open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hoyningen-Huene

**Hoyningen-Huene**, och nach ***Hoyningen*** resp. ***Hoiningen*** oder ***Hoyningen genannt Huene***, ass den Numm vun engem alen Adelsgeschlecht aus dem Rheinland. D'Famill krut méi spéit absënns am Baltikum, an Hessen an a Preisen grousse Besëtz an och Respekt. Verschidden Äscht vun der Famill bestinn nach bis haut.

## Geschicht

### Originnen
D'Geschlecht kënnt vun Hönningen un der Ahr, am Rheinland. Et ass fir d'éischt 1176 an engem Akt vun enger Grondstécksschenkung dokumentéiert, an deem den *Erenbold de Hoingen* ernimmt gëtt. Duerno daucht den Numm beim *Johann von Hoingen* (1365-1383) op, méi spéit dann (4. Abrëll 1447) beim *Henricus vun Hoyngen*, e Schäffen zu Bonn. Vun do aus solle Membere vun der Famill (der Iwwerliwwerung no, den *Jobst vu Hoyngen genannt Hune*, bestuet mat der Anna vu Dumpian, gestuerwe 1480) méi spéit a Kurland (Lettland) an den Däitschen Uerdensstaat komm sinn.

De Stamm fänkt - den Dokumenter no - den 19. September 1500 mam *Johann von Hoynge(n) genannt Hu(e)ne* (Fils vum Jobst von Hoyngen genannt Hune) un. Hie gouf vum Uerdensmeeschter Wolter von Plettenberg mat Lännereien un der Sessau an un der Aa *belehnt*.

D'Schreifweis vum Numm variéiert ganz staark. Déi eelst iwwerliwwert Form ass *Hoingen,* duerno *Hoyngen genannt Hune*. Weider Versioune waren *Hüenegen genannt Hüene, Huningen, Huenigen, Hühnchen, Huegenen, Hueningen, Hoinigen, Hune, Hoyne, Höen, Huyne, Huyn, Hühne, Hüne, Huene* an *Hühn*. An Hesse war d'Schreifweis allgemeng *vun Huyn,* an der preisescher Branche war et *Hoiningen genannt Huene*. Haut nenne sech déi meescht Familljememberen *Freiherr* resp. *Freifrau (Freiin) v. Hoyningen-Huene* oder *Hoyningen ganannt Huene*. Déijéineg déi an Amerika an a Kanada ausgewandert sinn, hu gemenkerhand den éischten Deel vum Numm *Hoyningen* ewech gelooss.

### Ausbreedung a Perséinlechkeeten

### Standeserhiewungen

## Wopen

## Perséinlechkeeten

## Literatur
* Ernst Heinrich Kneschke: Neues allgemeines deutsches Adels-Lexicon. Band 4, Friedrich Voigt's Buchhandlung, Leipzig 1863, S. 512–513.
* Frank Westphal: Huene, Freiherren Hoyningen genannt. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 9, Duncker & Humblot, Berlin 1972, , S. 740
* Genealogisches Handbuch des Adels, *Adelslexikon* Band V, Band 84 der Gesamtreihe, S. 387–389; C. A. Starke Verlag, Limburg (Lahn) 1984, ISSN 0435-2408
* Genealogisches Handbuch der Kurländischen Ritterschaft Teil 1, Band 1: *Kurland,* S. 577–596; C. A. Starke Verlag, Görlitz 1939.
* Gothaisches genealogisches Taschenbuch der freiherrlichen Häuser auf das Jahr 1865. Fünfzehnter Jahrgang, S.435

## Um Spaweck
Rubble Pile

**Rubble Pile** (engl.: fir *[[Schutt]]<nowiki/>koup*) ass an der Planetologie eng informell Bezeechnung fir en Asteroid, deen aus ville klenge "Brochstécker" besteet an am Géigesaz zu engem Monolith, nëmmen duerch d'Gravitatioun verstreet zesummegehale gëtt.

Méiglecherweis maachen *rubble piles* en erhieflechen Deel vun der Asteroiden aus, woubäi e Nowäis nach aussteet. Dëst hätt erhieflech Auswierkungen op déi méiglecherweis néideg Oflenkung vun engem Asteroid op Kollisiounskurs mat der Äerd. Ausserdeem hätt et erhieflech Auswierkungen op d'Charakteristik vun enger Kollisioun, well sou ee Gestengskoup zu enger Heefung vun Explosioune vu klenge Kierper an der Äerdatmosphär féiere kann, am Géigesaz zum Duerchschloen vun der Atmosphär duerch e Monolith mat uschléissender Explosioun an der Äerd resp. am Ozean.

## Eegenschaften
* Wéinst den Huelraim tëscht senge Bestanddeeler sollt e *rubble pile* eng relativ niddreg Dicht opweisen (kuckt Réidicht a Rengdicht).
** Vill Asteroide si manner dicht wéi Meteoritte (déi warscheinlech Brochstécker vun Asteroide sinn an am Reegelfall 3 bis 5&nbsp;g/cm³ opweisen) a sinn dofir warscheinlech *rubble piles*, z.&nbsp;B. Eugenia (1,12&nbsp;g/cm³) an Mathilde (1,3&nbsp;g/cm³). Si sinn domat nëmmen onwiesentlech méi dicht wéi Waasser (1&nbsp;g/cm³).
** En ettlech kleng Mounden hu souguer eng Dicht, déi manner ass wéi déi vu Waasser, z.&nbsp;B. d'Saturnmound e Pandora (0,49&nbsp;g/cm³) an Helene (0,5&nbsp;g/cm³).
** Aner Asteroiden dogéint kënne wéinst hirer relativ héijer Dicht *keng* gréisser Huelraime hunn, z.&nbsp;B. Vesta (3,7&nbsp;g/cm³) oder Pallas (3,28&nbsp;g/cm³), a soumat keng *rubble piles* sinn.
* E *rubble pile* kann net einfach esou séier ëm déi eegen Achs rotéieren, well vun enger bestëmmter Grenzvitess d'Zentrifugalkraaft méi staark gëtt wéi d'Gravitatioun an de Kierper auseneerappt. Dat sollt fir Rotatiounsdauer vu manner wéi zirka 2,2 Stonnen de Fall sinn.
** Tatsächlech rotéieren nëmme wéineg Asteroide méi séier. Si si mat ënner zirka 150&nbsp;m Duerchmiesser ganz kleng.
** Déi bekannt Rotatiounsvitesse vun allen aneren Asteroide si méi niddreg wéi déi Grenzvitessen, déi uewen ugeschriwwe sinn. Dat gëllt als staarkeb Indiz dofir, datt vill, wann net esouguer déi meescht Asteroide *rubble piles* sinn.

## Literatur
* Alan W. Harris: *The Rotation Rates of Very Small Asteroids: Evidence for 'Rubble Pile' Structure*. An: *Lunar and Planetary Science*. 27/1996. S. 493, )
* Günther Glatzel: *[http://www.raumfahrer.net/news/astronomie/12032010212329.shtml Titan und Phobos: Innen körnig]*. D'Ausnotzung vun der Radar-Dopplerverrécklung zu der Bestëmmung vum bannenzegen Opbau vun "Rubble Piles" um Beispill vum Saturnmound Titan an de Marsmounden Phobos (dee sengersäits als méiglechen agefaangenen Asteroid gëllt). Online-Artikel bei Raumfahrer.net, gekuckt de 27. Dezember 2013
* Deller, Jakob (2015) *Hyper-Velocity Impacts on Rubble Pile Asteroids*. PhD thesis, University of Kent, International Max Planck Research School for Solar System Science. Online op kent.ac.uk (PDF)

## Kuckt och
Warta

D**'Warta** ass e rietsen Niewefloss vun der Oder a Polen.

