open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eeërdëppchen

En **Eeërdëppchen** oder **Eeërbecher** ass e Geschier dat benotzt gëtt fir lues gekacht Eeër waarm an der Schuel ze zerwéieren. D'Dëppche verhënnert d'Ewechrulle vum gekachten Ee, dat aus der Schuel giess gëtt. En Eeërdëppche kann aus verschiddene Materialer wéi zum Beispill Parzeläin, Keramik, Plastik oder Metall bestoen.

Eeërdëppercher gouf et schonn an der Antiquitéit zur Zäit vum réimesche Räich. Op engem Mosaik an der Stad Antiochia aus dem Joer 40 virun eiser Zäitrechnung sinn zwee Eeër an Eeërdëppercher ze gesinn, a bei Ausgruewungen zu Pompeji ass e sëlweregt Eeërdëppche mat engem Läffel deen dozou gehéiert, fonnt ginn.

Am Mëttelalter ass de Gebrauch vun Eeërdëppercher erëm verschwonnen, éier se beim europäeschen Adel am 16. Joerhonnert erëm a Moud komm sinn. Op engem Bild vum Georg Flegel aus dem 17. Joerhonnert fënnt een en oppent Ee mat engem Stéck Brout, dat queesch an engem Eeërdëppche läit.

## Trivia

Haaptsächlech am englesche Sproochgebitt gëtt d'Sammele vun Eeërdëppercher "Pocillovy" an de Sammler "Pocillovist" genannt (vun de laténgesche Wierder *pocillum* fir e klenge Becher an *ovi* fir Ee). An der franséischer Sprooch gëtt de Begrëff "coquetiphilie" benotzt.
## Biller

Fichier:Georg Flegel 002a.jpg|Auschnëtt mat Eeërdëppchen aus dem Georg Flegel sengem Bild *Stilleben mit Nelken* (ëm 1630)
Fichier:Egg spiral egg cup.jpg|Modernt spiralfërmegt Eeërdëppchen aus Metall
Fichier:BLW Egg Cup (1).jpg|Franséischt neoklassescht Eeërdëppchen aus Gold (1762-63)
Fichier:Weltliche Schatzkammer Wien (153).JPG|Eeërdëppche vum Louis XVI. vu Frankräich (ëm 1774/1780)
Fichier:2007-11-11-EierbecherHerzBlau mit Ei01.jpg|Eeërdëppchen an Häerzform aus Plastik
NGC 2369

Den **NGC 2369** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Carina.  D'Galaxie gouf de 26. Dezember 1834 vum Astronom John Herschel mat engem 47,5&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.
NGC 2397

Den **NGC 2397** ass eng Spiralgalaxie, déi 60 Millioune Liichtjoer vun eis ewech am Stärebild Volans läit. De Kär besteet aus eelere gielen a roude Stären; jonk Stären hu sech an de bloe baussenzege Spiraläerm geformt, an deenen och nach Stëbswolleken z'erkenne sinn.

D'Galaxie gouf am Joer 1835 vum Astronom John Herschel entdeckt. Am Mäerz 2006 gouf observéiert, datt e Stär vun der Galaxie, den SN 2006bc, am spéide Stadium vun enger Supernova ass. Astronome vun der Queen's University Belfast, déi d'Supernovaen op Basis vun hire Virgängerstären ënnersichen, haten op fréiere Fotoe vun der Galaxie eng, bei där de Stär grad explodéiert war.

## Kuckt och
Société des aciéries de Longwy

D**Société des aciéries de Longwy** ass eng fréier Aktiegesellschaft, déi zu Lonkech Schmelzen a Stolwieker bedriwwen huet. Hiren Haaptsëtz hat se an de *Grands bureaux des Aciéries de Longwy*, zu Longlaville.

Si gouf den 1. Juni 1880 gegrënnt, andeems d'Schmelzhäre Jean-Joseph Labbé, Oscar d'Adelswärd, Fernand de Saintignon, Gustave Raty, d'Bridder d'Huart a Robert de Wendel hir Firmen, d*Usine du Prieuré* an d*Usine Port-Sec* zu Mont-Saint-Martin zesummegeluecht hunn.

1953 huet d'Société des Aciéries de Longwy, zesumme mat der *Société Métallurique de Senelle-Maubeuge* an der *Société Escaut et Meuse* zu der Société Lorraine-Escaut fusionéiert. Dës gouf hirersäits 1966 vun Usinor iwwerholl. Dat Joer an dat Joer drop goufen 2 Héichiewen um Lonkecher Site zougemaach. 1978 gouf do ganz mat der Produktioun opgehalen.

Vereenzelt Gebaier vum Haaptsëtz, de *Grands bureaux des Aciéries de Longwy*, sinn erhale bliwwen a gi fir ënnerschiddlech Zwecker benotzt: Am Haaptgebai ass haut eng *Maison de l'emploi* (Aarbechtsvermëttlung), am fréiere Fuerschungsgebai hunn haut Compatbilitéitsfirmen hir Büroen, d'Gebléishal gëtt als Lager benotzt an de *Grand hôtel* steet eidel an d'Fënstere sinn zougebaut.

## Um Spaweck
* Robert Linhart: "Un bateau pour Longwy". *[[Le Monde]]*, 24. Mäerz 1979.
* "Aciéries de Longwy, France" op industrie.lu.
Bert Stern

De Bertram "**Bert**" **Stern**, gebuer den 3. Oktober 1929 zu Brooklyn, New York, a gestuerwen de 26. Juni 2013 zu Manhattan, New York, war en US-amerikanescher Moud- a Publicitéitsfotograf. Hie gouf virun allem bekannt fir eng Fotosessioun mat der Marilyn Monroe fir d'Zäitschrëft Vogue am Juni 1962, e puer Woche virun hirem Doud.

Nieft Publicitéitsopnamen huet hien 1958 den Documentaire *(Jazz on a Summer's Day)* iwwer den Newport Jazz Festival produzéiert, woufir e bekannt gouf.

1960 war fir d'éischt Kéier eng vu senge Fotoen op der Titelsäit vun der *Vogue*, an zanterhier huet hien eng ganz Rëtsch Portraite vu bekannte Leit gemaach, besonnesch där aus der Filmbranche.

International bekannt gouf en duerch d'Opname vun der Marilyn Monroe, déi en 3 Deeg laang am Hotel Bel-Air zu Los Angeles gemaach huet, an déi, no der Monroe hirem Doud, ënner dem Numm „the last sitting“ bekannt goufen.

## Literatur
* Bert Stern: *Marilyn Monroe – The Last Sitting*, Schirmer und Mosel Verlag, München 2002, ISBN 3-88814-196-6.

## Dokumentatioun
* Bert Stern – The Man Who Shot Marilyn *(Bert Stern: Original Madman)* – Filmportrait vum Shannah Laumeister (2011).

## Um Spaweck
*Paul Vitello: ''Bert Stern, Elite Photographer Known for Images of Marilyn Monroe, Dies at 83.'' In: *The New York Times*, 26. Juni 2013. Gekuckt den 28. Juni 2013.
* ''Bert Stern: Original Madman'' – Official U.S. site (englesch)
NGC 2336

Den **NGC 2336** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Camelopardalis.  D'Galaxie gouf am Joer 1877 vum Astronom Ernst Wilhelm Leberecht Tempel mat engem 28&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.


