open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Portofino

**Portofino** (lat. *Portus Delphini*) ass eng italieenesch Uertschaft a Gemeng a Ligurien ëstlech vu Genua. Déi landschaftlech Lag, besonnesch déi vu sengem klengen Hafen, ass aussergewéinlech. Dofir ass Portofino sou bekannt ginn a zitt haut vill Touristen un. An der Noperschaft vu Portofino läit Rapallo, eng aner geschichtlech bekannt a kuckeswäert Uertschaft.
 
## Geschicht

Zur réimescher Zäit war d'Bucht vu Portofino, wéi d'Ausgruewungen noweisen, scho besidelt.
 
Souwoul Byzantiner wéi och Langobarden hu schonn dës Bucht bewunnt. Am Joer 986 sinn d'Bucht an d'Duerf vu Portofino dunn an de Besëtz vun der Benediktinerabtei vu San Fruttuoso komm. Aus dem Éischte Kräizzuch sinn d'Reliquie vum hellege Georg op Portofino bruecht ginn, wou se nach haut an der *Chiesa di San Giorgio* sinn.

## Verkéier
* Déi nächst Gare ass zu Rapallo
* Eng schmuel Strooss féiert laanscht d'Mier op *Rapallo*
* Am Hafe vu Portofino kann een d'Jachte vu ville Prominenten, déi vun iwwerall hierkommen, gesinn.
## Kuckeswäertes
* D*'Piazzetta*
* De *Castello Brown*
* D'Kierch vu *San Giorgio*
## Biller

Giuseppe Amisani, Spiaggia a Portofino, Olio spatolato su tavola, 64 x 46,5.jpg
Giuseppe Amisani, the painter of the Kings, Portofino.jpg|
Giuseppe Amisani, Andando a Portofino.jpg
Giuseppe Amisani, Scorcio di Portofino.jpg
Giuseppe Amisani, the painter of the Kings, Morning in Portofino.jpg
Giuseppe Amisani, the painter of the Kings, View of Portofino.jpg
Giuseppe Amisani, the painter of the Kings (1881-1941) Veduta di Portofino.jpg
Giuseppe Amisani, Spiaggia di Paraggi a Portofino, olio su faesite, 19.5x26.5 cm.jpg
Giuseppe Amisani, Quiete a Portofino.jpg
Key West

**Key West** ass eng Stad am Monroe County am Bundesstaat Florida. D'Stad Key West ass op der Insel mam selwechten Numm, déi zu der Inselgrupp vun de Florida Keys gehéiert.

Op 15&nbsp;km² hunn am Joer 2000 24.000 Awunner gelieft. Well Key West duerch vill Brécke mam Festland verbonnen ass, gëtt Key West als südlechst Stad vun den USA an hire südlechsten Deel als südlechste Punkt vum US-amerikanesche Festland ugekuckt.
Do ass dann och en Aussiichtspunkt, deen nëmmen 90 Meilen (146&nbsp;km) vu Cuba ewech läit.
## Den U.S. Highway 1
Key West ass dee südlechen Terminus vum U.S. Highway 1, och "U.S. Route 1" genannt, dee vu Fort Kent am US-Bundesstaat Maine erfort kënnt. En huet eng Längt vun 3.846 Kilometer.

## Lag vu Key West a Florida
Een Highway, a Form vun enger langer Küstestrooss mat héije Brécken, féiert vu Miami iwwer déi laanggezunne Kette vun Inselen (*Florida Keys*) op *Key West*.

## Kuckeswäertes

* Ernest Hemingway - Musée, De bekannten amerikanesche Schrëftsteller huet nämlech laang zu Key West gelieft an och do eng Rei vu senge Bicher geschriwwen. Säin Haus, haut e Musée, kann do vun jiddwerengem besicht ginn. Zu Key West gëtt den Ernest Hemingway veréiert wéi en Hellegen.
*Schéi Plagen a Stränn mat Dauch- a Schnorchelméigleckkeeten an engem Mier, dat fir seng schéi Korallebänke bekannt ass.
* Mat engem Touristenzichelche kann een d'Stad besichen.

## Kuckt och
* Florida Keys

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Stad Key West
* Säit vum Ernest Hemmingway-Musée zu Key West
* Offiziell Säit vun de Florida Keys
Odessa

**Odessa** (uk: *Одеса*) ass eng ukrainesch Hafestad um Schwaarze Mier; se huet .

## Kuckeswäertes
* Gare vun Odessa
* Oper vun Odessa
* Potemkinesch Trap (huet eng Roll gespillt am Film Panzerkräizer Potemkin vum Sergej Eisenstein)
* Deribasowskaja Foussgängerzon
* Maart vun Odessa
* Arkadija Plage an Nuetsliewen

## Galerie

Fichier:Tyuremnaya square.jpg|Odessa am spéiden 19. Joerhonnert
Fichier:Будівля залізничного вокзалу 01.jpg|Gare vun Odessa
Fichier:Akademické divadlo opery a baletu v Oděse.jpg|Oper vun Odessa
Fichier:Potěmkinovy schody.jpg|Potemkinesch Trap
Fichier:Odessa city garden and Deribasovskaya street.jpg|Deribasowskaja Foussgängerzon
Fichier:Privoz market in Odessa.JPG|Ale Priwos Maart
Fichier:Одесса. Пляж "Аркадия".jpg|Arkadija Plage
Fichier:Hotel Odessa.jpg|Passagéierterminal am Hafen
Fichier:Odessa 1.jpg|Eng Strooss zu Odessa
Fichier:Panteleymonovskiy Monastery Odesa.jpg|Panteleimon-Klouschter
Fichier:Odesa Duma DSC 3292 51-101-0302.JPG|Märei
Fichier:Odessa Art Museum Front.jpg|Konschtmusée
Fichier:Украина, Одесса - Памятник Дюку де Ришелье 02.jpg|Richelieu Monument
Fichier:Monument to Odessa founders 2010.JPG|Katharina II. Monument


## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun Odessa
* Kuerz d'Geschicht vun Odessa
Rackés Millen

D**'Rackés Millen** zu Äischer an der Gemeng Kiischpelt am Dall vun der Klierf ass déi eenzeg Waassermillen zu Lëtzebuerg, déi nach voll funktionéiert.

## Geschicht
D'Waassermillen, déi och nach *Äischer Millen* genannt gëtt, gouf 1334 fir d'éischt Kéier an Dokumenter ernimmt.

Dat haitegt dräistäckegt Millegebai gouf 1824 gebaut. Zanter 1919 war si am Besëtz vun der Famill Racké.

No zwou Renovatiounen, 1902 an 1932, gouf op hir bis 1954 Broutmiel hiergestallt a bis 1967 nëmmen nach mat Fuddermëttel do gehandelt.

Nom Zoumaache vun der Millen, huet den Här Willy Racké sech drëms bekëmmert, datt d'Mille funktiounsfäeg bliwwen ass.

2001 ass d'Mille schliisslech mat Hëllef vum Tourismusministère vum Syndicat d'initiative Munzen opkaf ginn. D'Millen ass restauréiert ginn an an de Programm vum Domaine touristique du cheval de trait ardennais Munshausen integréiert ginn.

Haut gëtt an der Millen nees gemuelen. Déi fréier Wunneng vum Mëller gouf an eng Vakanzewunneng transforméiert.

2019 gouf entscheet eng Komplettrenovéierung z'ënnerhuelen, déi 2022 fäerdeg war. Déi al Molkerei niewendrun gouf an de Projet agebonnen. An der Brasserie-Auberge kënne bis zu 16 Leit iwwernuechten. Och d'Mille gouf renovéiert. D'Miel, dat hie gemuele gëtt, gëtt un de Cornelyshaff an an d'Robbesscheier geliwwert. 

Niewent der Mille steet eng kleng Fielsbün. Et gëtt iwwerluecht, fir dës an de Projet mat anzebannen, op där dann an Zukunft Theater gespillt ka ginn. 