## Verlaf
D'Warta huet hir Quell am Krakau-Tschenstochauer Jura an der Woiwodschaft Schlesien ëstlech vu Zawiercie a südlech vun Częstochowa. Si leeft duerch d'Flachland vu Grousspolen an d'Woiwodschaft Lebus fir da bei Kostrzyn nad Odrą an d'Oder ze fléissen, där hire gréissten Niewefloss se ass.

2001 gouf bei hirer Mündung en Nationalpark etabléiert.

### Biller

Posen Fluß Warthe & Dom.JPG|D'Warta zu Poznán
Ruiny zamku w Kole - ZJ001.jpg|d'Ruin vun der Buerg Kolo


## Um Spaweck
Zuang

**Zuang** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* François "Fränz" Zuang (1895–1981), e lëtzebuergeschen Turner.
* Jean Zuang (* 1952), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Joseph "Jos" Zuang (1891–1962), e lëtzebuergeschen Turner.
Artois

Den **Artois** ass eng natierlech Géigend, fréier Grofschaft a fréier Provënz am Norde vum haitege Frankräich am Departement Pas-de-Calais an am Departement Nord. D'Haaptstad ass Arras. D'Nopeschgebidder sinn d'Franséisch-Flandren, de Franséischen Hainaut, d'Picardie an de Boulonnais.

Den Artois huet laang zum Ensembel vun de burgundeschen an duerno spueneschen Nidderlande gehéiert, ier en am Traité vun de Pyrenäen 1659, wéi och Deeler vum Herzogtum Lëtzebuerg (Montmédy, Raville, Diddenuewen...), vum Kinnek Louis XIV. annektéiert gouf.

## Um Spaweck
Fontenelle (Aisne)

**Fontenelle** ass eng franséisch Gemeng am Departement Aisne an der Regioun Hauts-de-France.

Bis am Joer 1801 huet d'Gemeng zum Canton du Nouvion-en-Thiérache gehéiert, duerch den Arrêté vum 3. Vendémiaire vum Joer X (25. September 1801) gëtt d'Gemeng an de Canton de La Capelle agegliddert. Mam Dekreet vum 13. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gehéiert Fontenelle net méi zum Canton de La Capelle, ma zum Canton de Vervins.

## Hydrographie
D'Quell vun der Sambre ass am Bësch mam Numm *La Haie Equiverlesse* um Territoire vun der Gemeng.

## Nopeschgemengen

## Entwécklung vun der Awunnerzuel
UY Scuti

Den **UY Scuti** ass e Rouden Iwwerris am Stärebild Scutum. Hie gehéiert zu der gréisste Stären déi bekannt sinn.

D'Distanz vum UY&nbsp;Scuti gëtt mat ongeféier 1500&nbsp;Parsec ugeholl (dat entsprécht 5000&nbsp;Liichtjoer); wat awer net sécher ass. Et ass e verännerleche Stär mat enger Period vu 740&nbsp;Deeg. Wéinst senger Positioun bannenzeg dem Hertzsprung-Russell-Diagramm a sengem schwéiere Masseverloscht schéngt et sech ëm e Stär ze handelen, deen a senger Stärentwécklung am Spéitstadium vu senger Brennphas ass. Hien huet d'Haaptrei virun en ettleche Millioune Joer verlooss.

## Radius
De Radius vun dësem Stär ass net ofschléissend bestëmmt. An enger am Joer 2013 publizéierter Studie gouf de Wénkelduerchmiesser vum Objet interferometresch bei Gebrauch vun der mëttlerer grauer Rosseland-Opazitéit zu 5,48&nbsp;±&nbsp;0,10&nbsp;mas bestëmmt. Wann een eng duerch Modelléierung vum Spektrum geschaten Distanz vun 2900&nbsp;pc unhëlt dann hätt hien en Duerchmiesser vu ronn 1700&nbsp;Sonneradien, wat déi grouss Hallefachs vun der Ëmlafbunn vum Jupiter iwwertreffe géif.

## Den Numm
Den éischten Deel *UY* vun der Bezeechnung seet no de Reegele vun der Benennung vu verännerleche Stären, datt den UY&nbsp;Scuti den 38. verännerleche Stär ass, deen am Stärebild Scutum entdeckt gouf. Den zweeten Deel vum Numm *Scuti* entsprécht dem Geenitiv vum laténgeschen Numm vum Stärebild Schëld: *Scutum*.

## Kuckt och

* Ënnerris
* Giele Ris
* Himmelskierper 
* Risestär
* Roude Ris
* Hertzsprung-Russell-Diagramm

## Um Spaweck
Ry Jaune

De **Ry Jaune** ass eng Baach an der belscher Provënz Namur um Territoire vun der Gemeng Cerfontaine. et ass e rietsen Niewefloss vun der Eau d'Heure.

D'Baach entsteet beim Zesummelaf vun zwéi Grief um Flouer *Le Fayt* op enger Héicht vun 270 Meter. Se leeft vu do aus an engem géien Dall, permanent bal schnouerriicht a westlecher Richtung fir op enger Héicht vun 188 Meter op der Gemengen- a Provënzgrenz tëscht Cerfontaine (Provënz Nomouer) a Froidchapelle (Provënz Hainaut) an d'Eau d'Heure ze lafen.

De Ry Jaune huet ronn eng Dose kleng Niewebaache vun deenen déi meescht d'Längt vu 500 bis 750 Meter net iwwerschreiden. De *Ruisseau du Pré Ursule* dee vu lénks draleeft ass dovu mat ronn 2.400 Meter bei wäitem déi längst an och déi eenzeg déi en Numm huet.

Op hirem Wee no ënne gëtt s'am Virstau mat hirem Numm opgehalen ier se weider an de Séi vun der Eau d'Heure leeft.

## Um Spaweck
Rudi Assauer

De **Rudolf "Rudi" Assauer**, gebuer den 30. Abrëll 1944 zu Sulzbach-Altenwald a gestuerwen de 6. Februar 2019 zu Gelsenkirchen, war en däitsche Foussballprofi, deen tëscht 1964 an 1976 fir Borussia Dortmund a Werder Bremen am Ganzen 307 Matcher an der Bundesliga gespillt huet. Duerno war hie Manager zu Bremen, beim FC Schalke 04 an och eng Zäitche beim VfB Oldenburg aus der 2. Liga. Hie war keemol an der däitscher Foussballnationalekipp.

Am Joer 2012 huet hie seng Autobiographie erausbruecht, an där seng Alzheimer-Krankheet thematiséiert huet.

## Um Spaweck
Great Scott (Moundgestengs)

De **Great Scott**, oder wëssenschaftlech och *Lunar Sample 15555* genannt, ass e Moundgestengs aus Basalt, dat wärend der Apollo-15 Missioun entdeckt gouf an op d'Äerd matbruecht gouf. Et gouf no sengem Entdecker, dem Astronaut David Scott genannt.
De Moundstee war éier en opgespléckt gouf, mat 9,614 Kilogramm de schwéierste vun alle Steng déi vun Apollo-15 mat op d'Äerd bruecht goufen. No Informatioune vun der NASA hat sech de Stee viru ronn 3,3 Milliarde Joer kristalliséiert.

## Cheemesch Zesummesetzung

De Great Scott gouf op d'mannst vu véier verschiddene Wëssenschaftler op seng cheemesch Zesummensetzung iwwerpréift.

## Kuckt och
Township Kyimyindaing

**Kyimyindaing**, oder **Kyeemyindaing**; och **Kyi Myin Dine** (op Birmanesch: ကြည့်မြင်တိုင်မြို့နယ်) ass eng Randgemeng, e sougenannten Township am Weste vun der Stad Rangun am Süde vum Myanmar.

Zum Township Kyimyindaing gehéieren nach 21 Warden (*yatkwet*).

