open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Goethe Link-Observatoire

De **Goethe-Link-Observatoire** ass en Observatoire an der Géigend vun der Klengstad Brooklyn am US-Bundesstaat Indiana. Den Observatoire gehéiert der Indiana University a gëtt vun der Indiana Astronomical Society bedriwwen.

Den Observatoire gouf am Joer 1937 opgeriicht. Den Teleskop gouf 1939 fir d'éischt a Betrib geholl. Den Observatoire krut säin Numm zu Éiere vum Dr. Goethe Link. Dat war en Dokter vun Indianapolis, Indiana, deen den Observatoire mat eegene private Mëttele baue gelooss huet. Am Joer 1948 huet den Dr. Link den Observatoire der Universitéit vun Indiana geschenkt.

Um Goethe-Link-Observatoire gouf eng Rei vun Asteroiden entdeckt. Déi sinn am Minor Planet Center (MPC) ënner "Indiana University" opgelëscht, déi do vun 1949 bis 1967 den *Indiana Asteroid Program* duerchgefouert hunn. Zu Éiere vum Grënner gouf ee vun den do entdeckten Asteroiden, (1728) Goethe Link genannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Indiana University Department of Astronomy
*  Indiana Astronomical Society
Minor Planet Center

De **Minor Planet Center** (MPC) ass eng offiziell Organisatioun, fir d'Sammlung, d'Auswäertung an d'Verëffentlechung vun Daten iwwer Asteroiden a Koméiten. Si bestätegt d'Neientdeckunge vu Klengplanéiten a Koméiten. Nimm fir Klengplanéite musse fir d'éischt vum MPC bestätegt ginn, ier s'offiziell unerkannt ginn.

Den MPC schafft ënner dem Patronat vun der IAU. En ass dem Smithsonian Astrophysical Observatory (SAO) ugegliddert a schafft mam Harvard College Observatoire zesummen. En ënnerhält ë.&nbsp;a. Online-Déngschter, iwwer z.&nbsp;B. Amateurastronomen déi den MPC mat eegenen Observatiounen ënnerstëtze kënnen. Iwwer den Internet kann op de komplette Katalog vun allen Asteroiden a Koméiten („Minor Planet Center Orbit Catalogue“ - MPCORB) zougegraff ginn.

Den MPC war am Joer 1947 op der Universitéit vun Cincinnati gegrënnt ginn. Den éischten Direkter war de Paul Herget. Am Joer 1978, gouf en ënner der Leedung vum Brian Marsden, dem SAO ugegliddert.

## Um Spaweck
*  Homepage vum Minor Planet Center
*  Orbitkatalog (MPCORB)
*  Homepage des Smithsonian Astrophysical Observatory
Thermopylen

D**'Thermopylen** ass en Enkpass a Mëttelgriicheland tëscht dem ëstlechen Ausleefer vun der Oeta-Biergketten an der Küst vum Malesche Golf, deen an der Antiquitéit e grousse strategesche Wäert hat.

D'Originne vum Numm ginn op waarm Quellen zeréck, déi net wäit ewech waren.

## Um Spaweck
Smithsonian Astrophysical Observatory

D**'Smithsonian Astrophysical Observatory** (SAO) ass eng astronomesch Fuerschungsariichtung vum Smithsonian Institution zu Cambridge am US-Bundesstaat Massachusetts. Zesumme mat dem Harvard College Observatoire (HCO) bilde se den *[[Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics]]* (CfA).

Den SAO gouf 1890 zu Washington D.C. gegrënnt, an am Joer 1955 gouf en op Cambridge verluecht.

Am CfA sinn iwwer 300 Wëssenschaftler op de Gebidder Astronomie, Astrophysik, Geowëssenschaften a Raumfaart beschäftegt.

An den 1960er Jore gouf den SAO-Katalog, e Stärekatalog mat 290.000 Stären, aus den deemools beschten Datequellen erstallt. Zënter … gëtt ë.&nbsp;a. och de Röntgenobservatoire Chandra vu Cambridge aus bedriwwen.

## Kuckt och

* SAO-Katalog

## Um Spaweck

*  Homepage vun der SAO
SAO-Katalog

Den **SAO-Katalog** (*Smithsonian Astrophysical Observatory Star Catalog*) ass e Stärekatalog vum Smithsonian Astrophysical Observatory. Hie gouf ëm 1966 fir d'astrometresch Ausmiessunge vu Fotoplacken a fir d'Satellittegeodesie opgestallt. De Katalog enthält 259.000 Stäre mat der Standard-Equinoxe 1950.0 bis erof op d'visuell Magnitude 9m.

De Katalog gouf aus de beschten deemools bestoende Quellen zesummegestallt (AGK1- an AGK2-Katalogen, FK4, General Catalogue GC, Cape Zone an e puer aner Stärekataloge) an hat um Nordhimmel Genauegkeeten ëm 0,5", am Süden eppes manner.

Dat véierbännegt Wierk gëtt mat engem Saz vun 152 Stärekaarte vergréissert, déi de ganzen Himmel iwwerlappen, an an 20×20°-Deeler duerstellen. Se si genee am Moossstaf vu spezielle Satellittekamerae geplott.

An der neister Editioun ass d'Equinoxe vun de Positiounsdaten J2000.0. Am SAO-Katalog sti schonn zanter der éischter Editioun d'Stärennummeren aus dem HD- a BD-Katalog souwéi Eegebeweegunge vun alle Stären. Dohier kann hien ausser fir Astrometrie a Geodesie och villen aneren Zwecker déngen, ë.&nbsp;a. fir Stellarstatistik bis zeréck an dat 19. Joerhonnert.

D'Nimm am SAO-Stärekatalog fänke mat der Buschtawerei SAO un, an hale mat enger Nummer op. D'Nummere ginn uechtzéng 10°-Bänner zougewisen, woubäi d'Stäre bannent engem Band no Rektaszensioun opgelëscht sinn.

## Kuckt och
* Astronomesch Katalogen

## Um Spaweck
*  https://web.archive.org/web/20061205091904/http://www.to.astro.it/astrometry/Astrometry/DIRA2/DIRA2_doc/SAO/SAO.HTML
Goliathkiewerleken

D**'Goliathkiewerleken**, *Goliathus*, sinn eng Gattung aus der biologescher Famill vun den Scarabaeidae.

## Systematik
Et gëtt fënnef biologesch Aarte vu Goliathkäferen: 
**Goliathus goliathus* DRURY, 1770
**Goliathus albosignatus* BOHEMAN, 1857
**Goliathus regius* KLUG, 1835
**Goliathus cacicus* VOET, 1779
**Goliathus orientalis* MOSER, 1909

## Um Spaweck
Bombardéierkiewerleken

D**'Bombardéierkiewerleken**, *Brachininae*, sinn eng biologesch Ënnerfamill vun de Lafkiewerleken, *Carabidae*, déi a Mëtteleuropa an zwou Gattungen a fënnef Aarten optrieden.

## E puer Aarten
*Grousse Bombardéierkiewerlek (*Brachinus crepitans*)
*Klenge Bombardéierkiewerlek (*Brachinus explodens*) 
*Schwaarze Bombardéierkiewerlek (*Aptinus bombarda*)

## Um Spaweck
Geirangerfjord

De **Geirangerfjord** ass e Fjord an Norwegen, deen zanter dem 14. Juli 2005 op der UNESCO - Weltierwe-Lëscht steet.

De Fjord ass eng 200&nbsp;km nordëstlech vu Bergen.

