open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Paris-Camembert 2020

Déi **81. Editioun vu [[Paris-Camembert]]** gouf den 22. September 2020 gefuer. D'Course stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2020 an der Kategorie 1.1. Et war och déi sechst Kompetitioun vun der Coupe de France 2020.

## Generalklassement
Route d'Occitanie 2020

Déi 44. Editioun vun der **[[Route d'Occitanie]]** gouf vum 1. August bis de 4. August 2020 an der Occitanie a 4 Etappe gefuer. Den Depart war zu Saint-Affrique an d'Arrivée zu Rocamadour an et goung iwwer eng Streck vu 720 Kilometer.

Se stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2020 an der Kategorie 2.1. Ausnamsweis gouf déi 1. Etapp zur Coupe de France gezielt.
## Etappen

## Generalklassement

## Um Spaweck
* Websäit vun der Route d'Occitanie
Clapiers

**Clapiers** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Hérault an der Regioun Occitanie.

## Geographie
Am Süde vun der Gemeng mécht de Floss Lez d'Grenz mat der Nopeschgemeng Montpellier.
### Nopeschgemengen

## Persounen
*François Schanen, lëtzebuergesche Linguist, wunnt zu Clapiers
## Um Spaweck
Maison Flammant (Jonglënster)

D**'Maison Flammant** ass en Haus zu Jonglënster.

D'Haus, dat ëm 1806 gebaut gouf, huet deem éischte Buergermeeschter vu Jonglënster, dem Jean-Guillaume Flammant gehéiert. 1853 goufen zwou Scheiere gebaut, déi eng direkt un d'Haus, déi aner separat hannert d'Haus. Nom Doud vum Kandskand vum Flammang, 1924, war d'Haus just nach periodesch bewunnt; um Enn vum Zweete Weltkrich stoung do eng amerikanesch Flak.

1979 huet de Landwirtschaftsverband d'Areal kaaft a verlount. De 6. Mäerz 1979 gouf et op den Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen.

2000 huet eng brittesch Koppel d'Haus gelount, dat hinne sou gutt gefall huet, datt s'et sechs Joer drop kaaft, an an de Joren dono renovéiert hunn. Wéi de Park mat sengen Orchideeën an ale Beem, an eng Scheier, och verkaaft sollte ginn, fir do e Lotissement drop ze bauen, hunn déi zwee eng Petitioun lancéiert, fir datt och dësen historesche Bestand erhale bleiwe sollt. Um Enn huet d'Gemeng deen Terrain opkaaft.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Jonglënster

## Um Spaweck
Montferrier-sur-Lez

**Montferrier-sur-Lez** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Hérault an der Regioun Occitanie.

## Nopeschgemengen
Tour des Alpes-Maritimes et du Var 2020

Déi **52. Editioun vum [[Tour du Haut-Var]]** gouf vum 21. bis den 23. Februar 2020 gefuer a stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2020 an der Kategorie 2.1.

## Etappen
Tro Bro Leon 2021

Déi **37. Editioun vum [[Tro Bro Leon]]** gouf de 16. Mee 2021 gefuer.

Se stoung um Kalenner vun den UCI ProSeries 2021 an der Kategorie Pro.1 an et war déi sechst Kompetitioun vun der Coupe de France am Vëlossport 2021.
Gëpel

E **Gëpel** war eng Kraaftmaschinn, déi bis an d'19. Joerhonnert am Gebrauch war. De Gëpel gouf duerch Muskel-, Waasser-, Wand- oder Dampkraaft ugedriwwen. D'Gëpelanlag huet meeschtens aus enger senkrechter Undriffsswell an aus enger einfacher Boîte bestanen. 

Am Eesebuerer Schlass gouf e Gëpel aus dem Joer 1853 entdeckt, dee vu Päerd ugedriwwe gouf.
Dorin Recean

Den **Dorin Recean**, gebuer de 17. Mäerz 1974 zu Dondușeni, ass e moldawesche Politiker.

## Liewen a Karriär
Den Dorin Recean huet op der moldawescher *Academia de Științe Economice* (Akademie vun de Wirtschaftswëssenschaften) 1996 en Diplom, an 2001 e Master a Business Administration op der Internationaler Universitéit vun Newport gemaach.

Tëscht 1995 an 2007 huet hien op der *Academia de Științe Economice* Course gehalen, a gläichzäiteg fir verschidde Firme geschafft.

Hie war vum 24. Juli 2012 bis den 18. Februar 2015 Inneminister vu Moldawien. De 7. Februar 2022 gouf hien zum Conseiller vun der Staatspresidentin Maia Sandu fir national Sécherheet a Verdeedegung an zum Sekretär vum Ieweschte Sécherheetsrot ernannt.

Den 10. Februar 2023 huet d'Presidentin Sandu hien zum Nofollger vun der Ministerpresidentin Natalia Gavrilița, déi zeréckgetruede war, ernannt. Hie gouf den 21. Februar vereedegt. Hie gouf den 1. November 2025 vum Alexandru Munteanu ofgeléist.

## Um Spaweck
Petr Pavel

De **Petr Pavel**, gebuer den 1. November 1961 zu Planá u Mariánských Lázní, ass en tschechesche Politiker an zanter dem 9. Mäerz 2023 President vun der Tschechescher Republik.

Hien huet seng berufflech Karriär an der tschechescher Arméi gemaach, wou en zulescht de Grad vun engem Generol hat. Hie war bis 2015 Chef vum Tschecheschen État-major, an dono bis 2018 President vum NATO-Militärcomité.

Bei den tschechesche Presidentschaftswalen 2023 huet hie sech den 28. Januar am 2. Tour géint den Andrej Babiš duerchgesat. Den 9. Mäerz gouf hie vereedegt.

## Um Spaweck
Nikos Christodoulidis

Den **Nikos Christodoulidis** (Griichesch: Νίκος Χριστοδουλίδης), gebuer de 6. Dezember 1973 zu Geroskipou, ass en zypriotesche Politiker.

Hie war vum 1. Mäerz 2018 bis den 10. Januar 2022 Ausseminister vun der Republik Zypern. Den 12. Februar 2023 gouf hien am 2. Tour zum Staatspresident vun Zypern gewielt; den 28. Februar 2023 gouf hie vereedegt.

Hien huet op der Universitéit vun Athen a Politikwëssenschafte promovéiert an dono op der Universitéit Zypern Course gehalen.

## Um Spaweck

* Minister Nikos Christodoulides: Curriculum Vitae
Juegdpiechter

De **Juegdpiechter** ass e Jeeër, deen eleng oder zesumme mat anere Jeeër den Zouschlag fir e Lous vum Collège des syndics kritt huet oder deem säi Bail, opgrond vu der Decisioun vun der Generalversammlung, verlängert gouf.

Hie muss ënner anerem
* de Juegdpacht plus eng Tax vu 15 Prozent ufanks vum Juegdjoer un de Juegdsyndikat bezuelen, ouni datt hien eng Reduktioun vum Pacht kéint froe wéinst Ännerunge vun de Kulturen.

* mat engem eventuelle Juegdgéigner fir de Wëldschued am Lous opkommen.

* der Lëtzebuerger Veterinär- a Liewensmëttelverwaltung all Unzeeche vun enger Wëldseuch mellen.

Op den 18.8.2022 gëtt et zu Lëtzebuerg 1.437 Piechter.
Pierre Ponath

De **Pierre** ("**Pitty**, **Puttes**") **Ponath**, gebuer den 3. September 1902 zu Esch-Uelzecht an och do gestuerwen de 26. August 1944, war e lëtzebuergesche Resistenzler a Member vun de *[[Lëtzeburger Freihétskämpfer]].* Hien huet als Elektriker op der Arbed geschafft.