Den Township huet 73.134 Awunner (Stand : Dezember 2008) an eng Fläch vu ronn 6&nbsp;km².

## Um Spaweck
Owend

Den **Owend** ass deen Deel vun engem Dag, an där d'Sonn d'Horizontlinn erreecht, an d'Schummerecht an de Sonnenënnergang ufänken. Jee no Joreszäit a jee no Breedegrade kann den Owend zu verschiddenen Zäiten antrieden. Méi prezis ass et eng Dageszäit, déi tëscht Mëtteg an Nuecht ass.

D'Iessen owes nennt een Nuechtiessen (Owesiessen).

Gewéinlech ass den Owend d'Period vum Enn vun enger Aarbechtsaktivitéit. Vun dëser Dageszäit gëtt gär profitéiert, fir sech z'erhuelen oder soss Fräzäitaktivitéiten nozegoen. Dofir ass si wichteg fir déi, déi Televisiounsprogrammer, Theateren, Entertainment- an Hobbyclibb, Restauranten, asw. bedreiwen.

## Kuckt och
* Sonnenënnergang
* Schummerecht
* Dag-Nuecht-Grenz
* Vesper (Liturgie)

## Um Spaweck
Halmstad

**Halmstad** ass eng Stad a Schweden. Se huet  an ass d'Haaptstad vun der Provënz Hallands län am Süde vu Schweden.

## Hydrographie
Halmstad läit um Floss Nissan.

## Sport
De Foussballveräi vun Halmstad ass den Halmstad BK dee seng Heemmatcher am Foussballstadion Örjans Vall spillt.

## Bekannt Leit vun Halmstad
* Jonas Altberg (Basshunter), schweedesche Sänger, Museksproduzent an DJ

## Um Spaweck
Manfred Eigen

De **Manfred Eigen**, gebuer den 9. Mee 1927 zu Bochum, a gestuerwen de 6. Februar 2019, war en däitsche Bio- a Physikochemiker an den Direkter vum Max-Planck-Institut für biophysikalische Chemie zu Göttingen. Den Eigen krut 1967 fir seng Aarbechten iwwer d'Moosse vun der Vitess vu séiere biocheemesche Reaktioune mat Hëllef vun der Relaxatiounsmethod den Nobelpräis fir Chimie (zesumme mam Ronald George Wreyford Norrish a mam George Porter).

Méi spéit huet hie sech mat der Erfuerschung vun der Evolutioun befaasst. Hien huet ënnersicht, wéi Nukleinsaieren, duerch Polymerase vervillfältegt an duerch Nukleasen ofgebaut ginn. Andeems en dës Op- an Ofbauzykle widderholl huet, hu sech bannent Stonnen Nukleinsaiere gebilt, déi duerch Mutatioun géint den Ofbau duerch d'Nuklease resistent gi waren.

Hien huet och zwou Biotechnologiefirme gegrënnt, *[[Evotec]]* an *Direvo.*

## Publikatiounen
* *Molekulare Selbstorganisation und Evolution (Self organization of matter and the evolution of biological macro molecules).* In: *[[Die Naturwissenschaften]].* Band 58 (10), S. 465–523, Springer, Berlin/Heidelberg 1971, .
* Mam Ruthild Winkler: *Das Spiel. Naturgesetze steuern den Zufall.* Piper, München/Zürich 1975, ISBN 3-492-02151-4 (14 Auflagen); Neuauflage: Rieck, Eschborn 2010–2016 (6. Auflage), ISBN 978-3-924043-95-7 (das Buch wurde in 6 Sprachen übersetzt).
* Mam Peter Schuster: *The Hypercycle – A Principle of Natural Self-Organization.* Springer, Berlin 1979.
* *Stufen zum Leben.* Piper, München/Zürich 1987.
* *Perspektiven der Wissenschaft – Jenseits von Ideologien und Wunschdenken.* DVA, Stuttgart 1988, ISBN 3-421-02752-8.
* Peter Frieß, Andreas Fickers (Hrsg.): *[[Wolfgang Frühwald]] und Manfred Eigen sprechen über die Neugier als Antrieb wissenschaftlichen Arbeitens* (= *TechnikDialog*, Heft 1). Deutsches Museum, Bonn 1993, 
* *From Strange Simplicity to Complex Familiarity. A Treatise on Matter, Information, Life and Thought.* Oxford University Press, Oxford 2013, ISBN 978-0-19-857021-9.

## Literatur
* *Professor Eigen zum 80. Geburtstag.* Sonderteil in *MPIbpc News.* [Hauszeitung des MPI für biophysikalische Chemie], Heft Mai 2007.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Laureate vum Nobelpräis fir Chimie
* Lëscht vu Cheemiker

## Um Spaweck
Ulrika Babiaková

D**'Ulrika Babiaková**, gebuer den 3. Abrëll 1976 zu Banská Štiavnica, a gestuerwen den 3. November 2002 zu Piešťany, war eng slowakesch Astronomin an Asteroidenentdeckerin. Si war mam Astronom Peter Kušnirák bestuet.

D'Babiaková hat tëscht 1998 an 2001 zesumme mam Petr Pravec a Peter Kušnirák am tschecheschen Observatoire Ondřejov am Ganzen 12 Asteroiden entdeckt..

D'Babiaková ass mat 26 Joer bei engem Accident gestuerwen. No hir gouf den 8. Oktober 2014 dee vum Peter Kušnirák entdeckten Asteroid (32531) Ulrikababiaková genannt.

## Literatur
* Lutz D. Schmadel: *Dictionary of Minor Planet Names*. 5th ed. Springer, Berlin 2003, ISBN 3-540-00238-3 (englisch)

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vun U. Babiaková am Astrophysics Data System
Observatoire vun Ondřejov

Den **Observatoire vun Ondřejov ** (tschechesch *Hvězdárna Ondřejov*), deen 1906 a Betrib goung, gehéiert zum Astronomeschen Institut vun der Akademie vun de Wëssenschafte vun der Tschechescher Republik. D'Institut gouf ëm 1750 vu Wëssenschaftler vum Jesuittenuerde fir d'Prager Universitéit gegrënnt. Den Observatoire steet an der Uertschaft Ondřejov, 35&nbsp;km südlech vu Prag.

1898 hat den Industriellen an Amateurastronom Jan Josef Frič e Grondstéck um Bierg Manda zu Ondřejov kaf, op deem hie mam Bau vun engem Observatoire ugefaangen hat. Aacht Joer hat et gedauert, bis den Terrain planéiert war, déi noutwendeg Gebaier gebaut an all d'Instrumenter installéiert waren. D'Baupläng hat den Architekt Josef Fanta geliwwert. Déi éischt wëssenschaftlech Observatioune goufen an der Nuecht vum 31. Juli op den 1. August 1906 vum Frič gemaach.  1928 huet de Jan Josef Frič den Observatoire der Karls-Universitéit zu Prag geschenkt.

E gouf awer vum staatlechen Observatoire dirigéiert, a wéi 1953/54 d'tschechesch Akademie vun de Wëssenschaften hiren astronomeschen Institut gegrënnt hat, goufe mat engem Dekreet den 1. Januar 1954 déi béid Observatoiren zesummegeluecht. Den éischten Direkter gouf de Bohumil Šternberk, dee virum Krich um Observatoire Berlin geschafft hat.

Den Observatoire vun Ondřejov gouf ënner senger Leedung e puermol vergréissert. Zanter 1967 ass hiert Haaptinstrument e Cassegrain-Teleskop mat 2 Meter Ëffnung. Et gouf vum deemolege VEB Carl Zeiss Jena entwéckelt a gebaut. Wéinst den dräifachen Observatiounsméiglechkeeten am Primär-, Cassegrain- a Coudé-Fokus, gouf en als 2-m-PCC-Teleskop bezeechent. Ufanks vun den 1980er Jore gouf e Gebai vum kosmesche Laboratoire a Betrib geholl.