## Um Spaweck
Forum

**Forum** (latäin am Ufank "Zonk", duerno „Maartplaz“, „Versammlungplaz“; Pluriel: Foren oder Fora, war resp. ass:

* an der Antiquitéit eng Plaz, kuckt: Forum (Plaz), besonnesch de Forum Romanum;
* dovun ofgeleet eng reell oder virtuell Plaz, wou Meenungen ausgetosch kënne ginn, Froe gestallt a beäntwert ginn, kuckt: Forum (Kultur);
* dovun ofgeleet d'Diskussiounsforum, besonnesch d'Internetforum;
* zu Lëtzebuerg eng Zäitschrëft, kuckt: Forum (Zäitschrëft).
* de Forum um Campus Geesseknäppchen.

## kuckt och
* Agora (Homonymie)
Refrain

An enger Dichtung mat Strophen ass de **Refrain** eng Rei Wierder oder Zeilen, déi meeschtens um Enn vun enger Stroph stinn, an déi widderholl ginn.

Fir déi fréi Liddzorten, wéi de Virelai, d'Ballad oder de Rondeau war de Refrain e wichtegt Element, fir den Text anzedeelen. Och am Konschtlidd, dem Lied, am Chanson an am Schlager spillt de Refrain eng grouss Roll, well en dem Nolauschterer e Gefill vu Bekanntem erméiglecht.
Tralling

Den **Tralling** an der norwegescher Vollekmusek entsprécht dem schotteschen oder ireschen Diddling, dem Vokaliséiere vun enger Danzmelodie.

An Norwegen ass et keen Ersatz fir e Museksinstrument, wéi der Hardingfele, mä den Tralling gëtt gebraucht fir den Toun vum Instrument ze begleeden.
Felix Weil

De **Felix José Weil**, gebuer den 8. Februar 1898 zu Buenos Aires, a gestuerwen den 18. September 1975 zu Dover am US-Staat Delaware, war en däitsch-argentinesche Sponsor mat jiddeschen Originnen.

Säi Papp war de räiche Fruuchtgrossist Hermann Weil.

Eng Stëftung vum Felix Weil huet et vun Ufank u méiglech gemaach, datt d'Frankfurter Schoul sech konnt entwéckelen.
Georg Groddeck

De **Georg Walther Groddeck**, gebuer den 13. Oktober 1866 zu Bad Kösen, eng Klengstad a Sachsen-Anhalt, a gestuerwen den 10. Juni 1934 zu Knonau, eng Politesch Gemeng am Schwäizer Kanton Zürich, war e medezineschen Dokter an e Schrëftsteller.

De Groddeck war en Autodidakt an der Psychoanalys, an ass als "Papp" vun der Psychosomatik ze begräifen.

1923 koum am Internationaler Psychoanalytischer Verlag zu Wien dem Groddeck säi bei wäitem bekanntste Buch eraus, *[[Das Buch vom Es. Psychoanalytische Briefe an eine Freundin]]*. De Groddeck hat vum Nietzsche de Begrëff *Es* iwwerholl, e Begrëff, dee méi spéit de Freud sengersäits sollt "weltbekannt" maachen.

## Fir ze liesen
*Wolfgang Martynkewicz: *Georg Groddeck. Eine Biographie*, Fischer Tb, Oktober 2001, vergraff
Hippokren

An der griichescher Mythologie ass **Hippokren** eng Quell op der Biergketten Helikon, déi der Seechen no doduerch soll entstane sinn, datt d'Päerd Pegasus, op deem de Bellerophont geridden ass, se soll duerch e Stouss mat engem Houf fräigeluecht hunn.
Hans von Aachen

Den **Hans von Aachen**, gebuer 1552 zu Köln, a gestuerwen de 4. Mäerz 1615 zu Prag, war en däitsche Moler. Hie gëllt als een typesche Vertrieder vum Manierismus.

Zu senge Wierker gehéiere virun allem allegoresch, mythologesch a reliéis Biller.

## Wierker
* "Krönung Mariä", Kierch St. Ulrich a St. Afra, Augsburg
* "Auferstehung des Lazarus", 1598, Köln, Wallraf-Richartz-Museum
* "Christus erweckt den Jüngling von Nain", 1590, München, Alte Pinakothek
* "Venus und Cupido", Nürnberg, Germanisches Nationalmuseum
* "Sieg der Wahrheit unter dem Schutze der Gerechtigkeit", 1598, Koffer, München, Alte Pinakothek

## Um Spaweck
Aage vun Dänemark

Den **Aage vun Dänemark**, gebuer den 10. Juni 1887 zu Kopenhagen, a gestuerwen den 29. Februar 1940 zu Taza (Marokko), war den eelste Jong vum Prënz Waldemar vun Dänemark an der Prinzessin Marie vu Bourbon-Orléans.

Hien hat op seng eventuell Trounfollegrechter verzicht an hat sech 1918 an d'franséisch Arméi engagéiert. Hie war och bei Asätz vun der Friemelegioun am Marokko derbäi, wou hien 1940 gestuerwen ass.
James Patterson

Den **James Patterson**, gebuer den 22. Mäerz 1947 zu Newburgh am Bundesstaat New York, ass een US-amerikaneschen Auteur.

Hien ass virun allem duerch seng Kriminalromaner bekannt an deenen den Inspekter Alex Cross d'Haaptfigur ass.

Dem James Patterson seng Bicher hu sech méi wéi 300 Millioune mol verkaaft. 2010 war hien och den éischte Schrëftsteller, dee méi wéi eng Milliounen e-Bicher verkaaft huet. Hie gëllt als ee vun de räichsten Auteuren op der Welt.
## Um Spaweck
Torgeir Augundsson

Den **Torgeir Augundsson**, gebuer den 3. Mee 1801, a gestuerwen den 21. November 1872, war en norwegeschen Hardingfele-Spiller. 

Hien ass ënner dem Kënschtlernumm **Myllarguten **, *de Mëllerjong*, opgetrueden ass.
Antonio Vivaldi

Den **Antonio Vivaldi**, gebuer de 4. Mäerz 1678 zu Venedeg, a gestuerwen den 28. Juli 1741 zu Wien, war en italieenesche Paschtouer, Violonist a Komponist.

Am Ufank huet de Vivaldi an der Markuskierch zu Venedeg Gei gespillt an 1703 gouf hien zum Priister geweit. 1716 huet hien d'Leedung vum *Conservatorio della Pietà*, engem Weesenhaus fir Meedercher, dat fir säin Orchester a seng Sängerinne berüümt gouf, iwwerholl. Hien huet do bis 1740 als Dirigent, Hauskomponist a Professer fir Gei geschafft.

## Um Spaweck
Pierre Maas

De **Peter ("Pierre") Maas**, gebuer den 13. Mee 1902 zu Ierpeldeng, a gestuerwen 25. Oktober 1993 zu Réimech, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter (*instituteur primaire supérieur*) a Moler, deen zu Réimech gelieft a gemoolt huet. Hien huet och Linogravure gemaach.

Hie war de Papp vun der Molerin Ger Maas.

## Um Spaweck

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Pernambuco

**Pernambuco ** ass e Bundesstaat am Nordoste vu Brasilien. En huet eng Fläch vun 98.281&nbsp;km².

D'Haaptstad ass Recife.

## Stied am Pernambuco mat iwwer 100.000 Awunner
* Recife - 1.486.869
* Jaboatão dos Guararapes - 630.008
* Olinda - 381.502
* Paulista - 288.273
* Caruaru - 274.124
* Petrolina - 247.322
* Cabo de Santo Agostinho - 166.286
* Camaragibe - 143.732
* Garanhuns - 125.141
* Vitória de Santo Antão - 117.609

## Kuckt och
* Lëscht vun de Bundesstaate vu Brasilien

## Um Spaweck
Recife

**Recife** ass d'Haaptstad vum brasilianesche Bundesstaat Pernambuco, am Nordoste vum Land.

Et ass eng Hafestad, déi um Atlantik läit, an am Joer 2021 1,6 Milliounen Awunner hat.

## Um Spaweck
Léon Weirich

De **Léon Weirich**, gebuer den 20. Mäerz 1878 zu Weiler zum Tuer, a gestuerwen den 31. Januar 1942 zu Dachau, war e lëtzebuergesche Biergaarbechter, Gewerkschaftler a Politiker.

