik Bank Luxembourg ersat.

## Literatur
* Weydert, Marcel, 2005. *Ein steinerner Zeitzeuge, vom Hotel Brosius zum Pôle Nord.* S.11-12 in: *Lëtzebuerger Journal* Nr.96, 2005.
* Scuto, Denis, 1995. *Survivre en plein champ de bataille*. S.53-57 in: Lorang, Antoinette & Scuto, Denis, 1995. *La maison d'en face - Das Haus nebenan*. Éditions Le Phare.
Messier 103

De **Messier 103** (och als *NGC 581* bezeechent) ass e +7,4&nbsp;mag hellen oppene Stärekoup mat enger Wénkelausdehnung vu 6' am Stärebild Cassiopeia.

Well de Koup vun der Äerd aus gesinn um Mëllechstroosse-Band läit, ass d'Bestëmmung vu senger Distanz net ganz einfach an et bleiwen nach e puer Onsécherheeten. D'Distanz vum M&nbsp;103 gëtt op ronn 8500 Liichtjoer geschat. En ass ongeféier 15 Liichtjoer grouss. Déi radial Relativvitess vum M&nbsp;103 zu eisem Sonnesystem ass ronn −40&nbsp;km/s. Den Alter vum M&nbsp;103 gëtt no neie Berechnungen op zirka 25 Millioune Joer geschat. De Stärekoup gouf am Joer 1781 vum Pierre-François-André Méchain entdeckt.
Den hellsten an opfällegste Stär am Beräich vum M&nbsp;103 ass de Struve 131 (HD&nbsp;9311, SAO&nbsp;11822), e Méifachstär mat enger Magnitude vu +7,3&nbsp;mag a mat engem +10,5&nbsp;mag helle Begleeder. Dat ass awer e Stär dee virum M 103 steet, an deen net zum Stärekoup gehéiert. Déi hellst Stären déi zum M&nbsp;103 gehéieren, erreechen eng Visuell Magnitude vun 10,5&nbsp;mag.

De Messier 103 war de leschten Objet, deen offiziell am Messier-Katalog opgeholl gouf.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Benny Reiter

De **Benny Reiter** oder **Jeannot Reiter**, gebuer de 14. Oktober 1958, ass e lëtzebuergesche Foussballtrainer a fréiere Foussballspiller.

Tëscht dem 21. September 1977 am 15. November 1989 huet de Benny Reiter an 49 Matcher fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp 5 Goler geschoss.

Vun 1977 bis 1982 huet hie beim FC Etzella Ettelbréck gespillt, duerno war hie bis 1984 beim FC Châlon-sur-Saône. An der Saison 1984/85 huet hie fir En Avant Quincamp gespillt an déi Saison duerno beim FC Montceau. Vun 1986 bis 1991 huet hien dunn nees zu Lëtzebuerg bei der Spora Lëtzebuerg gespillt.

Vun 1992 bis 1994 war hie Spillertrainer beim FC Sporting Mäerzeg. 1996/97 war hien Trainer beim F91 Diddeleng an duerno vun 1997 bis 2000 Spillertrainer beim Progrès Nidderkuer. An der Saison 2000/2001 war hien dunn Trainer beim Avenir Beggen. Vun 2003 bis 2005 war hien Trainer bei der Union Lëtzebuerg a vun 2007 bis 2009 an der selwechter Funktioun beim FC Berdenia Berbuerg. An der Sasion 2009/2010 huet hien d'Etzella Ettelbréck trainéiert an zanter 2011 ass hien Trainer bei der US Munneref.
Max Waldmeier

De **Max Waldmeier**, gebuer den 18. Abrëll 1912 zu Olten, a gestuerwen de 26. September 2000 zu Zürich, war e Schwäizer Astronom a Sonnefuerscher.

De Waldmeier hat am Joer 1939 den Astrophysikaleschen Observatoire zu Arosa gegrënnt a war vun 1945 un Direkter vum ETH-Observatoire zu Zürich. Hien ass virun allem duerch seng Aarbechte bei der Klassifikatioun vu Sonneflecken a vum eelefjärege Sonnenaktivitéitszyklus bekannt.

Säi Schema vun de Fleckentype vun A bis I (Eenzelflecken) iwwer déi grouss Fleckegruppe vum Typ E an Typ F ass liicht z'erkennen an entsprécht och der zäitlecher Entwécklung.

D'„Züricher Sonneflecke-Skala“ och Waldmeier-Klassifikatioun genannt, ënnerscheet Gréisst a Form vun de Flecken, hir Gruppéierung, d'Bipolaritéit vum Magnéitfeld an d'Penumbraen (Hallefschied). Duerch de Waldmeier ass si zanter de véierzeger Joren am internationale Gebrauch.

Den Eelefjoreszyklus vun der Sonneflecke-Relativzuel *R* hat de Waldmeier versicht als Dissertant duerch eng Aart *Eruptiounshypothes* z'erklären: no dem Fleckeminimum klëmmt *R* ëmsou méi séier, wat méi héich säi Maximum an e puer Joer gëtt. D'Dauer vum Offall bis zum nächste Minimum hänkt awer vum Max (*R*) of. Seng Standardwierker vereenegen déi Gedanke mat Resultater vun der internationaler Fuerschung duerno:

*Ergebnisse und Probleme der Sonnenforschung* / Leipzig 1941 / 2.erw. Oplo Geest & Portig, Leipzig 1955

souwéi

*Einfuehrung in die Astrophysik* / Basel 1948 ;
*The sunspot activity in the years 1610 - 1960* / Zürich 1961

Weider Bicher a Publikatioune vum Waldmeier betreffen allgemeng Theeme vun der Astronomie, Raumfaart, Radioastronomie, d'Wiesselwierkunge vun der Sonn-Äerd, heliographesch Miessmethoden an d'Sonnekorona. 
 
