open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Naturschutzgebitt Geyershaff-Geyersknapp

D**'Naturschutzgebitt Geyershaff-Geyersknapp** ass en Naturschutzgebitt zu Lëtzebuerg, an der Gemeng Bech, dat duerch e groussherzoglecht Reglement vum 25. Juli 2018 geschaf gouf.

Et huet eng Fläch vu 50,8 Hektar a läit ëstlech vum Geieschhaff. D'Haaptschutzzon A besteet aus engem klenge Bësch, dem *Geyersbësch* um *Geyersknapp*, an enger Wiss laanscht d'Azebaach. D'Zon B zitt d'Wisen a Flouere ronderëm mat an.

## Kuckt och

* Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder

## Um Spaweck
Naturschutzgebitt Sonlez-Pamer

D**'Naturschutzgebitt Sonlez-Pamer** ass en Naturschutzgebitt zu Lëtzebuerg, an der Stauséigemeng an an der Gemeng Wanseler, dat duerch e groussherzoglecht Reglement vum 29. Mäerz 2019 geschaf gouf.

Et huet eng Fläch vun 58,08 Hektar, am Quellgebitt vun der Soller Baach a besteet haaptsächlech aus Fiichtwisen a Moerwisen, mat ronderëm zum Deel Louhecken.

## Kuckt och

* Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder
Naturschutzgebitt Schlammwiss-Brill

D**'Naturschutzgebitt Schlammwiss-Brill** ass en Naturschutzgebitt zu Lëtzebuerg, an den Gemenge Betzder, Nidderaanwen a Schëtter, dat duerch e groussherzoglecht Reglement vum 25. Juli 2018 geschaf gouf.

Et huet eng Fläch vun 86,82 Hektar. D'Schlammwiss huet e bemierkenswäerte Räichtum u Planzen an Déieren ass eent vun de wichtegste Fiichtgebidder zu Lëtzebuerg. Virun allem eng Rëtsch Vulle benotzen op hirem Zuch duerch Europa d'Schlammwiss fir ze raschten an hir Fettreserven opzefëllen. D'Schlammwiss läit am Natura-2000-Vulleschutzgebitt, dat sech am Sirdall vu Mutfert bis op Rued-Sir zitt.

## Kuckt och

* Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder
Naturschutzgebitt Hautbellain-Fooschtbaach

D**'Naturschutzgebitt Hautbellain-Fooschtbaach** ass en Naturschutzgebitt zu Lëtzebuerg, an der Gemeng Ëlwen, dat duerch e groussherzoglecht Reglement vum 29. Mäerz 2019 geschaf gouf.

Et huet eng Fläch vun 33,51 Hektar a läit haaptsächlech lénks a riets vun der Fooschtbaach.

## Kuckt och
* Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder

## Um Spaweck
Ubu roi (Skulptur)

***Ubu roi*** ass den Numm vun enger monumentaler stole Skulptur aus dem Joer 1995. Se ass vun "hermann & valentiny", dem Architektebüro vum Hubert Hermann a François Valentiny.

D'Skulptur steet zu Bouneweg, op der Limitt mam Garer Quartier vun der Stad Lëtzebuerg, op der Kräizung tëscht der Bouneweger Strooss an der Rue du Laboratoire.

Et ass eng keegelfërmeg Struktur vu knapps 4 m Héicht, aus där uewen zwou, uewe méi breet wéi ënnen, Formen erauskommen, déi een als Äerm, Flilleken, oder Änleches interpretéiere kéint. S'ass ganz mat Wantergréng bewuess.
Naturschutzgebitt Léiffrächen

D**'Naturschutzgebitt Léiffrächen** ass en Naturschutzgebitt zu Lëtzebuerg, an de Gemenge Keel an Rëmeleng, dat duerch e groussherzoglecht Reglement vum 29. Mäerz 2019 geschaaft gouf.

Et huet eng Fläch vun 306,74 Hektar, ronderëm d'Kapell a Pilgerplaz Léiffrächen. Et ass zu groussen Deeler eng fréier Minière, wou iwwer Dag Minett ofgebaut gouf, a wou haut d'Natur, a Form vu Pionéierbësch an Dréchewisen, nees am Gaang ass, sech auszebreeden.

## Kuckt och

* Lëscht vu Lëtzebuerger Naturschutzgebidder

## Um Spaweck
Granit-Stäiler op der Wallisplaz

D****' sinn eng monumental Granit-Skulptur vum Bertrand Ney aus dem Joer 2003. Se sinn en Deel vum Mobilier op der Wallisplaz am Garer Quartier vun der Stad.

## Historique
D'Skulptur gouf nom Reamenagement vun der Wallisplaz am Joer 2003 opgeriicht. D'Wallisplaz - op der Kräizung vun der Bender-, der Wallis- an der Bouneweger Strooss - huet éischter d'Form vun engem Triichter wéi datt et sech ëm eng richteg Plaz handelt. Zousätzlech gëtt se duerch d'Stroossen déi ronderëm lafen, an e puer Deeler geschnidden. D'Architekte wollten dës Deeler materiell a visuell zesummeféieren, fir datt de Raum als eng Eenheet ugesi gëtt.

Den Ausgangspunkt vun der Skulptur ass e vertikale Block aus roudem Granit, deen a véier Deeler zerluecht gouf an op dräi verschiddene Plazen installéiert gouf. Den éischten Deel steet vertikal op der Plaz an ass och vun er Aler Avenue aus ze gesinn. Do dernieft läit den zweete Deel horizontal um Buedem an iwwerhëlt d'Funktioun vun enger Sëtzbänk.

Den drëtte Stäil steet op der Spëtzt vun der Bender- an der Fort-Wallis-Strooss. Tëscht dëse béide vertikalen Elementer leeft eng visuell Linn iwwer de Buedem fir datt een den Zesummenhang erkennt. De véierten Deel steet och als vertikaalt Element um Trëttoir, vis-à-vis vum drëtte Stäil. Vun den dräi vertikalen Elementer drëpst Waasser erof.

## Biller

Luxembourg, Bertrand Ney, stèle-fontaine Place Wallis (102).jpg|Den drëtten ...
Luxembourg, Bertrand Ney, stèle-fontaine Place Wallis (103).jpg|an de véierte Stäil


## Literatur
* Place Wallis, 2003, Ville de Luxembourg, Editeur Ville de Luxembourg, ISBN 2-919902-14-8
Jang-de-Blannen-Gedenkplack um Bock

D****' ass eng bronzen Erënnerungsplack un de Johann vu Lëtzebuerg, genannt Jang de Blannen, Grof vu Lëtzebuerg, vu Chiny, a Kinnek vu Béimen (1296 - 1346), deen um Bock gebuer gouf.

D'Plack hänkt un engem Fiels am Clausener Bierg, ënnerzeg vum Bockfiels.

## Geschicht
Dat éischt Monument wat jee zu Lëtzebuerg sollt opgeriicht ginn, war als Monument fir de Jang de Blanne geduecht. Et ware scho Suen an engem Denkmalfong gesammelt ginn an et war och schonn eng méiglech Plaz fir d'Monument erausgesicht ginn. Et sollt op e Fielsvirspronk am Eecher Bierg stoe kommen.

No engem gewëssen Hin an Hier wéinst der Plaz wou et sollt opgestallt ginn, ass d'Iddi vum Monument lues a lues am Sand verlaf. Schlussendlech gouf just eng Erënnerungslack um Bock opgehaangen.

## Text op der Plack
Op der Plack steet dëse laténgeschen Text:
 
Ioanni

Comiti Luxemburgensi praedilecto

Regi Bohemiae

Henrici VII imperatoris filio primogenito

Caroli IV Augusti patri strenuissimo

Heroi Cressiaco

Soli huius natalis post mortem exsuli

Urbs patria memor

1296-1346


## Kuckt och

* Jang-de-Blannen-Gedenkplack am Stater Park
Jang-de-Blannen-Gedenkplack am Stater Park

D****' ass eng bronzen Erënnerungsplack déi op engem stenge Block festgemaach ass. Se erënnert un de Grënner vun der Schueberfouer, de Johann vu Lëtzebuerg, genannt Jang de Blannen, Grof vu Lëtzebuerg, vu Chiny, a Kinnek vu Béimen (1296 - 1346).

