open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Op dem Boesch

**Op dem Bësch** (och an der Schreifweis **Op dem Boesch** ze fannen) oder **Op der Grof**, ass eng archeologesch Fondplaz bei Altwis vum Enn vun der Jongsteenzäit, déi der Klackebecherkultur (2900 - 1900 v. Chr.) zougeuerdent gëtt.

D'Ausgruewunge laanscht d'Autobunn A13 tëschent Beetebuerg a Schengen hunn um Enn vun der 1990er Joren ugefaangen. An deem Kader sinn *Op dem Bësch* am Oktober 2006 zwee Griewer entdeckt ginn. An engem Graf, mat der Form vun enger ovaler Grouf, louch eng Fra, déi de Kapp vun engem Kand esou an hiren Hänn gehalen huet, datt déi zwee sech an d'An gekuckt hunn. D'Studie vun den DNA-Daten hunn 2023 erginn, datt et sech ëm eng Mamm mat hirem dräijärege Jong gehandelt huet, déi tëschent 2135 an 1955 v. Chr. gelieft mussen hunn. Et kéint sinn, wann och nach net bewisen, datt déi zwee un der Pescht gestuerwe wieren.

Am INRA soll 2024 dëse Fond aus dem Graf vun der Mamm mam Jong an enger faarweger Replik der Ëffentlechkeet zougänglech gemaach ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Ausgruewungen an archeologesche Plazen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* C. Jost, A. Hauzeur, M. Toussaint, F. Brun-Ricalens, Altwies "Op dem Boesch", Grand-Duché de Luxembourg. Occupation du Rubané final et du Campaniforme en bordure de plateau,  Bulletin de la Société préhistorique française Année 2001 98-3 pp. 551-554 
* Anne Hauzeur, *[https://biblio.naturalsciences.be/associated_publications/anthropologica-prehistorica/anthropologica-et-praehistorica/ap-118/ap118_23-40.pdf Le site néolithique rubané d’Altwies – « Op dem Boesch » (Grand-Duché de Luxembourg). Campagne de fouille 2006]*, Anthropologica et Præhistorica, 118, 2007, 23 – 40
* Foni Le Brun-Ricalens, Michel Toussaint, François Valotteau, *[https://books.openedition.org/editionscnrs/55090?lang=fr Les sépultures campaniformes d'Altwies-"Op dem Boesch"]*, 2011, Gallia Préhistoire
* Zedda, N., Meheux, K., Blöcher, J. *et al.* **'., nature.com, ''Sci Rep'' **13*', 18765 (2023)
* Volker Bingenheimer, [https://www.wort.lu/luxemburg/stadaland/dna-analyse-beweist-steinzeitliche-tote-waren-mutter-und-kind/5042110.html *Grab unter der Saar-Autobahn, DNA-Analyse beweist: Steinzeitliche Tote waren Mutter und Kind''], wort.lu [€], Luxemburger Wort, 4.12.2023, S. 8-9
Klackebecherkultur

Ënner **Klackebecherkultur** ( *Bell Beaker culture,*  *Culture campaniforme*) gëtt d'Kultur vum Enn vun der Jongsteenzäit bis zum Ufank vun der Bronzezäit verstan a gëtt jee no mëtteleuropäescher Regioun tëschent 2900 an 1800 v.Chr. datéiert.

Zu Lëtzebuerg staamt d'Fonntplaz Op dem Bësch bei Altwis aus dëser Zäit.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Ausgruewungen an archeologesche Plazen zu Lëtzebuerg
They Came to Cordura

**They Came to Cordura** ass en US-amerikanesche Film vum Robert Rossen aus dem Joer 1959 mam Gary Cooper  an der Rita Hayworth an den Haaptrollen no engem Roman vum Glendon Swarthout. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den Thomas Thorn, en amerikanesche Majouer an der Kavallerie, eskortéiert eng Grupp Zaldoten op Cordura, wou s'e Gilche kréie sollen. Mat dobäi ass och d'Adelaide Geary, déi am Verdacht steet, mat de Mexikaner ze kollaboréieren ...

## Um Spaweck
Orientalische Nächte

**Orientalische Nächte** ass e brittesche Film vum Heinz Paul aus dem Joer 1960 mat der Marina Petrova a mat der Barbara Laage an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Policeinspekter Korff enquêtéiert fir Interpol am Noen Osten, wou en als Tarnung Gerant vun engem Nuetsclub gëtt. Do gëtt net nëmme mat Diamante geschmuggelt ma och Mënschenhandel mat Frae gedriwwen ...

## Um Spaweck
Yesterday's Enemy

**Yesterday's Enemy** ass e brittesche Krichsfilm vum Val Guest aus dem Joer 1959 mam Stanley Baker an der Haaptroll. 

## Ëm wat geet et am Film?
Brittesch Zaldote kämpfe wärend dem Zweete Weltkrich am burmeseschen Dschungel géint d'Japaner, ënner der Féierung vun engem skrupellosen Offizéier, dem Captain Langford...

## Um Spaweck
Un trono para Cristy

** Un trono para Cristy** ass e spuenesch-däitsche Film vum Luis César Amadori aus dem Joer 1960 mat der  Christine Kaufmann  am Dieter Borsche an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

D'Cristy, eng jonk Fra mat onbekanntem Papp, léiert e Journalist kennen. Dëse deet se gleewen, hire Papp wier en Adlgen...

## Um Spaweck
Meine Nichte tut das nicht

**Meine Nichte tut das nicht** ass en éisträichesche Film vum Franz Josef Gottlieb aus dem Joer 1960 mat der  Cornelia Froboess  a mam Fred Bertelmann an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Face of a Fugitive

**Face of a Fugitive** ass en US-amerikanesche Film vum Paul Wendkos aus dem Joer 1959 mam Fred MacMurray an der Haaptroll no engem Roman vum Glendon Swarthout.

## Ëm wat geet et am Film?

De Bankraiber Jim Larsen gëtt vu sengem Brudder aus dem Prisong befreit, woubäi de Brudder an och eng Persoun ëmkommen. Hie flücht an eng aner Stad, wou en dem Sheriff seng Hëllef ubitt ...

## Um Spaweck
Conspiracy of Hearts

**Conspiracy of Hearts** ass e brittesche Film vum Ralph Thomas aus dem Joer 1960 mat der Lilli Palmer a mat der Sylvia Syms an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

Am Zweete Weltkrich, an Italien, probéieren Nonnen, jiddesch Kanner virun den Nazien a Sécherheet ze bréngen...
## Um Spaweck
Vël'Ok Régional

**Vël'Ok Régional** ass e gratis Locatiounssystem fir Vëloen an de Gemenge Beetebuerg, Déifferdeng, Diddeleng, Esch-Uelzecht, Keel, Monnerech, Rëmeleng, Suessem a Schëffleng.

## Geschicht
D'Initiativ geet zeréck op de CIGL vun Esch-Uelzecht, deen 2004 den Ausléinsystem *Eise Vëlo äre Vëlo * op d'Bee gestallt huet. Fir ee Vëlo ze lounen, huet ee just en 2-Euro-Stéck gebraucht fir, wéi bei engem Akafsweenchen, de Vëlo vun enger Kette lassmaachen an ausléinen ze kënnen - wat Verschiddener als den Akafspräis ugesinn hunn. Well op déi Manéier ze vill Vëloe geklaut oder zerstéiert gi waren, goufen dofir 2008 elektresch Bornen installéiert, déi d'Vëloe eréischt fräi ginn hunn, wann een se mat enger registréierter Kaart entspaart huet. 2015 goufen déi éischt Vëloe mat elektrescher Assistenz agefouert. Vun do u gouf de System no an no op 8 weider Partnergemengen ausgebreet.

Tëscht 2015 an Enn 2019 ass d'Zuel vun den ageschriwwene Benotzer vu ronn 3000 op iwwer 6000 eropgaangen. 2019 goufen eng 125&nbsp;000 Faarten domat gemaach.