## Literatur
* Hermann Haupt: *Max Waldmeier. Nachruf*. In: *Almanach der Österreichischen Akademie der Wissenschaften*, Bd. 151 (2001), S. 459-469.

## Um Spaweck
* Noruff
* Waldmeier-Klassifikatioun

## Kuckt och
Elio Di Rupo

Den **Elio Di Rupo**, gebuer den 18. Juli 1951 zu Morlanwelz, ass e belsche Politiker vun der Parti socialiste (PS). Hie war vum 6. Dezember 2011 bis den 10. Oktober 2014 Premierminister vun der belscher federaler Regierung, an dräimol Ministerpresident vun der Regioun Wallounien: vun 1999 bis 2000, vun 2005 bis 2007 an nees zanter dem 13. September 2019.

Hie war Deputéierten (zäitweileg Chamber, zäitweileg Senat), Minister an der federaler Regierung an an der Franséischer Communautéit, a war zweemol Ministerpresident vun der Wallounescher Regioun.

Zanter 1999 ass den Di Rupo President vun der PS an zanter 2001 Buergermeeschter vu Mons (wou en zanter 1982 am Gemengerot ass).

Hie gouf den 8. Juli 2010 vum Kinnek zum "Pré-formateur" fir eng nei Regierung ernannt, huet den 3. September awer d'Bengele bei d'Tromm geheit, fir dann nees, well keng Eenegung ënner dem Bart De Wever fonnt konnt ginn, de 17. Mee 2011, dës Kéier als "Formateur" ernannt ze ginn. Am Dezember 2011 koum et zu engem Regierungsaccord.

Den Elio Di Rupo ass Cheemiker an huet en Doktertitel vun der Universiéit Mons-Hainaut.

Hien huet den Éierentitel "Ministre d'État".

## Seng politesch Mandater
* 1982–haut: Member vum Gemengerot vu Mons
* 1986–1987: Schäffen zu Mons
* 1987–1989: Deputéierten an Belscher Chamber
* 1989–1991: Deputéierten am Europäesche Parlament
* 1991–1995: Senateur
* 1992–1993: Minister vun der Franséischer Communautéit fir den Enseignement
* 1993–1994: Minister vun der Franséischer Communautéit fir den Enseignement a fir Medien
* 1994–1995: Vizepremierminister, Minister fir Verkéier an ëffentlech Entreprisen an der Regierung Dehaene I
* 1995–2009: Deputéierten an der (federaler) Chamber
* 1995–1999: Vizepremierminister, Minister fir Ekonomie, Telekommunikatioun a Commerce an der Regierung Dehaene II
* 1999–2000: Ministerpresident vun der Wallounescher Regioun
* 2001–haut: Buergermeeschter vu Mons
* 2005–2007: Ministerpresident vun der Wallounescher Regioun
* 2009–2010: Deputéierten am Wallounesche Parlament
* 2010–2011: Deputéierten an der Chamber
* 2011-2014: Premierminister vun der Federaler Regierung vun der Belsch
* zanter 2019: Ministerpresident vun der Wallounescher Regioun
## Um Spaweck

* Dem Elio Di Rupo säi Blog
*Informatiounen op der Websäit vun der PS
*Site vun der VRT
Pirate Parties International

**Pirate Parties International** (PPI) ass déi international politesch Beweegung vun de Pirate Parteien. Si ass formell am Joer 2010 op der PPI Konferenz zu Bréissel gegrënnt ginn.

## Ziler
D'Statute vu PPI ginn hir Ziler als:

*hëllefen Pirate Parteie ronderëm d'Welt ze grënnen, z'ënnerstëtzen a bekannt ze maachen, an d'Kommunikatioun an d'Zesummenaarbecht tëscht deene Parteien z'erméiglechen. *

D'PPI huet och als Zil d'Piratebeweegung bekannt ze maachen, ze verbreeden an ze vereenheetlechen duerch Koordinatioun, Deele vun Informatiounen, an Hëllef bei der Grënnung vun neie Pirateparteien.

D'Partei strieft duerno Gesetzer iwwer d'Auteursrecht a Patenter ze reforméieren. De Programm enthält och Ënnerstëtzung a Stäerkung vum Recht op d'Privatsphär, souwuel um Internet wéi och am res extensa (am "richtege Liewen"), an d'Transparenz vun de staatleche Verwaltungen.

## Geschicht
Déi éischt Piratepartei war déi schweedesch Piratpartiet, déi den 1. Januar 2006 vum Rick Falkvinge gegrënnt gouf.
Aner Pirateparteien a Gruppe goufen an Éisträich, Dänemark, Finnland, Däitschland, Irland, Holland, Polen a Spuenie gegrënnt. Am Joer 2007, si Vertrieder vun deene Parteien zu Wien (Éisträich) zesummekomm fir eng Allianz ze grënnen a fir d'Europawalen 2009 virzebereeden. Duerno waren nach sou Konferenzen 2008 zu Berlin an zu Uppsala. Déi zweet Konferenz huet dann zu der sougenannter "Uppsala Declaration" gefouert, engem Grondwalprogramm.

Am September 2008 ass den Andrew Norton (Vereenegt Staaten) zum Coordinateur fir d'PPI-Grupp ernannt ginn. Am August 2009 ass hien zeréckgetrueden an huet seng Funktioun un ee "coreteam" viruginn, dee vum Patrick Mächler a vun Samir Allioui geleet gouf. Wéi de Patrick Mächler am Mäerz 2010 zeréckgetrueden ass huet de Lëtzebuerger Jerry Weyer seng Plaz iwwerholl.