NGC 2336 GALEX WikiSky.jpg|UV-Foto mat GALEX
N2336s.jpg|Foto mat engem 60&nbsp;cm-Teleskop


## Kuckt och
Renauld Oscar d'Adelswärd

De Barong **Renauld Oscar d'Adelswärd**, gebuer (als Renauld Oscar Adelswärd) den 18. Dezember 1811 zu Lonkech, a gestuerwen den 18. Februar 1898 zu Saint Helier op Jersey, war e franséischen Offizéier, Politiker, Schmelzhär an Auteur.
## Den Offizéier
No sengem Secondaire um *Collège Louis-le-Grand* gouf hien op der Militärschoul vu Saint-Cyr ugeholl wou en 1836 als Officier d'État-major ofgeschloss huet. 1837 gouf hien op Compiègne detachéiert an duerno koum hien 1838 bei d'Kavalerie op Lunéville.

1841 war hien als Capitaine Fligeladjutant vum Generol Baraguey d'Hilliers mat am Asaz an Algérien, wou e schwéier blesséiert gouf. Duerch eng ministeriell Decisioun vum 31. Mäerz 1842 krut hien eng *Mise en disponibilté* accordéiert. Vun 1843 bis 1844 wéi en d'Arméi velooss huet war en zu Lyon Fligeladjutant vum Kommandant vun der 1. Infantriebrigade.

Wéi e bei der Arméi fort war huet en Zäit laang zu Nanzeg gewunnt, wou en am Gemengerot war a sech ëm d'Sekretariat vum Aarmebüro bekëmmert huet.

## De Politiker
Vum 23. Abrëll 1848 bis de 26. Mee 1849 war hien Deputéierten an der Assemblée constituante fir d'Meurthe wou en d'Droite representéiert huet.
Bei de Legislativwale den 13. Mee 1849 gouf hien erëmgewielt a blouf an der Chamber bis den 2. Dezember 1851. Beim Staatsstreech vun deem Dag gouf hie mat 220 anere Protestdeputéiert festgeholl an e puer Deeg am Mazasprisong agespaart. Duerno huet en emol virleefeg d'Politik un den Nol gehaangen.

Bei de Wale vun 1863 war hien nach eng Kéier op der Lëscht, déi Kéier awer bei der Oppositioun. Do huet hie géint den Henri Buquet mat 9.024 géint 19.606 Stëmme verluer.

## De Schmelzhär
1861 huet hien d'Schmelz vun Herserange opkaf, an 1865 op der Plaz wou d'Wunnhaus stoung, eng stattlech Residenz baue gelooss.

1863 huet en op Terrainen déi senger Mamm gehéiert hunn ugefaangen Eisenäerz z'exploitéieren an huet d*'Usine du Prieuré* zu Mont-Saint-Martin mat zwéin Héichiewen opriichte gelooss; 1870 koum en drëtten, méi groussen, dobäi.

1880 huet en d'Usine du Prieuré mat der *Usine Port-Sec* zu Mont-Saint-Martin fusionéiert zu der Société des aciéries de Longwy.

## Famill
De Renauld d'Adelswärt war de Bouf vum George Axel Adelswärt (1781-1842), e schweedeschen Offizéier a Barong deen 1807 als Krichsgefaangenen op Lonkech koum, an der Anne Catherine Honorine Bernard (1790-1874).

1843 wärend sengem Detachement als Offizéier zu Lyon huet hien d'Amélie Steiner (1825-1881) bestuet. D'Koppel krut zwéi Bouwen, de Gustave (1843-1895) an den Axel (1845-1887). 
 
Hie war de Grousspapp vum Schrëftsteller Jacques d'Adelswärd-Fersen.

## Gielercher
* Officier de la Légion d'honneur
* Schweedesche Schwäertuerden (1. Dezember 1841)

## Wierker
**La Liberté de conscience en Suède*. (1861)
**Considérations sur la réformation et les lois de 1860 en Suède* (1862)
Hotel Nassauer Hof

Den **Hotel Nassauer Hof** zu Wiesbaden ass ee vun de bekanntsten a luxuriéisten Hotellen an Däitschland. E steet am Quartier Nordost an der Wilhelmstrooss, direkt nieft dem Kurhaus.

Den Hotel huet 1813 opgemaach.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Hickson Compact Group

Eng **Hickson Compact Group** (kuerz: HCG) ass eng Grupp vu Galaxien, aus dem Katalog vum Paul Hickson vun 1982.

Déi bekanntst Grupp op der Lëscht vu ronn 100 Objeten ass den HCG 92, besser bekannt als Stephans Quintett.

D'Hickson Compact Gruppe gi sou beschriwwen:

Déi meescht kompakt Gruppen hu vill Galaxië mat morphologeschen oder kinemateschen Eegenheeten, nuklearer Radiostralung an Infraroutemissiounen, vill Stäregebuerten oder aktiv Galaxiëkären. Si hu vill Gas a gi vun donkeler Matière dominéiert. Hefteg Kollisiounen tëscht Galaxië kënnen Aggregatiounen ausléisen a kënnen zum spéideren Ënnergank vun der Grupp féieren. Kompakt Gruppe gëtt et iwwerraschend vill, a kënnen eng wichteg Roll an der Entwécklung vu Galaxië spillen.

### E puer Fotoen
 
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Galaxy Group Hickson 31 - 22 Februar 2010
NGC 5364

Den **NGC 5364** = **NGC 5317** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ SAbc a läit am Stärebild Virgo um Nordstärenhimmel. Si ass ronn 57 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet e maximalen Duerchmiesser vun zirka 113.000 Liichtjoer.
Den Objet huet mam NGC 5363 eng Begleetgalaxie, där hir gravitativ Kräften fir déi ausgedeente Stäregenesis-Regiounen an de Spiraläerm verantwortlech ass.

Den Objet gouf den 2. Februar 1786 vum Wilhelm Herschel (als NGC 5364 notéiert).
"Zeréckentdeckt" gouf d'Galaxie de 7. Abrëll vum John Herschel (an als NGC 5317 notéiert, dofir déi duebel Bezeechnung).

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC5317
* https://web.archive.org/web/20160310085844/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC5317&SURVEY=Digitized%20Sky%20Survey
* Artikel a Biller vum NGC 5317 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
Gare Wiesbaden

D**'Haaptgare Wiesbaden** (*Hauptbahnhof Wiesbaden*) ass d'Haaptgare vu Wiesbaden, der Haaptstad vun Hessen. Architekt vum Gebai war den Alexander Rüdell

D'Gare läit am Quartier Südost ass. Et ass déi zweetgréisst Gare vun Hessen mat engem Trafic vun ongeféier 40.000 Passagéier den Dag. Et ass eng ICE-Gare fir Héichvitess-Zuchverkéier. Do lafen ënner anerem den InterCity, S-Bahn, RegionalExpress-Zich, Regionalbunnen eran an de Railjet.

## Um Spaweck
Kierch Capellen

D**'Kierch vu Capellen** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Mamerdall Saint-Christophe, zum Dekanat Lëtzebuerg an zu der Gemeng Mamer gehéiert.

Si ass der helleger Jongfra Maria geweit. De Festdag ass den 1. Sonndeg am Oktober.

Si steet op der Areler Strooss, der , nieft dem Kulturzentrum.

## Geschicht
D'Kierch ass 1956 no de Pläng vum Architekt Pierre Reuter gebaut ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kierch vu Capellen op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
Filip Vujanović

De **Filip Vujanović** (kyrillesch: Филип Вујановић), gebuer den 1. September 1954 zu Belgrad, Jugoslawien, ass zanter dem 22. Mee 2003 de Staatspresident vun der Republik Montenegro.

