open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tom Jungen

Den **Tom Jungen**, gebuer de 14. Mee 1976 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen OGBL-Gewerkschaftler an LSAP-Politiker. Hien ass zanter 2008 Buergermeeschter vun der Gemeng Réiser.

Den Tom Jungen ass zu Krautem opgewuess, wou hien an d'Primärschoul gaangen ass. Säi Secondaire huet hien an der Handwierkerschoul gemaach, an der Sektioun Electromécanique.

Nodeem hie vun 1995 un e puer Joer bei Soutirages luxembourgeois geschafft hat, ass den Tom Jungen 1999 haaptberuffleche Gewerkschaftssekretär beim OGBL ginn. Seng Responsabilitéite louche fir d'éischt am Secteur Alimentatioun an Hôtellerie an duerno am ëffentlechen Déngscht. 2006 gouf hie Regionalsekretär fir Diddeleng a fir den Oste vu Lëtzebuerg.

Den Tom Jungen ass vu 16 Joer un an der LSAP a bei de Jongsozialisten aktiv. Zanter dem Januar 2019 ass hie Generalsekretär vun der LSAP.

1999 ass hie fir d'éischt zu Réiser op der LSAP-Lëscht mat an d'Gemengewale gaangen a gouf direkt an de Gemengerot gewielt. Am Mäerz 2001 ass hien an de Schäfferot komm a gouf de 5. Februar 2008 als Buergermeeschter vereedegt. Zanterhier huet hien dëse Posten, zulescht gouf hie bei de Gemengewale vum 11. Juni 2023 cofirméiert.

Zanter dem 13. Juli 2018 ass hien ausserdeem ee vun de 4 Lëtzebuerger Vertrieder am Europäesche Comité vun de Regiounen.

## Aner Funktiounen
* Delegéierte beim SES, zanter 2001
* President vum SES, zanter 2005
* Delegéierte beim SEBES, zanter 2005
* Kommiteesmember beim SICEC, zanter 2001.
*President vum SICEC, zanter 2018
Jacques Loussier

De **Jacques Loussier**, gebuer de 26. Oktober 1934 zu Angers, a gestuerwen de 5. Mäerz 2019, war e franséische Pianist an Arrangeur.

## Discographie
* 1959: Play Bach No 1/Play Bach No 2/Play Bach No 3
* 1962: Jacques Loussier joue Kurt Weill
* 1963: Play Bach No 4
* 1964: Play Bach No 5
* 1965: Play Bach aux Champs Elysees
* 1972: Dark of the Sun
* 1974: Jacques Loussier at the Royal Festival Hall/Jacques Loussier et le Royal Philharmonic Orchestra
* 1979: Pulsion/Pulsion sous la Mer
* 1982: Pagan Moon
* 1985: The Best of Play Bach
* 1986: Bach to the Future
* 1987: Jacques Loussier Live in Japan/Bach to Bach
* 1987: Lumières - Messe baroque du 21e siècle
* 1988: Brandenburg Concertos
* 1990: Lumieres
* 1993: Play Bach 93 *Volume 1*/Play Bach 93 *Volume 2*
* 1994: Play Bach aujourd'hui
* 1995: Jacques Loussier plays Bach
* 1997: Jacques Loussier plays Vivaldi
* 1999: Ravel's Bolero/The very best of Jacques Loussier *Air on a 'G' string*
* 2000: Bach Book Anniversary/Bach's Goldberg Variations/Plays Debussy
* 2001: Baroque Favourites
* 2004: Impressions of Chopin's Nocturnes

### Jacques Loussier Trio
* 1973: Jacques Loussier Trio „6 Master Pieces“
* 1996: Jacques Loussier Trio *Plays Bach*
* 1998: Jacques Loussier Trio *Satie*
* 2002: Jacques Loussier Trio *Handel*
* 2003: Jacques Loussier Trio *Beethoven*
* 2005: Jacques Loussier Trio *Mozart Piano Concertos 20–23*

## Gielercher
*
## Um Spaweck
Trofeo Mallorca

Den **Trofeo Mallorca** ass eng Vëloscourse, déi op der Baleareninsel Mallorca gefuer gëtt.

## Geschicht
Bis 1996 gouf d'Course als reng national Kompetitioun gefuer. Vun 1996 bis 2001 war se an der UCI-Kategorie 1.4, 2002 koum s'an d'Kategorie 1.3 an 2005 gouf se an der UCI Europe Tour 1.1 klasséiert.

2010 gouf d'Trofeo Mallorca an Trofeo Palma ëmgedeeft. 2011 gouf d'Course net vun der UCI unerkannt, wéinst Protester vun de Coureuren déi net wollten ouni *Oreillette* fueren.

En 2015, gouf se ënner dem Numm *Trofeo Playa de Palma-Palma* gefuer an 2016 krut se den Numm Trofeo Playa de Palma.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* Resultater op der Websäit vu Mémoire du Cyclisme
HMS Victory

**HMS ''Victory*** vu 1765 e [[Linneschëff]] vun der [[Royal Navy]] vun der 1. Klass mat 104 Kanounen. Et war an der [[Schluecht vun Trafalgar]] dem [[Horatio Nelson]] säi [[Flaggschëff]].



== Literatur ==
* *The 100-gun-ship Victory (Anatomy of the ship)*, John McKay, Conway Maritim Press. 1989
** Däitsch Editioun: *Victory'', Delius Klasing Verlag, 1994 ISBN 3-7688-0866-1

## Um Spaweck
Coditel

D**'Coditel**, Ofkierzung fir **Compagnie générale pour la diffusion de la télévision**, ass e belschen Opérateur vu Gemeinschaftsantennen deen och zu Lëtzebuerg aktiv ass. D'Coditel ass zanter 2005 en Deel vun engem franséische Grupp a gebraucht zanter Enn 2007 d'Mark "Coditel Numericable".

## Grënnung an Aktionariat
 
Déi lëtzebuergesch Coditel gouf de 15. Juli 1971 ënner der Form un enger Société anonyme gegrënnt.
 
D'Mammegesellschaft Coditel vu Bréissel war majoritair eng Filial vum belschen Ingénieursgrupp Société de Traction et Electricité (Tractionel), deen zur Société générale de Belgique gehéiert huet. Aus Tractionel gouf 1986 duerch d'Fusioun mat Electrobel den Energiegrupp Tractebel. Am Joer 2003 gouf déi belsch Tractebel mam franséische Grupp Suez fusionéiert.
 
Den 19. September 2003 hu Suez (80 %) an de minoritären Aktionär Ackermans & Van Haaren (20 %) de Grupp Coditel (180 000 Clienten zu Bréissel a Lëtzebuerg) un déi dat Joer virdru gegrënnten Investmentgesellschaft Altice One verkaaft, déi virdrun och am Elsass de Kabelreseau vun Est Vidéocommunications (160 000 Clienten) kaaft hat.
 
Altice One huet sech an de Joren duerno mat anere Finanzinvestisseuren, déi och a Frankräich an de Kabel investéiert haten, zesummegedoen. Sou ass den Holding Ypso entstanen an deem Enn 2007 Altice One 30 % gehalen huet, de britteschen Private-Equity-Fong Cinven 35 % an den amerikanesche Private-Equity-Fong Carlyle och 35 %.
 
Ënner dem Daach vun der Ypso Holding gouf, nieft der Coditel an Est Vidéo, déi fréier Reseaue vu France Télécom Câble, NC Numericable, TDF Câble, UPC an Noos a Frankräich gruppéiert. All dës Reseauen hunn zanter dem Summer 2007 déi gemeinsam Mark "Numericable".
 
Zu Lëtzebuerg trett d'Coditel ënner de Bezeechnung *Coditel (Numericable)* op.

Am Juli 2011, goufen d'Aktivitéite vun Numericable an der Belsch an zu Lëtzebuerg vun de Gesellschaften Altice (40 %), Apax (40 %) an Deficom (20 %) iwwerholl. Am Mäerz 2013 huet Apax ugekënnegt bis November 2013 seng Parten un Altice ze verkafen. 
 
