open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1607

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 19. Juni: Jean Bertels, Abbé vun der Abtei Neimënster an Iechternach, Chronist an Historiker.

## Um Spaweck
1601

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
*27. September: Louis XIII., Kinnek vu Frankräich.

## Gestuerwen
* 24. Oktober: Tycho Brahe, däneschen Astronom.
* 24. Oktober: Jacques de Raville, Probst vun Arel.

## Um Spaweck
1611

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 28. Januar, Hevelius Johannes, polnesche Béierbrauer an Astronom.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1612

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

* 20. Januar: Rudolf II., däitsche Keeser (1576–1612), Kinnek vu Béimen (1575–1611), Kinnek vun Ungarn (1572–1608) an Äerzherzog vun Éisträich (1576–1608).
* 28. Januar: Thomas Bodley, englesche Staatsmann a Geléierten.
* : Christoph Clavius, Mathematiker an Astronom.
* 12. Februar: Jodocus Hondius, flammännesche Karthograph, Editeur a Globusfabrikant.
* 17. Februar: Ernst vu Bayern, Äerzbëschof vu Köln.
* 18. Februar: Vincenzo I. Gonzaga, Herzog vu Mantua a Montferrat.
* 20. Februar: Johannes Gottsleben, Magister, Professer an evangeeleschen Theolog.
* 12. August: Giovanni Gabrieli, italieenesche Komponist.
* 28. August: John Smyth, brittesche Priister, Baptist.
* 12. September: Ernst Soner, däitsche Medezinner a Philosoph.
* 30. September: Federico Barocci, italieenesche Moler.
* : Menso Alting, Priedeger an Theolog vun der Reformatiounszäit.
* 22. Dezember: Francesco IV. Gonzaga, eelste Jong vum Herzog Vincenzo I.

## Um Spaweck
1613

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 12. Mäerz: André Le Nôtre, franséische Landschafts-, Park- a Gaardenarchitekt.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1614

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Jagajjyotirmalla, Kinnek vu Bhaktapur.

## Gestuerwen
* Februar: Jean Richardot, franséische Geeschtlechen an Diplomat.
* : El Greco, griichesche Moler.

## Um Spaweck
1616

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Andreas Gryphius, däitschen Dichter.

## Gestuerwen
* 23. Abrëll: Miguel de Cervantes, spuenesche Schrëftsteller (*Don Quijote*).
* 27. Oktober: Johann Richter (Astronom), däitschen Astronom a Mathematiker.

## Um Spaweck
1617

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Jakob Stainer, éisträichesche Geiemécher.

## Gestuerwen
* 11. Februar: Giovanni Antonio Magini, italieeneschen Astronom a Mathematiker.
* : David Fabricius, ostfrieseschen Astronom an Theolog.
* : Christoph Brouwer, Jesuitt an Historiker.

## Um Spaweck
1619

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik
* Johannes Kepler: *Harmonices Mundi*

## Gebuer
* : Cyrano de Bergerac, franséische Schrëftsteller.
* : Philippe d'Arenberg, Grof vu Beaumont, Gouverneur vu Lëtzebuerg a vum Hainaut.

## Gestuerwen
* 20. Mäerz: Matthias, réimesch-däitsche Keeser an Ärzherzog vun Éisträich (1612–1619), Kinnek vun Ungarn a vu Kroatien (1608-1619) a Kinnek vu Béimen (1611-1619).
* September: Hans Lippershey, däitsch-hollänneschen Erfinder an Ingenieur.

## Um Spaweck
1621

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Philippe de la Neuveforge, Abt zu Iechternach.
* : Jean de La Fontaine, franséische Schrëftsteller.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1622

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Salomon Coster, hollänneschen Auermécher

## Gestuerwen
* Petrus Plancius, hollänneschen Theolog, Astronom a Kartograph

## Um Spaweck
1623

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 19. Juni: Blaise Pascal, franséische Philiosoph an Naturwëssentlschaftler.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1624

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 26. Dezember: Simon Marius, däitschen Astronom, Mathematiker a Medezinner.

## Um Spaweck
1625

## Evenementer

* Den Charles I. gëtt Kinnek vun England, Schottland an Irland.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Giovanni Domenico Cassini, franséischen Astronom a Mathematiker.
* 25. August: Johann Philipp Bettendorff, lëtzebuergesche Missionnaire, Moler an Auteur.
* François de Créqui, franséischen Offizéier.
* Marie de Zorn, Grënnerin vum Zivilhospiz zu Lëtzebuerg.

## Gestuerwen
* : Johannes Bayer, däitsche Jurist an Astronom.
* 27. Mäerz: James I., Kinnek vun England an Irland, als James VI. Kinnek vu Schottland.

## Um Spaweck
1626

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Richard Cromwell, *Lord Protector* vun England, Schottland an Irland.

## Gestuerwen
* : Francis Bacon, englesche Philosoph.

## Um Spaweck
1627

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 25. Januar: Robert Boyle, iresche Physiker a Cheemiker.
* 14. Juni: Johann Abraham Ihle, däitschen Amateurastronom.

## Gestuerwen
* 16. Dezember: Sebastián Aguilera de Heredia, spuenesche Komponist, Organist a Geeschtlechen.
*  Julius Schiller, däitschen Astronom.
* Frederik de Houtman, hollänneschen Astronom.

## Um Spaweck
1628

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 14. Februar: Pierre Richardot, kathoulesche Geeschtlechen, Benediktinerpater an Abt vun der Iechternacher Abtei.

## Um Spaweck
1629

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 14. Abrëll: Christiaan Huygens, hollänneschen Astronom, Mathematiker a Physiker.
* Jan Boumeester, hollännesche Geiemécher.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
Granulom

E **Granulom**, vum laténgesche *granum* (Kär), ass eng knuetaarteg Tissuneibildung, déi duerch eng Entzündung entstanen ass. Si besteet aus Epitheloidzellen, mononuklearen Zellen oder aus Risenzellen. D'Granulom entsteet meeschtens als Reaktioun op chronesch, allergesch oder infektiéis Prozesser, déi am mënschleche Kierper oflafen.
 

An der Zännmedezin gëtt Granulom gebraucht fir en Eetersäckelchen (d: *beherderter Zahn*), eng Usammlung vu Granulatiounstissu, meeschtens eng Reaktioun op Bakteerien, déi eng Entzündung provozéiert hunn.

Granulome kënnen an der Pathologie opgrond vun hirer Gréisst an hirem histologischen Opbau charakteriséiert ginn, a sou zu der Diagnos vun der Krankheet bäidroen déi d'Ursaach ass. 
E puer Krankheeten, déi Granulomen ervirruffe kënnen:

## Allergescht Granulom
Zellevermëttelt Iwweremfindlichkeetsreaktioun beim Typ IV vun der Allergie, Berylliose

## Infektiéist Granulom
Rheumatescht Féiwer, Tuberkulos, Lepra, Syphillis, Leishmanios, Listerios, Mykose, Aktinomykos, Schistosomiasis.