2020 sinn 200 nei Vëloe mat elektrescher Assistenz, déi och méi liicht wéi hir Virgänger waren, bäikomm, an an de Joren dono eng weider 120, déi déi al ersat hunn. 2020 louch d'Zuel vun de Vëloe bei 462 an et gouf 108 Stellplazen doruechter.

## D'Vëloen
D'Vëloen hunn e Kader aus Aluminium , se si mat Vollgummis-Pneuen ekipéiert a weien 28&nbsp;kg. Si kënne bis zu 25&nbsp;km/h fueren an d'Batterie hält eppes iwwer 50&nbsp;km, ier se nees opgeluede muss ginn. Se kaschten eng 2000 Euro d'Stéck.

## Wéi funktionéiert de System?
Fir kënne Vëloen ze léinen, muss een eng mKaart aktivéiert hunn. Da kann een domat op enger vun den iwwer 120 Standplazen ee vu ronn 500 Vëloen op enger Borne fräischalten an domat maximal 2 Stonne fueren. Et kann een en duerno op iergendenger Standplaz op enger eideler Borne ofstellen. Wou Bornë sinn, an och wéi vill Vëloen a fräi Plazen et do gëtt, kann een op enger Websäit oder App nokucken.

## Kuckt och

* Vel'oH!, de Vëlo-Locatiounssystem an a ronderëm der Stad Lëtzebuerg

## Um Spaweck
*    velok.lu, d'Websäit
*  Algemeng Benotzerkonditiounen
Bikebox

D**'bikebox** ass eng sécher Vëloskëscht, déi zanter dem 4. Dezember 2023 vum CFL bedriwwe gëtt, fir Vëloen dran ze parken, meeschtens no bei enger Gare.

D'mKaart, déi fir d**m-box'' benotzt gouf, kann nom Wiessel vum Bedreiwer weider dofir benotzt ginn.

== Virum 4. Dezember 2023 ==

Vun Abrëll 2014 bis den 3. Dezember 2023 housch d**bikebox*, *m-box'', a gouf vun der Administration des transports publics (virdru Verkéiersverbond) geréiert.

## Um Spaweck
André Hoffmann (Affekot)

Den **André Hoffmann**, gebuer de 7. Dezember 1960 an der Stad Lëtzebuerg ass e lëtzebuergeschen Affekot.

Hien huet vun 1979 bis 1983 op der Télécom Physique zu Stroossbuerg studéiert a säi Studium mat engem Master am Droit ofgeschloss.

No éischten Erfarungen um Lëtzebuerger Barreau am Joer 1984 huet den André Hoffmann vu Juni 1984 bis Januar 2006 bei der BGL BNP Paribas geschafft, wou hie Chef vum Rechts- a Steierdepartement war. 2006 ass hien du bei Elvinger, Hoss & Prussen gewiesselt ass. Zënter … ass hie Partner an där Etude. 

Hie war Member vum juristesche Kommitee vun der CSSF a Verwaltungsrotsmember vun der ABBL an der Association luxembourgeoise des juristes de droit bancaire (ALJB).

Den André Hoffmann gëtt Coursen am Bankerecht op der Uni Lëtzebuerg.

Vun 2012 bis uganks 2025 war den André Hoffmann President vum COSL; säin Nofollger gouf de Michel Knepper.

* Quell vum Artikel wou net anescht uginn: Profil op Linkedin
Eurovision Song Contest 2024

Den **68. [[Eurovision Song Contest]]** (ESC) gëtt vum 7. Mee bis den 11. Mee 2024 an der Malmö Arena an der schweedescher Stad Malmö ofgehalen.

Gewënner war de Sänger Nemo aus der Schwäiz mam Lidd *The Code*.

### 1. Halleffinall
Déi éischt Halleffinall war de 7. Mee 2024 um 21:00 Auer (MESZ).

D' Vereenegt Kinnekräich (no Irland), Däitschland (no Island) a Schweden (no Moldawien), sinn obschonn se d'Office Finaliste sinn, an dëser Halleffinall opgetrueden a waren och stëmmberechtegt. Ausserdeem haten och déi 15 Länner déi matgemaach hunn, d'Walrecht an dëser Halleffinall.

An d'Finall koumen déi faarweg markéiert Länner.

### 2. Halleffinall
Déi zweet Halleffinall war den 9. Mee 2024 um 21:00 Auer (MESZ). 

Frankräich (no Tschechien), Spuenien (no Lettland) an Italien (no Estland), sinn obschonn se d'Office Finaliste sinn, an dëser Halleffinall opgetrueden a waren och stëmmberechtegt. Ausserdeem haten och déi 16 Länner déi matgemaach hunn, d'Walrecht an dëser Halleffinall.

An d'Finall koumen déi faarweg markéiert Länner.

## Finall
D'Finall war den 11. Mee 2024 um 21:00 Auer (MESZ).

Déi 26 Länner an der Finall sinn:
:* Déi „5 Grouss“ (*Big-5*): Frankräich, Däitschland, Spuenien, Italien a Groussbritannien
:* Déi bescht 10 Länner aus der éischter Halleffinall
:* Déi bescht 10 Länner aus der zweeter Halleffinall
:* De Gewënner vum ESC 2023, Schweden
Am Fall vun engem *[[ex aequo]]* gewënnt dee mat der héchster Eenzelwäertung. An der Finall ass all Land, dat beim ESC matgemaach huet, berechtegt seng Stëmm ofzeginn. Zousätzlech gëtt et en Online-Voting fir d'Zuschauer aus Länner déi net beim ESC matgemaach hunn an deen dann als zousätzlechen 38. Televoting gewäert gëtt.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vum ESC
Olympesch Sportaarten

Zu den **Olympesche Sportaarten** zielen all Sportaarten an Disziplinnen, déi an de Programm vun den Olympesche Summer- a Wanterspiller oder den Olympesche Jugendspiller opgeholl ginn.

Follgend Sportaarte sinn olympesch:

## [[Olympesch Summerspiller 2024|Olympesch Summerspiller 2024 (Paräis)]]

#  3×3-Basketball
#  7er-Rugby
#  Badminton
#  Basketball
#  Beachvolleyball
#  Bouschéissen
#  Boxen
#  Breakdance
#  Dëschtennis
#  Fechten
#  Foussball
#  Gewiichthiewen
#  Golf
#  Handball
#  Hockey
#  Judo
#  Kanuslalom
#  Kanusprint
#  Konschtturnen
#  Laangstreckeschwammen
#  Liichtathleetik
#  Moderne Fënnefkampf
#  Reiden
#  Réngen
#  Rhythmesch Sportgymnastik
#  Rudderen
#  Schéissen
#  Schwammen
#  Seegelen
#  Skateboard
#  Sportkloteren
#  Surfen
#  Synchronschwammen
#  Taekwondo
#  Tennis
#  Trampolinturnen
#  Triathlon
#  Vëlossport - Bunn
#  Vëlossport - BMX Freestyle
#  Vëlossport - BMX Race
#  Vëlossport - Mountainbike
#  Vëlossport - Stroossecourse
#  Volleyball
#  Waasserball
#  Waassersprangen

## [[Olympesch Wanterspiller 2026|Olympesch Wanterspiller 2026 (Mailand - Cortina)]]

#  Äishockey
#  Äiskonschtlaf
#  Äisschnelllaf
#  Alpinschi
#   Biathlon
#  Bob
#  Curling
#  Nordesch Kombinatioun
#  Schiakrobatik
#  Schibiergsteigen
#  Schilaanglaf
#  Schisprangen
#  Schlittfueren
#  Shorttrack
#  Skeleton
#  Snowboard

## Unerkannt Sportaarten, déi net olympesch sinn
Follgend Sportaarten sinn net oder net méi Deel vum Programm vun den Olympesche Spiller, sinn awer vum Internationalen Olympesche Kommitee (IOC) unerkannt:

*  Äisstackschéissen D
*  American Football D X
*  Automobilsport D M
*  Bandy D
*   Baseball E W a Softball E W
*  Biergsteigen
*  Billard W
*  Bocce D W
*  Bowling D W
*  Bridge
*  Cheerleading
*  Cricket E
*  Danzsport
*  Floorball W
*  Karate E J W
*  Kickboxen W
*  Korfball D W
*  Lacrosse E D W
*  Loftsport W
*  Motorbootsport E D M
*  Motorradsport D M X
*  Netball
*  Orientéierungslaf W
*  Pelota E D
*  Polo E
*  Racquetball W
*  Rettungssport W
*  Sambo
*  Schach
*  Seelzéien W E
*  Sportdauchen W
*  Squash W
*  Sumō W
*  Thai-Boxen W
*  Ultimate Frisbee (Flying Disc) W
*   Waasserschi D a Wakeboard M W
*  Wushu X

*<small>Foussnotten:</small>*

<sup>D</sup> Gouf an der Vergaangenheet als Demonstratiounssportaart bei den Olympesche Spiller virgestallt
<sup>E</sup> Fréier Olympesch Sportaart
<sup>J</sup> Sportaart bei den Olympesche Jugendspiller
<sup>M</sup> Am Ament net am Olympesche Programm, well et zum Motorsport gehéiert
<sup>W</sup> Sportaart bei de World Games
<sup>X</sup> Gouf an der Vergaangenheet als Demonstratiounssportaart bei de World Games virgestallt

## Um Spaweck
Wolfgang Schäuble

De **Wolfgang Schäuble**, gebuer den 18. September 1942 zu Freiburg im Breisgau, a gestuerwen de 26. Dezember 2023 zu Offenburg, war en däitsche Politiker (CDU).

Hie war vun 1984 bis 1989 *Bundesminister für besondere Aufgaben* a Chef vum Bundeskanzleramt an der Regierunge *Kohl II* a *Kohl III*, vun 1989 bis 1991 *Bundesminister des Innern* (Regierung *Kohl III*), vun 1991 bis 2000 Fraktiounspresident vun der CDU/CSU-Fraktioun am Däitsche Bundestag a vun 1998 bis 2000 och CDU-Parteipresident, vun 2005 bis 2009 nees *Bundesminister des Innern* (Regierung *Merkel I*) gradewéi vun 2009 bis 2017 *Bundesminister der Finanzen* (Regierung *Merkel II* a *Merkel III*). Vun 2017 bis 2021 war hie President vum 19. Däitsche Bundestag an en huet 2021 als Alterspresident déi 20. Legislaturperiod vum Bundestag opgemaach.

De Schäuble war 1990 signifikativ beim Ausschaffe vum Vertrag vun der Erëmvereenegung vun der Bundesrepublik mat der DDR bedeelegt. Bei engem Attentat am selwechte Joer gouf hie blesséiert a war zanterhier querschnëttgeläämt.

Vun 1972 bis zu sengem Doud war de Wolfgang Schäuble ouni Ënnerbriechung Member am Däitsche Bundestag an domat den déngschteelsten Deputéierten an der Geschicht vun den nationalen däitsche Parlamenter.

## Gielercher

* 

## Um Spaweck
3×3-Basketball

**** (*ausgeschwat:* 3 [iks] 3*, deels och* 3&nbsp;mol 3) ass eng spannend, urban an innovativ Variant vum Basketball, déi mat dräi Spiller pro Ekipp op engem hallwe Basketballsterrain an op just ee Kuerf gespillt gëtt. En zielt als ee vun de populäersten urbane Mannschaftssportaarte weltwäit.

## Geschicht
Den Ursprong vum 3×3 läit an den urbane Regioune vun den USA an de spéiden 1980er Joren, wou dës Form vu Basketball dacks an den Hannerhäff an an de Parke gespillt ginn ass, ier e sech schlussendlech zu engem grousse kulturelle Phenomeen entwéckelt huet.

Well en ëmmer méi beléift ginn ass, huet de Basketball-Weltverband, d'Fédération internationale de basketball (FIBA) méi spéit eng zousätzlech Basketballdisziplin entwéckelt fir en neit Publikum unzezéien a fir hire Memberverbänn an de Spiller méi Méiglechkeeten ze bidden. Doropshi gouf den 3×3 zu engem konfessionelle Sport mat offizielle Reegelen ausgebaut, déi vun der FIBA unerkannt goufen.

## Reegelen
D'Reegele fir den 3×3 Basketball goufen esou entworf, fir datt séier, spektakulär a spannend gespillt ka ginn.

Gespillt gëtt op engem hallwe Basketsspillfeld (15&nbsp;×&nbsp;11&nbsp;m.), woubäi zwou Ekippe mat jee dräi Spiller dee selwechte Kuerf attackéieren a verdeedegen, jee nodeem wéi eng Ekipp am Ballbesëtz ass. Déi Ekipp déi e Kuerf schéisst kritt ee Punkt. Et gëtt zwee Punkte wann de Kuerf vu baussent dem Hallefkrees geschoss gëtt (deen am normale Basketball, d'„Dräi-Punkte-Linn“ genannt gëtt).

E Match dauert 10 Minutten. Déi éischt Ekipp déi 21 Punkten huet, wënnt d'Spill. Wann nom Enn vun den 10 Minutte keng Ekipp 21 Punkte geschoss huet, wënnt déi Ekipp mat de meeschte Punkten.

Et gëtt mat engem Basketball vun der Gréisst 6 (der offizieller Gréisst vum Fraebasketball) a Gewiicht 7 (dat offiziellt Gewiicht vum Männerbasketball) gespillt.

## an d'Olympesch Spiller
2007 huet d'FIBA decidéiert, dem Internationalen Olympesche Kommitee (IOC) ze proposéieren, datt den 3x3 an de Programm vun den Olympesche Jugendspiller 2010 zu Singapur sollt opgeholl ginn. Dat war och de Fall an et gouf domat déi éischt offiziell Manifestatioun fir den 3x3. Den 9. Juni 2017 huet den IOC du matgedeelt, datt den 3x3 offiziell am Programm vun den Olympesche Summerspiller 2020 zu Tokio derbäi wier.

### Olympesch Summerspiller 2024
Fir d'Olympesch Summerspiller 2024 zu Paräis si fir den 3x3 Basketball aacht Männer- an aacht Fraenekippen zougelooss. D'Kompetitioune ginn op der Place de la Concorde ofgehalen, am Häerz vu Paräis.

## zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg fält den 3×3-Basketball ënner d'Kompetenz vum nationale Basketballsverband.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Informatiounen iwwer den 3×3-Basketball op der Internetsäit vun den Olympesche Spiller 2024 zu Paräis 
* 3×3-Basketball op www.fiba.basketball
* Websäit vun der Lëtzebuerger Basketballfederatioun
7er-Rugby

De **** ass eng Variant vum Rugby Union, deen allgemeng nëmmen als *Rugby* oder op Franséisch *Rugby à 15* oder *Rugby XV* bekannt ass. Am Géigesaz zum traditionelle Spill, gëtt just mat siwen amplaz vu 15 Spiller pro Ekipp gespillt.

## Geschicht
Et gëtt ugeholl, datt de Rugby Union 1823 wärend engem Fussballmatch erfonnt gouf, wéi e Student vun der *Rugby School* an England, de William Webb Elis, de Ball an d'Hand geholl huet an iwwer d'Zillinn gelaf ass.

Tëscht 1845 an 1848 hu Studente vun der *Rugby School* zesumme mat Studente vun der Universitéit vu Cambridge d'Reegele vum Rugby Union festgeluecht, bei deem 15 Spiller pro Ekipp virgesi sinn. De 7er-Rugby gouf 1883 vun zwéi schottesche Metzler, dem Ned Haig an dem David Sanderson, erfonnt, fir Spenden ze sammelen.

## Spillfeld
De 7er-Rugby gëtt op engem normale Rugbysterrain a voller Längt gespillt, awer just mat siwen amplaz vu 15 Spiller an all Team; dräi Stiermer a véier Verdeedeger.

## Reegelen
E Match dauert 2&nbsp;×&nbsp;7 Minutten, mat enger Paus vun enger Minutt tëscht den zwou Hallschechten.

Déi Ekipp déi um Enn vum Spill am meeschte Punkten huet, wënnt. Fir e Versuch (*Try*) gëtt et fënnef Punkten, zwéi fir eng *Conversion* an der dräi fir e *Penalty kick* oder en duebele Gol.