## Technik
D'Waasserrad vun der Mille gëtt mat Waasserzoulaf vun ënnen ugedriwwen. Dobäi leeft d'Waasser an enger spezieller Féierung, déi dem Rad ugepasst ass a verhënnert, datt Waasser ënner a säitlech vun de Schauten offléisse kann, ouni d'Rad unzedreiwen.

## Millefest
Zanter 2004 gëtt all Joer am August rondrëm d'Millen d'Millefest organiséiert.

## Literatur
* S.I. de la Commune de Munshausen asbl (2009, Herausgeber): 20 Joer Robbesscheier. - Munshausen; 54 - 65
* Lobo, Paulo, 2011. *12 Bemerkenswerte Gebäude in Luxemburg: 10. Die "Rackés Millen"*. S. 96-105, Luxédit, ISBN 978-99959-733-0-8
* Weyrich Franck, *Touristisches Kleinod eingeweiht, Der Kiischpelt ist mit der renovierten Rackésmillen um eine Attraktion reicher geworden*, Luxemburger Wort, 8. Juni 2022, S.21; Rackésmillen offiziell eingeweiht, So sieht die neue Touristenattraktion im Kiischpelt aus

## Um Spaweck
* Geschicht vun de Millen am Kiischpelt
* Site vum Domaine tourististique, Syndicat d'initiative de la commune de Munshausen asbl

## Billergalerie

Image:RAC MIL 3087.jpg|D'Millerad
Image:RAC MIL 3097.jpg|Rimmen
Avro Lancaster

Den **Avro 683 Lancaster** war dee bekanntste véiermotorege Bomber vun der Royal Air Force am Zweete Weltkrich.

Den Avro **Lancaster** war op der Basis vum zweemotorege Bomber Manchester entwéckelt ginn. Fir de Manchester dee kee grousse Succès hat well seng Leeschtung wäit ënner den Erwaardunge louch hat déi lescht Klack gelaut. Fir d'Kar aus dem Dréck ze zéien, huet de Chefingenieur vun Avro decidéiert fir déi Maschinn ëmzebauen an huet hir amplaz zwéin, véier Motoren an d'Flilleke geprafft.

Doduerch konnt hien ee mëttelméissege Bomber, an dee Bonber transforméieren dee bis 1945 **de Fliger** vum groussbritannesche Bomber Command war.

De Bomber hat eng Capacitéit déi tëscht zwee- a véiermol méi grouss war wéi déi vun aner Bomberen aus där Zäit mat änlecher Kraaft, wéi d'B-17 oder B-24.

Vun Ufank 1944 konnt en eng eenzel Bomm vu bal 10 Tonne wéi d'Tallboy a Blockbuster oder 5 Grand slam-Bommen transportéieren.

## Kuckt och
* Lancaster Memorial

## Um Spaweck
Collioure

**Collioure** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng op der franséischer Mëttelmierküst, net wäit vun der spuenescher Grenz.
## Biller

200307 Anse de Collioure 01.jpg|Collioure
Collioure - man painting.jpg|Vu Moler opgesicht
200307 Collioure Nord.jpg|Den nërdlechen Deel vu Collioure


## Um Spaweck

* Offiziell Säit vum Office du Tourisme vu Collioure
* Websäit iwwer Cllioure vum Jean Tosti
* Eng Reesreportage mat ville Fotoen
Jalta

**Jalta** (Ukrainesch a Russesch *Ялта*) ass eng Kuer- an Vakanzenuertschaft op der Südküst vun der Hallefinsel Krim um Schwaarze Mier an der Ukrain an huet . 

Jalta gouf warscheinlech vun den ale Griiche gegrënnt; den Numm kënnt aus dem Griicheschen a bedeit einfach nëmmen *Uwänner* (op Däitsch *Ufer*). International bekannt gouf Jalta duerch d'Konferenz vu Jalta, op där 1945 iwwer d'Schicksal vun Däitschland, dat de Krich verluer hat, entscheet gouf. Doru bedeelegt waren déi alliéiert Regierungscheffe Winston Churchill, Stalin a Franklin D. Roosevelt. D'Welt gouf do nei opgedeelt.

Vu Jalta aus féiert déi längst Trolleybuslinn vun der Welt iwwer Aluschta op Simferopol bannen an d'Land.

Haut ass Jalta eng, besonnesch bei de Russen, beléift Touristestad an dofir déi modernst a räichst Stad vun der Krim. Jalta ass net un d'Eisebunnsnetz ugeschloss. Mat Busse kënnt een op Simferopol a Sewastopol. Beléift Verkéiersmëttel sinn och d'Marschrutki, eng Zort Sammeltaxien.

## Um Spaweck
* Websäit iwwer d'Jaltakonferenz
Terry Waite

Den **Terence Hardy "Terry" Waite**, gebuer den 31. Mee 1939 zu Styal am Cheshire, ass en engleschen Humanist a Buchauteur. Hie sollt am Libanon mat Geiselentféierer iwwer d'Fräiloossung vu Geisele verhandelen a gouf dobäi selwer gekidnappt a festgehalen. A sengem bekanntste Wierk (*Taken on Trust*) erzielt hien, wéi hien d'Zäit vu senger Geiselhaft (et ware bal 5 Joer) verbruecht huet.

Den *Terry Waite* ass och bekannt fir seng Aktivitéiten am Zesummenhank mat Wueltätegkeetsorganisatiounen (Emmaus, asw.). Hie war och de Chef vun der *[[Society for the Promotion of Roman Studies|Romany Society]]*.

## Dem Terry Waite seng Geschicht
Als Gesandte vun der Englescher Kierch, ass den Terry Waite an de Libanon geflunn, fir iwwer d'Fräiloosse vu véier Geisele vum Islamesche Jihad, dorënner de Journalist John McCarthy, ze verhandelen. Hien ass den 12. Januar 1987 zu Beirut, der Haaptstad vum Libanon, ukomm. Den 20. Januar huet hie mat den Entféierer Kontakt opgeholl. Si hunn iwwer d'Waffeliwwerungen an den Iran an iwwer d'Fräiloosse vu 17 Prisonéier am Kuwait verhandelt. Ënner dem Firwand, hien hätt seng Engagementer net agehalen, gouf den Terry Waite den 2. Februar 1987 och als Geisel geholl an ass eréischt de 17. November 1991, bal 5 Joer duerno, fräikomm.

## Den Terry Waite als Conferencier
Den Terry Waite huet duerno vill vu senger Zäit fir Wueltätegkeetsorganisatiounen opbruecht an ass och héich geéiert ginn. Mä hien ass och vill als Conferencier opgetratt; och op Croisièresschëffer. Wien hie kennegeléiert huet, ka bezeien, datt hien de Courage behal an d'Moral ni verluer huet. Den Terry Waite konnt mat groussem Talent erzielen, wat hien alles déi 5 Joer an der Däischtert an an der totaler Isolatioun gemaach huet, fir d'Gefill fir Dag an Nuecht net ze verléieren. Hien hat no enger gewësser Zäit nämlech eraus, datt e Geräisch, dat hie gemengt huet ze héieren, vum Täppechklappen hierkéim, a konnt doraus schléissen, datt den Dag ugebrach wier.

## Säi Wierk
* Terry Waite: *Taken on Trust*, 1991
* Terry Waite: *Footfalls in Memory*, 1995

## Literatur
* Hewitt, Gavin: *Terry Waite: Why Was He Kidnapped*? Bloomsbury, (28. November 1991)

## Um Spaweck
* Biographie vum Terry Waite (Englesch)
* Noruff vum Kieren McCarthy (Englesch)
Panamakanal

De **Panamakanal** ass e Kanal am Staat Panama (Mëttelamerika), deen de Pazifik mam Atlantik verbënnt, an deen de Schëffer de laange Wee ëm de Kap Hoorn erspuert.