## Presenz zu Lëtzebuerg

Coditel bedreift verschidde Kabelreseauen zu Lëtzebuerg. Bei deenen engen ass d'Coditel Proprietär, wéi a verschidden Deeler vun der Stad Lëtzebuerg, bei aneren exploitéiert d'Coditel Reseauen déi aneren, zum Beispill de Gemengen, gehéieren.

## Um Spaweck
* D'Websäit vu Coditel (Numericable)
* Numericable will Geschäft in Luxemburg und Belgien verkaufen wort.lu vum 2. Februar 2011
Imre Nagy

Den **Imre Nagy** , gebuer de 7. Juni 1896 zu Kaposvár, a gestuerwen de 16. Juni 1958 zu Budapest, war en ungaresche Politiker an Agrarökonom, deen zweemol Regierungschef war.

1958 gouf dem Nagy de Prozess wéinst "konterrevolutionärem Verhale" wärend dem Ungaresche Volleksopstand gemaach, an hie gouf zu Budapest higeriicht.

## Um Spaweck
János Kádár

De **János Kádár** (Gebuertsnumm: *János Csermanek*), gebuer de 26. Mee 1912 zu Fiume, a gestuerwen de 6. Juli 1989 zu Budapest, war en ungaresche Politiker, dee vun 1956 bis 1958 a vun 1961 bis 1965 Ministerpresident vun Ungarn war.

Als Parteichef vun der ungarescher kommunistescher Partei war de Kádár moskautrei.

## Um Spaweck
Mátyás Rákosi

De **Mátyás Rákosi** [], gebuer den 9. Mäerz 1892 zu Ada, Éisträich-Ungarn (haut Vojvodina, Serbien) als Mátyás Rosenfeld a gestuerwen de 5. Februar 1971 zu Nijni Nowgorod, Sowjetunioun, war den *[[De jure / de facto|de facto]]* Chef vum kommunisteschen Ungarn tëscht 1945 an 1956; fir d'éischt als Generalsekretär vun der Ungarescher Kommunistescher Partei (1945-1948) an duerno als Generalsekretär vun der Ungarescher Aarbechterpartei (1948-1956) a war e Vertrieder vum stalinistesche Kommunismus.

Just virum ungaresche Opstand huet hie sech an d'Sowjetunioun duerch d'Bascht gemaach.

## Um Spaweck
Ernő Gerő

Den **Ernő Gerő**, gebuer den 8. Juli 1898 zu Terbegec, dem haitegen Trebušovce an der Slowakei, a gestuerwen den 12. Mäerz 1980 zu Budapest, war en ungaresche Politiker, dee vun 1945 bis 1956 Parteichef vun der ungarescher Kommunistescher Partei war.
Trofeo Cala Millor - Cala Bona

Den **Trofeo Cala Millor - Cala Bona** ass eng Vëloscourse, déi op der Baleareninsel Mallorca gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## Nimm vun der Course
* 1992 - 2005: **Trofeo Alcudia**
* zanter 2006: **Trofeo Cala Millor - Cala Bona**

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* Resultater vum ''Trofeo Cala Millor - Cala Bona'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Royal Clipper

De **Royal Clipper** ass e Croisièresschëff mat Seegelen, dat am Juli 2000 fäerdeg gebaut gouf an der Reederei Star Clippers gehéiert, déi an der Organisatioun vu Croisièrë mat Seegelschëffer spezialiséiert ass. Et ass nom Virbild vum Schëff Preußen (1902–1910) gebaut.

D'Royal Clipper ass bis 2011 ënner lëtzebuergeschem Pavillon gefuer, fiert elo awer ënner malteeseschem Pavillon. Et gehéiert zur Luxusklass, wat Croisièren ugeet.

## Literatur
* Ward, Douglas: Berlitz Complete Guide to Cruising & Cruise Ships 2006, ISBN 981-246-739-4

## Kuckt och
* Seegelschëff
* Lëscht vu Croisièresschëffer
* Lëscht vu Reedereie mat Croisièresschëffer

## Um Spaweck

* Star Clippers Websäit
* Informatiounen iwwer d'Royal Clipper
Christian Neuman

De **Christian Neuman**, gebuer de 25. Mäerz 1979, ass e lëtzebuergesche Filmregisseur.

No engem Bachelor am Media Design a Studien an Däitschland an an den USA (FHSH/Carnegie Mellon SA) huet de Christian Neuman e Master op der London Film School gemaach. Hie schafft als onofhängegen Artist, Dréibuchauteur a Filmregisseur zu Lëtzebuerg an zu London.

2007 huet hien d'Kulturemissioun ART7 fir de Sender T.TV zu Lëtzebuerg realiséiert. Tëscht 2009 an 2011 huet hie verschidden Documentairen an Afrika fir d'ONG SOS Faim an d'Europäesch Kommissioun produzéiert a realiséiert.

Bis ewell huet hien eng ganz Rëtsch Kuerzfilmer, Videoclippen an experimentell Filmer gedréint. Mat iwwer 50 offizielle Selektiounen op internationale Festivaler konnt hie verschidde Präisser gewannen, dorënner déi vum beschte Realisateur oder beschte Film. 2020 huet hie säin éischte Laangfilm gedréint, Skin Walker, en Horrorfilm mat der Amber Anderson als Haaptduerstellerin.

De Christian Neuman ass och artisteschen Direkter vun enger Prêt-à-porter-Mark.

## Filmer als Regisseur (Auswiel)

*2020: *[[Skin Walker]]*, ..
*2007: *Time for new heroes* (Kuerzfilm, 35mm; och Dréibuch)
*2007: *No te conozco pero te amo* (Kuerzfilm, HDV; och Dréibuch)
*2006: *KATHY* (DVCPro HD; och Dréibuch)
*2006: *Girlsday* (Ad./HDV; och Dréibuch)
*2006: *NoSTAR* (Kerzfilm, S16mm; och Dréibuch zesumme mam Frederic Castadot
*2005: *SHE.HE.IT* (Laangfilm, DV; och Dréibuch) 
*2005: *Advertising* (Ad./Digi Beta; och Dréibuch)
*2004: *Youthful Indiscretion* (Kuerzfilm, DV; och Dréibuch) 
*2004: *Optical Bleach* (Kuerzfilm, 16mm; och Dréibuch) 
*2004: *Truffles* (Kuerzfilm,16mm; och Dréibuch)

## Ausstellungen
*2000 Oekologiekunstpreis Nürnberg (Germany) 
*2001 Junge Kunst in Heidelberg (Germany) 
*2001 XP at former Victory (Luxembourg) 
*2002 Expo Entrez at Galerie BC2 Bettembourg (Luxembourg) 
*2003 The Frame Show at Frame Gallery Pittsburgh (U.S.A) 
*Hewlett Gallery Carnegie Mellon University School of Art Pittsburgh (U.S.A) 
*2004 PHOTON.LU Photography group exhibition at Kulturfabrik (Luxembourg)
*2006 Collaboration with Hal Flavin Rockhal Luxembourg
*2006 Workshop 06 Casino Forum d'art Contemporain au Luxembourg 
*2006 Octobre Rouge Video Art Festival in Luxembourg
*2006 Nuit des Musées Casino Forum d'Art Contemporain in Luxembourg
*2006 WSA Collective @ Coningsby Gallery London
*2007 WSA Show at SE Gallery London
Omorikafiicht

D**'Omorikafiicht**, *Picae omorica* oder **Serbesch Fiicht** ass e Bam aus de serbeschen Tarabierger, wou se haaptsächlech op géien Häng mat réie Biedem a Rendzinen, an a suppege Sanke bis op eng Héicht vun 1.000 Meter virkënnt.