Haut huet den Observatoire en ettlech Departementer, dorënner fir Sonnen- a Stärefuerschung, interplanetar Matière, Galaxien a Planéitesystemer, Dynamik vun de Satellittebeweegungen, gradewéi en Zentrum fir Astrophysik.


10-m radio telescope (Ondřejov observatory).jpg|10-m-Radioteleskop mat Venus a Jupiter um Himmel.
65-cm telescope dome (Ondřejov observatory).jpg|D'Kuppel vum 65-cm-Teleskop.
2-m telescope dome (Ondřejov observatory).jpg|D'Kuppel vum 2-m-Teleskop.


## Kuckt och

## Um Spaweck

* Homepage (englesch, tschechesch)
* D'2-m-Teleskop
Hiroshi Abe (Astronom)

Den **Hiroshi Abe** (jap. 安部 裕史, *Abe Hiroshi*) gebuer 1958 zu Yatsuka an der Prefektur Shimane, ass e japaneschen Amateurastronom, dee mam Yatsuka-Observatoire zesummeschafft.

Den Abe huet e Studium an Naturwëssenschaften op der Universitéit Kōbe gemaach, an hien hat tëscht 1995 an 1999 aachtanzwanzeg Asteroiden entdeckt, dovun aacht zesumme mam Seidai Miyasaka a mam Robert H. McNaught. Den 8. August 2007 hat hien d'Nova *(V458) Vulpeculae* entdeckt.

Den Asteroid (5379) Abehiroshi gouf no him genannt.
Peter Kušnirák

De **Peter Kušnirák**, gebuer den 22. Mee 1974 zu Piešťany, ass e slowakeschen Astronom an Asteroidenentdecker.

Hie schafft haaptsächlech am tschecheschen Observatoire vun Ondřejov.

Tëscht 1999 an 2005 huet hie méi wéi 200 Asteroiden entdeckt, dovu 85 aleng, de Rescht zesumme mat Kolleegen, virun allem mam Petr Pravec.

Den 20. Juni 2016 gouf den Asteroid (17260) Kušnirák no him genannt.

## Kuckt och

__NOTOC__
Astrophyseschen Observatoire vu Catania

Den **Astrophyseschen Observatoire vu Catania** (it: *Osservatorio Astrofisico di Catania*) ass en Astronomeschen Observatoire zu Catania, op Sizilien am Süde vun Italien. E gëtt vum Istituto Nazionale di Astrofisica geréiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Websäit vum Observatoire
Franck Sasonoff

De **Franck Sasonoff**, gebuer de 6. Oktober 1967, ass e franséischen Theater- a Filmschauspiller a Theaterpedagog, deen zu Lëtzebuerg schafft.

## Filmographie (Auswiel)
* 1997: **'
* 2001: ''[[CQ (Film)|CQ]]''
* 2002: ''[[Moonlight (Film 2002)|]]''
* 2003: **'
* 2004: *[[Visions of Europe (Film)|]]*
* 2004: **' 
* 2007: **'
* 2013: *[[Au bonheur des ogres (Film)|]]*
* 2013: *[[Tip Top (Film)|Tip Top]]*
* 2014/15: **'
* 2016: ''[[Souvenir (Film 2016)|]]''
* 2018: **'

## Um Spaweck
Jos Schmit

De **Jean Joseph (Jos) Schmit**, genannt Jupp, gebuer den 12. Februar 1947 zu Lellgen, a gestuerwen den 28. Oktober 2018 zu Ettelbréck, war e lëtzebuergesche Lycéesprofesser a Lokalpolitiker.

## De Professer

No senger Primärschoul zu Lellgen a sengem Secondaire am Atheneum an am Dikrecher Kolléisch huet de Jos Schmit op de „Cours supérieurs“ zu Lëtzebuerg an op den Universitéite vun Nanzeg, Bonn an Tréier Sproochwëssenschaften (Däitsch a Franséisch) studéiert. 1972 huet hie seng Enseignantscarrière als Stagiaire am Iechternacher Kolléisch ugefaangen, wou hien 1978 seng definitiv Nominatioun als Professer krut a bis zu senger Pensioun am Joer 2007 als Professer respektiv spéiderhin als „professeur attaché à la direction“ bliwwen ass.

## De Politiker

De Jos Schmit war en aktive Member vun der CSV, ënner anerem als laangjärege Bezierkssekretär vun der CSV Osten. Am Oktober 1989 gouf hien op der CSV-Lëscht an den Iechternacher Gemengerot gewielt, deem hie vun 1990 bis 1995 als Schäffen a vun 2005 bis 2008 als Conseiller ugehéiert huet. De Jos Schmit war vun 1996 bis 2005 President vun der Verwaltungskommissioun vum Iechternacher Office social. Hie war President vun der A.s.b.l. Foyer de jour „Eechternoacher Kannerstuff“, déi hien als deemolege Schäffen 1991 an d'Liewe geruff huet. Um nationale Plang war hie President vun der „Entente des foyers de jour“.

Eng schéin Unerkennung vum Jos Schmit sengem Asaz am soziale Beräich war, datt den Iechternacher Gemengerot a senger Sëtzung vum 19. Februar 2018 d'Asbl Eechternoacher Kannerstuff als ee vun de Laureate fir de Bene-Meritus-Präis 2018 vun der Stad Iechternach designéiert huet. Déi feierlech Iwwerreechung vum Präis war de 24. Abrëll 2018 am Trifolion. De Jos Schmit huet dobäi d'Asbl als President vertrueden an de Präis – e Certificat an eng Metallskulptur vum Michel Feinen – an Empfank geholl.

## D'Par an d'Sprangpressioun

De Jos Schmit war méi wéi 40 Joer aktive Member vum Willibrordus-Bauveräin, wou hie sech virun allem ëm d'Organisatioun vun der Sprangpressioun gekëmmert huet. Zäitweis war hie Sekretär respektiv President vum Iechternacher Parrot.

## De Germanist

Zesumme mat Kolleege wéi Germaine Goetzinger, Ronald Pierre, Jacques Wirion, Jos. Kohnen, Ernest Breuskin, Lucien Thill, Jeannot Schloesser, etc. war de Jos Schmit am Mee 1988 den Initiator vun der Grënnung vum Lëtzebuerger Germanisteverband (LGV), deen hien an deenen éischten 2 Joer als Grënnungspresident dirigéiert huet.

## Literatur

*Kauthen, Pierre, 2018. *Jos Schmit aus Echternach zum Gedenken*. Luxemburger Wort 2018-12-04, S. 64.
*Schmit, Jos., 2011. *20 Jahre Foyer de Jour «Eechernoacher Kannerstuff» a.s.b.l.* In: 20 Jaouer Eechternoacher Kanner. Echternach, Eechernoacher Kannerstuff, S. 13-27.
Laniakea

De **Laniakea** ass de lokale Grousse Supergalaxiëkoup. Hien ëmfaasst ronn 100.000 Galaxien, dorënner och d'Mëllechstrooss. Seng Gréisst huet 520 Millioune Liichtjoer resp. 160 Megaparsec. 
## Definitioun
De Laniakea gouf fir d'éischt vun engem Fuerscherteam ëm de Richard Brent Tully vun der Universitéit vun Hawaii an enger Aarbecht vum September 2014 beschriwwen.

Bei Ënnersich vu Pekuliarvitesse vu Galaxien hat d'Team ëm den Tully en neien Definitiounsusaz vu Supergalaxiëkéip fonnt. Aus de Galaxiëbeweegunge léisst sech ofleeden a wéi eng Richtung d'Gravitatiounskraaft dominéiert. Dobäi gouf eng Grenz entdeckt, un där sech d'Haaptbeweegungsrichtung vun de Galaxien trennt an domat och d'Zougehéieregkeet zu de Superstrukture vum Universum. D'Struktur, déi nei fonnt gouf, réckelt de Virgo-Superkoup, dee bis elo als de Lokale Superkoup gegollt hat, an de Rang vun engem Ausleefer vum Laniakea.