## Um Spaweck
Casablanca (Stad)

**Casablanca** (Arabesch: الدار البيضاء - ad-Dār al-bayḍāʾ) ass déi gréisste Stad a Marokko a läit südlech vun der Haptstad Rabat, direkt un der Küst vum Atlanteschen Ozean. An der Stad selwer liewen 3.269.962 Mënschen, an der Regioun Grand Casablanca, mat de Faubourgen, der 3.897.748 (2010).

Casablanca ass a 16 Arrondissementer ënnerdeelt.

## Geschicht
Ier d'Stad 1575 vun de Portugise besat gouf, déi se *Casa Branca* ("Wäisst Haus") genannt hunn, housch se *Anfa*, war vum 8. bis an d'12. Joerhonnert en Deel vum Berberräich, an dono eng Hafen- a Piratestad.

*Casa Branca* gouf 1755 vun engem schwéieren Äerdbiewen zerstéiert an e puer Joer drop als *al-Dār al-bayḍāʾ* (wat och "Wäisst Haus" heescht) vum Alaowidesultan Muhammad bin Abdallah nees opgebaut. D'Stad krut ëffentlech Bieder, eng Madrasa an eng Moschee, déi säin Numm krut.

An der Mëtt vum 19. Joerhonnert koume spuenesch Händler an d'Stad wunnen an hu se *Casablanca* genannt. Ëm 1900 hat se ronn 20.000 Awunner.

1907 hunn d'Fransousen no bluddege Kämpf an Dausende vun Doudeger d'Stad iwwerholl, a s'an de Joren dono zu der gréisster Hafestad vu Marokko ausgebaut, déi och am Zweete Weltkrich eng strateegesch wichteg Roll gespillt huet. Sou gouf do 1943 e brittesch-amerikanesche Sommet tëscht dem Franklin D. Roosevelt an dem Winston Churchill organiséiert, d'Konferenz vu Casablanca.

Haut si ronn 80 % vun der marokkanescher Industrie zu a ronderëm Casablanca etabléiert, ronn 60 % vum Handel iwwer d'Mier lafen iwwer den Hafe vun do.

## Ekonomie

## Educatioun
* Emlyon Business School
* Toulouse Business School

## Kuckeswäertes
* D'Hassan-II.-Moschee

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vu Casablanca
Fort Lauderdale

**Fort Lauderdale** ass eng Stad am Bundesstaat Florida an de Vereenegte Staate vun Amerika. Si huet 165.521 Awunner (2010) an ass, wéi Miami, den Aschëffungshafe fir vill Croisièren an d'Karibik. Fort Lauderdale gëtt och bezeechent als *Venice of America*, wéi et aus sengem Wopen ervirgeet.

## Verschiddenes
D'Germaine Damar wunnt zanter 50 Joer zu Fort Lauderdale.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Stad
Marokko

D'Kinnekräich **Marokko** (arab.: *المملكة المغربية*, berberesch: *ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ*) ass e Staat am Nordweste vun Afrika. Marokko, dat zum Maghreb gehéiert, huet am Norde Küst zum Mëttelmier. D'Strooss vu Gibraltar, d'Mierenkt tëscht Spuenien a Marokko, ass plazeweis just eng 14&nbsp;km breet an trennt den europäesche vum afrikanesche Kontinent. Am Weste grenzt d'Land un den Atlanteschen Ozean, am Osten a Südosten un Algerien.

D'Staatsgrenz am Süden ass zanter dem Westsaharakonflikt international ëmstridden. Marrokko kontrolléiert bis dato ronn zwee Drëttel vum Territoire vun der Westsahara. Sou ginn a Marokko Kaarte gebraucht, déi keng Demarkatiounslinn tëscht Marokko an der Westsahara setzen, mä eréischt do, wou Mauretanien ugeet. Eng politesch Léisung fir den zukënftege Status vum Gebitt konnt bis ewell nach net fonnt ginn. Eng vun den direkte Konsequenze war, datt Marokko als eenzegt afrikanescht Land net-Member vun der Afrikanescher Unioun bis 2017 war.

D'Haaptstad vu Marokko ass Rabat. Casablanca, mat 3 359 818 Awunner, ass déi gréisst Stad vum Land.

## Um Spaweck

*   www.maroc.ma Offizielt Marokko Portal
*  Site vum marokanesche Parlament
Nagant Mod. 1895

Den **Nagant Revolver Mod. 1895** staamt vun de belsche Bridder Emile a Léon Nagant (deen och um russesche Mosin-Nagant Gewier bedeelegt war). D'Produktioun goung 1895 zu Léck an der Belsch un an dräi Joer duerno och a Russland, wou de Revolver immens Verbreedung bei Police, Arméi, NKWD a spéider och KGB fonnt huet. Duerch seng remarkabel Form a säin Numm krut en e gewësse Kultstatus, a sou verwonnert et net, datt seng Produktioun nach bis 1950 weidergoung, obwuel en zanter 1933 lues a lues duerch den TT-33 ofgeléist sollt ginn. Intressant ass, datt et zwou Versiounen dovu gouf, d'Single action fir déi einfach Zaldote an d'Double action fir d'Offizéier.

A Pole gouf e vun 1930 bis 1935 zu Broni mat den ale belsche Maschinnen an de Radomfabrécke produzéiert. Dëst ënner der Bezeechnung **Ng 30** a baugläich mam Nagan 1895, bis op e méi breeden Dar vum Hummer an dem Ofzuch.

Den Nagant Revolver ass komplett gasdicht, wat en absënns fir de Gebrauch mat Schalldämpfer eegent. E komplizéierte Mechanissem dréckt bei all Schoss d'Trommel no fir, sou datt d'Spléck tëscht Trommel a Laf komplett zou ass. Dowéinst ass och den eenzegaartege 7,62 Nagant Kaliber (7,62×38R) erfonnt ginn, bei deem de Patrounemantel bis iwwer d'Spëtz erausgeet. An d'Trommel gi bis zu siwe Patrounen, deenen hir eidel Hülsen een nom Schéisse ganz onkamoud eng no där anerer erausstousse muss, well een d'Trommel net erausklappe kann.

## Um Spaweck

* Beschreiwung bei Modern Firearms & Ammunition
* Beschreiwung bei Surplusrifle.com
Bergen (Norwegen)

**Bergen**, [ˈbærgən] ass, no der Haaptstad Oslo, mat  déi zweetgréisst Stad an Norwegen. D'Stad ass den Ausgangspunkt vun Toure mat der Bergener Biergbunn a vu Schëffsausflich an d'Fjorde mat den Hurtigruten-Schëffsverbindungen, déi zanter méi wéi 100 Joer bestinn, a 34 Stied op der Westküst vun Norwege verbannen.

Déi al Stad, mat hiren hëlze Gebaier am Wikingerstil, erënnert un d'Zäit wéi d'Stad eng Hansestad war. Bergen huet e Mierhafen, eng Werftindustrie an eng bedeitend Universitéit, déi op d'Mieresbiologie an op d'Geologie ausgeriicht ass. D'norwegesch Handelshéichschoul (NHH), déi iwwer Norwegen eraus bekannt ass, huet och zu Bergen hire Sëtz.

Kuriositéitshalwer sief ernimmt, datt Bergen als déi Stad vun der Welt bekannt ass, wou et am meeschte reent ("300 Deeg am Joer, de Rescht vum Joer schneit et", wéi gesot gëtt).