Um Kazebierg, niewent der Zentral vun der deemoleger Seelbunn, war de Jean Heinisch wärend 1 Joer an den André Zirves wärend 2 Méint verstoppt. Si hunn an engem Heekoup vun engem Kanéngerchersstall geschlof, deen dem Surveillant vun der Seelbunn gehéiert huet. Den André Rizzi, de Puttes Ponath an den Nicolas Winckel hunn deenen zwéi gehollef an hinnen Iesse bruecht. De Ponath gouf den 23. August 1944 vun der Gestapo verhaft an an der "Villa Seligmann" gefoltert. Hien huet refuséiert d'Stopp vun den 2 Refraktären ze verroden. 3 Deeg méi spéit huet hie sech a senger Zell am Prisong op Nummer 40 an der Nordstrooss erhaangen, aus Angscht ënnert der Folter déi 2 Refraktären ze verroden. Hien huet seng Fra Bebby Heinen an 2 kleng Kanner hannerlooss. Seng Läich gouf vum Friedrich Schmidt an 2 anere Gestapo-Beamten op Nennig bruecht, fir do um Kierfecht anonym begruewen ze ginn. Nom Krich goufe seng stierflech Iwwerreschter exhuméiert an den 13. Januar 1946 an enger reliéiser Zeremonie begruewen.

De Jean Heinisch an den André Zirves hunn den Zweete Weltkrich iwwerlieft. Den André Zirves hat bis zu sengem Doud eng Foto vum Puttes Ponath a sengem Portefeuille.

De Pierre Ponath gouf posthum mam Ordre de la Résistance 1940–1944 ausgezeechent.

Zu Esch-Uelzecht ass zanter dem 18. Juni 2015 beim Ellergronn virum Agank vun der fréierer Minière Heintzebierg eng Plaz no him benannt. Hei steet och eng Gedenktafel un de Fräiheetskämpfer. Den Aimé Knepper hat als President vun der Amicale Albert Ungeheuer 2004 d'Escher Gemeng opgefuerdert eng Strooss oder eng Plaz nom Pierre Ponath ze benennen. Den André Zirves huet dës Ufro ausdrécklech ënnerstëtzt.


Fichier:Pierre Ponath 3.jpg|D'Plaz Pierre Ponath am Ellergronn virun der Minière Heintzebierg
Fichier:Pierre Ponath 2.jpg|Gedenktafel bei der Plaz Pierre Ponath zu Esch-Uelzecht
Egils Levits

Den **Egils Levits**, gebuer den 30. Juni 1955 zu Riga, dunn Lettesch SSR, ass e lettescher Politiker, Diplomat, a Jurist. Hie war vum dem 8. Juli 2019 bis de 7. Juli 2023 President vun der Republik Lettland.

Virdru war hie Riichter um Europäesche Geriichtshaff an um Europäesche Geriichtshaff fir Mënscherechter, vun 1993 bis 1994 lettesche Justizminister, a virdrun Ambassadeur vum neien onofängege Lettland an Däitschland an der Schwäiz, a vun 1994 bis 1995 an Éisträich, Ungarn an an der Schwäiz.

2023 huet hien net méi kandidéiert, fir erëmgewielt ze ginn; den Edgars Rinkēvičs gouf zu sengem Nofollger gewielt.

## Um Spaweck
Théo Schalz

Den **Théo Schalz**, gebuer den 28. Juni 1934 zu Bëttel, a gestuerwen de 17. Mee 2020, war e lëtzebuergesche Sculpteur, Dirigent, Klarinettist, Cellist, Pianist a Musekspedagog.

1948 huet hie gläichzäteg seng Formatioun als Sculpteur am Holz zu Dikrech a seng musikalesch Ausbildung an der Stad Lëtzebuerg ugefaangen.
Maret (Film)

***Maret*** ass e Film vun der lëtzebuergescher Regisseurin Laura Schroeder. D'Première war den 3. Mäerz 2023 um LuxFilmFest, wou en an der Kompetitioun gelaf ass.

## Ëm wat geet et am Film?
Déi 43 Joer al Maret ka sech no engem Accident net méi un déi lescht 20 Joer vun hirem Liewen erënneren. Eng Neurochirurgin, déi op Lanzarote wunnt, proposéiert hir eng chirurgesch Interventioun am Gehier, fir hir Flemmzegkeet verschwannen ze doen, un där se zanterhier leit. Ier se zoustëmmt, mécht d'Maret sech op d'Sich no hirer verluerener Vergaangenheet an hirer Identitéit...

## Produktioun

De Film gouf wärend der COVID-19-Pandemie op Lanzarote, zu Hamburg, a, fir d'Bannenopnamen, zu Lëtzebuerg gedréint.
## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
Jean-Pierre Granval

De **Jean-Pierre Granval**, gebuer als *Jean-Pierre Charles Gribouval* den 10. Dezember 1923 zu Paräis, a gestuerwen den 28. Mee 1998 zu Poissy, war e franséische Schauspiller an Theaterregisseur.

Hie war de Jong vun de Schauspiller Charles Granval a Madeleine Renaud.

## Filmographie
### Kino
* 1959: *[[Maigret et l'affaire Saint-Fiacre (Film)|Maigret et l'affaire Saint-Fiacre]]* - Regie: Jean Delannoy - Haaptacteuren: Jean Gabin, Michel Auclair - (als Journalist)
* 1959: *[[Le déjeuner sur l'herbe (Film)|Le déjeuner sur l'herbe]]* - Regie: Jean Renoir - Haaptacteuren: Paul Meurisse, Catherine Rouvel - (als Ritou)
* 1959: *[[Le testament du docteur Cordelier]]* - Regie: Jean Renoir - Haaptacteuren: Jean-Louis Barrault, Michel Vitold - (als Hotelier)
* 1959: *La vie, l'amour, la mort* - Regie: Claude Lelouch - Haaptacteuren: Amidou, Caroline Cellier
### Televisioun
* 1957: *À quoi rêvent les jeunes filles* - Regie: François Gir - Haaptacteuren: Géraldine Brochier, Évelyne Dandry
* 1964: *La confidence fausse* - Regie: Jacques-Gérard Cornu - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, Jean-Louis Barrault
* 1964: *La double inconstance* - Regie: Jean-Marie Coldefy - Haaptacteuren: Simone Valère, Jean Desailly
* 1966: *La cerisaie* - Regie: Jean-Paul Sassy - Haaptacteuren: Jean Desailly, Madeleine Renaud
* 1971: *Nina Gipsy* - Regie: Claude-Jean Bonnardot - Haaptacteuren: Catherine Rouvel, Henri Lambert
* 1972: *Les fossés de Vincennes* - Regie: Pierre Cardinal - Haaptacteuren: Jean-François Poron, Fiona Lewis
* 1972: *Le tricorne* - Regie: Jean-Paul Roux - Haaptacteuren: Henri Virlojeux, Jean-Marie Fertey
* 1972: *Harold et Maud* - Regie: Jean-Paul Carrère - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, Daniel Rivière
* 1981: *Zadig ou La destinée* - Regie: Jean-Paul Carrère - Haaptacteuren: Bernard Alane, Jean-Louis Barrault
* 1981: *Histoire contemporaine* - (TV-Mini-Serie)
* 1982: *Le soulier de satin* - Regie: Alexandre Tarta - Haaptacteuren: Jean-Louis Barrault, Jean Martin

## Um Spaweck
Antonio Tiberi

Den **Antonio Tiberi**, gebuer de 24. Juni 2001 zu Frosinone an Italien, ass en italieenesche Vëlossportler. 

Zanter 2021 fiert hie fir d'Team Trek-Segafredo.

## Palmarès
Altötting

**Altötting** ass eng Stad am Oste vu Bayern.

Et ass d'Kreesstad vum Krees mam selwechten Numm.

Zanter dem 15. Joerhonnert ass Altötting eng bedeitend Muttergottes-Pilgerplaz.