De Filip Vujanović huet 1978 säin Droitsstudium op der Universitéit Belgrad ofgeschloss. Bis November 1980 war e Greffier um Arrondissementsgeriicht zu Titograd. Vu Januar 1982 bis Mäerz 1993 huet en als Affekot geschafft. Vun 1993 war en zwee Joer laang Justiz- an duerno bal dräi Joer Inneminister vu Montenegro. 1998 bis 2002 war en, als Nofollger vum Milo Đukanović, Regierungschef.

De 25. November 2002, gouf en, ufanks interimsméisseg, zum Staatspresident vu Montenegro ernannt. Den 11. Mee 2003 gouf en duerch Walen a sengem Amt confirméiert, an och de 6. Abrëll 2008, wéi och eng drëtt Kéier de 7. Abrëll 2013, erëmgewielt.

## Um Spaweck

* Websäit vum montenegrinesche President (englesch)
Horacio Cartes

Den **Horacio Manuel Cartes Jara**, gebuer 5. Juli 1956 zu Asunción a Paraguay, ass ee paraguayeschen Entreprener, Politiker, a Staatspresident vu Paraguay. Hien huet säin Amt de 15. August 2013 ugetrueden.

Vun den 1990er Joren un huet hien no an no e Firmenimperium aus Banken, Tubak-, Gedrénks- a Liewemsmëttelfirmen an Handelsentreprisen opgebaut. Hien ass ee vun de räichste Persounen am Paraguay an ass och President vum Foussballclub Club Libertad.

2009 gouf de Cartes Member vun der Partido Colorado. Am Dezember 2012 gouf hien hire Presidentschaftskandidat. Am Abrëll 2013 gouf e mat 45,8 % vun de Stëmmen zum Staatspresident gewielt
Fligel (Piano)

E **Fligel** ass en Tasteninstrument, eng Zort Piano, bei deem d'Säiten horizontal an enger Rumm gespaant sinn, an dat iwwer e Clavier gespillt gëtt. D'Himmercher schloen dobäi vun ënnen un d'Säiten (beim Piano sinn d'Säite vertikal gespaant, an se gi säitlech ugeschloen).

Den Numm Fligel kënnt vun der geschwongener Form vum Buffet hier, déi e bëssen un e Flillek vun engem Déier erënnert. E Fligel huet 3 Been, an d'Ofdeckung uewendrop kann opgeklappt ginn, fir datt de Klang besser bei d'Publikum kënnt. D'Noutegamme, déi e Fligel ofdeckt, ass identesch mat där vun engem Piano.

Bekannt Fligelconstructeure sinn ë.&nbsp;a. Bechstein, Blüthner, Bösendorfer, Grotrian-Steinweg, Ibach, Schimmel, Seiler, Steinway a Yamaha.

## Opbau (Schema)

Fichier:Fortepian - schemat.svg|Schemateschen Opbau vun engem Concertsfligel 
Fichier:Fortepian - mechanizm angielski.svg|Englesche Mechanissem vun engem Concertsfligel 
Fichier:Fortepian - mechanizm wiedeński.svg|Wiener Mechanissem vun engem Concertsfligel
Antony Hewish

Den **Antony Hewish**, gebuer den 11. Mee 1924 zu Fowey, Cornwall, ass e brittesche Radioastronom a Physik-Nobelpräisdréier.

## Liewen
Den Antony Hewish gouf als jéngste vun dräi Bridder zu Fowey (Cornwall) gebuer an ass zu Newquay opgewuess. Nom King's College zu Taunton hat hien 1942 säi Studium op der Universitéit vu Cambridge ugefaangen. Vun 1943 bis 1946 huet hie säi Krichdéngscht a Fuerschungsariichtungen, vum *Royal Aircraft Establishment* zu Farnborough an am *Telecommunications Research Establishment* zu Malvern, an der Radarfuerschung geleescht. 1946 koum hien nees op Cambridge zeréck an huet säi Studium 1948 ofgeschloss. Uschléissend ass hien an de Cavendish Laboratory zu Martin Ryle gewiesselt. Mam Ryle hat hie scho wärend sengem Krichsdéngscht zesummegeschafft. No senger Promotioun 1952 war hien am Ufank an de Gonville and Caius College gewiesselt an 1961 als Studieleeder fir Physik an den Churchill College. 1971 gouf hien zum Professer fir Radioastronomie ernannt an huet 1989 emeritéiert. 1977 huet hien no enger schwéierer Krankheet vum Martin Ryle d'Féierung vun der Radioastronomiegrupp zu Cambridge iwwerholl a war vun 1982 bis 1988 Chef am Mullard Radio Astronomy Observatory zu Lord's Bridge (Cambridgeshire).

## Wierk
Den Hewish hat seng Aarbecht um Gebitt vun der Radioastronomie am Cavendish Laboratory zu Cambridge ugefaangen an hat praktesch wéi och theoreetesch Fortschrëtter an der Observatioun an Auswäertung vun der Szintillatioun vu Radioquellen duerch d'Wiesselwierkung vun hirer Stralung mat der Ionosphär erzilt. No der Entdeckung vun der interplanetarer Szintillatioun duerch de Sonnewand 1964 hat hie Sue fir d'Finanzéierung vun en ettlechen Teleskopen zu Cambridge gesammelt, fir d'Observatiounsméiglechkeete vu Radiogalaxien ze verbesseren. Nodeem 1965 d'Konstruktioun ugefaangen hat, goufen d'Teleskopen, déi zu engem groussen Array zesummegeschalt sinn, 1967 fäerdeg. Am Kader vun deem Projet hat eng vu senge Studentinnen, d'Jocelyn Bell Burnell, deen éischte Pulsar PSR B1919+21 bemierkt.

Den Hewish gouf 1974 zesumme mam Martin Ryle mam Nobelpräis fir Physik fir seng Roll bei der Entdeckung vun de Pulsaren ausgezeechent. Den Nobelkommitee gouf uschléissend hefteg kritiséiert, virun allem vum Fred Hoyle, well d'Jocelyn Bell, déi déi eigentlech Entdeckerin war an an der Originalpublikatioun vun der Entdeckung un zweeter Plaz nom Hewish genannt war, eidel ausgoung.

## Auszeechnungen
* 1952 Hamiltonpräis, Cambridge
* 1969 Eddington Medail, vun der Royal Astronomical Society 
* 1971 Karl-Schwarzschild-Medail, vun der Astronomische Gesellschaft
* 1972 Dellinger-Medail, vun der International Union of Radio Science
* 1973 Michelson-Medail, vum Franklin Institute
* 1973 Hopkins-Präis, vun der Cambridge Philosophical Society
* 1974 Holwech-Medail a -Präis, vun der Société Française de Physique
* 1974 Nobelpräis fir Physik
* 1976 Hughes-Medail vun der Royal Society

## Kuckt och
Südlech Delta-Aquariden

D**'Juli-Aquariden** oder (südlech) **Delta-Aquariden** sinn e mëttelstaarke Meteorstroum, deem seng Meteoren all Joer tëscht dem 25. Juli an dem 10. August optrieden (no anere Quelle souguer vum 14. Juli bis den 18. August). Si komme visuell gesinn aus dem Stärebild Aquarius (Waassermann) a sinn —am Géigesaz zu de bekannte Perseiden, déi gläichzäiteg optrieden — kee Meteorstroum dee vun engem Koméit staamt, mä en ekliptikale Meteorstroum.

Den zweeten Numm bezitt sech op d'Lag vum Radiant (Fluchtpunkt) no beim Stär Delta Aquarii. Seng Koordinate sinn RA = 343°, δ = -17°. Ufank Mee gëtt et e Meteorstroum mat bal der selwechter Richtung, d'Mee-Aquariden.