Am Joer 2009 huet déi original schweedesch Piratepartei an den Eurpowalen 7.1&nbsp;% vun de Stëmme kritt
, a krut 2 vun den 18 schweedesche Sëtz kritt. Deen Erfolleg koum wéinst engem Memberszouwuess nom Prozess an der Verurteelung am Joer virdru vun 3 Membere vun der ideologesch noer Pirate Bay.

Den 18. Abrëll 2010 gouf d'Pirate Parties International formell op der PPI Konferenz gegrënnt.

De 17. Januar 2011 ass de Slim Amamou, een Aktivist vun der Tuneesescher Piratepartei, zum Staatsekretär fir Jugend a Sport an der Tuneesescher Regierung ernannt ginn a schonn de 25. Mee nees vu senger Positioun zeréckgetrueden. Hie sot datt seng Missioun eriwwer war soubal wéi d'Land demokratesch Wale geplangt hat.

Bei de Berliner Landeswalen am September 2011 huet d'Piratepartei 8.9&nbsp;% vun de Stëmme kritt, an domat hir éischt Sëtz an engem Staatsparlament iwwerhaapt.

## Struktur
D'PPI gëtt vun engem Comité verwalt dee sengersäits vun zwéi Kopresidente geleet gëtt. Politik, Leedung a Memberschaftsdemandë falen ënner d'Verantwortung vun der Generalversammlung, déi op d'mannst eemol d'Joer zesummekomme muss.

## Weltwäit Pirateparteiebeweegung
Baussent Schwede goufe Pirateparteien a 40 Länner gegrënnt, inspiréiert vun där schweedescher Initiativ.

## Um Spaweck

* Offiziell Websait
René Hoffmann

Et gëtt verschidde Persounen déi **René Hoffmann** heeschen:
* René Hoffmann (1917 - 2010), lëtzebuergesche Foussballspiller
*René Hoffmann (1926 - 2020), lëtzebuergesche Politiker
* René Hoffmann (1942 - 2019), lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer
René Hoffmann (1917)

De **René Hoffmann**, gebuer den 13. Juni 1917 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 31. Mee 2010 zu Réiden op der Atert, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Den 30. Januar 1938 huet hie fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp am Match géint Frankräich matgespillt.
Andy Maar

Den **Andy Maar**, gebuer den 19. Dezember 1983, ass e lëtzebuergesche Politiker vu Reiler.

Hien ass Member vun der Piratepartei Lëtzebuerg, Generalsekretär vun der *[[LGBT]]*-Vereenegung Rosa Lëtzebuerg, Matgrënner vun der Initiativ ...och fir eis! a Member vun der Allianz vun Humanisten, Atheisten an Agnostiker. Hien huet am LTE eng Ausbildung als Telekommunikatiounselektroniker gemaach.

Den Andy Maar ass den Enkel vum Resistenzler Emile Maar.

## Politesch Karriär

2010 ass den Andy Maar zum Nationalpresident vun der ADR-Jugendorganisatioun ADRenalin gewielt ginn. 2011 gouf en a sengem Amt bestätegt. Donieft war e Member am Nationalkommitee souwéi dem Exekutivkommitee vun der Mammepartei adr. Als Vertrieder vun der Adrenalin, deenen hir Mammepartei Member an der AECR ass, war hie lëtzebuergeschen Delegéierten um Grënnungskongress vun den EYC.

No de Gemengewale vum 9. Oktober 2011 ass hien dunn zesumme mat engem Deel vum ADRenalin-Nationalkommitee den 11. Oktober wéinst politeschen an ideologeschen Differenzen zeréckgetrueden. Hien huet de selwechten Dag d'Partei verlooss, dat nodeems dës eng konservativ a méi nationalistesch Richtung ageschloen huet.

No sengem Antrëtt an d'Piratepartei Lëtzebuerg ass en den 29. Oktober 2011 um Landeskongress zum Tresorier gewielt ginn. 2013 war hie fir d'Chamberwalen Spëtzekandidat fir de Bezierk Norden. Hien huet dono nach fir d'Europawalen 2014, d'Gemengewalen 2017 souwéi d'Chamberwalen 2018 fir d'Piratepartei kandidéiert. 
Den Andy Maar war vum 24. November 2013 bis den 10. Dezember 2017 Generalsekretär vun der lëtzebuergescher Piratepartei.

## Um Spaweck
* Dem Andy Maar säi Blog
* Säi Portrait um Wiki vun der Piratepartei
NGC 6

Den **NGC 6**, identesch mat NGC 20, ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Andromeda.

## Entdeckung

D'Galaxie gouf den 18. September 1857 vum ireschen Astronom William Parsons entdeckt. De Lewis A. Swift hat dës Galaxie den 20. September 1885 observéiert. Well déi Duebelobservatioun awer net erkannt gouf, hat d'Galaxie eng Zäit laang zwou Katalognummeren: NGC 20 (Parsons) an NGC 6 (Swift).

## Kuckt och

## Um Spaweck
Zdeněk Miler

Den **Zdeněk Miler**, gebuer den 21. Februar 1921 zun Kladno (Tschechoslowakei), a gestuerwen den 30. November 2011 zu Nová Ves pod Pleší, war en tschecheschen Zeechner an Dessins-animés-Mécher.

De Miller huet Graphik studéiert an zanter 1942 Zeechentrickfilmer gemaach. Nom Zweete Weltkrich ass e bei d'Dessins-animés-Produktiounsfirma *Bratři v triku* schaffe gaangen, där hiren Direkter e méi spéit gouf.

Bekannt ass virun allem säi Personnage "Klenge Maulef" (op tschechesch: "Krtek" oder "Krteček", op Däitsch: "Kleiner Maulwurf"), vun deem en zanter 1957 eng 50 Episode vun enger 5 Minutte gemaach huet. D'Serie hat an huet e grousse Succès an ass an 80 Länner gewise ginn. Aner Serien haten eng kleng Grill ("Cvrček") als Haaptpersonnage.