Am Norde vun der Gemeng fléisst de *Mörnbach* deen eng puer Kilometer ëstlech dervun an den Inn fléisst. 

## Muttergottespilgerplaz

Eng Legend seet datt am Joer 1489 e klenge Jong am *Mörnbach* erdronk ass. Dem Jong seng Mamm hat hie fonnt, an d'Läich op den Altor vun der Kapell geluecht. Si huet gebiet datt hie rëm lieweg gëtt. Wéi duerch e Wonner ass en erëm zum Liewen erwächt. Wéinst dësem Wonner gouf Altötting eng Pilgerplaz.

## Kuckt och
Aikido

**Aikidō** ass eng betount defensiv modern japanesch Kampfkonscht. Beim Aikidō ass d'Zil, dem Ugräifer seng Kraaft duerch eng Ofwier sou ëmzeleeden, datt et dësem onméiglech gëtt mat sengem Ugrëff weider ze fueren.

Dës Kampfkonscht gouf am Ufank vum 20. Joerhonnert vum Morihei Ueshiba als eng Synthees vun ënnerschiddleche Budō-Disziplinnen entwéckelt.

Déi Leit, déi Aikidō praktizéieren, ginn als Aikidōka bezeechent.

## Um Spaweck
Golfball

E **Golfball** ass e Ball, mat deem beim Golfsport gespillt gëtt.

E Golfball huet, de Golfreegelen no, en Duerchmiesser vun op d'mannst 42,672&#8239;mm, bei enger maximaler Mass vu 45,926&nbsp;g. Op der Uewerfläch sinn 300 bis 450 kleng Kaulen (sougenannt *Dimples*), déi dozou déngen, d'Fluchproprietéiten ze verbesseren. Déi éischt Golfbäll waren nach glat an ouni däer Kailercher.

E Golfball besteet aus enger haarder Schuel aus Plastik, mat bannendran engem Kär deen aus ënnerschidlechem Matarial bestoe kann. Et gëtt der aus Haartgummi, an där aus e puer Couchë vu flexibelem Material. D'Zuel, déi op engem Golfball opgedréckt ass (meeschtens vun 1 vis 4), déngt derzou, fir e vun deene vun anere Spiller z'ënnerscheeden, falls déi e Ball vun där selwechter Mark hätten.

## Um Spaweck
Victor Schœlcher

De **Victor Schœlcher**, gebuer den 22. Juli 1804 zu Paräis, a gestuerwen de 25. Dezember 1893 zu Houilles, war e franséische Politiker a Géigner vun der Sklaverei an de franséische Kolonien.

## Liewen
Dem Victor Schœlcher seng Eltere ware vu Fessenheim am Elsass, hie selwer ass zu Paräis opgewuess. No sengem Lycée huet hie sech an de Paräisser Kënschtlerkreesser opgehalen, wou en d'George Sand, den Hector Berlioz an de Franz Liszt kennegeléiert huet.

Hien huet d'Parzeläinsfabréck vu sengen Eltere geierft. Bei enger Geschäftsrees a Mexiko, Kuba an an déi amerikanesch Südstaaten 1829–31 huet hien d'Sklaverei kennegeléiert, déi et dunn do gouf. Nodeems en nees zu Paräis war, huet hien d'Fabréck verkaaft an huet sech vun do u politesch a publizistesch dofir engagéiert, dass d'Sklaverei opfgeschaaft sollt ginn.

Hie war Deputéierten an der Nationalversammlung fir d'Martinique an huet 1848 den *Décret d'abolition de l'esclavage du 27 avril 1848* mat iniziéiert, deen den 22. Mee 1848 proklaméiert gouf, a mat deem d'komplett Ofschafe vun der Sklaverei a Frankräich an a senge Kolonië festgeschriwwe gouf. 1849 an 1850 huet hie Guadeloupe an der Nationalversammlung vertruden. Nom Staatsstreech vum Napoléon III. 1851 goung de Schœlcher an den Exil an d'Belsch, an dann op London, vu wou en eréischt 1870, nom Enn vum Napoléon III. senger Herrschaft, op Paräis zeréckkoum a vu wou aus en 1871 bis 1875 op en Neits d'Martinique an der Nationalversammlung representéiert huet. 1875 gouf en zum Senateur op Liewenszâit ernannt.

Hie gouf um Kierfecht Père-Lachaise begruewen. Den 20. Mee 1949 goufe seng Äschen, zesumme mat deene vum Félix Éboué, an de Panthéon iwwerfouert.

1888, nach zu senge Liefzäiten, gouf déi drëttgréisst Gemeng op Martinique déi du *Case-Navire* housch, a *[[Schœlcher]]* ëmgenannt.

## Schrëften
* *Histoire des crimes du 2 décembre*, Chapman, London 1852.
* *Esclavage et Colonisation*, *Avant-propos* de Charles-André Julien, *Introduction* d'Aimé Césaire. Textes annotés par Émile Tersen. Presses Universitaires de France, Paris 1948.
** Neioplo als *Victor Schœlcher et l'abolition de l'esclavage*. Éditions Le Capucin, Lectoure 2004.
* *Le vérité aux ouvriers et cultivateurs de la Martinique, suivie de Rapports, Décrets, Arrêtés, Projets de Louis et d'Arrêtés concernant l'abolition immédiate de l'Esclavage*, Paris 1849 (Digitalisat)

## Literatur
* François Blancpain: *Les abolitions de l'esclavage dans les colonies françaises (1793–1794 et 1848)*. In: Léon-François Hoffmann, Frauke Gewecke, Ulrich Fleischmann (Hg.): *Haïti 2004 – Lumières et ténèbres.* Vervuert, Frankfurt am Main 2008. ISBN 978-84-8489-371-4. S. 63–83.
* Aimé Césaire: *Commémoration du centenaire de l'abolition de l'esclavage*. In: *Collection du centenaire de la Revolution de 1848*. Presses universitaires de France, Paris 1948
* Nelly Schmidt: *Victor Schœlcher et l'abolition de l'esclavage*. Fayard, Paris 1999.

## Um Spaweck
Duerteldauf

Eng **Duerteldauf** (*Streptopelia turtur*) ass eng Vullenaart aus der Famill vun den Dauwen (Columbidae).

Et ass en Zuchvull.
## Beschreiwung
D'Duerteldauf gëtt 27 bis 29 Zentimeter grouss a weit an der Moyenne 160 Gramm. Si ass deemno e gutt Stéck méi kleng wéi d'Hausdauf. D'Weibercher hunn eng liicht méi matt Faarf a sinn eng Grëtz méi kleng. Am Fluch breet se hire verhältnesméisseg laange Schwanz aus wéi e Fächer, sou datt déi wäiss Spëtzte vun de Fiedere gutt ze gesi sinn.

Uewendrop sinn d'Fiedere raschteg-brong, gradewéi och op de Schëlleren an Deeler vun de Flilleken, déi zousätzlech donkel Flecken hunn. D'Strass an déi iewescht Broscht si roudelzeg, de Réck blogro. Um Hals hunn déi erwuessen Déiere schwaarz queesch Sträifen op wäissem Grond. De Schwanz huet zwielef bloschwaarz Fiedern, déi um Enn wäiss sinn. Och déi zwou baussecht Fiederen dovu si wäiss um Bord. De Bauch ass hell. Deene Jonken hiert Fiederkleed ass allgemeng méi brong.

## Verbreedung a Liewensraum
D'Duerteldauf kënnt an Europa bal iwwerall vir, ausser a Skandinavien, op Deeler vun de Britteschen Inselen, an den Héichte vun den Alpen, sou wéi och a Klengasien, der Ukrain, sou wéi Deeler vum Noen Osten a vu Russland bis an d'Mongolei an a Westchina.
D'Wanterquartiere si queesch duerch Afrika, südlech vun der Sahara.