Bei geneeëm Hikucken ass tëscht **südlechen** a **nërdlechen** Delta-Aquariden z'ënnerscheeden. Déi éischt hunn hire Maximum den 29. Juli, déi zweet trieden vun Mëtt Juli bis Ufank September mait engem Maximum ëm den 13. August op.

## Kuckt och

* Meteorstréim
Martin Ryle

De Sir **Martin Ryle**, gebuer de 27. September 1918 zu Brighton, a gestuerwen de 14. Oktober 1984 zu Cambridge, war en brittesche Radioastronom, deen en neiaartegt Radioteleskopsystem entwéckelt hat, dat fir genee Positiounsbestëmmunge vu schwaache Radioquelle gebraucht gouf. Fir déi Leeschtung krut hien zesumme mam Antony Hewish am Joer 1974 den Nobelpräis fir Physik.

## Liewen
De Ryle war en Neveu vum brittesche Philosoph Gilbert Ryle. No sengem Physikstudium op der University of Oxford 1939, hat hie wärend dem Zweete Weltkrich bei der Entwécklung vum Radar matgeschafft. Nom Enn vum Krich krut hien e Stipendium am Cavendish Laboratory vun der University of Cambridge, wou hie vun 1948 bis 1959 Dozent war. 1957 gouf hien Direkter vum Mullard-Radioastronomie-Laboratoire an 1959 Professer fir Radioastronomie. Zanter 1952 war hie Member vun der Royal Society a vun 1972 bis 1982 Haffastronom. A senge leschte Liewensjoren hat hie sech fir déi nuklear Ofrëschtung agesat. De Ryle war Amateurfunker an hat d'Ruffzeeche G3CY.

## Wëssenschaftlech Leeschtung
Wärend senge fréiere Joren zu Cambridge hat hien eng Radioastronomiegrupp geleet, an där Kataloge mat kosmesche Radioquellen opgestallt goufen. Wichteg bei där Aktivitéit war d'Opstelle vum *"Third Cambridge Catalogue"* ("3C"), deen e wichtegt Hëllefsmëttel bei der Entdeckung vum éischte quasistellaren Objet ("Quasar") 3C 273 war.
Ufanks der 1960er Joren hunn dem Ryle seng Aarbechten um Mullard-Observatoire d'Theorie vum Urknall ënnerstëtzt.
Fir kosmesch Radioquellen z'observéieren, déi wäit ewech leien, wéi Quasaren, hat de Ryle d'Apertursynthes entwéckelt. D'Grondlag dofir hat eng Interferometermethod geliwwert, déi schonn 1891 vum Albert Abraham Michelson fir astronomesch Zwecker agesat gouf. D'Apertursynthes vum Ryle hat no follgendem Prinzip funktionéiert: D'Opléisung hänkt vun der Basislinn of, also vun engem Teleskopenofstand, woubäi een da méi genee Informatiounen iwwer d'Struktur vun enger Radioquell kritt, wann d'Observatioune mat ënnerschiddlechen Antennenofstänn gemaach ginn. Duerch d'Zesummeschalte vu verschiddene raimlech getrennten Teleskopen an där doduerch vergréisserter Wénkelopléisung gouf et méiglech, d'Radioquellen op der Sonn, Radiogalaxien, Quasaren a.&nbsp;ä. kosmesch Radiostraler genee ze lokaliséieren.

Duerch déi Method gouf d'Lokaliséierung vum éischte Pulsar méiglech.

Fir déi bunnbriechend Leeschtung krut hien 1974 zesumme mam Antony Hewish den Nobelpräis fir Physik, woubäi fir d'éischt en Nobelpräis als Unerkennung fir astronomesch Fuerschung vergi gouf.

## Éierungen
* 1954 - Hughes-Medail
* 1964 - Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
* 1965 - Henry Draper Medal
* 1973 - Royal Medail vun der Royal Society
* 1974 - Nobelpräis fir Physik 
* 1974 - Bruce Medal
* Member vun der Deutschen Akademie der Naturforscher Leopoldina - Nationale Akademie der Wissenschaften

## Literatur
* Francis Graham-Smith: Nachruf in *Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society*, Vol. 32 (Dec., 1986), pp.&nbsp;496–524
* Harenberg Lexikon der Nobelpreisträger. Dortmund, 2000.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Iwwer de Sir Martin Ryle
Boundless Informant

**Boundless Informant** (en: *[[Informant]] ouni Grenzen*) ass e Computersystem vum US-Geheimdéngscht National Security Agency (NSA). En ënnerläit der Geheimhaltung an ass programméiert fir aus enger grousser Mass vun noriichtendéngschtlechen Date mat Hëllef vun der Technik vum Data Mining signifikant Zesummenhäng erauszefilteren, notamment d'Bezéiungsgeflecht an de Beweegungsprofil vun enger eenzeler terrorverdächteger Persoun aus enger Onmass vun E-Mailen an Telefonsmetadate vu Millioune vu Mënschen.

D'Ëffentlechkeet ass den 8. Juni 2013 duerch de fréieren NSA-Mataarbechter Edward Snowden an engem Artikel vun der brittescher Zeitung The Guardian vu Boundless Informant gewuer ginn.

## Technik

De Boundless Informant System sammelt an analyséiert Daten, déi elektronesch Spionagetechnike wéi den Iwwerwaachungsprogramm PRISM an deem säi Virgänger, den *[[Terrorist Surveillance Program]]*, sech gekroopt hunn. Usätz fir déi Technologie gëtt et zanter laangem, mä de sënnvollen Ëmgank mat Big Data, also Datemasse vu Privatpersounen a Firmen, wéi se hautdesdaags zu 2.500.000 Yottabyte pro Dag ufalen, ass eréischt zanter zirka 2010 méiglech. E streng geheimt Dokument dat dem Guardian zougespillt gouf, gëtt un, datt dee System "bal an Echtzäit" Äntwerten op Froe wéi "Wéi eng Ofhéierdicht hu mer am Land X?“ liwwere kéint.

Big Data fale virun allem opgrond vum explosiounsaartege Wuesstem vu Kommunikatioun iwwer Sozial Netzer a mat Smartphonen un, an hu bis ewell wéinst hirer ongeuerdneter Struktur an hirer schirer Mass als net auswäertbar gegollt. Eng vum Guardian verëffentlecht Ofhéierlandkaart weist d'global Dimensioun vun der Datenanalys: Eleng am Mäerz 2013 huet d'NSA deemno 97 Milliarden Datesätz weltwäit gesammelt. Fir d'Daten auswäertbar ze maachen huet sech an de Geheimdéngschter eng grondsätzlech Verännerung vum Denkusaz vollzunn: Amplaz no Inhalter an den Noriichten (Telefonater, E-Mailen, Postingen) ze sichen, liwwere schonn déi dateméisseg kleng Zäit- an Uertsstempel vun Noriichte sou vill Informatioun iwwer eng Persoun, datt een e Beweegungsprofil an domat en Iwwerwaachungsprofil opstelle kann. Zum mathematesche Geschier vun där Form vun der Analys gehéiert virun allem d'Trilateratioun. D'Argument, et këmmert ee sech nëmmen a bestëmmten Eenzelfäll ëm d'Inhalter vun Noriichten, ass fir Boundless Informant irrelevant.

