open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Count Basie

De **Count Basie** (fir richteg *William Allen Basie*), gebuer den 21. August 1904 zu Red Bank am New Jersey, a gestuerwen de 26. Abrëll 1984 zu Hollywood a Florida, war en US-amerikaneschen Jazz-Pianist, Organist, Komponist an ee vun de bedeitendste Bandleader vum Swing.

De Basie gouf als leschte vun de grousse Pianisten-Bandleader populär. Bal 50 Joer laang stoung hien un der Spëtzt vum Count Basie Orchestra, duerch dee vill Museker bekannt goufen, wéi d'Tenorsaxophoniste Lester Young an Herschel Evans, an d'Trompetiste Buck Clayton a Sweets Edison, a mat deem vill Sänger opgetruede sinn, wéi de Jimmy Rushing, d'Helen Humes, de Joe Williams, de Frank Sinatra, d'Judy Garland, de Bing Crosby, d'Ella Fitzgerald, den Tony Bennett an de Sammy Davis Jr.1980 hat hie seng lescht Europa-Tournée.

## Bekannt Stécker, déi och op Singelen erauskoumen

* April in Paris
* Basie Boogie
* Bugle Blues
* Cute
* Dance Of The Gremlins
* Flight Of The Foo-Birds
* Green Onions
* I'll Always Be in Love with You
* Jive at Five
* Jumpin' at the Woodside
* Lil' Darlin
* Little Pony
* Midgets
* Moten Swing
* One O'Clock Jump
* Plymouth Rock
* Rock-A-By Basie
* Shiny Stockings
* Shoe Shine Boy
* Shout and Feel It
* Splanky
* Sleepwalker's Serenade
* Swing Brother Swing
* Swinging the Blues
* The Count Steps In
* The Kid From Red Bank
* The Me And You That Used to Be
* They Can't Take That Away from Me
* When My Dreamboat Comes Home
* Whirly Bird

Hie krut 9 Grammyen a gouf 1985, fir säi Liewenswierk, posthum vum Ronald Reagan mat der Presidential Medal of Freedom ausgezeechent. Véier vu sengen Titele goufen an d'Grammy Hall of Fame opgeholl.

## Literatur
* Count Basie (mam Albert Murray): *Good morning blues*, Econ, Düsseldorf 1987
* Stanley Dance: *The world of Count Basie* 1980, da Capo 2001, ISBN 0-306-80245-7
* Alun Morgan *Count Basie*, Hippocrene Books, New York und Turnbridge Wells, 1984
* Reiner Nolden *Count Basie - sein Leben, seine Musik, seine Schallplatten*, Oreos 1990, ISBN 3-923657-30-7
* Raymond Horricks *Count Basie and his orchestra* 1957, Neioplo: Negro Universities Press, Westport 1971,

## Um Spaweck

* Discographie
Louis Deny

De **Louis Deny**, gebuer den 9. Januar 1797 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen den 30. Juni 1875, war fir d'éischt Zaldot, duerno Greffier vun der Chamber a Generalsekretär vun der Regierung.

Nodeems hien zanter 1816 mat Archivéierungsaarbechte beschäftegt war, gouf hien 1840 zum Archivist vun der Regierung ernannt a war domat den éischten Archivist vum haitege Staatsarchiv.

Nom Louis Deny ass eng Strooss am Rollengergronn benannt; se verleeft als Sakgaass vun der rue *[[Jean Boch-Buschmann|François Boch]]* aus.
Swesda

Den **Swesda** oder **Zvezda**, (russesch: Звезда fir *Stär*) ass de russesche Wunn- an Navigatiounsmodul vun der Internationaler Raumstatioun (ISS). Swesda ass vun RKK Energija gebaut ginn.

De Modul gouf den 12. Juli 2000 mat enger Proton-K-Drorakéit vu Baikonur aus gestart. De Swesda ass ongeféier 13,1&nbsp;Meter laang, huet e maximalen Duerchmiesser vu 4,15&nbsp;Meter, eng Mass vu knapps 19,1&nbsp;Tonnen an ass eng modifizéiert Versioun vum Basismodul vun der Raumstatioun Mir. De Modul huet véier Kopplungsaggregater, dräi passiver vum Typ „SSWP-M 8000“ am kugelfërmegen Iwwergangsdeel um Bug an e passiivt vum Typ „SSWP G4000“ um Heck. Do sinn och Uschlëss a Pompelen, déi geliwwerten Dreifstoff an d'Tanke vum Modul Sarja weiderleeden. Onbemannt Transporter (Progress, ATV), déi all aktiv Kopplungsaggregater vum Typ „SSWP G4000“ hunn, leeën do un. Et kënnen och bemannt Raumgefierer vum Typ Sojus undocken. Ënnerstëtzt gi sou Manövere vun den Uschlosskontrollsystemer Kurs an Toru.

De Swesda besteet aus dräi Deeler. Nom kugelfërmegen Iwwergangsdeel kënnt den zylindresche Haaptdeel an ee weideren zylindreschen, hermetesch verschléissbaren Heckdeel, deen als Erausklammschleis a Stauraum déngt. Am mëttleren Deel si Steierariichtungen, Liewenserhalung, Toiletten an Duschméiglechkeeten, d'Kichen, Trainingsinstrumenter an en ettlech Wunnkabinnen.

Mam Kappdeel gouf de Swesda mam schonn zanter November 1998 mam Modul Sarja verbonnen. Bei der Ukopplung vum 26. Juli hat de Sarja déi aktiv Roll bei der Endphas iwwerholl. Un de béiden anere Stutzen sollten no de Pläng „uewen“ en Energieversuergungsmodul (NEM) mat engem Gittermast, aacht Solarzelleflächen (ongeféier 20 Kilowatt Leeschtung) souwéi engem Manipulater an „ënnen“ een universellt Docking- a Lagermodul (UDM) ukoppelen, an deem sech zousätzlech Ariichtunge fir Liewenserhalung befanne sollten. 2001 gouf d'Energieversuergungsmodul an dem UDM gestrach an d'Zuel vun de geplangte Solarzelleflächen op d'Hallschent reduzéiert. Den NEM-Modul gouf zum Schluss awer gebaut a krut den Numm Rasswet. Et gouf mat der Shuttlemissioun STS-132 am Joer 2010 zu der Statioun bruecht an um Nadir-Stutzen vum Sarja-Modul ugedockt. Um ieweschte Kopplungsstutzen vum Swesda ass en zweete Kopplungsmodul Poisk, deen 2009 ugedockt hat. Am Ament gëtt den „ënneschte“ Stutze vum éischte Kopplungsmodul Pirs (Docking Compartment 1) ageholl, dat souwuel fir d'Undocke vu Raumschëffer déngt wéi och d'Funktioun vun enger Drockschleis erfëllt. 2009 gouf Pirs duerch ee méi grousst russescht Fuerschungsmodul mat der Bezeechnung Poisk ersat ginn. Pirs sollt am Joer 2014 mat engem Progress Raumfrachter vum Statiounskomplex geléist an an d'Äerdatmosphär bruecht ginn, fir dat et do verglouse soll.

Den Swesda selwer huet zwou Solarzellefläche mat enger mëttlerer elektrescher Leeschtung vun zirka fënnef Kilowatt an ass mat engem an Däitschland entwéckelten intelligenten Datemanagementsystem ekipéiert.


Fichier:Zvezda Service Module under construction.jpg|An der Konstruktiounsphas
Fichier:NASA-Krikalev-inside-ISS.jpg|Bannenusiicht mam Sergei Krikaljow
Fichier:Zvezda toilet.jpg|D'Bordtoilette


## Kuckt och
* Raumfaart

## Um Spaweck
Eleftherios Venizelos

Den **Eleftherios Venizelos** (Griichesch: Ελευθέριος Κυριάκου Βενιζέλος, *Elefthérios Kyriákou Venizélos*), gebuer den 23. August 1864 zu Mournies op Kreta, a gestuerwen den 18. Mäerz 1936 zu Paräis, war e griichesche Politiker, deen an den éischte Joerzéngte vum 20. Joerhonnert e puermol Premierminister war, an zu deene wichtegste griichesche Politiker vun där Zäit gezielt gëtt.