### Bestanddeeler

Deeler vum Laniakea sinn:

* Virgo-Superkoup
* Hydra-Centaurus-Superkoup
* Pavo-Indus-Superkoup
* Südleche-Superkoup

## Ëmgéigend

D'Nopeschsupergalaxiëkéip vum Laniakea sinn de Shapley-Superkoup, den Herkules-Superkoup, de Coma-Superkoup an de Perseus-Pisces-Superkoup. Déi genee Ausdeenung an d'Grenze vun dëse Supergalaxiëkéip sinn am Ament nëmmen ongeféier bekannt.

De Laniakea schéngt sech a Richtung vum Shapley-Superkoup auszestrecken, sou datt een unhuele kann, datt souwuel de Shapley wéi och de Laniakea zesummen en Deel vun enger nach méi grousser Struktur sinn.

## Den Numm

Dee vum Tully et al. erausgesichten Numm "Laniakea" staamt aus dem Hawaiieschen a bedeit *ausseruerdentlechen Himmel*, zusummegesat aus *Lani* fir "Himmel" an *akea* fir "ausseruerdentlech/riseg".

## Um Spaweck

*  Nature Video – Laniakea: Our home supercluster
Maximilian Reinelt

De **Maximilian Reinelt**, gebuer de 24. August 1988 zu Ulm, a gestuerwen den 10. Februar 2019 zu Sankt Moritz war en däitsche Rudderer a vun 2010 bis 2016 Member vun der däitscher Aachter-Ruddernationalmannschaft. Säi gréissten Erfolleg war de Gewënn 2012 vun der olympescher Goldmedail am Aachter.

Hien ass beim Schifueren ëm d'Liewe komm.

## Säi Liewen

## Palmarès

* 2006: 2. Plaz Juniorweltmeeschterschaft am Aachter
* 2007: 2. Plaz U23-Weltmeeschterschaft am Aachter
* 2008: 4. Plaz U23-Weltmeeschterschaft am Aachter
* 2008: 12. Plaz Europameeschterschaft am Zweeër ouni Steiermann
* 2009: 2. Plaz U23-Weltmeeschterschaft am Aachter
* 2009: 6. Plaz Europameeschterschaft am Zweeër ouni Steiermann
* 2010: 1. Plaz Europameeschterschaft am Aachter
* 2010: 1. Plaz Weltmeeschterschaft am Aachter
* 2011: 1. Plaz Weltmeeschterschaft am Aachter
* 2012: 1. Plaz bei den Olympesche Spiller am Aachter
* 2013: 1. Plaz Europameeschterschaft am Aachter
* 2013: 2. Plaz Weltmeeschterschaft am Aachter
* 2014: 1. Plaz Europameeschterschaft am Aachter
* 2014: 2. Plaz Weltmeeschterschaft am Aachter
* 2015: 1. Plaz Europameeschterschaft am Aachter
* 2015: 2. Plaz Weltmeeschterschaft am Aachter
* 2016: 1. Plaz Europameeschterschaft am Aachter
* 2016: 2. Plaz bei den Olympesche Spiller am Aachter

## Um Spaweck
(3449) Abell

Den **(3449) Abell** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture Hie gouf de 7. November 1978 vum US-amerikaneschen Astronom Eleanor Helin an dem Schelte John Bus um Palomar-Observatoire a Kalifornien entdeckt.

Den Asteroid gouf nom US-amerikaneschen Astronom George Ogden Abell (1927–1983) genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture
* Lëscht vun transneptuneschen Objeten
* Lëscht vun Zwergplanéiten

## Um Spaweck
* Asteroid Abell: Discovery Circumstances nom dem Minor Planet Center der Internationalen Astronomischen Union bei dem Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics, Cambridge, USA
* JPL Asteroiden-Datebank: (3449) Abell
* AstDyS -Astronomesch Date vum (3449) Abell
All in the Family

***All in the Family*** ass:
* **[[All in the Family (Televisiounsserie)|All in the Family]]**, eng US-amerikanesch Televisiounsserie déi vun 1971 bis 1979 gelaf ass.
* All in the Family, en Album vun der Hip-Hop/Crossover-Grupp Lordz of Brooklyn aus dem Joer 1995.
* All in the Family, e Stomm-Kuerzfilm vun engem onbekannte Regisseur aus dem Joer 1912.
* All in the Family, e Lidd vun der Nu-Metal-Grupp Korn a vum Limp-Bizkit-Sänger Fred Durst aus dem Joer 1998.

... an och:
* *All in the Family*, den Numm vum HK-chineesesche Film Hua Fei Man Cheng Chun aus dem Joer 1975 op Englesch.
* *All in the Family*, den Numm vum israeelesche Kuerzfilm Asur Lesahek beOhel aus dem Joer 2016 op Englesch.
* *All in the Family*, den Numm vun enger Episod vun der Televisiounsserie *Body of Proof*.
* *All in the Family*, den Numm vun enger Episod vun der Televisiounsserie *ER*.
* *All in the Family*, den Numm vun enger Episod vun der Televisiounsserie *Supernatural*.
Carlo Brioschi

De **Carlo Brioschi**, gebuer de 15. August 1781 zu Mailand, a gestuerwen den 29. Januar 1833 zu Neapel, war en italieeneschen Ingenieur an Architekt, deen awer haaptsächlech als Astronom bekannt ass.

De Corlo Brioschi, deen als Kand vum Architekt Giuseppe Brioschi zu Mailand op d'Welt koum hat en Ingenieur-Architektestudium op der Universitéit vu Pavia gemaach. No sengem Studium koum de Brioschi op den Astronomeschen Observatoire vu Brera wou hie vun 1804 bis den 9. Mäerz 1813 bliwwen ass. Duerno huet hie fënnefanenhalleft Joer zu Mailand um geographeschen Institut vun der Arméi geschafft, wou hien ënner anerem d'geodetesch Triangulatioun vun den Herzogtemer Parma a Piacenza gemaach huet.

1818 koum hien op Propositioun vum Barnaba Orioani op den Observatoire vun Neapel, wou hien nom Giuseppe Piazzi sengem Doud Direkter gouf. Dernieft war hie vun 1824 bis zu sengem Doud Professer fir Astronomie op der Universitéit vun Neapel.

Eng vu sengen éischten Aarbechten zu Neapel war fir am Osttuerm vum Observatoire e Reichenbach-Repetitiounskrees opriichten ze loossen.

De Brioschi huet sech och fir d'Loftfaart intresséiert. Den 22. August 1808 huet hien zesumme mam Pasquale Andreoli en Héichterekord vun 8.262 Meter an engem aerostatesche Ballon opgestallt.

## Um Spaweck
(4122) Ferrari

Den **(4122) Ferrari** ass en Haaptceintureasteroid, deen den 28. Juli 1986 um Observatoire San Vittore entdeckt gouf.