Si wiisst méi lues wéi d'Fiicht *Picea abies*, huet awer dofir gutt Pionéierqualitéiten. Se gëtt fréi fruchtbar, mécht dacks Som an zillt sech vegetativ weider. Si ass resistent géint all Zorte vu Frascht, a mécht ganz seele Schnéi- oder Äisbroch. Se verdréit Dréchent sou gutt wéi d'Nätzt, a sauer Reaktioune sou gutt wéi déi neutral. Géint den Zant vum Wëld ass se duerch hir pickeg Nolespëtze protegéiert.

Den Ubau vun Omorika ass op karstegen Häng, a Fraschtlagen a Schnéibrochgéigenden, op Mueren an Heeden ze recommandéieren.

Op naasse Plazen a versaierte Biedem besteet Wandworfgefor, well se do hir Wuerzelen net wäit genuch no ënnen ausbilde kann.
Sitkafiicht

D**'Sitkafiicht** (Picea sitchensis), ass en Nolebam deen an Nordwestamerika, vun Alaska bis an Nordkalifornien virkënnt. S'ass doduerch un e fiicht Klima, mat vill Nidderschléi a mëlle Wanteren ugepasst.

An Europa geet d'Sitkafiicht gutt op grënnege, frëschfiichte bis fiichte Biedem, an op Pseudogley mat kuerze Stauphasen. Op dréchene Biedem an a Lage mat dréchener Loft huet se keng Chance fir ze wuessen. Se verdréit de Schierm, wann en net ze laang unhält (z.&nbsp;B. e Virbau vun Elleren), ass awer empfindlech géint Spéitfrascht. Se gëtt net vum Wëld verbass, awer gefeet.

Ganz gutt mécht se sech a groussraimege Mëschunge mat Risemammutbeem, Hemlocksdännen, an Douglasdännen.

## Um Spaweck
Vasa (Schëff)

D**'Vasa** ass e schweedescht Krichsschëff, dat tëscht 1626-1628 gebaut gouf. Et ass wärend senger éischter Rees den 10. August 1628 ënnergaangen, nodeem et nëmmen 1300 Meter zeréckgeluecht hat. D'Schëff ass a Vergiessenheet geroden nodeem am 17. Joerhonnert déi meescht vun de wäertvolle Kanounen aus Bronze gebuerge goufen. An de spéiden 1950er Joren gouf et an enger vill-befuerener Schëffsstrooss baussent dem Stockholmer Hafen nei entdeckt an 1961 gouf de gréisstendeels intakte Schëffskierper aus dem Waasser geholl an dréchegeluecht. Bis 1987 war et an engem temporäre Musée mam Numm *Wasavaret* ënnerbruecht, éier et an den nei gebaute *Vasamusée* geplënnert gouf. D'Vasa ass eng vun de populäersten Touristenattraktiounen a Schweden a gouf zanter 1961 vun iwwer 29 Millioune Leit gesinn. Zanter senger Restauratioun ass d'Schëff e wäitleefegt unerkannt Symbol fir d'Muecht vum fréiere schweedesche Räich.

D'Vasa gouf mat engem schwéieren Uewerberäich a mat net genuch Ballast gebaut. Obwuel et schonn am Hafen offensichtlech war, dat d'Schëff net genuch Support hat, gouf ëm erlaabt fortzeseegelen. Nodeem et no e puer Minutten mat méi staarkem Wand konfrontéiert war huet et ugefaange mat schwanken an ass kuerz drop ënnergaangen. D'Erlaabnis, d'Seegel ze setzen, war d'Resultat vu verschiddene Facteuren: de schweedesche Kinnek Gustav II. Adolph, deen zu deem Zäitpunkt seng Arméi am Ausland ugefouert huet, war ongedëlleg ze gesinn, wéi d'Vasa zu senger baltescher Flott am deemools Drëssegjärege Krich stéisst; gläichzäiteg huet de Responsabele vum Schëffsbau de Courage gefeelt, dem Kinnek vun de strukturelle Problemer vun der Vasa ze erzielen oder déi éischt Rees op e spéideren Zäitpunkt festzeleeën. Eng Enquête fir déi Responsable fir den Ënnergank ze fanne gouf vum schweedesche Räichsrot lancéiert, schlussendlech gouf awer kee fir de Fiasko bestrooft.

Wärend dem Ophiewe 1961 goufen Dausende vun Artifakter an déi stierflech Iwwerreschter vun mindestens 15 Leit an a rondrëm d'Wrack fonnt. Dorënner ware Kleeder, Waffen, Kanounen, Handwierksgeschier, Mënzen, Läffelsgeschir, Iessen, Gedrénks a sechs vun den zéng Seegelen. Déi Artifakter an d'Schëff selwer hunn Historiker Detailwëssen iwwer Séikrich, Schëffsbautechniken an d'alldeeglecht Liewen a Schweden am 17. Joerhonnert geliwwert. D'Vasa sollt den Expansiounswëlle vu Schweden ausdrécken an de Kinnek Gustav II. Adolph glorifizéieren. Dofir goufe keng Käschte fir d'Dekoratioun an d'Equipement vum Schëff gescheit, wat d'Vasa zu engem vun den deemools gréissten an am schwéierste bewaffente Schëff gemaach huet.

## Galerie

Fichier:Vasamuseet 2008.jpg|De Vasamusée zu Stockholm
Fichier:The Vasa from the Bow.jpg|D'Vasa vu vir
Fichier:Vasa-lower gun deck-2.jpg|D'Vasa vu bannen
Fichier:Vasa stern color model.jpg|Eng Replique am Moossstab 1:10
Fichier:Old Backgammon Vasa.jpg|E Brietspill, wat am Schëff fonnt gouf
Fichier:Voyage of the Vasa 2.svg|Eng Kaart mat der Rees vun der Vasa


## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum Vasa-Musée: www.vasamuseet.se
* Die Vasa von 1628 Grossformatige Bilder der Vasa und des 1: 10 Modells im Vasa Museum
Syndicat intercommunal am Haff

De **Syndicat intercommunal am Haff** war e Gemengesyndikat an deem sech zur Zäit vun der Grënnung d'Gemenge Rëmerschen (spéider ëmgenannt a Schengen), Welleschten a Biermereng zesummegeschloss haten. Allen dräi hunn Enn 2011 zu der Gemeng Schengen fusionéiert. Am Kader vum Fusiounsgesetz gouf de Syndikat opgeléist.

Den Objet vum Syndikat am Originaltext:

*Art. 3. – Objet*

*Le syndicat a pour objet la mise en place et l'exploitation des structures d'accueil suivantes*:
* *une crèche à Wintrange*
* *un foyer de jour à Remerschen*
* *une maison des jeunes à Remerschen et*
* *une bibliothèque intercommunale dans la commune de Wellenstein*

D'Decisioune fir de Syndikat ze grënne goufen an de Gemengen op follgenden Datume geholl:
*Rëmerschen: 14. Dezember 2005
*Welleschten: 31. Januar 2006
*Biermereng: 18. Januar 2006

Den Arrêté grand-ducal vum 27. Mäerz 2006 huet Kreatioun vum Syndikat erlaabt. Deen Arrêté gouf duerno wéinst enger Prezisioun den 29. Mee 2006 liicht ëmgeännert.