De Venizelos ass op Kreta gebuer, dat deemools nach Deel vum Osmanesche Räich war. Hie war kuerz Affekot a Journalist, ier en eng politesch Carrière ageschloen huet. Hien huet sech dofir agesat, datt Kreta nees Deel vum Kinnekräich Griicheland sollt ginn (wat da schlussendlech 1913 geschouch).

Vun 1910 bis 1915 war hie Premierminister, an dann nees 1917-1920 an 1928-1932.

Wärend de Balkankricher huet Griicheland vill Territoire vu Bulgarien an der Tierkei gewonnen. De Venizelos war Adept vun der *Megali Idea*, engem "Grouss-Griicheland", zu deem och d'Westküst vun Anatolien, inklusiv Konstantinopel/Istanbul a Smyrna/Izmir géife gehéieren (wou zanter der Antiquitéit nach ëmmer haaptsächlech Griiche gelieft hunn). Dofir stoung hien am Éischte Weltkrich op der Säit vun den Alliéirten, fir sou seng territorial Uspréch duerchgesat ze kréien. 1918 koum et dowéinst zum Griichesch-Tierkesche Krich. Matzen am Krich koum et zu enger politescher Kris a Griicheland, duerch déi de Kinnek nees an- an de Venizelos ofgesat gouf, wouropshin en op Paräis an den Exil goung. Griicheland huet dee Krich 1922 verluer. Als Konseqzenz hu méi wéi eng Millioun Griichen Anatolien misse verloossen, an d'Territoirë goungen un d'Tierkei.

1928 bis 1932 koum de Venizelos hannescht fir nach eng Kéier Premiermininster ze ginn.

Hien zielt haut a Griicheland zu de grousse Staatsmänner; de Fluchhafe vun Athen gouf no him genannt, en ass op der griichescher 50-Cent-Mënz drop, an eng abberzuel Plazen oder Stroossen droe säin Numm.

## Um Spaweck
Sextans A

De **Sextans A** (och bekannt als *UGCA 205* an *DDO 75*) ass eng relativ kleng, irregulär Zwerggalaxie. Si ass an der lokaler Grupp a läit op enger Distanz vu 4,3 Millioune Liichtjoer vun eiser Äerd ewech an huet en Duerchmiesser vu knapps 5.000 Liichtjoer. De Sextans&nbsp;A zielt zu de Membere vun der lokaler Grupp déi am wäitsten ewech leien a gehéiert zu der NGC-3109-Ënnergrupp. D'Zwerggalaxie läit am Stärebild Sextans.
Si gouf am Joer 1942 vum Fritz Zwicky entdeckt.

## Kuckt och
Tous peuvent me tuer

**Tous peuvent me tuer** ass e franséische Film aus dem Joer 1957 vum Henri Decoin. 
 
## Ëm wat geet et am Film?
No engem Hold-Up verstoppen d'Gangster déi gestuele Bijouen an dem Sockel vun enger Statu. Awer duerno leeft net alles wéi geplangt…

## Um Spaweck
Les dragueurs

**Les dragueurs** ass e franséische Film aus dem Joer 1959 vum Jean-Pierre Mocky. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Freddy an de Joseph sinn ëmmer op der Sich no neien Aventurë mat Fraen. Eng Renconter mat enger kierperlech handicapéierter Fra bréngt ee vun hinnen zum Nodenken…

## Um Spaweck
IC 3568

Den **IC 3568** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Camelopardalis.  Den Niwwel gouf den 31. August 1900 vum US-amerikaneschen Astronom Robert Grant Aitken entdeckt.

## Kuckt och

*Lëscht vun den IC-Objeten
## Um Spaweck

* Hubble-Weltraumteleskop
Wise Observatoire

De **Florence and George Wise Observatory** ass en Observatoire vun der Universitéit vun Tel Aviv. E steet op engem 875 m héijen Hiwwel, 5&nbsp;km westlech vun der Stad Mitzpe Ramon an der Negevwüüst no beim Ramon-Krater. Et ass den eenzege reng wëssenschaftlech benotzten Observatoire an Israel.

Den Observatoire ass duerch eng Kooperatioun tëscht der Universitéit an der Smithsonian Institution am Joer 1971 entstanen an ass zu Éiere vum éischte President vun der Universitéit a senger Fra genannt ginn. En huet e Spigelteleskop vun der Entreprise Boller and Chivens mat engem Duerchmiesser vu ronn 1 Meter an e klenge 45-cm-Teleskop.

Fuerschungsschwéierpunkten am Wise Observatoire si Supernovaen, d'Sich no Exoplanéiten, souwéi d'Opspiere vun Asteroiden a Koméiten.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Boller and Chivens

**Boller and Chivens** war en amerikanesche Fabrikant vun héichwäertegen Teleskopen. De Sëtz vun der Firma war zu South Pasadena a Kalifornien.
## Geschicht
D'Firma gouf 1946 vum Harry Berthold Boller (1915-1997) a Clyde Cuthbertson Chivens (1915-2008) gegrënnt. 1965 gouf se vu PerkinElmer iwwerholl.

An den 1950er Joren huet Boller and Chivens mat PerkinElmer bei der Entwécklung vu *Baker-Nunn-Kameraen* zesummegeschafft, déi fir d'Observatioun vun de Satelitte vum Vanguard-Programm geduecht waren.

## Teleskope vu Boller and Chivens uechter d'Welt
En 41-cm (16-Zoll) Cassegrainreflekter vu Boller and Chivens deen am Ufank am Oak-Ridge-Observatoire am Massachusetts war, steet elo an der National Mall zu Washington wou e fir d'Ëffentlechkeet op ass.

Anerer stinn am Carter Observatoire zu Wellington an Neiséiland an am Wise Observatoire an Israel.
## Um Spaweck
*Websäit iwwer Produkter vu Boller and Chivens
C/2013 A1 (Siding Spring)

Den **C/2013 A1 (Siding Spring)** ass e Koméit aus der Oort-Wollek. Hie gouf den 3. Januar 2013 vum Robert McNaught um Siding Spring Observatoire mat engem Schmidt-Teleskop entdeckt. Nodréiglech gouf erkannt, datt schonn den 8. Dezember 2012 Biller mam Catalina Sky Survey opgeholl goufen. Bei senger Entdeckung war de Koméit 7,2 AE vun der Sonn ewech.

## Laanschtfluch beim Planéit Mars
De Koméit ass den 19. Oktober 2014 um 20:27 Auer MESZ mat enger Vitess vun 203.000&nbsp;km/h op enger Distanz vu ronn 140.000 Kilometer laanscht de Planéit Mars gezunn. Den Laanschtfluch gouf aus dem All a vum Mars aus vun op d'mannst 16 Instrumenter observéiert, dorënner vum Hubble-Weltraumteleskop, dem Mars Science Laboratory an der Raumsond Mars Atmosphere and Volatile Evolution

## Kuckt och

* Koméitelëschten

## Um Spaweck
* C/2013 A1 ( Siding Spring ) – Seiichi Yoshida @ aerith.net
* Elements and Ephemeris for C/2013 A1 (Siding Spring) – Minor Planet Center
* Will Comet C/2013 A1 (Siding Spring) Hit Mars? – Ian Musgrave (February 02, 2013)
* Comet C/2013 A1 (Siding Spring) – a possible collision with Mars – Leonid Elenin (February 25th, 2013)
* C/2013 A1 Siding Spring, the first comet of the year – La Cañada Observatory (January 5, 2013)
* Gedanken zum bevorstehenden Mars-Impakt - Michael Khan, 27. Februar 2013
* Comet to Make Close Flyby of Red Planet in October 2014
* Close Encounters with the Inner Planets at Sormano Astronomical Observatory
* Science at Nasa iwwer C/2013 A1
Auguste Engel

Den **Auguste Engel**, gebuer den 23. November 1889 am Stater Gronn, a gestuerwen den 1. Januar 1950 an der Stad Lëtzebuerg, war e Komponist, Sänger, Schauspiller an Dirigent.