2006 krut e vum Staatspresident Václav Klaus den tscheche Gielchen *pour le mérite* fir säi Liewenswierk.

## Um Spaweck
* Interview vum 25. Februar 2006, op Tschechesch
* D'Figuren aus der Serie ''De klenge Maulef''
Messier 9

De **Messier 9** (och als NGC **6333** bezeechent) ass e +8,42 mag hellen oppene Stärekoup mat enger Gréisst vun 12,0' am Stärebild Schlaangendréier.

Den oppene Stärekoup gouf den 28. Mee 1764 vum franséischen Astronom Charles Messier entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  M9 bei SEDS
Klemm L25d VIIR LX-MAF

D**'Klemm L25d VIIR LX-MAF** ass e Fliger aus der Baurei L25 vum däitsche Constructeur Hanns Klemm (1885-1961), deen 1934 gebaut gouf an deen zu Lëtzebuerg immatrikuléiert war.

Vun den eppes méi wéi 600 Exemplaren aus der Gamme L25 déi produzéiert goufen, gëtt et der weltwäit nach aacht, wouvun der nach dräi fléien. (Stand 2011).

Eng Klemm L25 vum Typ d VIIR vun 1934 koum 1946 op Lëtzebuerg, wou se deen éischte Fliger mat enger offizieller Immatrikulatioun am Land war. D'Maschinn koum spéider an de Besëtz vum Lëtzebuerger Aviateur Menni Kraemer, bis s'ausrangéiert gouf. 2003 gouf de Fliger als Nationaalt Monument klasséiert.

Zënter 2012 ass d'Klemm am Fligermusée zu Munneref ze gesinn.

## Historique
1946 huet de Fliger eng Brochlandung um Findel gemaach a sollt duerno verschrott ginn. E puer begeeschtert Fligeramateuren hunn de Wrack opkaaft a restauréiert. Wéi de Fliger duerno sollt an d'Schwäiz verkaaft ginn, huet de Menni Kraemer en opkaaft. Hien huet de Fliger ë.&nbsp;a. op Fluchdemonstratioune presentéiert, bis en definitiv ausrangéiert gouf.

Nom Doud vum Menni Kraemer am Joer 1993 huet de Sportsministère der Famill de Fliger ofkaaft. Den 11. Februar 2003 gouf en als Nationaalt Monument klasséiert.

Vun 2009 bis 2010 gouf de Fliger an enger spezialiséierter Schräinerei zu Landscheid an der Äifel fir 65.000 Euro fir Muséeszwecker restauréiert, wouvun de Kulturministère 41.000 Euro an de Sportsministère 20.000 Euro bäigedroen hunn (de Rescht koum duerch Donen eran). No der Restauréierung, vu Mee 2010 un, stoung de Fliger an engem Hangar um Findel.

Vun November 2011 bis Enn Mäerz 2012 ass de Fliger an der Coque um Kierchbierg ausgestallt. D'Ausstellung ass den 9. November 2011 a Presenz vun der Ministesch Octavie Modert opgaangen. Duerno gouf d'Klemm am Fligermusée zu Munneref, deen 2012 opgaangen ass, ausgestallt.

## Literatur
* Fir d'technesch Donéeën: Hick, T., 2016.
* Hick, T., 2016. *Un oiseau rare. Le plus ancien avion du pays est exposé au «Fligermusée» de Mondorf-les-Bains.* Luxemburger Wort vum 1. August 2016, S. 13.
* Zwank, R., 2011. *Restauriertes Kult-Flugzeug von Menni Kraemer bis März auf Kirchberg ausgestellt. Klemm auf Zwischenstopp in der Coque*. Luxemburger Wort vum 10. November 2011, S. 27.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Sandweiler

## Um Spaweck

* Fotoen iwwer d'Restauratioun vum Avion bei ltb-follmann.de
Galaxy Evolution Explorer

De **GALEX** (**Gal**axy Evolution **Ex**plorer oder **Explorer 83**) ass e Weltraumteleskop (Satellit) vun der NASA fir d'Observatioun vu Galaxien am ultraviolette Beräich vum elektromagnéitesche Spektrum. De GALEX gouf den 28. Abrëll 2003 mat enger Pegasus-Rakéit an en Äerdorbit an zirka 695&nbsp;km Héicht mat enger Bunnschréi vun 29° bruecht.

Den Haaptspigel vum GALEX huet zirka 50 Zentimeter Duerchmiesser. D'Siichtfeld ass mat iwwer 1° opfälleg grouss, dofir huet misse bei der Produktioun vum Spigel ganz genee op d'Form opgepasst ginn. En Detekter vum Teleskop observéiert am Wellelängteberäich vun 135 bis 175&nbsp;nm, deen aneren am Beräich vun 175 bis 280&nbsp;nm.

Déi ufanks geplangt Missiounsdauer vun 29 Méint konnt iwwerschratt ginn. 2006 hat d*'NASA Senior Review Panel* virgeschloen, d'Missioun ze verlängeren. 2005 bis 2007 souwéi 2009 koum et duerch Kuerzschlëss zu Ausfäll vum Detekter, deen de wäiten Ultraviolettberäich observéiert. Vum Joer 2009 konnt de Schued net méi, wéi an der Vergaangenheet, gefléckt ginn, soudatt nëmmen nach mat engem Detekter weidergeschafft konnt ginn.

2007 gouf mat Hëllef vum Detekter, deen duerno ausgefall ass, en 13&nbsp;Liichtjoer laange Schwäif hanner dem Stär Mira entdeckt.