## Kuckeswäertes

* d'Bryggen-Véirel, en Deel vun der Stad Bergen, direkt beim Hafen, wou fréier zur Hanse-Zäit d'Händler hir Büroen haten, an an deem déi al Haiser, meeschtens aus Holz, erhale bliwwe sinn.
* d'Villa vum groussen norwegesche Museker Edvard Grieg zu Troldhaugen bei Bergen.
* Grieghallen, Gebai a Säll fir Theater, Concerten a Kongresser, am moderne Stil gehalen.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vu Bergen
Bergen

Et gëtt méi Begrëffer mat dem Numm "Bergen"

* **an Norwegen**:
** Bergen (Norwegen)
* ** an der Belsch**
** Bergen (Belsch): de flämeschen Numm fir d'Stad Mons an der Belsch 
* **an Däitschland**:
** Bergen (Landkrees Celle): Stad am Landkrees Celle an der Lüneburger Heide, am Land Niedersachsen
** Bergen op Rügen: Stad op der Insel Rügen a Mecklenburg-Vorpommern
** Bergen un der Dumme: Gemeng am Landkrees Lüchow-Dannenberg an Niedersachsen
** Bergen (Chiemgau): Gemeng am Landkrees Traunstein, Bayern
** Bergen (Mittelfranken): Gemeng am Landkrees Weißenburg-Gunzenhausen, Bayern
** Bergen (Vogtland): Gemeng am Vogtlandkrees, Sachsen
** Bergen (un der Nahe) (bei Kirn, un der Nahe): Gemeng am Landkrees Birkenfeld a Rheinland-Pfalz
** Bergen bei Neuburg: Parduerf am Stadgebidd vun Neuburg an der Donau, Bayern
** fréieren Uertsdeel vum haitege Frankfurter Staddeel Bergen-Enkheim
** Bergen (Saar): Uertschaft zu Losheim am See

* **an Holland **:
** Bergen (Limburg): Gemeng an der Provënz Limburg
** Bergen (Nordholland): Gemeng an der Provënz Nordholland
** Bergen aan Zee: Séibad an der Provënz Nordholland
** Bergen op Zoom: Stad an der Provënz Nordbrabant

* **an den USA**:
**Bergen, New York 
**Bergen, Wisconsin 
**Bergen County, New Jersey
Netzwierkkaart

Eng **Netzwierkkaart** ass eng Kaart déi dem Computer erlaabt eng Verbindung zum Internet, also zu anere Computeren oder Netzwierk-Apparater opzebauen. Dat heescht iwwer déi Kaart ginn Daten erausgeschéckt, oder iwwer si kritt een och Daten.

## Verschidden Aarte vun Netzwierkkaarten

Ënner enger Netzwierkkaart versteet een net nëmmen d'Ethernet-Kaart.

Et gëtt och **ISDN-Kaarten, déi normal Modems-Kaarten, DSL-Kaarten**,... déi Kaarte sinn all geduecht fir eng Connection mam WWW (World Wide Web, Internet) opzebauen. Déi Kaarte ginn normalerweis direkt mam Telefonsmodem verbonnen, d.&nbsp;h. se stinn direkt mam Internet a Verbindung.

Et gëtt och **Internet-TV-Kaarten**, mat deenen een direkt mam TV-Kabel op de Computer fiert, an och erëm eng direkt Verbindung mam Internet hierstellt, just dës Kéier iwwer TV-Netz.
Mä zu Lëtzebuerg ass et normalerweis soudatt den TV-Kabel un een extraen **Empfänger-Modem** nëmme fir Internet-TV ugeschloss gëtt, deen Date verschafft, an iwwer den Ethernet oder USB weider un de Computer geet.

Eng **Ethernet-Kaart**, gëtt normalerweis mat engem Router verbonnen, deen dann direkt mam Internet a Verbindung steet. Dat heecht eng Ethernet-Kaart as am Fong net geduecht fir sech direkt mam oder iwwerhaapt mam Internet ze verbannen. Si si just konzipéiert fir Daten an engem internen Netzwierk hin an hier ze schécken. Et gëtt awer och Ethernet-Kaarte mat integréiertem ADSL-Modem, mat deenen een eng direkt Verbindung zum Internet hierstelle kann, oder awer och een Netzwierk opbauen, also zwee oder méi Computere matenee verbanne kann.

## Erkennung vun enger Netzwierkkaart

Eng Netzwierkkaart brauch, fir datt se och funktionéiere kann, eng Erkennung, déi nëmmen déi Kaart huet a soss keng aner Netzwierkkaart op der Welt. Dës Erkennung gëtt MAC-Adress genannt.

## Um Spaweck
MAC-Adress

Eng **MAC-Adress** ass en 12-stellegen hexadezimale Code deen op all Netzwierkstéck steet (d.&nbsp;h. op all deenen Hardwaredeeler, déi eppes mam Netzwierk ze dinn hunn, wéi z.&nbsp;B. Netzwierkkaart, Router, Switch, asw.) an dee fir d'Erkennung vun den Netzwierkstécker ënnerenee geduecht ass.

Dofir ass d'MAC-Adress op all Netzwierkstéck anescht an all MAC-Adress gëtt et nëmmen eemol.

D'DHCP-Servere schaffen och mat MAC-Adressen.

## Opbau vun der MAC-Adress

Den Opbau ass am Fong ganz egal, et gëtt just déi Reegelen datt se muss 12 Zeechen hunn a se däerf all Kéier nëmmen eemol existéieren. Dofir kritt eng Firma, déi Netzwierkstécker hierstellt gesot, wéi eng éischt zwou Ufankszuele se benotzen däerf an hir Aufgab ass et dann, déi lescht 10 Zeeche weiderzeféieren. Dobäi musse s'oppassen, datt se net zweemol déi selwecht benotzt.

Eng MAC-Adress gesäit sou aus:

26-14-9a-26-1f-08
Beringstrooss

D**'Beringstrooss** ass eng schmuel Mieresstrooss, eng Mierengt, déi de US-Bundesstaat Alaska vum ëstlechen Deel vu Russland trennt. Se gouf nom Vitus Bering, engem däneschen Entdecker, dee 1728 duerch d'Beringstrooss gefuer ass, genannt. 

Duerch *d'Beringstrooss* verleeft déi global Datumsgrenz.

D*'Beringstrooss* ass op der schmuelster Streck 85 – 100&nbsp;km breet an duerchschnëttlech 30 – 50 m déif. Dës Waasserstrooss gouf et net ëmmer. Virun 10.000 Joer, um Enn vun der leschter Äiszäit, war dat nach eng Landbréck, iwwer déi e konnt dréchenes Fouss vun engem Kontinent op den anere goen. Dat kënnt d'Theorië bestätegen, no deenen déi éischt Awunner vun Amerika um Landwee dohi komm sinn.

## Um Spaweck
Émile Metz

Den **Émile Metz**, gebuer den 23. Februar 1835 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 13. Februar 1904 zu Heidelberg no enger Operatioun, war den eelste Jong vum Norbert Metz.

## Säi Liewen
Hien huet zu Paräis fir Ingenieur studéiert, an ass duerno eng Zäit bei d'Bridder Waring schaffe gaangen, déi Eisebunnslinne gebaut hunn.

Eréischt duerno ass en a sengem Papp säi Betrib, d**[[Metz & Cie|Société Metz & Cie]]'' schaffe gaangen. Op Virschlag vum [[Jean Meyer]], dee Chef vum Laboratoire vun der Société Metz & Cie war, an deen doriwwer gelies hat, huet den Émile Metz säi Papp iwwerzeegt kritt, de Brevet fir den [[Thomas-Gilchrist-Procedé]] ze kafen, fir d'[[Minett (Äerz)|Minett]] z'[[Phosphor|entphosphoriséiern]].

Den Émile Metz gouf Administrateur-délégué vun der [[Diddelenger Schmelz]], der ''S.A. des Hauts Fourneaux et Forges de Dudelange'', déi [[1881]] opgeriicht gouf, fir ausschliisslech nom neie Procedé [[Stol]] ze produzéieren. [[1885]], nom Doud vu sengem Papp gouf den Émile Metz ''Comandité-gérant'' vun der Société Metz & Cie.