Fir d'Späichere vun den Date fir d'Auswäertung duerch Boundless Informant si Groussrechner a Software aus dem Beräich vun der Kënschtlescher Intelligenz néideg, wéi se ënner anerem vun IBM a sengem Watson Fuerschungszentrum produzéiert ginn. D'NSA baut extra dofir den Utah Data Center, e Rechenzentrum an de Bierger vun Utah, deen am September 2013 fäerdeg gi soll. E weidert Datenzentrum vun der NSA, mat zwéin Drëttel vun der Gréisst vum Utah Data Center, ass grad am Bau am NSA-Haaptquartéier zu Fort George G. Meade.

## Um Spaweck
Frisch

**Frisch** ass e Familljennumm.

Leit mat deem Numm sinn ë.&nbsp;a.:
* Guy Frisch (* 1969), lëtzebuergesche Batteur a Musekspedagog.
* Isabelle Frisch (* 1987), lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* Jacques Frisch (* 1987), lëtzebuergesche Liichtathleet.
* Jean-Paul Frisch (1945–2013), lëtzebuergesche Komponist.
* Jean-Pierre Frisch (1908–1995), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Janine Frisch (* 1947), lëtzebuergesch Politikerin.
* Karl von Frisch (1886–1982), däitschen Zoolog.
* Max Frisch (1911–1991), Schwäizer Schrëftsteller an Architekt.
* Raymond Frisch (1923–2018), lëtzebuergesche Lokalpolitiker a Véidokter.
* Samirah Frisch (1989), lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
SNCB-Linn 46

D**'SNCB-Linn 46** ass eng fréier belsch Eisebunnsstreck déi vu Sankt Vith iwwer Lommersweiler op déi däitsch Grenz bei Steinebrück gefouert huet. Vun do hat se bis am Zweete Weltkrich Uschloss un d'Westäifelbunn a war bis 1918 selwer en Deel vun där Eisebunnsstreck.

Et war déi südlechst vu fënnef Eisebunnsstrecken déi virum Krich d'Belsch mat Däitschland verbonnen huet. Si war den 1. Oktober 1880 a Betrib geholl ginn a vum 10. September 1944 ass keen Zuch méi vu Sankt Vith a Richtung däitsch Grenz gefuer, well d'Streck ze vill beschiedegt war an hanner Steinebrück zwou Brécke futti waren.
Cavendish-Laboratoire

De **Cavendish-Laboratoire** (en: *Cavendish Laboratory*) gouf 1873 gegrënnt. Et ass en Institut fir Physik vun der englescher Eliteuniversitéit Cambridge.

De Laboratoire war ufanks am Zentrum vu Cambridge an der Free School Lane, ass awer wéinst Plazmanktem an den 1970er Joren op West Cambridge geplënnert. Déi Physikalesch Chimie hat dat scho méi fréi gemaach.

Si ass nom William Cavendish, dem fréiere Kanzler vun der Universitéit, genannt (dofir och ufanks Devonshire Labor genannt) an als Undenken u säi bekannte Familljemember, den Experimentalphysiker Henry Cavendish.

### Bekannt Wëssenschaftler
Cavendish Professere fir Physik:
* 1871–1879 James Clerk Maxwell
* 1879–1884 John William Strutt, 3. Baron Rayleigh (Nobelpräis fir Physik 1904)
* 1884–1919 Joseph John Thomson (Nobelpräis fir Physik 1906), Entdecker vum Elektron
* 1919–1937 Ernest Rutherford (Nobelpräis fir Chimie 1908), "Papp vun der Atomphysik"
* 1938–1953 William Lawrence Bragg (Nobelpräis fir Physik 1915), a senger Amtszäit entstongen d'Fachberäicher: Molekularbiologie an Astrophysik
* 1954–1971 Nevill Francis Mott (Nobelpräis fir Physik 1977)
* 1971–1984 Brian Pippard
* 1984–1995 Samuel Edwards
* zanter 1995 Richard Henry Friend

Bis zum Pippard waren d'Cavendish Professeren och Leeder vum Labor, duerno hu sech d'Fonctioune getrennt.

Am Ament (2012) ass den James Stirling Leeder vum Labor.

## Fuerschung

Bis haut goufen 28 Nobelpräisser u Fuerscher verginn, déi am Cavendish-Laboratoire geschafft haten. Déi wichtegst Fuerschungsfelder waren dobäi Nuklearphysik (prominent vertrueden duerch de Lord Rutherford a seng Schoul), Atomphysik, Molekularphysik a Kristallographie, Festkierperphysik (zum Beispill Supraleedung), Elektronemikroskopie an Radioastronomie.

1953 haten den James Watson an de Francis Crick et fäerdegbruecht d'Desoxyribonukleinsaierstruktur duerzestellen.

## Um Spaweck

* Websäit vum Institut fir Physik
Bou (Sträichinstrument)

De **Bou** ass bei Sträichinstrumenter deen hëlzene Staf, dee mat Päerdshoer bespaant ass. Doduerch, datt d'Hoer um Bou iwwer d'Saite vum Instrument hin an hier gezu ginn, entsteet duerch de Stick-Slip-Effekt eng Vibratioun an domat den Toun.

## Um Spaweck
WR 124

De **WR 124** (och **QR Sge** genannt) ass e Risestär am Stärebild Sagitta an ee vun de rareste Wolf-Rayet-Stäre mat enger Uewerflächentemperatur vu 50.000 Kelvin. De Stär ass 15.000 Liichtjoer vun eis ewech an huet eng visuell Magnitude vun 11,8&nbsp;mag. Den extreeme Stärewand, dee vun him ausgeet, dreift zanter ronn 10.000 Joer säi Mantel mat héijer Vitess vun him ewech a formt sou e beandrockende Planetareschen Niwwel mat der Bezeechnung M1-67.

Den Objet gouf vum Astronom Paul Willard Merrill am Joer 1938 entdeckt.

* Spektralklass: WN8
* Mass: zirka 4 × 1031kg (20 Sonnemassen)
* Fluchtvitess: zirka 2.000&nbsp;km/s

**Koordinaten** (Equinoxe 2000)

* Rektaszensioun: 19h 11m 31s
* Deklinatioun: +16°51'38"

## Kuckt och

* ABC vun de Stären

## Um Spaweck
* https://web.archive.org/web/20060705214728/http://www.site.uottawa.ca:4321/astronomy/index.html#WR124
Lëscht vun de Gemengen am Departement Puy-de-Dôme

Dëst ass d**'Lëscht vun de Gemengen am [[Departement Puy-de-Dôme]]**. D'Gemenge sinn alphabetesch getässelt, mat hirem INSEE-Code, dem Postcode, an den interkommunale Strukturen, zu deenen se gehéieren (Stand 2003).

## Interkommunal Strukturen

## Lëscht vun de Gemengen
Tour de France 2013

Déi 100. Editioun vum **[[Tour de France]]** gouf **[[2013]]** vum 29. Juni bis den 21. Juli gefuer. D'Course hat eng total Distanz vun 3.360 Kilometer. 198 Coureure sinn an 22 Ekippen un den Depart gaangen.

Gewonne gouf den Tour vum Britt Chris Froome.

## Streck

Um Programm stoungen néng Flaachetappen, dräi Etappe mat Hiwwelen a sechs Biergetappen, dorënner der véier mat Biergarrivée.

Anescht wéi zejoert goung et net mat engem Prolog mä mat enger Flaachetapp lass, an et war nees en Ekippenzäitfuere virgesinn. Déi éischt dräi Etappe goufe komplett op der Mëttelmierinsel Korsika gefuer, déi fir d'éischt Kéier an de Programm vum Tour opgeholl gouf.