De 7. Februar 2012 gouf de GALEX op Stand-By-Modus geschalt, fir 2012 komplett ofgeschalt ze ginn. Et sinn zwar nach den 11. Februar 2012 Verhandlunge gelaf, ob d'NASA de Galaxy Evolution Explorer dem Caltech iwwerschreiwe soll, deen de Satellit weider bedreiwe wëll. Dat wier iwwer de Stevenson-Wydler Technology Innovation Act méiglech, gouf awer bei Raumfluchkierpern am Weltraum nach net gemaach.

Nodeem d'NASA d'GALEX de 14. Mee 2012 un de Caltech verlount hat, fir vun dësem nach weider dräi Joer benotzt ze ginn, gëtt GALEX dat Joer net ofgeschalt. De Caltech wëll an dräi Joer mat GALEX d'Kartéierung vum UV-Himmel ofschléissen. De Caltech dréit mat aneren Instituten d'Betribskäschte vun 100.000 USD am Mount. Déi fale bei Orbital Sciences un, déi de Satellit gebaut huet a bedreift. D'NASA bleift awer Besëtzer vum GALEX, deen nach 12 Joer schaffe kéint.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Offiziell Säit
...och fir eis!

***...och fir eis!*** war eng Initiativ, déi sech fir d'Opmaache vum Bestietnes fir gläichgeschlechtlech Koppelen a fir eng Reform vum Adoptiounsgesetz zu Lëtzebuerg agesat huet. Se gouf am September 2007 vum Andy Maar a Laurent Boquet an d'Liewe geruff.

Wärend de Joren 2008 an 2009 huet d'Initiativ versicht, mat verschiddenen Aktiounen d'Ëffentlechkeet fir déi Theemen ze sensibiliséieren. Sou zum Beispill huet de Gaymat, no enger Zesummenaarbecht mat Rosa Lëtzebuerg am Joer 2009 den Titel "Gaymat, och fir eis!" gedroen, fir d'Revendicatioune méi an de Fokus ze setzen. Donieft gouf de 24. Mäerz 2008 eng Ënnerschrëftenaktioun lancéiert. Den 22. Februar 2010 hunn d'Initiateuren zesumme mam Vertrieder vun der Partnerorganisatioun Rosa Lëtzebuerg d'Petitioun dem Chamberspresident Laurent Mosar iwwerginn. Bis zu deem Dag ware ronn 1900 Ënnerschrëften zesummekomm.

Als Reaktioun op déi Petitioun ass de Laurent Boquet als Vertrieder vun der Initiativ souwéi e Vertrieder vu Rosa Lëtzebuerg an d'Familljekommissioun vun der Chamber invitéiert ginn, wou se hiren Avis zum geplangte Projet de Loi N°6141 ginn hunn.

Am Dezember 2013 ass d'Regierung Bettel-Schneider vereedegt ginn, fir déi d'Reform vum Bestietnes eent vun de Walversprieche war. Déi Reform ass den 18. Juni 2014 an der Chamber gestëmmt ginn an huet d'Bestietnes an d'Adoptioun och fir gläichgeschlechtlech Koppelen opgemaach.

## Um Spaweck
* Avis vun...och fir eis!, Rosa Lëtzebuerg an TGL zum Projet de Loi n°6141
* Interview mam Andy Maar iwwer d'Grënnung vun der Initiativ an d'Perspektiven no de Chamberwalen 2009
Stadskanaal

**Stadskanaal** (Gronengesch: *Knoal*) ass eng Gemeng an der Provënz Groningen an Holland mat ronn 32.000 Awunner (2023).

## Um Spaweck

* Gemeng Stadskanaal
* Statistik vun der Gemeng Stadskanaal
Camille Libar

De **Camille Libar**, gebuer de 27. Dezember 1917 zu Diddeleng, a gestuerwen den 10. Oktober 1991, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.

Tëscht dem 28. November 1937 am 21. Mee 1950 huet hien a 24 Matcher 13 Goler fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp geschoss.
Ken Russell

De **Ken Russell**, gebuer den 3. Juli 1927 zu Southampton, a gestuerwen de 27. November 2011, war en englesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.

## Filmographie
### als Regisseur
#### Kino
* 1956: *Peepshow* - (Kuerzfilm)
* 1956: *Knights on Bikes* - (Kuerzfilm)
* 1958: *[[Lourdes (Film)|Lourdes]]* - (Kuerzfilm)
* 1956: *Amelia and the Angel* - (Kuerzfilm)
* 1964: *[[French Dressing]]* - Haaptacteuren: James Booth, Roy Kinnear, Marisa Mell
* 1967: *[[Billion Dollar Brain]]* - Haaptacteuren: Michael Caine, Karl Malden, Françoise Dorléac
* 1969: *[[Women in Love]]* - Haaptacteuren: Alan Bates, Oliver Reed, Glenda Jackson
* 1970: *[[The Devils (Film)|The Devils]]* - Haaptacteuren: Vanessa Redgrave, Oliver Reed, Michael Gothard
* 1971: *[[The Music Lovers]]* - Haaptacteuren: Richard Chamberlain, Glenda Jackson, Max Adrian
* 1971: *[[The Boy Friend]]* - Haaptacteuren: Twiggy, Christopher Gable, Max Adrian
* 1972: *[[Savage Messiah]]* - Haaptacteuren: Dorothy Tutin, Scott Antony, Helen Mirren
* 1974: *[[Mahler (Film)|Mahler]]* - Haaptacteuren: Robert Powell, Georgina Hale, Lee Montague
* 1974: *[[Tommy (Film)|Tommy]]* - Haaptacteuren: Roger Daltrey, Ann-Margret, Oliver Reed
* 1975: *[[Lisztomania (Film)|Lisztomania]]* - Haaptacteuren: Roger Daltrey, Sara Kestelman, Ringo Starr
* 1976: *[[Valentino]]* - Haaptacteuren: Rudolf Nureyev, Leslie Caron, Michelle Phillips
* 1980: *[[Altered States]]* - Haaptacteuren: William Hurt, Blair Brown, Bob Balaban
* 1984: *[[Crimes of Passion]]* - Haaptacteuren: Bruce Davison, Gordon Hunt
* 1986: *[[Aria (Film)|Aria]]* - Episod: *Nessun dorma *
* 1986: *[[Gothic (Film)|Gothic]]* - Haaptacteuren: Gabriel Byrne, Julian Sands, Natasha Richardson
* 1987: *[[Salome's Last Dance]]* - Haaptacteuren: Glenda Jackson, Stratford Johns
* 1988: *[[The Lair of the White Worm]]* - Haaptacteuren: Amanda Donohoe, Hugh Grant, Catherine Oxenberg
* 1989: *[[The Rainbow]]* - Haaptacteuren: Sammi Davis, Paul McGann, Amanda Donohoe
* 1990: *[[Whore]]* - Haaptacteuren: Theresa Russell, Benjamin Mouton
* 2006: *[[Tales of Erotica]]* - Episod: *The Insatiable Mrs. Kirsch*
* 2000: *Lion's Mouth* - (Kuerzfilm)
* 2002: *[[The Fall of the Louse of Usher: A Gothic Tale for the 21st Century]]* - Haaptacteuren: James Johnston, Lisi Tribble, Ken Russell
* 2004: *Revenge of the Elephant Man* - (Kuerzfilm)
* 2006: *[[Trapped Ashes]]* - Episod: * The Girl With Golden Breasts *
* 2007: *A Kitten for Hitler* - (Kuerzfilm)
* 2000: *Boudica Bites Back* - (Kuerzfilm)