Den Émile Metz war och an der Politik aktiv: Tëscht 1874 an 1888 war hie Buergermeeschter vun der [[Gemeng Eech]], an tëscht 1885 an 1899 war en Deputéierte vum [[Kanton Capellen]] an der [[Chamber]].

1895, nom Doud vu sengem [[Koseng]] [[Edouard Metz]], gouf e President vun der [[Chambre de commerce du Grand-Duché de Luxembourg|Handelskummer]]. Dëst Mandat hat hie bis zu sengem Doud 1904.

1896 hat hie sech zu Beggen e [[Beggener Schlass|Schlass]] baue gelooss, wou haut d'Ambassade vu [[Russland]] dran ass.

[[1904]] ass den Émile Metz gestuerwen. Hie war mat der Edmée Tesch bestuet, der Duechter vum [[Victor Tesch]], dem Associé vu sengem Papp. Seng Wittfra huet no sengem Doud eng Fondatioun an d'Liewe geruff, déi [[1913]] zu der Grënnung vum ''Institut Émile Metz'' gefouert huet, dem haitege [[Lycée technique privé Émile-Metz]]. Am Haff vum Institut steet e Monument mat enger Plack zur "dankbarer Erënnerung un d'Madame Émile Metz-Tesch".

== Gielchen ==
* 
* 

== Trivia ==
1889 hat den Émile Metz 638,- [[Lëtzebuerger Frang|Frang]] [[Steieren]] ze bezuelen. Sai Koseng Edouard Metz 308,- Frang an d**Société Metz & Cie'' der 5.806.- Den deemolegen Top-Steierzueler mat 6.000,- Frang war d'Madame Lina Lippmann-Nathan vun Heeschdref, d'Wittfra vum Leo Lippmann

## Kuckt och
* Metz (Famill)
* Siderurgie zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Biographie nationale du pays de Luxembourg
* Lycée technique privé Émile-Metz
Windhoek

**Windhoek** (oder: **Windhuk**) ass d'Haaptstad vum Staat Namibia an Afrika. Si huet ronn 320.000 Awunner (Stand 2011), wat heescht, datt 15 Prozent vun der Landesbevëlkerung an der Haaptstad wunnen.

## Kuckeswäertes
* Christuskierch
* Südwester Reider, Reiderdenkmol bei der Christuskierch
* Tëntepalais, Sëtz vum Parlament
* Onofhängegkeetsavenue, fréier: Keeserstrooss

## Biller

Fichier:Parlament Windhuk.JPG|D'Parlamentsgebai, de sougenannten "Tëntepalais"
Fichier:Windhoekchristuskiirch.jpg|Christuskierch mat Reidermonument zu Windhoek
Fichier:Windhuk stamp.jpg|Windhuk


## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vu Windhoek
Lëscht vun de Stied an Namibien

Dës **Lëscht vun de Stied an Namibien** ass en Deel vun de .

Déi mat Ofstand gréisst Agglomeratioun an Namibien ass Windhoek. Se huet 279.042 Awunner (Stand vum 1. Januar 2005). Dat heescht datt 14 Prozent vun der Bevëlkerung an där Haaptregioun wunnen.

An dem follgenden Tableau sinn d'Stied iwwer 2.000 Awunner opgefouert. D'Zuele baséieren op de Resultater vun de Vollekszielunge vum 21. Oktober 1991 a 27. August 2001, souwéi enger Berechnung fir den 1. Januar 2005. D'Awunnerzuele bezéie sech op d'eigentlech Stied ouni Faubourgen.
Johannes Vermeer

De **Johannes Vermeer**, gebuer den 31. Oktober 1632 zu Delft, an och do de 15. Dezember 1675 gestuerwen, war en hollännesche Moler.

## Kuckt och
* Girl with a Pearl Earring

## Um Spaweck
Bryggen

**Bryggen** (Norwegesch: de Quai, Uleeplaz fir Schëffer) oder **Tyskebryggen** ass e Staddeel vun der norwegescher Agglomeratioun Bergen. Do ware fréier d'Hanse-Händler établéiert. Bryggen läit, op der Ostsäit vum Hafen, an der Vågen-Bucht.

Nodeem am Joer 1070 d'Stad Bergen gegrënnt gi war a si sech ëmmer méi zu enger Handelsplaz fir Fësch aus dem Norden a Fruucht aus dem Süden entwéckelt hat, huet d'Hanse sech do établéiert. Dës Hansekontore sinn der Hansestad Lübeck ënnerstallt. Am Joer 1365 gouf du Tyskebryggen an de sougenannten Hansetag agegliddert. De *Bryggener Hansekontor*, den aus méi wéi zwanzeg uneneegereiten Häff bestanen huet, ass du séier zu engem komplette Wunn- an Handelsvéirel ausgebaut ginn. Um Héichpunkt vun dëser Entwécklung hunn déi däitsch Handwierker a Commerçanten ee Véirel vun allen Awunner vu Bergen ausgemaach. Leider si 1702, bei engem grousse Brand, bal all dës Haiser, déi aus Holz gebaut waren, zerstéiert ginn.
## Ënner UNESCO-Protektioun
Bryggen steet zanter 1979 op der UNESCO-Lëscht vun de Weltierwen.

## Um Spaweck
* Unesco-Lëscht vun de Weltierwen
* Websäit vun der Bryggen Foundation
Kapstad

**Kapstad** (offiziell: Cape Town op Englesch, Kaapstad op Afrikaans an iKapa op Xhosa) ass eng Stad a Südafrika an huet 827.218 Awunner (d'Stad eleng, 2011). Mat de Faubourgen an de Townships maachen et eng 3.740.000 Awunner (2011). Kapstad ass de Sëtz vum Parlament. D'Stad ass dominéiert vum Tafelbierg (engl: *Table Mountain*).

## Kuckeswäertes
* Hafen
* Tafelbierg
* Presidentepalais
* Parlament
* Stadpark
* Robben Island, Insel wou den Nelson Mandela internéiert war (Haut eng national Commémoratiounsplaz)
* Ausfluch op Houtbay
* Ausfluch op Boschendal, Franschhoek, Groot Constantia, Stellenbosch (Wäigéigend)
* Ausfluch op de Kap vun der gudder Hoffnung an op Simon's Town, e klengen Hafen nobäi
* Mam Bloen Zuch vu *Kapstad* op Pretoria

## Biller

Fichier:Capetownparlament.jpg|Kapstad, d'Parlament
Fichier:Capetown11.jpg|Hôtel zu Kapstad 2, am Hannergrond de Léiwekapp
Fichier:CapetownLéiwekapp1.jpg|Hôtel zu Kapstad, am Hannergrond de Léiwekapp
Fichier:St. Georges Mall, Cape Town.jpg|Haaptstrooss zu Kapstad
Fichier:Capetownbank.jpg|Bank zu Kapstad am ale Stil


## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun den Autoritéite vu Kapstad
Kopenhagen

**Kopenhagen** (Dänesch *København* = "Kaufmannshafen", Latäin *Hafnia* = "Hafen", Schweedesch *Köpenhamn*) ass d'Haaptstad vun Dänemark an och säin politeschen kulturellen a wirtschaftlechen Zentrum. D'Stad huet .

## Geschicht

## Kultur a Kuckeswäertes

### Theater
De bekanntsten Theater vu Kopenhagen ass de kinnekleche Theater (*Kongelige Teater*) vun 1874 um Kongens Nytorv. En huet Plaz fir 1.500 Leit. Zënter 2005 huet Kopenhagen eng Nei Oper, eng vun de modernsten Operen op der Welt.

Am Mierjoffer-Theater (*Mermaid Teater*) sinn all ugekënnegt Virstellungen an Englescher Sprooch.

Déi bekanntst dänesch Schauspiller trieden dogéint am **Ny-Theater** op.