Mam Andy Schleck (20. op der Arrivée) an dem Laurent Didier (53. op der Arrivée) waren och zwéi Lëtzebuerger un den Depart gaangen. De Fränk Schleck konnt wéinst enger Spär déi nach bis de 14. Juli 2013 gelaf ass net matfueren.

## Etappen

## Um Spaweck

* Aktuellt Klassement vun alle Coureuren
WR 104

De **WR 104** ass e Wolf-Rayet-Stär, deen am Joer 1998 entdeckt gouf. Hien ass ronn 8.000 Liichtjoer vun der Äerd ewech. Et handelt sech bei dësem Stär ëm en Duebelstäresystem mat engem Begleeder vun der Klass OB. Béid Stären ëmkreese sech an 220 Deeg an duerch d'Beaflossung vun hirem Sonnewand entsteet e spiralfërmegt Muster mat enger Ausdeenung vu ronn 200 AU.

## Beschreiwung
D'Material vun der Spiral ass Stëbs, dee sech wéinst der intensiver Stralung, déi vum WR 104 ausgeet normalerweis net forme géif, awer duerch säi Begleetstär erméiglecht gëtt, well an de Regiounen, an deenen d'Sonnewande vu béide masseräiche Stären openee stoussen, d'Matière wäit genuch verdicht gëtt, fir Stëbs ze produzéieren, woubäi d'Rotatioun vum System dat siichtbar spiralfërmegt Muster formt.

E puer optesch Miessungen deiten drophin, datt d'Rotatiounsachs vum WR 104 bis op ongeféier 16° a Richtung Äerd weist. Dat hätt bei enger Hypernova vun dësem Stär Konsequenze fir d'Äerd, well bei sou Explosiounen dacks Jets vun hire Rotatiounspolen ausginn. Eng vun dëse Reaktioune wier méiglecherweis souguer e Gammablëtz. Et ass haut nach net méiglech, sou en Evenement mat Sécherheet virauszesoen. Nei spektroskopesch Daten deiten awer drophin, datt d'Rotatiounsachs vum Stär éischter 30-40° vun der Äerd ewech weist.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  ''WR 104: A nearby gamma-ray burst?'' op blogs.discovermagazine.com
*  ''SIMBAD WR104'' op simbad.u-strasbg.fr
* The prototype colliding-wind pinwheel WR 104. arXiv:0712.2111v1 astro-ph arxiv.org
Tsachiagiin Elbegdordj

Den **Tsachiagiin Elbegdordj** (Mongolesch Цахиагийн Элбэгдорж), gebuer den 30. Mäerz 1963 zu Zereg, Chowd-Aimag, ass e mongolesche Politiker.

Hie war vum 23. Abrëll bis den 9. Dezember 1998 an dann nees vum 20. August 2004 bis de 25. Januar 2006 Premierminister, a vum Juni 2009 bis de Juli 2017 Staatspresident vun der Mongolei. Tëscht 1990 an 2000 war den Elbegdordj dräimol an dat mongolescht Parlament ("Grousse Staats-Chural") gewielt ginn.
Lotto (Vëlosequipe)

D'Vëlosekipp **Lotto Belisol** (UCI-Kierzel: LTB) ass eng belsch Ekipp fir professionell Stroossefuerer. Se gouf 1985 ënner dem Numm **Lotto** gegrënnt a gehéiert zu de ProTour-Ekippen. Teammanager ass de Marc Sergeant, a Sponsore sinn déi belsch Lotterie a Belisol, e belsche Fënsteren- an Dierefabrikant.

## Nimm vun der Ekipp am Laf vun der Zäit

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
NGC 2339

Den **NGC 2339** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Gemini. D'Galaxie gouf den 22. Februar 1789 vum Astronom Wilhelm Herschel mat engem 48&nbsp;cm-Teleskop entdeckt.
## Kuckt och
Nawaz Sharif

De Mian Muhammad **Nawaz Sharif** (Urdu, Punjabi: نواز شریف), gebuer de 25. Dezember 1949 zu Lahore, ass e pakistanesesche Politiker an Industriellen.

Hie gouf de 5. Juni 2013, fir d'drëtt Kéier, zum Premierminister vu Pakistan ernannt. Virdru war hien dat schonn eng Kéier vum November 1990 bis de Juli 1993 an dann nees vum Februar 1997 bis den Oktober 1999. De Sharif ass de President vun der Pakistan Muslim League (N), der bei senger Wal stäerkster Partei am Pakistan.

Den Nawaz Sharif ass ausserdeem de Proprietär vum Ittefaq Group, engem Firme-Konglomerat, an ee vun de räichste Mënschen a Pakistan. Spëtznimm vun him sinn: "Lion of the Punjab" oder "Tiger of Pakistan".

Den 28. Juli 2017 huet d'Supreme Court de Nawaz Sharif vu sengem Amt als Premierminister suspendéiert. Hien hat falsch an inkomplett Aussoen zu sengem Verméige gemaach gehat, wat duerch d'Panama-Papers reveléiert gi war.

## Um Spaweck
Kierch Elleng

D**'Kierch zu Elleng** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Dräilännereck Musel a Ganer Saint-Nicolas, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Munneref gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Lambert, deem säi Fest den 18. September gefeiert gëtt.

Den 29. Mäerz 2018 gouf d'Kierch op d'Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen.

Si steet op der Ierpeldenger Strooss, dem CR149, géintiwwer dem Kulturzentrum *Martialis*.

## Geschicht

Am Januar 1803 ass Elleng zu enger eegestänneger Par erhuewe ginn. Virdrun huet et zur Par Duelem gehéiert. Éischte Paschtouer zu Elleng war den Heinrich Medinger aus Conter. Zu där Zäit stoung op der Plaz vum haitege Kierfecht eng Kapell, déi och schonn dem hellege Lambert geweit war.

1871-1872 gouf déi haiteg Parkierch gebaut, an den 1. Juni 1872 gouf se konsekréiert.

### Klacken
Déi zwou Klacke vun der aler Kapell sinn an déi nei Kierch iwwerholl ginn. Awer schonn am November 1872 huet déi gréisser vun den zwou Klacken e Rass kritt an ass doduerch onbrauchbar ginn.
Den 23. Abrëll 1874 goufen dunn zwou nei Klacke vum Deche Peter Klein aus Réimech ageseent. Awer schonn am Joer 1903 ass nees eng vun de Klacke gerass an ass am selwechte Joer duerch eng gréisser Klack vun der Firma Hansen-Mabilon vu Saarbuerg ersat ginn.

Déi zweet Klack (Lambertusklack) aus dem Joer 1874 ass 1940 gerass. 1946 ass an der Schwäiz zu Aarau vun der Klackegéisserei H. Ruetschi eng nei Klack gegoss ginn. Den 1. Januar 1947 ass déi nei Klack vum Deche Bernard Ries vu Réimech ageweit ginn.

2003 koumen 2 nei Klacken vun der Klackegéisserei Hermann Schmitt vu Brockscheid an der Äifel an den Tuerm.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Munneref
* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Munneref
* D'Fënstere vun der Kierch vun Elleng op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
Philippe vun der Belsch

De **Philippe**, resp. **Filip** ass zanter dem 21. Juli 2013 de 7. Kinnek vun de Belsch. Hien gouf als *Philippe Léopold Louis Marie* oder *Filips Leopold Lodewijk Maria* de 15. Abrëll 1960 zu Bréissel, als Prënz vun der Belsch, Herzog vu Brabant aus dem Haus Sachsen-Coburg Gotha, gebuer.

Hien ass den eelste Jong vum Kinnek Albert II. an der Kinnigin Paola. Den 21. Juli 2013 ass säi Papp zu senge Gonschte vum Troun zeréckgetrueden.