#### Televisioun (Auswiel)
* 1959-1962: *Monitor*' - (TV-Serie) - (23 Episoden)
* 1986: *Faust*
* 1989: *A British Picture*
* 1990: *The Strange Affliction of Anton Bruckner*
* 1991: *Prisoner of Honor*
* 1992: *The Secret Life of Sir Arnold Bax*
* 1992: *Lady Chatterley* - (TV-Mini-Serie) - (4 Episoden)
* 1993: *Alice in Russialand*
* 1993: *The Mystery of Doctor Martinu*
* 1995: *Mindbender*
* 1998: *Dogboys*
* 2002: *Elgar: Fantasy of a Composer on a Bicycle*

## Um Spaweck
Herman Schultz

De **Per Magnus ''Herman'' Schultz**, gebuer de 7. Juli 1823 zu Nykvarn, Södermanland, a gestuerwen den 8. Mee 1890 zu Stockholm, war e schweedeschen Astronom.

Hie gouf 1878 Professer fir Astronomie op der Universitéit Uppsala an Direkter vum Observatoire Uppsala. Hien hat 13 Objete vum NGC-Katalog entdeckt.

De Schultz gouf am Joer 1873 Member vun der Kinneklecher Gesellschaft vun de Wëssenschaften zu Uppsala souwéi 1875 Member vun der Kinneklech Schweedescher Akademie vun de Wëssenschaften.

## Literatur
* Wolfgang Steinicke: *Nebel und Sternhaufen. Geschichte ihrer Entdeckung, Beobachtung und Katalogisierung - von Herschel bis zu Dreyers "New General Catalogue"* Books on Demand, Norderstedt 2009, ISBN 978-3-837083-50-7.

## Um Spaweck
* Herman Schultz bei Wolfgang Steinicke
*  Herman Schultz / Universitéit Uppsala
* Publikatiounvon H. Schultz am Astrophysics Data System
* N. N.: ''Obituary: Schultz, Herman'' Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Vol. 51 (1891), S. 205

## Kuckt och
Franséisch Communautéit vun der Belsch

Déi **Franséisch Communautéit vun der Belsch** (franséisch: *Communauté française de Belgique*) ass mat ronn 4,5 Millioune Leit déi zweetgréisst vun den dräi Communautéiten an der Belsch. Zënter 2011 nennt si sech selwer *Fédération Wallonie-Bruxelles*; dësen Term ass awer net dee vun der Verfassung.

Zu hir gehéiere 4,5 Millioune Franséischsproocheger wourënner:
* 3,5 Milliounen, déi an der Wallounescher Regioun wunnen (d.&nbsp;h. praktesch all Awunner vun do, ausser deene ronn 70.000 vun den däitschsproochege Gemengen, déi zu der däitschsproocheger Communautéit zielen) an déi frankophon Awunner vun de Facilitéitegemengen;
* méi wéi 1 Millioun, déi an der Haaptstadregioun Bréissel wunnen (op 1,2 Millioun Awunner).

Wéi den Numm et seet, bezeechent dës Communautéit net en Territoire, mä eng Gemeinschaft vu Leit déi a Wallounien oder an der Haaptstadregioun Bréissel wunnen. Déi belsch Verfassung huet d'Kompetenze vun de Communautéiten op de Grenze vun de Regioune festgeluecht; d'Franséisch Communautéit huet deemno keng Kompetenz fir déi geschaten 100.000-200.000 franséischsproocheg Awunner a Flandern – an ëmgedréint.

Deemno zielen eng 41% vun der belscher Gesamtbevëlkerung zu der Franséisch Communautéit.