De Léon Weirich ass vu Weiler op Esch-Uelzecht komm, fir do an de Minièren ze schaffen.

Hien huet sech fréi an der Gewerkschaftsbeweegung engagéiert. 1921 bis 1928 war hie President vum Gewerkschaftsverband. 1926 gouf e President vun der nei geschaafter Aarbechterkummer.

1928 gouf en als Deputéierte fir de Süden an d'Chamber gewielt, an huet d'Presidence vun der Aarbechterkummer dem B. Barbel iwwerlooss.

Kuerz duerno gouf de Léon Weirich President vun der Escher Bezierkskrankekeess, an ass dowéinst als President vum Gewerkschaftsverband zeréckgetrueden. 1935 gouf en an den Escher Gemengerot gewielt. Hie war Grënnungsmember vun der Escher Genosseschaftsdréckerei (aus där méi spéit d'Editpress ginn ass) a méi spéit Member vun hirem Verwaltungsrot.

Wéinst sengem jorelaangen Engagement war en ee vun deenen éischten, déi vun der Gestapo, nom däitschen Iwwerfall op Lëtzebuerg verhaft gouf. En ass am Januar 1942 am Konzentratiounslager Dachau un der Folleg vu Mësshandlunge gestuerwen.

1956 gouf en zum Éierebierger vun der Stad Esch ernannt an eng Strooss, déi d'Rue Clair-Chêne mat der Rue Victor-Hugo verbënnt, krut den Numm *Rue Léon-Weirich*.

De Léon Weirich war bestuet a Papp vu 4 Kanner.
Mark Benecke

De **Mark Benecke**, gebuer de 26. August 1970 zu Rosenheim a Bayern, ass en däitsche Kriminalbiolog. Hien ass Spezialist fir forensesch Entomologie.

## De Mark Benecke zu Lëtzebuerg
D'Société des naturalistes luxembourgeois an den Naturmusée haten de Mark Benecke fir e Virdrag invitéiert, deen am Kader vun der *Bzzzzzz...Fliegen*-Ausstellung gehale gouf. De 26. Februar 2007 huet de Benecke säi Virtrag *Die Rolle der Fliege in der Kriminologie - auf Spurensuche mit dem bekanntsten Kriminalbiologen der Welt* virun engem Publikum gehalen, dat komplett begeeschtert war vun Honnerte makabren, witzegen Eenzelheeten, déi et an engem Maschinnegewierstakkato vu Mueden, Läichegeroch, erzielt krut. "Wir laufen ja aus, wenn wir Leichen sind".

## Fir ze liesen
**Der Traum vom ewigen Leben*, Kindler Verlag, München 1998. 
**Kriminalbiologie. Genetische Fingerabdrücke und Insekten auf Leichen*, Lübbe, Bergisch-Gladbach 2001. 
**The Dream of Eternal Life*, Columbia University Press, New York 2002. 
**Mordmethoden. Ermittlungen der bekanntesten Kriminalbiologen der Welt*, Lübbe, Bergisch-Gladbach 2002. 
**Lachende Wissenschaft. Aus den Geheimarchiven des Spaß-Nobelpreises*, Lübbe, Bergisch-Gladbach 2005. 
**Murderous Methods*, Preface by Michael Baden. Columbia University Press, New York 2005. 
**Dem Täter auf der Spur. So arbeitet die moderne Kriminalbiologie*, Lübbe, Bergisch-Gladbach 2006.

## Um Spaweck
* Dem Mark Benecke seng Websäit
Michel Haagen

De **Michel Haagen**, gebuer de 26. Oktober 1893 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 9. September 1943 och do, war e lëtzebuergesche Sculpteur, Konschtschmatt a Moler.

1923 gouf hie mam Prix Grand-Duc Adolphe ausgezeechent.

## Wierker
* Dräi Dieren an der *[[Maison des nations]]* zu Genf
* Dekor am Bronze vum Mausoleum vun de franséischen Zaldoten um Nikloskierfecht, Stad Lëtzebuerg
* Dekoratiounen aus Bronze um Nationalmonument vun der Onofhängegkeet bei Miersch
* Kofferaarbechten an der Dafkapell vun der Parkierch zu Mamer

## Biller

Luxembourg, légionnaire inconnu de la Grande Guerre (1).JPG|Graf vum Onbekannten Zaldot (1924), Lampertsbeirg
Luxembourg, ancienne Chapelle Notre-Dame (1).JPG|Plaquette an der Glaciskapell (1935)
Luxembourg, Monument du Centenaire (2).JPG|Wopen (1939), Lampertsbierg
Mersch, Monument national de l'indépendance (107).jpg|Detail Nationalmonument vun der Onofhängegkeet (1939), Miersch


## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
* Den Atelier Mich. Haagen op Industrie.lu
Gaffiot

De **Gaffiot** ass en Iwwersetzungdictionnaire vu Latäin op Franséisch, deen de Félix Gaffiot op Ufro vum Verlagshaus Hachette zesummegestallt an 1934 publizéiert huet.

De Gaffiot ass d'Standardwierk fir frankophon Latinisten, a war vun Ufank u mat sengen iwwer 1.700 Säiten ouni Konkurrenz.

## Virleefer
De Gaffiot huet de Quicherat et Daveluy ofgeléist, deen 1844 erauskoum a bal honnert Joer de Monopol a sengem Rayon hat.

## Neie Gaffiot
De Gaffiot, dee mat der Zäit en anachronistesche Layout krut, koum 2001 an enger moderniséierter Editioun eraus, ëm déi sech de Pierre Flobert gekëmmert hat. D'Saisie gouf op Madagaskar gemaach. Vill Wierder, déi de Gaffiot aus Schimmt erausgelooss hat, goufe bei där Geleeënheet dragesat.

## Um Spaweck
*E kritesche Bléck op de Gaffiot vum ''Institut Vitruve''
NGC 5566

Den **NGC 5566** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Virgo, déi ongeféier 65 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech ass.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 5566 gouf den 2. Abrëll 1791 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck

*  GALEX
*  NOAO
*  Atlas of the Universe, The Virgo III Group
*  Spiral Galaxies in Virgo
*  Jeff Burons's Astronomie Blog, NGC 5566
*  NGC 5566 and company
*  DSS Images for NGC 5500 through NGC 5599
*  SEDS
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Valois

**Valois** ass:
* eng franséisch Regioun am Departement Oise: Valois (Regioun).
* eng fréier Grofschaft a Frankräich: Grofschaft Valois.
* e franséischt Herrscherhaus: Haus Valois.
* de Familljennumm vun engem franséische Gewerkschaftler a Monarchist: Georges Valois (1878-1945).

## Kuckt och
* Vallois
Déierekreeszeechen

D**'Déierekreeszeechen** (dacks falsch **Stärenzeechen** genannt, well kee Bezuch op d'Stäre besteet) deelen de Joreslaf vun der Sonn an 12 Ofschnëtter vun 30 Grad, déi fir d'Astrologie an de westleche Länner eng wichteg Roll spillen. Hir Nimm berouen op den 12 Stärebiller op der Ekliptik, mat deene se sech virun 2500 Joer gréisstendeels gedeckt hunn, géint déi si sech awer opgrond vun der Prezessioun verréckelt hunn (*kuckt och* Zodiak = Déierekrees).

D'Sonn leeft am Joreskrees duerch déi 12 Déierekreeszeechen. Beim Fréijoersufank, an der Reegel den 21. Mäerz, trëtt si an d'Zeeche vum Widder.

## Horoskop
Den Déierekrees mécht d'Grondlag fir d'owendlännescht Horoskop. Hie setzt sech aus 12 Segmenter zesummen, vun deene jiddwereent vun engem Déierekreeszeechen duergestallt gëtt.