### Muséeën
* Statens Museum for Kunst
* Davidsche Sammlung *(Davids Samling)* - Dänesch Tableauen aus dem 19. Jh.
* Eksperimentarium
* Hirschsprung-Sammlung
* Tycho Brahe Planetarium
* Ny Carlsberg Glyptotek, e Miniatur-Louvre.
* Thorvaldsen Musée mat Skulpture vum Bertel Thorvaldsen.
* Medezinesch-historesche Musée

### Aner kuckeswäert Plazen
* Schlass Amalienborg
* Déi kleng Mierjoffer, (dän.:*Den lille Havfrue*) 
* Tivoli-Park
* Ronnen Turem
* St. Petrikiirch
* Botanesche Gaart
* Schlass Christiansborg

### Kuckeswäertes an der Ëmgéigend
* Klengen Hafen an originaalt Fëscherduerf Dagöer (dän.:*Dagør*)
* Déi 6,8&nbsp;km laang Storebælt-Bréck, déi Dänemark mat Schwede verbënnt an déi déi längst Bréck vun Europa ass.

## Politik
## Ekonomie
### Verkéier
De Metro vu Kopenhagen zielt zu deene modernsten op der Welt. E fiert computergesteiert, dat heescht ganz ouni Personal, iwwer de ganze Reseau, deen eréischt an den 1990er Jore gebaut gouf.

## Illustratiounen

Fichier:Kopenhagen botanischer gart.jpg|De botanesche Gaart
Fichier:Bréck3.jpg|D*Storebælt*-Bréck verbënnt Dänemark mat Schweden
Fichier:Metro_Airport_Copenhagen_Denmark_01.jpg|D'Front vun engem Metroszuch ouni Kabinn an ouni Chauffer


## Kuckt och
* Déi kleng Mierjoffer

## Um Spaweck
Kleng Mierjoffer

Déi **kleng Mierjoffer** (dänesch: *den lille Havfrue*) ass eng weltbekannt Statu am Hafe vu Kopenhagen, déi den 23. August 1913 ageweit gouf.

## Quelle vun der Figur
D'Geschicht vun der Joffer mam Fëschschwanz geet zeréck bis op d'Seeche vun der Undine. Lëtzebuerg kennt d'Melusina. Weltbekannt gouf dem Hans Christian Andersen säi Märchen, dat hien 1837 erausbruecht huet.

## Wéi et zu der Statu koum
Et war dem Hans Beck säi Ballet, deen 1909 den dänesche Béierbrauer Carl Jacobsen (Carlsberg) sou besiess gemaach hat, datt hien eng Statu zu hirer Éier wollt opriichte loossen. De Sculpteur Edward Eriksen krut den Optrag, eng bronze Mierjoffer ze géissen. Fir de Kapp an den Torso huet den Eriksen seng Fra Eline als Modell geholl. Interessanterweis weist d'Statu de Moment vun der Metamorphos, dee Moment an deem sech de Fëschschwanz a Bee verwandelt.

D'Statu ass 165 Zentimeter héich a weit 175 Kilo. D'Mierjoffer sëtzt op engem Granitsteen a kuckt a Richtung Stad. Scho laang ass déi Statu eng vun de meeschtfotograféierte Skulpturen op der Welt.

Wéi och d'Gëlle Fra gouf d'Joffer 2010 ofmontéiert, fir tëscht Mee an Oktober op der Weltausstellung zu Shanghai gewisen ze ginn.

## Konschtzerstéierer
Déi plakeg Joffer huet net nëmmen d'Fantasie vun den Touriste gerëselt; och Konschtzerstéierer hu sech ugeschwat gefillt: 
* Den 1. September 1961 krut se e Soutien an e Slip gemoolt an hir Hoer goufe rout ugestrach.
* Den 28. Abrëll 1963 gouf rout Faarf iwwer se geschott.
* De 24. Abrëll 1964 gouf se gekäppt.
* De 15. Juli 1976 gouf se nees mat Faarf iwwerschott.
* Den 22. Juli krut se de rietsen Aarm erofgeseet.
* De 5. August 1990 ass probéiert ginn, fir de Kapp erofzeseeën.
* De 6. Januar 1998 gouf se nees gekäppt.
* Den 11. September 2003 gouf d'Statu vun hirem Stee geholl an an d'Waasser gehäit.

## Um Spaweck
Meubert

**Meubert** ass den Numm vun enger lëtzebuergesch Mark Liewensmëttel, déi vun 1947 bis den Hierscht 2009 vun der Firma Globex Sàrl vermaart goufen an zanterhier vun der Firma Fixmer-Van Landewijk.

Ënner dem Numm *Meubert* gëtt Panéiermiel sou wéi och verschidden Zorte Steifen, wéi Tapioca, Räis- a Gromperemiel, Schmull, Geescht, asw. fir Zosen an Zoppe méi déck ze maache verkaaft.

Den Numm "Meubert" ass aus de Virnimm vun 3 vun den éischten Associéë vu Globex, Michel, Eugène an Albert, zesummegesat. Ufanks goufen och aner Produkter, wéi z.&nbsp;B. Nuddelen, ënner deem Numm verkaaft (an den Nuddele goufen, als Verkafsgimmick, Hellegebillercher bäigeluecht), mä schonn an den 1960er Jore gouf sech op déi Gamme festgeluecht, déi et och nach haut gëtt.

An den 1960er Jore gouf och den Design um Pak, wéi en haut nach bekannt ass, agefouert: e Vexéierbild vun enger Fra, déi e Pak am Grapp huet, op deem eng Fra ass, déi e Pak am Grapp huet, op deem... Et ass haut net méi erauszefannen, wien déi bekannt Onbekannt ass: Si war als Remplaçante fir de Mannequin, deen erausgesicht war, agesprongen; an d'Dréckerei, déi dat produzéiert huet, ass kuerz duerno faillite gaangen, an hire Proprietär gestuerwen.

## Literatur
* Anne Heniqui: "Fräschenaen an Hellegebiller", in: *d'Lëtzebuerger Land* 50/2009, 11. Dezember 2009, Supplément "Made in Luxembourg", S. 3.

## Kuckt och
* Made in Luxembourg

## Um Spwaeck
* meubert.com
Storebælt-Bréck

D**'Storebælt-Bréck**, op Dänesch *Storebæltsbroen*, ass mat 6,8&nbsp;km déi längst Bréck an Europa an déi zweetlängsten op der Welt. Et ass eng Autobunnsbréck a si verbënnt déi dänesch Insele Fünen a Seeland.

## Eegenschaften a technesch Donnéeën

## Baugeschicht

## Um Spaweck
* Websäit iwwer d'Storebaelt-Bréck
* Säit an der engl. Wikipedia mat der Lëscht vun de längste Brécken vun der Welt
Dagöer

**Dagöer** (dän.: *Dagør*) ass e klengen Hafen an en originaalt Fëscherduerf nom ale Stil an der Noperschaft vu Kopenhagen, der Haaptstad vun Dänemark.
Hogwarts

**Hogwarts** ass eng fiktiv Zauberschoul aus der literarescher Serie "Harry Potter" vun der J. K. Rowling.

Hogwarts ("Poudlard" op Franséisch) gouf virun dausend Joer vun zwéin Zauberer an zwou Hexen, dem Godric Gryffindor, dem Salazar Slytherin, der Rowena Ravenclaw an der Helga Hufflepuff gegrënnt. Déi Hexen an Zauberer hunn de véier Haiser vun Hogwarts hir Nimm ginn.

## Um Spaweck
Réimesche Mosaik vun Nennig

De **Réimesche Mosaik vun Nennig** ass e vun de gréisste réimesche Mosaicker déi et op dëser Säit vun den Alpen gëtt.
## Wéi ass de Mosaik entdeckt ginn

Am Joer 1852 huet de Bauer Peter Reuter, wéi hien op sengem Feld südlech vun der Kierch vun Nennig geschafft huet, Mosaiksteng fonnt.