## Ernierung
D'Duerteldauf fënnt hiert Friesse bal nëmmen um Buedem, wou se haaptsächlech Geseems a Planzendeeler frësst. Heiansdo kommen do Bieren, Pilzen, an och emol déi eng oder aner Kéier e klenge Schleek oder Insekte mat derbäi.

## Fortpflanzung

D'Duerteldauwe bréie vu Mee bis August, gewéinlech just eng Kéier am Joer. D'Bréiecht besteet aus zwee wäissen Eeër, déi 15 Deeg bebritt ginn. Déi Jonk sinn no 14 Deeg prett fir d'Nascht ze verloossen. Da kënne s'awer nach net fléien a sëtzen dann am Geäschts ronderëm d'Nascht.

## Bestand
Well s'a ville Länner, absënns wou se duerchflitt, gejot gëtt, ass d'Duerteldauf mëttlerweil an hirem Bestand staark zeréckgaangen.

### D'Duerteldauf zu Lëtzebuerg
De Bestand vun den Duerteldauwen zu Lëtzebuerg ass bannent 10 Joer, tëscht 2012 an 2022, ëm 90 Prozent erofgaangen.

2023 gouf d'Duerteldauf dofir vun natur&ëmwelt als Vull vum Joer erausgesicht.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg
## Um Spaweck
Léierchen

D**'Léierchen** (*Alauda arvensis*) ass eng Vullenaart aus der Famill vun de Léiercher (Alaudidae).

## D'Léierchen zu Lëtzebuerg
D'Léierche gouf 1998 an 2010 vun natur&ëmwelt als Vull vum Joer erausgesicht.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Alabaster (Film)

***Alabaster*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Ganaël Dumreicher. En hat seng Première um LuxFilmFest 2023.

## Ëm wat geet et am Film?
De Lucian, d'Cally an d'Coco hunn als Liewensphilosophie an -ideal, sech net ze beweegen. Si liewen an de Kasematten, ënnert der Stad Lëtzebuerg. Daagsiwwer triede si als lieweg Statuen an der Stater Foussgängerzon op. Dem Lucian säin Dram ass et, selwer eng Statu ze ginn...

## Produktioun

## Accueil

### Kritik

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
Gaart vun der Méisproochegkeet

De ***Gaart vun der Méisproochegkeet*** ass e klenge Park um Kierchbierg, an der Stad Lëtzebuerg, deen tëschent Januar 2022 a Mäerz 2023 vum Fonds d'urbanisation et d'aménagement du plateau de Kirchberg ugeluecht gouf. En ass op der Plaz vun engem Deel vum fréiere Jean-Monnet-Gebai, a gouf um Europadag, den 9. Mee 2023, ageweit.

En ass 1,15 Hektar grouss a läit nërdlech vun den dräi Tierm vum Europäesche Geriichtshaff, an deenen (ë. a.) d'Iwwersetzer vun där EU-Institutioun hire Büro hunn. De Gaart soll en Hommage un d'Méisproochegkeet an der Europäescher Unioun sinn.

Dat Ganzt ass als eng Zort Miniatur-Agrarlandschaft ugeluecht, mat enger Varietéit vun heemesche Planzenaarten. Déi eenzel 'Topographië' si mat Weeër verbonnen, an de Park soll sech eegnen, fir do kulturell oder kënschtleresch Aktivitéite kënnen z'organiséieren.

Laanscht d'Weeër goufe 25 Stäiler aus Cortenstol opgeriicht, mat Opschrëften an de 24 offiziell Sprooche vun der Europäescher Unioun, plus d'Lëtzebuergescht (dat keng offiziell EU-Sprooch ass). Vum Europäesche Geriichtshaff koum eng Dolmetscherkabinn dohinner stoen, déi Informatiounen iwwer d'Dolmetschen bereetstellt.

D'Plaz wou de Gaart ass, ass als *Terrain de réserve* vum Kierchbierg-Fong ausgewisen. De Gaart besteet deemno nëmme sou laang bis den Terrain eng Kéier bebaut gëtt.
## Biller

Jardin du Multilinguisme 2024-03 ---04.jpg
Jardin du Multilinguisme 2024-03 ---09.jpg|D'Dolmetscherkabinn
Jardin du Multilinguisme 2024-03 ---07.jpg|D'Kabinn vu bannen
Jardin du Multilinguisme 2024-03 ---08.jpg

## Um Spaweck

* "Jardin du multilinguisme" op fondskirchberg.public.lu; gekuckt 06.03.2023.
Mir d'Vollek (Lëtzebuergesch Partei)

**Mir d'Vollek** ass eng Lëtzebuerger politesch Partei. Si gouf am Oktober 2021 vum Jean-Marie Jacoby, Peter Freitag an dem Toni Fernandes gegrënnt, am Kontext vun de Protester vun den Impfgéigner géint d'Politik zur COVID-19-Pandemie zu Lëtzebuerg. D'Partei versteet sech als Oppositiounspartei an huet hire Sëtz an der Stad Lëtzebuerg.

## Walresultater
Bei de Gemengewale vum 11. Juni 2023 hat *Mir d'Vollek* mat enger (partieller) Lëscht an der Stad Lëtzebuerg kandidéiert. D'Partei krut 0,97&nbsp;% vun de Stëmmen, deemno huet kee Kandidat et an de Stater Gemengerot gepackt.

2024 huet *Mir d'Vollek* bei den Europawalen eng éischt Kéier kandidéiert. Déi 11.838 Stëmmen, déi se kruten (0,85&nbsp;%), sinn net duergaange fir ee vun de 6 Sëtzer.

## Um Spaweck
* Mir d'Vollek - Websäit (net méi aktiv, Archivéiert Versioun)
* Mir d'Vollek op Rumble
Offiziell Sprooche vun der Europäescher Unioun

D**'[[Europäesch Unioun]]** huet, zanter 2013, véieranzwanzeg **[[offiziell Sprooch]]en** (fr.: *langues officielles de l'Union européenne*, de: Amtssprachen der Europäischen Union).

Dës, souwéi och hire Gebrauch vun den EU-Organer, sinn duerch dat alleréischt Europäescht Reglement, d'Nr.1/1958 festgeluecht. 

Duerch verschidde Bäitrëtter huet sech d'Zuel vun am Ufank véier op déi haiteg 24 vergréissert.

"Offiziell Sprooch" bedeit praktesch z.&nbsp;B., datt d'Europäesch Traitéen an d'Gesetzer an deene Sprooche publizéiert ginn, datt europäesch Deputéiert a Ministeren dës Sprooch am Europaparlament an op Ministeschconseile schwätze kënnen (an an hir Sprooch gedolmetscht kréien), an datt d'Bierger sech an enger vun deene Sproochen un d'EU-Institutiounen adresséiere kënnen an och eng Äntwert dodra kréien.

Dës 24 offiziell Sprooche vun der EU sinn net ze verwiessele mat den Amtssprooche vun den eenzelen EU-Länner. Sou ass Tierkesch z.&nbsp;B. eng offiziell Sprooch op Zypern, mä net an der EU; Lëtzebuergesch ass eng vun den Nationalsproochen am Grand-Duché, ass awer och keng offiziell Sprooch vun der EU.

A verschiddene Memberlänner hu Regional- oder Minoritéitesproochen zousätzlech e bestëmmte Status a kënne jee nodeem begrenzt gebraucht ginn. Och dës si keng Offiziell Sprooche vun der EU. Eng Ausnam sinn déi spuenesch Regionalsproochen (Katalounesch, Baskesch, Galizesch), déi Bierger an hirer Korrespondenz mat der EU kënne gebrauchen (woubäi dës duerch en Accord mam spuenesch Staat iwwersat gëtt, fir verstanen ze ginn).