D'Plack steet an der Rue Adames, tëscht dem Boulevard de la Foire an dem Accès fir an e Stater Park. Se gouf op d'Initiativ vum President vun de Forainen opgeriicht, als Merci datt de Jang de Blannen d'Schueberfouer ageféiert hat. D'offiziell Aweiung war den 23. August 1975.

D'Plaz ronderëm d'Gedenkplack ass am August 2020 nei amenagéiert an opgewäert ginn.

## Text op der Plack
Op der Plack steet dësen Text:

A

JEAN L'AVEUGLE

FONDATEUR DE LA

SCHUEBERFOUER

LES FORAINS

RECONNAISSANTS


## Biller

Luxembourg, monument Jean l'Aveugle (104).jpg


## Kuckt och
* Jang-de-Blannen-Gedenkplack um Bock

## Literatur
* Jean Probst, Les monuments du Limpertsberg, Ons Stad 18/1985, S. 23/24
Goethe-Gedenkplack um Bock

D****' ass eng bronze Plack op engem décke Steen déi drun erënnert, datt de Johann W. von Goethe, wéi hie 1792 wärend der „Kampagne in Frankreich“ duerch Lëtzebuerg ënnerwee war, d'Stad als wonnerschéi beschriwwen huet. En Zitat dovu steet um Steen ze liesen.

D'Monument dat op d'Initiativ vum *Kommitee Goethe* vun der Lëtzebuerger Studentevereenegung ASSOSS opgeriicht gouf, steet um Eck vum Boulevard Victor Thorn mam Clausener Bierg, vis-à-vis vum Gebai vum Staatsrot, am Quartier Pafendall vun der Stad Lëtzebuerg. Et ass den 3. November 1935 vum Generaldirekter fir Bauten (Bauteminister) Étienne Schmit ageweit ginn.

De Stee gouf vun der Gemeng Beefort gestëft an d'Plack vum Albert Kratzenberg realiséiert.

## Text op der Plack
Op der Plack steet dësen Text:

Hier findet sich soviel Grösse
und Anmut, soviel Ernst mit
Lieblichkeit verbunden, dass
wohl zu wünschen wäre, Poussin
hätte sein herrliches Talent
in solchen Räumen betätigt.
Goethe über Luxemburg.
Campagne in Frankreich.
15. Oktober 1792


## Biller

Luxembourg-Bock, plaque commémorative en mémoire de J.W. von Goethe (104).jpg|Plack op der viischter Säit



## Kuckt och
* Openthalt vum Johann Wolfgang von Goethe 1792 an der Stad Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Erënnerungsplacke fir Lëtzebuerger Cyclisten

D****' si Gedenkplacken am Park an der Stad, déi u véier Lëtzebuerger Cyclisten erënneren:

* François Faber (1887-1915). D'Plack ass als éischt de 15. August 1924 am fréiere Vëlodrom um Belair ageweit ginn, 1937 koum se bei de Stadion op der Areler Strooss, ier se 1993 am Stater Park opgehaange gouf.
* Nic. Frantz (1899-1985)
* Charly Gaul (1932-2005), ageweit den 31. Mee 2011 an
* Elsy Jacobs (1933-1998), ageweit de 26. Abrëll 2011

D'Placken hänken am Amaliapark südëstlech vum Siège vum Roude Kräiz.

D'Placke vum Charly Gaul an der Elsy Jacobs goufe vun der Yvette Gastauer-Claire realiséiert.

## Biller
*Reiefolleg wéi d'Placken am Park hänken:*

Luxembourg, Plaques commémoratives des cyclistes luxembourgeois - Elsy Jacobs (101).jpg|Elsy Jacobs
Luxembourg, Plaques commémoratives des cyclistes luxembourgeois - François Faber (101).jpg|François Faber
Luxembourg, Plaques commémoratives des cyclistes luxembourgeois - Nicolas Frantz (101).jpg|Nicolas Frantz
Luxembourg, Plaques commémoratives des cyclistes luxembourgeois - Charly Gaul (101).jpg|Charly Gaul
Léiwebuer bei der Kathedral

De **** ass e Buer beim Parvis vun der Kathedral um Boulevard Roosevelt an der Stad, dee vum Staatsarchitekt Constant Gillardin entworf gouf.

De Buer gouf 1966, nom Reamenagement vun der Plaz virun der Kathedral an der deemoleger Nationalbibliothéik, am Kader vun den 300-Joer-Feierlechkeete vun der Oktav ageweit.

D'Waasser dat aus de Mailer vu fënnef Léiwekäpp eraussprëtzt, drëpst an en ovale Baseng aus schwaarzem Granit dee mat engem Keramik-Mosaik vum Mett Hoffmann dekoréiert ass.

D'Léiwekäpp waren ursprénglech Gargullen um Daach vum fréiere Jesuitte-Kolléisch, deen 1930 ofgerappt gouf. Wann een se vu méi no kuckt, erënnere s'un d'Gesiichter vu „wëlle Männer“.

## Um Spaweck

* Isabelle Yegles, Les fontaines en ville haute et la représentation de l'animal an Ons Stad, 97/2011, S. 54, gekuckt de 14. Juli 2018
* Mario Hirsch, A propos de la fontaine de Michel Heintz an Ons Stad, 8/1981, S. 8-10, gekuckt de 14. Juli 2018
Dauwebuer um Helleg-Geescht-Plateau

Den **** ass e Buer um Helleg-Geescht-Plateau, bei der Cité judiciaire an der Stad Lëtzebuerg.

De Buer gouf 1988 mam Amenagement vun der Plaz vum Staat opgeriicht. Et ass e Block Granit vun deem aus d'Waasser op de véier Säiten an e Baseng drënner erofleeft. Den italieeneschen Architekt Fabrizio Cocchia huet 1986 eng bronze Skulptur geschaaft, déi um Granitblock sëtzt. Se stellt 10 Dauwen an engem gebéiten Hallefkrees duer, deen d'Fluchbunn vum Vull, deen d'Waasseruewerfläch beréiert soll duerstellen. Déi éischt Dauf hält en Olivenhallem an hirem Schniewel. D'Skulptur soll als Friddensmessage verstane ginn.

De Buer gouf géint 2010 wéinst dem Schantje vun der Cité judiciaire vu senger ursprénglecher Plaz ewechgeholl an duerno net wäit vun der initialer Plaz ewech nees opgeriicht.

## Um Spaweck
Hämmelsmarsch-Buer

Den **** ass e Buer um Roude Pëtz an der Stad, deen 1981/82 vum Wil Lofy sculptéiert gouf.

De Buer besteet aus engem sechseckege Baseng aus rosaem Granit mat an der Mëtt engem sechseckege Sockel, op deem eng bronze Skulptur steet. D'Skulptur besteet aus enger Figuregrupp - 4 Museker, 5 Schof an 2 Kanner - déi en Hämmelsmarsch duerstellen. Op enger Säit vum Sockel steet dann och als Explikatioun: *"Hämmelsmarsch - cortège folklorique formé le jour de kermesse".* Aus den Instrumenter drëpst, resp. sprutzt Waasser an de Baseng ronderëm.

De Kënschtler huet sech selwer an enger vun de Figuren, dem Akkordeonist, veréiwegt.

De Buer deen zu Pietrasanta bei Carrara an Italie gegoss gouf, ass Enn August 1982, mat der Ouverture vun der Schueberfouer, ageweit ginn.