D'Musek gouf him souzesoe vu senger Mamm an d'Wéi geluecht, déi aus enger Musekerfamill gestaamt huet. Schonn a jonke Joren huet sech dem Engel säi musikalescht Talent gewisen an hie gouf 1920 Dirigent vum grënnesche Gesangsveräin „Société Chorale et Dramatique‚ La Fraternelle‘“. Hie war och Dirigent vun de Gesangsveräiner op der Polfermillen, zu Péiteng, Schëffleng an Izeg.

Hie war mat der Alice Wirol bestuet, enger Sängerin déi och an der ‚Fraternelle‘ aktiv war.

Als Undenken un den Auguste Engel an op Demande vu sengem Gesangsveräin huet de Stater Gemengerot den 12. Abrëll 1965 beschloss, d'Plaz *Bei der [[Hasteschmillen]]* a *[[Place Auguste-Engel]]* emzedeefen. Déi offiziell Aweiung vun der Plaz mam neien Numm war de 4. Juli 1965.

## Quellen
*Luc Ewen, 23.09.2011 „Platz "bei der Hastechmillen" in "Place Auguste Engel" umbenannt“ op mywort.lu
* Evy Friedrich, Gaston Holzmacher, „Was bedeuten die Straßennamen der Stadt?“ an Ons Stad 08/1981
*Société Chorale et Dramatique ‚La Fraternelle‘ fir d'lescht gekuckt de 24. August 2014

## Um Spaweck
*Den Auguste Engel am Musikerlexikon
Gianfranco De Bosio

Den **Gianfranco De Bosio**, gebuer de 16. September 1924 zu Verona, ass en italieenesche Filmregisseur, Theaterregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
* 1963: *[[Il terrorista]]* - Haaptacteuren: Gian Maria Volonté, Philippe Leroy
* 1971: *La betìa ovvero in amore per ogni gaudenza ci vuole sofferenza* - Haaptacteuren: Nino Manfredi, Rosanna Schiaffino
* 1975: *Moses - the lawgiver* - Haaptacteuren: Burt Lancaster, Ingrid Thulin (TV-Mini-Serie)
* 1976: *La Tosca* - Haaptacteuren: Raina Kabaivanska, Plácido Domingo (TV-Film)
* 1982: *Delittio di Stato* - Haaptacteur: Sergio Fantoni (TV-Serie - 5 Episoden)
* 1985: *Elisabetta, regina d'Inghilterra*, (TV-Film)

## Um Spaweck
James E. Gunn

Den **James Edward Gunn**, gebuer den 21. Oktober 1938, ass en US-amerikaneschen Astrophysiker. Hien ass *[[Eugene Higgins|Eugene Higgins Professor of Astronomy]]* op der Princeton Universitéit.

De Gunn hat 1966 um California Institute of Technology zum Ph.D. promovéiert.

Hien huet iwwer Galaxiëgenesis an Donkel Matière gefuerscht an huet Pläng fir den Asaz vun Digitalkamerae fir d'astronomesch Fuerschung entwéckelt, e Projet, deen zum Sloan Digital Sky Survey gefouert huet.

De 17. Oktober 1970 huet hien de kuerzperiodesche Koméit 65P/Gunn entdeckt.

## Literatur
* Richard Preston, *First Light*, New York: Atlantic Monthly Press, c1987, ISBN 0-87113-200-1 (Dt.: *Das erste Licht: Auf der Suche nach der Unendlichkeit*, aus dem Englesche vun der Ilse Utz, Droemer Knaur, München 2002, ISBN 3-426-27011-0). An dësem Buch, dat an den USA Kultstatus hat, gëtt de Preston eng lieweg a pakend Duerstellung vum James Gunn an den aneren Astronomen déi deemools um Hale-Teleskop am Palomar-Observatoire geschafft hunn.

## Auszeechnungen
* 1983 MacArthur Fellowship
* 1987 Distinguished Alumnus Award, Rice University
* 1988 Dannie-Heineman-Präis fir Astrophysik
* 1994 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
* 2001 Petrie Prize Lecture, Canadian Astronomical Society
* 2002 Joseph-Weber-Präis fir astronomesch Instrumentéierung, American Astronomical Society
* 2002 Distinguished Alumnus Award, California Institute of Technology
* 2005 Crafoord-Präis mam James Peebles an Martin Rees
* 2005 Henry Norris Russell Lectureship vun der American Astronomical Society
* 2005 Gruber-Präis fir Kosmologie, Peter Gruber Foundation
* 2006 Honorary Degree, University of Portsmouth
* 2008 National Medal of Science
* 2013 Bruce Medal

## Kuckt och
Quai Notre-Dame (Film)

** Quai Notre-Dame** ass e franséische Film aus dem Joer 1961 vum Jacques Berthier no engem Roman vum Dominique Rolin. 
## Ëm wat geet et am Film?
Den Eloi huet e klengen Handel mat Occasionswuer. Hie verléift sech an d'Fra vun engem räichen Antiquaire…

## Um Spaweck
Sextans B

De **Sextans B** ass eng irregulär Zwerggalaxie vum Typ Ir IV-V am Stärebild Sextans.

Zesumme mat der Zwerggalaxie Sextans A bilt si eng Koppel um baussenzege Rand vun der lokaler Grupp. D'Galaxie weist Unzeeche vun engem gravitativen Zesummenhang un d'NGC-3109-Ënnergrupp.

## Eegenschaften
### Gréissten
De *Sextans B* läit op enger Distanz vun ongeféier 1360 kpc vun eis ewech a beweegt sech vun eiser Sonn mat enger Vitess vu ronn 301 km/s ewech. Si gehéiert domat zu deenen, déi am wäitste vun der lokaler Grupp ewech leien.

### Zesummesetzung
D'Zwerggalaxie huet eng eenheetlech Stärepopulatioun, hiren interstellare Medium ass awer net homogeen.

D'Mass vum *Sextans&nbsp;B* gëtt op ronn 2 × 108 M<sub>⊙</sub> geschat mat engem Deel vu 5,5 × 107 M⊙ an atomarem Waasserstoff.

### Stäregenesis
D'Stäregenesis vun der Galaxie weist ënnerschiddlech Periode mat wéineg Aktivitéit, ënnerbrach vun Zäiten ouni Aktivitéit.
D'Existenz vu variabelen Cepheiden am *Sextans&nbsp;B* weist awer och op aktuell wann och nëmme wéineg Stäregebuerten hin.

### Metallizitéit
D'Metallizitéit vum *Sextans B* ass relativ kleng. Bis elo konnte fënnef Planetaresch Niwwelen an der Zwerggalaxie identifizéiert ginn. Si gehéiert domat zu de klengste Galaxien, an deenen där bis elo observéiert konnte ginn. Wéinst der Distanz vum *Sextans&nbsp;B* gesi s'aus wéi Punktquellen, kënnen awer iwwer hir spektral Emissiounslinnen identifizéiert ginn. Hir konnt och e massive Kugelstärekoup zougeschriwwe ginn.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Sextans B bei SEDS
Donald Lynden-Bell

Den **Donald Lynden-Bell**, gebuer de 5. Abrëll 1935 zu Dover an England an de 6. Februar 2018 zu Cambridge gestuerwen, war e britteschen Astronom an Astrophysiker.

## Liewen a Wierk
Hien huet op der Universitéit vu Cambridge studéiert an huet beim Leon Mestel iwwer Stellar- a Galaxiendynamik promovéiert. Am Ufank huet hien am California Institute of Technology (CalTech) an um Royal Greenwich Observatory geschafft. 1972 gouf hien zum Professer fir Astrophysik ernannt.