## Um Spaweck

*  EWG Rat: Verordnung Nr. 1 zur Regelung der Sprachenfrage für die Europäische Wirtschaftsgemeinschaft  
*  „Sprachen“ op der Internetsäit vun der Europäescher Unioun
Bohey

**Bohey** ass e Lieu-dit an en Deel vun der Uertschaft Donkels an der Gemeng Wanseler.

Zu Bohey gëtt et ë. a. eng Bensinnsstatioun, e Café-Restaurant an e Gedrénksbuttek.

## Geographie
Bohey läit op enger Héicht vu 485&nbsp;m, südlech vun der N15, op der Streck vum Pommerlach a Richtung Baaschtnech, ronn 800&nbsp;m virun der Belscher Grenz.

## Biller

Winseler, Doncols-Bohey (105).jpg
Winseler, Doncols-Bohey (106).jpg


## Kuckt och

## Um Spaweck
Pont-Remy

**Pont-Remy** ass eng franséisch Gemeng am Departement Somme an der Regioun Hauts-de-France am Dall vun der Somme.

Zanter senger Grënnung den 28. Juli 2020, ass d'Gemeng Member vum Parc naturel régional Baie de Somme - Picardie maritime
Déi Liberal

**Déi Liberal** ass eng Lëtzebuerger politesch Partei. Si gouf am Juni 2015 gegrënnt.

Grënnungsmembere sinn de fréiere Member vum Staatsrot Claude A. Hemmer, den Alen Alomerovic, de Robert Mines, de Laurent Heisten an de Georges Reckinger.

Déi Liberal si bei de Chamberwale vum 14. Oktober 2018 net ugetrueden.

## Um Spaweck
D (Homonymie)

**D** steet ë.&nbsp;a. fir:
* de véierte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: D.
* eng japanesch Museksgrupp, kuckt: D (Museksgrupp).
* eng Programméiersprooch, kuckt: D (Programméiersprooch).
* d'réimescht Zeeche fir d'Zuel Fënnefhonnert.

**d** steet ë.&nbsp;a. fir:
* d'Eenheetszeeche vum Dag (vum laténgeschen *dies*).
* den SI-Eenheete-Prefix *dezi-*.
W (Homonymie)

**W** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den dräianzwanzegste Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: W;
* d'Symbol fir d'SI-Moosseenheet Watt; kuckt Watt (Eenheet);
* d'Symbol fir d'cheemescht Element Wolfram;
* d'Symbol fir d'Himmelrichtung Westen;
* e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Luc Feit, kuckt: W (Film 2003);
* eng lëtzebuergesch Webserie, kuckt W. (Webserie)
C (Homonymie)

**C** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den drëtte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: C.
* eng Programméiersprooch, kuckt: C (Programméiersprooch).
* d'Elementsymbol vum Kuelestoff.
* d'réimescht Zeeche fir d'Zuel Honnert.

**c** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den SI-Eenheete-Prefix *zenti-*.
Hello-World-Programm

En **Hello-World-Programm** ass ee Computerprogramm, deem säi Quelltext dozou déngt een éischten Androck vun der Syntax vun enger Programméiersprooch ze ginn. De Programm selwer mécht, wann en ausgefouert gëtt, soss näischt wéi d'Zeil "Hello, World!" – also Englesch fir "Moie Welt!" – ze printen. Den Zweck vum Programm ass awer éischter vun didaktescher Natur: Oft ass de Quelltext vun engem Hello-World-Programm den éischte Kontakt, deen e mat der Syntax vun enger Programméiersprooch huet, déi een nei léiert.

De genauen Text, dee geprint gëtt, spillt keng gréisser Roll, mee "Hello, world!" (resp. Iwwersetzungen op aner Sproochen) huet sech als Traditioun duerchgesat.

## Beispiller

Hei e puer Beispiller vun Hello-World-Programmer a verschiddene Programméiersproochen.

### [[C (Programméiersprooch)|C]]

```c
#include <stdio.h>

int main() {
  printf("Hello, world!\n");
  return 0;
}
```


### [[C++]]

```c++
#include <iostream>

int main() {
  std::cout << "Hello, world!" << std::endl;
  return 0;
}
```


### [[C-Sharp|C#]]

```csharp
using System;

class Program {
    static void Main(string[] args) {
        Console.WriteLine("Hello, world!");
    }
}
```


### [[Go (Programméiersprooch)|Go]]

```go
package main

import "fmt"

func main() {
    fmt.Println("Hello, world!")
}
```


### [[Haskell (Programméiersprooch)|Haskell]]

```haskell
main :: IO ()
main = putStrLn "Hello, world!"
```


### [[Java (Programméiersprooch)|Java]]

```java
public class HelloWorld {
  public static void main(String[] args) {
    System.out.println("Hello, world!");
  }
}
```


### [[JavaScript]]

```javascript
console.log("Hello, World!");
```


### [[Kotlin (Programméiersprooch)|Kotlin]]

```kotlin
fun main() {
    println("Hello, world!")
}
```


### [[Lua]]

```lua
print ("Hello, world!")
```


D'Klammere kënnen och ewech gelooss ginn:

```lua
print "Hello, world!"
```


### [[Matlab]]

```matlab
disp('Hello, world!');
```


### [[Perl (Programméiersprooch)|Perl]]

```perl
#!/usr/bin/perl

print "Hello, world!\n";
```


### [[PHP]]

```php
<?php
  echo "Hello, world!";
?>
```


### [[Python (Programméiersprooch)|Python]]
Bis Versioun 2, wou `print` e Schlësselwuert ass:

```python
print "Hello, world!"
```


Ab Versioun 3, wou `print` eng Funktioun ass:

```python
print("Hello, world!")
```


### [[R (Programméiersprooch)|R]]

```r
cat("Hello, world!\n")
```


### [[Ruby (Programméiersprooch)|Ruby]]

```ruby
puts "Hello, world!"
```


### [[Rust (Programméiersprooch)|Rust]]

```ruby
fn main() {
    println!("Hello, world!");
}
```


### [[Scala (Programméiersprooch)|Scala]]

```scala
object HelloWorld {
  def main(args: Array[String]): Unit = {
    println("Hello, world!")
  }
}
```


### [[Swift (Programméiersprooch)|Swift]]

```swift
print("Hello, world!")
```


### [[TypeScript]]

```typescript
console.log("Hello, world!");
```


## Um Spaweck
Chevalier (Kuerzfilm)

***Chevalier*** ass e Kuerzfilm vum lëtzebuergesche Regisseur Frédéric Zeimet. De Film hat seng lëtzebuergesch Première de 6. Mäerz 2023 um Luxembourg City Film Festival.

## Wourëms geet et am Film?

Aleng a vu sengem Papp a vun der Gesellschaft am Stach gelooss, stierzt sech dat eelef Joer aalt Emma mat Läif a Séil an eng Saach ouni Aussicht op Erfolleg.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Lëscht vu Programméiersproochen

Dës **Lëscht vu Programméiersproochen** ass en Deel vun de .