## Net-infektiéist Granulom
Sarkoidos, Lymphogranulomatos, Morbus Crohn, Zännfleeschepulis (e Schwier, deen op dem Zännfleesch sëtzt, meeschtens um Uewerkifer), Friemkierper (chirurgescht Bitzmaterial, anorganesch Substanzen)

## Um Spaweck
* Granulomatös Entzündungen
Multisystemesch Krankheet

Als systemesch Erkrankung ginn déi Krankheeten bezeechent, déi sech op e ganzen Organsystem auswierken, wéi z.&nbsp;B. d'Blutt: Leukemie. Och gi Krankheeten als systemesch klasséiert, wa se sech um oder am ganze Kierper bemierkbar mache kënnen., wéi z.&nbsp;B. Rheuma oder och Sarkoidos.
Histologie

D**'Histologie** (vu gr. *histos* - Tissu) ass d'Wëssenschaft vun de biologeschen Tissuen, déi an der Constitutioun vun de verschiddene plurizellularen Organisme sinn. Domat ass d'Histologie en Deelgebitt vun der Medezin an der Biologie, méi genee vun der Anatomie an der Pathologie.

D'Histologie ënnersicht d'Tissuë mat Hëllef vu mikroskopeschen Tissutranchen a speziellen Technike fir den Tissu ze fierwen. Sou gëtt fir d'Kriibsdiagnos an der Reegel en histologescht Resultat gefrot. An der Medezin gëtt prinzipiell all ewechoperéierten Deel histologesch ënnersicht.

En elementaart Aarbechtsmëttel vun der Histologie ass de Liichtmikroskop an den Elektronemikroskop, dee méi héich opléist.

## Histologesch Allgemeng Klassifikatioun

D'Histologie behandelt haut de Studium vun:

* den Zellen an der Cytologie
* den Tissuen, Histologie am strengen oder klassesche Sënn
* den Organen, speziell Histologie a mikroskopesch Anatomie

Wann ee vun der klassescher Opfaassung vun der Histologie ofkuckt, déi haaptsächlech morphologesch Wëssenschaft, huet Histologie haut enk Rapporte mat der Biochimie (Histo-Chimie, Histo-Enzymologie,...)) a mat der Physiologie.

## Histologesch Klassifikatioun vun den Tissue bei de [[Mamendéieren]]

D'Histologie ass eng deskriptiv Wëssenschaft, déi déi morphologesch Kennzeeche vun deene verschiddene Gewebezorte vun den Déieren a vum Mënsch studéiert. Si beschäftegt sech - am Géigesaz zur Zytologie - net direkt mam geneeën Opbau vun den eenzelen Zellen, mä intresséiert sech fir déi ganz Architektur, déi d'Zellen zesumme bilden. Déi méizelleg (plurizellulär) animalesch Liewewiese bestinn aus enger grousser Zuel vun Zellen, déi sech all zu verschiddenen Tissuen (Geweeben) zesummendinn. Déi Aart a Weis wéi sech d'Zellen zesummendinn erlaabt eis, verschidde Grondtissuen z'ënnerscheeden.

Bei deene meeschten Déieren a beim Mënsch kann ee graff 4 Grondtissuen differenziéieren, aus deenen de ganzen Organismus opgebaut ass:

* Epithelien: do gëtt et Ënnerscheeder tëscht deenen op der Uewerfläch (extern an intern) an de Glandulen déi Ausscheedunge maachen
* Bindegeweebe: deen Tissu iwwerhëlt wichteg Metabolesch an Verdeedegungsaufgaben (Blutt ass als Bindegeweebe ugesinn)
* Muskelgewief: doduerch ass Mobilitéit garantéiert
* Nervegewief: deen Tissu erméiglecht Receptioun, Transmissioun a Verschaffe vun Informatiounen

## Fierfmethode vun der Histologie

## Literatur zum Theema
* Welsch, Ulrich: *Lehrbuch Histologie*, 1. Oplo, 2002, Verlag Urban & Fischer, München Jena, ISBN 3-437-42420-3 (608 S., 122 Graphiken, 486 faarweg an 203 schwaarz-wäiss Fotoen)
* Ferd Sauber, *Notes de Biologie Générale II*, Section Chimie-Biologie 1999-2000
* R.V. Krstic: *Atlas d'histologie générale*

## Um Spaweck
757

## Evenementer

* Den Offa vu Mercien gëtt Kinnek vun England.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
779

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

* 25. Februar: D'Helleg Walburga, Äbtissin aus dem Klouschter Heidenheim.

## Um Spaweck
796

## Evenementer

* De Pippin (Jong vum Karel dem Groussen) klappt d'Awaren tëscht Donau an Theiss an eruewert hir Haaptbuerg („Ring“). Hie grënnt d'Awaremark (zanter zirka 567 Awareräich). D'Gebitt ëstlech vun der Theiss fält un d'Räich vun de Bulgaren.
* Eng Bëschofskonferenz leet als Grenzlinn fir d'Diözese vu Salzburg an Aquileia am Gebitt vun de Sloweenen déi d'Franken am Laf vun den Awarefeldzich ënnerworf hunn, d'Drau fest.
* Nei Opstänn vun de Sachse géint d'fränkesch Friemherrschaft.
* Den Alkuin verléisst den Haff vum Karel de Groussen a gëtt Abt vu Saint-Martin de Tours.
* Kent notzt den Doud vum Kinnek Offa vu Mercien aus, fir mam Eadbert III. Praen en eegestännege Kinnek ze proklaméieren. Hien herrscht allerdéngs nëmmen zwee Joer éier Mercien d'Kontroll iwwer Kent nees zeréckgewënnt, an den Eadbert ofsetzt.
* A Mercie gëtt de Coenwulf Nofollger vum Kinnek Offa, den Ecgfrith gëtt Matherrscher.
* Nom Doud vum Aethelred I. gëtt als éischten den Osbald säin Nofollger um Troun vun Northumbria, mä dëse gëtt nach am selwechte Joer vum Eardwulf ofgeléist.
* Den Eanbald II. gëtt neien Äerzbëschof vu York als Nofollger vum Eanbald I.
* Den Al-Hakam I. gëtt Emir vu Córdoba. Hien ass den Nofollger vu sengem Papp Hischam I.. D'Trounrivale Sulayman an Abdallah gi mat enger Deelherrschaft am Oste vu Spuenien offonnt.
* A Syrien kënnt et zu enger (erfollegloser) Erhiewung géint d'Herrschaft vun den Abbasiden.
* Bronschofen, Jonschwil an Themar gi fir d'éischt urkundlech ernimmt.