Hien huet Theorien iwwer d'Stärebeweegungen, Galaxiëformatioune souwéi iwwer d'Genesis vu Spiralgalaxien entworf. 1969 koum hien zum Resultat, datt schwaarz Lächer am Zentrum vu Galaxië sinn an zum Schluss d'Energie fir Quasare bilden.

Vun 1985 bis 1987 war hie President vun der Royal Astronomical Society.

An de leschte Joren huet hien am Astronomeschen Institut zu Cambridge geschafft.

Seng Fra d'Ruth Lynden-Bell (gebuer 1937) ass/war Chimie-Professer zu Cambridge.

## Auszeechnungen
* 1983 Karl-Schwarzschild-Medail vun der Astronomescher Gesellschaft
* 1984 Eddington Medail vun der Royal Astronomical Society (Kinneklecher Astronomescher Vereenegung)
* 1991 Dirk Brouwer Präis
* 1993 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
* 1998 Bruce Medal
* 2000 Henry Norris Russell Lectureship
* 2008 Kavli-Präis
* No him ass och den Asteroid (18235) Lynden-Bell genannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Abell 33

Den **Abell 33** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Hydra. Den Niwwel gouf am Joer 1955 vum George Ogden Abell entdeckt.

## Kuckt och
La dolce vita

**La dolce vita** ass e franséisch-italieenesche Film vum Federico Fellini aus dem Joer 1960. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Marcello, Boulevard-Journalist, ass zu Roum an der Welt vun de Räichen a Schéinen ënnerwee. De Film erzielt seng Sich no ëmmer neie Sensatiounen… 
## Soss
Ee Klatschjournalist am Film huet den Numm *Paparazzo*, no deem spéiderhin all déi aner Paparazzi genannt goufen.

## Um Spaweck
Le farceur

** Le farceur** ass e franséische Film vum Philippe de Broca aus dem Joer 1960. 
## Ëm wat geet et am Film?
Den Édouard Berlon lieft bei sengem Monni dem Théodose a sengem Brudder dem Guillaume. Hien huet soss näischt an der Kopp wéi den Dammen de Kapp ze verdréien …

## Um Spaweck
Communautéit vun de portugiseschsproochege Länner

D**'Communautéit vun de portugiseschsproochege Länner** (port.: *Comunidade dos Países de Língua Portuguesa*, kuerz **CPLP**) ass eng international Organisatioun, déi 1996 vu lusofone Länner gegrënnt gouf mam Zil, déi "géigesäiteg Frëndschaft an d'Zesummenaarbecht tëscht hire Memberen ze verdéiwen". Si huet hire Sëtz zu Lissabon. D'Membere si Portugal an déi fréier portugisesch Kolonien, an an alle Memberlänner ass portugisesch déi offiziell Verwaltungssprooch.

## Geschicht

D'CPLP gouf de 17. Juli 1996 vun Angola, Brasilien, dem Cap Vert, Guinea-Bissau, Mosambik, Portugal a São Tomé e Príncipe gegrënnt. 2002, nodeems d'Land d'Onofhängegkeet krut, ass Timor-Leste als vollwäertege Member opgeholl. No der sechster Konferenz vun de Staats- a Regierungscheffen zu Bissau am Juli 2006 goufen Equatorialguinea a Mauritius als associéiert Member mat Observateurstatus opgeholl. Nom Sommet zu Lissabon am Juli 2008 krut Senegal de selwechte Status.

D'CPLP versicht, d'Integratioun vun de portugiseschsproochege Länner virunzedreiwen. 2005, wärend enger Reunioun zu Luanda gouf decidéiert, de 5. Mee weltwäit als Dag vun der portugisescher Sprooch an der lusofoner Kultur ze feieren.

## Vollwäerteg Memberen

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Maurizio Malvestiti

De **Maurizio Malvestiti**, gebuer de 25. August 1953 zu Filago an der Provënz Bergamo, ass zanter dem 26. August 2014 de Bëschof vu Lodi an Italien.

De Maurizio Malvestiti gouf den 11. Juni 1977 zum Paschtouer geweit. 1994 ass hien op Roum gaange wou hien '**' gouf a méi spéit Chef de service bei der Congregatioun fir déi orientalesch Kierchen. Do gouf hie Sekretär vun den dräi Kardinol-Prefekte vun der Congregatioun wärend där Zäit, dem [[Achille Silvestrini]], dem [[Ignace Moussa I Daoud]] an dem [[Leonardo Sandri]]. 2009 gouf hien **Sous-secrétaire''' vun der Congregatioun genannt.

De 26. August 2014 huet de Poopst Franciscus hien als Bëschof vu Lodi an der Lombardei ernannt.

## Um Spaweck
* Mgeur Maurizio Malvestiti op Catholic Hierarchy
* Säit vum Bistum Lodi
L'imprevisto (Film 1961)

** L'imprevisto** ass e franséisch-italieenesche Film vum Alberto Lattuada no engem Roman vum Edoardo Anton aus dem Joer 1961.
## Ëm wat geet et am Film?
Den Thomas Plemian, Engleschprofesser, gëtt privat Stonnen am Englesche bei engem räichen Industriellen. Hien entféiert d'Kand vum Industriellen…

## Um Spaweck
Sodom and Gomorrah

**Sodom and Gomorrah** ass e franséisch-italieenesche Film vum Robert Aldrich aus dem Joer 1962.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Geschicht aus der Bibel vun der Zerstéierung vun de Stied Sodom a Gomorrah duerch Gott. Deen eenzege dee gerett gouf war de gerechte Lot, dee mat senger Famill aus der Stad erauskoum.

## Um Spaweck
* De Film op DVDsavant
Mauro Morassi

De **Mauro Morassi**, gebuer am Joer 1925 zu Trento, a gestuerwen 1966 a Sambia, war en italieenesche Filmregisseur.

## Filmographie
* 1957: *Il cocco di mamma*, mam Maurizio Arena an Ingeborg Schöner
* 1960: *Juke box, urli d'amore*, mam Mario Carotenuto, Karin Baal an Terence Hill
* 1960: *Mariti in pericoloIl successo*, mam Sylva Koscina a Mario Carotenuto
* 1963: *[[Il successo]]*, mam Vittorio Gassman an Anouk Aimée

## Um Spaweck
Jugend-, Kultur- a Sportpalais

De **Jugend-, Kultur- a Sportpalais** (op albanesch: *Pallati i Rinise, Kulturës dhe Sportëve*, och bekannt als **Boro Ramiz**) ass e multifunktionelle Komplex zu Pristina am Kosovo, deen tëscht 1977 an 1981 gebaut gouf.

Op dräi Säite vum Komplex féiere baussen Trapen op eng Terrass, op där d'Haaptentrée ass. Den Daach aus Koffer gëtt vun zweemol aacht symmetresche Bëtongspiliere gestäipt.

Direkt virum Palais steet Newborn, eent vun de bekanntste Monumenter am Kosovo.

## Geschicht
Enn der 1970er Joren huet déi jugoslawesch Regierung de Bau vum grousse Komplex am Zentrum vu Pristina an Optrag ginn. Am Zeeche vun der sozialistescher Brudderschaft an Eenheet gouf en no dem Boro Vukmirovic an dem Ramiz Sadiku benannt, engem serbeschen an engem albanesche Partisan, déi am Zweete Weltkrich zesumme géint d'Faschiste gekämpft hunn a gestuerwe sinn. De Palais huet sech zu engem vun de bedeitendsten Zentre fir Sport am Kosovo entwéckelt.

E puer Méint nom Enn vum kosovareschen Onofhängekeetskrich ass 2000 wéinst engem defekten Heizkierper een Deel vum Gebai engem Feier zum Affer gefall. Et gouf nach ëmmer net komplett renovéiert an deen zerstéierten Deel gëtt haut als Parking benotzt.