## A
* A++
* ABAP
* ActionScript
* Ada
* ADbasic
* AHDL
* ALGOL (ALGOL 60, ALGOL 68, ALGOL-W)
* AMPL
* APL
* AppleScript
* ARS++
* AspectJ
* Assemblersprache
* Autocoder
* AutoIt
* awk (awk, gawk, mawk, nawk)
* AWL

## B
* B
* BASIC
** Visual Basic, Visual Basic for Applications (VBA), Visual Basic Script (VBScript)
** Blitz3D
** DarkBASIC, DarkBASIC Professional
** freeBASIC
** Gambas
* bash
* BCPL
* BeanShell
* Beatnik
* Befunge
* Boo
* Brainfuck
* BUGS

## C
* C
* C++
* C#
* C/AL
* Caml
* C for graphics
* Charity
* Chef
* CIP-LS
* Clarion
* Clean
* Clipper
* COBOL
* Comal
* Common LISP
* CONZEPT 16 http://www.conzept16.com
* Corn https://web.archive.org/web/20230306215620/http://corn.telefonia.pl/
* CURL

## D
* D
* DarkBASIC
* Datalog
* Delphi
* DMDScript
* Dylan

## E
* E http://wouter.fov120.com/e/index.html
* EASY
* Eiffel
* ELAN
* Erlang
* Euphoria

## F
* Factor
* freeBASIC
* FORTH
* FORTRAN
* FQL

## G
* G
* Go
* Gofer
* Groovy

## H
* Haskell

## I
* ICI
* Intercal
* Io

## J
* Java
* JavaScript (JScript, ECMAScript, DHTML)
* Jython (JPython)

## K
* Kotlin
* Kylix

## L
* LabVIEW
* Lava
* Lingo
* LISP
* Logo
* Lua
* Lush

## M
* Mathematica
* Matlab
* Mesa
* Miranda
* ML
* Modula (Modula-2, Modula-3)
* Mumps
* Mycin (E-Mycin)

## N
* NewtonScript
* Nice

## O
* Oberon
* Object REXX
* Objective-C
* OCaml
* Object-Pascal
* Occam
* Opal
* OPL
* Ook!
* Oz

## P
* Pascal (Turbo Pascal) (Niklaus Wirth, 1972)
* Pearl
* Perl (Larry Wall, 1987)
* PHP
* Pike
* PILOT
* PL/0
* PL/I
* PL/SQL
* Plankalkül (*[[Konrad Zuse]]* um 1945)
* Progres (*[[Andy Schürr]]*)
* Prolog (Arity Prolog, Turbo Prolog)
* Prosa (Siemens 2002)
* Prothon
* Profan / XProfan
* PureBasic
* Pure data
* Python (Guido van Rossum)

## R
* R
* RapidBATCH
* REBOL
* REFAL
* REXX
* RPG
* RSL (RAISE Specification Language)
* Ruby
* Rust

## S
* S
* Sail (**S**tanford **A**I **L**anguage)
* Sather
* Scala
* Scheme
* SCL
* SCPI (**S**tandard **C**ommands for **P**rogrammable **I**nstruments)
* Scriptol
* SDL (Specification and Description Language)
* Seed7
* Self
* Sevag (**S**iemens **E**ingabe-,**V**erarbeitungs-,**A**usgabe**g**enerator)
* Shakespeare
* Shell (sh, ksh, bash, csh, zsh)
* Simula
* SIRON
* Slate
* Sleep
* Smalltalk
* SML Standard Meta Language, eine ML Variante.
* SML System Management Language, eine LISP Variante.
* SNOBOL4
* SQL
* Swift

## T
* TAL Transaction Application Language (TANDEM)
* Tcl
* TECO
* Transact SQL Transact SQL
* TypeScript

## U
* Uniface

## V
* VRML
* Visual Objects (VO)
* VoiceFlux:Pro Script Sprache (VFs)

## W
* Whitespace

## X
* XBase

## Z
* Zer0 Tolerance

## Kuckt och
:Kategorie:Programméiersproochen
Schierbelen (Roman)

***Schierbelen*** ass e Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum Georges Kieffer, deen 1998 bei den Éditions Phi erauskoum.

Beim Concours littéraire national 1997 huet de Kieffer fir *Schierbelen*, wat säin éischte Roman war, *ex aequo* mam Georges Hausemer den 1. Präis gewonnen.

## Ëm wat geet et am Roman?
De Roman erzielt d'Libesgeschicht tëscht dem Jérôme, dee keng Aarbecht huet, an dem Lisa, dat an der Nationalbibliothéik schafft. Mee no an no gëtt se iwwerlagert vun der Geschicht vu engem Schrëftsteller, deen e Roman mam Titel *Schierbelen* schreift... 

## Literatur
* Georges Kieffer: *Schierbelen*, Iechternach, Éditions Phi, Nr 361. ISBN 3-88865- 163-8.
Solange Frégnac

D**'Solange Rosine Henriette Julie Schaack-Frégnac**, gebuer de 4. Mee 1905 zu Roubaix, a gestuerwen den 21. Oktober 1989 zu Lëtzebuerg, war eng franséisch-lëtzebuergesch Molerin.

D'Solange Frégnac gouf a Frankräich als Duechter vum Wollhändler Auguste Léon Frégnac an der Sidonie Marie Joseph Dervaux gebuer. Si war eng eeler Schwëster vun der Thérèse Frégnac. D'Solange war déi Schwëster vun deenen zwou mat der meeschter Initiativ, déi nom Motto "Traut, schafft a vertrauen an Iech selwer" gelieft huet. Si huet op der École nationale d'arts industriels an hirer Heemechtsstad studéiert, wou si de *Premier prix d'excellence* fir Zeechnen a Molerei gewonnen huet. Si huet hir Ausbildung op der Académie de la Grande-Chaumière zu Paräis weidergemaach. Si ass dunn duerch Nordfrankräich gereest fir Landschaften ze molen.

D'Frégnac huet sech 1932 mam Ingenieur Léon Schaack vun Esch-Uelzecht bestuet, si krute sechs Kanner. Si krut d'Lëtzebuerger Nationalitéit duerch Bestietnes. Si huet weider hiren eegenen Numm fir hir Aarbecht benotzt. 1933 huet si op der 2. Nationalausstellung zu Esch an 1937 zesumme mat hirer Schwëster an der Galerie Bradtké an der Stad ausgestallt wou d'Solange eng véierzeg Landschaften, Stadvuen an eng Rei Blummebiller an d'Thérèse zwanzeg Blummebiller gewisen hunn.

D'Lëtzebuerger Regierung huet d'Biller *Le lac de Gerardmer* (Solange) an *Nature morte* (Thérèse) opkaaft, an d'Stad Esch d'Wierk der Solange hiert Bild *Le Port de St.-Tropez*.

Enn 1946 hat si eleng am Haaptsall vum Hôtel Métropol-Bourse an der Stad ausgestallt.

D'Solange Frégnac huet och an de Salone vun der *Société des artistes indépendants* a vum *[[Cercle artistique de Luxembourg]]* ausgestallt an hat Soloausstellungen an der Galerie Bradtké (1949, 1954), der Maison Reitz zu Esch (1952), dem Cercle municipal (1956, 1958, 1965) an an der Galerie Wierschem zu Esch (1968-1974). Hir Wierker gehéieren ënner anerem zu de Sammlunge vum Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht, dem Musée zu Roubaix a vun de Stied Esch a Lëtzebuerg.

D'Solange Schaack-Frégnac ass am Alter vu 84 Joer gestuerwen.
Thérèse Frégnac

D**'Thérèse Marguerite Marie Louise Heuertz-Frégnac**, gebuer den 21. Juni 1907 zu Roubaix, a gestuerwen den 12. August 1972 an der Stad Lëtzebuerg, war eng franséisch-lëtzebuergesch Molerin.

D'Thérèse Frégnac gouf a Frankräich als Duechter vum Wollhändler Auguste Léon Frégnac an der Sidonie Marie Joseph Dervaux gebuer, si war d'kleng Schwëster vun der Solange Frégnac. Si huet op der École nationale supérieure des arts et industries textiles an hirer Heemechtsstad studéiert.