D'Sonn wiesselt net ëm Hallefnuecht vun engem Déierekreeszeechen an dat nächst. De geneeën Zäitpunkt vum Iwwergank variéiert vu Joer zu Joer, well d'Sonnejoer net genee 365 Deeg laang ass, an et kann een dofir net an allgemeng Kalennerdeeg uginn.

## Um Spaweck

*  Arbeitskreis Astrologie der Gesellschaft für Anomalistik e.&nbsp;V.
*  Christian Pinter: Fabelwesen der Sonnenbahn
*  Die Zodiacs
Smallville

***Smallville*** ass eng US-amerikanesch Televisiounsserie, déi fir d'éischt Kéier de 16. Oktober 2001 gelaf ass, an nach ëmmer leeft.

An der Serie geet et ëm d'Jugend vum Clark Kent, dem spéidere *[[Superman]]*, a senge Frënn a Géigespiller a senger Heemechtsstad *Smallville*, Kansas.

*Smallville* gouf vum Alfred Gough a vum Miles Millar geschaf, an ass de 16. Oktober 2001 um WB Network fir d'éischt Kéier ausgestraalt ginn. Haut leeft d'Serie an den USA um The CW an ass an hirer sechster Staffel.

An Europa leeft *Smallville* bei eisen däitschen Noperen op RTL, a Frankräich op M6, an der Belsch op La Deux an an Éisträich um ORF. Gefilmt gëtt ronderëm Vancouver, British Columbia, Kanada.

## Ëm wat geet et ?

Nodeem 1989 e Ree vu Meteoritten iwwer der Klengstad Smallville, Kansas, néiergaangen ass, geschéien do komesch Saachen. Vill Leit kruten duerch den Afloss vun de Meteoritten (Kryptonit) besonnesch Fäegkeeten. Mä et huet net nëmme Steng gereent, deen Dag ass och de klenge Kal-El a sengem Raumschëff op d'Äerd komm, dee vill Jore méi spéit de *[[Superman]]* gëtt.

De klenge Jong gëtt vun der Koppel Martha (Annette O'Toole) an Jonathan Kent (John Schneider) fonnt, wéi si no engem Ausfluch an d'Stad nees um Wee zeréck op hir Farm fueren. D'Martha, déi selwer keng Kanner kréie kann, entscheet sech, de klenge Jong ze behalen, an d'Koppel gëtt him den Numm "Clark".

12 Joer méi spéit geet den Teenager Clark Kent (Tom Welling) an de Lycée, an ass an d'Nopeschmeedche lana Lang (Kristin Kreuk) verléift. Fir d'éischt Kéier begéint hien och dem Lex Luthor (Michael Rosenbaum) deem hie bei engem Autosaccident d'Liewe rett. Am Laf vun den éischte Staffele sinn dem spéidere *Superman* seng Nemesis an de Clark souguer richteg gutt Frënn.

Weider Kommerode sinn d'Chloe Sullivan (Allison Mack), de Pete Ross (Sam Jones III) a spéider d'Lois Lane (Erica Durance).

## Haaptduersteller

* **[[Tom Welling]]** als **Clark Kent**.
* **[[Allison Mack]]** als **Chloe Sullivan**.
* **[[Michael Rosenbaum]]** als **Alexander "Lex" Luthor**.
* **[[Kristin Kreuk]]** als **Lana Lang**.
* **[[Annette O'Toole]]** als **Martha Kent**.
* **[[John Glover]]** als **Lionel Luthor**.
* **[[John Schneider]]** als **Jonathan Kent**.
* **[[Erica Durance]]** als **Lois Lane**.
* **[[Sam Jones III]]** als **Pete Ross**.

## Um Spaweck

*  Offiziell Säit vum The CW Network
*  Smallville-Wiki
Departement Aube

D**'Aube** (**10**) ass e franséischt Departement, an der Regioun Grand Est. Säin Numm huet et vun der Aube, engem rietsen Niewefloss vun der Seine.

## Geschicht
D'Departement gouf ënner der Franséischer Revolutioun de 4. Mäerz 1790, wéi am Gesetz vum 22. Dezember 1789 virgesinn, gegrënnt, an zwar aus Deeler vun der fréierer Provënz Champagne.

## Geographie
D'Aube läit an der Regioun Champagne-Ardenne a grenzt un d'Departementer Marne am Norden, Haute-Marne am Osten, Côte-d'Or am Südosten, Yonne am Südwesten a Seine-et-Marne am Westen.

## Demographie
D'Awunner ginn op Franséisch *Aubois(es)* genannt.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Gemengen am Departement Aube

## Um Spaweck

*  Comité Départemental du tourisme de l'Aube
*  Préfecture de l'Aube
*  Conseil général de l'Aube
Lëscht vun de Gemengen am Departement Aube

Dëst ass d**'Lëscht vun de 433 Gemengen am [[Departement Aube]]** mat hirem INSEE- a Postcode.

(CAT) Communauté d'agglomération Troyenne, geschaf 2000.
Bouy-Luxembourg

**Bouy-Luxembourg** ass eng franséisch Gemeng am Departement Aube an der Regioun Grand Est.

## Geographesches
Bouy-Luxembourg ass eng 310 Stroossekilometer vu Lëtzebuerg ewech.

Um Territoire vu Bouy-Luxembourg a sengen Nopeschgemengen Onjon a Rouilly-Sacey läit e Mouer vun 33,45 ha op enger Héicht tëscht 129 an 132 m.

## Den Numm
Fir se vun engem anere Bouy am Departement Aube, Bouy-sur-Orvin am Canton de Nogent-sur-Seine z'ënnerscheeden, krut d'Gemeng den Zousaz "Luxembourg", an dat, well Bouy eng Kéier zum Duché Piney-Luxembourg gehéiert huet, dee 1576 fir de François de Luxembourg vun der Säitelinn Luxembourg-Piney vum Haus Lëtzebuerg ageriicht gi war.

## Kuckeswäertes
*D'Kierch *Saint Loup* aus dem 16. Joerhonnert, déi der Gemeng gehéiert an de 27. Mee 1980 Monument historique klasséiert gouf.

## Um Spaweck
*E Rapport iwwer de Mouer
* Bouy-Luxembourg um Site vum Institut géographique national
* Plang vu Bouy-Luxembourg op Mapquest
Aube (Floss)

D**'Aube** ass e franséische Floss. Se ass ee vun de 4 gréissten Nieweflëss vun der Seine, déi ongeféier an déi selwecht Direktioun leeft.

D'Aube entspréngt am Departement Haute-Marne, bei Praslay, op enger Héicht vun 380 m. Se leeft a Richtung Nordweste bis op Montigny/Aube, dann no Norden op Bar-sur-Aube, déi gréisst Stad op hirem Laf. Da leeft se nees nordwestlech, dann nord-nordëstlech, fir hanner Marcilly-sur-Seine an d'Seine ze lafen.

No hir ass d'Departement Aube genannt.

## Nieweflëss

* Aubette
* Aujon
* Landon
* Voire
* Ravet
* Meldançon
* Puits
* Huitrelle
* Herbissonne
* Barbuisse
* Salon
* Superbe

## Um Spaweck
Mira (Stär)

De **Mira**, och nach **ο Ceti** (**Omikron Ceti**) genannt, ass en Duebelstär am Stärebild Cetus (Walfësch). Den Duebelstär besteet aus dem roude Ris Mira A oder einfach Mira an dem wäissen Zwerg Mira B oder VZ Ceti. De Mira A ass ee verännerleche Stär a gëtt den Numm fir d'Mira-Stären. De Mira läit op enger Distanz vun ongeféier 419 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech.