## Um Spaweck
Belem

D**'Belem** ass déi lescht franséisch Dräimast-Bark a den eelsten Dräimaster vun der Welt, deen nach navigéiert. D'Schëff participéiert nach ëmmer un internationalen Treffe vu grousse Seegelschëffer an ass a Frankräich als nationaalt Monument klasséiert.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit iwwer d'Belem
Fribourg

**Fribourg** ass:
* eng Stad an der Schwäiz, kuckt: Fribourg (Schwäiz);
* duerno genannt, e Schwäizer Kanton: Kanton Fribourg;
* eng franséisch Gemeng am Departement Moselle: Fribourg (Moselle)

## Kuckt och
* Freiburg
Trofeo Serra de Tramuntana

Den **Trofeo Serra de Tramuntana** ass eng Vëloscourse, déi op der Baleareninsel Mallorca am Kader vum Challenge de Mallorca gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## Nimm vun der Course
* **Trofeo Soller** (bis 2008)
* **Trofeo Inca** (bis 2012)

## D'Gewënner

|-
|colspan=4 align=center|**Trofeo Sóller**
|-
|1992
| Juan Carlos González
| Antonio Esparza
| Erik Dekker
|-
|1993
| Laurent Jalabert
| Assiat Saitov
| Ángel Edo
|-
|1994
| Ángel Edo
| Alfonso Gutiérrez
| Herminio Díaz
|-
|1995
| Laurent Jalabert
| Adriano Baffi
| Assiat Saitov
|-
|1996
| Francisco Cabello
| Laurent Jalabert
| Ignacio García Camacho
|-
|1997
| Laurent Jalabert
| Francisco Benítez
| Alex Zülle
|-
|1998
| Tom Steels
| Léon van Bon
| Andreas Klier
|-
|1999
| Mario Cipollini
| Robbie McEwen
| Tom Steels
|-
|2000
| Francisco Cabello
| Pedro Horrillo
| Erik Zabel
|-
|2001
| Mathew Hayman
| Erik Zabel
| Robbie McEwen
|-
|2002
| Óscar Freire
| Tom Steels
| Erik Zabel
|-
|2003
| Alexandre Usov
| Isaac Gálvez
| Erik Zabel
|-
|2004
| Alejandro Valverde
| David Blanco
| Rubén Plaza
|-
|2005
| Alejandro Valverde
| Ricardo Serrano
| Aitor Pérez
|-
|2006
| Paolo Bettini
| Antonio Colom
| David Bernabéu
|-
|2007
| Antonio Colom
| Luis León Sánchez
| Alberto Contador
|-
|2008
| Philippe Gilbert
| Sebastian Langeveld
| Maarten Wynants
|-
|colspan=4 align=center|**Trofeo Inca**
|-
|2009
| Antonio Colom
| Edvald Boasson Hagen
| Jérôme Pineau
|-
|2010
| Linus Gerdemann
| Rafael Valls
| Manuel Vázquez Hueso
|-
|2011
| Ben Hermans
| Arkaitz Durán
| Xavier Tondo
|-
|colspan=4 align=center|**Trofeo Serra de Tramuntana**
|-
|2012 
|colspan="3" align=center|Wéinst schlechtem Wieder annuléiert
|-
|2013
| Alejandro Valverde
| Sergio Henao
| Robert Gesink
|-
|2014
| Michał Kwiatkowski
| Edvald Boasson Hagen
| Francesco Gavazzi
|-
|2015
| Alejandro Valverde
| Tim Wellens
| Leopold König
|-
|2016
| Fabian Cancellara
| Michał Kwiatkowski
| Tiesj Benoot
|}

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* Resultater vun der ''Trofeo Soller'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Fribourg (Schwäiz)

**Fribourg** (de. *Freiburg*, fr. *Fribourg*, it. *Friburgo*, rm. *Friburg*) ass eng Stad an eng Gemeng an der Schwäiz. S'ass de Chef-lieu vum Bezierk Sarine a vum Kanton Fribourg.
 
Déi zweesproocheg Stad huet  an ass  grouss; d'Bevëlkerungsdicht läit deemno bei  Awunner / km².

## Geographie
Fribourg läit op béide Säite vun der Sarine (de. *Saan*e). D'Alstad sëtzt op engem schmuele Fielsvirspronk iwwer dem Flossdall.

## Schoulen
Well Fribourg op der däitsch- a franséischsproocheger Grenz läit, sinn all Schoulcoursen an deene béide Sproochen, wat eenzegaarteg an Europa ass.
* D'Universitéit Fribourg ass mat enger 10.000 Studenten déi sechsgréisst an der Schwäiz.
* *École de multimédia et d'art de Fribourg* (EMAF)
* *École des métiers de Fribourg* (EMF)

## Kuckeswäertes
* Nikloskathedral zu Fribourg
## Um Spaweck
Challenge de Mallorca

De **Challenge de Mallorca** virdrun **Challenge Illes Balears - Volta Ciclista a Mallorca** ass eng Serie vu fënnef Vëloscoursse vun engem Dag, déi op der Baleareninsel Mallorca gefuer ginn.

Den Organisateur presentéiert säin Challenge als Etappecourse.

Um offizielle Programm vun der Union cycliste internationale stinn awer fënnef Coursse vun engem Dag, déi an der Klass 1.1 agestuuft sinn.

## D'Gewënner
Zanter 2010 gëtt kee Generalklassement méi opgestallt.

|-
| 1992
|  Javier Murguialday
|  Federico García
|  Fabrice Philipot
|-
| 1993
|  Laurent Jalabert
|  Neil Stephens
|  Federico Echave
|-
| 1994
|  David García Marquina
|  Joan Llaneras
|  Ángel Casero
|-
| 1995
|  Alex Zülle
|  Adriano Baffi
|  Ángel Edo
|-
| 1996
|  Francisco Cabello
|  Ignacio García Camacho
|  Íñigo Cuesta
|-
| 1997
|  Laurent Jalabert
|  Francisco Benítez
|  Unai Osa
|-
| 1998
|  Léon van Bon
|  Tom Steels
|  Wilfried Peeters
|-
| 1999
|  José Luis Rebollo
|  Francisco Cabello
|  Claus Michael Møller
|-
| 2000
|  Francisco Cabello
|  Pedro Horrillo
|  Erik Zabel
|-
| 2001
|  Mathew Hayman
|  Francisco Cabello
|  Félix García Casas
|-
| 2002
|  Francisco Cabello
|  José Iván Gutiérrez
|  José Luis Rebollo
|-
| 2003
|  Alejandro Valverde
|  Joaquim Rodríguez
|  Francisco Cabello
|-
| 2004
|  Antonio Colom
|  Carlos Alberto García
|  David Blanco
|-
| 2005
|  Alejandro Valverde
|  David Munoz
|  Aitor Pérez Arrieta
|-
| 2006
|  David Bernabéu
|  Antonio Colom
|  Julián Sánchez
|-
| 2007
|  Luis León Sánchez
|  Vladimir Gusev
|  Ezequiel Mosquera
|-
| 2008
| Philippe Gilbert
| Aitor Pérez Arrieta
| Haimar Zubeldia
|-
| 2009
| Antonio Colom
| Jérôme Pineau
| Edvald Boasson Hagen
|} 

## De Challenge Mallorca 2005

## De Challenge Mallorca 2006

## De Challenge Mallorca 2007

## De Challenge Illes Balears 2008

## De Challenge Illes Balears 2009

## De Challenge Illes Balears 2010

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum ''Challenge Illes Balears''
* Resultater op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Serbien

D**'Republik Serbien** (serbesch: *Република Србија* / *Republika Srbija*) oder einfach **Serbien** ass e Staat a Südosteuropa. Serbien läit am Zentrum vun der Balkanhallefinsel a grenzt am Norden un Ungarn, am Osten u Rumänien a Bulgarien, am Süden un Nordmazedonien an Albanien, am Südwesten u Montenegro an am Westen u Bosnien an Herzegowina a Kroatien. Am Süde läit de Kosovo, deen 2008 unilateral seng Onofhängegkeet vu Serbien erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik Kosovo iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen *Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien*. D'Haaptstad vu Serbien ass Belgrad.

Serbien ass Member vun de Vereenten Natiounen an offizielle Kandidat fir Member an der Europäescher Unioun ze ginn.

## Geographie
Serbien läit am Südosten vun Europa op der Balkanhallefinsel. Déi néng Nopechlänner sinn Ungarn, Rumänien, Bulgarien, Nordmazedonien an Albanien, Montenegro, Bosnien an Herzegowina a Kroatien. Zanter 2008 grenzt de Kosovo u Serbien, nodeems sie sech als Onofhänegkeet erkläert haten.

## Um Spaweck
Crystal Cruises

**Crystal Cruise Lines**, meeschtens bezeechent als **Crystal Cruises**, ass eng Linn mat Luxus Croisièresschëffer, déi 1988 gegrënnt gouf a mat hire mëttelgrousse Schëffer vun héijem Standard bekannt gouf. D'Linn gehéiert ganz der grousser japanescher Reederei Nippon Yusen Kaisha.