## Konscht a Kultur
## Wëssenschaft an Technik
## Gebuer
## Gestuerwen

* 26. Juli: Offa, Kinnek vu Mercien.
* Eanbald I., Äerzbëschof vu York.
* Hischam I., Emir vu Córdoba.

## Um Spaweck
795

## Evenementer

* 26. Dezember: Nom Doud vum Hadrian I. gëtt de Leo III. zum neie Poopst gewielt. Hie schéckt de Schléssel Petri an d'réimescht Banner un de Karel de Groussen als Schutzhäer vun der Stad Roum.
* Éischt Iwwerfäll vun den Dänen op Irland: Iona, Inisbofin an Inismurray gi geplëmmt.
* De Bistum Köln gëtt zum Äerzbistum Köln erhuewen. Den Hildebold gëtt éischtem Äerzbëschof vu Köln.
* De Karel de Groussen erreecht bei enger Strofexpeditioun géint d'Sachsen d'Elbe bei dem Uert Lüne (Räichsannalen 795)
* Bardowick gëtt als Handelsplaz am nordëstleche Sachsen ernimmt.
* De Karel de Grousse grënnt d'Spuenesch Mark
* Den Ibn Mugharit, Generol vum Emir vu Córdoba, eruewert d'Stad Astorga vun Asturien
* De Generol Tugluq iwwerhëlt ënner dem Numm Ay-Tengride d'Herrschaft iwwer d'Uiguren
* Nom Doud vum Tilpin bleift d'Amt vum Äerzbëschof vu Reims fir 17 Joer onbesat.
* Äerdbiewen am Oste vu Kreta
* Eng fränkesch Expeditioun ënner der Leedung vum Slaw Wonomyr plëmmt eng éischt Kéier de "Rank" vun den Awaren. D'Saache ginn no Oochen iwwerfouert, wou si ënner de geeschtlechen a weltleche Getreie vum Karel dem Grousse verdeelt ginn. De gréissten Deel schenkt de Karel dem Poopst Leo III.

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

* Ëm 795: Bau vun enger Pabeiermillen zu Bagdad.

## Gebuer

* Lothaire I., réimesch-däitsche Keeser († 855).
* Judith, Keeserin als Fra vum Louis dem Frommem († 843).
* Ëm 795: Ethelwulf, Kinnek vu Wessex († 858).

## Gestuerwen

* Malik Ibn Anas, Grënner vun der islamescher Rechtsschoul (Madhhab) vun de Malikiten.
* 25. Dezember Hadrian I., Poopst
## Um Spaweck
912

## Evenementer

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer
* 23. November: Otto I., *de Groussen*, 1. Keeser vum Hellege réimesche Räich.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
915

## Evenementer

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
*Regino vu Prüm, Abt vum Klouschter zu Prüm.

## Um Spaweck
921

## Evenementer

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

* Edmund I. vun England, Kinnek vun England vun 939 bis 946.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1632

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 11. Januar: Adam Frans van der Meulen, flämesche Moler.
* 29. August: John Locke, englesche Philosoph.
* 28. November: Jean-Baptiste Lully, italieenesch/franséische Komponist.
* Alexis-Hubert Jaillot, franséische Geograph, Kartograph an Editeur.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1633

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 15. Mee: Sébastien Le Prestre de Vauban, franséische Minister a Festungsingenieur.
* : Geminiano Montanari, italieeneschen Astronom.
* : Ferdinand IV., réimesch-däitsche Kinnek a Keeser (1653-1654), a Kinnek vu Béimen, Ungarn a Kroatien (1646/47-1654).
* 13. September: Heinrich Hartard von Rollingen, Fürstbëschof vu Speyer a Fürstpropst vu Wissembourg.
* 14. Oktoberː James II., Kinnek vun England, vun Irland an (als James VII.) vu Schottland.

## Gestuerwen
* 24. Januar: Nathaniel Giles, engleschen Organist a Komponist.
* 26. Dezember: Jacob Bartsch, däitschen Astronom.

## Um Spaweck
1634

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 22. Juli: Johann von Aldringen, Feldhär vun der kathoulescher Liga.

## Um Spaweck
1635

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 23. Mäerz: Charles de Bentzeradt, Abt vun Orval.
* 27. November: Madame de Maintenon (Françoise d'Aubigné), Maîtresse vum franséische Kinnek Louis XIV.

## Gestuerwen
* 27. August: Lope de Vega, spueneschen Auteur.

## Um Spaweck
1636

## Evenementer
* Ronn zwee Drëttel vun der Bevëlkerung vum haitege Lëtzebuerg falen enger Peschtepidemie zum Affer.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Antoine Feller, lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.

## Gestuerwen
* : Jean de Wiltheim, Notabelen zu Lëtzebuerg.
* 23. Mäerz: Jean Guillaume Wiltheim, lëtzebuergeschen Humanist, Geeschtlechen an Historiker.

## Um Spaweck
1637

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Philipp Ludwig Hanneken, däitsche luthereschen Theolog.
* : Nicolas de Catinat, franséische Militär, Gouverneur vu Lëtzebuerg.

## Gestuerwen
*  Nicolas-Claude Fabri de Peiresc, franséische Geléierten an Astronom.
*  Jagajjyotirmalla, Kinnek vu Bhaktapur.
* 15. Februar: Ferdinand II., Keeser vum Hellege Réimesche Räich (1619 bis 1637).
* : Robert Fludd, englesche Philosoph an Theosoph.

## Um Spaweck
1631

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
*17. Januar: François Vatel, franséische Kach.
*: Henri de Lambert, franséische Militär, Gouverneur vu Lëtzebuerg.

## Gestuerwen
Zacharias Jansen, hollännesche Brëllemécher an Erfinder.
* 20. Oktober: Michael Maestlin, däitschen Theolog, Mathematiker an Astronom.

## Um Spaweck
1638

## Evenementer

* 14. Mee: Frankräich: De Saint-Cyran gëtt op Uerder vum Richelieu verhaft an am Schlass vu Vincennes agespaart.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* Jean-Bernard Knepper, Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg.
* : Louis XIV., franséische Kinnek.
* November: James Gregory (Mathematiker), schotteschen Astronom a Mathematiker.

## Gestuerwen
* Willem Blaeu, hollännesche Kartograph, Editeur an Astronom.

## Um Spaweck
1639

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 18. Dezember: Gottfried Kirch, däitschen Astronom.
* 22. Dezember: Jean Racine, franséischen Auteur.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
Lúcia dos Santos

D**'Lúcia de Jesus Rosa dos Santos**, gebuer den 22. Mäerz 1907 zu Aljustrel a Portugal, a gestuerwen den 13. Februar 2005 zu Coimbra, war eng portugisesch Nonn. Si war eent vun den dräi Kanner, déi 1917 zu Fátima, a Portugal, Zeie solle gewiescht si vu Marienerscheinungen.