Déi ursprénglech donkelbrong a goldfaarweg Patina ass iwwert d'Joerzéngte komplett verwittert an duerch d'Oxidatioun vum Koffer an der Bronze-Legéierung vun enger Schicht Gréngespoun iwwerzunn. Do dernieft gëtt et och Kallekoflagerung do wou d'Waasser aus den Instrumenter sprutzt. Fir d'Skulptur nees an d'Rei ze bréngen, gouf s'Enn Oktober 2023 ewechgeholl, fir am franséischen Atelier *Fonderie de Coubertin* zu Saint-Rémy-lès-Chevreuse restauréiert ze ginn.
Den 21. Mäerz 2024 gouf déi restauréiert Plastk nees op hire Sockel gestallt an den 29. Mäerz 2024 nei angeweit.
## Um Spaweck

* Isabelle Yegles, Les fontaines en ville haute et la représentation de l'animal an Ons Stad, 97/2011, S. 54, gekuckt den 13. Januar 2020
* Rolphe Ketter, Den neie Roude Pëtz Will Lofy's Musik in Bronze an Ons Stad, 10/1982, S. 8-9, gekuckt den 13. Januar 2020
Xavier-Brasseur-Buer

Den **** ass e Buer um Lampertsbierg an der Stad, deen tëscht 1922 an 1926, zesumme mam deemolege Meedercherslycée gebaut gouf. D'Sculpturaarbechte si vum Albert Kratzenberg an de Plang vum Nicolas Petit deen déi Zäit Architekt vun der Stad Lëtzebuerg war.

## Geschicht

De Buer ass um Eck vum Boulevard Emmanuel Servais an der rue des Glacis an der südlecher Begrenzungsmauer vum Lycée agebaut. De schéin dekoréierte Buer huet en einfache Rouer aus deem d'Waasser an e stengene Baseng drënner fléisst. Dat iwwerschëssegt Waasser leeft vun do aus duerch en Iwwerlaf an d'Kanalisatioun.

De Brasseur war e grousse Frënd vum Stater Park an e passionéieren Ornitholog. No sengem Doud (1912) ass séier d'Iddi opkomm fir am Park en 9 Meter héicht Denkmal mat enger Vullendränk zu sengen Éieren opzeriichten. Et sollt am Amaliapark, südëstlech vun der Kinnekswiss opgeriicht ginn. Warscheinlech ass de Projet awer wéinst politesche Meenungsverschiddenheeten net realiséiert ginn.

Gutt zéng Joer duerno gouf de Buer zu Éiere vum Brasseur dunn de 15. August 1926 ageweit. E fonctionéiert awer schonn zanter enger Rei Joren net méi. Haut gëtt en als Blummebac gebraucht.

## Um Spaweck

* Jean Probst, Les monuments du Limpertsberg, an: Ons Stad Nr 18/1985, S. 25
Pietrasanta

**Pietrasanta** ass eng italieenesch Stad an der Provënz Lucca an der Regioun Toscana. Et ass den Haaptuert vun der Versilia, dem nordwestlechen Deel vun der Provënz Lucca.

D'Haaptaktivitéiten an der Stad sinn op d'Konscht baséiert. Zanter der Réimerzäit gëtt an der Nopeschstad Carrara, Marber exploitéiert wovun es vill zu Pietrasanta verschafft gëtt. Eng Hellewull Kënschtler, dorënner de Fernando Botero, Ivan Theimer, Cyril de La Patellière, Jean-Michel Folon an d'Françoise Abraham kommen dohi schaffen. An der Stad kann ee vill monumental Sculpture vum Fernando Botero gesinn, déi de Kënschtler, dee mat senger Fra Sophía Vári do wunnt, der Stad geschenkt huet.

An der Stad gëtt et och siwe Géissereien an an enger dervun ass dem Wil Lofy säin Hämmelsmarsch-Buer gegoss ginn.

## Jumelagen
*  Villeparisis
*  Écaussinnes 
*  Montgomery
Robert Abela

De **Robert Abela**, gebuer de 7. Dezember 1977, ass e malteesesche Jurist a Politiker. Hie gouf den 11. Januar 2020 vu senger Partei, der sozialdemokratescher Partit Laburista, zum neie Parteipresident gewielt a gouf domat automatesch och Premierminister vu Malta. Hie gouf den 13. Januar 2020 vereedegt.

De Robert Abela ass de Jong vum fréiere President vu Malta, George Abela.

Hien huet op der Universitéit Malta Droit studéiert an huet do 2002 promovéiert. 2003 gouf en Affekot an huet zesumme mat sengem Papp an enger Etude geschafft.

1996 gouf e Member vun der Partit Laburista. Am Juni 2017 gouf hien an d'Representantenhaus, dat malteesescht Parlament, gewielt.

Den 11. Januar 2020 gouf hien, nom Récktrëtt vum Joseph Muscat, zum President vun der Partit Laburista gewielt.

## Um Spaweck
George Vella

Den **George William Vella**, gebuer de 24. Abrëll 1942 zu Żejtun, op Malta, ass e malteesesche Politiker (Malta Labour Party, MLP).

Hie war vum 4. Abrëll 2019 bis de 4. Abrëll 2024 President vu sengem Land.

## Um Spaweck
Emilio Miraglia

Den **Emilio Miraglia**, gebuer als *Emilio Paolo Miraglia* am Joer 1924 zu Casarano, a gestuerwen 1982 zu Roum, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

Hien huet och Filmer ënner dem Pseudonym *Hal Brady* gedréit.

## Filmographie
* 1967: *[[Assassination]]* - Haaptacteuren: Henry Silva, Fred Beir, Evelyn Stewart
* 1968: *[[Quella carogna dell'ispettore Sterling]]* - Haaptacteuren: Henry Silva, Beba Loncar, Keenan Wynn
* 1968: *[[A qualsiasi prezzo]]* - Haaptacteuren: Walter Pidgeon, Ira von Fürstenberg, Klaus Kinski
* 1971: *[[La notte che Evelyn uscì dalla tomba]]* - Haaptacteuren: Anthony Steffen, Marina Malfatti, Giacomo Rossi Stuart
* 1971: *[[Spara Joe… e così sia!]]* - Haaptacteuren: Richard Harrison, José Torres, Franca Polesello
* 1972: *[[La dama rossa uccida sette volte]]* - Haaptacteuren: Barbara Bouchet, Ugo Pagliai, Marina Malfatti

## Um Spaweck
Diane Feipel

D**'Diane Feipel**, gebuer den 20. August 1979 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Politikerin. Si war vu Februar 2013 bis Juni 2023 Buergermeeschtesch vun der Gemeng Leideleng. Si ass bestuet a Mamm vun zwee Meedercher.

D'Diane Feipel goung zu Leideleng an d'Grondschoul an huet duerno hir Première am Lycée Michel-Rodange gemaach. Si schafft als Gemengebeamtin op der Gemeng Dippech.

## Politesch Karriär
Hire Grousspapp, den Emile Feipel, war schonn am Gemengerot zu Leideleng. Hire Papp, de Jean Feipel, war iwwer 30 Joer bis zu sengem Doud, den 2. Juli 2011 am Leidelenger Gemengerot. Bei de Gemengewale vum 9. Oktober 2011, bei deene si aus Respekt zu hirem Papp kandidéiert huet, gouf si als zweet nom Rob Roemen gewielt a gouf dunn 1. Schäffin.

Nom onerwaarten Doud vum Rob Roemen de 25. Dezember 2012 gouf si am Februar 2013 als Buergermeeschtesch vu Leideleng vereedegt. Bei de Gemengewale vum 8. Oktober 2017 huet si zesumme mat der *Equipe vun der Buergermeeschtesch* kandidéiert a gouf als Éischtgewielt an hirem Amt als Buergermeeschtesch confirméiert.

## Kuckt och
* Lëscht vun den amtéierende Buergermeeschteren zu Lëtzebuerg
Amaliabuer

Den **** ass e Sprangbuer beim Amalia-Monument am Stater Park. E besteet aus engem ronne, stengene Baseng mat enger Rei *Fontainen* an der Mëtt, aus deenen d'Waasser sprëtzt.

De Buer läit op der nërdlecher Säit vum Prenzeréng, an der Achs vun der Avenue Amélie.