D'Passagéier vun der Crystal-Linn si ronn 85% amerikanesch Bierger, d'Hallschent dovu kënnt aus Kalifornien.

D'Crystal Schëffer goufe vun der Fachpress, *[[Conde Nast Traveler]]* als déi bescht Croisièresschëffer aklasséiert, aner Fachzäitschrëfte betruechte s'als Schëffer déi zu den 20 Top Schëffer an der Croisière Branche gehéieren. De Berlitz Guide bemängelt allerdéngs, datt se kee *Single Sitting* offréieren, dat heescht, datt Molzechten net an engem, mä a méi wéi engem Service zerwéiert ginn.

## Flott
D'Crystal Symphony (gebaut 1995) ass dat klengst vun deene zwee leschten an huet Plaz fir 940 Passagéier. D'Crystal Serenity (gebaut 2003) huet eng Capacitéit vun 1.050 Passagéier an eng Equipage vu 650 Persounen.

D'Crystal Harmony ass 2005 aus der Flott verschwonnen. No Restauratiounsaarbechten ass et un eng aner Gesellschaft vun der Grupp transferéiert ginn a fiert elo ënner dem Numm *Asuka II* fir Asuka Cruises.
## Kuckt och
* Schëff
* Lëscht vu Croisièresschëffer
* Lëscht vu Reedereie mat Croisièresschëffer

## Literatur
* Ward, Douglas: Berlitz Complete Guide to Cruising & Cruise Ships 2006, ISBN 981-246-739-4
## Um Spaweck
* Offiziell Säit vu Crystal Cruises
* Bewäertung vu Croisièresschëffer
Doléiner

En **Doléiner** ass eng Persoun, déi keng fest Aarbechtsplaz huet, mä sech ëmmer nees bei neie Patronen, meeschtens an der Landwirtschaft nei Aushëllefsaarbechte siche muss.

Den Numm kënnt dohier, datt Doléiner net op d'Stonn, mä op den Dag bezuelt goufen. Si hunn zu Lëtzebuerg meescht um Land gelieft, an do op den Häff gehollef, wann et vill Aarbecht matenee gouf, z.&nbsp;B. beim Plouen, dem Karschnatz oder soss Rekolten, oder beim Dreschen.

Haut gëtt de Begrëff zu Lëtzebuerg net méi gebraucht, et gëtt éischter vu Saisonsaarbechter geschwat, déi dacks aus Osteuropa kommen, a bei der Rekolt oder der Drauwelies fir e puer Wochen hëllefe kommen.
Uetersen

**Uetersen** () ass eng däitsch Stad, déi am Krees Pinneberg / Schleswig-Holstein läit, 30&nbsp;km vun Hamburg ewech.

D'Stad läit un der Pinnau, engem Niewefloss vun der Elbe.

Uetersen gouf 1234 vum Ritter Heinrich II von Barmstede gegrënnt.

D' Stad ass duerch säi Rosarium och als *Rousestad* bekannt.

Bei der Vollekszielung am Joer 2006 (Stand 31.&nbsp;Dezember 2006) hunn do 17.865 Leit gewunnt.

Uetersen läit op enger Héicht vun 1–18 m.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
Eerad

En **Eerad** ass e Gefier, dat duerch Muskelkraaft iwwer Pedallen ugedriwwe gëtt.

Eerieder hunn e Banannesuedel an deen domat fiert huet kee Guidon fir ze renkelen oder fir sech unzehalen; e muss mam ganze Kierper d'Gläichgewiicht halen.

D'Mountain Bike-Variant vum Eerad heescht *Mountain Unicycle*, ofgekierzt MUni.

Des Weidere gëtt et nach aner Zorten:
* "Ultimate Wheel" ass e Modell ouni Suedel
* "Impossible Wheel" ass en Eerad ouni Suedel an ouni Pedallen

## Um Spaweck
Lannenallee um Scheedhaff

D**'Lannenallee um Scheedhaff** steet beim Scheedhaff zu Hamm, wou se laanscht d'Iwwerreschter vum fréiere Scheedhaff bis bei zwee Wunnhaiser féiert.

D'Allee, déi a Privatbesëtz ass, verleeft rechtwénkeleg zu der Strooss (Val du Scheid; CR234), déi vum Parking vum amerikaneschen Zaldotekierfecht aus a Richtung Sandweiler féiert.

D'Lanne vum Scheedhaff gehéieren, wéinst der imposanter Allee déi se bilden, zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg. De geneeën Alter vun der Allee, déi aus 69 Beem besteet, ass net bekannt. Et ass och net gewosst zu wat fir enger Aart se gehéieren (Summer- oder Wanterlannen).

D'Lannenallee gouf 2002 fir d'éischt op d'Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg opgeholl.

Ëm 2000 gouf beim déckste Bam en Ëmfang op Broschthéicht vun 2,73 m an eng Gréisst vu 26 m gemooss.

## Quellen
* Sinner, J. et al., 2002. *Les arbres remarquables*. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 150, Text a Foto).

## Kuckt och
* Bemierkenswäerte Séisskäschtebam um Scheedhaff
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Fotoalbum

## Um Spaweck
Euskadi ta Azkatasuna

**Euskadi ta Azkatasuna** (Baskeland a Fräiheet), ofgekierzt **ETA**, ass den Numm op Baskesch vun enger Organisatioun am spueneschen Deel vum Baskeland, déi mat terroristesche Methode fir en onofhängegt Baskeland schafft. Si gouf 1959 gegrënnt.

## Um Spaweck
CroisiEurope

**CroisiEurope** ass eng franséisch Reederei, déi zu Stroossbuerg (Frankräich) hire Sëtz huet an haaptsächlech Croisière mat Flossschëffer ubitt. 2012 ass d'Gesellschaft dozou iwwergang, och Croisièrë laanscht d'kroatesch Küst unzebidden.

## Literatur
* Ward, Douglas: Berlitz Complete Guide to Cruising & Cruise Ships 2006, ISBN 981-246-739-4
## Kuckt och
* Lëscht vu Croisièresschëffer
* Lëscht vu Reedereie mat Croisièresschëffer
## Um Spaweck
*Säit vu CroisiEurope
Regent Seven Seas Cruises

**Regent Seven Seas Cruises** ass eng Croisières-Reederei. Si war fréier bekannt als *Radisson Seven Seas Cruises*. Si huet zu Fort Lauderdale (Florida) hire Sëtz a bitt Luxus-Croisièren no méi wéi 300 Plazen op sechs Kontinenter un, d'Antarctica abegraff. All hir Schëffer hunn eng limitéiert Capacitéit vu manner wéi 1.000 Passagéier, wat allgemeng als Virdeel ugekuckt gëtt.

## Flott
* *[[Seven Seas Mariner]]*
* *[[Seven Seas Voyager]]*
* *[[Seven Seas Navigator]]*.
* *[[Paul Gauguin (Schëff)|Paul Gauguin]]* (gechartert)
* *Explorer II* (Gechartert)

## Fréier Schëffer
**[[Radisson Diamond]]* 1992-2005, fiert zanter 2005 als Casino-Schëff ënner dem Numm *Asia Star*
**Song of Flower* 1990-2003, verkaaft un *Cie des Iles du Ponant*.
## Literatur
* Ward, Douglas: Berlitz Complete Guide to Cruising & Cruise Ships 2006, ISBN 981-246-739-4
## Kuckt och
* Lëscht vu Croisièresschëffer
* Lëscht vu Reedereie mat Croisièresschëffer
## Um Spaweck
* Säit vu Regent Seven Seas Luxus-Croisièren
* Bewäertung vu Croisièresschëffer
E-Commerce

**E-Commerce**, och **elektroneschen Handel**,ass den Akaf an de Verkaf vu Wueren oder Servicer an elektroneschen Datentosch mat Hëllef vun Online-Déngschter a vum Internet.