De Philippe huet zwee Gesëschter: de Prënz Laurent an d'Prinzessin Astrid, an eng Hallefschwëster, d'Delphine Boël.

No senger Première, 1978, ass hie bis 1981 op d'École Royale militaire gaangen a gouf Kampfpilot. Duerno goung en op den Trinity College vun der Universitéit vun Oxford an op d'Stanford Universitéit, wou en 1985 e Magisterofschloss an de Politikwëssenschafte gemaach huet.

Bis zu senger Kréinung als Kinnek huet hien eng sëllegen offiziell Aufgabe vu sengem Papp iwwerholl, ë.&nbsp;a. Wirtschaftsmissiounen an d'Ausland.

De 4. Dezember 1999 huet de Prënz Philippe d'Mathilde d'Udekem d'Acoz bestuet. D'Koppel huet 4 Kanner:
* *[[Elisabeth vun der Belsch (2001)|Elisabeth Thérèse Marie Hélène]]* (* 25. Oktober 2001). D'Elisabeth ass d'Trounierwin vun hirem Papp; 
* *Gabriel Baudouin Charles Marie (Gabriël Boudewijn Karel Maria)* (* 20. August 2003);
* *Emmanuel Leopold Guillaume François Marie* (* 4. Oktober 2005); 
* *Eléonore Fabiola Victoria Anne Marie* (* 16. Abrëll 2008).

## Kuckt och
* Lëscht vun den Herrscher vun der Belsch

## Um Spaweck

* CV
Bou (Architektur)

E **Bou** ass eng Iwwerspanung vun engem Fräiraum an enger Konstruktioun, déi eng gebéit Form huet. 
Dacks si Béi aus Steen oder Zille gebaut, an d'Elementer si liicht käilfërmeg. E Verwëllef kann een definéieren als eng dräidimensional Ausféierung vum Prinzip vum Bou.

Béi goufen a gi gebraucht, fir Dieren oder Fënsteren a Maueren z'iwwerspanen, bei Brécken *(kuckt: [[Boubréck]])* a bei Tunnellen. An der Vergaangenheet war d'Boukonstruktioun déi eenzeg Manéier, fir e grousse Raum z'iwwerspanen, an och nach eppes drop ze bauen.

Beim Bou gëtt den Drock vun uewen, säitlech ëmgeleet, sou datt d'Ëffnung, déi iwwerspaant soll ginn, net an e Koup fält.

An der réimescher, an duerno och an der romanescher Architektur waren d'Béi Hallefkreesser. An der Gotik koum de Spatzbou zum Asaz; et gëtt eng weider Rëtsch vu Bouformen:

## Bouformen

Fichier:Segmentbåge.png|Segmentbou
Fichier:Rundbåge.png|Ronnbou
Fichier:Spetsbåge.png|Spatzbou
Fichier:Lansettbåge.png|

Fichier:Ellipsbåge.png|Ellipsbou
Fichier:Korgbåge.png|Kuerfbou
Fichier:Tudorbåge.png|Tudorbou
Fichier:Parabelbåge.png|Parabolbou

Fichier:Stigande båge.png|Steigende Bou
Fichier:Trepassbåge.png|Dräipassbou
Fichier:Hästskobåge.png|Huffeisebou
Fichier:Kölbåge.png|Akkoladebou

Fichier:Skulderbåge.png|Hunnekamp
Fichier:Draperibåge.png|Rideausbou
Fichier:Karnisbåge.png|ëmgekéierten Akkoladebou
Fichier:Treledsbåge.png|
Fichier:Drawing of certain type of arch.png|Dräibladbou

Fichier:Drielobbige hoefijzerboog.PNG|Dräilobegen Huffeisebou
Fichier:Florentijnse boog.PNG|Florentinerbou
Fichier:Waaierboog.PNG|


## Um Spaweck
Scheer

**Scheer** ass een ë&nbsp;a. an Däitschland an zu Lëtzebuerg gebräichleche Familljennumm.

En ass vum däitsche Wuert "Scherer" ofgeleet, deemno engem, dee schiert (d'Buuschte schneit).

Zu Lëtzebuerg ass e virun allem am Nordweste vum Land verbreet.

Leit mat deem Numm sinn oder waren ë.&nbsp;a.:
* Hermann Scheer (1944, Wehrheim - 2010, Berlin)
* Joëlle Scheer (º&nbsp; 1983)
* Jos Scheer (1939-2015)
* (Karl-Herbert) "K.H." Scheer (Frankfurt-Harheim 1928 - 1991, Bad Homburg)
* Marcel Scheer (º&nbsp; 1933), e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller
* Mary Scheer (º&nbsp; 1967, Detroit)
* Pitty Scheer (1925, Stad Lëtzebuerg - 1997, Palma de Mallorca)
* Reinhard Scheer (1863, Obernkirchen - 1928, Marktredwitz)
* René Scheer (1923 - 2011), e lëtzebuergesche Foussballspiller

## Kuckt och
* D'Admiral Scheer (Schluechtschëff), e Krichsschëff vun der fréierer däitscher Krichsmarinn
Kierch Bous

D**'Kierch vu Bous bei Réimech** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Dräilännereck Musel a Ganer Saint-Nicolas, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Bous gehéiert.

D'Kierch ass dem hellege Johannes den Deefer geweit, deem säi Fest de 24. Juni gefeiert gëtt.

Si steet op der Lëtzebuerger Strooss, dem CR149.

## Klacken
D'Klacken an der Kierch vu Bous lauden ënnert der Dispositioun a' g' f'.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Réimech, Duelem
* Websäit vum Parverband Réimech, Duelem
* D'Fënstere vun der Kierch vu Bous op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''


Fichier:Kirche Bous (Remich) 02.jpg|De Kierchtuerm vu Bous aus westlecher Richtung
Fichier:Kirche Bous (Remich) 03.jpg|D'Kierch vu Bous aus südlecher Richtung, dekoréiert fir d'Primizfeier vum Charles Bremer
Cristina Ferreira

D**'Cristina Maria Jorge Ferreira **, gebuer de 24. September 1977 zu Torres Vedras, Distrikt Lissabon, ass eng portugisesch Moderatorin, a Journalistin.

## Gielercher
* 2011: 2° Galà Trofeo *TV7Dias*: bescht Televisiounspresentatrice vum Joer.

## Fernseescarrière
### TVI
* 2002 - Reporter in *Olá Portugal*
* 2003 - *Big Brother - Extra*
* 2003 - Reporter in *Diário da Manhã*
* 2004 - attualità - *Você na TV!*
* 2011 - *Uma canção para ti IV*
* 2012 - *A tua cara não me é estranha* (3 edictions)
* 2011-2013 - Somos Portugal

## Um Spaweck

* Daily Cristina
* D'Cristina Ferreira bei der IMDB
Xi Jinping

De **Xi Jinping** (习近平, ausgeschwat [ ɕǐ tɕînpʰǐŋ ]), gebuer de 15. Juni 1953 zu Beijing, ass zanter dem 15. November 2012 Generalsekretär vun der Kommunistescher Partei vu China (KPC), an zanter dem 14. Mäerz 2013 President vun der Volleksrepublik China an och President vum Zentralcomité vun der Militärkommissioun. Als Generalsekrtär vun der KPC ass hien automatesch och Member vum Permanente Comité vum Politbüro vun der Chineesescher Kommunistescher Partei, där Instanz a China, déi *[[De jure / de facto|de facto]]* déi iewescht Entscheedungen trëfft.