Zanter dem Enn vum Krich hänkt iwwer der Entrée vum Gebai eng grouss Photo vum Adem Jashari, dem Grënner vun der Kosovo-Befreiungsarméi deen 1998 mat senger ganzer Famill vun de pro-serbesche Forcen ëmbruecht gouf an am Kosovo als Krichsheld gëllt.

2014 goufe Renovatiounen an Héicht vun 115.000 Euro ofgeschloss.

Um Rez-de-Chaussée vum Gebai sinn eng Rei Caféen, Baren a Restauranten an e klengen Akafszenter. Donieft sinn doran e Fitness, eng Disko, en Theater an d'Raimlechkeete vun der *American School of Kosovo*. Ëm déi 30 verschidde Sportsclibb trainéieren am Jugend-, Kultur- a Sportpalais.

## Galerie

Fichier:Youth Center in Pristina.jpg
Fichier:Palacio de Juventud y Deportes, Pristina, Kosovo, 2014-04-16, DD 19.JPG
Fichier:Center of Youth and Sport of Pristina.JPG
Fichier:Boror amizi22.jpg


## Um Spaweck
* Offiziell Websäit: www.pallatirinise.com

## Quellen
* Warrander, Gail, a Knaus, Verena (2010), "Kosovo", Bradt, 2. Editioun, S. 130
Paolo Spinola

De **Paolo Spinola**, gebuer de 27. Juli 1929 zu Turin, ass en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1964: *La fuga*, mam Giovanna Ralli an Anouk Aimée
* 1966: *L'estate*, mam Enrico Maria Salerno a Nadja Tiller
* 1969: *La donna invisibile*, mam Giovanna Ralli a Carla Gravina
* 1977: *Un giorno alla fine di ottobre*, mam Al Cliver an Annie Belle
### als Dréibuchauteur
* 1964: *La fuga*
* 1966: *L'estate*
* 1969: *La donna invisibile*
* 1977: *Un giorno alla fine di ottobre*

## Um Spaweck
Henri Frommes

Den **Henri Frommes**, gebuer de 25. Oktober 1885 zu Nidderwolz, a gestuerwen de 4. Februar 1942 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Nottär, Auteur an éischte President vun der "Société nationale des habitations à bon marché" (SNHBM).

Nom Henri Frommes ass eng Cité an eng Strooss um Zens benannt. Als Undenken un hie gouf do och d'Skulptur *[[Signe dans l'espace]]* opgeriicht.

Den Henri Frommes ass de Papp vum Bob Frommes.
## Wierk
**Die Wohnungswirtschaft im Großherzogtum Luxemburg*‏
## Um Spaweck

n]]
Donald Tusk

Den **Donald Franciszek Tusk** ['dɔnalt fran't͡ɕiʃɛk tʊsk], gebuer den 22. Abrëll 1957 zu Gdańsk, ass e polnesche Politiker. Hien ass zanter dem 11. Dezember 2023 Premierminster vu Polen.

## Karriär
Den Donald Tusk huet 2002 déi liberal-konservativ *[[Platforma Obywatelska]]* (kuerz PO, lb. *Biergerplattform*) matgegrënnt a war bis 2014 hire President.

Hie war vun 2007 bis 2014 Ministerpresident vun der Republik Polen. Den 30. August 2014 gouf hie vun de Staats- a Regierungscheffe vun der EU als Nofollger vum Herman Van Rompuy zum President vum Europäesche Conseil ernannt. Hie war vum 1. Dezember 2014 bis Enn November 2019 President vum Europäesche Conseil.

Bei de Parlamentswalen am September 2023 huet eng Allianz aus Oppositiounsparteien zu der PiS-gefouerter Regierung ënner senger Spëtzekandidatur d'Wale gewonnen. Seng Regierung gouf am Dezember 2023 vereedegt.

## Wierker
* *Idee gdańskiego liberalizmu* (*Ideeë vum Danzeger Liberalismus*), Biblioteka Przeglądu Politycznego, Tom I, Gdańsk 1998, ISBN 83-906004-0-4.
* *Solidarność i duma* (*Solidaritéit an Houffert*), Gdańsk 2005, ISBN 83-7453-640-3, ISBN 83-912807-6-4.

Hien ass ach Co-Editeur vun enger Serie Fotobicher *Był sobie Gdańsk* (*Et war emol Gdańsk*, ISBN 83-912807-9-9)

## Um Spaweck

* Offiziell Internetpresenz vum Donald Tusk
Federica Mogherini

D**'Federica Mogherini**, gebuer de 16. Juni 1973 zu Roum, ass eng italieenesch Politikerin vum Partito Democratico (PD).

Si war vum 1. November 2014 bis den 30. November 2019 Vizepresidentin an der Europäescher Kommissioun ënner der Presidence vum Jean-Claude Juncker a gläichzäiteg d'Héich Representantin vun der EU fir Aussen- a Sécherheetspolitik, zu deem se den 30. August 2014 vun Europäesche Conseil designéiert gi war.

2008 an 2013 war si an déi italieenesch Deputéiertechamber gewielt ginn. Vum 22. Februar 2014 bis den 31. Oktober 2014 war si Ausseministesch an der Regierung vum Premierminister Renzi.

2020 gouf si zur Direktesch vum Collège d'Europe vu Bruges ernannt.

Si ass bestuet an huet zwou Duechteren.

## Um Spaweck

* Biographie op der Websäit vum italieeneschen Ausseministère
Christus den Erléiser-Kierch vu Pristina

D**'Christus den Erléiser-Kierch ** ass eng serbesch-orthodox Kierch am Zentrum vu Pristina, der Haaptstad vum Kosovo, déi net fäerdeggebaut gouf. Si gehéiert zur Eparchie (Diözees) vu Raška a Prizren.

## Kontext
Vun 1918 bis 1999 war de Kosovo en Deel vu Jugoslawien. Nodeems no de Balkankricher ëmmer méi fréier Republicken no bluddege Kricher hir Onofhängegkeet erkläert hunn, war Enn vun den 1990er Jore vu Jugoslawien nëmmen nach dat iwwereg wat haut Serbien, de Montenegro an de Kosovo sinn, an enger Situatioun an där Serbien a Montenegro gläichgestallt Republicke waren an de Kosovo en Deel vu Serbien. Am Géigesaz zum Rescht vu Serbie wunnen am Kosovo majoritär mosleemesch Albaner an nëmmen eng orthodox Minoritéit, haaptsächlech Serben.

Nodeems an den 1990er Joren de serbeschen Nationalismus an d'Ënnerdréckung vun den Albaner ëmmer méi staark ginn ass, huet sech am Kosovo d'Kosovo-Befreiungsarméi geformt, déi illegal géint déi pro-serbesch Force gekämpft huet. Pristina gouf vun de Kämpf verschount, an 1995 gouf mam Bau vun enger grousser orthodoxer Kierch am Zentrum vu Pristina, nieft der Nationalbibliothéik an der Universitéit, ugefaangen. Et sollt déi gréisst Kierch am Kosovo ginn. Architekt war de Spasoje Krunić. Si gouf awer ni fäerdeggebaut well 1999 d'NATO am Kosovokrich intervenéiert ass an den 12. Juni 1999 bal all d'Serbe Pristina verlooss hunn.

## D'Kierch haut
Haut steet just de Réibau mat engem grousse gëllene Kräiz op der Haaptkuppel. Nom Enn vum Krich gouf ouni Succès vun Onbekannte versicht, d'Gebai an d'Luucht ze sprengen, duerno stoung d'Kierch e puer Joer ënner dem Schutz vun der NATO. Déi aktuell serbesch Bevëlkerung lieft haaptsächlech am Norde vum Kosovo oder an Dierfer mat majoritär serbescher Populatioun (zum Beispill Gracanica direkt baussent Pristina) a geet do an d'Kierchen. Well et sou gutt wéi keng orthodox Awunner méi an der Haaptstad gëtt, ass decidéiert ginn d'Kierch net fäerdeg ze bauen. De Réibau an den Terrain op deem e steet gehéiert awer nach ëmmer der serbesch-orthodoxer Kierch, déi refuséiert, d'Gebai ofzerappen oder et fir en aneren Zweck ze benotzen.