D'Thérèse Frégnac huet sech zu enger Blummemolerin entwéckelt. 1937 hunn d'Frégnac-Schwësteren an der Galerie Bradtké an der Stad Lëtzebuerg ausgestallt. D' Thérèse huet zwanzeg Blummebiller gewisen, d'Solange eng véierzeg Landschaften, Stadlandschaften an eng Rei Blummemolereien. D'Regierung huet d'Biller *Le lac de Gerardmer* (Solange) an *Nature morte* (Thérèse) opkaaft, an d'Stad Esch d'Wierk *Le port de St.-Tropez* vun der Solange. 1938 huet d'Frégnac sech mam Naturwëssenschaftler Marcel Heuertz (1904–1981) bestuet, deen deemools am Kolléisch enseignéiert huet. Méi spéit war hie President vun der Société des naturalistes luxembourgeois (1955-1962) an Direkter vum Staatsmusée (1964-1969). Duerch d'Bestietnes krut d'Frégnac d'Lëtzebuerger Nationalitéit. Si huet weider hiren eegenen Numm fir hir Molerei benotzt.

D'Thérèse an d'Solange Frégnac hunn nom Zweete Weltkrich allebéid an de Salone vum Cercle artistique de Luxembourg ausgestallt. 1950 hat d'Thérèse Frégnac eng Solo-Ausstellung an der Galerie Bradtké, wouduerch d'Rezensentin vum *[[Tageblatt|Escher Tageblatt]]* geschriwwen huet: "Si weess nach ëmmer, wéi ee Blumme mat sensibelen Ae kuckt a se beweegt duerstellt. Et stëmmt, datt si kaum déi gewinnt Margréidercher, Neelchesblummen, Mimosaen, Peonien, Chrysanthemen an dräifaarweg Bouquete moolt; ma léiwer méi "aristokratesch", méi raffinéiert Blumme wéi Tigerlilien, Orchideeën, Amaryllissen a Callas, ". Hir Wierker sinn ënner anerem Deel vun der Sammlung vum Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht.

D'Thérèse Heuertz-Frégnac ass am Alter vu 65 Joer an der Stad Lëtzebuerg gestuerwen, si gouf zu Iechternach begruewen.
Z (Homonymie)

**Z** steet ë.&nbsp;a. fir:
* de sechsanzwanzegste Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: Z.
* en franséisch-algeeresche Film vum Costa-Gavras, kuckt: Z (Film 1969).
* den SI-Eenheete-Prefix *Zetta-*.

**z** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den SI-Eenheete-Prefix *zepto-*.

## Kuckt och
* \mathbb{Z}, den Ensembel vun de Ganzen Zuelen.
Vakanz am Pazifik

***Vakanz am Pazifik*** ass e Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum Guy Rewenig, deen 1998 bei den Editions Phi erauskoum.

## Ëm wat geet et am Roman?

D'Haaptfigur, den André Bentz, steet virun de Schierbele vu sengem Liewen: Seng Fra Maryse huet e verlooss, a seng Kanner hunn och Buttek mat him...

## Receptioun

## Um Spaweck
Adrienne d'Huart

D**'Adrienne Baudoin-d'Huart**, genannt **Miny**, gebuer de 26. Juli 1892 zu Carignan, a gestuerwen den 3. September 1992 zu Eaubonne, war eng lëtzebuergesch Molerin.

D'Adrienne d'Huart war d'Duechter vum Moler Ferdinand d'Huart (1858 – 1919) an der Marguerite Marthe Lecluse de Mesempré (1869 – 1956). 1907 ass d'Famill op Lëtzebuerg geplënnert. D'Adrienne d'Huart gouf vun hirem Papp enseignéiert an huet op der Académie Julian an der Académie de la Grande Chaumière zu Paräis Molerei studéiert. Nom Doud vun hirem Papp 1919 huet d'Huart sech a Frankräich néiergelooss, si huet awer och nach weider zu Lëtzebuerg ausgestallt. 1923 huet si de Georges Baudoin (1897-1964) bestuet.

Si huet haaptsächlech Blummen a Landschafte gemoolt. Am Joer 1916 hat si hir éischt Ausstellung, zesumme mat hirem Papp. Si war Member vum Cercle artistique de Luxembourg (CAL) a huet reegelméisseg un den alljärleche Salonen deelgeholl. 1982 huet de CAL eng Retrospektiv bei Geleeënheet vun hirem 90. Gebuertsdag organiséiert. Si hat Soloausstellungen an de Galerië Bradtke (1935), Wierschem (1937, 1969) a Becker (1989).

Zesumme mam Pierre Blanc, dem Joseph Kutter a dem Jean Schaack huet si 1935 un der Weltausstellung zu Bréissel deelgeholl. Hiert Wierk gouf an d'Kollektioun vum Nationalmusée um Fëschmaart opgeholl; d'Villa Vauban huet och fënnef Wierker vun hir an der Sammlung.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
* Wierker vun der Adrienne d'Huart op collections.mnaha.lu
Georgina Beyer

D**'Georgina Beyer**, gebuer als *George Bertrand* am November 1957 zu Wellington, an och do gestuerwen de 6. Mäerz 2023, war eng neiséilännesch Politikerin.

Si war weltwäit déi éischt transexuell Buergermeeschtesch an Deputéiert.

## Liewen

## Um Spaweck
Iwwerliewen

***Iwwerliewen*** ass e Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum Georges Kieffer, deen 2020 am Verlag Op der Lay erauskoum.

## Ëm wat geet et am Roman?
Nodeems säi Frënd duerch eng Landminn ëm d'Liewe koum, mécht sech e jonken Zeechner vun Damaskus aus op de Wee no Europa a kënnt no enger Zort Odyssee via Frankräich op Lëtzebuerg. Parallel gëtt d'Liewe vum Romain, engem 18-järege lëtzebuergesche Weesekand erzielt, dat sech zesumme mat senger Frëndin Fiona, géint Auslännerfeindlechkeet asetzt...

## Literatur
* Georges Kieffer: *Iwwerliewen*, Esch-Sauer, Op der Lay. ISBN 3978-2-87967-245-8.

## Um Spaweck
* Fiche op autorenlexikon.lu.
* Jean-Marie Weber: "Ein Mehr im Leben". In: *Lëtzebuerger Land* 09.07.2021, och op land.lu.
Äisklatz

**Äisklatze** sinn e raren natierleche Phenomeen, bei deem kleng Stécker vu Mier-Äis (gefruerent Mierwaasser), wann et kal genuch ass, am oppene Waasser vu Wand a Stréimungen zesummekluddert a gerullt ginn, a sou klatzen- oder och alt eeërfërmeg Stécker Äis entstinn. Déi kënnen dann a Kéip op der Plage ugeschwemmt ginn.

2016 gouf op enger Plage a Sibirien eng Äisklatz vun engem Meter Duerchméisser entdeckt.

Äisklatze kënnen och op de Groussen Nordamerikanesche Séien entstoen, do gi se *ice balls* genannt.

## Kuckt och
* Schnéiklatz
Ram Chandra Poudel

De **Ram Chandra Poudel** (Nepali: राम चन्द्र पौडेल), gebuer de 15. Oktober 1944, ass en nepaleesesche Politiker.

Den 13. Mäerz 2023 gouf hien zum 3. President vum Nepal gewielt.
## Liewen a Carrière

## Wierker
* *What Nepali Congress Says* (1976)
* *Satyagraha – Why and How* (1984)
* *Democratic Socialism – A study* (1990)
* *Journey of Faith* (1996)
* *Abhisapta Etihas* (2004)
* *Socialism – In New Context* (2012)
* *Agricultural Revolution and Socialism* (2013)
Renée Arend

D**'Renée Jeanne Thill-Arend**, gebuer 1937 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Keramikerin a Molerin.

D'Renée Arend ass eng Duechter vum Literaturkritiker Alphonse Arend an der Jeanne Marguerite Welter. Si huet hir Konschtausbildung am der École des Arts et Métiers zu Lëtzebuerg, op der Akademie vu Saarbrécken an op der École des beaux-arts zu Paräis gemaach. Vun 1958 bis 1963 huet si op der École des Arts et Métiers Keramik enseignéiert. 1960 huet si de Pierre Thill bestuet.