D'Franséisch Communautéit huet e Parlament an eng Regierung, déi hire Sëtz zu Bréissel hunn. Si ass zoustänneg fir Kultur, Educatioun, Sport, Jugend a Gesondheet fir déi Frankophon an deenen uewe beschriwwenen Territoiren.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Franséischsproocheger Communautéit vun der Belsch
François Dumont

De **François Dumont**, gebuer de 6. November 1915, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 8. November 1936 am 24. Mee 1947 huet de François Dumont 34-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Dan Theis

Den **Daniel** ("**Dan**" oder "**Dany**") **Theis**, gebuer den 11. September 1967 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 29. Dezember 2022, war e lëtzebuergesche Foussballtrainer a fréiere Foussballspiller

Tëscht dem 12. Oktober 1991 am 15. August 2001 huet den Dan Theis 33-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt. An der EM-Qualifikatioun géint England, de 14. Oktober 1998, hat den Dan Theis beim Stand vun 0 - 0 déi eemoleg Chance, Lëtzebuerg duerch en Eelefmeter a Féierung ze bréngen. Säi Schoss goung awer iwwer de Gol.

Vun 1986 bis 1999 huet den Dan Theis bei der Jeunesse Esch gespillt. An der Saison 1999/2000 war hie bei der Union Lëtzebuerg, déi Saison duerno beim Avenir Beggen an an der Saison 2001/02 beim Progrès Nidderkuer.

Als Trainer war hie vun 2003 bis 2006 beim FC Déifferdeng 03 an duerno vun 2006 bis 2009 als Trainer vun der U19 Foussballnationalekipp bei der FLF. Vun 2009 bis 2011 war hien du nees beim FC Déifferdeng 03, ier hie vun Abrëll bis Oktober 2011 beim F91 Diddeleng war wou hien d'éischt fir d'U19 zoustänneg war an duerno fir déi éischt Ekipp.

Zanter dem 5. Mäerz 2012 war hie fir d'Saison 2012 den Trainer vum Swift. Vum 1. 1. 2013 bis den 30. 6. 2015 war hien erëm bei der Jeunesse Esch, fir d'Saison 2015/2016 huet hie Victoria Rouspert trainéiert. An der Saison 2016/2017 war hien Trainer beim UN Käerjéng 97, duerno 2017/2018 beim FC Déifferdeng 03. Als leschten Trainerposten war hien an der Saison 2018/2019 an 2019/2020 erëm Trainer vum Swift Hesper.
Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu

De **Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu**, gebuer de 4. November 1933, a gestuerwen de 26. November 2011, war en nigerianeschen a biafranesche Staatsmann. Hie war vun 1967 bis 1970 President vun der Republik Biafra.

Den Chukwuemeka Ojukwu war Läitnant-Colonel an der nigerianescher Arméi.

No engem Biergerkrich tëscht deene verschiddene nigerianesche Stämm gouf den 30. Mee 1967 d'Onofhängegkeet vu Biafra ausgeruff, anden Ojukwu gouf zum President dovun ernannt.

Hien ass den 8. Januar 1970 zeréckgtrueden.

Bis 1980 huet hien an der Verbannung misse liewen. Duerno huet hien 1983 fir den Nigerianesche Senat, an 2003 fir d'Presidentschaftswale kandidéiert, gouf awer net gewielt.
Messier 1

**Messier 1** (M1) (och **[[New General Catalogue|NGC]] 1952**) och **Krabbenniwwel** oder **Kriibsniwwel** ass e Rescht vun der Supernova 1054 am Stärebild Taurus.

## Entdeckung
Den M 1 gouf 1731 vum John Bevis entdeckt an onofhängeg dovun nach eng Kéier den 28. August 1758 vum Charles Messier. Déi Entdeckung war fir de Messier den Ustouss fir deen no him genannte Messier-Katalog opzestellen. 
## Kuckt och
 
## Um Spaweck
*Was steckt im Krebsnebel? Virtrag vum Professer Harald Lesch
*Leschs Kosmos: Der 4. Juli 1054 und die Folgen (JavaScript, Flash)
René Flenghi

De **René Flenghi**, gebuer de 7. Januar 1949, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 4. Januar 1970 an dem 22. September 1976 huet de René Flenghi 37-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

1976 war hie *Foussballspiller vum Joer*.
Robert Mond

De **Robert Mond**, gebuer den 13. Dezember 1927 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen de 17. Februar 1985, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 13. Mäerz 1949 am 11. November 1959 huet hien an 33 Matcher 3 Goler fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp geschoss.
Route du Vin (Semi-Marathon)

D**'Route du Vin** ass e Semi-Marathon, deen all Joer zu Lëtzebuerg op der Musel organiséiert gëtt.

Déi éischt '“Route du Vin” huet den 21. Oktober 1962 stattfonnt. D'Streck goung vu Rëmerschen op Wuermer iwwer eng Distanz vun 20&nbsp;km, et war also nach kee richtege Semi-Marathon. 29 Leefer hunn deelgeholl. D'Course gouf vum Jean Aniset gewonnen.

## Literatur
* Thoma, Marie-Paule, 2011. *50 Jahre “Route du Vin”: vierteilige Serie zum runden Jubiläum des ältesten Luxemburger Straßenlaufs.* Tageblatt 2011, Nr. 191 (18. August), S. 28; Nr. 196 (24. August), S. 28; Nr. 202 (31. August), S. 28; Nr. 208 (7. September), S. 34.
NGC 18

Den **[[New General Catalogue|NGC]]** **18** ass en Duebelstär am Stärebild Pegasus.

## Entdeckung
Den Duebelstär NGC 18 gouf de 15. Oktober 1861 vum schweedeschen Astronom Per Magnus Herman Schultz entdeckt.

## Kuckt och
* Net confirméiert Aschreiwungen am NGC-Katalog

## Um Spaweck

*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Johny Hoffmann

De **Johny Hoffmann**, gebuer den 12. Oktober 1944, a gestuerwen de 7. Februar 2018, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 21. Oktober 1964 am 7. Oktober 1972 huet de Johny Hoffmann 33-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Shapley-Sawyer-Konzentratiounsklass

D**'Shapley-Sawyer-Konzentratiounsklasse** formen e qualitatiivt Klassifizéierungssystem, mat deem den Harlow Shapley a seng Doktorandin Helen Sawyer Hogg zanter 1927 Kugelstärekéip op fotografesche Biller no hirer visueller Konzentratioun zesummegestallt hunn.