## Um Spaweck
Soumagne

**Soumagne**, op Wallounesch *Soûmagne*, ass eng belsch Gemeng an der wallounescher Regioun, an der Provënz am Arrondissement Léck, am Pays de Herve.

Duerch Gemeng leeft d'Héichvitessestreck déi Léck mat Däitschland verbënnt, an zum gréissten Deel do duerch de 6,3&nbsp;km laangen Tunnel vu Soumagne féiert, deem säin Ostportal um Territoire vun der Gemeng läit.

D'Uertschaft Soumagne déi der Gemeng den Numm ginn huet, besteet aus zwéin Deeler déi nëmme labber zesummenhänken, Soumagne-Haut um Plateau dat sech ëm déi al Gare vu Micheroux op der Linn 38 a laanscht Nationale 3 entwéckelt huet, a Soumagne-Bas neierdéngs op Soumagne-Vallée gedeeft am Dall vun der Magne.

Am haitegen *[[Domaine Provincial de Wegimont]]* haten d'SS e Lebensborn-Heem ageriicht.

#### Uertschaften an der Gemeng
Ayeneux, Cerexhe-Heuseux, Évegnée-Tignée, Melen, Micheroux a Soumagne.

#### Geschichtleches
Vum Enn vum 19. Joerhonnert bis an 60er Jore war um Territitoire vun der Gemeng, duerch d'Exploitatioun vun de Kuelegrouwen eng grouss industriell Aktivitéit. Wéi d'Kuelegrouwen zougemaach hunn gouf en Aissainissement gemaach, an op den industrielle Plazen hu sech Geschäfter, nei Citéeën, a Fräizäitplazen installéiert.

Trotz der Industrie déi do installéiert war, huet d'Gemeng haut nach iwwer 60 % landwirtschaftlech Fläch.

#### Verkéier
Soumagne ass un d'Stroossenetz mat follgende Stroossen ugeschloss:

* Autobunn A3 (Léck - Oochen)
* Nationale 621 (Fléron - Herve)
* Nationale 3 (Léck - Oochen)
* Nationale 673 (Trooz - Fléron)

#### Kuckeswäertes an der Gemeng

* Den Domaine provincial de Wégimont.
* D'Kierch Saint-Lambert mat dem Parc Eugène Ysaye zu Soumagne-Vallée.
* D'Kierch Notre-Dame och *Chapelle d'Évegnée* genannt zu Évegnée
* D'Kierch Saint Job zu Melen
* D'Kierch Saint-André zu Cerexhe
* D'Muttergottesstatu *Vierge du Magnificat* zu Tignée
* Den Domaine du Bas-Bois
* D'Grenzmaark La Belle Pierre

## Um Spaweck
Giro della Provincia di Grosseto

De **Giro della Provincia di Grosseto** ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi an italieenescher Provënz Grosseto (Regioun Toskana) gefuer gëtt.

Déi éischt Oplo vun der Course gouf an dräi Etappe vum 15. bis de 17. Februar 2008 disputéiert. no 2009 gouf d'Course net méi organiséiert.

D'Course gehéiert zum UCI Europe Tour an ass an der Klass 2.1 agestuuft.

## Gewënner

## Um Spaweck
* De ''Giro della Provincia di Grosseto'' op der Websäit vum ''Gruppo Sportivo Emilia''
Clásica de Almería

D**'Clásica de Almería** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an der spuenescher Provënz Almería (autonom Gemeinschaft Andalusien) gefuer gëtt.

Vun 1986 bis 1991 war d'Clásica de Almería eng Amateurcourse.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## D'Gewënner

2007 ass den Italieener Giuseppe Muraglia als éischten iwwer d'Arrivée gefuer, gouf awer am Oktober 2007 wéinst Dopping deklasséiert.

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Clásica de Almería'' 
* Resultater vun der ''Clásica de Almería'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Transocean Tours

**Transocean Tours** ass eng däitsch Reederei, déi 1954 gegrënnt gouf a Croisièren ubitt, souwuel Croisièren um Mier wéi och Flosscroisièren.
 

## Flott
### Héichséiflott
* Astor
* Astoria
* Marco Polo

### Flott vu Flossschëffer
* Bellevue, (europäesch Flëss),
* Swiss Corona, (europäesch Flëss),
* Swiss Crown, (europäesch Flëss),
* Moldavia(europäesch Flëss),
* Swiss Coral, (europäesch Flëss),
* Yangtse Pearl, (Yangtse Floss a China,
* Griboedov (Flossreesen tëscht Moskau a St. Petersburg).

## Literatur
* Ward, Douglas: Berlitz Complete Guide to Cruising & Cruise Ships 2006, ISBN 981-246-739-4
## Kuckt och
* Lëscht vu Croisièresschëffer
* Lëscht vu Reedereie mat Croisièresschëffer
## Um Spaweck
* Bewäertung vu Croisièresschëffer
* Websäit vum lëtzebuergesche Croisièresubidder Neptun-Kreuzfahrten
Pharming

De Begrëff **Pharming** huet e puer Bedeitungen:
*d'Produktioun vu Medikamenten mat Hëllef vu genmanipuléierten Notzdéieren: Pharming
*eng Bedruchsmethod iwwer Internet: Pharming
Tour de Langkawi

Den **Tour de Langkawi** ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi a Malaysia gefuer gëtt.

D'Course krut hiren Numm vum Archipel Langkawi, wou dacks den Depart vun der Course ass.

Déi éischt Oplo vun der Course gouf vum 29. Februar bis den 10. Mäerz 1996 disputéiert.

Zanter 2005 gehéiert den Tour de Langkawi zum UCI Asia Tour an ass zanterhier an d'Klass 2.HC agestuuft.

## D'Gewënner

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum ''Tour de Langkawi'' 
* Resultater vum ''Tour de Langkawi'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Entdeckung

Eng **Entdeckung** ass eng nei realiséiert subjektiv Erkenntnes vun engem Eenzelen oder enger Grupp, datt eppes net Bekanntes besteet, wat erlaabt, dës bis dohin net bekannt Realitéit enger breeder Ëffentlechkeet bekannt ze maachen. Eng Erfindung ënnerscheet sech doduerch vun enger Entdeckung, datt si eppes Neies schaaft, wat bis dohin nach net bestanen huet.

Entdeckunge kënnen net patentéiert ginn, mä wuel e Procedé, deen zu enger Entdeckung féiert.

Wann et sech ëm nei perséinlech Erkenntnesser handelt, déi net verdéngen, datt se enger breeder Ëffentlechkeet bekannt gemaach ginn, si se net vu bleiwendem Wäert a verdéngen net d'Bezeechnung Entdeckung. Wuel awer dat neit Bewosstsinn, dat sech 1492 no dem Christoph Kolumbus senger Rees an den neie Kontinent iwwerall verbreet huet, datt dësen Territoire besteet, verdéngt, datt vun der Entdeckung vun Amerika geschriwwe gëtt.

## Kuckt och
*Lëscht vun Entdecker, Ethnologie, Geographie, Kolonialismus
*Entdeckung vun Amerika
*Entdeckung vun Asien
*Entdeckung vun Australien
*Entdeckung vun der Antarktis
*Entdeckungsgeschicht vun Afrika
*Entdeckungsreesen

## Literatur
*Urs Bitterli: *Die "Wilden" und die "Zivilisierten". Grundzüge einer Geistes- und Kulturgeschichte der europäisch-überseeischen Begegnung.* 3. Oplo, C.H. Beck, München 2004, ISBN 3-406-35583-8
*Dietmar Henze: *Enzyklopädie der Entdecker und Erforscher der Erde.* 5 Bänn. Akadademische Druck- und Verlags-Anstalt, Graz 1978-2004, ISBN 3-201-00912-1
Ayeneux

**Ayeneux** ass eng en belsch Uertschaft an der Gemeng Soumagne an der Provënz Léck. Et ass déi westlechst Uertschaft vun der Gemeng.

Bis zur belscher Gemengereform 1977 war Aeyneux eng eegestänneg Gemeng.