De Mira A ass e roude Ris vun der Spektralklass M (Hipparcos Datenbank). E verännert wärend enger Period vu ronn 331 Deeg seng Liichtkraaft ëm e puer Gréissteklassen. Weeder d'Period nach d'Hellegkeetsminima an -maxima sinn konstant. Am Maximum ka si déi 2. Gréissteklass erreechen an ass dann en opfällegen helle Stär um Nuetshimmel. Wärend dem Minimums kann d'Hellegkeet bis op déi 9. Gréissteklass eroffalen, soudatt fir d'Observatioun en Teleskop gebraucht gëtt. De Mira huet e mëttleren Duerchmiesser vu zirka 550 Mio. km (zirka 390 Sonnenduerchmiesser). Domat ass de Mira sou grouss, datt d'Hubble Space Telescope de Stär als Scheif an net nëmmen als Punkt opléise kann.

Entdeckt gouf de Mira vum ostfriesesche Paschtouer an Amateurastronom David Fabricius den 13. August 1596. Am Joer 1639 huet de Johann Ph. Holwarda entdeckt, datt de Mira seng Hellegkeet méi oder manner reegelméisseg ännert. Wéinst dëser komescher Eegenschaft krut de Stär säin Numm - Mira, déi "Wonnerbar". Am Joer 1923 gouf vum R.G. Aitken e schwaache Begleeder (VZ Ceti) fonnt, deen de Mira mat enger Period vun zirka 400 Joer ëmkreest.

2007 gouf mat Hëllef vum Galaxy Evolution Explorer-Detekter, en 13&nbsp;Liichtjoer laange Schwäif hanner dem Stär Mira entdeckt (kuckt heizou d'Foto lénks ënnen).

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe 2000)

*Rektaszensioun: 2h19m20.70s
*Deklinatioun: -2°58'39.0"

## Um Spaweck
*  Duebelstär Mira am Rëntgeliicht
Purple Mountain-Observatoire

De **Purple-Mountain-Observatoire** (chin.: 紫金山天文台; Pinyin: Zĭjīnshān Tiānwéntái) ass en Observatoire no bei der Stad Nanking an der Volleksrepublik China. Den alen Observatoire läit am ëstleche Randgebitt vun der Stad op enger Héicht vun 267&nbsp;m iwwer dem Mieresspigel. Déi nei Fuerschungs- a Verwaltungsgebaier leien nordëstlech dovun am Distrikt Qixia.

De Bau vum Observatoire huet am Joer 1929 ugefaangen. Fënnef Joer méi spéit, 1934, ass mat Observatiounen ugefaange ginn. Haut ass et e modernen astronomeschen Observatoire, deen zurr chineesescher Akademie vun de Wëssenschafte gehéiert.

Um Purple-Mountain-Observatoire goufen dräi Koméiten entdeckt, dorënner de periodesche Koméit 60P/Tsuchinshan. 

Tëscht 1990 an 2021 goufen 2.800 Entdeckunge gemaach. Zu den 150 Asteroiden déi entdeckt goufen, zielen ë&nbsp;a.:

* (1125) China, (2045) Peking, (2223) Sarpedon, (2363) Cebriones an (2456) Palamedes,
* deen nom Observatoire genannten Asteroid (3494) Purple Mountain.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Internetsäit vum Observatoire
Aube

**Aube** ass den Numm vun
* engem Floss a Frankräich: Aube (Floss);
* duerno genannt, engem Departement: Departement Aube;
* enger Gemeng am Departement Moselle: Aube (Moselle);
* enger Gemeng am Departement Orne: Aube (Orne).
Habsburg (Homonymie)

**Habsburg** ass den Numm vun:
* dem europäeschen Adelsgeschlecht, den **[[Habsburg]]er**;
* der **[[Habsburg (Buerg)|Buerg]]** mam selwechten Numm, déi de Sëtz vun der Famill am 12. an 13. Joerhonnert war;
* der **[[Habsburg AG|Gemeng Habsburg]]**

a vu follgende Perséinlechkeeten
*Agnes vun Habsburg, Herzogin vu Schweidnitz-Jauer
*Elisabeth vun Habsburg, Duechter vum Albrecht II.
*Guta vun Habsburg, béimesch Kinnigin
*Otto von Habsburg, däitsch-éisträichesche Politiker an Auteur
*Gabriela vun Habsburg, modern Skultpeuse.
Fridde vu Cateau-Cambrésis

De **Fridde vu Cateau-Cambrésis** gouf am Joer 1559 tëscht Frankräich an England (12. Mäerz an 2. Abrëll) respektiv Frankräich a Spuenien (3. Abrëll) ënnerschriwwen.

Den **éischten Traité vu [[Le Cateau-Cambrésis|Cateau-Cambrésis]]** tëscht dem Henri II. an der Elisabeth I. gouf an zwou Etappen ënnerschriwwen, den 12. Mäerz an den 2. Abrëll 1559. Den Traité huet Frankräich erlaabt, Calais ze behalen, wat d'Fransousen den 8. Januar 1558 ënner dem François de Guise vun den Englänner zeréckeruewert haten. Calais war zanter 1347 (Edward III.) englesch.

Den **zweeten Traité vu Cateau-Cambrésis** gouf den 3. Abrëll 1559 tëscht dem Henri II. an dem Felipe II. ënnerschriwwen, an huet de Sträit ëm Italien, tëscht den Habsburger a Valoisen op en Enn bruecht (Italieenesch Kricher).

De Felipe II. konnt seng Territoiren an Italie souwéi säi Besëtz an der Bourgogne behalen. Frankräich huet missen op seng Krichsziler verzichten, an Diddenuewen, Uertschaften zu Lëtzebuerg, Marienburg, Yvoix, Damvillers, Montmédy souwéi Gebidder am Artois an am Charolais u Spuenien zeréckginn.

Un d'Herzogtum Savoie huet Frankräich säi Besëtz, besonnesch d'Franche-Comté, de Bugey an d'Bresse missen zeréckginn, an de franséische Kinnek huet op all seng Uspréch an Italie verzicht. Frankräich konnt seng *[[Trois-Évêchés]]*, Metz, Toul a Verdun behalen. Ausserdeem huet Frankräich Korsika nees missen u Genua zeréckginn. Spuenie war nees Meeschter iwwer Italien, och wa Frankräich fënnef Plazen, dorënner Turin, behale konnt.

Am Traité waren och Hochzäite virgesinn: de Felipe II. (Wittmann zanter dem Doud vun der Mary Tudor) mat der Élisabeth, Duechter vum Henri II., an dem Herzog vun der Savoie mat der Schwëster vum Henri II., der Marguerite.

## Um Spaweck

*  ''Les Grands traités de la France'' op der Säit vum franséischen Ausseministère
*  Artikel op Historicum.net
Portal:Hellenopedia

__NOEDITSECTION__










Hellenopedia: Portal vum anticke Griicheland










« Timeo Danae et dona ferentes. »

[ änneren]











Aner Portaler

[ änneren]
NGC 5569

Den **NGC 5569** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Virgo, déi ronn 65 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech ass.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 5569 gouf de 26. Abrëll 1849 vum ireschen Astronom William Parsons, 3. Earl of Rosse entdeckt.

## Um Spaweck
*  GALEX
*  Atlas of the Universe, The Virgo III Group
*  Spiral Galaxies in Virgo
*  NGC 5566 and company
*  DSS Images for NGC 5500 through NGC 5599
*  SEDS
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Universitéit vun Oxford

D**'Universitéit vun Oxford** (op Englesch: *University of Oxford*) ass eng Universitéit zu Oxford a Groussbritannien. Hir Originne ginn an dat 13. Joerhonnert zeréck. Nodeem e puer Klouschterschoule sech zesummegedoen haten, wéi den Henry II. vun England 1167 den Englänner verbueden hat, op d'Sorbonne studéieren ze goen.