Fátima, ongeféier 125 Kilometer nërdlech vun der portugisescher Haaptstad Lissabon, ass weltwäit mat dem franséische Lourdes eng vun deene wichtegsten Pilgeruertschafte ginn, déi all Joer Millioune vu gleewege Katholicken unzitt.

## Erscheinungen
Den 13. Mee 1917, et war matzen am Éischte Weltkrich, hunn dräi Kanner, d'Lucia dos Santos Jesus 10 Joer, hire Koseng Francisco Marto († 1920), 9 Joer, an hir Kusin Jacinta Marto († 1919), 7 Joer, e klengen Trapp Véi op der *Cova da Iria* enger Kaul an der Gemeng Fátima gehitt, der haiteger Diözees Leiria-Fátima. 
Wéi d'Kanner erzielt haten, hätten se ëm Mëtteg e grellt Liicht gesinn. Si hätten et fir e Blëtz gehalen an sech aus Angscht, et kéim zu engem Donnerwieder, op de Wee no Heem gemaach. Ënnerwee hätten se nach sou e grell Liicht gesinn an doran eng *schéi Fra an engem wäisse Kleed, méi hell wéi d'Sonn*, déi de Kanner versprach hätt, se nach fënnefmol ze besichen, ëmmer den 13. am Mount. Bei dësen "Erscheinungen" war et nëmmen d'Lucia, dat sot, et hätt d'Gestalt net nëmme gesinn, mä och héieren, wat déi gesot hätt an hat hätt hir kéinten äntweren. D'Jacinta hätt se just kënnen héieren an de Francisco hätt se nëmme kënne gesinn.

## Déi dräi ''Messagen''
## D'Reaktioun vun der kathoulescher Kierch
## D'Publikatioun vun de ''Messagen''
## D'Lucia dos Santos an hiert spéidert Liewen

Am Juni 1921 ass d'Lucia dos Santos an en Heim zu Vilar bei Porto agetrueden, dat vun Nonne vun der *Helleger Dorothea* gefouert gouf. Kuerz drop ass se op Tuy geplënnert, wou se hire spéideren Numm ugeholl huet. Den 3. Oktober 1928 huet se do hiert zäitlecht Gelübd ofgeluecht an den 3. Oktober 1934 hiert éiwegt.

D'Lucia dos Santos hat als *Schwëster Maria Lúcia vum Onbefleckten Häerz* zanter dem 25. Mäerz 1948 am Karmeliterklouschter vun der *Helleger Theresia zu Coimbra* gelieft, an ass do den 13. Februar 2005 gestuerwen.

## Kuckt och

* Fátima
* Rousekranzbasilika vu Fátima

## Um Spaweck
* D'Websäit vum Vatikan iwwer d'Messagen (op Däitsch)
1644

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 12. August: Heinrich Ignaz Franz Biber, béimesche Komponist a Violonist.

## Gestuerwen
* 29. Juli: Urban VIII., Poopst.

## Um Spaweck
1645

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 29. Januar: Rennequin Sualem, Lécker Zammermann a Mecanicien.
* : Jean-Frédéric d'Autel, lëtzebuergesche Militär, Gouvereneur vun der Stad a vum Herzogtum Lëtzebuerg.

## Gestuerwen
* 28. August: Hugo Grotius, hollännesche politesche Philosoph, Theolog, Historiograph a Jurist.

## Um Spaweck
1646

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Gottfried Wilhelm Leibniz, däitsche Philosoph.
* 16. Abrëll: Jules Hardouin-Mansart, franséischen Architekt.
* 19. August: John Flamsteed, engleschen Astronom.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1647

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Elisabetha Hevelius, däitsch Astronomin.

## Gestuerwen
* Bonaventura Cavalieri, italieenesche Pater, Astronom a Mathematiker.

* 25. Oktober: Evangelista Torricelli, italieenesche Mathematiker a Physiker.
* 26. November: Henri Lamormesnil, Jesuittepater aus dem Herzogtum Lëtzebuerg.

## Um Spaweck
1649

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 28. Dezember: Mathias Hartz, Benediktinerpater an Abt vun der Iechternacher Abtei.

## Gestuerwen
* 30. Januar: Charles I., Kinnek vun England, vu Schottland a vun Irland.
* 17. Mäerz: Gerardus Johannes Vossius, däitsche Geléierten.

## Um Spaweck
1650

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 26. Mee: John Churchill, 1. Herzog vu Marlborough, englesche Feldhär
* 17. Dezember: Christoph Arnold, däitschen Astronom.

## Gestuerwen
* 11. Februar: René Descartes, franséischen Naturwëssenschaftler a Philosoph.
* 19. Juni: Matthäus Merian, schwäizeresch-däitsche Graveur an Editeur.
* 18. Juli: Christoph Scheiner, däitsche Philosoph, Theolog, Mathematiker an Astronom.

## Um Spaweck
1640

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 18. Mäerz: Philippe de La Hire, franséische Mathematiker an Astronom.
* : Leopold I., réimesch-däitsche Keeser (1658-1705) a Kinnek vun Ungarn (1655-1705), Béimen (1656-1705), Kroatien a Slawonien (1657-1705).
* 25. November: Juan Domingo de Zuñiga y Fonseca, Grof vu Monterrey, spueneschen Offizéier an Adlegen.

## Gestuerwen
* 25. Januar: Robert Burton, englesche Schrëftsteller.
* 30. Mee: Peter Paul Rubens, flämesche Moler.
* 21. Juli: Nicolas de Baugy, franséischen Diplomat.

## Um Spaweck
1641

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* : Antoon van Dyck, flämesche Moler.

## Um Spaweck
943

## Evenementer

* De Malcolm I. gëtt Kinnek vu Schottland.

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
939

## Evenementer

* Den Edmund I. gëtt Kinnek vun England.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
Sixten Ehrling

De **Sixten Ehrling**, gebuer den  1918 zu Malmö a Schweden, a gestuerwen den 13. Februar 2005 zu New York City, war e schweedeschen Dirigent.

## Säi Liewen
No sengem Pianostudium zu Stockholm léiert den Ehrling fir d'éischt zu Paräis beim Albert Wolff en Orchester ze dirigéieren, duerno zu London a beim Karl Böhm zu Dresden. 
Duerno war hien (1953-1960) musekaleschen Direkter un der Kinneklecher Oper zu Stockholm,(1963-1973) als Nofollger vum Paul Paray Chefdirigent vum Detroit Symphony Orchestra an 1974 Chefdirigent vum Sinfonieorchester vun der Stad Göteborg. Hien huet vun (1973 - 1987) Course gehalen zu New York un der Juilliart School an dertëscht un der Met dirigéiert.