Bei den Ausgruewungsaarbechten ass dunn e réimesche Mosaik entdeckt ginn, de 15,65 Meter an der Längt an 10,30 Meter an der Breet huet. Weider Ausgruewungen tëscht 1866 a 1876 hunn nach Iwwerreschter vun enger grousser réimescher Villa fräigeluet.

Fir dat Ganzt ze schützen, ass am Joer 1874 e Gebai iwwer de Mosaik gebaut ginn.

## Wat ass um Mosaik?

De Mosaik besteet aus geometresche Formen an deene siwe Biller ze gesi sinn. Op dëse Biller si verschidden Zeenen aus enger réimescher Zirkusarena representéiert:

* En Tiger deen e wëllen Iesel frësst
* E Léif mat engem Sklav
* E Panter an e Mann mat engem Speer
* Zwéi Männer déi mat engem Bengel a mat enger Gäissel kämpfen
* E Bier mat dräi Männer
* Gladiatoren
* Zwéi Musikanten

## Literatur

*Charles Arendt: *Das römische Mosaik von Nennig. Vortrag gehalten am 20. September 1908, vor den an Ort und Stelle versammelten Mitgliedern des Vereins Luxemburger Naturfreunde.* Bulletin de la Société des Naturalistes luxembourgeois 18 (1908), S. 371-378. SNL
*Reinhard Schindler: *Das römische Mosaik von Nennig. Führungsblatt des Staatl. Konservatoramts Saarbrücken.* [3. Aufl.], 65. Tsd. Staatl. Konservatoramt, Saarbrücken 1963, 16 S.

## Kuckt och
* Nennig
* Mosaik vu Viichten

## Um Spaweck
* op der offizieller Websäit www.nennig.de
Piwel

**Piwel** ass den Numm vun enger Lëtzebuerger Mark vu Schauerschwämm aus Stolwoll. Si ginn zanter 1935 vun der Firma Piwel Sàrl. produzéiert.

Den Numm vun der Firma geet zeréck op dee vun hirem Grënner, dem Pierre Welter. Si produzéiert zu Helfent Stolwoll, déi, well d'Fiedem sou dënn sinn, sech gutt formen an diebele loossen. Am Joer gi sou eng 600 Tonne Stolwoll, vu graff bis extra-reng, produzéiert. Do derbäikomme 50 Tonne Woll aus Inox.

90 % vun der Produktioun si fir den Export, vill dovun ënner dem Numm vum Client. Op Guadeloupe z.&nbsp;B. ginn d'Piwelspéin ënner dem Numm "Tip-Top" verkaaft. Dem Gerant vun der Firma, dem Tom Welter no, soll dat bekannt Bild um Pak - eng Hausfra an en Dëppen, déi alle béid glënneren, déi eng vu Freed, dat anert no engem Piwels-Asaz - net gännert ginn: D'Leit wiere sou dru gewinnt.

## Kuckt och
* Made in Luxembourg
## Um Spaweck
* Webpresentatioun Piwel Sàrl
* Artikel am Wort iwwer d'Firma
Kroatien

**Kroatien** (kroatesch: *Republika Hrvatska*) ass eng Republik am südëstlechen Europa. D'Land huet d'Form vun engem Croissant: de westleche Wutz besteet aus 1.777&nbsp;km Küst um Adriatesche Mier, d'Häerzstéck mat der Haaptstad Zagreb läit agekäilt tëscht Slowenien am Norden a Bosnien an Herzegowina am Süden, an den ëstleche Wutz grenzt un Ungarn a Serbien.

Kroatien gouf den 1. Abrëll 2009 Member vun der NATO an den 1. Juli 2013 Member vun der Europäescher Unioun. Den 1. Januar 2023 gouf Kroatie Member vun der Eurozon, an dem Schengen-Raum.

## Geographie
### Stied
* Zagreb, 973.667 Awunner 
* Split, 205.694 Awunner 
* Rijeka (Fiume), 144.043 Awunner 
* Osijek, 114.616 Awunner
* Zadar, 72.718 Awunner
* Slavonski Brod, 64.612 Awunner
* ...
* Dubrovnik, 43.770 Awunner
* Rovinj, 14.234 Awunner

### Inselen a Kroatien

* Krk 409,90&nbsp;km² 
* Cres 405,78&nbsp;km² 
* Brač 394,57&nbsp;km² 
* Hvar 299,66&nbsp;km² 
* Pag 284,56&nbsp;km² 
* Korčula 276,03&nbsp;km²

Zu Kroatie gehéieren 1.185 Inselen, vun deenen der 47 bewunnt sinn.

## Kuckt och
* Istrien

## Um Spaweck

*  Site vun der kroatescher Regierung
*  Basisfakten op der Säit vum kroateschen Ausseministère
*  www.croatia.hr Tourismus a Kroatien
AIBO

Den **AIBO Roboter** ass een Ënnerhalungsroboter, dee speziell 1999 vu Sony als Ersatz fir en Hausdéier entwéckelt gouf a Leit mat Allergien d'Freed un engem Hond net soll huelen. AIBO heescht op Japanesch Frënd a steet weider fir d'Ofkierzung *Artificial Intelligent Robot*.

Hautzedaags fënnt den AIBO och seng Plaz a Kannerzëmmeren, allerdéngs ass e keng einfach Spillsaach. De Roboter muss wéi een echt Hausdéier behandelt ginn an huet och heiansdo Honger (wa seng Akkuen eidel sinn) a wëll da gefiddert ginn, natierlech nëmme mat Stroum.

## Anatomie a Verhalen
Den AIBO ass mat zwéi Sensoren, een um Kapp an een um Réck ausgerëscht. Zousätzlech huet en eng Kamera an ee Mikro, sou datt e Signaler vu sengem Entourage ophuele kann. Säin Häerz besteet aus engem RISC-Prozessor, säi Gehier aus enger léierfäeger Software.

Wéi all anert Liewewiesen, muss den AIBO erzu ginn. Wann ee mol eng Kéier schlecht gelaunt ass, geet et duer, datt een him seet e soll roueg sinn oder en einfach lénks leie léisst. Dat bewierkt dacks Wonner. Gëtt den AIBO mol bei aussergewéinlechen Tricker geheemelt, sou wäert een an Zukunft méi dacks déi Tricke virféieren. E spillt gär mat sengem Ball oder wenzelt sech um Buedem. E versteet ënner anerem e puer Wuert Franséisch a follegt op verschidden Uerderen.

Mëttlerweil gëtt et schonn eng ganz Partie vu verschiddene Modeller, déi ëmmer weider entwéckelt goufen. Duerch déi vu Sony definéiert Schnëttstell (Open-R) kann een den AIBO och selwer programméieren an him eng eegen "Honds-Perséinlechkeet" ginn.

## Um Spaweck

* AIBO Roboter
Zombie Film

Den ***Zombie Film*** ass den éischte Lëtzebuerger Zombiefilm. E gouf 2005 vun Amateure ronderëm de Patrick Ernzer an de Mike Tereba op d'Bee gestallt.

## Ëm wat geet et am Film?

De Pit an de Mich zéie lass fir zesumme mat hirer gemeinsamer Frëndin Susie (enger Gummispopp) an engem Kolleeg sengem Weekendhaische matzen am Bësch a Rou e gudden ze huelen an eng ze fëmmen. Duerch Zoufall fanne se do ënner engem Bett en ale Schräin mat enger Kassett dran. Wéi se déi du lauschteren, fänken d'Zombien un am Bësch aus dem Buedem ze komme wéi Champignonen. Mä déi zwéi Kolleege sinn do scho sou zou datt se dat guer net sou richteg matkréien. An deem Moment stranden déi zwou Koppele Mausi a Stupp an Trixie an Alain och beim Weekendhaus, well se sech komplett am Bësch verrannt hunn. Ideal Affer fir d'Zombien. De Pit an de Mich kënne just nach versiche mam Liewen dovun ze kommen.