Um Territoire vun der Sektioun Ayeneux ass d'Schlass vu Wégimont, an deem haut en Domaine provincial ass.

Duerch Ayeneux leeft d'Nationalstrooss 621 déi do Chaussée de Wégimont heescht.
Andrew Bertie

De Fra' **Andrew Willoughby Ninian Bertie**, gebuer de 15. Mee 1929 zu London, a gestuerwen de 7. Februar 2008 zu Roum, war vum Abrëll 1988 bis zu sengem Doud den 78. Groussmeeschter vum Malteeseruerden.

Säi Virgänger an där Funktioun war den Angelo de Mojana di Cologna a säin Nofollger ass de Matthew Festing ginn.
Saint-Jean-Sart

**Saint-Jean-Sart** ass eng kleng belsch Uertschaft an der Gemeng Aubel an der Provënz Léck.

D'Uertschaft läit op enger Héicht vun 200 Meter an engem Südhank deen an den Dall vun der Baach Bel erofgeet. Saint-Jean-Sart ass eng al Uertschaft. Se gëtt schonn 1213 an 1216 an Dokumenter ernimmt.

Um Fouss vun der Uertschaft kann een d'Iwwerreschter vun engem Observatiounsposte gesinn deen zum Fort d'Aubin-Neufchâteau gehéiert huet.

D'Geschicht vun der Uertschaft war ëmmer enk mat där vun der Abtei Val-Dieu verbonnen déi knapps ee Kilometer dovun ewech läit.
## Kuckt och
* Appelboom
Bel

D**'Bel** ass eng kleng belsch Baach um Territoire vun der Gemeng Aubel an der Provënz Léck.

Si huet hir Quellen op enger Héicht vun 227 Meter um Lieu-dit *Hellestrop* ongeféier ee Kilometer nërdlech vun Aubel. Vun do aus leeft se no Südweste laanscht *La Schaans* an *Neer-Aubel* fir an der Géigend vun der Kläranlag vun Aubel un d'Nationalstrooss 649 ze stoussen. Vun do aus leeft se dann de ganzen Zäit an engem schmuelen Dall weider laanscht déi Strooss, laanscht d'Uertschaft Saint-Jean-Sart bis bei d'Abtei Val-Dieu, wou se dann an d'Berwinne leeft.

D'Baach ass ronn 5.000 Meter laang, a verléiert vun der Quell bis op d'Mëndung 77 Meter un Héicht.

## Um Spaweck
Mortier (Belsch)

**Mortier** ass eng belsch Uertschaft a Sektioun vun der Gemeng Blegny an der Provënz Léck.

Mortier läit am Pays de Herve a war bis zur belscher Gemengereform vun 1977 enge eegestänneg Gemeng.

Mortier war eng Seigneurerie déi de Karolenger gehéiert huet, an déi am 10. Joerhonnert d'Kapitel vum Oochener Doum geschenkt krut. Spéider huet Mortier zur Grofschaft Dalhem gehéiert.

## Kuckeswäertes
* D'Kierch Saint-Pierre déi schonn am 9. Joerhonnert ernimmt gëtt. De massiven Tuerm mat Mollonge gebaut, gëtt op 11. Joerhonnert datéiert. D'Schëff an de Chouer goufen am Laf vun der Zäit e puermol restauréiert, a schliisslech 1844, am neiromanesche Stil mat duebele Fënsteren opgeriicht.
*Ronderëm d'Duerfplaz stinn en ettlech schéin Haiser aus dem 18. Joerhonnert, an deenen ee Musée ze fannen ass, an zwar de *Musée de la Fourche* an deem en eng Kollektioun vu Gafele gesi kann, an och soss Baueregeschier dat an der Géigend gebraucht gouf, wéi Séisselen, Séchelen, Rompfässer, Kieleren a Kichegeschier. De Musée ass am Haus N° 23 ze fannen an e kann op Ufro beim Proprietär (Tel: 0032-04-387 42 49) besicht ginn.
*De *Château de Cortils* déi fréier Seigneurerie vu Saint-André. D'Gebai gouf fir d'éischt 1515 schrëftlech ernimmt. Den Domaine huet de *Walgrave de Cortils* gehéiert, Junkeren aus dem 11. Joerhonnert. Ëm d'Schlass ware Waassergrief déi vum *Ruisseau de Lonneux* gefiddert goufen. D'Schlass gouf 1787 am Vaubanstil restauréiert. Am Schlasshaff ass en 150 Joer ale Mammutbam ze gesinn.

D'Schlass an den Haff sinn haut am Besëtz vun der Famill Baudouin Laugs. Wéinst Restauratiounen déi geplangt sinn, an déi sou vill wéi méiglech, der Geschicht vum Schlass sollen entspriechen, ginn zanter dem Ufank vun Joer 2008 Recherchen an Zesummenaarbecht mat den zoustännege Ministère gemaach.

## Um Spaweck
Ans

**Ans** ass eng belsch Gemeng an der Provënz Léck. D'Gemeng läit am Norde vu Léck. Si ass staark markéiert duerch d'Exploitatioun vun de Kuelegrouwen déi bis an d'60er Jore funktionéiert hunn.

Vun den Amateure vum Vëlossport ass Ans bekannt well d'Arrivée vu Léck-Baaschtnech-Léck laang op der Kopp vun der Côte de Saint-Nicolas war.

Ans bilt zesumme mat Léck, Seraing, Herstal, Saint-Nicolas a Flémalle d'Agglomeratioun vu Léck mat ronn enger hallwer Millioun Awunner.

Bei der belscher Gemengereform vun 1977 koumen déi fréier Gemengen Alleur, Xhendremael a Loncin bei Ans bäi.

## Jumelagen

Zanter 1999 ass Ans mat der Associatioun « Pays d'Ans » am Périgord jumeléiert. An där Associatioun si sechs Gemengen déi all d'Wuert Ans an hirem Numm hunn: Badefols-d'Ans, La Boissière-d'Ans, Chournac-d'Ans, Granges-d'Ans, Sainte-Eulalie-d'Ans a Saint-Pantaly-d'Ans.

## Verkéier

Duerch d'Gemeng leeft d'Heichvitessestreck Léck-Bréissel, déi zu Ans eng vun de géieste Penten erop muss. Dësen Deel vun der Streck mat dem Numm Plan incliné de la côte d'Ans ass sou géi datt d'Zich fréier hu misse mat Hëllef vu Wannen eropgezu ginn.

Duerch d'Gemeng leeft d'Nationalstrooss N3, an net manner wéi 4 Autobunnen hu sech do mat dräi grousse Verdeelere breet gemaach.

## Wopen a Geschichtleches
De Wope vun Ans, *de gueules au lion d'or*, ass de Wope vun der Famill Waroux, déi zanter dem Mëttelalter d'Seigneurerie de Waroux zu Alleur hat. De Chevalier Breton le Vieux, Här vu Waroux hat sechs Jongen, vun deenen de jéngsten, de Chevalier Libert genannt Breton le Jeune 1234 seng Succesioun als Här vu Waroux ugetrueden huet. Vum Breton le Jeune huet d'Famill Polain de Waroux afgestaamt déi Besëtzer vun der Seigneurerie bis an d'16. Joerhonnert waren. Duerno goufen duerch Bestietnes d'Häre vu Merode Meeschter zu Alleur a schliisslech koum Schlass an d'Hänn vun der Famill Clercx.
Op enger bëscheeflecher Charte vum 14. Mäerz 1330 ass de Stempel mat dem Wope vun den *De Waroux* ze gesinn, mat dem Léiw an der Mëtt vum Schëld.

Am Fändel sinn d'Faarwe vum Wopen duergestallt, déi dräi gëllen Zänn sollen déi dräi Uertschaften an der Gemeng duerstellen, an anéngems un de Fort de Loncin erënneren.