## Kreatiounen
* Dem Karl-Birger Blomdahl seng Oper *Aniara* 1959 un der Oper vu Stockholm.

## CD-Tipp

* Bei der schweedescher Firma BIS koumen 1996 dem Franz Berwald seng 4 Sinfonien op engem Duebel-CD eraus. De Sixten Ehrling dirigéiert de Malmö Symfoni Orkester an de Solist ass de Christian Davidsson um Fagott. (Berwald - The Four Symphonies: BIS-CD-795/96)
Schlësselreiz

Als **Schlësselreiz** gëllt bannent der Instinkttheorie e Reizmuster, dat beim Erfaassen eng Instinkthandlung ausléist. E Schlësselreiz, dee vun engem Sozialpartner ausgeet an deen d'Sozialverhale koordinéiert, gëtt als **Ausléiser** bezeechent. Es handelt sech ëm e Begrëff aus der klassescher Ethologie (Verhalensléier).

## Eegenschaften
Dëst Signal huet Symbolcharakter, dat heescht, et ass
*einfach (nëmmen op e puer Kennzeeche reduzéiert)
*opfälleg
*eendeiteg

## Wierkung
E Schlësselreiz ass ëmmer enger bestëmmter Reaktioun zougeuerdnet.

## Andeelung
### no der Wierkung
* et motivéiert (beaflosst d'Motivationsstäerkt)
* et geet an eng bestëmmt Richtung (et léist eng Taxis, dat ass eng Ausrichtung op e bestëmmten Objet oder Sozialpartner aus)
* et léist eng Endhandlung aus

### no der Modalitéit
*optesch
*cheemesch
*akustesch

## Literatur zum Theema
* Immelmann, Prof. Dr. Klaus (Erausg.), *Grzimeks Tierleben. Enzyklopädie des Tierreiches. Sonderband "Verhaltensforschung"*, Kindler Verlag, Zürich, 1974.

## Um Spaweck
Vulkanismus

**Vulkanismus** oder Magmatismus beschreift all geologesch Virgäng, déi mat der Bildung an dem Opdriff vu Magma zesummenhänken. Och d'Äerdbiewen falen ënner Disziplin Vulkanismus.

Mam Opdriff vu Magma un d'Äerduewerfläch kënnt et zu vulkaneschen Aktivitéiten a sou zum Entstoe vun engem Vulkan.

Wann de Magma net bis un d'Äerduewerfläch kënnt, mä sech ënner der Äerdkuuscht verfestegt, nennt een dat Plutonismus. Sou gëtt et Gestengs dat duerch d'Kristallisatioun vu Magma an der Äerdkuuscht entsteet. Dat nennt ee Plutonit.

## Um Spaweck
Paul Schroell

De **Paul Schroell**, gebuer den 21. August 1879 zu Dikrech, a gestuerwen den 20. Abrëll 1939 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Editeur, ënner anerem vum *[[Esch-Uelzecht|Escher]] [[Tageblatt]]* a vun de *[[Les Cahiers luxembourgeois|Cahiers luxembourgeois]]*.

## Liewen
Säi Papp war de Justin Schroell, den Editeur vum *[[Der Landwirth|Landwirt]]*, an och säin Urgrousspapp war schonn Editeur.

Et war fréi seng Ambitioun, eng eegen Zeitung ze hunn, déi am ganze Land verbreet wier. Hien huet 1909 de *Landwirt* vu sengem Papp iwwerholl, huet awer séier gemierkt, datt dat domat net méiglech wier. Den 1. Juli 1913 kënnt déi éischt Nummer vum *Escher Tageblatt* eraus, dat e gegrënnt a bis 1927 och geleet huet, wou et du vun de Gewerkschaften iwwerholl gouf. Am Éischte Weltkrich war de Paul Schroell iwwer d'Schwäiz a Frankräich gaangen, wou en zu Paräis fir déi Lëtzebuerger, déi do gelieft hunn, d'Zeitung *[[Les Luxembourgeois]]* gegrënnt huet.

1923 huet en d'Kulturzäitschrëft *Les cahiers luxembourgeois* an d'Liewe geruff, an déi och bis kuerz viru sengem Doud, am Alter vun 59 Joer, geleet.

## Gielchen
* 

## Literatur
* Friedrich, Evy, 1985. Kalennerblieder. Virwuert vum Directeur Général vu Radio-Lëtzebuerg Gust Graas. - Luxembourg: Verlag J. P. Krippler-Muller. 397 p. [Paul Schroell: S. 118]
* Herr, Joseph, 1980. Diekirch hier et aujourd'hui: histoire illustrée et population. Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul, 1980. 401 p.
* Meder, Cornel & Claude Meintz (Bearb.), 1990. René Engelmann: 1880-1915: Leben - Werk - Zeit: eine Ausstellung des Luxemburger Literaturarchivs mit Unterstützung der "Fondation Servais pour la littérature luxembourgeoise". Luxembourg: Fondation Servais, Foetz, Kremer-Mueller. 431 p.

## Kuckt och
* Lëtzebuerger Kulturzäitschrëften
Cadfael

**Cadfael** ass eng englesch Televisiounsserie an 13 Episode vu 75 Minutten no Romaner vun der Ellis Peters iwwer de Brudder Cadfael.
## Ëm wat geet et an der Serie?
An der Serie geet et ëm Kriminalfäll déi de Brudder Cadfael an der Abtei zu Shrewsbury an England am XII Joerhonnert geléist huet.

## Episoden
* Series I:
** *The Sanctuary Sparrow* 
** *Monk's Hood*
** *The Leper of Saint Giles*
** *One Corpse Too Many*
* Series II:
** *Saint Peter's Fair* vum Herbert Wise
** *The Virgin in the Ice* vum Malcolm Mowbray
** *The Devil's Novice* vum Herbert Wise
* Series III:
** *A Morbid Taste for Bones* vum Richard Stroud
** *The Rose Rent* vum Richard Stroud
** *The Raven in the Foregate* vum Ken Grieve
* Series IV:
** *The Pilgrim of Hate* vum Ken Grieve
** *The Holy Thief* vum Ken Grieve
** *The Potter's Field* vum Mary Mc Murray

## Schauspiller
*Derek Jacobi: Brudder Cadfael
*Sean Pertwee: Hugh Beringar (1994)
*Eoin McCarthy: Hugh Beringar (1995-1996)
*Anthony Green: Hugh Beringar (1997)
*Peter Copley: Abt Herribert
*Terrence Hardiman: Abt Radulfus
*Michael Culver: Brudder-Prior Robert
*Julian Firth: Brudder Jerome
*Mark Charnock: Brudder Oswin
*Albie Woodington: Sergent Will Warden (1994-1996)
## Kuckt och
Brudder Cadfael
1203

## Evenementer
* D'Kräizritter vum 4. Kräizzuch huele Konstantinopel am Stuerm, de byzantinesche Keeser Alexios III. setzt sech an d'Exil of, an den Isaak II. an den Alexios IV. ginn zesummen als nei byzantinesch Keeser ausgeruff.