De Ball däerf net mat der Hand no vir gespillt ginn, mam Fouss kicken ass awer erlaabt.

Jidder Spiller, deen eng Giel Kaart kritt, muss fir zwou Minutte vum Terrain; bei enger Rouder Kaart däerf en definitiv net méi am Match matspillen.

## an d'Olympesch Spiller
Rugby Union (am 15er-Format) war scho véiermol bei den Olympesche Summerspiller derbäi: 1900 zu Paräis, 1908 zu London, 1920 zu Antwerpen an 1924 zu Paräis.

Am Oktober 2009 hunn d'Membere vum Internationalen Olympesche Kommitee (IOC) decidéiert fir de Rugby nees als Olympesch Disziplin, am 7er-Format, opzehuelen, sou datt de 7er-Rugby zënter de Spiller vu Rio (2016) am offizielle Programm ass.

### Olympesch Summerspiller 2024
Fir d'Olympesch Summerspiller 2024 zu Paräis si fir de 7er-Rugby am Ganzen 288 Athleeten (24 Ekippen) zougelooss. D'Kompetitioune ginn am Stade de France gespillt.

## zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gëtt et siwe Rugbyclibb déi am nationale Verband federéiert sinn.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Informatiounen iwwer den 7er-Rugby op der Internetsäit vun den Olympesche Spiller 2024 zu Paräis 
* 7er-Rugby-Weltmeeschterschaften 
* Websäit vun der Lëtzebuerger Rugbyfederatioun
The Fly (Film 1958)

**The Fly** ass en US-amerikanesche Film vum Kurt Neumann aus dem Joer 1958 mam Vincent Price  an der Patricia Owens an den Haaptrollen nom Roman *The Fly* vum George Langelaan. 

## Ëm wat geet et am Film?
E Wëssenschaftler verwandelt sech duerch e feel geschloent Experiment an eng riseg Méck.

## Um Spaweck
Seegelen (Homonymie)

Mat **Seegele** kann ë. a. gemengt sinn:

* Seegelen, d'Fortbeweege vun engem Seegelschëff oder Seegelboot mat der Hëllef vum Wand
** dat selwecht als Sport, kuckt: Seegelen (Sport)
* Seegelfluch, d'Fléie mat engem Seegelfliger oder Loftsportapparat ouni Motor
* Strandseegelen, Äisseegelen a Wandsurfen, verschidde Methode fir sech mat der Hëllef vum Wand fortzebeweegen
Scheldecross

De **Scheldecross**,  ass e Cyclocross deen zanter 2006 an der Belsch zu Antwerpen organiséiert gëtt. Vun 2015 bis 2020 war et eng Kompetitioun vum X²O Badkamers Trofee an duerno vun der UCI-Cyclocross-Weltcoupe.

## Palmarès
#### Hären-Elite

|-
| 2006
|  Sven Nys ||  Niels Albert ||  Sven Vanthourenhout
|-
| 2007
|  Niels Albert ||  Erwin Vervecken ||  Zdeněk Štybar
|-
| 2007
|  Radomír Šimůnek ||  Richard Groenendaal ||  Bart Wellens
|-
| 2008
|  Thijs Al ||  Klaas Vantornout ||  Radomír Šimůnek
|-
| 2009
|  Sven Nys ||  Tom Meeusen ||  Zdeněk Štybar
|-
| 2010
|  Radomír Šimůnek ||  Sven Vanthourenhout ||  Bart Aernouts
|-
| 2011
|  Sven Nys ||  Tom Meeusen ||  Dieter Vanthourenhout
|-
| 2012
|  Kevin Pauwels ||  Sven Nys ||  Niels Albert
|-
| 2013
|  Niels Albert ||  Mathieu van der Poel ||  Philipp Walsleben
|-
| 2014
|  Mathieu van der Poel ||  Laurens Sweeck ||  Tom Meeusen
|-
| 2015
|  Wout van Aert ||  Mathieu van der Poel ||  Lars van der Haar
|-
| 2016
|  Mathieu van der Poel ||  Wout van Aert ||  Kevin Pauwels
|-
| 2017
|  Mathieu van der Poel ||  Wout van Aert ||  Laurens Sweeck
|-
| 2018
|  Mathieu van der Poel ||  Wout van Aert ||  Toon Aerts
|-
| 2020
|  Mathieu van der Poel ||  Eli Iserbyt ||  Tom Pidcock
|-
|2021
| colspan=3 align=center|*annuléiert*
|-
|2022
|  Mathieu van der Poel ||  Wout van Aert ||  Michael Vanthourenhout
|-
|2023
|  Mathieu van der Poel ||  Wout van Aert ||  Eli Iserbyt
|}

#### Dammen-Elite

|-
| 2006
|  Kathy Ingels ||  Helen Wyman ||  Barbara Howe
|-
| 2007
|  Marianne Vos ||  Reza Hormes ||  Veerle Ingels
|-
| 2007
|  Daphny van den Brand ||  Hanka Kupfernagel ||  Reza Hormes
|-
| 2008
|  Hanka Kupfernagel ||  Marianne Vos ||  Sanne Cant
|-
| 2009
|  Daphny van den Brand ||  Sanne Cant ||  Sanne van Paassen
|-
| 2010
|  Hanka Kupfernagel ||  Marianne Vos ||  Sanne Cant
|-
| 2011
|  Katie Compton ||  Sanne Cant ||  Sophie de Boer
|-
| 2012
|  Katie Compton ||  Nikki Harris ||  Sanne Cant
|-
| 2013
|  Katie Compton ||  Sanne Cant ||  Nikki Harris
|-
| 2014
|  Sanne Cant ||  Ellen Van Loy ||  Loes Sels
|-
| 2015
|  Sanne Cant ||  Helen Wyman ||  Sophie de Boer 
|-
| 2016
|  Sanne Cant ||  Sophie de Boer ||  Kateřina Nash 
|-
| 2017
|  Sanne Cant ||  Katherine Compton ||  Helen Wyman
|-
| 2018
|  Denise Betsema ||  Lucinda Brand ||  Laura Verdonschot
|-
| 2020
|  Denise Betsema ||  Lucinda Brand ||  Annemarie Worst
|-
|2021
| colspan=3 align=center|*annuléiert*
|-
|2022
|  Fem van Empel ||  Puck Pieterse ||  Shirin van Anrooij
|-
|2023
|  Fem van Empel ||  Lucinda Brand ||  Puck Pieterse
|}

## Um Spaweck
Tarzan, the Ape Man (Film 1959)

**Tarzan, the Ape Man** ass en US-amerikanesche Film vum Joseph M. Newman aus dem Joer 1959 mam Denny Miller  an der Joanna Barnes an den Haaptrollen nom Roman *Tarzan of the Apes* vum Edgar Rice Burroughs. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den James Parker (Robert Douglas) a seng Duechter Jane (Joanna Barnes) sinn an Afrika ënnerwee op der Juegd a stoussen am Urwald op den Tarzan (Denny Miller)... 

## Um Spaweck
Gitarren klingen leise durch die Nacht

**Gitarren klingen leise durch die Nacht** ass en éisträichesche Film vum Hans Deppe aus dem Joer 1960 mam Fred Bertelmann a mat der Vivi Bach an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Cyclo-cross de la Citadelle

De **Cyclo-cross de la Citadelle**, ass e Cyclocross deen zanter 2009 an der Belsch zu Namouer organiséiert gëtt. Vun 2009 bis 2010 war et eng Kompetitioun vum Trophée Gazet van Antwerpen an duerno vun der UCI-Cyclocross-Weltcoupe.