Et goufe Gespréicher, fir d'Gebai an e multiethnesche Kulturzentrum ëmzewandelen; déi Gespréicher sinn awer am Sand verlaf. Verschidden Albaner hu sech fir d'Ofrappe vun der Kierch ausgeschwat, well et d'Ënnerdréckung vum Slobodan Milosevic senger nationalistescher Politik géif symboliséieren.

## Gallery

Fichier:Kisha Ortodokse (Serbe).jpg
Fichier:Christ the Saviour Cathedral Pristina February 2013.jpg
Fichier:Iglesia de Cristo Salvador, Pristina, Kosovo, 2014-04-16, DD 15.JPG
Fichier:Serbian Ortodox Christ the Savior Cathedral - Inside - Pristina 2012 - 1.JPG
Fichier:Serbian Ortodox Christ the Savior Cathedral - Inside - Pristina 2012 - 3.JPG
Fichier:Serbian Ortodox Christ the Savior Cathedral - Inside - Pristina 2012 - 5.JPG
Anatole France

Den **Anatole France**, gebuer als François Anatole Thibault de 16. Abrëll 1844 zu Paräis, a gestuerwen den 12. Oktober 1924 zu Saint-Cyr-sur-Loire, war e franséische Schrëftsteller.

Hien huet 1921 den Nobelpräis fir Literatur kritt.

Nom Anatole France ass eng Strooss zu Bouneweg benannt; se verleeft als Verlängerung vun der *rue [[Pierre Krier]]* bis op d'Gantebeensmillen.

## Liewen

## Wierk
Mahammed Boun Abdallah Dionne

De **Mahammed Boun Abdallah Dionne**, kuerz **Mahammed Dionne** a gebuer den 22. September 1959 zu Gossas, ass ee senegaleesesche Politiker. Tëscht Juli 2014 a Mee 2019 war hie Premierminister vum Senegal.

## Liewen

Den Dionne ass Informatiker, an huet fir IBM bei der Westafrikanescher Zentralbank geschafft, a war Expert fir de Maghreb bei der UNCTAD. Ausserdeem war hie senegaleeseschen Ambassadeur fir ekonomesch Froen zu Paräis an huet, ier e Premierminister gouf, fir d'Organisatioun vun de Vereenten Natioune fir industriell Entwécklung geschafft.

Den Dione war de Chef-de-Cabinet vum aktuelle President Macky Sall, wéi dee Premierminister war. Am Mäerz 2014 gouf den Dionne Minster fir d'Ëmsetzung vum senegaleeseschen Entwécklungsplang (SEP). No der Néierlag vun der Regierungspartei APR bei de Kommunalwalen zu Dakar huet de President Sall de 4. Juli 2014 d'Premierministesch Aminata Touré entlooss an zwéin Deeg drop den Dionne zum Regierungschef ernannt.

De President Sall ass 2019 fir en zweet Mandat erëmgewielt ginn an Ambitiounen affichéiert, fir de Senegal a Richtung "régime présidentiel" ze beweegen. An där Perspektive ass d'Plaz vum Premierminister de 14. Mee 2019 ofgeschaaft ginn. De Mohammed Dionne gëllt trotzdeem weiderhin als Vertrauenspersoun vum Macky Sall an ass nach ëmmer de Generalsekretär vun der Presidence vun der Republik.

## Um Spaweck
* "Réunion au sommet de l'Etat: Macky convoque Mohammed Dionne et ses ministres." presseafrik, 09.07.2014.
* "Technocrat Mohammed Dionne named Senegal's prime minister." reuters.com, 06.07.2014.
Lola (Film 1961)

**Lola** ass en italieenesch-franséische Film vum Jacques Demy aus dem Joer 1961.
## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt e puer Episoden aus dem Liewe vum Cécile dat ënner dem Numm Lola als Sängerin an Dänzerin an enger Bar zu Nantes optrëtt.

## Um Spaweck
Il giudizio universale (Film 1961)

** Il giudizio universale** ass en italieenesch-franséische Film vum Vittorio De Sica aus dem Joer 1961.

## Ëm wat geet et am Film?
Neapel, op e Coup ertéint eng Stëmm iwwer der Stad an annoncéiert fir owes dat lescht Geriicht iwwer d'Mënschheet…

## Um Spaweck
André Delvaux

Den **André Delvaux**, gebuer den 21. Mäerz 1926 zu Heverlee, Belsch, a gestuerwen den 3. Oktober 2002 zu Valencia, war e belsche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

Den André Delvaux huet Philologie, Droit a Musek studéiert. Seng éischt Filmer waren Dokumentarfilmer fir d'belsch Televisioun. Mat dem Film *De Man die zijn haar kort liet knippen* huet hien am Joer 1965 säin éischte Laangspillfilm fir de Kino gedréint.

## Filmographie
#### als Filmregisseur
* 1955: *Nous étions treize*, (Dokumentarfilm) (Kuerzfilm)
* 1956: *Forges*, (Dokumentarfilm) (Kuerzfilm)
* 1958: *Cinéma, bonjour *, (TV-Dokumentarfilm) (Kuerzfilm)
* 1959: *La planète fauve*, (TV-Kuerzfilm)
* 1960: *Yves boit du lait*, (Dokumentarfilm) (Kuerzfilm)
* 1960: *Fellini* (Son enfance, ses débuts) (TV-Dokumentarfilm) 
* 1962: *Jean Rouch*, (TV-Dokumentarfilm) 
* 1962: *Haagschool*, (Kuerzfilm)
* 1964: *Cinéma polonais*, (TV-Dokumentarfilm)
* 1965: *De Man die zijn haar kort liet knippen*, mam Senne Rouffaer an Hector Camerlynck
* 1955: *Derrière l'écran*, (TV-Dokumentarfilm)
* 1968: *[[Un soir, un train]]*, mam Yves Montand an Anouk Aimée
* 1968: *De tolken*, (Dokumentarfilm) (Kuerzfilm)
* 1971: *[[Rendez-vous à Bray]]*, mam Anna Karina, Mathieu Carrière a Roger Van Hool
* 1973: *Belle*, mam Jean-Luc Bideau an Danièle Delorme
* 1955: *Met Dieric Bouts*, (Dokumentarfilm) (Kuerzfilm)
* 1979: *[[Femme entre chien et loup|Een Vrouw tussen hond en wolf]]*, mam Marie-Christine Barrault a Rutger Hauer 
* 1980: *To Woody Allen from Europe with Love*, (Dokumentarfilm) 
* 1983: *[[Benvenuta]]*, mam Fanny Ardant a Vittorio Gassman
* 1985: *Babel opéra, ou la répétition de Don Juan de Wolfgang Amadeus Mozart*, mam José van Dam a Pierre Thau 
* 1988: *[[L'oeuvre au noir]]*, mam Gian Maria Volonté a Sami Frey
* 1989: *1001 films*, (Dokumentarfilm) (Kuerzfilm)
Salma Hayek

D**'Salma Valgarma Hayek Jiménez-Pinault**, gebuer den 2. September 1966 zu Coatzacoalcos, Mexiko, ass eng mexikanesch-US-amerikanesch Schauspillerin.

No e puer Theateroptrëtter krut d'Hayek d'Haaptroll an der mexikanescher Telenovela *Teresa*, déi an iwwer 20 Länner gewise gouf, a woumat s'a Mexiko e Star gouf. 1991 ass si op Los Angeles gaangen, mä huet eréischt no an no Filmrollen an Hollywood-Filmer ugebuede kritt.1995 huet si mam Antonio Banderas am Film *[[Desperado (Film)|Desperado]]* gespillt, an 1996 am Robert Rodriguez sengem *[[From Dusk Till Dawn]]*.

2003 krut si eng Nominatioun fir den *Oscar* an de *Golden Globe* fir hir Verkierperung vun der Frida Kahlo am Film *[[Frida (Film)|Frida]]*.

Si huet eng eege Produktiounsfirma.

## Filmographie (Auswiel)

* 1992: *Street Justice*, Tëleesserie, Episod 1x12 *Homecoming*)
* 1993: *Mi vida loca*
* 1994: *Roadracers*, Tëleefilm)
* 1995: *El Callejón de los Milagros*
* 1995: *[[Fair Game (1995)|Fair Game]]*
* 1995: *[[Four Rooms]]*
* 1995: *[[Desperado (Film)|Desperado]]*
* 1996: *Follow Me Home*
* 1996: *[[From Dusk Till Dawn]]*
* 1996: *[[Fled]]*
* 1997: *Sistole Diastole* (Kuerzfilm)
* 1997: *[[The Hunchback]]*, (Tëleefilm)
* 1997: *[[Fools Rush In]] *
* 1997: *[[Breaking Up]]*
* 1998: *[[Studio 54 (Film)|Studio 54]]*
* 1998: *[[The Velocity of Gary]]*
* 1998: *[[The Faculty]]*
* 1999: *[[Dogma (Film)|Dogma]]*
* 1999: *[[El Coronel no tiene quien le escriba]]*
* 1999: *[[Wild Wild West (Film)|Wild Wild West]]*
* 2000: *[[Timecode (Film)|Timecode]]*
* 2000: *[[Chain of Fools (2000)|Chain of Fools]]*
* 2000: *[[La gran vida]]*
* 2000: *[[Traffic (Film)|Traffic]]*
* 2001: *[[Hotel (Film 2001)|Hotel]]*
* 2001: *In the Time of the Butterflies*, Tëleefilm
* 2002: *[[Frida (Film)|Frida]]*
* 2003: *[[Once Upon a Time in Mexico]]*
* 2003: *[[Spy Kids 3-D: Game Over]]*
* 2004: *[[After the Sunset]]*
* 2006: *[[Bandidas]]*
* 2006: *[[Ask the Dust]]*
* 2006: *[[Lonely Hearts]] *
* 2007: *[[Across the Universe (Film)|Across the Universe]]*
* 2009: *[[30 Rock]]* (Tëleesserie, 6 Follgen)
* 2010: *[[Cirque du Freak: The Vampire's Assistant]]*
* 2010: *Grown Ups*
* 2011: *La chispa de la vida*
* 2012: *[[The Pirates! In an Adventure with Scientists!]]*
* 2012: *[[Savages (2012)|Savages]]*
* 2012: *[[Here Comes The Boom]]*
* 2013: *Grown Ups 2]]*
* 2014: *[[Muppets Most Wanted]]*

## Um Spaweck
Paparazzi

**Paparazzi** (méi rar Sgl. **Paparazzo**) gi Fotografe genannt, déi Fotoen aus dem Privatliewe vu prominente Leit maachen, fir dës un d'spezialiséiert Press ze verkafen. Dës kann heemlech, dacks mat groussem Opwand (mat Teleobjektiver, no laangem Waarden, aus enger Stopp eraus) geschéien, oder awer andeems se hir 'Affer' géint hire Wëllen, am Alldagsliewen (beim Akafen, Spadséieregoen, asw.) ofknipsen.

Den Numm kënnt vun engem Personnage (engem Fotograf) aus dem Film *[[La dolce vita]]* vum Federico Fellini.
Mohamed Ould Abdel Aziz

De Generol **Mohamed Ould Abdel Aziz** (arabesch: محمد ولد عبد العزيز.), gebuer den 20. Dezember 1956 zu Akjoujt, a Mauretanien, ass en Offizéier a President vu sengem Land.

Hie war vun 2008 bis 2009 President vum Haut conseil d'état an domat zanter dem Militärputsch vum 6. August 2008, deen e geleet hat, de facto Staatschef vu Mauretanien. De 15. Abrëll 2009 ass hie vun där Plaz zeréckgetrueden, fir bei der Presidentschaftswal am Juli 2009 matzemaachen, déi e gewonnen huet.

Am Juni 2014 gouf hien erëmgewielt.

Den 30. Januar 2014 huet d'Generalversammlung vun der Afrikanescher Unioun hien zu hirem President gewielt.

Am Oktober 2023 huet de Procureur 20 Joer Prisong gefrot mat Konfiskatioun vum Mohamed Ould Abdel Aziz sengem Besëtz.
Piazza della Signoria

D**'Piazza della Signoria** ass (mat der Piazza del Duomo) eng vun de wichtegsten a bekanntste Plaze vu Florenz, wann net vun Italien. Op hir stinn eng Rëtsch dichteg Gebaier, wéi de Palazzo Vecchio (och Palazzo de la Signoria genannt), dee fréier de Sëtz vun der Stadherrschaft war, an haut d'Gemengenhaus ass, an d'Uffizien,haut ee vun de wichtegste Konschtmuséeë vun der Welt. Aner Gebaier sinn d'Loggia dei Lanzi, den Tribunale della Mercanzia (vun 1359), de Palazzo Uguccioni (1550), sou wéi de Palazzo delle Assicurazioni Generali, en Neo-Renaissance-Gebai vun 1871.

Op der Piazza della Signoria huet 1497 den Dominikanerpater Savonarola e sougenannt *Feegfeier vm Houfert* ugefaangen, an deem e Luxusartikele verbrannt huet; dat Joer drop, den 23. Mee, war et hie selwer, deen do op duerch Verbrennen higeriicht gouf.

Op der a ronderëm d'Plaz stinn eng ganz Rëtsch Skulpturen:

* den Neptun-Buer vum Bartolomeo Ammannati, aus dem Joer 1575;
* eng bronze Reiderstatu vum Giambologna (1594), déi de Cosimo I de' Medici duerstellt;
* eng Replik aus dem 19. Jh. vum Michelangelo sengem *[[David (Michelangelo)|David]]* (d'Original steet an der Accademia dell'Arte del Disegno;
* Replike vum Donatello sengem *Judith & Holofernes* an dem Bandinelli sengem *[[Herkules]] & [[Cacus]]*).

## Um Spaweck
Massimo Franciosa

De **Massimo Franciosa**, gebuer den 23. Juli 1924 zu Roum, an och do gestuerwen den 31. Mäerz 1998, war en italieeneschen Dréibuchauteur a Filmregisseur.

De Franciosa war fir d'éischt Journalist. Am Joer 1950 huet hien ugefaangen Dréibicher fir Filmer ze schreiwen. Bis zum Joer 1995 huet hien a méi wéi 80 Dréibicher matgeschafft. Als Filmregisseur huet hien 9 Filmer gedréint.

## Filmographie
#### als Regisseur
* 1963: *[[Un tentativo sentimentale]]* - Haaptacteuren: Françoise Prévost, Jean-Marc Bory
* 1964: *[[Le voci bianche]]* - Regie zesumme Pasquale Festa Campanile - Haaptacteuren: Sandra Milo, Anouk Aimée
* 1964: *[[Extraconiugale]]* - Sketch: *La doccia* - Haaptacteuren:Gastone Moschin, Liana Orfei
* 1965: *[[Il morbidone]]* - Haaptacteuren: Anouk Aimée, Sylva Koscina
* 1967: *[[Pronto... c'è una certa Giuliana per te]]* - Haaptacteuren: Marina Malfatti, Silvia Dionisio
* 1969: *[[La stagione dei sensi]]* - Haaptacteuren: Udo Kier, Laura Belli 
* 1969: *[[Togli le gambe dal parabrezza]]*- Haaptacteuren: Carole André, Alberto Lionello 
* 1970: *[[Quella chiara notte d'ottobre]]*- Haaptacteuren: Irina Demick, Anita Ekberg
* 1971: *[[Per amore o per forza]]*- Haaptacteuren: Michèle Mercier, Carlo Giuffrè