Déi Oxforder Universitéit gouf 1209 zougemaach, nodeem do zwéi Studenten, déi eng Vergewaltegung virgeworf kritt haten, doutgemaach goufen. Duerch deen Tëschefall koum et zu der Grënnung vun der University of Cambridge. 1214 gouf se nees opgemaach an duerch den Act for the Incorporation of Both Universities sinn déi zwou Schoulen unerkannt ginn.

D'Universitéit vun Oxford ass an 39 *Colleges* agedeelt.
## D'Organisatioun
D'Collegë mat hirem Grënnungsjoer:

* All Souls College (1438)
* Balliol College (1263)
* Brasenose College (1509)
* Christ Church (1546)
* Corpus Christi College (1517)
* Exeter College (1314)
* Green College (1979-2008; 2008: Fusioun mam Templeton College zum "Green Templeton College")
* Green Templeton College (2008)
* Harris Manchester College (1889)
* Hertford College (1740)
* Jesus College (1571)
* Keble College (1870)
* Kellogg College (1990)
* Lady Margaret Hall (1878)
* Linacre College (1962)
* Lincoln College (1427)
* Magdalen College (1458)
* Mansfield College (1886)
* Merton College (1264)
* New College (1379)
* Nuffield College (1958)
* Oriel College (1326)
* Pembroke College (1624)
* The Queen's College (1341)
* Reuben College (2019)
* St Anne's College (1878)
* St Antony's College (1953)
* St Catherine's College (1963)
* St Cross College (1965)
* St Edmund Hall (c. 1225)
* St Hilda's College (1893)
* St Hugh's College (1886)
* St John's College (1555)
* St Peter's College (1961)
* Somerville College (1879)
* Templeton College (1965-2008; 2008: Fusioun mam Green College zum "Green Templeton College")
* Trinity College (1554)
* University College (1249)
* Wadham College (1610)
* Wolfson College (1966)
* Worcester College (1714)

## Um Spaweck
UGC 10214

Den **UGC 10214**, och *Tadpole Galaxy* genannt, wat op lëtzebuegesch "Kauzekapp-Galaxie" heescht, ass eng Balkespiralgalaxie, déi ronn 420 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech ass. De laange "Schwanz", deen um Bild vum Hubble ze gesinn ass, kënnt vun enger Kollisioun mat enger klenger Galaxie. De "Schwanz" huet eng Längt vu 280.000 Liichtjoer a verschaaft dem UGC 10214 de Glach vun engem Kauzekapp.
## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Hubble Space Telescope
*  Astronews
*  Kollidierende und sich bildende Galaxien
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Peter Nilson

De **Peter Nilson**, gebuer de 17. Oktober 1937 zu Näsby, Jönköping, a gestuerwen den 8. Mäerz 1998, war e schweedeschen Astronom a Romanauteur.

Den Nilson war op der Universitéit vun Uppsala beschäftegt an huet de Galaxiëkatalog Uppsala General Catalogue opgestallt. Nieft sengen astronomesche Fuerschungen huet hien eng Rei vu wëssenschaftleche Bicher geschriwwen. Zousätzlech huet hien och Science-Fiction-Romaner publizéiert, wéi z.&nbsp;B. *Rymdväktaren*, *The Space Guardian* oder *Nyaga*.

## Wierker
**Lysande stjärnor* (1970)
**Uppsala General Catalogue of Galaxies* (1973)
**Upptäckten av universum* (1975)
**Himlavalvets sällsamheter* (1977)
**Trollkarlen* (1979)
**Främmand världar* (1980)
**Arken* (1982)
**Mitt i labyrinten* (1983)
**Guldspiken* (1985)
**Avgrundsbok* (1987)
**Äventyret* (1989)
**Messias med träbenet och andra berättelser*(1990), Norstedts Förlag
**Stjärnvägar* (1991), Norstedts Förlag (d: *Sternenwege. Ein Buch über den Kosmos*)
**Rymdljus* (1992)
**Solvindar* (1993)
**Hem till jorden* (1994)
**Rymdväktaren* (1995)
**Nyaga* (1996)
**Den gamla byn* (1997)
**Ljuden från kosmos* (2000, posthum), Norstedts Förlag
Mechanissem vun Antikythera

De **Mechanissem vun Antikythera** ass en Artefakt aus Bronze, dat am Joer 1900 an engem Schëffswrack a 40 Meter Déift virun der griichescher Insel Antikythera, tëscht Kythera a Kreta fonnt gouf.

## Um Spaweck
Holy National Victims

**Holy National Victims** war eng lëtzebuergesch Rockband.

## Bandgeschicht
Am Wanter 1999 hunn d'Kolleege Charel Stoltz a Franz Jeitz decidéiert, eng Band ze grënnen. Se hate scho laang, inspiréiert vun hire Virbiller Jimi Hendrix a Led Zeppelin, d'Gittarrspille geléiert. Weider Bandmembere ware séier rekrutéiert. Sou koum den deemolegen Drummer Kim J. an de Bassist Arnaud Fis aus hirer Klass. En ale Spillschoulskamerod vum Francis, den Alain Schumann, war déi perfekt Besetzung fir de Gesank. Fir déi nächst Zäit hu se Lidder aus de 70er gecovert, fir d'Zesummespill ze verbesseren. E selwer produzéierten Album, *International Vegetable Meeting* koum kuerz duerno am Joer 2002 eraus.
Nodeem de Kim an England gaangen ass, huet de Jean-Paul Mootz d'Plaz hanner der Batterie ageholl. Hiren éischte richtegen Optrëtt hate se am Joer 2003, wou se beim der lëtzebuergeschen Ausgab vum Talentconcours Emergenza matgemaach hunn an direkt an d'Finall komm sinn. Dëst huet nei Dieren opgemaach an am selwechte Joer konnte se sech op der Haaptbün vum Rock um Knuedler an um e-Lake festival beweisen. Am eegenen Heemstudio gouf dunn um zweeten Album geschafft. Mat 4 Memberen op Universitéiten am Ausland sollt et schwéier ginn, viru Publikum opzetrieden.

Den 13. September 2006 hunn d'Holy National Victims hiren Duebelalbum *Take This Ride or You Will Never Know* um Plackelabel Winged Skull Records publizéiert.

## Discographie

### Albumen
* 2002: *International Vegetable Meeting* (selwer produzéiert)
* 2006: *Take This Ride or You Will Never Know* (Winged Skull Records)

## Um Spaweck
* Holy National Victims op Rate Your Music
Vouthon-Haut

**Vouthon-Haut** ass eng franséisch Gemeng an der Meuse an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen
*Vouthon-Bas
*Amanty
*Les Roises
*Vaudeville-le-Haut
Nougat

**Nougat** ass eng Séissegkeet, déi haaptsächlech aus Hunneg, Zocker, Waasser, Orangëbléiewaasser a Vanill besteet.

D'Stad Montélimar am franséischen Departement Drôme ass bekannt wéinst hirem wäissen Nougat.

## Um Spaweck
Millchen

**Millchen** ass e Brietspill fir zwou Persounen.

## Prinzip
Op engem Spillbriet mat dräi Quadraten, déi anenee sinn, a bei deenen d'Säiten an hirer Mëtt mat Linne verbonne sinn, geet et drëm fir dräi Däpp no an no an eng Rei ze kréien. Dëst nennt een eng "Millchen". Huet een eng Millchen, kann een dem Géigner een Dapp (deen net an enger Millchen ass) ewechhuelen. Verluer huet, wie just nach zwéin Däpp Rescht huet.

## Spilloflaf
Déi zwéi Spiller leeën een nom aneren hir 9 Däppercher op d'Spillfeld: op en Eck vun engem Quadrat oder op eng Intersektioun mat der mëttelster Linn. Wa s'all um Briet leien, gëtt ofwiesselnd ee vun den eegenen Däppercher ëm een Zuch op enger vun de Linne geréckelt.

Doduerch probéiert een, selwer eng Millchen ze kréien oder de Géigner drun ze hënneren, eng ze kréien. Huet een eng Millchen, däerf en dem Géigner ee Steen ewechhuelen, deen net an enger Millche steet.