Den Asteroid gouf nom italieeneschen Autospilot Enzo Ferrari (1898–1988) genannt.
## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture
* Lëscht vun transneptuneschen Objeten
* Lëscht vun Zwergplanéiten

## Um Spaweck
* JPL Asteroiden-Datebank: (4122) Ferrari
* AstDyS -Astronomesch Date vum (4122) Ferrari
Pasquale Andreoli

De **Pasquale Andreoli**, gebuer 1774 zu Falconara Marittima, a gestuerwen 1837 zu Gela, war en italieenesche Loftfaartpionéier.
Canton du Pont-de-Claix

De **Canton du Pont-de-Claix** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Grenobel am Departement Isère an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

* Le Pont-de-Claix
* Brié-et-Angonnes
* Champagnier
* Champ-sur-Drac
* Le Gua
* Herbeys
* Jarrie
* Notre-Dame-de-Commiers
* Saint-Georges-de-Commiers
* Saint-Paul-de-Varces
* Varces-Allières-et-Risset
* Vif
Canton du Sud Grésivaudan

De **Canton du Sud Grésivaudan** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Grenobel am Departement Isère an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

* L'Albenc
* Auberives-en-Royans
* Beaulieu
* Beauvoir-en-Royans
* Bessins
* Chantesse
* Chasselay
* Châtelus
* Chatte
* Chevrières
* Choranche
* Cognin-les-Gorges
* Cras
* Izeron
* Malleval-en-Vercors
* Montagne
* Morette
* Murinais
* Notre-Dame-de-l'Osier
* Pont-en-Royans
* Presles
* Quincieu
* Rencurel
* La Rivière
* Rovon
* Saint-André-en-Royans
* Saint Antoine l'Abbaye
* Saint-Appolinard
* Saint-Bonnet-de-Chavagne
* Saint-Gervais
* Saint-Hilaire-du-Rosier
* Saint-Just-de-Claix
* Saint-Lattier
* Saint-Marcellin
* Saint-Pierre-de-Chérennes
* Saint-Romans
* Saint-Sauveur
* Saint-Vérand
* Serre-Nerpol
* La Sône
* Têche
* Varacieux
* Vatilieu
* Vinay
Larisa Faber

D**'Larisa Faber**, gebuer 1986 a Rumänien, ass eng Schauspillerin.

Si ass zu Lëtzebuerg opgewuess an huet um *Drama Centre* zu London studéiert. 

Si ass Auteur vum Theaterstéck *Disko Dementia* (2018).

## Filmographie
* *[[Läif a Séil]]* (2023, Televisiounsserie) Regie: Loïc Tanson
* *[[Little Duke]]* (2023), Regie: Andy Bausch
* *[[Capitani]]* Saison 2, Tëleesserie, 2022, Regie: Christophe Wagner
* *[[Angelo (Film)|Angelo]]*, 2018, Regie: Markus Schleinzer
* *[[Bad Banks]]*, Tëleesserie, 2018, Regie: Christian Schwochow
* *[[Traces (Film)|Traces]]*, Kuerzfilm, 2018, Regie: Cecilia Guichart
* *Sandstern*, Regie: Yilmaz Arslan

### als Regisseurin
* *[[If We Smarten Up]]*, 2020 (Kuerzfilm)

## Theater (Auswiel)

*2018: *Disko Dementia*, MASKéNADA, Regie: Linda Bonvini, Roll:Elsi
*2018: *Blackout*, Independent Little Lies, Regie: Claire Thill, Roll: Katharina Wuest 
*2018: *Loopino*, Philharmonie, Regie: Nina Kupczyk, Roll: Loopino

## Um Spaweck
Réimesch Villa zu Hierber

D'Iwwerreschter vun enger **réimescher Villa zu Hierber** leien an de Floueren *Op de Maueren* an *Am Buedem*, laanscht d'Huesebaach, ronn ee Kilometer nërdlech vum Zentrum vun Hierber.

Si goufen eng éischt Kéier 1859 wëssenschaftlech beschriwwen.

An de Joerzéngten dono goufen op där Plaz, wa geplout gouf, ëmmer nees archeologesch Spuere fonnt (Zillen, Mosaikstécker, Mënzen,...). D'Mënzen, déi fonnt goufen, waren aus dem 1. bis 4. Joerhonnert.

Den Haff (*[[Villa rustica]]*), deen aus engem representativen Härenhaus an e puer Niewegebaier bestoung, war warscheinlech am 3. Joerhonnert mat enger Mauer an engem Tuerm befestegt ginn, fir d'Gebaier géint Iwwerfäll vu Germanen ze schützen. Eréischt am 5. Joerhonnert schéngt en definitiv opgi ginn ze sinn.

2016 huet de Centre national de recherche archéologique Opname vum Terrain aus engem Fliger eraus gemaach. Am aussergewéinlech dréchenen a waarme Summer 2018 goufe vum Kadaster weider Opnamen aus der Loft gemaach, op deenen d'Areal gutt z'erkennen ass.

Den 22. Mee 2019 goufen d'Iwwerreschter vun der Villa op den Zousazinventaire vun de klasséierte Gebaier agedroen.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Ausgruewungen an archeologesche Plazen zu Lëtzebuerg
Dean Benjamin McLaughlin

Den **Dean Benjamin McLaughlin**, gebuer de 25. Oktober 1901 zu Brooklyn, New York, a gestuerwen den 8. Dezember 1965 zu Ann Arbor am Michigan, war en US-amerikaneschen Astronom.

De McLaughlin war Professer fir Astronomie op der University of Michigan. 1954 huet hien d'Theorie opgestallt, datt et um Mars Vulkaner gëtt, deenen hir Eruptiounen d'Kraterlandschafte gebilt hunn. E Marskrater an e Moundkrater goufen no him genannt, geneesou wéi den Asteroid (2024) McLaughlin.

## Kuckt och

* Rossiter-McLaughlin-Effet

## Um Spaweck
* Lutz D. Schmadel: *Dictionary of Minor Planet Names*; Springer Verlag, 2003, ISBN 3-540-00238-3, S. 164, hier online bei books.google
* Publikatioun vum D.B. McLaughlin am Astrophysics Data System
Parrot (Moundkrater)

De **Parrot** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit, südlech vum Krater Albategnius a westlech vum Krater Vogel.
De Krater läit op engem ronzelegen Terrain, ass selwer och staark erodéiert an dacks vu weideren Aschléi iwwerlagert.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitsch-balteschen Naturfuerscher Friedrich Parrot (1792–1841) genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 77: Den Parrot läit uewe riets
Aitken (Moundkrater)

Den **Aitken** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit. Hien huet en Duerchmiesser vu ronn 138 Kilometer a läit um Rand vum Südpol-Aitken-Becken.

De Krater gouf 1970 vun der I.A.U. nom amerikaneschen Astronom Robert Grant Aitken genannt.

## Um Spaweck
* Moundlaart Nr 104 de Krater Aitken läit uewe lénks
Canton d'Authume

De **Canton d'Authume** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dole, am Jura an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

* Amange
* Archelange
* Audelange
* Authume
* Auxange
* Baverans
* Biarne
* Brans
* Brevans
* Champagney
* Châtenois
* Chevigny
* Dammartin-Marpain
* Éclans-Nenon
* Falletans
* Frasne-les-Meulières
* Gendrey
* Gredisans
* Jouhe
* Lavangeot
* Lavans-lès-Dole
* Louvatange
* Malange
* Menotey
* Moissey
* Montmirey-la-Ville
* Montmirey-le-Château
* Mutigney
* Offlanges
* Ougney
* Pagney
* Peintre
* Le Petit-Mercey
* Pointre
* Rainans
* Rochefort-sur-Nenon
* Romain
* Romange
* Rouffange
* Saligney
* Sermange
* Serre-les-Moulières
* Taxenne
* Thervay
* Vitreux
* Vriange
Canton de Vienne-2

De **Canton de Vienne-2** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Vienne am Departement Isère an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

* en Deel vu Vienne
* Assieu
* Auberives-sur-Varèze
* Cheyssieu
* Chonas-l'Amballan
* Clonas-sur-Varèze
* Les Côtes-d'Arey
* Estrablin
* Eyzin-Pinet
* Jardin
* Reventin-Vaugris
* Les Roches-de-Condrieu
* Saint-Alban-du-Rhône
* Saint-Clair-du-Rhône
* Saint-Maurice-l'Exil
* Saint-Prim
* Saint-Sorlin-de-Vienne
* Vernioz
Canton de Dole-2