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1204

## Evenementer
* Den Alexios IV. gëtt ermuert an den Isaak II., stierft ënner douteusen Ëmstänn. Neie byzantinesche Keeser gëtt den Alexios V., deen als éischt d'Kräizritter aus Konstantinopel erausgehäit.
* 13. Abrëll: D'Kräizritter vum 4. Kräizzuch erobere Konstantinopel, brandschatzen a pilléieren d'Stad, wobäi ëm déi 2.000 Awunner (orthodox Griichen) den Doud fannen. D'Kräizritter loossen den Alexios V. hiriichten an erklären d'Enn vum Byzantinesche Räich.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
1204: Nur Ed-Din Al Betrugi, arabeschen Astronom a Philosoph.

## Um Spaweck
Lëscht vun de Gaston-Lagaffe-Figuren

Dës **Lëscht vun de Gaston Lagaffe Figuren** ass en Deel vun de .

## A
* L'anglais

## B
* Joseph Boulier
* Bubulle

## C
* Cheese
* Cloclo-l'acrobate

## D
* Ducran, Lapoigne
* Här Dupuis

## E
## F
* Fantasio
* Freddie-les-Doigts-de-Fée

## G
* Gustave

## H
* Tatta Hortense

## I
## J
* Mlle Jeanne
* Jules-de-chez-Smith-en-face

## K
* Kaz
* Mlle Kiglouss
* Kissifrott

## L
* Laachmöw
* Bertrand Labévue
* Gaston Lagaffe
* Yves Lebrac
* Joseph Longtarin

## M
* Manu
* Aimé de Mesmaeker
* Mélanie Molaire

## N
## O
## P
* Léon Prunelle

## Q
## R
* Raoul

## S
* Bertje Van Schrijfboek
* Mlle Sonia
* Jules Soutier
* Spirou
* Mlle Suzanne

## T
* Ravikan Tiroupi

## U
## V
## W
## X
## Y
* Mlle Yvonne

## Z
959

## Evenementer

* Den Edgar gëtt Kinnek vun England.

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

* : Edwy vun England, Kinnek vun England vun 955 bis 959.

## Um Spaweck
960

## Evenementer
* D'Uertschaft Pretten gëtt fir d'éischt Kéier an engem offiziellen Dokument ernimmt.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
955

## Evenementer

* Den Edwy gëtt Kinnek vun England.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Otto II., Keeser vum Hellege Réimesche Räich.

## Gestuerwen

* Edred vun England, Kinnek vun England vun 946 bis 955.

## Um Spaweck
963

## Evenementer
* Op Pällemsonndeg: Grënnung vun der onofhängeg Grofschaft Lëtzebuerg (vun 1354 un: Herzogtum) respektiv „*Lucilinburhuc*“.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* : Leo VIII., Poopst.

## Um Spaweck
964

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 14. Mee: Poopst Johannes XII.

## Um Spaweck
965

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
*: Alhazen, egyptesche Mathematiker, Optiker an Astronom.

## Gestuerwen
* : Leo VIII., Poopst.
*  - Benedikt V., Poopst
## Um Spaweck
972

## Evenementer

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer
* Robert II. vu Frankräich.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
973

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
*Murasaki Sikibu, japanesch Schrêftstellerin.

## Gestuerwen
* : Otto I., *de Groussen*, 1. Keeser vum Hellege Réimesche Räich.
* : Ulrich vun Augsburg, Bëschof.

## Um Spaweck
978

## Evenementer

* Den Ethelred II. gëtt Kinnek vun England bis 1013. No engem kuerzen däneschen Intermezzo kënnt hien 1014 eng zweet Kéier op den Troun.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Kunigunde, Gräfin vu Lëtzebuerg, däitsch Kinnigin, Keeserin vum hellege réimesche Räich

## Gestuerwen

## Um Spaweck
993

## Evenementer

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* : Egbert, Äerzbëschof vun Tréier.

## Um Spaweck
995

## Evenementer

* De Constantine III. gëtt Kinnek vu Schottland.

## Konscht & Kultur

## Wëssenschaft & Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
997

## Evenementer

* De Kenneth III. gëtt Kinnek vu Schottland.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
Anäis

**Anäis** (bot. *Pimpinella anisum*) ass eng Gewierzplanz aus der Famill vun den Doldebléier (Apiaceae). D'Originne vum Anäis sinn an Egypten.

## Den Numm
Den Numm geet op dat griichescht Wuert *ανηθον* fir Dëll zeréck, mat deem den Anäis verwiesselt gouf. 
* fr: anis, anis vert, anis officinal, anis musqué, anis cultivé, anis sucré, pimpinelle anisée, pimprenelle d'Égypte.
* en: bot.:anise - Gewierz: aniseed (am: aniseseed, anis) - Anäislikör: anisette, anise liqueuer
* de: der Anis
* it: ànice - den Anäislikör: anisetta
* es: anis

## Kennzeechen
D'Anäis-Planz ass eejäreg a gëtt op ongeféier 30–50&nbsp;cm héich. D'Grondblieder sinn an Häerzform an um Bord gezackt, d'Blieder um Still sinn zu dräi an dräi. Déi kleng wäiss Bléie wuesse meeschtens zu zwielefstäregen Dolden zesummen a bléie vum Juli bis an de September. D'Friichten, déi am August bis Oktober gepléckt ginn, sinn 3 Millimeter laang, mat groen Heeërcher iwwerwuess an hunn d'Form vun engem Ee.

## Anäis als Heelplanz

Uwendungsgebidder bei dréchenem Houscht, Bronchite a Blähungen.

## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergesche Planzennimm
## Zitater
* De Jacobus Theodorus Tabernaemontanus schreift 1625 a sengem *Kraiderbuch*:  *"Es wird der Aenissaamen heutiges Tages bey uns Teutschen / wie bey den Alten nicht allein in der Arztney / sondern auch in der Speiß gebrauchet. Unserer Weiber backen den ins Brodt / und machen das Zuckerbrodt Biscoct genannt / darmit /.....*

## Den Anäis an der Literatur

* A sengen *Italieenesche Mäerercher* ernimmt de Clemens Brentano den Anäis am *Märchen von Komanditchen*:
Prosit! von Pomranzenschalen
Voll verzuckertem Anis,
Nase, nimmer zu bezahlen,
Wenn dich ab aus Hast die Tochter
Der perfekten Köchin stieß.