## Palmarès
#### Hären-Elite

|-
| 2009
|  Niels Albert
|  Sven Nys
|  Zdeněk Štybar
|-
| 2010
|  Zdeněk Štybar
|  Klaas Vantornout
|  Kevin Pauwels
|-
| 2011
|  Sven Nys
|  Niels Albert
|  Klaas Vantornout
|-
| 2012
|  Kevin Pauwels
|  Sven Nys
|  Niels Albert
|-
| 2013
|  Francis Mourey 
|  Klaas Vantornout 
|  Niels Albert
|-
| 2014
|  Kevin Pauwels ||  Lars van der Haar ||  Philipp Walsleben
|-
| 2015 
|  Mathieu van der Poel ||  Wout van Aert ||  Kevin Pauwels 
|-
| 2016 
|  Mathieu van der Poel ||  Wout van Aert ||  Kevin Pauwels 
|-
| 2017 
|  Wout van Aert ||  Toon Aerts ||  Mathieu van der Poel
|-
| 2018 
|  Mathieu van der Poel ||  Wout van Aert ||  Toon Aerts
|-
| 2019 
|  Mathieu van der Poel ||  Toon Aerts ||  Corné van Kessel
|-
| 2020 
|  Mathieu van der Poel ||  Wout van Aert ||  Tom Pidcock
|-
| 2021 
|  Michael Vanthourenhout ||  Tom Pidcock ||  Toon Aerts
|-
| 2022 
|  Michael Vanthourenhout ||  Lars van der Haar ||  Laurens Sweeck
|-
| 2023 
|  Tom Pidcock ||  Pim Ronhaar ||  Joris Nieuwenhuis
|-
| 2024 
|  Michael Vanthourenhout ||  Toon Aerts ||  Emiel Verstrynge
|}

#### Dammen-Elite

|-
| 2009
|  Daphny van den Brand
|  Pavla Havlíková
|  Helen Wyman
|-
| 2010
|  Sanne van Paassen
|  Daphny van den Brand
|  Sanne Cant
|-
| 2011
|  Marianne Vos
|  Lucie Chainel-Lefèvre
|  Katherine Compton
|-
| 2012
|  Katherine Compton 
|  Kateřina Nash 
|  Marianne Vos
|-
| 2013
|  Katherine Compton 
|  Marianne Vos 
|  Nikki Harris
|-
| 2014
|  Kateřina Nash ||  Marianne Vos ||  Katherine Compton
|-
| 2015 
|  Nikki Harris ||  Caroline Mani ||  Eva Lechner 
|-
| 2016 
|  Kateřina Nash ||  Eva Lechner ||  Sophie de Boer
|-
| 2017 
|  Evie Richards ||  Nikki Brammeier ||  Eva Lechner
|-
| 2018 
|  Lucinda Brand ||  Marianne Vos ||  Annemarie Worst
|-
| 2019 
|  Lucinda Brand ||  Ceylin Alvarado ||  Annemarie Worst
|-
| 2020 
|  Lucinda Brand ||  Clara Honsinger ||  Denise Betsema
|-
| 2021 
|  Lucinda Brand ||  Denise Betsema ||  Puck Pieterse
|-
| 2022 
|  Fem van Empel ||  Ceylin Alvarado ||  Blanka Vas
|-
| 2023 
|  Ceylin Alvarado ||  Puck Pieterse ||  Lucinda Brand
|-
| 2024 
|  Ceylin Alvarado ||  Lucinda Brand ||  Puck Pieterse
|}
Guadalcanal Diary (Film)

** Guadalcanal Diary** ass en US-amerikanesche Film vum Lewis Seiler aus dem Joer 1943 mam Preston Foster a mam Lloyd Nolan an den Haaptrollen no engem Buch vum Richard Tregaskis.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Schluecht ëm d'Insel Guadalcanal am Joer 1942.

## Um Spaweck
Schlagerraketen

**Schlagerraketen** ass en dätsche Film vum Erik Ode aus dem Joer 1960 mat der Helga Sommerfeld a mat der Loni Heuser an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Camillo Felgen vun RTL sicht Sänger fir eng europäesch Radiossendung.

## Um Spaweck
Litauesch Euromënzen

Déi national Säite vun de **[[Litauen|litaueschen]] [[Euromënzen]]**:

D'litauesch Euromënze koumen den 1. Januar 2015 an Ëmlaf.

Op all den aacht Mënze gesäit een de Wope vu Litauen.


Fichier:1+2+5 Cent, Litauen.jpeg|1 Cent
Fichier:1+2+5 Cent, Litauen.jpeg|2 Cent
Fichier:1+2+5 Cent, Litauen.jpeg|5 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Litauen.jpeg|10 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Litauen.jpeg|20 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Litauen.jpeg|50 Cent
Fichier:1 Euro, Litauen.jpeg|1 Euro
Fichier:2 Euro, Litauen.jpeg|2 Euro
Fichier:2 euro edge inscription Lithuania.svg|Gravure laanscht de Bord (2€)


## Um Spaweck
Lettesch Euromënzen

Déi national Säite vun de **[[Lettland|letteschen]] [[Euromënzen]]**:

D'lettesch Euromënze koumen den 1. Januar 2014 an Ëmlaf.

Op de 'roude' Mënze gesäit een de klenge Wope vu Lettland, op de 'giele' Mënzen de grousse Wope vu Lettland an op der 1-Euro-Mënz an der 2-Euro-Mënz d'Milda.


Fichier:1+2+5 Cent, Latvia.jpeg|1 Cent
Fichier:1+2+5 Cent, Latvia.jpeg|2 Cent
Fichier:1+2+5 Cent, Latvia.jpeg|5 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Latvia.jpeg|10 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Latvia.jpeg|20 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Latvia.jpeg|50 Cent
Fichier:1 Euro, Latvia.jpeg|1 Euro
Fichier:2 Euro, Latvia.jpeg|2 Euro
Fichier:2 eiro LV josta.jpg|Gravure laanscht de Bord (2€)


## Um Spaweck
Kroatesch Euromënzen

Déi national Säite vun de **[[Kroatien|kroateschen]] [[Euromënzen]]**:

D'kroatesch Euromënze koumen den 1. Januar 2023 an Ëmlaf.

Op de 'roude' Mënze gesäit een d'HR-Ligatur, op de 'giele' Mënzen den Nikola Tesla, op der 1-Euro-Mënz e Marder an op där vun 2 Euro d'Silouhett vum Land.


Fichier:1+2+5 Cent, Croatia.jpeg|1 Cent
Fichier:1+2+5 Cent, Croatia.jpeg|2 Cent
Fichier:1+2+5 Cent, Croatia.jpeg|5 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Croatia.jpeg|10 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Croatia.jpeg|20 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Croatia.jpeg|50 Cent
Fichier:1 Euro, Croatia.jpeg|1 Euro
Fichier:2 Euro, Croatia.jpeg|2 Euro
Fichier:2 euro edge inscription Croatia.svg|Gravure laanscht de Bord (2€)


## Um Spaweck
Euromënze vun Andorra

Déi national Säite vun den **[[Euromënzen|Euromënze]]** vun **[[Andorra]]**:

D'Euromënze vun Andorra koumen den 1. Januar 2014 an Ëmlaf.

Op de 'roude' Mënze gesäit een eng Pyrenäen-Gämser an e Baartgeier, op de 'giele' Mënzen d'Kierch Santa Coloma, op der 1-Euro-Mënz d'Casa de la Vall an op der 2-Euro-Mënz den Wope vun Andorra.


Fichier:1+2+5 Cents, Andorra.jpg|1 Cent
Fichier:1+2+5 Cents, Andorra.jpg|2 Cent
Fichier:1+2+5 Cents, Andorra.jpg|5 Cent
Fichier:10+20+50 Cents, Andorra.jpg|10 Cent
Fichier:10+20+50 Cents, Andorra.jpg|20 Cent
Fichier:10+20+50 Cents, Andorra.jpg|50 Cent
Fichier:1 Euro, Andorra.jpg|1 Euro
Fichier:2 Euro, Andorra.jpg|2 Euro
Fichier:Edge Andorra s01.png|Gravure laanscht de Bord (2€)


## Um Spaweck
Robert vu Monreal

De **Robert vu Monreal** gebuer … an der Äifel a gestuerwen 1539 zu Iechternach, war vu 1506 bis 1539 Abt vun der Abtei Iechternach.