De **Canton de Dole-2** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dole, am Jura an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

* en Deel vun Dole
* Choisey
* Crissey
* Damparis
* Gevry
* Parcey
* Villette-lès-Dole
Canton de Lons-le-Saunier-1

De **Canton de Lons-le-Saunier-1** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lons-le-Saunier, am Jura an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

* en Deel vu Lons-le-Saunier
* Chille
* Condamine
* Courlans
* Courlaoux
* L'Étoile
* Montmorot
* Saint-Didier
* Villeneuve-sous-Pymont
Canton de Mont-sous-Vaudrey

De **Canton de Mont-sous-Vaudrey** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dole, am Jura an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

* Augerans
* Bans
* La Barre
* Belmont
* La Bretenière
* Chamblay
* Champagne-sur-Loue
* Chatelay
* Chissey-sur-Loue
* Courtefontaine
* Cramans
* Dampierre
* Écleux
* Étrepigney
* Évans
* Fraisans
* Germigney
* Grange-de-Vaivre
* La Loye
* Montbarrey
* Monteplain
* Mont-sous-Vaudrey
* Mouchard
* Nevy-lès-Dole
* Orchamps
* Ounans
* Our
* Pagnoz
* Plumont
* Port-Lesney
* Ranchot
* Rans
* Salans
* Santans
* Souvans
* Vaudrey
* La Vieille-Loye
* Villeneuve-d'Aval
* Villers-Farlay
Canton de la Beauce

De **Canton de la Beauce** ass eng franséisch administrativ Andeelung an den Arrondissementer Vendôme a Blois, am Departement Loir-et-Cher an der Regioun Centre.

## Gemengen am Kanton

* Autainville
* Avaray
* Baigneaux
* Beauce la Romaine
* Beauvilliers
* Binas
* Boisseau
* Briou
* La Chapelle-Saint-Martin-en-Plaine
* Conan
* Concriers
* Courbouzon
* Cour-sur-Loire
* Épiais
* Josnes
* Lestiou
* Lorges
* La Madeleine-Villefrouin
* Marchenoir
* Maves
* Mer
* Muides-sur-Loire
* Mulsans
* Oucques
* Le Plessis-l'Échelle
* Rhodon
* Roches
* Saint-Laurent-des-Bois
* Saint-Léonard-en-Beauce
* Sainte-Gemmes
* Séris
* Suèvres
* Talcy
* Vievy-le-Rayé
* Villeneuve-Frouville
* Villermain
* Villexanton
Berzelius (Moundkrater)

De **Berzelius** ass en Aschlagkrater op der nordëstlecher viischter Moundsäit, südëstlech vum Krater Cepheus an nordwestlech vum grousse Krater Geminus. D'Ramplie si relativ staark erodéiert. De Kraterbuedem ass zimmlech flaach.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom schweedesche Medezinner a Cheemiker Jöns Jacob Berzelius genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 27: De Krater Berzelius läit ënne riets
Cepheus (Moundkrater)

De **Cepheus** ass en Aschlagkrater op der nordëstlecher viischter Moundsäit. Hie läit südliech vum Krater Atlas, südwestlech vum Krater Oersted an nordwestlech vum Krater Franklin. Säi Rampli ass terrasséiert an normal erodéiert, am Nordoste gëtt hie vum Niewekrater *Cepheus A* iwwerlagert. En huet en Zentralbierg.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom mythesche Kinnik Cepheus genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 27: Den Cepheus läit an der Mëtt
Atlas (Moundkrater)

Den **Atlas** ass en Aschlagkrater op der nordëstlecher viischter Moundsäit um südëstleche Rand vum Mare Frigoris.
Hie läit ëstlech vun deem eppes méi klenge Krater Hercules.
Säi Buedem huet opfälleg Brochstrukturen, d**'Rimae Atlas**, wouduerch hien zu de Floor-fractured crater (Klasse I) gezielt gëtt.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom Atlas, dem Titan vun der griichescher Mythologie, genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 27: Den Atlas läit uewen an der Mëtt
* Spektrum.de: Amateurfotoen https://www.spektrum.de/alias/wunder-des-weltalls/atlas-und-hercules/1404328
Parkschëld

E **Schëld fir ze parken, ze stationéieren a stallzehalen**, och alt vereinfacht **Parkschëld** genannt, ass eng vertikal Signalisatioun, déi ugëtt wou et erlaabt oder verbueden ass ze parken, ze stationéieren a stallzehalen.

## Zu Lëtzebuerg
Am Texte coordonné vum Lëtzebuerger Code de la Route, deen an engem Arrêté grand-ducal vum 23. November 1955 festgehale gouf, an duerno e puermol geännert gouf, sinn d'Parkschëlter am Kapitel V *Voie publique*, an der Sektioun IV *De la signalisation routière* am *Artikel 107*, ënner der Rubrik *VI. Signaux d'arrêt, de stationnement et de parcage* beschriwwen.

### Lëscht vun de Parkschëlter

### Technesch Donnéeën
E Parkschëld ass entweeder e roude Rondel mat engem roude Bord an engem bloen Hannergrond oder e bloe Rechteck mat enger wäisser an/oder schwaarzer Opschrëft. Den Duerchmiesser vun de ronne Parkschëlter muss op d'mannst 500&nbsp;mm an d'Säitelängt vun de rechteckege Parkschëlter op d'mannst 400&nbsp;mm laang sinn.

## Kuckt och
* Verkéiersschëlter aus dem lëtzebuergesche Code de la Route

## Um Spaweck
Spuereschëld

E **Spuereschëld **ass eng vertikal Signalisatioun, déi gëlteg ass fir eng oder méi Spuere vun enger Strooss, wann dës Strooss méi wéi eng Spuer an enger Richtung huet.

## Zu Lëtzebuerg
Am Texte coordonné vum Lëtzebuerger Code de la Route, deen an engem Arrêté grand-ducal vum 23. November 1955 festgehale gouf, an duerno e puermol geännert gouf, sinn d'Spuereschëlter am Kapitel V *Voie publique*, an der Sektioun IV *De la signalisation routière* am *Artikel 107*, ënner der Rubrik VII. *Signaux applicables à une ou plusieurs voies d'une chaussée comportant plusieurs voies de circulation dans le même sens* beschriwwen.

### Lëscht vun de Spuereschëlter

### Technesch Donnéeën
Op den Autobunnen sinn d'Feiler vun de Spuereschëlter wäiss op bloem Hannergrond an op den anere Stroosse schwaarz op gielem Hannergrond. Am Kader vun der Kennzeechnung vu Schantercher sinn d'Feiler schwaarz op wäissem Hannergrond.

## Kuckt och
* Verkéiersschëlter aus dem lëtzebuergesche Code de la Route

## Um Spaweck
Canton de Saint-Lupicin

De **Canton de Saint-Lupicin** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Claude, am Jura an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

* Bellecombe
* Les Bouchoux
* Chassal
* Choux
* Coiserette
* Coyrière
* Lajoux
* Lamoura
* Larrivoire
* Lavancia-Epercy
* Lavans-lès-Saint-Claude
* Molinges
* Les Molunes
* Les Moussières
* La Pesse
* Rogna
* Coteaux du Lizon
* Septmoncel
* Vaux-lès-Saint-Claude
* Villard-Saint-Sauveur
* Viry
* Vulvoz
Canton de Tavaux

De **Canton de Tavaux** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Dole, am Jura an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

* Abergement-la-Ronce
* Annoire
* Asnans-Beauvoisin
* Aumur
* Balaiseaux
* Bretenières
* Chaînée-des-Coupis
* Champdivers
* Chaussin
* Chemin
* Chêne-Bernard
* Le Deschaux
* Les Essards-Taignevaux
* Gatey
* Les Hays
* Longwy-sur-le-Doubs
* Molay
* Neublans-Abergement
* Peseux
* Petit-Noir
* Pleure
* Rahon
* Saint-Aubin
* Saint-Baraing
* Saint-Loup
* Séligney
* Tassenières
* Tavaux
* Villers-Robert
Zoneschëld

En **Zoneschëld** ass eng vertikal Signalisatioun, déi z.&nbsp;B. e Verbuet, e Gebuet oder d'Modalitéite vum Stationéieren uweist an déi sech op méi Stroosse bezitt déi uneneen hänken, ouni datt all Schëld no all Kräizung erëm misst widderholl ginn.