D'Renée Arend huet Keramik an abstrakt Biller gemaach. Si huet hir Wierker e puermol ausgestallt, ënner anerem wärend enger Ausstellung zesumme mat der Lou Kreintz an der Galerie *La Cimaise de Luxembourg* zu Paräis (1958), wärend den alljärleche Salone vum Cercle artistique de Luxembourg (1958-1960) an op enger Ausstellung zesumme mam Lars Bo, dem Ben Heyart, dem Charles Kohl an der Yola Reding an der Galerie *Le Studio* zu Lëtzebuerg (1960-1961). 1968 hat si zu Nouspelt eng Ausstellung mat de Lëtzebuerger Keramiker Léon a Jeanne Nosbusch, Jean a Robert Peters, Aurelio a Bettina Sabbatini, Corneille Schwenninger a Jos a Fernande Welter-Klein. 

Wierker vun hir goufen an d'Sammlunge vum Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht zu Lëtzebuerg, vum Kunstmuseum aan Zee zu Ostende an am Schweizer Keramik- und Glasmuseum zu Genf opgeholl.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
Lou Kreintz

D**'Marie-Lou (Lou) Kreintz**, gebuer den 9. Dezember 1934 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen 2019, war eng lëtzebuergesch Molerin.

D'Lou Kreintz war d'Duechter vum Händler Josy Kreintz an der Léonie Bertrang. Si huet op der Académie de la Grande-Chaumière beim Henri Goetz , an op Akademie der Bildenden Künste München, als Studentin vum Jean Deyrolle geléiert.

D'Lou Kreintz huet abstrakt Landschaften am Ueleg an am Pastell gemoolt. Si huet hir Wierker e puermol ausgestallt, ënner anerem an den alljärleche Salone vum Cercle artistique de Luxembourg (zanter 1954), an enger Ausstellung zesumme mat der Renée Arend an der Galerie *La Cimaise de Luxembourg* zu Paräis (1958), a mam Roger Bertemes, Jean-Pierre Junius a Marie-Thérèse Kolbach an der *Galerie d'Art Municipale* zu Esch-Uelzecht (1962). Si hat Soloausstellungen an der Galerie Bruck (1964) an an der Galerie de Luxembourg (1983, 1986) an der Stad Lëtzebuerg.

Wierker vun hir goufen an d'Sammlunge vum Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht opgeholl.

## Publikatioun
*Léon N. Nilles (1985) *Die von Seite 3. Mit Guaschen von M.-Lou Kreintz*. Lëtzebuerg: RTL Editioun.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
## Um Spaweck
*D'Lou Kreintz an de Collections vum MNHA
Alphonse Beffort

Den **Alphons Johann Peter (Alphonse) Beffort**, gebuer de 14. Dezember 1886 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 18. Abrëll 1966 am Rollengergronn, war e lëtzebuergesche Moler.

## Liewen a Karriär
Den Alphonse Beffort war e Jong vum Händschefabrikant Johann Peter Beffort an der Barbara Orniack. Hie war e Schüler vum André Thyes. De Beffort huet bei der Arbed geschafft. Hie war och als Landschaftsmoler aktiv, hien huet am Aquarell an am Ueleg gemoolt a Gouachë gemaach. Hie war Member vum Cercle artistique de Luxembourg, wou hie vun 1918 bis 1965 un den alljärleche Salonen deelgeholl huet. 1936 hat hien eng Soloaussstellung am Festsall Lacaf zu Miersch, wou hien Uelegbiller vu Miersch an Emgéigend gewisen huet. De Gemengerot huet dunn decidéiert, säi Bild vum Méchelstuerm ze kafen.

Den Alphonse Beffort ass am Alter vun 79 Joer am Rollengergronn gestuerwen.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Aporia crataegi

Den ***Aporia crataegi*** ass eng Päiperleksaart aus der Famill vun de Pieridae. D'Epithet vun der Aart leet sech of vun de Planzenaarte vun der Gattung *Crataegus* (Wäissdar oder Hodar), vun deenen hire Blieder d'Raupe vun dëser Aart sech gären ernieren.

Op Lëtzebuergesch gëtt e *Bamwäissleng* genannt, op Däitsch *Baumweißling*, op Franséisch *Gazé* an op Englesch *Black-veined white*.

## Charakteristiken
D'Flilleken, déi bal duerchsichteg sinn, hunn eng Längt vun 28 bis 33 Millimeter an hunn opfälleg siichtbar Oderen. Bei de weiblechen Déiere gesäit een no beim ieweschte Bord eng Zort Stréch oder Punkt, deen d'Männercher net hunn.

(MHNT) Aporia crataegi- Foret de Soreze Tarn France - male dorsal.jpg|*Aporia crataegi* ♂ 
(MHNT) Aporia crataegi- Foret de Soreze Tarn France - male ventral.jpg|*Aporia crataegi* ♂ △


(MHNT) Aporia crataegi- Prapic, Parc des Ecrins, Hautes-Alpes, France - female dorsal.jpg|*Aporia crataegi* ♀ 	
(MHNT) Aporia crataegi- Prapic, Parc des Ecrins, Hautes-Alpes, France - female ventral.jpg|*Aporia crataegi* ♀ △	


### Raup
D'Raupe si groelzeg, hunn Hoer, an e schwaarzt a rout Muster um Réck.

## Verbreedung
Den *A. crataegi* ass wäit verbreet a kënnt dacks doruechter vir. Et gëtt e vun Nordwestafrika am Weste bis an Transkaukasien a Japan am Osten. Am Süde kënnt e bis an der Tierkei, Zypern, Israel, Libanon a Syrien vir. An Nordskandinavien, an och op de Britteschen Insele fënnt ee keng Exemplare vun dëser Aart.

## Liewensweis
D'Weibercher leeën hir Eeër, 70 bis 90 un der Zuel, a gielzeg gefierft, beieneen op Fudderplanzen (dozou gehéieren ë a. *Prunus*-, *Cerasus-* a *[[Crataegus]]*-Aarten, am léifsten de *Crataegus monogyna*. 
No 14 Deeg ginn d'Eeër gréngelzeg an deen Dag drop kommen d'Raupen eraus. Dës iwwerwanteren zu hirer méi an engem gesponnenen Nascht. D'Poppe si gielzeg gefierft, mat engem Muster vu klenge schwaarzen Tëppelen. Soubal wéi d'Weibchen aus der Popp eraus ass, verkoppelt et sech. Se fléien an Nord-Europa vun Enn Mee bis Ufank Juni an a Südeuropa vu Mëtt Abrëll bis Juli.

D'Päiperleke liewe vun de Bléie vu verschiddenen Dëschtelaarten, Roudem Wisekléi, Lisär, Salzkraut, Wisenzalfei, Rouder Haartrutt asw. 

File:Pieridae - Aporia crataegi-001.JPG|Verkoppelung
File: 2012-06-27 Aporia crataegi eggs Malus domestica.JPG|Eeër
Fichier:Aporia.crataegi.caterpillar.jpg|Raup
File:Winter nest of butterflies (Aporia crataegi).JPG|Wanternascht
Fichier:aporia.crataegi.puppe.2268.jpg|Popp


## Kuckt och
* Lëscht vun den Dagfalteren zu Lëtzebuerg
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Insektennimm

## Um Spaweck

* Lepiforum e. V. Taxonomie a Fotoen
Wisekléi

De **Wisekléi** oder **Roude Wisekléi** (*Trifolium pratense*) ass eng Planzenaart aus der Gattung Kléi (*Trifolium*) an der Ënnerfamill vun de Faboideae bannent der Famill vun de Scheekefriichten (Fabaceae oder Leguminosae).

## Charakteristicken

Fichier:Trifolium pratenseRed cloverLamiotF5580.JPG|Detail
Fichier:Trifolium pratense albiflorum - Keila.jpg|Wäiss Bléi
File:Red Clover 2011 G1.jpg