Wann ee vu pixelege Schieter an engem schlechten Toun absënns bei haarden Téin (a gejaut gëtt dacks am Zombie Film) emol ofgesäit, a scho mat der Astellung an de Kino gaangen ass fir keen elaboréiert Meeschterwierk, mä just en trashegen Amateursfilm, dee sech selwer net eescht hëlt, kucken ze goen, da kann een duerchaus déi sëllege komesch Momenter am Film ganz lëschteg fannen.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum Film
## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Centre des arts pluriels Edouard-Juncker

De **Centre des arts pluriels Edouard-Juncker**, och nach **Centre des arts pluriels d'Ettelbruck** genannt, gekierzt **CAPe**, ass e Méizweck-Zentrum zu Ettelbréck op der Place Marie-Adélaïde. En huet am September 2000 seng Diere fir de Public opgemaach.

De CAPe gouf op d'Initiativ vum fréieren Ettelbrécker Buergermeeschter Edouard Juncker gebaut an dréit deemno säin Numm. Déi éischt Konzepter fir e Kulturzentrum si schonn 1986 entstanen, konnten awer aus finanziellen a strukturelle Grënn net realiséiert ginn. Eréischt deen zweete Projet huet zum Bau vum aktuellen Haus gefouert, nodeem 1996 de Grondsteen geluecht gouf. D'Gebai ass vum Architekt Henri Jonas entworf an ausgefouert ginn.

De CAPe eegent sech fir Theater, Concerten, Ausstellungen an aner kulturell Manifestatiounen. De CAPe ass um Conservatoire vum Norden ugebaut. E verfüügt iwwer 2 Säll.
Dee grousse Sall huet 450 Sëtzplazen an eng Bün, déi 14 m breet a mat allen techneschen Hëllefsmëttelen ausgerëscht ass.
Dee klenge Sall ass mat flexibelen a moduläre Sëtzreien ekipéiert a ka maximal 120 Leit ophuelen. Ausser fir Concerten ass en och fir Konferenze gëeegent.

D'Aktivitéite vum Kulturzentrum gi vum Veräin *Centre des Arts Pluriels d'Ettelbruck* koordinéiert, deen e Verwaltungsrot mat 13 Memberen huet. Parallel dozou gëtt et eng Programmkommissioun mat 6 Memberen.

D'kënschtleresch Directrice vum CAPe war vun 2006 bis Enn 2013 d'Ainhoa Achutegui, Nofollger gouf am Fréijoer 2014 de Carl Adalsteinsson.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum ''Centre des arts pluriels Edouard-Juncker''
Sportszenter

E **Sportszenter** ass eng polyvalent Ariichtung, mat enger oder e puer Halen, an deene verschidde Sportaarte bedriwwe kënne ginn.
Dubrovnik

**Dubrovnik** [ˈdǔbrɔ̞ːʋnik] (Italieenesch an Däitsch *Ragusa*), ass eng Stad a Kroatien, déi wéinst hirer Schéinheet vun Touriste staark besicht ass.D'Stad huet , déi meescht Leit (bis zu 88,39 %) si Kroaten.

Dubrovnik ass de Verwaltungssëtz vun der sougenannter Gespanschaft Dubrovnik-Neretva (Kroatesch *Dubrovačko-neretvanska županija*).

Joerhonnertelaang war Dubrovnik eng onofhängeg Republik, och wa se vun der Sprooch an der Kultur hier een italieeneschen Hauch hat. Dubrovnik hat Handelsbezéiunge mat groussen Deeler vu Südosteuropa, besonnesch mat dem Mëttelmierraum.

## Kuckeswäertes

Fichier:Sonnenennergangdubrovnik.jpg|Sonnenënnergang iwwer Dubrovnik
Fichier:Dubrovnikhaaptstrooss.jpg|Haaptstrooss vun Dubrovnik
Fichier:Dubrovnikconcert.jpg|Concert virun der Houmass
Fichier:Dubrovnik-stadtmauern.jpg|D'Stad an d'Stadmaueren


## Um Spaweck
Oslo

**Oslo** (norw. /ˈuslu/, tëscht 1624-1877 **Christiania** a vun 1877-1925 **Kristiania** genannt) ass d'Haaptstad vum Kinnekräich Norwegen. Se huet  a läit um bannenzegen Oslofjord.

## Geschicht
Der nordescher Seechen no gouf Oslo ëm d'Joer 1048 vum Kinnek Harald Hardråde gegrënnt. Méi rezent archeologesch Ausgruewungen hunn awer gewisen, datt éischt Siidler sech scho virum Joer 1000 do an der Géigend niddergelooss haten. 2000 huet d'Stad dunn offiziell hir 1000 Joer gefeiert.

Och d'Etymologie vum Numm Oslo ass net ganz eendeiteg. D'mëttelalterlech Schreifweis *Ásló* léisst sech op zwou verschidde Manéieren interpretéieren. Oslo wier deemno entweeder mat *Glécht beim Hiwwel* oder awer *Glécht vun de Gëtter* z'iwwersetzen.

Oslo ass ëm d'Joer 1300 ënner dem Kinnek Håkon V. Magnusson d'Haaptstad ginn. An der Uniounszäit mat Dänemark (1380-1814) huet d'Stad hiren zentrale Status dunn awer nees verluer. Zu enger renger dänescher Provënzstad degradéiert, huet Oslo an där Zäit virun allem wirtschaftlech ferm gelidden.

1624 si grouss Deeler vun der Stad duerch e Feier zerstéiert ginn. Oslo sollt natierlech nees erëm opgebaut ginn, déi Kéier awer mat engem Stadkär op der anerer Säit vun der Bucht (do wou haut d'Festung Akershus läit). Den deemolegen dänesch-norwegesche Kinnek Christian IV. konnt och nach duerchsetzen, datt bannent de Stadmauere keng Holzhaiser méi däerften opgeriicht ginn. Am selwechte Joer gouf d'Stad och op Christiania ëmgedeeft (tëscht 1877 an 1925 Kristiania an der offizieller Schreifweis).

1814, nodeem d'Unioun mat Dänemark opgeléist gi war, ass Christiania nees Haaptstad ginn. D'19. Joerhonnert war d'Zäit vun der Expansioun. D'Stad ass séier gewuess an eng ganz Rëtsch houfreg Gebaier wéi z.&nbsp;B. d'Kinneksschlass, d'Universitéit, d'Parlament (*Stortinget*) an den Nationaltheater – fir der nëmmen e puer ze nennen – goufe gebaut.

1925 krut d'Stad hiren alen Numm Oslo nees zeréck. Nodeem 1948 d'Nopeschgemeng *Aker* agegliddert ginn ass, gouf d'Stad flächeméisseg nach eemol staark vergréissert.

D'Gemengenhaus (*Rådhus*), d'Symbol vun der Stad, gouf 1950 ageweit. 1952 huet Oslo déi Olympesch Wanterspiller organiséiert.

## Kuckeswäertes
### Monumenter a Gebaier
* D'Akershus Festung (*Akershus slott og festning*)
* D'Gemengenhaus (*Rådhuset*) an deem all Joer de Friddensnobelpräis vergi gëtt.
* D'Parlament (*Stortinget*)
* De Vigeland Skulpturepark
* D'Kinneksschlass (*Slottet*)

### Muséeën
* *Norsk Folkemuseum* (kulturhistoresche Musée, deelweis Nobaute vun "typesch" norwegesche Gebaier)
* De Kon-Tiki Musée
* De Fram Musée (Polarschëff)
* *Vikingskipmuseet* (Wikinger Schëffer)
* De Munch Musée
* D'Nationalgalerie
* *Oslo Bymuseum* (Stadsmusée)

### Sportanlagen
* Schischanz vun Holmenkollen, 20 Minutte vum Zentrum vun Oslo ewech, ass eng vun de bekanntste Schischanze vun der Welt.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Gemeng Oslo
* Oslo: Offizielle Guide op Däitsch