## Liewen

De Robert vu Monreal kënnt aus enger adeleger Famill aus der Äifel. Säi geneeë Gebuertsdatum ass net bekannt. Hien ass 1495 als Noviz an d'Benediktinerabtei Iechternach agetrueden. 1505 gouf hien eestëmmeg zum neien Abt gewielt, wat 1506 vum Poopst Julius II. confirméiert gouf.

Hien huet ënner anerem den Dënzelt ëmbauen an d'Buerg Bollendorf ausbaue gelooss. Eng Statu aus dem 19. Joerhonnert déi an der Fassad vum Dënzelt steet, erënnert un hien.

## Literatur
* Pol Schiltz, Al Estgen (Hrsg.): *Robert von Monreal, Abt und Herr in Echternach (1506 - 1539). Urkunden- und Quellenbuch*, 2 Bänn. (Echternacher Schriftquellen - Sources epternaciennes 1/1 und 1/2). Trier: Kliomedia 2016.
Pol Schiltz

De **Pol (Paul) Schiltz**, gebuer 1942 an der Stad, ass e lëtzebuergesche Lycéesprofesser, Geschichtsfuerscher an Auteur.

## Formatioun a Karriär

De Pol Schiltz huet säi Premièresexamen (Section latine A) 1961 am Stater Kolléisch gemaach. Dono huet e Geschicht, Däitsch a Latäin studéiert. 
Seng Thees (1968) huet sech mat der Territorialpolitik vun de Grofe vu Lëtzebuerg am 12. Joerhonnert beschäftegt (3 + 133 Säiten, onverëffentlecht). An a sengem *Mémoire pédagogique* (och 1968) huet e Virschléi fir eng Reform vun den ieweschte Secondairesklasse vum klasseschen Unterrecht ënnerbreet. 

Vun 1971 bis zu senger Pensionéierung huet de Pol Schiltz Geschicht, Däitsch a Latäin am Lycée Michel-Rodange an der Stad enseignéiert. Virdru war hie Professer am Iechternacher Kolléisch. Nieft dem Enseignement huet hie mol kulturgeschichtlech Artikelen an der Hémecht oder an der récré publizéiert. A mat anere Fuerscher zesummen iwwersetzt a kommentéiert hien al Schrëften (Chroniken a Liewenserënnerungen) déi dann als wëssenschaftlech Publikatiounen erauskommen.

Zanter 2010 ass den Éiereprofesser Pol Schiltz *Membre correspondant* vun der *[[Section historique (Institut grand-ducal)|Section des sciences historiques]]* vum *[[Institut grand-ducal]]*.

## Publikatiounen

* *Drogen in der Schule: Schweigen = Tod*; in: *APESS - Association des Professeurs de l'Enseignement secondaire et supérieur du Grand-Duché de Luxembourg*; bulletin spécial 3 / 1980 - "75e anniversaire"; Ss. 151-154. 
* *Die Familie Rodange von Bergem*; in: *Lycée Michel-Rodange, Luxembourg - 25e anniversaire*; Lëtzebuerg (REKA & Impr. Saint-Paul), 1993; Ss. 61-67 (ill.).
* Mam Pierre Kauthen, *Ephemeriden des Placidus Eringer*; Lëtzebuerg (Nationalarchiv), 2009; 240 Säiten.
* Mam Al Estgen, *[[Robert vu Monreal|Robert von Monreal]], Abt und Herr in Echternach (1506-1539)*; Tréier (Kliomedia), 2016.
* Mam Al Estgen a mam Pierre Kauthen, *Godfried von Apremont*; Tréier (Verlag für Geschichte und Kultur), 2022.

## Um Spaweck

## Referenzen
Gerry Welter

De **Gerry Welter**, gebuer den 18. Mäerz 1941 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Museker an Dirigent. Hien ass zanter 1954 Member vum Cäciliechouer an der Méchelskierch. 1960 gouf hien Dirigent vum Männerchouer an zanter 1967 ass hien Dirigent vum gemëschte Méchelschouer, deen 1850 gegrënnt gouf.

Hien huet Alto um Conservatoire royal de Liège studéiert. Vun 1966 bis 2006 war hie Member vum "RTL-Orchester", dem haitegen OPL. Hien huet vun 1967 bis 2006 Coursen am Stater Conservatoire ginn. Hie war och aktive Member vun den Ensembelen Art Musical, Collegium Musicum a Les Musiciens. Hie war Grënnungsmember vun den Amis de l'orgue an hire President vun 1974 bis 1986.

Zanter 1969 dirigéiert hien d'Mette vu Chrëschtdag an der Méchelskierch. Hien huet 1992 den Allerséileconcert an d'Liewe geruff, deen hien zënterhier dirigéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Museker

## Um Spaweck
* L'Histoire de la chorale Saint-Michel
* Gerry Welter: Short Biography
Assyrien

**Assyrien** war eng grouss antik mesopotamesch Zivilisatioun, déi als Stadstaat vum 21. Joerhonnert v. Chr. bis zum 14. Joerhonnert v. Chr. existéiert huet. 
Duerno war et en Territorialstaat a schlussendlech e Welträich vum 14. Joerhonnert v. Chr. bis zum 7. Joerhonnert v. Chr.
Amyotroph Lateral Skleros

D**'Amyotroph Lateral Skleros** (**ALS**) gehéiert zur Grupp vun de Motoneuron-Krankheeten an ass eng net heelbar degenerativ Erkrankung vum motoreschen Nervesystem. Dës Krankheet gehéiert zu de seelene Krankheeten. 

Zu Lëtzebuerg setzt sech d'Associatioun vun de seele Krankheeten ALAN fir déi Betraffen an hir Familljen an.
Bitcoin

De **Bitcoin** ass eng sougenannt Kryptowärung, an anere Wierder handelt et sech ëm digitaalt Geld. 

Am Géigesaz zu den etabléierten, staatleche Wärunge wéi den Dollar, den Euro asw., entsteet de Bitcoin dezentral a gëtt vu kengem Staat direkt kontrolléiert.

De Bitcoin ass 2008 op Basis vun der sougenannter Blockchain entstanen. D'Entstoe vum Bitcoin bleift bis haut ëmginn vum Rätsel ëm d'Identitéit vun enger Persoun (oder enger Grupp) mam Numm Satoshi Nakamoto. Doduerch datt am Laf vun de Joren ëmmer méi Leit sech Bitcoins zougeluecht hunn, ass de Wäert vun dëser Wärung op eng phenomenal Manéier an d'Luucht gaangen. Persounen, déi viru Jore Bitcoins kaaft a gehalen hunn, konnten hiren Asaz verzegfachen. Am Kontrast zu den etabléierte Wärungen, déi op Stabilitéit ausgeluecht sinn, ass de Bitcoin awer staark volatil. Säi Cours kann a kuerzer Zäit staark klammen oder falen. Obwuel de Bitcoin populär ass, konnt e sech bis op Ausnamen no iwwer engem Joerzéngt Bestoen awer nach ëmmer net als etabléiert Wärung, fir am Alldag weltwäit ze bezuelen, duerchsetzen. 

De Bitcoin, gradewéi eng Hellewull weider kryptografesch Wärungen, déi och op Basis vu Blockchain enstane sinn, huet bis haut seng Verfechter, mee awer och seng Kritiker. De legale Status vu Kryptowärungen ass och weiderhin ëmstridden.