## Zu Lëtzebuerg
Am Texte coordonné vum Lëtzebuerger Code de la Route, deen an engem Arrêté grand-ducal vum 23. November 1955 festgehale gouf, an duerno e puermol geännert gouf, sinn d'Spuereschëlter am Kapitel V *Voie publique*, an der Sektioun IV *De la signalisation routière* am *Artikel 107*, ënner der Rubrik *VIII. Signaux à validité zonale* beschriwwen.

### Lëscht vun de Zoneschëlter

### Technesch Donnéeën
Do wou eng Zon ufänkt hunn d'Schëlter a gielen an do wou s'ophält e wäissen Hannergrond.

## Kuckt och

* Verkéiersschëlter aus dem lëtzebuergesche Code de la Route

## Um Spaweck
Zousazschëld

En **Zousazschëld** mat engem Symbol oder enger Beschrëftung kann e Verkéiersschëld completéieren, wann z.&nbsp;B. d'Schëld, ënnert deem et hänkt, nëmme fir verschidde Kategorië vu Benotzer oder nëmmen zu verschiddenen Auerzäite gëllt.

## Zu Lëtzebuerg
Am Texte coordonné vum Lëtzebuerger Code de la Route, deen an engem Arrêté grand-ducal vum 23. November 1955 festgehale gouf an duerno e puermol geännert gouf, sinn d'Symboler an aner Beschrëftungen am Kapitel V *Voie publique*, an der Sektioun IV *De la signalisation routière* am *Artikel 107*, ënner der Rubrik *IX. Symboles et inscriptions additionnels* beschriwwen.

### Lëscht vun den Zousazschëlter

### Technesch Donnéeën

D'Zousazschëld mam Symbol oder der Beschrëftung hänkt ëmmer ënnert deem Schëld, op dat et sech bezitt. Wann ënnert engem Schëld méi wéi een Zousazschëld hänkt, da bezitt sech all Zousazschëld eenzel op dat Schëld, ëm dat et geet.

D'Symbol oder d'Beschrëftung ass schwaarz op wäissem Hannergrond, wann et net anescht festgeluecht ass; den Text kann a Minuskelen oder Majuskele geschriwwe sinn.

## Kuckt och
* Verkéiersschëlter aus dem lëtzebuergesche Code de la Route

## Um Spaweck
Hercules (Moundkrater)

Den **Hercules** ass en Aschlagkrater op der nordëstlecher viischter Moundsäit um südëstleche Rand vum Mare Frigoris.
Hie läit westlech vum eppes méi grousse Krater Atlas. Säi Buedem huet am Géigesaz zum Atlas keng Brochstrukturen, mä ass − ofgesi vum Niewekrater *Hercules&nbsp;G* – zimmlech flaach. De Rampli ass terrasséiert.

(Den Niewekrater Hercules A heescht elo Keldysh)

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom Herakles, dem Held vun der griichescher Mythologie, genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 27: De Krater Hercules läit uewe lénks
* Spektrum.de: Amateurfotoe https://www.spektrum.de/alias/wunder-des-weltalls/atlas-und-hercules/1404328
Canton de Chambord

De **Canton de Chambord** ass eng franséisch administrativ Andeelung an den Arrondissementer Romorantin-Lanthenay a Blois, am Departement Loir-et-Cher an der Regioun Centre.

## Gemengen am Kanton

* Bauzy
* Bracieux
* Chambord
* Courmemin
* Crouy-sur-Cosson
* Dhuizon
* La Ferté-Beauharnais
* La Ferté-Saint-Cyr
* Fontaines-en-Sologne
* Huisseau-sur-Cosson
* La Marolle-en-Sologne
* Maslives
* Montlivault
* Mont-près-Chambord
* Montrieux-en-Sologne
* Neung-sur-Beuvron
* Neuvy
* Saint-Claude-de-Diray
* Saint-Dyé-sur-Loire
* Saint-Laurent-Nouan
* Thoury
* Tour-en-Sologne
* Villeny
Canton d'Onzain

De **Canton d'Onzain** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Blois, am Departement Loir-et-Cher an der Regioun Centre.

## Gemengen am Kanton

* Averdon
* Champigny-en-Beauce
* La Chapelle-Vendômoise
* Chouzy-sur-Cisse
* Coulanges
* Fossé
* Françay
* Herbault
* Lancôme
* Landes-le-Gaulois
* Marolles
* Mesland
* Monteaux
* Onzain
* Saint-Bohaire
* Saint-Cyr-du-Gault
* Saint-Étienne-des-Guérets
* Saint-Lubin-en-Vergonnois
* Saint-Sulpice-de-Pommeray
* Santenay
* Seillac
* Valencisse
* Veuves
* Villefrancœur
Camp Jules Dominique

De **Camp Jules Dominique**, fréier *Centre d'instruction militaire* oder *Centre militaire Waldhof* ass en Depot a Munitiounslager vun der Lëtzebuerger Arméi. De Camp ass nieft der Kasär um Härebierg an dem État-major an der Stad déi drëtt militäresch Ariichtung zu Lëtzebuerg.

De Camp ass nom Majouer Jules Dominique (- 1987), dem fréiere Chef vun der Groussherzoglecher Garde genannt.

## Geographie
De Camp läit op enger Héicht vun ca. 404 Meter, südwestlech vum Lieu-dit Waldhaff am Flouer *Groussen Ieselsknapp* an der Gemeng Nidderaanwen.

## Funktioun
Am Camp Dominique ass zënter 1964 de Stëtzpunkt vum Minneraumdéngscht (*Service de déminage*) vun der Arméi. De Camp zielt awer och als Material- a Munitiounslager.
Autolycus (Moundkrater)

Den **Autolycus** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit um Rand vum Mare Serenitatis, tëscht dem Krater Archimedes am Westen an Aristillus am Norden.
De Kraterrand ass onreegelméisseg an deelweis erodéiert.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom griicheschen Astronom a Mathematiker Autolykos vu Pitane genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 41: Den Autolycus läit uewen an der Mëtt
Aristoteles (Moundkrater)

Den **Aristoteles** ass en Aschlagkrater am Nordoste vun der viischter Moundsäit um Südrand vum Mare Frigoris. Et ass e grousse Krater mat terrasséiertem Rampli. Säi südëstleche Rand iwwerdeckt deelweis de benoperte Krater Mitchell. 
Mam südlech geleeëne eppes klengere Krater Eudoxus bilt Aristoteles eng opfälleg Koppel.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom griichesche philosoph Aristoteles genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 13: De Krater Aristoteles läit ënne lénks
Eudoxus (Moundkrater)

Den **Eudoxus** ass en Aschlagkrater op der nordëstlecher viischter Moundsäit, ëstlech vun de Montes Caucasus a westlech vum Lacus Mortis.
De Rampli ass staark terrasséiert, am Zentrum steet en Zentralbiergmassiv mat ville Zinnen.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 26: Den Eudoxus läit uewe lénks
* USGS Astrogeology Science Center
* Lunar Photo of the Day, 26. Mäerz 2010
* Eudoxus Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon