open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Willy Huberty

De **Willy Huberty**, gebuer ..., a gestuerwen ..., war e lëtzebuergeschen Entrepreneur.

Hien huet 1950 d'Bus- a Reesentreprise *Voyages Huberty* (*Willy Cars*) matgegrënnt.

Fir un hien z'erënneren, huet de Péitenger Gemengerot a senger Sëtzung vum 25. September 2023 decidéiert, eng vun den neie Stroossen am Flouer *A Stacken/Neiwiss* zu Rodange nom Willy Huberty ze nennen.
Le grand carnaval

**Le grand carnaval** ass en franséisch-tuneesesche Film vum Alexandre Arcady aus dem Joer 1983 mam Philippe Noiret a mam Roger Hanin an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Am Zweete Weltkrich landen US-amerikanesch Zaldoten an Algerien...

## Um Spaweck
Eugène Huberty

Den **Eugène Huberty**, gebuer den 19. Mäerz 1918 um Scheierhaff bei Bieles, a  gestuerwen den  10. Oktober 1978 zu Rodange, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker (CSV).

Vum 1. Januar 1946 u war hie Conseiller am Gemengerot a vun 1972 un Éischte Schäffe vun der Gemeng Péiteng.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Rodange eng Strooss no him genannt (L-4822).
Jean-Pierre Kirchen

De **Jean-Pierre Kirchen**, gebuer ..., a gestuerwen de 7. November 1930 zu Péiteng (am Alter vu 57 Joer), war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Vun 1921 bis 1925 war hie Buergermeeschter vun der Gemeng Péiteng.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Rolleng eng Strooss no him genannt (L-4744).
Amalberga vu Gent

D**'Amalberga vu Gent**, och: *Amalberga vun Temse* oder *Amalberga vu  Munsterbilzen*; fr.: *Amalbergue*, gebuer uganks vum 8. Joerhonnert, a gestuerwen ëm 772 zu Temse op der Schelde, war eng Nonn, déi helleg gesprach gouf.

## Liewen / Legend
Si ass méiglecherweis 690 oder 741 an der *villa Rodingi* an den Ardenne gebuer a kënnt aus enger Adelsfamill. Hir Eltere si fréi gestuerwen, an de Jong vum Kinnek wollt sech gär mat hir bestueden. Si huet dat awer refuséiert, an ass op Munsterbilzen  an d'Klouschter gaangen. Do ass si, gewësse Quellen no, vun hirer Tatta Landrada erzu ginn. 

Si soll eng sëllege Visioune gehat a Wonner gewierkt hunn.

No hirem Doud sinn hir Reliquie vun Temse op Gent an d'Péiterskathedral iwwerfouert ginn.

D'Helleg Amalberga gouf 1880 zu der Patréinesch vun der Kierch Rodange deklaréiert.
## Literatur
*Joseph Colette: L’apport du Luxembourg dans l’hagiographie et le culte de Sainte Amalbergue, dans: 175e Anniversaire de la Paroisse Sainte Amalbergue à Rodange, Luxembourg, 1981, pp. 149-196.
* Ekkart Sauser: Amalberga von Gent, dans: Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon, Band XV, Verlag Traugott Bautz, 1998, Spalten 15-16.

## Kuckt och
* Lëscht vun de chrëschtlechen Hellegen/A

## Um Spaweck
François Trausch

De **François Trausch**, gebuer ..., a gestuerwen ..., war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war am Gemengerot vun der Gemeng Mamer, a vun 1968 bis 1975 Buergermeeschter vun där Gemeng.

Fir un hien z'erënnere gouf zu Mamer eng Strooss no him benannt, d'Rue François Trausch.
Jean Marx

De **Jean Marx**, gebuer den 3. November 1901, a gestuerwen den 12. Abrëll 1968 zu Mamer, war e lëtzebuergesche Bauer a Lokalpolitiker.

Hie war zanter 1945 am Gemengerot vun der Gemeng Mamer, a vun 1956 bis zu sengem Doud Buergermeeschter vun där Gemeng.

Fir un hien z'erënnere gouf zu Mamer eng Strooss no him genannt, d'Rue Jean Marx.
Jean-Pierre Wilhelm

De **Jean-Pierre Wilhelm**, gebuer den 18. Mee 1888 zu Mamer, an do gestuerwen de 24. Mee 1956, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war Member vum Gemengerot vun der Gemeng Mamer, a vun 1929 bis 1956 Buergermeeschter vun där Gemeng.

Fir un hien z'erënnere gouf zu Mamer eng Strooss no him genannt, d'Rue Jean-Pierre Wilhelm.
Henri Funck

Den **Henri Funck**, gebuer den 29. August 1840 zu Mamer, a gestuerwen de 4. November 1911 zu Capellen, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vun 1873 bis 1897 Schäffen am Gemengerot vun der Gemeng Mamer, a vun 1897 bis 1906 Buergermeeschter vun där Gemeng.

Fir un hien z'erënnere gouf op der Cap eng Strooss no him benannt, d'Rue Henri Funck.
Charles Risch

De **Charles Grégoire Risch**, gebuer den 21. Abrëll 1849 zu Capellen, an och do den 18. Mäerz 1932 gestuerwen, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war am Gemengerot vun der Gemeng Mamer, a vun 1912 bis 1919 Buergermeeschter vun där Gemeng.

Fir un hien z'erënnere gouf op der Cap eng Strooss no him benannt, d'Rue Charles Risch.

## Gielercher

*
Carlo Gausché

De **Carlo Gausché**, gebuer de 9. Oktober 1930 zu Lëtzebuerg, a gestuerwen den 11. Mäerz 2019 zu Stengefort, war e lëtzebuergesche Geschäftsmann a Lokalpolitiker.

Hie war de Patron vun enger Garagen- an Transportentreprise zu Mamer.

Ausserdeem war hie vun 1964 bis 1971 Member vum Gemengerot a Schäffe vun der Gemeng Mamer.

Fir un hien z'erënnere gouf op der Cap eng Strooss no him benannt, d'Rue Carlo Gausché.
Nicolas Mackel

**Nicolas Mackel** ka sech bezéien op:
* e lëtzebuergeschen  Deputéierten; kuckt: Nicolas Mackel (Politiker);
* e lëtzebuergeschen Diplomat; kuckt: Nicolas Mackel (Diplomat).
André Macher

Den **André Macher**, gebuer de 14. Oktober 1812 zu Réimech, a gestuerwen den 18. Februar 1884 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker.

Hie war Händler zu Réimech, méi spéit Geschäftsmann an der Stad. Hie war ë.&nbsp;a. Matgrënner vun der Société des hauts-fourneaux luxembourgeois, vun 1867 bis 1876 Member vum Verwaltungsrot vun der Spuerkeess a vun 1879 u vun deem vun der Banque nationale du Grand-Duché de Luxembourg.

Vun 1872 bis 1878 war hien Deputéierten an der Chamber.

Hien huet sech 1838 mat der Marie Anne Wurth (1819-1890) bestuet, der Sëschter vum François-Xavier Wurth-Paquet. D'Koppel hat dräi Kanner.
Nicolas Mackel (Politiker)

Den **Nicolas Mackel**, gebuer ..., a gestuerwen den 30. Mäerz 1964 zu Hollerech (am Alter vun 91 Joer), war e lëtzebuergesche Bauer a Politiker (Rietspartei).

Vun 1918 bis 1919 a vun 1929 bis 1937 war hien Deputéierte vun der Rietspartei an der Chamber. 

Hie war och Gemengerotsmember a vun 1909 bis 1911 a vun 1917 bis 1920 Schäffe vun der Gemeng Hollerech.
## Gielercher

*
Taiwan (Insel)

**Taiwan** (chineesesch 臺灣 / 台湾, Pinyin Táiwān, W.-G. T’ai-wan, Zhuyin ㄊㄞˊ ㄨㄢ, taiwaneesesch Tâi-oân, Hakka Thòi-vǎn, an europäesche Sproochen och Formosa 福爾摩沙 / 福尔摩沙, Fú'ěrmóshā, genannt) ass eng Insel am Westpazifik virum chineesesche Festland, déi duerch d'Formosastrooss vu China getrennt ass.

Vun 1683 bis 1895 a vun 1945 bis 1949 war Taiwan en Deel vum chineesesche Festland. Nom chineesesche Biergerkrich huet sech déi deemoleg Republik China op Taiwan zeréckgezunn. D'Insel bilt dowéinst zanter 1949 den Haaptdeel (99 %) vun der Republik China op Taiwan. Gläichzäiteg gëtt Taiwan awer vun der Volleksrepublik China beusprocht, wat mat sech féiert, datt de rechtleche Status vun Taiwan ëmstridden ass.

## Um Spaweck
Taiwan (Provënz)

D**'Provënz Taiwan** (chineesesch 臺灣省 / 台湾省, Pinyin Táiwān Shěng) ass déi eenzeg Provënz vun der 1912 gegrënnter Republik China, déi bis haut vollstänneg ënnert der Kontroll vun der Republik ass. S'ëmfaasst nieft der Haaptinsel Taiwan och nach aner, kleng, Inselen (ë.&nbsp;a. Lü Dao, Lan Yu an d'Penghu-Inselen). Op der Haaptinsel goufen awer Taipeh (1967), Kaohsiung (1979), Neu-Taipeh, Taichung an Tainan (2010) souwéi Taoyuan (2014) als „regierungsonmëttelbar Stied“ ausgegliddert.

Domat ëmfaasst d'Provënz Taiwan op hirer Haaptinsel ongeféier nëmmen nach 70 % vun der Inselfläch (25.110 km²), bei enger Awunnerzuel vun e bësse méi wéi siwe Milliounen Awunner (Februar 2015). De Sëtz vun der Provënzverwaltung ass zanter 1956 Zhongxing.

D'Provënz Taiwan ass net déi eenzeg Provënz vun der Republik China op Taiwan. D'Inselgruppe Matsu a Kinmen sinn historesch gesinn en Deel vun der Volleksrepublik China an der Provënz Fujian, mä gi bis haut vun der Republik China verwalt.

## Um Spaweck
Bezierk Famagusta

De **Bezierk Famagusta** ass e Bezierk an der Republik Zypern. Den Haaptuert ass de jure d'Hafestad Famagusta, de Verwaltungszentrum ass de facto d'Gemeng Paralimni.

## Gemengen
De Bezierk ëmfaasst 90 Gemengen an 8 Stied *(déi si *'fett** geschriwwen)'':


* [[Acheritou]]
* [[Achna]]
* [[Afania]]
* [[Agia Trias (Zypern)|Agia Trias]]
* [[Agios Andronikos (Topçuköy)]]
* [[Agios Andronikos]]
* [[Agios Chariton]]
* [[Agios Efstathios]]
* [[Agios Georgios (Famagusta)|Agios Georgios]]
* [[Agios Iakovos]]
* [[Agios Ilias (Zypern)|Agios Ilias]]
* [[Agios Nikolaos (Famagusta)|Agios Nikolaos]]
* [[Agios Sergios (Zypern)|Agios Sergios]]
* [[Agios Symeon]]
* [[Agios Theodoros (Famagusta)|Agios Theodoros]]
* **Akanthou**
* [[Aloda]]
* [[Angastina]]
* [[Ardana]]
* [[Arnadi]]
* [[Artemi]]
* [[Assia (Zypern)|Assia]]
* [[Avgolida]]
* [[Avgorou]]
* **Ayia Napa**
* [[Bogazi]]
* [[Davlos]]
* **Deryneia**
* [[Enkomi]]
* [[Eptakomi]]
* **Famagusta**
* [[Flamoudi]]
* [[Frenaros]]
* [[Gaidouras]]
* [[Galateia]]
* [[Galinoporni]]
* [[Gastria]]
* [[Genagra]]
* [[Gerani (Zypern)|Gerani]]
* [[Gialousa]]
* [[Goufes]]
* [[Gypsou]]
* [[Kalopsida]]
* [[Knodara]]
* [[Koilanemos]]
* [[Koma tou Gialou]]
* [[Komi Kebir]]
* [[Kontea]]
* [[Kornokipos]]
* [[Koroveia]]
* [[Kouklia (Famagusta)|Kouklia]]
* [[Krideia]]
* [[Lapathos (Zypern)|Lapathos]]
* **Lefkoniko**
* [[Leonarisso]]
* [[Limnia (Zypern)|Limnia]]
* [[Liopetri]]
* [[Livadia (Famagusta)|Livadia]]
* **Lysi**
* [[Lythrangomi]]
* [[Makrasyka]]
* [[Mandres (Famagusta)|Mandres]]
* [[Maratha (Zypern)|Maratha]]
* [[Marathovounos]]
* [[Melanagra]]
* [[Melounta]]
* [[Milia (Famagusta)|Milia]]
* [[Monarga]]
* [[Mousoulita]]
* [[Neta (Zypern)|Neta]]
* [[Ovgoros]]
* **Paralimni**
* [[Patriki]]
* [[Peristerona (Famagusta)|Peristerona]]
* [[Perivolia tou Trikomou|Perivolia]]
* [[Pigi (Famagusta)|Pigi]]
* [[Platani (Zypern)|Platani]]
* [[Platanissos]]
* [[Prastio (Famagusta)|Prastio]]
* [[Psyllatos]]
* [[Pyrga (Famagusta)|Pyrga]]
* [[Rizokarpaso]]
* [[Santalaris]]
* [[Sinta (Zypern)|Sinta]]
* **Sotira'''
* Spathariko
* Strongylos
* Stylloi
* Sygkrasi
* Tavros
* Trikomo
* Trypimeni
* Tziaos
* Varosha
* Vasili
* Vathylakas
* Vatili
* Vitsada
* Vokolida

## Um Spaweck
Bezierk Kyrenia

De **Bezierk Kyrenia** ass e Bezierk an der Republik Zypern. Den Haaptuert ass d'Stad Kyrenia. Et ass de klengste Bezierk op Zypern.

## Gemengen
De Bezierk ëmfaasst 44 Gemengen an 3 Stied *(déi si *'fett** geschriwwen)'':


<ol>
* [[Agia Eirini (Kyrenia)|Agia Eirini]]
* [[Agios Amvrosios (Kyrenia)|Agios Amvrosios]]
* [[Agios Epiktitos]]
* [[Agios Ermolaos]]
* [[Agios Georgios (Kyrenia)|Agios Georgios]]
* [[Agirda]]
* [[Agridaki]]
* [[Asomatos (Kyrenia)|Asomatos]]
* [[Bellapais]]
* [[Charkeia]]
* [[Diorios]]
* [[Elia (Kyrenia)|Elia]]
* [[Fotta]]
* [[Ftericha]]
* [[Kalograia]]
* [[Kampyli]]
* [[Karakoumi]]
* **Karavas**
* [[Karmi (Zypern)|Karmi]]
* [[Karpaseia]]
* [[Kato Dikomo]]
* [[Kazafani]]
* [[Kiomourtzou]]
* [[Klepini]]
* [[Kontemenos]]
* [[Kormakitis]]
* [[Koutsovendis]]
* [[Krini (Zypern)|Krini]]
* **Kyrenia**
* **Lapithos'''
* Larnakas tis Lapithou
* Livera
* Motides
* Myrtou
* Orga
* Palaiosofos
* Panagra
* Pano Dikomo
* Pileri
* Sychari
* Sysklipos
* Templos
* Thermeia
* Trapeza
* Trimithi
* Vasileia
* Vouno


## Um Spaweck
Bezierk Larnaka

De **Bezierk Kyrenia** ass e Bezierk an der Republik Zypern. Den Haaptuert ass d'Stad Larnaka. De Bezierk huet en Hafen an e Fluchhafen.

De Bezierk huet eng Fläch vun 1.120 km². En Deel dovu steet ënner der Kontroll vun der Tierkescher Republik Nordzypern a gehéiert zu hirem Distrikt Lefkoşa.

## Gemengen
De Bezierk ëmfaasst 53 Gemengen a 6 Stied *(déi si *'fett** geschriwwen)'':


* [[Agia Anna (Zypern)|Agia Anna]]
* [[Agioi Vavatsinias]]
* [[Agios Theodoros (Larnaka)|Agios Theodoros]]
* [[Alaminos (Zypern)|Alaminos]]
* [[Alethriko]]
* [[Anafotia]]
* [[Anglisides]]
* [[Aplanta]]
* **Aradippou**
* [[Arsos (Larnaka)|Arsos]]
* **Athienou**
* [[Avdellero]]
* [[Choirokoitia (Stad)|Choirokoitia]]
* [[Delikipos]]
* **Dromolaxia–Meneou**
* [[Goşşi]]
* [[Kalavasos]]
* [[Kalo Chorio (Larnaka)|Kalo Chorio]]
* [[Kato Drys]]
* [[Kato Lefkara]]
* [[Kellia (Zypern)|Kellia]]
* [[Kiti (Zypern)|Kiti]]
* [[Kivisili]]
* [[Klavdia]]
* [[Kofinou]]
* [[Kornos (Zypern)|Kornos]]
* [[Lageia]]
* **Larnaca**
* **Livadia**
* [[Mari (Zypern)|Mari]]
* [[Maroni (Zypern)|Maroni]]
* [[Mazotos]]
* [[Melini]]
* [[Melouseia]]
* [[Menogeia]]
* [[Mosfiloti]]
* [[Odou]]
* [[Ora (Zypern)|Ora]]
* [[Ormideia]]
* [[Oroklini]]
* **Pano Lefkara'''
* Pergamos
* Pervolia
* Petrofani
* Psematismenos
* Psevdas
* Pyla
* Pyrga
* Skarinou
* Softades
* Tersefanou
* Tochni
* Tremetousia
* Troulloi
* Vavatsinia
* Vavla
* Xylofagou
* Xylotymbou
* Zygi

## Um Spaweck
Bezierk Limassol

De **Bezierk Limassol** ass e Bezierk an der Republik Zypern. Den Haaptuert ass d'Stad Limassol. Am Bezierk leien d'brittesch Militärbasis Akrotiri an den Hafe vu Limassol.

## Gemengen
De Bezierk ëmfaasst 106 Gemengen a 6 Stied *(déi si *'fett** geschriwwen)'':


# [[Agios Amvrosios (Limassol)]]
# **Agios Athanasios (Zypern)**
# [[Agios Dimitrios (Zypern)]]
# [[Agios Georgios (Limassol)]]
# [[Agios Ioannis (Limassol)]]
# [[Agios Konstantinos (Zypern)]]
# [[Agios Mamas (Limassol)]]
# [[Agios Pavlos (Zypern)]]
# [[Agios Theodoros (Limassol)]]
# [[Agios Therapon]]
# [[Agios Thomas (Zypern)]]
# [[Agios Tychonas]]
# [[Agridia]]
# [[Agros (Zypern)]]
# [[Akapnou]]
# [[Akrotiri (Stad)]]
# [[Akrounta]]
# [[Alassa]]
# [[Alektora]]
# [[Amiantos]]
# [[Anogyra]]
# [[Apesia]]
# [[Apsiou]]
# [[Arakapas]]
# [[Armenochori (Zypern)]]
# [[Arsos (Limassol)]]
# [[Asgata]]
# [[Asomatos (Limassol)]]
# [[Avdimou]]
# [[Chandria]]
# [[Dierona]]
# [[Dora (Zypern)]]
# [[Doros (Zypern)]]
# [[Dymes]]
# [[Episkopi (Limassol)]]
# [[Eptagoneia]]
# [[Erimi]]
# [[Fasoula (Limassol)]]
# [[Foini]]
# [[Foinikaria]]
# [[Gerasa (Zypern)]]
# **Germasogeia**
# [[Gerovasa]]
# [[Kalo Chorio (Limassol)]]
# [[Kaminaria]]
# [[Kantou (Zypern)]]
# [[Kapilio]]
# [[Kato Kivides]]
# [[Kato Mylos]]
# [[Kato Platres]]
# **Kato Polemidia**
# [[Kellaki]]
# [[Kissousa]]
# [[Klonari]]
# [[Koilani]]
# [[Kolossi]]
# [[Korfi]]
# [[Kouka (Zypern)]]
# [[Kyperounta]]
# [[Laneia]]
# [[Lemithou]]
# **Limassol**
# [[Limnatis (Limassol)]]
# [[Lofou]]
# [[Louvaras]]
# [[Malia (Zypern)]]
# [[Mandria (Limassol)]]
# [[Mathikoloni]]
# **Mesa Geitonia**
# [[Monagri]]
# [[Monagroulli]]
# [[Moni (Zypern)]]
# [[Moniatis]]
# [[Mouttagiaka]]
# [[Omodos]]
# [[Pachna]]
# [[Palaiomylos]]
# [[Palodeia]]
# [[Pano Kivides]]
# [[Pano Polemidia]]
# [[Paramali]]
# [[Paramytha]]
# [[Parekklisia]]
# [[Pelendri]]
# [[Pentakomo]]
# [[Pera Pedi]]
# [[Pissouri]]
# [[Platanisteia]]
# [[Platres]]
# [[Potamiou]]
# [[Potamitissa]]
# [[Prastio (Avdimou)]]
# [[Prastio (Kellaki)]]
# [[Prodromos (Zypern)]]
# [[Pyrgos (Limassol)]]
# [[Sanida]]
# [[Silikou]]
# [[Sotira (Limassol)]]
# [[Souni–Zanatzia]]
# [[Spitali]]
# [[Sykopetra]]
# [[Trachoni, Limassol]]
# [[Treis Elies]]
# [[Trimiklini]]
# [[Troodos (Stad)]]
# [[Tserkezoi]]
# [[Vasa Kellakiou]]
# [[Vasa Koilaniou]]
# [[Vikla]]
# [[Vouni]]
# **Ypsonas'''
# Zoopigi

## Um Spaweck
Jean-Charles Mathieu

De **Jean-Charles Mathieu**, gebuer den 11. November 1799 zu Wolz, an och do gestuerwen den 1. Oktober 1871, war e lëtzebuergesche Wäinhändler a Politiker.

Vun 1848 bis 1856 a vun 1857 bis 1866 war hien Deputéierten an der Chamber.

Hie war och Schäffen an der Gemeng Wolz.

## Gielercher

*
Bezierk Paphos

De **Bezierk Paphos** ass e Bezierk an der Republik Zypern. Den Haaptuert ass d'Stad Paphos. De Bezierk ass a véier Stadbezierker ënnerdeelt: Paphos (Haaptuert), Geroskipou, Pegia und Polis Chrysochous.

De Bezierk Paphos ass deen eenzege Bezierk, iwwer deen d'Republik Zypern déi vollstänneg Kontroll ausüübt.

## Gemengen
De Bezierk ëmfaasst 121 Gemengen a 4 Stied *(déi si *'fett** geschriwwen)'':


* [[Acheleia]]
* [[Agia Marinouda]]
* [[Agia Varvara (Paphos)|Agia Varvara]]
* [[Agios Dimitrianos]]
* [[Agios Georgios (Paphos)|Agios Georgios]]
* [[Agios Ioannis (Paphos)|Agios Ioannis]]
* [[Agios Isidoros (Zypern)|Agios Isidoros]]
* [[Agios Nikolaos (Paphos)|Agios Nikolaos]]
* [[Akoursos]]
* [[Amargeti]]
* [[Anadiou]]
* [[Anarita]]
* [[Androlykou]]
* [[Argaka]]
* [[Arminou]]
* [[Armou]]
* [[Asprogia]]
* [[Axylou]]
* [[Ayia Marina Chrysochous]]
* [[Ayia Marina Kelokedharon]]
* [[Chloraka]]
* [[Choletria]]
* [[Choli (Zypern)|Choli]]
* [[Choulou]]
* [[Chrysochou]]
* [[Dhrousha]]
* [[Drymou]]
* [[Eledio]]
* [[Empa (Zypern)|Empa]]
* [[Episkopi (Paphos)|Episkopi]]
* [[Evretou]]
* [[Faleia]]
* [[Fasli (Zypern)|Fasli]]
* [[Fasoula (Paphos)|Fasoula]]
* [[Foinikas (Zypern)|Foinikas]]
* [[Fyti]]
* [[Galataria]]
* **Geroskipou**
* [[Gialia]]
* [[Giolou]]
* [[Goudi (Zypern)|Goudi]]
* [[Inia (Paphos)|Inia]]
* [[Istinjon (Zypern)|Istinjon]]
* [[Kallepia]]
* [[Kannaviou]]
* [[Karamoullides]]
* [[Kathikas]]
* [[Kato Akourdhalia]]
* [[Kato Arodes]]
* [[Kedares]]
* [[Kelokedara]]
* [[Kidasi]]
* [[Kilinia]]
* [[Kinousa]]
* [[Kissonerga]]
* [[Koili]]
* [[Konia (Zypern)|Konia]]
* [[Kouklia]]
* [[Kourtaka]]
* [[Kritou Marottou]]
* [[Kritou Terra]]
* [[Lapithiou]]
* [[Lasa (Zypern)|Lasa]]
* [[Lemona (Zypern)|Lemona]]
* [[Lempa (Zypern)|Lempa]]
* [[Letymvou]]
* [[Livadi (Paphos)|Livadi]]
* [[Loukrounou]]
* [[Lysos]]
* [[Makounta]]
* [[Mamonia]]
* [[Mamountali]]
* [[Mandria (Paphos)|Mandria]]
* [[Marathounta]]
* [[Maronas (Zypern)|Maronas]]
* [[Meladeia]]
* [[Melandra (Zypern)|Melandra]]
* [[Mesa Chorio]]
* [[Mesana]]
* [[Mesogi]]
* [[Milia (Paphos)|Milia]]
* [[Miliou]]
* [[Mousere]]
* [[Nata (Zypern)|Nata]]
* [[Nea Dimmata]]
* [[Neo Chorio (Paphos)|Neo Chorio]]
* [[Nikokleia]]
* [[Pano Akourdaleia]]
* [[Pano Archimandrita]]
* [[Pano Arodes]]
* [[Pano Panagia]]
* **Paphos**
* **Pegeia**
* [[Pelathousa]]
* [[Pentalia]]
* [[Peristerona (Paphos)|Peristerona]]
* [[Philousa Kelokedharon]]
* [[Philousa Khrysokhous]]
* [[Pitargou]]
* [[Polemi]]
* **Polis (Zypern)'''
* Pomos
* Praitori
* Prastio
* Psathi
* Salamiou
* Sarama
* Simou
* Skoulli
* Souskiou
* Statos–Agios Fotios
* Stavrokonnou
* Steni
* Stroumpi
* Tala
* Terra
* Theletra
* Thrinia
* Timi
* Trachypedoula
* Tremithousa
* Trimithousa
* Tsada
* Vretsia
* Zacharia

## Um Spaweck
Fiona Gélin

D**'Fiona Gélin**, gebuer als *Bénédicte Fiona Inès Gélin* den 22. Mee 1962 zu Boulogne-Billancourt, ass eng franséisch Schauspillerin. 

Si ass d'Meedche vum Schauspiller Daniel Gélin. Si ass och d'Schwëster vum Schauspiller Manuel Gélin an d'Stéifschwëster vun de Schauspiller Xavier Gélin a Maria Schneider.

## Filmographie
### Kino
* 1968: *[[Mayerling (Film 1968)|Mayerling]]* - Regie: Terence Young - Haaptacteuren: Omar Sharif, Catherine Deneuve 
* 1981: *Le roi des cons* - Regie: Claude Confortès - Haaptacteuren: Francis Perrin, Marie-Christine Descouard 
* 1983: *[[Le grand carnaval]]* - Regie: Alexandre Arcady - Haaptacteuren: Philippe Noiret, Roger Hanin - (als Sylvette Landry)
* 1984 : *Frankenstein 90* - Regie: Alain Jessua - Haaptacteuren: Jean Rochefort, Eddy Mitchell - (als Élizabeth) 
* 1984 : *Escalier C* - Regie: Jean-Charles Tacchella - Haaptacteuren: Robin Renucci, Jean-Pierre Bacri - (als Vanessa) 
* 1985: *Parole de flic* - Regie: José Pinheiro - Haaptacteuren: Alain Delon, Jacques Perrin - (als Sabine Clément) 
* 1987: *[[Scirocco (Film 1987)|Scirocco]]* - Regie: Aldo Lado - Haaptacteuren: Enzo De Caro, Yves Collignon - (als Léa) 
* 1987 : *[[Septième ciel (Film 1987)|Septième ciel]]* - Regie: Jean-Louis Daniel - Haaptacteuren: Frédéric Beaulieu, Cerise Leclerc - (als Vicky) 
* 1987 : *Les nouveaux tricheurs* - Regie: Michaël Schock - Haaptacteuren: Rémi Martin, Valérie Allain - (als Anne) 
* 1987 : *[[Tant qu'il y aura des femmes (Film 1987)|Tant qu’il y aura des femmes]]* - Regie: Didier Kaminka - Haaptacteuren: Roland Giraud, Fanny Cottençon - (als Élodie) 
* 1992: *Un simple oubli* - Regie: Sandro Agénor - (Kuerzfilm)
* 1994: *[[Pushing the Limits]]* - Regie: Thierry Donard - Haaptacteuren: Eric Bellin, Daniel Gélin - (als Fiona Gélin) 
* 1994 : *[[Dieu que les femmes sont amoureuses]]* - Regie: Magali Clément - Haaptacteuren: Catherine Jacob, Mathieu Carrière - (als Marylou) 

## Um Spaweck
Fort Saganne (Film)

**Fort Saganne** ass e franséische Film vum Alain Corneau aus dem Joer 1984 mam Gérard Depardieu a mam Philippe Noiret an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Claude Zidi

De **Claude Zidi**, gebuer de 25. Juli 1934 zu Paräis, ass e franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### Kino
#### als Regisseur
* 1971: *Les bidasses en folie* - Haaptacteuren: Gérard Rinaldi, Gérard Filippelli, Jean-Guy Fechner
* 1972: *Les fous du stade* - Haaptacteuren: Gérard Rinaldi, Gérard Filippelli, Jean-Guy Fechner
* 1973: *Le grand bazar* - Haaptacteuren: Gérard Rinaldi, Gérard Filippelli, Jean-Guy Fechner
* 1974: *La moutarde me monte au nez* - Haaptacteuren: Pierre Richard, Jane Birkin, Claude Piéplu
* 1974: *Les bidasses s’en vont-en-guerre* - Haaptacteuren: Gérard Rinaldi, Gérard Filippelli, Jean-Guy Fechner
* 1975: *La course à l’échalotte* - Haaptacteuren: Pierre Richard, Jane Birkin, Michel Aumont
* 1976: *L'aile ou la cuisse* - Haaptacteuren: Louis de Funès, Coluche, Claude Gensac
* 1977: *L’animal* - Haaptacteuren: Jean-Paul Belmondo, Raquel Welch, Charles Gérard
* 1978: *La zizanie* - Haaptacteuren: Louis de Funès, Annie Girardot, Maurice Risch
* 1979: *Bête mais discipliné* - Haaptacteuren: Jacques Villeret, Michel Aumont, Catherine Lachens
* 1980: *Les sous-doués* - Haaptacteuren: Daniel Auteuil, Philippe Taccini, Françoise Michaud
* 1980: *Inspecteur La Bavure* - Haaptacteuren: Coluche, Gérard Depardieu, Dominique Lavanant
* 1981: *Les sous-doués en vacances* - Haaptacteuren: Daniel Auteuil, Guy Marchand, Grace de Capitani
* 1983: *Banzai* - Haaptacteuren: Coluche, Valérie Mairesse, Didier Kaminka
* 1984: *[[Les ripoux]]* - Haaptacteuren: Philippe Noiret, Thierry Lhermitte, Grace de Capitani
* 1985: *Les rois du gag* - Haaptacteuren: Michel Serrault, Gérard Jugnot, Macha Méril
* 1986: *Association de malfaiteurs* - Haaptacteuren: François Cluzet, Christophe Malavoy, Claire Nebout
* 1989: *Deux* - Haaptacteuren: Gérard Depardieu, Maruschka Detmers, Philippe Leroy
* 1990: *[[Ripoux contre ripoux]]* - Haaptacteuren: Philippe Noiret, Thierry Lhermitte, Guy Marchand
* 1991: *La totale!* - Haaptacteuren: Thierry Lhermitte, Miou-Miou, Eddy Mitchell
* 1993: *Profil bas* - Haaptacteuren: Patrick Bruel, Sandra Speichert, Didier Bezace
* 1997: *Arlette* - Haaptacteuren: Josiane Balasko, Christophe Lambert, Stéphane Audran
* 1999: *Astérix et Obélix contre César* - Haaptacteuren: Christian Clavier, Gérard Depardieu, Gottfried John
* 2001: *La boîte* - Haaptacteuren: Quentin Baillot, Jean-Marie Bigard, Jean-Christophe Bouvet
* 2003: *[[Ripoux 3]]* - Haaptacteuren: Philippe Noiret, Thierry Lhermitte, Lorànt Deutsch

## Um Spaweck
Souvenirs souvenirs (Film)

**Souvenirs Souvenirs** ass e franséische Film vum Ariel Zeitoun aus dem Joer 1984 mam Christophe Malavoy a mat der Gabrielle Lazure an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Mathias Mehlen

Den **Mathias Mehlen**, gebuer de 5. Juni 1835 zu Manternach, an do gestuerwen den 3. Januar 1908 , war e lëtzebuergesche Bauer a Politiker.

Vun 1875 bis 1881 a vun 1887 bis 1893 war hien Deputéierten an der Chamber.
Roserei (Roman)

***Roserei*** ass e Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum  Cosimo Suglia. E koum 2025 am Verlag Op der Lay eraus.

## Wourëms geet et am Roman?

Dräi jonk Treizièmesschüler déi hire Wee an d'Zukunft sichen, dräi Afen am Kostüm, e Manifest dat ee kritesch hannerfroe sollt, eng Statu déi en eegene Wëllen huet an e mysteriéise Personnage deen als Lycéesproff optaucht...

## Soss

## Rezeptioun

## Um Spaweck
Crying Freeman (Film)

**Crying Freeman** ass e franséisch-kanadesch-japanesch-US-amerikanesche  Film vum Christophe Gans aus dem Joer 1995 mam Mark Dacascos a mat der Julie Condra an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Schwäizer Frang

De **Schwäizer Frang** (CHF) ass zanter dem 7. Mee 1850 déi offiziell Wärung vun der Schwäiz an zanter dem 26. Mee 1924 vu Liechtenstein.

1 Frang ass an 100 Rappen ënnerdeelt.

## Geschicht
De Schwäizer Frang gouf 1850 als national Wärung an der Schwäiz agefouert, fir déi vill regional Mënzen z'ersetzen an d'Wirtschaft ze vereenheetlechen. E war eng laang Zäit un de Goldstandard gebonnen, bis datt d'Schwäiz dëse System am 20. Joerhonnert lues a lues opginn huet, wat d'Flexibilitéit vun der Geldpolitik erhéicht huet. Zanter 1907 ass d'Schwäizer Nationalbank fir d'Emissioun an d'Stabilitéit vum Frang zoustänneg, wat zu sengem Ruff als staark a sécher Wärung bäigedroen huet. Liechtenstein huet de Schwäizer Frang am Kader vum Zoll- a Wärungsaccord mat der Schwäiz 1924 offiziell ugeholl, a benotzt en zënterhier als eenzeg gesetzlech Wärung.

## Billjeeën am Ëmlaf

## Mënzen am Ëmlaf

## Kuckt och
* Euro

## Um Spaweck
Le quatrième pouvoir (Film 1985)

**Le quatrième pouvoir** ass e franséische Film vum Serge Leroy aus dem Joer 1985 mam Philippe Noiret a mat der Nicole Garcia an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Terre des hommes Lëtzebuerg

**Terre des hommes Lëtzebuerg** (TdHL, eege Schreifweis *Terre des Hommes Luxembourg*) ass eng lëtzebuergesch ASBL an Netregierungsorganisatioun (NRO), déi den 10. Juli 1966 gegrënnt ginn ass.

D'Haaptzil vun TdHL ass d'Lag vun de Kanner an den Aarmequartiere vu Groussstied a Mëttel- a Latäinamerika ze verbesseren an hir Rechter ze verdeedegen.

De Verwaltungsrot vun TdHL besteet 2025 aus 7 Leit, déi exklusiv onentgeldlech schaffen.

TdHL gëtt an éischter Linn mat Spende finanzéiert déi integral a Projeten investéiert ginn.

D'Eegekapital dat TdHL a senge Projeten asetzt, gëtt vum Lëtzebuerger Staat *([[Ministère des Affaires étrangères et européennes, de la Défense, de la Coopération et du Commerce extérieur]])* co-finanzéiert.

Den éischte Kommitee vun TdHL huet sech aus bekannte Leit zesummegesat, wéi d'Ghislaine Moht-Brichart (1. Presidentin), d'Liliane Thorn-Petit, den Dr. Charles Eydt, den Alain Schaack an de Jacques Navadic.

Zu den éischten Aktivitéite vun TdHL gehéiert d'Organisatioun vun Adoptioune fir Lëtzebuerger Famillen haaptsächlech vu Kanner aus dem Vietnam an aus Korea an d'Iwwerhuele vun de Fleegekäschten a franséische Spideeler fir krank Kanner aus Entwécklungslänner.

1972 koum dunn eng nei Dynamik an de Veräi mam neie President dem Dr. Raymond Franck, Nofollger vum Dr. Charles Eydt (2. President vun TdHL). Et goufe Fonge gesammelt, fir Kannerheemer an den Entwécklungslänner ze finanzéieren an et gouf Gezei un Awanderer zu Lëtzebuerg verdeelt. Well d'Adoptioun vu Kanner ëmmer méi komplex gouf, huet TdHL decidéiert fir déi Aktioun net méi weiderzeféieren.

Haut geréiert Terre des hommes Lëtzebuerg haaptsächlech Projeten a Mëttel- a Latäinamerika déi och vum Lëtzebuerger Kooperatiounsministère co-finanzéiert ginn.

D'Zil vun de Projeten ass ëmmer fir Kanner a Jugendlecher aus den Aarmequartiere vun de Groussstied ze hëllefen aus dem Drogemilieu, der Prostitutioun oder der finanzieller Ausbeutung erauszehuelen. Mat der Opnam an engem Foyer versicht TdHL dëse Kanner a Jugendlechen e gereegelt Liewen an e gesond Iessen unzebidden an hinnen eng Ausbildung ze proposéieren déi hir Chance op eng eege Liewensgrondlag vergréissere kann.

2017 huet TdHL de Veräin "Hëllef fir Rosario" (HfR) iwwerholl. HfR war eng NRO déi zanter 1990 géint d'Kanneraarmut an der Stad Rosario an Argentinie gekämpft huet. HfR huet mat Parrainagen a sozialen Ariichtunge probéiert de Kanner a Jugendlechen aus dem Aarmequartier Bella-Viste vu Rosario e Wee ze bauen, fir aus der Aarmut an der Perspektivlosegkeet erauszekommen. Dee Projet gëtt integral vun TdHL weidergefouert

2025 geréiert TdHL 1 Projet am Nicaragua, 1 Projet am Ecuador, an 1 Projet an Argentinien.

De Sëtz vun TdHL ass zu Izeg.

## Gestioun
### Presidenten

## Kuckt och
* Kannerrechtskonventioun
* Terre des hommes, déi international Mammenorganisatioun
* Terre des femmes

## Um Spaweck
* Internetsäit vun TdHL
ALIVe

***aLIVe*** ass e Jugendroman a Lëtzebuerger Sprooch vun der Auteurin Anja Di Bartolomeo, deen am November 2025 bei den Editions Guy Binsfeld erauskoum.

## Ëm wat geet et am Roman?
No senger Première geet d'Liv op Paräis, fir do op der Ecole des Beaux-arts ze studéieren. Hatt plënnert an eng WG, léiert nei Leit kennen, a stellt sech den Erausfuererungen a Froen, déi engem als jonken Erwuessenen an enger neier Groussstad esou stellen...

## Soss
*aLIVe* ass d'Suite vu *[[Koma21]]*, deen eng 3 Joer éischter spillt.

## Bibliographie
* Anja Di Bartolomeo: *alive*. Editions Guy Binsfeld, 2025. ISBN 978-2-919822-25-6.

## Kriticken
* de Jeff Schinker schreift am *[[d'Lëtzebuerger Land|Land]]*:
*Der Anja Di Bartolomeo geléngt et ... op eng oft touchant Manéier, d'Onsécherheeten, awer och d'Opreegung vun der Studentin, déi dCubenhaiser an d'Cubeleit aus dem Lëtzebuerger Kaff hannert sech léisst, ze portraitéieren. Si zeechent deen Ament am Liewen, wou alles opsteet an alles méi intensiv ass, well et eng Uneneereiung vun éischte Kéieren ass*... .
Friedrich-Georg Weiß

De **Friedrich-Georg Weiß** (och alt als *Georg Friedrich Weiß* ernimmt), gebuer ... zu Breslau, a gestuerwen ..., war e preiseschen Editeur an Auteur.

Hien ass 1817 als Sekretär vum preisesche Festungskommissariat op Lëtzebuerg komm, an huet niewelaanscht e "Petitiounsbureau" bedriwwen, wou en de Leit Texter formuléiert, Feierversécherunge verkaaft an als Immobilienagent fungéiert huet.

Hie war Besëtzer, Editeur a Redakter vum *[[Luxemburger Wochenblatt]]* (1821-1826) , der éischter däitschsproocheger Zeitung, déi zu Lëtzebuerg erauskoum.

De Weiß huet am *Wochenblatt* gär emol fiktiv Dialoger, déi Däitsch, Franséisch a Lëtzebuergesch vermëscht hunn, geschriwwen, an domat bezeit, datt et scho virun 200 Joer an der Stad Lëtzebuerg méisproocheg hiergaangen ass. Hien huet doran och dat éischt bekannt Gedicht op Lëtzebuergesch publizéiert. Et war dat, an der Rubrik *"Mancherlei"*, *"en patois de Luxembourg"*, *Les derniers Vœux d'un Ivroigne*, an der Nummer vum 10. Dezember 1825.

Nodeems seng Zeitung 1826 faillite gaangen ass, an och aus Pläng, eng Zort groussherzoglech Haffzeitung ze publizéieren, näischt ginn ass, ass de Weiß aus Lëtzebuerg fortgaangen. Seng Fra war schonn éischter hannescht an Däitschland bei seng Mamm wunne gaangen. Iwwer säi weidert Liewen ass näischt bekannt.

## Um Spaweck
* ''Luxemburger Wochenblatt'' vum 10. Dezember 1825, S.6, op eluxemburgensia.lu.
Nicolas Wagner (Lokalpolitiker)

Den **Nicolas** (oder *Nikolaus*) **Wagner**, gebuer den 10. Mäerz 1862 zu Berbuerg, a gestuerwen den 10. Januar 1943 zu Berbuerg, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vun 1909 bis 1941 Buergermeeschter vun der Gemeng Manternach.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Berbuerg eng Strooss no him genannt.
Mathias Braun

De **Mathias Braun**, gebuer ..., a gestuerwen ..., war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vun 1843 bis 1849 Buergermeeschter vun der Gemeng Mompech.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Mompech eng Strooss no him genannt.
Mathias Wirtz

De **Mathias Wirtz**, gebuer de 26. Abrëll 1876 zu Mompech, an do gestuerwen de 27. Dezember 1967, war e lëtzebuergesche Bauer a Lokalpolitiker.

Hie war vun 1921 bis 1963 (mat Ausnam vun de Krichsjoren) Buergermeeschter vun der Gemeng Mompech.

Hie war mat der Cathérine Grosch bestuet. Hir gemeinsam Duechter huet sech mam Chrétien Weydert, sengem Nofollger als Buergermeeschter, bestuet. De Raymond Weydert ass säin Enkelkand.

## Éierungen a Gielercher

* 

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Mompech eng Strooss no him genannt.
Georges Schwall

De **Georges Schwall**, gestuerwen 1992, war e lëtzebuergeschen Affekot, Riichter a Banquier.

Vun 1959 bis 1984 huet hie Rechtsgeschicht um Cours Universitaires enseignéiert. Vun 1957 bis 1989 war hien am Verwaltungsrot vun der Banque Générale (als President vun 1970 bis 1987). Virdru war hien ë.&nbsp;a. Friddensriichter zu Miersch.

Hie war mat der Annette Schwall-Lacroix bestuet.
Anton Beissel

Den **Anton Beissel** oder **Antoine Beissel**, gebuer ..., a gestuerwen de 27. Juli 1920 zu Stadbriedemes (am Alter vu 65 Joer), war e lëtzebuergesche Wënzer a Lokalpolitiker.

Hie war vun  1908 bis 1918 Buergermeeschter vun der Gemeng Stadbriedemes.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Stadbriedemes eng Sakgaass no him genannt.
Rosa von Praunheim

De **Rosa von Praunheim**, gebuer als **Holger Radtke** de 25. November 1942 zu Riga, a gestuerwen de 17. Dezember 2025 zu Berlin war en däitsche Film- a Theaterregisseur, Produzent a Schrëftsteller. Hie gëllt als ee vun de wichtegste Vertrieder vum Neien däitsche Kino a gëtt och zu den Auteuren- an Experimentalfilmmécher gezielt. Hie war och en Aktivist, e Pionéier a Matgrënner vun der LGBTQ-Beweegung an Däitschland.

## Filmographie

## Um Spaweck
D'Meedche vu Gëtzen

**D'Meedche vu Gëtzen** (fréier Schreifweis **D'Métche fu Gœtzen**) ass e lëtzebuergescht Vollekslidd. Als Auteur gëtt e gewësse Wismer genannt, deen de méi oder manner trageschen Held vun der Geschicht gewiescht soll sinn.

D'Lidd gehéiert zu de Vollekslidder déi den Dicks a sengem Bichelche vun 1904 gesammelt huet.

## Ëm wat geet et?
De Wismer huet als Bouf an enger wuelsituéierter Famill zu Gëtze gewunnt an huet sech an e Meedche verkuckt, dat vis-à-vis „A Mëllesch“ gewunnt huet. Och d'Muller-Meedchen hat de Wismer gär a si hu sech fir éiweg d'Trei geschwuer. Si huet hiert Versprieche gehalen, hien net. De Wismer ass an d'Welt gaangen, d'Muller blouf doheem sëtzen an huet op seng Réckrees gehofft. Hie koum zwar no Joren zeréck, mä en huet sech net méi ëm d'Meedche bekëmmert. Hie war souguer sou grausam a zynesch, datt hien iwwer d'Trei gelaacht huet an d'Geschicht an engem Spottgedicht veréiwegt huet.


Koerich,_Goetzingen_(103).jpg|„A Mëllesch“, hautdesdaags en asiatesche Restaurant, fréier d'Heemechtshaus vum „Meedche vu Gëtzen“…
Koerich,_Goetzingen_(102).jpg|… an op der anerer Stroossesäit huet de vermeintleche Freier an Auteur vum Lidd gewunnt


## Text
### Originaltext
Et gëtt e puer Versioune vum Lidd; déi vum Dicks ass 1856 a sengem lëschtegen Eenakter *[[D'Kiermesgäscht]]* (original: *D'Kirmesgèscht*) gesonge ginn. An der Sammlung vun de Vollekslidder, déi den Dicks 1904 erausginn huet, ass en aneren Text dran, warscheinlech vum Meedche vu Gëtzen sengem Veréierer.

Béid Texter sinn op Wikisource disponibel (Kuckt: Um Spaweck).

### Adaptéierten Text

## Quellen
* Goetzingen In: Revue, 27. Jg., nº 19 (06.05.1972), p. 42. (digitaliséiert vun der Lëtzebuerger Nationalbibliothéik)
* La Fontaine, Edmond de, *[https://www.a-z.lu/discovery/fulldisplay?docid=alma990001333120107251&context=L&vid=352LUX_BNL:BIBNET_UNION&search_scope=DN_and_CI_UCV&tab=DiscoveryNetwork_UCV&lang=fr Die Luxemburger Volkslieder älterer Zeit: Worte und Weisen]*. Luxemburg: G. Stomps, 1904.

## Um Spaweck
* Originaltext op Wikisource
* Dem Dicks säin Text aus de „Kiermesgäscht“ op Wikisource
* Adaptéiert Versioun vum „“ vum CID Fraen an Gender op YouTube
* „“ vum Serge Tonnar a George Urwald op YouTube
Marcel Reckinger

De **Mathias Marcel Reckinger**, gebuer de 14. Februar 1904 zu Hollerech, a gestuerwen den 18. Abrëll 1967 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Banquier.

An den 1920er Joren huet hie bei der Banque d'Alsace et de Lorraine (BAL) ugefaange mat schaffen. An der Tëschekrichszäit war hien Tresorier vun der Alliance française. Wärend dem Zweete Weltkrich huet hie bei der Bank der Deutschen Arbeit geschafft. 1945 gouf hie Generaldirekter vum Crédit industriel d'Alsace et de Lorraine (CIAL), eng Positioun, déi hie bis zu sengem Doud hat. An där Funktioun war hien am Verwaltungsrot vu villen Holdingen. Hie war en aktive Member bei den Amitiés françaises.

Hie war de Papp vum Robert Reckinger.

## Gielercher
* 
*
Robert Reckinger

De **Robert** "**Bob**" **Reckinger**, gebuer de 27. Abrëll 1936 an der Stad, a gestuerwen den 28. September 2023, war e lëtzebuergesche Banquier.

Vun 1967 bis 2000 war hie Generaldirekter vum Crédit Industriel d'Alsace et de Lorraine (CIAL). 1967 gouf hien Administrateur bei der Bourse vu Lëtzebuerg, als Nofollger vun sengem verstuerwene Papp, dem Marcel Reckinger. Hie war 1996 e Matgrënner vun der European Fund Administration.

Vun November 2004 bis 2015 war hien am Verwaltungsrot vum *[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]*.

De Bob Reckinger war vun 1970 bis … Konsul a vun 1993 bis … Generalkonsul vum Fürstentum Monaco zu Lëtzebuerg.

Am Joer 2006 stoung hien op der Plaz 46 vun der « *Top 100 des décideurs économiques les plus influents au Luxembourg* » vu Paperjam.
Pierre Ahlborn

De **Pierre Ahlborn**, gebuer de 6. Juni 1962 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Banquier.

Hien huet fir Ekonomist a Geograph studéiert an 1988 ugefaange bei der Banque de Luxembourg ze schaffen. Hie war vun 2000 bis 2026 Generaldirekter vun där Bank. 

Vun 2001 bis … war hien de President vun der Fédération des jeunes dirigeants d'entreprise de Luxembourg (FJD).

De Pierre Ahlborn war oder ass a sëllege Verwaltungsréit:

* La Luxembourgeoise, zënter 2018;
* Post;
* Croix-Rouge, zënter Juni 2015;
* Philharmonie (President vum Verwaltungsrot), zënter 2012;
* Bourse, zënter Abrëll 2014;
* Fondatioun Idea, zënter September 2014;
* ABBL, zënter Abrëll 2016, an
* André Losch Fondatioun.
Jean-Baptiste de La Salle

De **Jean-Baptiste de La Salle**, gebuer den 30. Abrëll 1651 zu Reims, a gestuerwen de 7. Abrëll 1719 zu Rouen, war e franséische Paschtouer, Pedagog a Grënner vun engem reliéisen Uerden. Hie gëtt an der kathoulescher Kierch als Hellege veréiert.

Hien huet Theologie studéiert, gouf Kapitular an der Kathedral vu Reims, a 1678 zum Priister geweit. 1680 gouf hien zum Dokter an der Theologie promovéiert. 
 
1679 huet hien eng Schoul gëgrënnt, déi fir Aarmer gratis war. 1684 huet hien d'Kongregatioun vun de Bridder vun de chrëschtleche Schoulen (*Frères des écoles chrétiennes*; och: *Schoulbridder*) op d'Bee gestallt, déi an de Joren dono op ville Plaze Schoulen, Erzéiungsariichtungen, asw. opgemaach hunn. D'Schoul war a Klassen, an d'Unterréchtssprooch war franséisch, wat deemools nei war. 

De Jean-Baptiste de La Salle gouf 1888 séileg an 1900 helleg gesprach.

Zu Lëtzebuerg gouf d'Jongenheem, dat vun den 1910er bis uganks vun den 1980er Joren am Bettenger Schlass war, vun de Bridder vun där Kongregatioun gefouert.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Betteng eng Strooss no him genannt.

## Wierker (Auswiel)
* *Les Règles et Constitutions*
* *Méditations pour le dimanches et fêtes*
* *Méditations pour le temps de la retraite*
* *L’Explication de la méthode d’oraison*
* *Recueil de petits traités à l’usage des Frères*
* *Conduite des écoles chrétiennes* 
* * Les règles de la bienséance et de la civilité chrestienne [...] à l’usage des écoles chrestiennes*. 

## Literatur
* Alfons Faber: *Johannes von La Salle (1651-1719). Gründer der Ordensgemeinschaft der Schulbrüder. ein Leben für Gott und die Jugend*. Provinzialat der Brüder der Christlichen Schulen, Wien 1981
* Petronius Paltram: *Pädagogik des hl. Johann Baptist de la Salle und der christlichen Schulbrüder*. Herder, Freiburg i. B. 1911
* Luke Salm: *Und führte mich auf unmerkliche Weise. Das Leben des hl. Johannes von LaSalle und das Institut der Schulbrüder*. EOS, St. Ottilien 1993, ISBN 3-88096-714-8

## Um Spaweck
Adolphe Gilles

Den **Adolphe Gilles**, gebuer als **Jean Adolphe Gilles** den 29. Dezember 1890 zu Betteng op der Mess, a gestuerwen den 30. Mäerz 1949 zu Péiteng, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war Member vum Gemengerot a bis zu sengem Doud Schäffe vun der Gemeng Dippech.

Fir un hien z'erënnere gouf zu Betteng op der Mess eng Strooss no him genannt.
Scary Movie

**Scary Movie** ass en US-amerikaneschen Horrorfilm vum Keenen Ivory Wayans aus dem Joer 2000.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film ass eng Parodie op eng ganz Rëtsch vu Filmer aus dem Genre vun Teenie-Horrorfilmer, an deenen e psychopatesche Mäerder et op ganz Hickecht vun Teenager ofgesinn huet. Virun allem d'Handlungen a Clichéën aus Filmer wéi *[[Scream (Film 1996)|Scream]]* oder *[[I know what you did last Summer]]* ginn op d'Schëpp geholl, ma och eng Abberzuel vun anere Filmer ginn an eenzelen Zeenen op eng witzeg Manéier verdréint.

## Um Spaweck
Scary Movie 3

**Scary Movie 3** ass en US-amerikaneschen Horrorfilm vum David Zucker aus dem Joer 2003.

2005 gouf de Film véier Minutte méi laang gemaach, a krut den Numm *Scary Movie 3.5*.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Isidor Lippert

Den **Isidor Lippert**, gebuer als **Hubert Mathieu Isidor Lippert** den 29. Oktober 1877 zu Betteng op der Mess als zweet Kand bei enger Zwillingsgebuert, a gestuerwen den 13. Februar 1943 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Geeschtlechen.

Hie gouf den 10. August 1904 zum Priister geweit, war dann ee Joer Kaploun zu Dickweiler, ier en de 25. September 1905 *Vikar-Sakristan* an der Stater Kathedral gouf. De 29. Mäerz 1916 gouf hien zum Paschtouer vu Bieles ernannt, an de 17. September 1929 zum Paschtouer vum Lampertsbierg. 1932 huet hie sech aus Gesondheetsgrënn missen an d'Lampertsbierger Weesenhaus zeréckzéien wou e bis zu sengem Doud 1943 gewunnt huet.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Betteng eng Strooss no him genannt.
René de Geysen

De **René-Louis de Geysen**, gedeeft den 12. Mäerz 1684 a gestuerwen den 22. November 1771 an der Stad Lëtzebuerg, war en Adelegen aus dem Herzogtum Lëtzebuerg.

Him hunn d'Herrschaften Dikrech, Betteng op der Mess, Reckeng op der Mess, Sprénkeng a Lampech gehéiert. 

Hie war Provënzialrot, Colonel an der Infanterie a Gardekapitän vum Maréchal Charles Fouquet de Belle-Isle, dem deemolege Gouverenur vu Metz. 1741, no enger Visitt vum Kinnek Louis XV. zu Metz, wou den de Geysen fir d'Iessen zoustänneg war, gouf hie vum Kinnek als Grof geadelt.   

1753 huet de Grof René de Geysen d'Bettenger Schlass baue gelooss.

Hie war mat der Anna-Maria Magdalena de Blochausen bestuet. Hire Jong Jean-Henri-François-Jacques-Charles de Geysen war Offizéier  am 13. Dragounerregiment „Eugen Prinz von Savoyen“  vun der keeserlech-habsburgescher Arméi ënner der Maria Theresia vun Éisträich.

Fir un de René de Geysen z'erënneren, gouf zu Betteng eng Strooss no him genannt.
LuxTrust

**LuxTrust SA** ass eng lëtzebuergesch Aktiegesellschaft am Beräich vun der Zertifikatioun vun digitalen Identitéiten.

## Geschicht
D'Gesellschaft gouf 2005 vum lëtzebuergesche Staat, zesumme mat anere wichtegen Acteuren am Finanzsecteur gegrënnt.