Virdru war hie vun 1999 bis 2002 Gouverneur vu Fujian a vun 2002 bis 2007 Parteichef vun der KPC an der Provënz Zhejiang. Am Oktober 2007 gouf hien an de Krees vun der zentraler Féierung opgeholl, wou e bis zu senger Ernennung als Nofollger vum Hu Jintao preparéiert gouf.

## Um Spaweck
Dead Mall

Eng **Dead Mall** (englesch fir "doudegen Akafszentrum") ass e Begrëff deen an den USA entstanen ass, fir Akafszentren, déi majoritär eidel stinn oder soss an engem schlechten Zoustand sinn, ze beschreiwen. Dacks gëllt en Akafszentrum als "doud" wann et kee grousse Buttek oder Supermarché méi do gëtt, deen och fir déi méi kleng Butteker Clienten unzitt. Dat féiert dozou, datt bei dësen d'Akommes zeréckgeet an de Loyersrevenu vun de klenge Butteker net méi duergeet, fir déi héich Käschte fir de kompletten Akafszentrum an der Rei ze halen, ze finanzéieren.

Heiansdo ass en Akafszentrum vu vireran eng Dead Mall, well en zum Beispill an engem schlechten Ëmfeld gebaut gouf. A ville Fäll fänkt en Akafszentrum un d'Baach an ze goen, wa seng sozio-ökonomesch Noperschaft sech verschlechtert oder nobäi en neien, méi groussen Akafszentrum opmécht. Haaptsächlech an den USA spillt heiansdo och d'Opkafe vu lokalen a regionale Butteker duerch grouss landeswäit aktive Chaînen eng Roll, well déi landeswäit aktiv Chaînen deelweis a Schwieregkeete gerode sinn an et doduerch net méi genuch grouss sougenannt "department stores" fir all Akafszentre ginn.

Verschidden doudeg Akafszentre kënne fir aner Zwecker ëmfunktionéiert ginn, zum Beispill als Bibliothéik, Büroen oder Raim fir Konscht oder Kënschtler.

Wann et keng aner Méiglechkeet gëtt, da gëtt d'Gebai ofgerappt a fir aner Bauprojete benotzt.

## Beispiller

Fichier:OldDillards.JPG|D'Dixie Square Mall (2009) an Illinois, déi zanterhier ofgerappt ginn ass.
Fichier:Belz Factory Outlet Mall Atria.jpg|D'Belz Factory Outlet Mall an Texas.
Fichier:NewSouthChinaMall-DownEmptyHall.JPG|De gréissten Akafszentrum vun der Welt, d'New South China Mall zu Dongguan, deen 2005 opgaangen ass, steet bal komplett eidel.
zu
Lëscht vu Gestengs

Dëst ass eng alphabetesch **Lëscht vu Gestengsaarten**, fir déi an der Wikipedia schonn deelweis eegen Artikele gëtt. 
## A

* Achondrit
* Adakit
* Aleurit
* Alkaligranit
* Amphibolit
* Anatexit
* Andesit
* Anhydrit
* Anorthosit
* Anthrazit
* Aplit
* Arenit
* Arkose
* Aengnäis

## B

* Basalt
* Basanit (Steen)
* Bauxit
* Bentonit
* Bimssteen
* Biolith
* Bliederkuel
* Bloschifer
* Bounenäerz
* Brongkuel
* Brekzie (Breccie)
* Bontsandsteen
* Bänneräerz

## C

* Charnockit
* Chert
* Chilesalpéiter
* Chloritschifer
* Chondrit
* Cipollino

## D

* Daachschifer
* Dacit
* Diabas
* Diamiktit
* Diatomit
* Diorit
* Dolerit
* Dolomit
* Dunit

## E

* Eisemeteorit
* Eisenoolith
* Eklogit
* Enderbit
* Essexit
* Evaporit

## F

* Fanglomerat
* Faxekalk
* Faserkuel
* Felsit
* Fenit
* Fettkuel
* Feiersteen
* Lavaflued
* Flamkuel
* Fleckschifer
* Flint
* Flysch
* Foidit
* Foyait
* Fruuchtschifer
* Fulgurit

## G

* Gabbro
* Garbeschifer
* Gasflamkuel
* Gaskuel
* Gips
* Glanz(brong)kuel
* Glaukophanschifer
* Glimmerschifer
* Gnäis
* Granit
* Granitporphyr
* Granodiorit
* Granophyr
* Granulit
* Graptolitheschifer
* Growacke
* Griffelschifer
* Gréngschifer

## H

* Halitit
* Haartbrongkuel
* Harzburgit
* Hawaiit
* Hornblendit
* Hornfels
* Hornsteen
* Humolith

## I

* Iebsesteen
* Ignimbrit
* Itakolumit

## K

* Kakirit
* Kalisalz
* Kalleksandsteen
* Kalleksteen
* Kalleksilikatfiels
* Kallektuff
* Kalziolith
* Kännelkuel
* Kaolin
* Karbonatit
* Karstmarmore
* Kataklasit
* Khondalit
* Kiselgur
* Kiselschifer
* Kiselsinter
* Kimberlit
* Knachebrekzie
* Knuetschifer
* Kuel
* Kueleisesteen
* Kuelkallek
* Kokardenäerz
* Konglomerat
* Kontaktschifer
* Korallenäerz
* KREEP (Moundgestengs)
* Kräid
* Kuckersit

## L

* Lamproit
* Lamprophyr
* Lapilli
* Lapislazuli
* Larvikit
* Lava
* Latit
* Leem
* Letten
* Leucitit
* Lherzolith
* Lignit
* Limburgit
* Liparit
* Liptobiolith
* Löss
* Lutit
* Lydit

## M

* Moerkuel
* Mafitit
* Mandelsteen
* Manganknollen
* Marmer
* Massekallek
* Mattkuel
* Melaphyr 
* Melilithit
* Mergel
* Mergelschifer
* Mergelsteen
* Meteorit
* Migmatit
* Mikrodiorit
* Mikrogabbro
* Mikrogranit
* Minett
* Moldavit
* Monzonit
* MORB
* Mugearit
* Mylonit

## N

* Nephelinbasalt
* Nephelinit
* Nephelinsyenit
* Norit

## O

* Obsidian
* OIB
* Uelegschifer
* Onyxmarmor
* Oolith
* Ophicalcit
* Ophiolith
* Ophit

## P

* Pallasit
* Pechsteen
* Pantellerit
* Pegmatit
* Perlit
* Perowskit
* Peridotit
* Phonolith
* Phyllit
* Pikrit
* Pläner
* Porphyr
* Porphyrit
* Prasinit
* Pseudotachylit
* Pyroxenit

## Q

* Quarzit
* Quarzolith
* Quarzporphyr

## R

* Radiolarit
* Rapakiwi
* Raseneisesteen
* Rhyolith
* Ringeläerz
* Rogesteen

## S

* Sandsteen
* Schuelesteen
* Schifer
* Schlak
* Schwaarzpelit
* Serpentinit
* Siltsteen
* Skarn
* Sonnebrennerbasalt
* Spateisesteen
* Spiculit
* Spilit
* Steekuel
* Steesalz
* Steemeteorit
* Suevit
* Syenit

## T

* Talk-Disthen-Schifer
* Tektit
* Tephrit
* Tachylit
* Theralith
* Tholeiit
* Tonalit
* Tounschifer
* Tounsteen
* Trachyt
* Travertin
* Troktolith
* Trondhjemit
* Tuffsteen

## U
* Unakit
## W
* Wäissschifer