D'Skala geet vun 1 bis 12, woubäi réimesch Zuele gebraucht ginn. Déi konzentréiertst Kéip sinn an der Klass I, wéi beispillsweis M75. Mat ofhuelender Konzentratioun hëlt d'Klassennummer zou a geet bis an d'Klass XII, wéi beispillsweis beim NGC 4372. D'Klassegrenze goufe vum Shapley a Sawyer Hogg sou definéiert, datt déi 12 Klassen all Kéier ongeféier déi selwecht Zuel vun de 95 Kugelstärekéip huet, déi 1927 bekannt waren. Den hellste Koup um Nordhimmel, de Messier 13, gehéiert zur der Klass V.

D'Konzentratiounsklasse ginn haut beispillsweis vun Amateurastronomen nach gebraucht fir den opteschen Androck ze beschreiwen, dee bei der Observatioun vu Kugelstärekéip z'erwaarden ass. Fir wëssenschaftlech Zwecker si quantitativ Moosse fir d'Beschreiwung vun der Koupstruktur virzezéien, wéi ee se duerch Upassung vu parametresche Modeller un déi gemoosse Flächenhellegkeetsprofiler kritt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*The concentration classes of globuler clusters
Nicolas Wagner

Mat **Nicolas Wagner** ka gemengt sinn:
* den Nicolas (oder Nikolaus) Wagner, e lëtzebuergesche Lokalpolitiker (Manternach).
* den Nicolas ("Nico") Wagner (1954), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* den Nicolas Wagner (1991), lëtzebuergeschen Dressurreider an Olympionik.
### Kuckt och
* Wagner
Nico Wagner

Den **Nico Wagner** oder **Nicolas Wagner**, gebuer den 19. September 1954, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 25. Februar 1979 am 5. Februar 1986 huet hien an 33 Matcher fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp 1 Gol geschoss.

An der Saison 1976/77 huet hie fir d'Eintracht Tréier 05 gespillt. Duerno war hie vun 1977 bis 1981 bei de Red Boys Déifferdeng a vun 1981 bis 1984 beim Avenir Beggen. Schliisslech nach vun 1984 bis 1986 bei der Aris Bouneweg.
Infrared Telescope in Space

Den **Infrared Telescope in Space** (IRTS) war dat éischt japanescht Weltraumteleskop fir den Infraroutberäich.

Den IRTS war e Projet vum japanesche Raumfuerschungsinstitut ISAS.
Dat heliumgekillten Teleskop vu 15&nbsp;cm Duerchmiesser war u Bord vum Méizwecksatellit
SFU (Space Flyer Unit), deen den 18. Mäerz 1995 mat enger H-2-Rakéit gestart gouf.
Wärend senger Missioun vun 28 Deeg hat den IRTS ongeféier 7 % vum Himmel mat niddreger Opléisung duerchmustert.

Instrumenter waren zwéi Spektrometer fir dat not an dat mëttelst Infrarout, e Wäitinfraroutphotometer, an en Instrument fir d'Himmelskartéierung an den Emissiounlinne vun [CII] bei 157&nbsp;µm an [OI] bei 63&nbsp;µm. Nom Enn vun der Missioun gouf de Satellit vun der Space Shuttle Missioun STS-72 agefaangen an op d'Äerd zeréckbruecht.

Den IRTS hat haaptsächlech d'interstellar Matière vun eiser Mëllechstrooss observéiert.

## Kuckt och

* ASTRO-F

## Um Spaweck
*  Homepage von IRTS
NGC 8

Den **[[New General Catalogue|NGC]]** **8** ass en Duebelstär am Stärebild Pegasus.

## Entdeckung
Den Duebelstär NGC 8 gouf den 29. September 1865 vum däitsch-balteschen Astronom Otto Wilhelm von Struve entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Artikel a Biller zu NGC 008 op wikisky.org
Messier 4

De Kugelstärekoup **Messier 4** (kuerz: M&nbsp;4) steet am Stärebild Scorpius. Am NGC-Katalog huet hien d'Nummer 6121. Den M&nbsp;4 ass mat 7000&nbsp;Lj Distanz de notste Kugelstärekoup, dofir gëtt hien dacks fir speziell Ënnersich erugezunn.

De Koup huet en Duerchmiesser vu 75 Liichtjoer mat ronn 100.000 Stäre an ass zimmlech schwaach konzentréiert (Klass&nbsp;9). Hien huet also keng sehr markant zentral Hellegkeet. Eng Studie bei méi wéi 600 Wäiss Zwerge huet en Alter vu ronn 12,7 Milliarde Joer erginn.

## Visuellt Bild
Obwuel hie kleng ass, huet den M&nbsp;4 eng bedeitend Wénkelgréisst an ass dofir en androcksvollen Objet fir die astronomesch Observatioune. Wéinst senger südlecher Positioun ass de Koup allerdéngs fir Amateurastronomen a Mëtteleuropa manner attraktiv wéi z.&nbsp;B. den M5 oder den M19.

Opfälleg ass déi, scho vum Wilhelm Herschel am Joer 1783 beschriwwen, zentral Balkestruktur, déi aus enger 2,5′ laanger Stärerei ongeféier 11.&nbsp;Gréisst besteet a sech bal duerch de ganzen dichte Kär vum Koup zitt.

## Entdeckung
Den M&nbsp;4 gouf 1746 vum Amateurastronom Philippe Loys de Chéseaux entdeckt an den 8. Mee 1764 vum Charles Messier katalogiséiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* M4, SEDS Messier pages
* M4, Galactic Globular Clusters Database page