## Kuckeswäertes an der Gemeng

*D'Monument vum Lokalheld Hubert Goffin
*De Fort de Loncin
*D'Quell vun der Légia
*De Musée vun de Spillzaldoten
*D'Schlass vu Loncin
*D'Schlass vu Waroux
*D'Schlass vun Hombroux
*D'Kapell vun Hombroux
*De Gallo-réimeschen Tumulus an der Rue du Tasson zu Xhendremael

## Um Spaweck
Légia

D**'Légia** ass eng belsch Baach an der Provënz Léck a lénksen Niewefloss vun der Meuse. Mat Ausnam vun der Quell déi an der Gemeng Ans um Plateau vun der Hesbaye op enger Héicht vun 150 Meter ass, gouf praktesch déi ganz Baach kanaliséiert an ënner dem Buedem verstoppt. Zu Ans op der Place Nicolaï gouf se erëm opgedeckt, soudatt ee se do zanter 2006 erëm gesi kann.

Koordinate vun der Quell: 

D'Légia ass ronn 5 Kilometer laang, a vun der Quell bis bei d'Mëndung nieft dem Pont des Arches zu Léck verléiert se 90 Meter un Héicht.

Hiert staarkt Gefäll, an e relativ gläichméissegen Debit hunn et mat sech bruecht datt sech fréier laanscht hire Laf eng ganz Rei vu Millen installéiert haten.
Belsch Gemengefusiounen 1977

D**'Gemengefusiounen an der Belsch** vum 1. Januar 1977 gouf duerch e Gesetz vum 17. September 1975, ratifizéiert mam Gesetz vum 30. Dezember 1975, festgeluecht.

Duerch dat Gesetz gouf d'Zuel vun de Belsche Gemenge staark reduzéiert, an zwar vun 2.359 op 589 Stéck. Definitiv gouf déi Zuel awer eréischt den 1. Januar 1983 erreecht, wéi déi Antwerpener Gemenge fusionéiert hunn.

Virdru gouf et schonn zweemol Fusiounen an zwar 1964 an 1976 déi d'Gemengenzuel ëm 304 Stéck reduzéiert haten.

Vun de 589 Gemengen déi bliwwe sinn, sinn der 308 a Flandern, 253 am franséischsproochegen Deel vu Wallounien, 19 an der zweesproocheger Haaptstadregioun Bréissel, an 9 am däitschsproochegen Deel vun den Ostkantonen.

## Literatur
* Hervé Hasquin (Konzeptioun & wëssenschaftlech Betreiung), mam René Van Uytven a mam Jean-Marie Duvosquel, *Communes de Belgique - Gemeenten van België: Dictionnaire d'histoire et de géographie administrative - Geschiedkundig en administratief geographisch woordenboek*; 2 Bänn, souwuel op Franséisch wéi och op Flämesch: A] *1) Wallonie (A - Lie) & 2) Wallonie (Lig - Z) et Bruxelles*, a B] *1) Vlaanderen (Ufank) & 2) Vlaanderen (Schluss) en Brussel*; Bréissel (Crédit communal de Belgique/Gemeentekrediet van België & La Renaissance du Livre), 1980.
Signal de Botrange

De **Signal de Botrange** ass déi héchst Plaz an der Provënz Léck, a Wallounien vum Héije Venn a vun der ganzer Belsch. Et ass och déi héchst Plaz vum Benelux.

De Signal de Botrange läit op enger Héicht vu 694 Meter. Den Tuerm, deen 1934 gebaut gouf, kënnt mat senger Spëtz op eng Héicht vu 718 Meter.

Net wäit vum Tuerm ass e klengen Hiwwell mat Trapen opgeriicht ginn, déi sougenannt *Butte Baltia* benannt nom Generol Herman Baltia, déi et erlaabt fir mat a puer Schrëtt op d'Héicht vu 700 Meter ze kommen.

D'Signal de Botrange gouf déi héchst Plaz an der Belsch nom Uschloss 1919 vun de Cantons de l'Est. Virdru war et d'Baraque Michel.

Déi zweethéchst Plaz ass am Héije Venn bei Murrange mat enger Héicht vu 693,05 m.

## Um Spaweck
Curt von François

**Curt Karl Bruno von François**, gebuer den 2. Oktober 1852 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 28. Dezember 1931 zu Zernsdorf haut e Quartier vu Königs Wusterhausen bei Berlin, war en Offizéier vun der däitscher Schutztrupp an der fréierer Kolonie Däitsch-Südwest-Afrika, dem haitegen Namibia, an huet den 18. Oktober 1890 déi namibesch Haaptstad Windhoek gegrënnt. Hie war verantwortlech fir de Massaker vun Hoornkrans am Abrëll 1893 un den indigeene Witbooi.

## Bibliographie
* François, Kurt von, 1888. Die Erforschung des Tschuapa und Lulongo: Reisen in Centralafrika. Leipzig: Brockhaus. XIV, 220 S.
* François, Curt von, 1899. Deutsch-Südwest-Afrika. Berlin: Verlag D. Reimer. 223 S.
* François, Curt von, 1900. Kriegführung in Süd-Afrika. Dietrich Reimer, Berlin. 58 S.
* François, Curt von, 1900. Lehren aus dem Südafrikanischen Kriege für das deutsche Heer. Mit 8 Skizzen. Berlin: Verlag E. S. Mittler & Sohn. [71] S.
* François, Curt von, 1901. Staat oder Gesellschaft in unseren Kolonien? Referat, erstattet für die 11. Hauptversammlung des "Bundes der Deutschen Bodenreformer". Berlin: Harrwitz. 16 S. *Soziale Streitfragen* 10.
* François, Curt von, 1905. Der Hottentotten-Aufstand. Studie über die Vorgänge im Namalande v. Jan. 1904 bis 2. Jan. 1905 u. d. Aussichten d. Niederwerfung d. Aufstandes. Berlin: Mittler. IV, 94 S.
* François, Curt von, 1910. Verwaltungs-Generalstabsreisen. Berlin: Verlag Reichsdr. 320 S.
* François, Kurt von, 1972. Ohne Schuss durch dick und dünn: erste Erforschung des Togohinterlandes. Esch-Waldems: Eigenverlag. 92 p.

## Um Spaweck
Kapell Fischbach

D**'Kapell Fischbach** genannt nom Chevalier Henri-Toussaint Fischbach ass eng Kapell am Héije Venn an der Belsch, déi ongeféier 100 Meter vun der Baraque Michel ewech steet. Si ass der *Notre-Dame de Bon Secours* geweit.

D'Kapell gouf tëscht 1830 an 1831 vum Industrielle Fischbach vu Malmedy opriichte gelooss fir der Muttergottes Merci ze soen, well säi Schwéierpapp, dee sech an der Heed verlaf hat vum Wiert vun der Baraque Michel gerett gi war.

Et gouf eng Zäit laang bei d'Kapell gepilgert.

## Um Spaweck
Uergelmanufaktur Dalstein & Haerpfer

D**'Uergelmanufaktur Dalstein & Haerpfe** vu Boulay-Moselle war eng vun de villen Uergelmanufakturen am franséischen Departement Moselle.

Hir Traditioune goufe weidergefouert vun der Manufacture Lorraine des Grandes Orgues bis zum Doud vum Théo Haerper 1999.

Den Opus 100 vum Uergelatelier steet zu Hayange an der Kierch, et ass déi gréisst Uergel, déi se gebaut hunn.

## Dalstein & Haerpfer-Uergelen zu Lëtzebuerg
*D'Kathedral zu Lëtzebuerg huet eng Dalstein & Haerpfer-Uergel vun 1880, déi awer schonn ëmgeännert gouf
*An der Trëntenger Kierch steet eng Dalstein & Haerpfer-Uergel am Originalzoustand, déi als als Nationaalt Monument klasséiert gouf.
*1871 an der Kierch Weimeschkierch, gouf duerno awer schonn zegmol ëmgebaut.

## Dalstein & Haerpfer-Uergelen an Däitschland
*Parkierch St. Katharina zu Wallerfangen

## Kuckt och
* Uergel Kierch Trënteng
## Um Spaweck