#### als Dréibuchauteur (Auswiel)
* 1955: *Gli innamorati*, vum Mauro Bolognini
* 1957: *Vacanze a Ischia*, vum Mario Camerini
* 1958: *Giovani mariti*, vum Mauro Bolognini
* 1959: *Il magistrato*, vum Luigi Zampa
* 1960: *[[Rocco e i suoi fratelli]]*, vum Luchino Visconti
* 1961: *La viaccia*, vum Mauro Bolognini
* 1962: *[[Le quattro giornate di Napoli]]*, vum Nanni Loy
* 1963: *[[Il Gattopardo]]*, vum Luchino Visconti
* 1963: *[[L'ape regina]]*, vum Marco Ferreri
* 1966: *El Greco*, vum Luciano Salce
* 1974: *Il viaggio*, vum Vittorio De Sica

## Auszeechnungen
*1958: Festival vu Cannes - Bescht Dréibuch (*Giovani mariti* vum Mauro Bolognini)

## Um Spaweck
Anna Gobbi

D**'Anna Gobbi**, gebuer am Joer 1918 zu Mailand, ass eng italieenesch Dréibuchautorin a Filmregisseurin. Dernieft huet si och d'Kostümer fir 7 Filmer entworf.
## Filmographie
#### als Regisseur
* 1966: *[[Lo scandalo]]*, mam Anouk Aimée a Philippe Leroy
#### als Dréibuchauteur
* 1955: *Andrea Chénier*, vum Clemente Fracassi mam Antonella Lualdi a Raf Vallone 
* 1957: *Camping*, vum Franco Zeffirelli mam Marisa Allasio an Nino Manfredi
* 1966: *Lo scandalo*
* 1970: *Ondata di calore*, vum Nelo Risi mam Jean Seberg a Luigi Pistilli

## Um Spaweck

en]]
Florestano Vancini

De **Florestano Vancini**, gebuer de 24. August 1926 zu Ferrara, a gestuerwen den 18. September 2008 zu Roum, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

De Vancini krut fir säi Film *La lunga notte del '43* de Präis als beschten éischte Film um Festival vu Venedeg am Joer 1960. De Film *Il delitto Matteotti* gouf mat engem Spezialpräis 1973 um Filmfestival zu Moskau ausgezeechent.

## Filmographie
### Kino
#### als Regisseur
* 1951: *Delta Padano*, (Kuerzfilm)
* 1960: *[[La lunga notte del '43]]*, mam Belinda Lee a Gabriele Ferzetti
* 1961: *Le italiane e l'amore*, Sketch: *La separazione legale* 
* 1962: *La banda Casaroli*, mam Renato Salvatori a Jean-Claude Brialy
* 1963: *La libertà*
* 1963: *La calda vita*, mam Catherine Spaak a Jacques Perrin
* 1965: *Le stagioni del nostro amore*, mam Enrico Maria Salerno an Anouk Aimée
* 1966: *[[I lunghi giorni della vendetta]]*, mam Giuliano Gemma a Francisco Rabal
* 1968: *Violenza al sole*, mam Giuliano Gemma a Bibi Andersson
* 1972: *La violenza: quinto portere*, mam Enrico Maria Salerno a Mario Adorf
* 1972: *Bronte: Cronaca di un massacro che i libri di storia non hanno mai raccontato*, mam Ivo Garrani 
* 1973: *[[Il delitto Matteotti]]*, mam Franco Nero a Mario Adorf
* 1974: *Amore amaro*, mam Lisa Gastoni a Leonard Mann
* 1979: *Un dramma borghese*, mam Franco Nero an Dalila Di Lazzaro
* 1981: *La baraonda*, mam Giuliano Gemma
* 2005 *E ridendo l'uccise*, mam Manlio Dovi

## Um Spaweck
Il giorno più corto

** Il giorno più corto** ass en italieenesche Film vum Sergio Corbucci aus dem Joer 1963.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film spillt am Éischte Weltkrich an ass als Parodie op den US-amerikanesche Film *[[The Longest Day (Film)|The Longest Day]]* geduecht.

## Um Spaweck
Mudderbuch

Eng **Mudderbuch** ass eng Buch, op där hirem Stack eng ganz Rëtsch déck Äscht wuessen.

Si entstinn entweeder op natierlechem Wee, oder awer, méi dacks, duerch den Afloss vu Mënsch oder Déier, duerch déi, an engem fréie Wuesstumsstadium, den Haaptstrang ofgebrach gouf, a sou déi aner Äscht ronderëm sech wéi en Haaptaascht behuelen, no uewe wuessen a Säitenäscht bilden.
 
Bekannt Exemplairë vu sou Beem sinn oder waren:
* déi um Wee vu Bigelbaach op d'Beeforter Heed; si ass an den 1990er Jore bei engem Stuerm auserneegebrach;
* déi am Juckelsbësch (Gemeng Mamer), och *Apostelbuch* genannt, well 12 Stämm draus gewuess sinn; ewell a schappeger Konditioun (2014);
* d'Mudderbuch um Säitert bei Meesebuerg, *Fagus sylvatica*, gouf den 29. Mäerz 1974 op d'Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter opgeholl;
* d'Mudderbuch tëscht dem Keeler Poteau a Rëmeleng, um Pad vum Circuit auto-pédestre;
Hadir-Tower

Den **Hadir-Tower** war e Gebai zu Déifferdeng, dat 1964 als Direktiounsgebai vun der Hadir gebaut gouf. Enn 2014/uganks 2015 gouf et ofgerappt.

## Geschicht
Ier et gebaut gouf, war d'Direktioun vun der Schmelz an engem Gebai aus dem Joer 1901, der Villa Hadir, ënnerbruecht. Well dës ze kleng war, an net de modernen Uspréch ugepasst war, gouf 1962 mat den Aarbechten un engem neie Gebai ugefaangen, dem sougenannten Hadir-Tower. En hat 8 Stäck, war 34,75 m héich, a seng stole Struktur aus Grey-Träger, dem wichtegste Produkt vun der Schmelz, ass siichtbar gelooss ginn. D'Fassad war aus Glas an aus blo-grénge Panneauen, typesch fir d'Architektur vun den 1960er Joren, an an der Entréeshal gouf et eng Trap, déi u stole Seeler houng, e Waasserbaseng an e ganze Koup Gréngs.

Mee d'Gebai sollt net laang säin ursprénglechen Zweck erfëllen: Schonn 1965 huet d'Arbed d'Majoritéit vun den Hadirs-Aktien iwwerholl, an 1967 hunn déi zwou Gesellschafte komplett fusionéiert. D'Direktioun ass deemno an d'Stad an d'Arbedsgebai geplënnert.

An den 1990er Joren huet de CEPS/INSTEAD sech dran ageriicht, ier en dann uganks vun den 2010er Joren op de Belval geplënnert ass.. Zënterhir stoung d'Gebai eidel, an en huet net laang gedauert, ier et Affer vu Vandalismus gouf. 2014 huet de Gemengerot d'Genehmegung ginn, et ofzerappen.

Et gouf Protester vu Leit, déi fréier do geschafft hunn, mä och vun Architekten, wéi dem Jim Clemes, déi den (industrie-)historeschen, architektoneschen an urbanistesche Wäert vum Gebai ervirgehuewen a virgeschloen hunn, et no Beispiller am Ausland fir aner Zwecker ëmzebauen an ze revaloriséieren. Den 18. Juni 2014 huet d'Gemeng Déifferdeng Gréng Luucht gi fir e Kaf-Kompromis z'ënnerschriwwen, fir der ArcelorMittal deen Terrain ofzekafen, op deem ë.&nbsp;a. den Hadir-Tower steet. Een Deel vum Terrain soll un de Staat viruverkaf ginn, fir drop en neie Lycée ze bauen; d'Zukunft vum Rescht - an domat déi vum Tuerm - war, uganks September 2014, ongewëss.

E puer Méint drop gouf en ofgerappt.

## Literatur
*Norbert Kaell: [eng Broschür], 2014.
*Julie Hoffmann: [eng Ofschlossaarbecht op der Universitéit Innsbruck; en cours]