Wann ee just nach dräi Däppercher huet, kann ee "sprangen", d.&nbsp;h. ee vu sengen Däppercher iergendwou hisetzen. Wann ee just nëmme méi zwéin Däpp huet, d.&nbsp;h. selwer keng Millche méi maache kann, huet ee verluer.

Verluer ass een och, wann de Géigner een sou zougesat huet, datt een net méi wibbele kann.

### Féckmillchen

Eng "Féckmillchen" nennt een eng Konstellatioun vun Däppercher, déi et engem erméiglecht, mat engem eenzegen Zuch vun enger Millchen an déi aner ze rëtschen, ouni datt de Géigner een drun hënnere kann.

Um Bild hei niewendrun wier dat de Spiller mat de rouden Däpp.

## Um Spaweck
Nonnefascht

**Nonnefäscht** (Eenzuel: *Nonnefascht*), och nach **Verwurrelter** oder **Verwurrelt Gedanken**, ass den Numm vu Fueskichelcher a Form vun engem Knuet, deen an der Fuesent aus Hiefdeeg gemaach gëtt an am gliddege Fett gebak gëtt.

## Um Spaweck
Achilles Tatios

Den **Achilles Tatios**, op Griichesch *Aχιλλευς Τατιος* an op Latäin **Achilleus Tatius'' war e griichesche Schrëftsteller, iwwer deem säi Liewen net vill bekannt ass.
Anaximander

Den **Anaximander**, op Griichesch *Αναξίμανδρος* oder **Anaximandros**, gebuer 610 v. Chr. zu Milet, an do 546 v. Chr. gestuerwen, war e presokratesche griichesche Philisoph.

## Um Spaweck

*    ''Philoctetes'' — Anaximandre: fragments
*  ''Internet Encyclopedia of Philosophy'' — Anaximander
*  ''Philosophie der Antike'' — Anaximander
Abd el-Kader

[
Den **Abd el-Kader** (arabesch:** عبد القادر الجزائري **) gebuer 1808 zu Mascara an Algerien, a gestuerwen de 24. Mee 1883 zu Damaskus a Syrien, war en algeeresche Politiker a Resistenzler. Hie gëtt als de Virkämpfer vun der Onofhängegkeet vum Staat Algerien ugesinn.

## Bibliographie

* Smaïl Aouli, Ramdane Redjala & Philippe Zoummeroff: Abd el-Kader. Fayard, Paris 1994. ISBN 2-213-03192-4.

* Paul Azan: L'émir Abd-el-Kader 1808–1883, du fanatisme musulman au patriotisme français. Paris 1925.

* David Dean Commins: "ʿAbd al-Qādir al-Ǧazāʾirī and Islamic Reform" in The Muslim World 78 (1988) 121–131.

* Bruno Étienne: Abdelkader: Isthme des isthmes (Barzakh al-barazikh). Hachette Littératures, Paris 2004. ISBN 2-01-279117-4.

* Maike Neufend: Das Moderne in der islamischen Tradition. Eine Studie zum Amīr ʿAbd al-Qādir al-Ǧazāʾirīs Verteidigung der islamischen Vernunft im 19. Jahrhundert. Ergon, Würzburg 2012.

* Janine Teisson: Les Rois de l'horizon. Syros jeunesse, Paris 2002. ISBN 2-7485-0030-X.

## Um Spaweck
Diabolo (Spill)

**Diabolo**, aus dem Algriicheschen διαβάλλειν / διαβάλλω (diabállein / diabállô), *eriwwergeheien* ass eng Spillsaach, déi aus zwéi Bengele besteet, déi mat enger Ficell un de Wutzen uneneegestréckt sinn, an engem *Diabolo* a Form vun enger Sandauer.

Beim Spill geet et drëms, duerch d'Hin- an Hierbeweege vun der Schnouer mat de Béngelen den Diabolo an eng Rotatioun ze versetzen an en op déi Manéier ze stabiliséieren, soudatt een en an d'Luucht geheien an nees opfänke kann, a soss Jongléiertricken dermat maache kann.
Astronomesch Katalogen

Den Numm Katalog kënnt vum (griich.: κατάλογος = Lëscht, Verzeechnes). Haut gëtt et fir bal Alles e Katalog. Och sou an der Astronomie.

Fir déi hellst Stären um Himmel auserneenzehalen, gëtt et Stärekatalogen, déi entweeder eng Bezeechnung mat Numm, e griichesche Buschtaf oder eng Zuel hunn. Verschidden anerer hu Buschtawen an eng Zuel oder eng Rei Zuele matenee kombinéiert.

Änlech ass et och bei Galaxien, Asteroiden, Koméiten asw.
Et ass zimmlech schwéier fir all déi vill a verschidde Katalogen auserneenzehalen. Mat dësem Artikel **Astronomesch Katalogen** gëtt versicht, e klengen Iwwerbléck ze verschafen.

* Abell-Katalog
* ADS-Katalog
* AGK Katalog vun der *Vereinigte Astronomische Gesellschaft*
* Atlas of Peculiar Galaxies Arp
* Barnard-Katalog
* Bayer-Bezeechnung
* Bonner Duerchmusterung
* Bright Star Catalogue
* CCDM-Katalog
* Catalogue of Galaxies and of Clusters of Galaxies (ZWG)
* Collinder-Katalog
* Córdoba-Duerchmusterung (CD oder Cod)
* Davies-Elliott-Meaburn-Katalog
* David Dunlap Observatory Catalogue (DDO)
* Dunlop-Katalog
* Flamsteed-Bezeechnung
* FK5 (fënnefte Fundamentalkatalog)
* General Catalogue of Nebulae and Clusters
* General Catalogue of Variable Stars
* Gliese-Katalog
* Guide Star Catalog
* Gum-Katalog
* Catalog of Nearby Habitable Systems (HabCat) 
* Henry-Draper-Katalog
* Hipparcos-Katalog
* Index-Katalog
* IRAS-Katalog
* Kepler Input Catalog (KIC)
* Lynds' Catalogue of Bright Nebulae
* Lyons Groups of Galaxies LGG-Katalog
* Two Micron All Sky Survey 2MASS
* Messier-Katalog
* Morphological Catalogue of Galaxies
* NGC-Katalog
* Perek-Kohoutek Katalog
* PGC-Katalog
* RCW-Katalog
* SAO-Katalog
* Sharpless-Katalog
* TYC-Katalog (Katalog vum Tycho Brahe)
* Uppsala General Catalogue
* USNO CCD Astrograph Catalog (UCAC)

## Kuckt och
* Stärekatalog
Arp 220

Den **Arp&nbsp;220** (IC&nbsp;4553, UGC&nbsp;9913) ass dat der Äerd noost Beispill vun enger ultraliichtkräfteger Infraroutgalaxie, mat méi wéi 1012 Sonneliichtkraaften. Arp&nbsp;220 steet bei Rektaszensioun 15h34m57,1s, Deklinatioun +23d30m11s (Equinoxe J2000.0) op enger Distanz vu ronn 75&nbsp;Megaparsec.

Den Halton Arp hat dës Galaxie mat der Nummer 220 a sengem Atlas vun ongewéinleche Galaxien opgeholl. Schwaach Schleefen an Äerm an déiwen optesche Fotoen nieft der eigentlecher Galaxie loossen unhuelen, datt si duerch Fusioun vun zwou Galaxien entstanen ass. Als aussergewéinlech gouf den Arp&nbsp;220 an den 1980er duerch Miessunge vum Infraroutteleskop IRAS erkannt. Seng Liichtkraaft ass méi grouss wéi bei normale Galaxien a verflitt zum gréissten Deel am wäiten Infrarout - bal honnert mol méi bei Wellelängten ëm 100&nbsp;µm wéi am bloe Liicht bei 0,5&nbsp;µm. D'Kärgebitt vun Arp&nbsp;220 ass duerch Stëbs verstoppt, deen d'Liichtkraaft vu senger eigentlecher Energiequell a sech ophëlt an am wäiten Infrarout erëm ausstraalt.