* Et ass a sengem *Schlaflied* aus *"Der neuen Gedichte anderer Teil"*, an deem de Rainer Maria Rilke de Stärenanäis beschreift:
Ohne daß ich dich verschließ
und dich allein mit Deinem lasse
wie einen Garten mit einer Masse
von Melissen und Stern-Anis.

## Um Spaweck

* D'Informatiounsblat vum ''Ordre International des Anysetiers''
1651

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 30. Abrëll: Jean-Baptiste de La Salle, franséische Pedagog an Uerdensgrënner.

## Gestuerwen
* 22. Januar: Johann Ph. Holwarda, hollänneschen Astronom.
*10. September: Marguerite vu Busbach, lëtzebuergesch Nonn.

## Um Spaweck
1652

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* John Radcliffe, brittesche Medezinner a Philanthrop.
* November: Louis Counet, Lécker Moler, deen zu Tréier gewunnt huet.

## Gestuerwen
* : Philipp Christoph von Sötern, Bëschof vu Speyer an Äerzbëschof vun Tréier.
* 11. Dezember: Denis Pétau, franséische Jesuitt, Chronolog an Historiker.

## Um Spaweck
1655

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 28. Juli: Cyrano de Bergerac, franséische Schrëftsteller.

## Um Spaweck
1656

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Edmond Halley, engleschen Astronom a Mathematiker.
* : Paul Aler, däitsche Jesuitt, Philolog an Dichter.

## Gestuerwen
* Joachim Laukens, Dominikanerpater a Moler
## Um Spaweck
1659

## Evenementer
* : Den Traité vun de Pyrenäen gëtt tëscht Frankräich a Spuenien ënnerschriwwen.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* Salomon Coster, hollänneschen Auermécher
## Um Spaweck
1663

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 18. Oktober: Eugen von Savoyen, Feldhär vun der Habsburgermonarchie a Mäzen.

## Gestuerwen
* 28. Dezember: Francesco Maria Grimaldi, italieeneschen Theolog, Physiker, Mathematiker an Astronom.

## Um Spaweck
1664

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Placidus Eringer, lëtzebuergesche Benediktinerpater, Dokter an Apdikter.

## Gestuerwen
* 16. Juli: Andreas Gryphius, däitschen Dichter.

## Um Spaweck
1653

## Evenementer

* Den Oliver Cromwell gëtt Lord Protector vun England, Schottland an Irland.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 25. Oktober, Théophraste Renaudot, franséischen Dokter an Editeur; gëllt als Grënner vum moderne Journalismus.

## Um Spaweck
1654

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
*Jacques Abbadie, franséische protestanteschen Theolog an Auteur.

## Gestuerwen
* : Ferdinand IV., réimesch-däitsche Kinnek a Keeser (1653-1654), a Kinnek vu Béimen, Ungarn a Kroatien (1646/47-1654).

## Um Spaweck
1665

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 21. August: Jacopo Filippo Maraldi, italieeneschen Astronom a Mathematiker.

## Gestuerwen
* 17. September: Felipe IV. vu Spuenien.

## Um Spaweck
Irland (Homonymie)

**Irland** ass:
* d'Insel Irland mat den zwee Länner:
**Republik Irland oder **Éire** (offiziellen ireschen Numm) an 
**Nordirland, dat zum Vereenegte Kinnekräich gehéiert.

## Kuckt och
* Irlande, eng Gemeng an der Provënz Québec a Kanada
* Iresch Republik
* Iresche Fräistaat
1107

## Evenementer

* Den Alexander I. gëtt Kinnek vu Schottland.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
Three Shake-a-leg Steps to Heaven

***Three Shake-a-leg Steps to Heaven*** ass e lëtzebuergesch-belsch-däitsche Spillfilm vum Andy Bausch aus dem Joer 1993.

## Ëm wat geet et am Film?
En drëttklassegen Elvis-Imitateur an e russeschen Danz-Enseignant retten e Banquier virun der Mafia, vun där en ëmbruecht sollt ginn. Si doe sech zesumme mat engem Callgirl, dat sech gutt an Astrologie auskennt...

## Soss
Den Eddie Constantine spillt hei seng lescht Roll. Hien ass kuerz duerno gestuerwen.

De Film gouf am Ganze vu 5.104 Leit am Kino gesinn.

En hat e Budget vu 40 Millioune Lëtzebuerger Frang a krut 1990 e Produktiounssubside vum neie Lëtzebuerger Filmfong an Héicht vun 9.778.000 Lëtzebuerger Frang. 1993 koum nach e Subside als "Aide à la distribution et à la diffusion" vun enger Millioun dobäi. Donieft krut Samsa Film 1992 och nach en europäesche Produktiounssubside vun Eurimages an enger Héicht vun 800.000 franséische Frang.

De Film gouf den 28. Februar 1998 op der lëtzebuergescher Televisioun gewisen.

## Wat sot d'Press?

Saarbrücker Zeitung:
*Bausch ist neben Detlev Buck zur Zeit der einzige Filmemacher im deutschsprachigen Bereich, der witzige Komödien drehen kann. 'Three steps' ist eine aberwitzige schwarze Komödie mit menschenfressenden Piranhas, falschen Leichen und einem selbstmörderischen Weihnachtsmann.*

France Clarinval, paperjam.lu, 2015:
*Plutôt kitsch dans ses couleurs et ses scènes chantées et dansées, ce Three shake-a-leg steps to heaven est constitué de saynètes plus ou moins bien articulées tantôt frôlant l'absurde, tantôt plutôt ennuyeuses.*

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
*  Samsa Films
* De Film um Filmportal
1666

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik
* Den Isaac Newton stellt Gravitatiounsgesetz op a studéiert d'Liichtspektrum

## Gebuer
* 29. November: Leopold Durand, Benediktinerpater a Baumeeschter.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1667

## Evenementer
* 24. Mee: Dem Louis XIV. seng Arméi marschéiert an d'Spuenesch Nidderlanden an; Ufank vum Devolutiounskrich.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 30. November: Jonathan Swift, anglo-iresche Schrëftsteller.

## Gestuerwen
* 22. Januar: Eustache de Wiltheim, Beamten zu Lëtzebuerg, President vum Conseil provincial an Historiker.

## Um Spaweck
1668

## Evenementer
* 2. Mee: Traité vun Oochen, Enn vum Devolutiounskrich.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 24. Oktober: Peter Johannes Brandl, béimesche Moler.
* 31. Dezember: Herman Boerhaave, hollännesche Medezinner a Botaniker.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1106

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Konrad II., Grof vu Lëtzebuerg.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1669

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* : Rembrandt van Rijn, hollännesche Moler.

## Um Spaweck
1670

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 25. Februar: Maria Margaretha Kirch, däitsch Astronomin.