LuxTrust huet e Kapital vun 12,42 Milliounen Euro(Stand: Enn Dezember 2021), dat gläichermoossen der Post Luxembourg an der LuxTrust Development SA gehéiert. D'Aktionäre vu LuxTrust Development sinn iwwerdeems: Lëtzebuerger Staat (38,58&nbsp;%), SNCI (16,93&nbsp;%), Spuerkeess, BGL BNP Paribas, BIL, Post, Chambre de commerce a Banque de Luxembourg zu jee 6,99&nbsp;%, Bank Raiffeisen (0,46&nbsp;%), Lëtzebuerger Bourse, SNCH an SNCA zu allkéiers 0,70&nbsp;%.

## Missiounen an Ziler
D'Missioun vu LuxTrust Missioun ass et, fir vertrauenswierdeg Servicer unzebidden, déi sech op d'digital Identitéit vun Eenzelpersounen a Betriber konzentréieren. Et ass eng Zertifizéierungsautoritéit, déi elektronesch Zertifikater mat engem ganz héije Sécherheetsniveau ausstellt a verwalt. LuxTrust bitt Léisungen, déi et de Benotzer erlaben, sech eendeiteg bei Online-Partner ze authentifizéieren an Online-Transaktiounen elektronesch z'ënnerschreiwen.

Zu de Vertrauensdéngschter vu LuxTrust gehéieren:

* Identifikatioun an Authentifikatioun vu physesche Persounen;
* Erstelle vun elektroneschen Ënnerschrëfte fir physesch a juristesch Persounen;
* zertifizéiert Zäitstempelung;
* Validéiere vun Internetdomänen an Domainvalidatioun an Authentifikatioun vu Websäiten.

LuxTrust ass eng international zertifiéiert vertrauenswierdeg Drëttpersoun. All Servicer, déi vu LuxTrust ugebuede ginn, entspriechen der europäescher eIDAS-Reguléierung.

## Produkter
Hiert bekanntst Produkt ass d'LuxTrust Mobile App, mat Hëllef vun där ee seng Identitéit beim Online-Zougank op Internet-Sitte vu Banken, vun ëffentleche Verwaltungen asw. confirméiere loosse kann. Aner Méiglechkeeten sech z'identifizéiere sinn: eng lëtzebuergesch *[[Digital Identitéit|eID]]*, *Smartcard*, *LuxTrust Scan* oder e *Signing Stick*. Eng aner beléift Method, den *Token* ass Enn 2024 ofgeschaaft ginn, well en net méi sécher genuch war.

Banken an ëffentlech Verwaltungen zielen dann och zu hiren Haaptclienten.

## Kritik
De Fait, dass LuxTrust e Quasi-Monopol zu Lëtzebuerg huet, gouf deelweis kritesch beliicht, wéi d'LuxTrust-App am Dezember 2025 iwwer een Dag laang komplett ausgefall war an deemno online keng Iwwerweisungen, Ausfëllen oder Ufroe vu Formulairen asw. méiglech waren.

## Um Spaweck
Digital Audio Broadcasting

**Digital Audio Broadcating** ("Digital Audiosausstralung"), méi bekannt ënnert der Ofkierzung **DAB** an **DAB+**, bezeechent eng technesch Norm fir d'Australe vu Radiosprogrammer an digitalem Format.

Zu Lëtzebuerg gouf s'am Dezember 2025 agefouert. 

## Technesch Aspekter

## Aféierung zu Lëtzebuerg

### Senderen zu Lëtzebuerg, déi am DAB+ ausstralen
No engem Opruff vum  26. Februar 2025, fir Kandidature fir eng Frequenz ze kréien, goufen dës 12 Radiossenderen zeréckgehalen:

* Crooner Radio
* Eldoradio
* L'Essentiel Radio
* Lor'FM
* Nostalgie Luxembourg
* Opus 100,7
* Radio 100,7
* Radio ARA
* Radio Latina
* RTL Deutschlands Hit-Radio
* RTL Radio Lëtzebuerg
* Today Radio

## Um Spaweck
Jean Urbany

De **Jean Urbany**, gebuer den 28. Mee 1897 zu Schuller, a gestuerwen de 5. Abrëll 1980 zu Péiteng, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war Member vum Gemengerot a vun 1945 bis 1958 Buergermeeschter vun der Gemeng Dippech.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Sprénkeng eng Strooss no him genannt.

## Gielercher
*Ordre de la Couronne de Chêne 
*Croix de mérite 
*Médaille en vermeil de l'ordre de mérite
Nicolas Calmes

Den **Nicolas Calmes**, gebuer den 3. November 1901 zu Sprénkeng, an och do gestuerwen den 29. Juli 1987, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vu Beruff Schräinermeeschter. Nom Krich gouf hien 1946 an de Gemengerot vun der Gemeng Dippech gewielt. No zwee Mandater als Conseiller gouf hien 1958 Buergermeeschter vun där Gemeng a blouf dat bis 1975, wéi en net méi kandidéiert huet.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Sprénkeng eng Strooss no him genannt.
Modist

__NOTOC__

**Modist** (fir e Mann) a **Modistin** (fir eng Fra) ass de Beruff vun enger Persoun, déi Dammenhitt fir verschidde Geleeënheete fabrizéiert. Et ass en haaptsächlech weibleche Beruff, deen hautdesdaags esou gutt wéi ausgestuerwen ass.

Eng Damm, déi eppes op sech gehalen huet (a sech et leeschte konnt), huet fir de Wanter an de Summer, gradewéi fir verschidde Fester (Kanddaf, Kommioun, Kiermes, Hochzäit, Allerhellegen, asw.) e passenden Hutt gebraucht, dee vun der Modistin op Wonsch vun der Cliente hiergestallt gouf.

D'Aarbechtsgeschier vum Modist sinn d'Bitznol, den Zwier, d'Schéier an d'Streckeisen.

D'Patréinesch vun de Modisten ass d'Katréng an op „Katréngendag“ (25. November) war fréier e grousst Fest, op deem d'Modistinnen hir schéinst Hitt presentéiert hunn.

D'Männerhitt waren traditionell net esou phantasievoll a goufe seelen op d'Mooss gemaach; d'Männer hunn hiren Hutt beim Huttmécher kaaft an en eventuell upasse gelooss.

## Literatur
* Orlewski-Eyschen, Jacqueline, Duhr, Nicole et al. *Et war een deemools net méisseg: Al Beruffer a Broutverdéngschter, Band 1*. Itzig: RBS, 2009. ISBN 9782959972157
* Orlewski-Eyschen, Jacqueline, Duhr, Nicole et al. *Et war een deemools net méisseg: Al Beruffer a Broutverdéngschter, Band 2*. Itzig: RBS, 2010. ISBN 9782959972167

## Kuckt och
* Schneider
* Huttmécher
* Stréckesch
* Wollfra

## Um Spaweck

* Sproochmates: Katrengendag, play.rtl.lu, 23. November 2025, gekuckt den 21. Dezember 2025
Huttmécher

__NOTOC__

**Huttmécher** (fir e Mann) an **Huttméchesch** oder **Hitteméchesch** (fir eng Fra) ass de Beruff vun enger Persoun, déi haaptsächlech Männerhitt fabrizéiert, verkeeft an upasst. Et ass e Beruff, deen hautdesdaags esou gutt wéi ausgestuerwen ass.

D'Dammenhitt, déi traditionell méi phantasievoll waren, goufe vum Modist hiergestallt.

De Familljennumm Hutmacher an den Hausnumm *An Huttméchesch* geet op de Beruff zeréck.

E bekannten Huttmécher war den Giuseppe Borsalino (1834 – 1900), deen en Hutt geschaf huet, deen no him genannt gouf: Borsalino.

## Literatur
* Orlewski-Eyschen, Jacqueline, Duhr, Nicole et al. *Et war een deemools net méisseg: Al Beruffer a Broutverdéngschter, Band 1*. Itzig: RBS, 2009. ISBN 9782959972157
* Orlewski-Eyschen, Jacqueline, Duhr, Nicole et al. *Et war een deemools net méisseg: Al Beruffer a Broutverdéngschter, Band 2*. Itzig: RBS, 2010. ISBN 9782959972167

## Kuckt och
* Schneider
* Modist
* Stréckesch
* Wollfra

## Um Spaweck