An der siichtbarer Foto vum Hubble-Weltraumteleskop ass d'Kärgebitt vum Arp&nbsp;220 ganz hanner décke Stëbsträife verstoppt. Vill jonk hell Stärekéip weisen awer och hei op ongewéinlech Eegenschaften hin. D'Foto vum Hubble-Weltraumteleskop am noen Infrarout dréngt besser duerch de Stëbs a weist déi nach net ganz fusionéiert Kärregioune vun deenen zwou Ausgangsgalaxien. Awer och hei sinn déi am déifsten am Stëbs agebett Regiounen nach net ze gesinn. Ënnersich mat dem Infrared Space Observatory am mëttleren Infrarout a mat VLBI am Radioberäich weisen, datt si e staarke Starburst enthalen, awer och e Bäitrag vun engem aktive galaktesche Kär kann net ausgeschloss ginn.

## Um Spaweck
Halton Arp

Den **Halton Christian Arp**, gebuer den 21. Mäerz 1927 zu New York, a gestuerwen den 28. Dezember 2013 zu München, war en US-amerikaneschen Astronom.

Den Arp huet op der Harvard Universitéit (B.A., 1949) studéiert an am CalTech (Ph.D., 1953). Duerno gouf hie am Joer 1953 wëssenschaftleche Mataarbechter vun der Carnegie Institution of Washington, fir déi hien am Mount Wilson-Observatoire an am Palomar-Observatoire gefuerscht huet.

Am Joer 1955 gouf hie Fuerschungsassistent op der Indiana University a 1957 Beamten um Palomar-Observatoire, wou hien 29 Joer laang geschafft huet. Zanter 1983 huet hien als onbezuelte Gaaschtwëssenschaftler am Max-Planck-Gesellschaft (MPA) zu Garching bei München an Däitschland geschafft.

Den Arp ass bekannt fir déi ëmstridden Theorie, datt d'Routverrécklung vun astronomeschen Objete wéi vu Quasaren net ganz grouss Distanzen uweisen. Domat bestreit hien eng vun de Grondlage fir d'Urknalltheorie. Geneesou vertrëtt hien eng alternativ Gravitatiounstheorie am Sënn vun der Le-Sage-Gravitatioun.

Hien huet och e Katalog mat ongewéinleche Galaxien zesummegestallt: den Atlas of Peculiar Galaxies.

## Auszeechnung
* 1960 Helen-B.-Warner-Präis

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Arp's Catalog of Peculiar Galaxies - Websäit mat Foto vum Arp
*  http://www.haltonarp.com/ HP vum Halton Arp
Bonnet (Meuse)

**Bonnet** ass eng franséisch Gemeng an der Meuse an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen

* Horville-en-Ornois
* Tourailles-sous-Bois
* Mandres-en-Barrois
* Houdelaincourt
Plan Comptable

*An dësem Artikel ginn déi offiziell Lëtzebuerger Termen a franséischer Sprooch als Fachbegrëffer benotzt.*
----

De **Plan Comptable** oder och **Plan Comptable général** ass eng Lëscht vun de Konten (oder den Nummere vun de Konten), déi vu Wirtschaftsacteure (Entreprisen *(Personnes morales)* oder Persounen) gebraucht ginn, fir Aktioune vun ekonomescher oder finanzieller Natur z'enregistréieren.

Et ass eng genormte Klassifikatioun fir Comptabilitéitszwecker.

De Plan Comptable erlaabt all Acteur économique, säin eegene Bedarf z'analyséieren an ze klasséieren.

Lëtzebuerg, Frankräich, Däitschland, Spuenien an déi meescht aner europäesch Länner hunn een national genormte Plan Comptable. Holland, wéi och d'USA, erlaben den Entreprisen, ee Plan Comptable selwer no den eegene Besoinen z'entwerfen.
Ayerbe

**Ayerbe** ass eng Uertschaft a Spuenien an der Provënz Huesca an der autonomer Regioun Aragón. D'Uertschaft huet 1.112 Awunner (Stand 2006).

Ayerbe gehéiert zur Comarca Hoya de Huesca. Et läit op enger Héicht vu 528 m Höhe am Zentrum vum Wäibaugebitt Somontano, ongeféier 28&nbsp;km von Huesca ewech.

D'Uertschaft läit op der Eisebunnsstreck vu Madrid op Jaca a Canfranc.

Zu Ayerbe steet e fréiere Palast vum Marquis vun Ayerbe aus dem 16. Joerhonnert.

De Medezin-Nobelpräisdréier Santiago Ramón y Cajal huet 10 Joer zu Ayerbe gelieft. E Musée an der Uertschaft mat sengem Numm erënnert un hien.

## Um Spaweck
* www.ayerbe.es
*Reino de los Mallos
NGC 185

Den NGC **185** ass eng elliptesch Zwerggalaxie vun der Lokaler Grupp an ass ronn 2,3 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech. Si ass eng Begleetgalaxie vum Andromedaniwwel a mécht zesumme mat dem NGC 147 eng Koppel.

## Entdeckung
Entdeckt gouf den NGC 185 den 30. November 1787 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel.
## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
*  Begleitgalaxien von Andromeda
*  Lokale Gruppe
*  SEDS
Irregulär Galaxie

**Irregulär Galaxien**, d.&nbsp;h. onreegelméisseg Galaxien, hu weeder Spiraläerm, wéi d'Spiralgalaxien, an hunn och keng elliptesch Form wéi elliptesch Galaxien. Si loosse sech dofir net an d'Hubble-Sequenz areien, mä maachen eng Extraklass, déi mat **Ir** oder **Im** (engl.) ofgekierzt gëtt.
Hinne feelt och e Galaxiëkär, se hunn dofir awer onreegelméisseg verdeelt kleng Verdichtungen. Si hunn och manner Mass (tëscht 700 Mio. an 130 Mrd. Sonnemassen) an en däitlech méi klengt Gravitatiounspotential wéi regulär Galaxien.

Irregulär Galaxië sinn an der Moyenne méi liichtschwaach wéi regulär Galaxien an hu vill Gas, Stëbs a jonk Stären, déi och onreegelméisseg verdeelt sinn.

Déi bekanntst Vertrieder vun där Aart sinn déi zwou Magellanesch Wolleken

## Kuckt och

## Literatur
* Joachim Krautter et al.: **Meyers Handbuch Weltall**, 7. (nei opgemaachen) Oplo, ISBN 3-411-07757-3, S. 469, 470

## Um Spaweck

* Nach e manner populäre Vertrieder vun irreguläre Galaxien (NGC 4449)
IC 405

Den **IC 405** ass een diffusen Niwwel am Stärebild Auriga. Den IC 405 huet eng Wénkelausdehnung vun 30,0'&nbsp;×&nbsp;20,0' an eng visuell Magnitude vu +10,00&nbsp;mag.

Am englesche Gebrauch gëtt hien och als *Flaming Star Nebula* bezeechent; weider Katalogbezeechnunge sinn Caldwell 31 a Sharpless 229.

Den Niwwel gouf den 21. Mäerz 1892 vum John Martin Schaeberle entdeckt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den IC-Objeten

## Um Spaweck
* Deepsky-Datenbank.de
* Astronomie.de
* NOAO
* SEDS
*  SEDS
Die Weltwoche

**Die Weltwoche ** ass e Schwäizer Wochemagazin, dat zu Zürich publizéiert gëtt.

Die Weltwoche gouf 1933 als Wochenzeitung gegrënnt a gehéiert dem Roger Köppel, deen och Chefredakter ass.

## Um Spaweck
*Websäit vun der ''Weltwoche''