## Gestuerwen
* Thomas Bidart: Entreprener a Schmelzhär.

## Um Spaweck
1671

## Evenementer
* 10. August: D'Plëss d'Arem an hir nei ugeluechten Niewestroosse ginn an der Stad Lëtzebuerg ageweit.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
*24. Abrëll: François Vatel, franséische Kach.
*28. Juni: Giovanni Riccioli, italieenesche Jesuitt an Astronom.

## Um Spaweck
1680

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* ëm den 1. Mee: Grégoire Schouppe, kathoulesche Geeschtlechen, Abt vun der Abtei Iechternach.
* 17. Oktober: Constantia von Cosel Maîtresse vum August dem Starken

## Gestuerwen
* Jean Piret, Schmelzhär.

## Um Spaweck
1681

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 14. Mäerz: Georg Philipp Telemann, däitsche Komponist.

## Gestuerwen
* 27. September: Jacob Masen, däitsche Jesuitt, Theolog an Dichter.
* 28. September: Jan Boumeester, hollännesche Geiemécher.

## Um Spaweck
1675

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* ? November: Jacques Stas, Grënner vum éischte Weesenhaus an der Stad.

## Gestuerwen
* 12. Januar: Philipp de Croy, Prënz vu Chimay an Arenberg, Gouverneur vu Lëtzebuerg.
* Oktober: James Gregory (Mathematiker), schotteschen Astronom a Mathematiker.

## Um Spaweck
1682

## Evenementer
* 22. Mäerz: De Louis XIV. gëtt dem Marschall De Créqui den Uerder, mat der Belagerung vun der Festung Lëtzebuerg opzehalen.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 16. Abrëll: John Hadley, engleschen Astronom.

## Gestuerwen
* 12. Juli: Jean Picard, franséische Paschtouer an Astronom.

## Um Spaweck
1683

## Evenementer
* 21 Dezember: Truppe vum franséische Marschall François de Créqui etabléiere sech virun der Festung Lëtzebuerg.
* 22 Dezember: Ufank vum Bombardement vun der Festung, dee bis de 26 Dezember dauert.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 19. Dezember: Felipe V., Kinnek vu Spuenien.

## Gestuerwen
* Jakob Stainer, däitsche Geiemécher.

## Um Spaweck
1684

## Evenementer

### Lëtzebuerg
* 19. Abrëll: Ufank vun der Belagerung vun der Festung Lëtzebuerg duerch d'Arméi vum Louis XIV.
* 16. Juni: D'franséisch Truppen huelen ënner dem Vauban d'Stad Lëtzebuerg an, nodeem de Prënz vu Chimay kapituléiert huet.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Mäerz: René de Geysen, Adelegen a Provënzialrot.
* 27. Mee: Wilhelm Reinhard Grof vun Neipperg, éisträichesche Krichsmann, Kommandant vun der Festung Lëtzebuerg.
* 22. September: Charles de Belle-Isle, franséische Generol a Maréchal de France.
* 10. Oktober: Antoine Watteau, franséische Moler.

* Jean-Baptiste Willart de Grécourt, franséische Geeschtlechen an Auteur.

## Gestuerwen
* 10. September: Philippe de la Neuveforge, Abt zu Iechternach.
* : Pierre Corneille, franséischen Theaterschrëftsteller.
* Alexander Wiltheim, Lëtzebuerger Geeschtlechen an Historiker.

## Um Spaweck
1687

## Evenementer
*21. bis 26. Mee: De Louis XIV. ass op Besuch zu Lëtzebuerg.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Adam Sigmund von Thüngen, bayresche Generolmajouer a Generolfeldmarschall-Läitnant, Militärkommandeur vum Herzogtum Lëtzebuerg.

## Gestuerwen
* 28. Januar: Hevelius Johannes, Béierbrauer an Astronom.
* : François de Créqui, franséischen Offiziéier a *Maréchal de France*.
* 22. Mäerz: Jean-Baptiste Lully, italieenesch/franséische Komponist.
* 13. Oktober: Geminiano Montanari, italieeneschen Astronom.

## Um Spaweck
1689

## Evenementer

* 11. Abrëll: De William III. a seng Fra d'Mary II. klammen zesummen op den Troun vun England, Schottland an Irland.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 18. Januar: Montesquieu, franséische Philosoph, Historiker an Auteur.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1690

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 15. Oktober: Adam Frans van der Meulen, flämesche Moler.

## Um Spaweck
1693

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Antoine Feller, lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.
* Mäerz: James Bradley, englesche Geeschtlechen an Astronom.

## Gestuerwen
* Elisabetha Hevelius, däitsch Astronomin.
* 31. August: Laurent Cassegrain, kathoulesche Paschtouer an Erfinder vum Cassegrain-Teleskop.

## Um Spaweck
1694

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 21. November: Voltaire, franséische Schrëftsteller a Philosoph.

## Gestuerwen
* 25. November: Ismael Boulliau, franséischen Astronom a Geeschtlechen.
* 28. Dezember: Mary II., Kinnigin vun England, Schottland an Irland.

## Um Spaweck
1696

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 13. Mäerz: Richelieu, Maréchal de France an Ambassadeur.
* : Josef Wenzel I. vu Liechtenstein, Fürst a Militär an der Éisträichescher Arméi.

## Gestuerwen
* Johan Caspar de Cicignon, lëtzebuergesch-dänesche Generol an Architekt.

## Um Spaweck
1697

## Evenementer
* September/Oktober: Traité vu Rijswijk: De Louis XIV. muss seng meescht Eruerwerungen zeréckginn (Ausnam: d'Elsass).

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Willibrord Scheffer, Abt vun der Abtei Sankt Maximin vun Tréier.
* : Karl Albrecht vu Bayern, Kurfürst vu Bayern a Keeser vum Hellege Réimesche Räich.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1698

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* : Johann Philipp Bettendorff, lëtzebuergesche Missionnaire, Moler an Auteur.
* 14. November: Jean-Bernard Knepper, Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg.

## Um Spaweck
1699

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 11. Abrëll: Jean-Pierre Sauvage, lëtzebuergesche Moler.

## Gestuerwen
* Johann Abraham Ihle, däitschen Amateurastronom.
* 21. Abrëll: Jean Racine, franséischen Auteur.

## Um Spaweck
1691

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Michel Hormann, kathoulesche Geeschtlechen, Benediktinerpater an Abt vun der Iechternacher Abtei.
* Philip Miller, englesche Gäertner a Botaniker.

## Gestuerwen
* Jean Charles de Landas, Grof vu Louvigny, franséischen Ingenieur an Interim-Gouverneur vu Lëtzebuerg.
* : Marie de Zorn, Grënnerin vum Zivilhospiz zu Lëtzebuerg.
* 30. Dezember: Robert Boyle, iresche Physiker a Cheemiker.

## Um Spaweck