## Um Spaweck
Heimat - Deine Lieder

**Heimat - Deine Lieder** ass en däitsche Film vum Paul May aus dem Joer 1959 mat der Sabine Bethmann a mam Rudolf Lenz an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Eva Weigand schafft an engem SOS-Kannerduerf an der Lüneburger Heide. Enges Daags wéi si mat Kanner ënnerwee ass, gëtt eent vun de Kanner bal vun engem Auto iwwerrannt. De Paul de Chauffeur vum Auto bleift stoen a léiert sou d'Eva kennen…

## Um Spaweck
Nadia Calviño

D**'Nadia María Calviño Santamaría**, gebuer den 3. Oktober 1968 zu A Coruña, ass eng spuenesch Ekonomistin a Politikerin. Zanter dem 2. Januar 2024 ass si Presidentin vun der Europäescher Investitiounsbank. Virdru war si Wirtschaftsministerin a Spuenien, an héich Beamtin an der Europäescher Kommissioun.
## Karriär
D'Nadia Calviño huet Universitéitsofschlëss an Economie (1991) an Droit (2001). Tëscht 1991 an 1994 huet si fir eng Consultingfirma geschafft a war *Associate Professor* op der Madrider Universidad Complutense. Dono gouf si Staatsbeamtin a war ë.&nbsp;a., vun 2004 bis 2006, Generaldirektesch fir Konkurrenz am Wirtschafts- a Finanzministère.

Vun 2006 bis 2018 war si Beamtin an der Verwaltung vun der Europäescher Kommissioun: fir d'éischt deputéiert Generaldirektesch an der Generaldirektioun Konkurrenz an dono an der Generaldirektioun Bannemaart a Servicer, an dunn, tëscht 2014 an 2018 Generaldirektesch an der Generaldirektioun Budget.

Am Juni 2018 gouf si zur Ministesch fir Ekonomie ënner dem Premierminister Pedro Sánchez ernannt (deelweis war si och Ministesch fir Digitaliséierung, respektiv fir den Aussenhandel). Vun 2020 u war si zousätzlech delegéiert Ministerpresidentin.

Zanter Januar 2024 ass si d'Presidentin vun der Europäescher Investitiounsbank.

## Um Spaweck
Olympesch Summerspiller 2024

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 2024**, offiziell **Spiller vun der XXXIII. Olympiad**, goufe vum 26. Juli bis den 11. August 2024 zu Paräis a Frankräich ofgehalen. Et waren no de Spiller vun 1900 an deene vun 1924 déi drëtt Olympesch Summerspiller déi zu Paräis organiséiert goufen.

## Erëffnungszeremonie
D'Erëffnungszeremonie de 26. Juli war op der Seine. 10.000 Athleete sinn op 180 Schëffer vum Pont d'Austerlitz bis bei de Pont d'Iéna iwwer de Floss gefuer an d'Spectateure konnten de Spektakel vun den Uwänner aus kucken. Ursprénglech war geplangt, datt iwwer eng Millioun Spectateure bei der Zeremonie kéinten derbäi sinn. Wéinst Sécherheetsbedenke goufen awer schlussendlech just ronn 600.000 Leit zougelooss, dovu 500.000 op de gratis Stéiplazen an eng 100.000 VIPen, déi bis zu 2.700 Euro fir en Entréesticket bezuelt hunn.

Et war an der Geschicht vun den Olympesche Spiller déi éischt Kéier, datt eng Ouvertureszeremonie net an engem Stadion organiséiert gouf.

Fir d'Ouverture gouf de Lëtzebuerger Fändel vun der Ni Xia Lian an dem Bob Bertemes gedroen. D'Ni Xia Lian ass doriwwer eraus déi eelst Sportlerin déi jee op den olympesche Spiller mat derbäi war.

## Participatioun vu Lëtzebuerg
Den COSL huet de 24. Juni 2024 d'Selektioun vum „Team Lëtzebuerg“ fir d'Spiller zu Paräis festgehalen; den 2. a 5. Juli goufen nach e puer zousätzlech Athleeten nonominéiert. Um Enn goufen 13 Athleeten (6 Fraen an 7 Männer) a follgende Sportaarte selektionéiert.

De *Chef de mission* ass de Raymond Conzemius.

## Kuckt och

* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken

## Um Spaweck
Olympesch Wanterspiller 2026

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Wanterspiller]] 2026**, offiziell **XXV. Olympesch Wanterspiller**, goufe vum 6. bis den 22. Februar 2026 zu Mailand an zu Cortina d'Ampezzo an Italien organiséiert.

Fir d'éischt Kéier an der Geschicht vun de Spiller war d'Ouvertureszeremonie zäitgläich op véier Plaze organiséiert ginn: de gréissten Deel am Giuseppe-Meazza-Stadion zu Mailand an do dernieft och zu Predazzo, Livigno a Cortina d'Ampezzo.

Et goufen och zwou olympesch Flamen ugefaangen: eng zu Mailand an déi aner zu Cortina d'Ampezzo.

## Medailen
Zu Mailand / Cortina goufen am Ganzen 348 Medaile verginn: 116 Gold-, 117 Sëlwer- an 115 Bronzmedailen.

## Participanten
Et hu 94 Natioune mat am Ganzen 2.823 Athleeten op der Editioun 2026 matgemaach. 

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Mailand / Cortina mat den zwéi Schileefer Gwyneth ten Raa a Matthieu Osch (Slalom a Riseslalom) vertrueden, déi och schonn zesummen op de Spiller 2022 zu  Beijing matgemaach hunn.

De Matthieu Osch gouf de 46. am Riseslalom, an den 28. am Slalom, iwwerdeems d'Gwyneth ten Raa op déi 30. Plaz am Riseslalom koum (si ass beim Slalom ausgescheet).

De Missiounschef war de Raymond Conzemius.

### Fändelsdréier
De Fändel vu Lëtzebuerg gouf bei der Erëffnungs- an der Schlusszeremonie vu Schifuerer Matthieu Osch gedroen.

### Participante pro Sportaart

#### [[Alpinschi]]

## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken

## Um Spaweck
Stonehenge

**Stonehenge** ass e prehistoresscht Monument, 3&nbsp;km westlech vun Amesbury, an der Salisbury Plain am Wiltshire, an England. Et besteet aus engem baussechte Rank vu vertikale Monolithen, vu ronn 4 m Héicht an 2,1 m Breet, déi jee ëm déi 25 Tonne weien; mat uewendrop horizontale Steng. Bannendrtan ass e Rank vu méi klenge Steng (Bloe Steen). An der Mëtt ass en Trilithon, d.&nbsp;h. zwéi vertikal Steng, déi mat engem horizontalen, deen drop läit, verbonne sinn.

Dee ganze Site, deen haut just nach eng Ruin ass, ass nom Sonnenopgang vun der Summer-Solstice an dem Sonnenënnergank vun der Wanter-Solstice ausgeriicht.

Archaeologe ginn dervun aus, datt Stonehenge an e puer Phasen, tëscht 3100 v.Chr. a 1600 v. Chr., ugeluecht gouf, woubäi de groussen, baussechte Krees tëscht 2600 an 2400 v. Chr. opgeriicht gouf. De rankfërmegen Hiwwel a Gruef ronderëm d'stenge Konstruktioun ass den eelsten Deel, vun ongeféier 3100 v. Chr. D'Blo Steng hirersäits goufen tëscht 2400 an 2200 v. Chr. dohi gesat, ma kéinten och schonn ëm 3000 v. Chr. do gestanen hunn.

Stonehenge ass eng vun de bekanntsten archeologesche Plazen am Vereenegte Kinnekräich a steet zanter 1882 ënner Monumenteschutz,> 1986 gouf et vun der UNESCO op d'Lëscht vun de Weltierwen opgeholl.

Méiglecherweis war Stonehenge vun Ufank un eng Grafplaz.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Weltierwen (Europa)

## Um Spaweck
ChatGPT

**ChatGPT** ass en Chatbot, dee vun OpenAI entwéckelt an den 30. November 2022 lancéiert gouf. E setzt kënschtlech Intelligenz a fir mam Benotzer ze kommunizéieren. Konkreet interagéiert de Benotzer mam ChatBot iwwer Textmessagen, sougenannt *Prompts*, an den Chatbot hëlt och vireg Ufroen an eegen Äntwerten als Kontext fir weider Äntwerten. D'Uwendunge gi vun einfachem Chatten iwwer Verständnisfroen bis zum Generéiere vu gréisseren Texter.

ChatGPT gouf op Basis vum grousse Sproochemodell GPT-3.5 gestart. Virgängerversioune vum Sproochemodell waren am Juni 2018 GPT-1, am Februar 2019 GPT-2 an am Juni 2020 GPT-3.