## Um Spaweck
Bellevaux (Bouillon)

**Bellevaux** ass eng Uertschaft a Sektioun an der belscher Gemeng Bouillon an der Provënz Lëtzebuerg.

Bis zu de Gemengefusioune vun 1977 war Bellevaux en eegeestänneg Gemeng, zu där nach d'Uertschaften an Häff La Cornette, Menuchenet a Scotifontaine gehéiert hunn.
Dwight-D.-Eisenhower-Monument

D****' ass e Gedenksteen zu Hamm an der Stad Lëtzebuerg, deen un den Dwight D. Eisenhower, e Fënnefstäre-Generol an der US-amerikanescher Arméi a spéidere 34. US-President erënnert.

## Geschicht
Den Eisenhower war wärend dem Zweete Weltkrich den ieweschte Kommandant vun den alliéierten Truppen an Europa a domat signifikativ un der d'Befreiung vu Lëtzebuerg vun der Naziokkupatioun bedeelegt.

Bei Geleeënheet vum Centenaire vun der Gebuert vum Eisenhower gouf - als Erënnerung un de Generol - de 26. August 1990 d'Strooss déi vun der N2 aus bei den amerikanesche Kierfecht féiert, no him genannt (Allée Dwight-D.-Eisenhower) an et gouf och e Monument zu sengen Éieren opgeriicht.

D'Monument besteet aus engem Block Sandsteen op deem fënnef Stären an dësen Text aggravéiert ass:

:DWIGHT D. EISENHOWER
:1890-1969
:CENTENNIAL
:1990


## Kuckt och
* General Eisenhower Memorial Wolz

## Um Spaweck
* Claude Wolwert, Stater Chronik an: Ons Stad, 35/1990, S. 4
Buer fir den 30. Anniversaire vun de Réimeschen Traitéen

De **** ass e Buer beim fréieren Hotel Staar am Garer Quartier vun der Stad. E steet op der Spëtzt vun der Aler an der Neier Avenue.

De Buer, dee vum François Gillen entworf gouf, ass a quadratesche Baseng mat engem Sockel dran op deem eng 4 Meter héich gliese Skulptur steet. De Buer gouf am Kader vum 30-järege Bestoe vun de Réimeschen Traitéen, déi de 25. Mäerz 1957 ënnerschriwwe goufen, den xxx 1987 ageweit.

## Um Spaweck
Sprangbuer am Eecher Bierg

De **** ass e Sprangbuer bei der Sortie vum Helleg-Geescht-Tunnel an der Stad. E läit op der ëstlecher Säit vum Eecher Bierg, op der Héicht wou de Boulevard Royal ufänkt.

De Buer ass als Hallefkrees ugeluecht an d'Waasser sprëtzt aus néng *Fontainen* eraus. De Buer gouf bei der Ouverture vum Tunnel 1988 ageweit. 

## Um Spaweck
René Hoffmann (1926)

De **René Hoffmann**, gebuer de 25. Juni 1926, a gestuerwen de 16. Januar 2020 zu Veianen, war e lëtzebuergesche Politiker.

Hie war an der Kommunalpolitik vun der deemoleger Gemeng Iermsdref aktiv, wou hie Conseiller (1954 bis 1963 an 1982 bis 1999), Schäffen (1964 bis 1975) a vun 1976 bis 1981 Buergermeeschter war.
Vincent-J.-Festa-Bréck

D****' ass eng Bréck iwwer d'Sauer déi den Zentrum vu Méischtref mat der Nationale 19 verbënnt. Iwwer d'Bréck féiert den CR357C. D'Bréck ass vun 2012 an et ass déi drëtt Bréck op där Plaz.

Déi éischt Bréck zu Méischtref war vun 1873. Et war eng Boubréck aus Hasteng mat fënnef flaache Béi. Déi Bréck war 64 m laang a gouf am Zweete Weltkrich zerstéiert. Nom Krich goufen déi véier Opleeër an d'Widderlagere verstäerkt an drop koum eng stolen isostatesch Dunnebréck. Déi Bréck war 7,20 m breet. D'fräi Héicht iwwer dem Millekanal war 2,70 m an iwwer der Sauer waren et 4,10 m.

## Geschicht
De 17./18. Januar 2020 haten d'Gemeng Bettenduerf an de *Syndicat d'initiatives* Commemoratiouns-Feierlechkeeten organiséiert fir un d'Kämpf vun der Ardennenoffensiv op der Sauer am Januar 1945 z'erënneren. Am Kader vun dëser 75-Joer-Feier gouf d'Sauerbréck zu Méischtref nom Vincent J. Festa genannt, engem Zaldot vun der US-Arméi, deen den 20. Januar 1945 bei Stroossekämpf zu Méischtref säi Liewe gelooss huet.

Bei der Bréck gouf eng Gedenkplack opgehaangen, op där dësen Text steet:

:The "Moestroff" bridge is named in honor
:and remembrance of
:Vincent J. FESTA
:Private First Class,
:"G" company,
:8th US Infantry Regiment,
:4th US Infantry Division,
:KIA(†) on January 20, 1945 in Moestroff
:"Lest we forget"


## Kuckt och
Alain Durieux

Den **Alain Durieux**, gebuer den 2. August 1985, ass e lëtzebuergesche Foussballsarbitter. Hien ass beim FC Jeunesse Schieren lizenzéiert an huet mat 16 Joer mam Arbitrage ugefaangen.

Zenter dem Hierscht 2019 ass hien an der Klass B an däerf domat Matcher an der Europa League päifen. Hien ass nom Alain Hamer eréischt deen zweete lëtzebuergeschen Arbitter, deem dat konnt erreechen. Hien ass zanter 2015 FIFA-Schidsriichter. Hien ass och den éischte Lëtzebuerger Arbitter deen eng VAR-Formatioun matgemaach huet.

Wéinst Austauscher päift hien och reegelméisseg Matcher an der Proximus League an der Belsch an an der Regionalliga West an Däitschland.

Hien huet bis Januar 2020 méi wéi 135 Matcher an der BGL Ligue an ëm déi 50 Matcher an der Éierepromotioun gepaff.

## International Matcher

## National Finallen

## Um Spaweck
https://worldreferee.com/referee/alain_durieux/
Grand-Hez

**Grand-Hez** op Landkaarten och alt als *Grand Hé* ze fannen ass eng kleng Uertschaft an der belscher Gemeng Bouillon an der Provënz Lëtzebuerg. D'Uertschaft besteet haaptsächlech aus engem grousse Bauerenhaff an engem Grapp voll Haiser déi 500&nbsp;m nordwestlech dervu leien.

Bis zu de Gemengefusioune vun 1977 war Grand-Hez eng Sektioun vun der fréierer Gemeng Bouillon.
Raeren

**Raeren** ass eng belsch Gemeng, déi zu der däitschsproocheger Communautéit an der Provënz Léck gehéiert.

Et ass eng vun de sougenannte Facilitéitsgemengen an der Provënz Léck.

## Kuckt och
* Cantons de l'Est
*Gare vu Raeren op der Vennbunn
## Um Spaweck
Chamberverwaltung

D**'Chamberverwaltung**, offiziell *Administration parlementaire* ass eng Administratioun där hir Aufgab et ass, d'Chamber bei de legislativen a politeschen Aufgaben z'ënnerstëtzen. Hiert Fonctionnement gëtt duerch d'Artikelen 159-161 vum Chamberreglement gereegelt.

D'Chamberverwaltung besteet aus Beamten a Salariéen déi vum Chamberbüro agestallt ginn. Chef vun der Verwaltung ass de Generalsekretär, deen duerch eng *absolut Majoritéit* vun der Chamber gewielt muss ginn. Hie gëtt fir d'Dauer vun enger Legislatur gewielt, kann awer erëmgewielt ginn. Him zur Säit stinn nach zwéi *Secrétaires généraux adjoints* déi vum Chamberbüro gewielt ginn an hien ersetze wann et néideg ass.

## Servicer
D'Chamberverwaltung setzt sech aus follgende Servicer zesummen:

* Assistance aux séances plénières 
* Gestion des services rattachés directement au Secrétaire général en cas de son absence 
* Protocole Relations internationales
* Relations publiques
* Compte rendu
* Service des Commissions
* Service Informatique
* Gestion des Connaissances
* Service juridique
* Ressources humaines
* Comptabilité
* Logistique et technique
* Service Achats, Gestion des Biens et Bâtiments et Sécurité

## Generalsekretären
Operatioun Meedag

**Operatioun Meedag. Dem Fischbach säi 4. Fall** ass e Kriminalroman op Lëtzebuergesch vum lëtzebuergeschen Auteur Jean Schoos, deen 2019 bei den Éditions Guy Binsfeld erauskoum. Et ass dee véierte Roman aus der Serie *[[Gudde Gendaarm, Béise Gendaarm|Gudde Gendaarm, béise Gendaarm]]*.

## Ëm wat geet et am Roman?
De Roman spillt am Joer 1978. Am Bettenger Klouschter gouf et eng Geiselnam, wou zwéin ausser Kontroll gerode Bouwen ëm d'Liewe komm sinn. Donieft muss awer och en terroristescht Attentat op d'Veranstaltung vun de Gewerkschafte fir den 1. Mee, zu Esch-Uelzecht op der Brillplaz, verhënnert ginn.

De Fischbach fënnt a béide Fäll Spueren, déi an déi selwecht Richtung deiten...

## Personnagen
De Kapitän Fischbach, delegéierten Offizéier vun der Sûreté, muss een duebele Problem léisen an dat an Zesummenaarbecht mat sengem fréiere Chef, dem Majouer Ernest Hamus, dem Kommandant vum Gendarmerie Bezierk Esch. Um 1. Mee, dem internationalen Dag vun der Aarbecht, soll op der Brillplaz zu Esch en terroristeschen Uschlag op der Gewerkschaft hir Manifestatioun gemaach ginn. An dann ass och nach eng Geiselnam am Bettenger Klouschter amgaang.

Et muss improviséiert ginn, well d’Gendarmerie op keng vun deenen zwou Situatiounen virbereet ass. Sou kennt et zu der ad hoc Grënnung vum Groupe d’Intervention de la Gendarmerie Grand-ducale, dem GIGG. Zu deem Zweck sinn den Oberleutnant Guillaume Meyers, de Chefsergeant Henri Majerus an de Sergeant Marcel Jost vun der Arméi an d’Gendarmerie delegéiert ginn an hunn mat de Gendaarmen éischter Klass Pascal Engels vun der Brigade Grevemaacher an Camille Poeckes vun der Brigade Rued/Sir de Kär vun dëser neier Trupp gebillt.

Bemierkenswäert war, dass dës fënnef Männer zu Dickweiler trainéiert hunn. De Maurice Lacaf hat dem Papp seng Juegd iwwerholl an deen vum Entreprener Philippe Leotard nei opgebauten Chalet als Zentrum vun engem Kampfsportgrupp gemaach. Dës Qualifikatioun war entscheedend fir de Virschlag déi fënnef Beamten, déi sech dem Dickweiler Krees ugeschloss haten, als nei Unitéit vun der Gendarmerie anzesetzen. De Virschlag koum vum SREL Direkter an deen huet insistéiert, dass den Armand Reisen, fréieren Offizéier aus der Arméi an aktuellen Agent vum Geheimdéngscht de Grupp soll uféieren.

De Steve Haas an dem Daniel Mousel sinn zwee jonk Männer, déi aus soziale Grënn am Klouschter zu Betten wunnen a beim Depositaire Pierre Steimetz schaffen, deen vill Clienten op der Gare beliwwert. Dorënner och den Didier Parmentier, Hotelier a Proprietär vum Cabaret Chez Loulou. Seng Machenschaften sinn net ëmmer ganz legal a sou ass et net verwonnerlech, dass en a gréisser Schwieregkeete verwéckelt ass.
## Soss
De Krimi vermëscht, wéi gewinnt, historesch Fakte mat fiktiven Elementer.

## Literatur
*Schoos, J. (2019). Operatioun Meedag. Lëtzebuerg. Éditions Guy Binsfeld, ISBN 978-99959-42-54-0.

## Um Spaweck

* Luc Caregari: "Jean Schoos: Operatioun Meedag." In: *[[woxx]]* 22.11.2019 (Rezensioun).
Laurent Kopriwa

De **Laurent Kopriwa**, gebuer de 14. Dezember 1983, ass e lëtzebuergesche Foussballsarbitter. Hien ass bei der Résidence Walfer lizenzéiert an huet 2001 mam Arbitrage ugefaangen. Haaptberufflech ass hie Steierberoder.

Hien ass zanter 2012 FIFA-Schidsriichter an ass an der UEFA Kategorie 3 klasséiert.

Wéinst Austauscher päift hien och reegelméisseg Matcher an der Proximus League an der Belsch, an der Regionalliga West an Däitschland an an der malteesescher Premier League.

Hien huet bis Januar 2020 méi wéi 145 Matcher an der BGL Ligue an ëm déi 55 Matcher an der Éierepromotioun gepaff.

## National Finallen

## International

## Um Spaweck
* "Arbitrage : déjà un successeur pour Alain Hamer?" lequotiduen.lu, 28/02/17.
* Matcher vum Laurent Kopriwa op worldreferee.com.
La Cornette

**La Cornette** ass eng Uertschaft an der belscher Gemeng Bouillon an der Provënz Lëtzebuerg.

Bis zu de Gemengefusioune vun 1977 war La Cornette eng Sektioun vun der fréierer Gemeng Bellevaux.

De gréissten Deel vun der Uertschaft läit an der Gemeng Bouillon, eng Partie Haiser sinn an der Gemeng Bertrix, an eent ass an der Gemeng Paliseul.
Wolfgang Dauner

De **Wolfgang Dauner**, gebuer den 30. Dezember 1935, a gestuerwen den 10. Januar 2020 zu Stuttgart, war en däitschen Jazz-Pianist. Hie war Matgrënner vum United Jazz + Rock Ensemble, an huet ë.&nbsp;a. zesumme mam Hans Koller, Albert Mangelsdorff, Volker Kriegel an Ack van Rooyen Placken opgeholl.

Hien huet och Musek fir de Radio, d'Televisioun a fir de Film geschriwwen an huet zwou Chamber-Opere komponéiert.

## Discographie
* 1965 *Dream Talk*
* 1967 *Free Action* (MPS)
* 1969 *Für* (Calig)
* 1969 *Requiem for Che Guevara*/*Psalmus Spei* (MPS)
* 1969 *The Oimels* (MPS)
* 1970 *Output* (ECM)
* 1970 *Music Zounds* (MPS)
* 1971 *Et Cetera*
* 1972 *Knirsh* with Larry Coryell (HGBS)
* 1974 *Kunstkopfindianer* (MPS)
* 1983 *Solo Piano* (Mood)
* 1992 *Changes* (Mood)
* 1992 *Pas De Trois* with Charlie Mariano, Dino Saluzzi (Mood)
* 1992 *Meditation on a Landscape: Tagore* (Mood)
* 1994 *Solo Piano 2* (Mood)
* 2010 *Tribute to the Past* (HGBS)
* 2010 *Hut Ab*/*Two Is Company* (In-Akustik)
* 2013 *Dauner/Dauner* with Flo Dauner (Connector)
* 2017 *Elektronische Mythen* with Flo Dauner (Connector)

## Um Spaweck

* Websäit
Pierre-Marc Knaff

De **Pierre-Marc** ("**Pim**") **Knaff**, gebuer den 8. Oktober 1965 zu Esch-Uelzecht, ass e Lëtzebuerger Affekot a Politiker (DP).

Hien ass zanter 2000 am Escher Gemengerot an do vun 2017 un, Schäffe fir Kultur an Ekonomie.

De 4. Februar 2020 ass hien, nom Doud vum Eugène Berger, op der Südlëscht als Deputéierten an d'Chamber nogeréckelt.

## Um Spaweck
Laviot

**Laviot** ass eng Uertschaft an der belscher Gemeng Bouillon an der Provënz Lëtzebuerg. Laviot läit op der Semois an der Konterschleef vun der Schleef vu Frahan

Bis zu de Gemengefusioune vun 1977 war Laviot eng Sektioun vun der fréierer Gemeng Rochehaut.

Virun 1858 huet Laviot zu der Gemeng Vivy gehéiert.
Waremme

**Waremme**, op Wallounesch *Wareme*, ass eng belsch Stad a Gemeng an der Provënz Léck. 
## Geographie
D'Stad läit an der Hesbaye op den Uwänner vum klenge Floss Geer. Iwwer 70 % vun der Fläch gi landwirtschaflech exploitéiert, haaptsächlech mat Kärenubau a mat Zockerrommelen. 
## Geschicht
Waremme war eng vun den 23 Bonnes villes liégeoises.

Déi haiteg Gemeng Waremme ass 1970 duerch d'Fusioun vu Waremme mat Bettincourt, Bleret, Bovenistier, Grand-Axhe, Lantremange an Oleye entstanen.
### Wopen
De Wopen deen d'Stad 1863 accordéiert krut baséiert op engem Sigel dee schonn den 12. Juli 1600 op engem Bréif erëmzefannen ass an deen d'Stad deemools dem Prënzbëschof vu Léck geschéckt hat.D'Blasonnéierung ass follgend: *D'argent au châtel de gueules, maçonné de sable,à trois tours couvertes d'azur, girouettées de même.*De Gemengendekret ass vum 30.10.1861. - den Arrêté royal ass vum 10.07.1863 an d'Publikatioun am Moniteur belge war de 14.07.1863.

## Jumelagen
*  Skopje (1975)
*  Gérardmer (23. Abrëll 1978)
*  Gallinaro (12. September 1999)
Vëlodrom Munneref

De **Vëlodrom Munneref**, offiziell **Vélodrome Prince-Charles**, genannt nom Prënz Charel, ass eng Rennbunn fir Vëloen, déi zu Munneref am Flouer *Op Gréimelter*, tëscht dem *Stade [[John Grün]]*, der Biermerenger Strooss an der A13 geplangt ass. Dernieft sollen och dat definitiivt Gebai vun der Munnerëffer internationaler Schoul an eng kommunal Sportshal mat Schwämm gebaut ginn.

No engem Architekteconcours huet de Jury am September 2018 de Groupement *Metaform architects - Mecanoo architecten* als Gewënner zeréckbehale fir de Projet ze realiséieren. D'Käschte vum Projet, déi op 65 Milliounen Euro geschat goufen, sollten am Ufank zu 30 % vun der Gemeng Munneref bezuelt ginn, iwwerdeems de Rescht zu Laaschte vum Lëtzebuerger Staat (Sports- an Educatiounsministère) sollt sinn. Am Dezember 2021 huet de Sportsminister Dan Kersch dunn awer matgedeelt, datt de Staat de Projet integral finanzéiere géif, well een dann als Proprietär méi einfach decidéiere kéint wéi d'Gebai benotzt gëtt, absënns well och Terraine fir de Lycée mat integréiert ginn. De Käschtepunkt gouf méi spéit op 50 Milliounen Euro geschat, fir déi an der Chamber e Finanzéierungsgesetz gestëmmt muss ginn.

De Vëlodrom gëtt mat ongeféier 1.000 Plaze fir d'Spectateure gebaut, woubäi nach e Restaurant, e Fitness-Center a Büroe fir d'Vëlosfederatioun derbäikomme sollen. Den ursprénglech geplangten hëlzen Daach gëtt mat méi enger bëlleger Variant aus Metall ersat.

Et war virgesinn, fir den *Avant-projet détaillé* am Fréijoer 2020 ofzeschléissen an dann am Hierscht mat den Aarbechten unzefänken. En Datum wéini de Bau ufänke kéint war am Dezember 2021 nach net bekannt. Am November 2022 huet de Sportminister ugedeit, datt de Bau eventuell 2023 ufänke kéint.

Mam Bau ass et schlussendlech am Januar 2025 lassgaangen a soll am Abrëll 2027 fäerdeg sinn.

## Geschicht
No engem éischte Vëlodrom zu Dikrech am *Lorenzwues* 1854, engem bei der Villa Louvigny am Stater Park (ëm 1900), engem um Belair (1921-1952) an engem zu Nidderkuer (1935 bis 1966), ass de Munnerëffer Vëlodrom de fënneften deen zu Lëtzebuerg gebaut gëtt, an deen eenzegen, deen et am Land gëtt. De Projet vun der Stater Gemeng Mëtt der 2000er Joren, fir e Vëlodrom zu Zéisseng ze bauen, gouf net realiséiert.
Luc Wilmes

De **Luc Wilmes**, gebuer den 21. September 1968 ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballsarbitter.

Hien ass bei der Etzella Ettelbreck lizenzéiert a schafft als Fonctionnaire beim Wirtschaftsministère.

Hie war vun 2002 bis 2011 FIFA-Arbitter an dacks als 4. Offizielle bei internationale Matcher vum Alain Hamer derbäi.

Hien huet vun 2002 bis 2013 méi wéi 165 Matcher an der BGL Ligue gepaff.

## International Matcher

## National Finallen

## Um Spaweck
*De Luc Wilmes bei worldreferee.com
Didier

**Didier** ass e franséische Vir- a Familljennumm. E kënnt vum Laténgeschen *Desiderius*.

Et ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Christophe Didier, lëtzebuergesche Vëlossportler;
* Edouard Didier, lëtzebuergesche Fechter;
* Eugène Didier, lëtzebuergesche Foussballspiller;
* François Didier, lëtzebuergesche Comicszeechner;
* Guy Didier, lëtzebuergesche Comicszeechner;
* Jean-Baptiste Didier (*1834), lëtzebuergesche Politiker;
* Jean-Baptiste Didier (*1874), lëtzebuergesche Politiker;
* Laurent Didier, lëtzebuergesche Vëlossportler;
* Lucien Didier, lëtzebuergesche Vëlossportler;
* Nicolas Didier, lëtzebuergeschen Historiker;
* René Didier, lëtzebuergeschen Zwansrkrutéierten an Auteur.
Caracalla

De **Caracalla**, gebuer als *Lucius Septimius Bassianus* de 4. Abrëll 188 zu Lugdunum (wat haut Lyon ass), a gestuerwen den 8. Abrëll 217 a Mesopotamien, war vun 211 bis zu sengem Doud réimesche Keeser. Säin offizielle Keesernumm war **Marcus Aurel(l)ius Severus Antoninus**. De *Spëtznumm* "Caracalla" geet op eng Zort Pelerine mat deem Numm zeréck.

Dem Caracalla säi Papp Septimius Severus, de Grënner vun der Severer-Dynastie, huet hien 197 zum Matherrscher ernannt. Wéi säi Papp de 4. Februar 211 gestuerwen ass, gouf de Caracalla, zesumme mat sengem klenge Brudder Geta, Nofollger. Schonn am Dezember 211 huet hien de Geta ermuerde gelooss, an huet duerno e Massaker vun den Unhänger vum Geta ordonéiert. Zanterhier huet hien als Alengherrscher regéiert.

Wéi scho virdru säi Papp huet de Caracalla sech virun allem ëm militäresch Besoine gekëmmert an huet d'Zaldote begënschtegt.

Bei der Virbereedung vun enger Campagne géint d'Parther gouf e vun enger klenger Grupp vu Verschwörer, aus perséinleche Motiven, ermuert.

Hien ass allgemeng haut bekannt fir de Bau vun de Caracalla-Thermen a fir d'Constitutio Antoniniana, en Edikt vun 212, dat bal alle fräie Bewunner am Räich d'réimescht Biergerrrecht zougestanen huet.

## Um Spaweck
Tocqueville

**Toqueville** ass den Numm vu follgenden Uertschaften:
* Tocqueville (Eure)
* Tocqueville (Manche)
**Château de Tocqueville
* Tocqueville-en-Caux
* Tocqueville-les-Murs
* Tocqueville-sur-Eu

**Toqueville** ass och en Nonumm. Bekannt Leit mat deem Numm, waren d'franséisch Politiker:
* Hervé Clérel de Tocqueville
* Hippolyte Clérel de Tocqueville
* Alexis de Tocqueville
Gewéinlech Platan

Déi **Gewéinlech Platan** (*Platanus* × *hispanica*, Syn.: *Platanus* × *acerifolia*, *Platanus* × *hybrida*) ass en Hybrid aus der Gattung vun de Platanen (*Platanus*) an der Famill vun de Plataneplanzen (Platanaceae).

Déi Gewéinlech Platan ass ëm 1650 aus der Kräizung vun der Amerikanescher Platan (*Platanus occidentalis*) mat der Orientalescher Platan (*Platanus orientalis*) entstanen. An England goufen d'Platane fir d'éischt ëm 1680 geplanzt. Déi zwou éischt dovu stinn haut nach am Gaart vun de Buckden Towers a sinn och nach an engem gudden Zoustand. Am Bestand kënnen d'Beem 45 bis 48 Meter héich ginn, am Fräistand ass d'maximal Héicht bis 35&nbsp;m.

Well si resistent géint d'Ofgase vun den Autoen ass, an och d'Kompaktéierung vum Buedem gutt verdréit, gëtt si gär laanscht d'Strossen an den Uertschaften an och um Land geplanzt. Se sinn och ausseruerdentlech standfest, et ass ganz rar datt Platane vum Wand ëmgeblose ginn. Se sinn och net ufälleg fir Krankheeten, mat Ausnam datt am Fréijoer beim Ausdreiwen e Pilz (*Gnominia veneta*) kann optrieden, deen e puer Schëtz futtti mécht, awer am grousse Ganze kee Schued mécht.

Wéinst der Form vun hire Blieder gëtt se dacks mat Aarten aus der Gattung vun den Ahorne verwiesselt

## Beschreiwung
### Schuel

Bei jonke Beem ass d'Schuel donkelgro oder brong. Se spréngt a groussen dënne Placken of. Dorënner gesäit een dann déi jonk Schuel (Schuelekambium) déi gielzeg-wäiss ass. Bei ganz ale Stämm ass se roudelzeg-brong oder gro-grong mat renge vertikale Rëss a Falen.
### Habitus
D'Platanen hunn am nomale Wuesszoustand eng héich verwëlleft Kroun op engem laange Stamm. Al Exemplaren hunn eng héich a breet Kroun mat décken, dacks verdréinten Äscht an um Stamm sinn heiansdo vill Bëlzen.
### Laf
 
De Schotz ass am Ufank blatzeg gréng mat engem liichte wäisse Flom a gëtt duerno orangebrong. De Kapp ass routbrong an eefërmeg an zur Spëtzt zou e bësselche gebéit. En ass 6 bis 8&nbsp;mm grouss an huet eng grouss knubbeleg Basis. Se dreiwe Mëtt Mee aus an dat jongt Blat ass hell brongelzeg-grogréng. D'Blatform ka ganz verschidde sinn, huet awer meeschtens fënnef Läppercher an ass ongeféier 20 × 23&nbsp;cm grouss. De Bord ass onreegelméisseg graff gezackt. D'Basis ass käilfërmeg mat zwéi grousse Läppercher déi wäit ofstinn. Déi iewescht säit ass blenkeg gréng, an déi ënnescht ass e bësse méi hell wéi déi iewescht. Bei jonke Beem bleiwen déi breet Nieweblieder am Hierscht laang um Stronk pechen.

## Origin
Ëm 1650 goufen déi Amerikanesch an déi Orientalesch Platan a Spuenien (duerfir den Numm *hispanica*) an an England agefouert an hybridiséiert, wouraus déi Gewéinlech Platan entstanen ass.

## Biller

Fichier:Ahornblaettrige platane.jpg|Blat vun der Gewéinlecher Platan
Fichier:20140402Platane Saarbruecken.jpg|Bléie vun der Gewéinlecher Platan
Fichier:Platanus × hispanica in the Jardin des Plantes de Paris 001.JPG|Friichte vun der Gewéinlecher Platan


## Kuckt och
*Bemierkenswäert Platanen zu Lëtzebuerg
**Platan zu Aansebuerg
**Platan zu Tënten
*Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Thimister-Clermont

**Thimister-Clermont**, ass eng belsch Gemeng an der Provënz Léck. D'Gemeng ass am Kader vum belsche Gemengefusiounsgesetz vun 1977 entstanen.
## Geographie
D'Gemeng läit matzen am Pays de Herve an zwar an deem Deel dee *Vrai Pays de Herve* genannt gëtt an um rietsen Uwänner vun der Berwinne déi am Norden an am Osten d'Gemengegrenz mat Aubel mécht. En ettlech vun hiren Niewebaache wéi z.&nbsp;B. d'Bèfve an de Ruisseau de la Vlamerie hunn hir Quellen um Territoire vun der Gemeng. De ganze südlechen Deel läit laanscht d'Nationale 3 déi do *Chaussée Charlemagne* genannt gëtt an déi do op der Waasserscheed vun der Meuse an der Vesdre läit.
## Geschicht
D'Gemeng ass 1979 bei der Fusioun vun den zwou fréiere Gemengen Thimister a Clermont-sur-Berwinne entstanen.
### Wopen
D'Gemeng krut 1979 autoriséiert als Wopen, dee vun der fréierer Gemeng Clermont ze droen.

Beschreiwung: *D'Or à la croix engrelée de sable*

Dat gezackt Kräiz ass charakteristesch fir Adelsfamillen aus dem fréieren Herzogtum Limburg, an de Wope gouf vun deem vun der Famill Scavedris ogeleet déi am 15. Joerhonnert Schlasshären zu Clermont waren.

## Um Spaweck
Maurizio Pradeaux

De **Maurizio Pradeaux**, gebuer de 16. Abrëll 1931 zu Roum, a gestuerwen den 1. Juli 2022, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1966: *[[Ramon il Messicano]]* - Haaptacteuren: Robert Hundar, Vilma Lindamar, José Torres
* 1967: *[[28 minuti per 3 milioni di dollari]]* - Haaptacteuren: Richard Harrison, Franca Polesello
* 1970: *[[I leopardi di Churchill]]* - Haaptacteuren: Richard Harrison, Giacomo Rossi Stuart, Klaus Kinski
* 1973: *[[Passi di danza su una lama di rasoio]]* - Haaptacteuren: Robert Hoffmann, Susan Scott, George Martin
* 1974: *[[I figli di Zanna Bianca]]* - Haaptacteuren: Sal Borgese, Ileana Rigano
* 1977: *[[Passi di morte perduti nel buio]]* - Haaptacteuren: Leonard Mann, Robert Webber
* 1989: *[[Thrilling Love]]* - Haaptacteuren: Tony Kendall, Sharon Kane

## Um Spaweck
Lëscht vun den invasive gebittsfriemen Aarte vu Bedeitung fir d'Europäesch Unioun

An der Europäescher Direktiv 1143/2014 iwwer invasiv gebittsfriem Aarten war virgesinn, eng **Lëscht vun den invasive gebittsfriemen Aarte vu Bedeitung fir d'Europäesch Unioun** opzestellen, déi dunn den 13. Juli 2016 vun der Europäescher Kommissioun publizéiert gouf. D'Lëscht gouf 2017 eng éischt Kéier à jour gesat op 49 Aarten, eng zweet Kéier am Joer 2019 op 66 Aarten.

Fir d'Aarte vun där Lëscht gëllen Aschränkunge fir d'Halen, den Import, de Verkaf, d'Zuucht an den Ubau. D'Memberlänner vun der EU musse Moossnamen ergräifen, fir hir Ausbreedung ze stoppen, hir Iwwerwaachung ze garantéieren an dës Aarte méiglechst verdillegen. Souguer wa s'an engem Land scho wäit verbreet sinn, gëtt vum Land erwaart, eng weider Ausbreedung ze verhënneren.

__TOC__

## Zortéierbaren Tableau vun den Aarten

## Ressourcen
*EU-Brochure iwwert d'Mise à jour vun 2017 vun der Lëscht vun den invasive gebittsfriemen Aarte vu Bedeitung fir d'Europäesch Unioun (49 Aarten (pdf format) 
*JRC-Rapport iwwert déi 37 Aarte vun der éischter Lëscht am Joer 2016
Will Tremper

De **Will Tremper**, gebuer den 19. September 1928 zu Braubach, a gestuerwen de 14. Dezember 1998 zu München, war en däitsche Journalist, Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1961: *[[Flucht nach Berlin]]* - Haaptacteuren: Christian Doermer, Susanne Korda, Narziß Sokatscheff
* 1963: *[[Die endlose Nacht]]* - Haaptacteuren: Karin Hübner, Louise Martini, Harald Leipnitz
* 1966: *[[Sperrbezirk (Film)|Sperrbezirk]]* - Haaptacteuren: Harald Leipnitz, Suzanne Roquette, Guido Baumann
* 1966: *[[Playgirl]]* - Haaptacteuren: Eva Renzi, Harald Leipnitz, Paul Hubschmid
* 1970: *[[Wie kommt ein so reizendes Mädchen zu diesem Gewerbe?]]* oder *Mir hat es immer Spaß gemacht* - Haaptacteuren: Barbi Benton, Hampton Fancher, Broderick Crawford, Klaus Kinski

## Um Spaweck
Adriano Bolzoni

Den **Adriano Bolzoni**, gebuer de 14. Abrëll 1919 zu Cremona, a gestuerwen den 1. Januar 2005, war en italieeneschen Dréibuchauteur a Filmregisseur.

De Bolzoni huet als Regisseur véier Filmer gedréit an huet als Auteur un enger 70 Dréibicher matgeschafft.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1964: *[[L'ultimo sole]]* - (Dokumentarfilm)
* 1965: *[[Nudo, crudo e...]]* – Regie zesumme mam Francesco De Feo - (Dokumentarfilm)
* 1969: *[[Quarta parete]]* - Haaptacteuren: Peter Lawford, Françoise Prévost, Paolo Turco
* 1964: *[[Appuntamento col disonore]]* - Haaptacteuren: Michael Craig, Eva Renzi, Klaus Kinski

### als Dréibuchauteur (Auswiel)
* 1948: *[[I contrabbandieri del mare]]* - Regie: Roberto Bianchi Montero - Haaptacteuren: Rossano Brazzi, Carlo Ninchi
* 1963: *[[Sfida al re di Castiglia]]* - Regie: Ferdinando Baldi - Haaptacteuren: Mark Damon 
* 1966: *[[Requiescant]]* - Regie: Carlo Lizzani - Haaptacteuren: Lou Castel, Mark Damon
* 1966: *[[La battaglia dei Mods]]* - Regie: Franco Montemurro - Haaptacteuren: Joachim Fuchsberger, Elga Andersen
* 1966: *[[Johnny Oro]]* - Regie: Sergio Corbucci - Haaptacteuren: Mark Damon, Valeria Fabrizi
* 1968: *[[Il mercenario]]* - Regie: Sergio Corbucci - Haaptacteuren: Franco Nero, Tony Musante
* 1971: *[[Prega il morto e ammazza il vivo]]* - Regie: Joseph Warren - Haaptacteuren: Klaus Kinski
* 1972: *[[La banda J.S.: cronaca criminale del Far West]]* - Regie: Sergio Corbucci - Haaptacteuren: Tomas Milian, Susan George
* 1972: *[[Il tuo vizio è una stanza chiusa e solo io ne ho la chiave]]* - Regie: Sergio Martino - Haaptacteuren: Edwige Fenech, Anita Strindberg
* 1976: *[[Les magiciens]]* - Regie: Claude Chabrol - Haaptacteuren: Franco Nero, Stefania Sandrelli
* 1978: *[[Sella d'argento]]* - Regie: Lucio Fulci - Haaptacteuren: Giuliano Gemma, Ettore Manni
* 1980: *[[Piedone l'Egitto]]* - Regie: Steno - Haaptacteuren: Bud Spencer

## Um Spaweck
Rue des Capucins (Stad Lëtzebuerg)

D**'Rue des Capucins** (op lëtzebuergesch „*Kapuzinergaass*“) ass eng Strooss an der Uewerstad vun der Stad Lëtzebuerg; se leeft vun der Lantergässel op der Plëss aus a Richtung Norden, iwwer d'Groussgaass an d'Beaumontsgaass ewech bis bei d'Biederplaz.

## Geschicht

### Kapuzinergaass
D'Strooss ass, wéi och den haitege Kapuzinertheater, nom fréiere Klouschter vun de Kapuziner benannt, dat bis 1795 do bestanen huet.

Wärend der franséischer Herrschaft, vum 15. September 1798 bis den 21. September 1807 housch d'Strooss *Rue du Soleil*. 

### Kuelegaass
De südlechen Deel vun der Strooss, tëscht der Groussgaass an der Plëss huet iwwert e puer Joerhonnerte *Kuelegaass* geheescht, en Numm dee schonn an engem Dokument aus dem Joer 1517 ze fannen ass. Deen Numm koum vum Kuelemaart, dee bis 1871 do ofgehale gouf.

Duerch d'Decisioun vum Stater Gemengerot vum 16. Mee 1925 gouf d'Strooss vu *Rue des Charbons* op *Rue des Capucins* ëmgedeeft.

## Biller

Fréier Maison Bastian.jpg
Befändelt Kapuzinergaass.jpg
Luxembourg Theatre des Capucins 05.jpg
TheatreDesCapucins.JPG
30 Rue des Capucins in Luxembourg City 02.jpg


## Quellen
wou net anescht uginn:

* Fanny Beck, Was bedeuten die Straßennamen der Stadt? an: Ons Stad Nr 76/2004, S. 33
* Josef Hanck (J.H.), Straßennamen erzählen die Geschichte der Stadt an: Luxemburger Wort vum 26. August 1942, S. 3

## Um Spaweck
D'Rue des Capucins an ''Ons Stad'' N° 4
Thimister

**Thimister**, ass eng belsch Uertschaft an der Gemeng Thimister-Clermont an der Provënz Léck.

Bis zu de belsche Gemengefusioune vun 1977 war Thimister eng eegestänneg Gemeng.

## Geographie
Thimister läit matzen am Pays de Herve an zwar an deem Deel dee *Vrai Pays de Herve* genannt gëtt, um rietsen Uwänner vun der Berwinne déi am Norden d'Gemengegrenz mat Aubel mécht. En ettlech vun hiren Niewebaache wéi z.&nbsp;B. d'Bèfve an de Ruisseau de la Vlamerie hunn hir Quellen um Territoire vun Thimister. De ganze südlechen Deel läit laanscht d'Nationale 3 déi do *Chaussée Charlemagne* genannt gëtt an déi do op der Waasserscheed vun der Berwinne an der Vesdre läit.
## Verkéier
Un d'Stroossennetz ass d'Uertschaft iwwer d'Nationale 3 ugeschloss a bis 1957 hat se mat hirer Gare op der Linn 38 Uschloss un dat belscht Eisebunnsnetz.

## Kuckeswäertes
* D'''Kapell Notre-Dame de Lourdes'' op der *Croix Polinard*.
### Monumenter
*Stèle F.N.A.P.G. bei der Kierch
*Monument vum Cavalier Antoine Fonck op der Croix Polinard
*Monument fir d'Affer vun den zwéi Kricher op der Minerie