An der Bezuelversioun vun ChatGPT huet een zanter dem 14. Mäerz 2023 Accès op de Sproochemodell GPT-4. Dozou kënnt, datt een domat och op den Internet zougräife kann, an duerch d'Integratioun vun Dall-E kann ee lo dem Chatbot och Bild-Dateien gi fir z'analyséieren a sech nei Biller erstelle loossen.

Well ChatGPT vereinfacht gesot sou fonctionéiert, datt e bei sengen Äntwerten ëmmer ee Wuert nom aneren aus engem kontextbezunnene Pool vu méi oder manner warscheinleche Wierder eraussicht, kann en do Texter generéieren déi et an där Form sou nach ni gouf, mee gläichzäiteg kritt een de Risiko vu komplett realitéitsfriemen an erfonnten Äntwerten (de sougenannten *Halluzinatiounen*) ni ganz op Null gesat.

## Kuckt och
* Le Chat (KI)

## Um Spaweck

* Login-Säit op chat.openai.com
Konschtturnen

**** ( *Gerätturnen*,  *gymnastique artistique*) ass 1896 als eng vun den éischte Sportaarte bei den Olympesche Spiller vun der Neizäit agefouert ginn. D'Konschtturner mussen hir Fäegkeeten op Apparater wéi um Barren oder um Buedem ënner Beweis stellen.

## Geschicht
De Platon, Aristoteles an den Homer ware scho vun de stäerkenden Eegenschafte vum Turnen iwwerzeegt. D'Griiche waren der Meenung, datt d'Symmetrie tëscht Kierper a Geescht nëmme méiglech wier, wann d'kierperlech Beweegung mat der mentaler Aktivitéit associéiert ass.

De Begrëff vum „Konschtturnen“ ass am Ufank vum 19. Joerhonnert entstanen, fir déi fräi Form vum Turne vun den Technike vum militäreschen Training z'ënnerscheeden. Turnkompetitioune goufen an de Schoulen a Sportsveräiner uechter Europa organiséiert a sinn nees opgebléit wéi d'Konschtturne bei den Olympesche Spiller 1896 zu Athen als Olympesch Sportaart unerkannt gouf.

Tëscht 1896 an 1924 huet sech de Sport zu deem entwéckelt, wat mir haut als modernt Turne kennen. Fréier Disziplinnen déi mëttlerweil ewechgefall sinn, waren z.&nbsp;B. Keuleschwéngen, Seelklammen oder Steenhiewen.

An der Ufankszäit vum Olympeschen Turnen haten d'Participanten dacks eng Balletsausbildung a waren an hiren 20er Joren um  Héichpunkt vun hirer Karriär. Wéi d'Nadia Comaneci an d'Nellie Kim 1976 zu Montreal am Alter vu 14 Joer de perfekte Score vun 10 Punkten erreecht hunn, war dat den Ufank vun enger Ära vu jonke Championen, déi vu klengem u speziell fir d'Konschtturnen trainéiert goufen. Hautdesdaags muss een op d'mannst 16 Joer al sinn, fir bei Olympia däerfe matzemaachen.

## Reegelen
D'Turner kréien eng D-Nott (D =  *difficulté*) fir d'Schwieregkeet an eng E-Nott (E =  *exécution*) fir Ausféierung.

D'Schwieregkeetsnott gëtt op Basis vun den Übunge bestëmmt, woubäi een tëscht 0,1 a 1,0 Punkt pro Übung kréie kann. Fir déi definitiv D-Nott z'ermëttelen, gi bei den Dammen déi aacht bescht a bei den Hären déi zéng bescht Übunge gekuckt.

Fir d'E-Nott ze bestëmmen, fänkt all Turner mat der voller Punktzuel vun 10,0 un a fir all Feeler dee gemaach gëtt, gi Punkten ofgezunn.

Zum Schluss wënnt den Turner deen déi héchst kombinéiert D- an E-Nott huet.

## an d'Olympesch Spiller
D'Konschtturne gouf 1896 bei den alleréischten Olympesche Spiller vun der Neizäit zu Athen agefouert an ass zënterhier bei alle Spiller vertrueden. Am Ufank gouf et Disziplinnen, wéi Kloteren an Akrobatik, déi een hautdesdaags schwéier als „kënschtleresch“ bezeechne kann.

De Grondstee fir den olympeschen Turnprogramm gouf 1924 bei de Spiller zu Paräis geluecht, wéi d'Konschtturnen als Eenzel- a Mannschaftskompetitioun bei de Männer agefouert gouf. 1928 goufen zu Amsterdam och Fraen zougelooss.

### Kompetitiounen
Am Konschtturne gëtt et bei den Olympesche Spiller 14 Kompetitiounen: aacht fir d'Männer a sechs fir d'Fraen:

## zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gëtt et knapp 50 Turnveräiner déi am nationale Verband federéiert sinn.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Informatiounen iwwer d'Konschtturnen op der Internetsäit vun den Olympesche Spiller 2024 zu Paräis 
* Lëscht vun de Weltmeeschter am Konschtturnen 
* Websäit vun der Lëtzebuerger Turnfederatioun
Seven Thieves

** Seven Thieves** ass en US-amerikanesche Film vum Henry Hathaway aus dem Joer 1960 mam Edward G. Robinson a mam Rod Steiger an den Haaptrollen nom Roman *The Lions at the Kill* vum Max Catto. 

## Ëm wat geet et am Film?
Nodeems de Professer Theo Wilkins aus dem Prisong entlooss gouf plangt hien de Casino vu Monte Carlo z'iwwerfalen…

## Um Spaweck
Weit ist der Weg

**Weit ist der Weg** ass en däitsche Film vum Wolfgang Schleif aus dem Joer 1960 mam Freddy Quinn an der Ingeborg Schöner an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Freddy lieft an enger klenger Hütt zu San Salvador. Hie verdéngt e bësse Geld mat Geleeënheetsaarbechten…

## Um Spaweck
North West Frontier

**North West Frontier** ass e brittesche Film vum J. Lee Thompson aus dem Joer 1959 mam Kenneth More a mat der Lauren Bacall an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De brittesche Kapitän William Charles Willoughby Scott versicht de sechs Joer ale Jong vun engem Maharadscha viru Rebellen ze retten. Si flüchte mat engem Zuch aus der vun de Rebelle belagerter Stad…

## Um Spaweck
Sportsgeschier

**Sportsgeschier** besteet aus engem oder méi Géigestänn, déi beim Praktizéiere vun enger Sportaart gebraucht ginn. Meeschtens ass et genormt fir e korrekte Vergläich vu Leeschtungen a Rekorder bei Kompetitiounen z'erméiglechen.

## Um Spaweck
Louis Charles Crespin

De **Louis-Charles Crespin**, gebuer den 2. August 1892 zu Bréissel, a gestuerwen den 30. Mäerz 1953 zu Saint-Josse-ten-Noode, war e belsche Moler.

## Biographie
De Crespin war Member vum Bréisseler Cercle artistique et littéraire an huet ënner anerem am Cercle artistique zu Bréissel, zu Paräis, an der Royal Academy zu London an a villen europäesche Stied ausgestallt.

Seng Wierker ginn an de Sammlunge vu Konschtmuséeen zu Bréissel, Saumur, Bern an a private Sammlunge conservéiert. Eng Waasserfaarf-Zeechnung (datéiert op d'lescht Quartal vum 19. Joerhonnert bis d'éischt Hallschent vum 20. Joerhonnert) ass an der Kollektioun vum Nationalmusée um Fëschmaart.

Hien huet och Glasmolereie gemaach, ë. a. fir d'Notre-Dame du Sablon an d'Basilika Koekelberg.zu Bréissel.

## Gielercher

* Chevalier de l'Ordre de la Couronne
* Commandeur de l'Ordre du Saint-Sépulcre

## Literatur

* René Édouard-Joseph, Dictionnaire biographique des artistes contemporains, tome 1, A-E, Art & Édition, 1930, p.&nbsp;332
* Bénézit, 1961

## Um Spaweck