open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marie-Gabrielle vu Lëtzebuerg

D**'Marie Gabrielle Aldegunde Wilhelmine Louise**, gebuer den 2. August 1925 op Schlass Bierg, a gestuerwen den 9. Februar 2023 war eng lëtzebuergesch Prinzessin, Duechter vun der Groussherzogin Charlotte vu Lëtzebuerg an hirem Mann, dem Prënz Felix.

Si ass als Prinzessin vu Lëtzebuerg, Prinzessin vun Nassau, Prinzessin vu Bourbon-Parma gebuer an huet sech de 6. November 1951 mam Knud Johan Ludvig lensgreve Holstein-Ledreborg (2. Oktober 1919 - 25. Juni 2001) bestuet. Hie war en däneschen Adlegen, Fils vum Joseph 6te Lensgreve Holstein-Ledreborg.

Si hate 7 Duechteren:
* Monica Charlotte Louise Maria Lensgrevinde Holstein til Ledreborg, gebuer Ledreborg den 29. Juli 1952 a bestuet den 13. September 2003 mam Henri de Dompierre de Jonquières;
* Lydia Adelaide Maria Lensgrevinde Holstein til Ledreborg, gebuer Ledreborg den 22. Februar 1955, a bestuet fir d'éischt den 8. August 1980 mam Eric vu Bourbon-Parma (gescheet 1999) a fir d'zweet den 31. Januar 2001 mam Martin Bergsøe;
* Veronica Birgitte Maria Lensgrevinde Holstein til Ledreborg, gebuer Ledreborg den 29. Januar 1956, bestuet den 18. August 1979 mam François Bruno de Pottère; 
* Silvia Charlotte Maria Lensgrevinde Holstein til Ledreborg, gebuer Ledreborg, den 1. Januar 1958 a bestuet de 4. August 1979 mam John Munro;
* Camilla Josephine Marie Lensgrevinde Holstein til Ledreborg, gebuer Ledreborg, de 26. Februar 1959 a bestuet den 11. Januar 1986 mam Eric Rudolf Friherr Bertouch-Lehn til Højbygaard and Lungholm (gescheet 1995);
* Tatiana Alix Marie Lensgrevinde Holstein til Ledreborg, gebuer Ledreborg, de 25. Abrëll 1961 a bestuet de 14. August 1999 mam Mark von Riedemann; 
* Antonia Charlotte Jeanette Marie Lensgrevinde Holstein til Ledreborg, gebuer Ledreborg, den 19. Juni 1962 an haut konsekréiert Sëschter vun der Emmanuel-Communautéit.

## Um Spaweck
Tour de France 2009

Déi 96. Editioun vum **[[Tour de France]]** gouf **[[2009]]** vum 4. bis de 26. Juli gefuer. D'Course hat eng total Distanz vun 3.459 Kilometer a si gouf vum Spuenier Alberto Contador virum Andy Schleck a sengem Coequipier bei Astana, dem Lance Armstrong gewonnen. Domat konnt hie säin zweeten Tour, nom Tour vun 2007 op säi Palmarès schreiwen. De brittesche Sprinter Mark Cavendish huet 6 Etappe gewonnen an den Norweger Thor Hushovd huet d'Punkteklassement fir de gréngen Trikot gewonnen. Den Italieener Franco Pellizotti huet sech de getëppelten Trikot vum Biergklassement ënner den Nol gerappt, a krut de Präis vum *Super combatif*.
## Streck
Déi éischt Etapp war en Eenzelzäitfueren, dat op engem Deel vum Formel 1 - Circuit vu Monaco gefuer gouf.

An der éischter Woch huet d'Streck laanscht d'Mëttelmierküst gefouert, an ass zu engem Deel iwwer d'Route du bord de mer (Alpes-Maritimes) gelaf. An där Woch war en Ekippenzäitfueren, zu Montpellier an eng Etapp a Spuenien tëscht Gerona a Barcelona.

Duerno koumen dräi Etappen an de Pyrenäen, fir d'éischt a Spuenien an an Andorra mat Arrivée zu Arcalis, duerno a Frankräich. No deene Biergetappe war Roudag zu Limoges.

Duerno goung et a véier Etappen an Direktioun Elsass a Vogesen, mat enger Biergetapp tëscht Vittel a Colamar mat dräi Colle vun ëm déi dausent Meter. Duerch de Jura goung et du weider an d'Schwäiz mat enger Arrivée zu Verbier.

Nom zweete Roudag koumen zwou Alpenetappen an en Eenzelzäitfueren zu Annecy. Déi lescht Biergetapp, den Dag virun der Arrivée op de Champs-Élysées zu Paräis, huet iwwer de Mont Ventoux geféiert.

D'Streck huet duerch sechs Länner geféiert, Monaco, Frankräich, Spuenien, Andorra, Schwäiz an Italien. Op dem Deel an Italie war keng Etappestad virgesinn, et gouf just op der 16. Etappe tëscht dem Grousse Sankt-Bernard an dem Klenge Sankt-Bernard derduerch gefuer.

## Etappen

## Ekippen

## Generalklassement

## Um Spaweck
Régions dévastées, Echternach

***Régions dévastées, Echternach*** ass e Kuerzfilm vum Pierre Bertogne a Pierre Kintzinger vun 1945, deen am Kader vun engem Inventaire, op Demande vum Ministère de la Reconstruction, iwwer Krichsschied opgeholl gouf.

Et ass en Dokumentarfilm, deen aus 3 Filmer vun 20 Minutten besteet (Originaltitel: *Régions dévastées du Grand-Duché de Luxembourg 1945*), an engem Zousaz iwwer 10 Minutten.

*Den 1. Deel féiert laanscht d'Musel an Ënnersauer vu Schengen op Iechternach; 
*Den 2. Deel weist Dikrech, Veianen, Doosber, Klierf, Kautebaach, Wolz, an hir Ëmgéigenden;
*Den 3. Deel féiert ë.&nbsp;a. op Noutem, Bärel, an Eeschpelt.

Dee leschten Deel dokumentéiert déi éischt Sprangpressioun vun Iechternach am Joer 1945 nom Krich.

De Film gouf op 16mm a schwaarz-wäiss, mat 18 Biller/sec. gedréint an hat keen Toun. D'Sonorisatioun gouf 1995 vum CNA realiséiert. D'Commentairë goufe vum Frank Wilhelm geschriwwen a geschwat. D'Musek *Der Geiger von Echternach* ass vun der Lou Koster an Nicolas Welter.

## Um Spaweck

* Deel 1 op vimeo.com
* Deel 2 op vimeo.com
* Deel 3 op vimeo.com
Daags na de Tour

**Daags na de Tour** ass en hollännesche Criterium, deen zanter 1979 den éischte Meinden nom Tour de France am Zentrum vu Boxmeer gefuer gëtt.

1970 an an de Joren 1975-1978 huet d'Course *Ronde van Boxmeer* geheescht. 1970 gouf se am September organiséiert, an tëscht 1975 an 1978 am Mee.

De Rekord huet de Michael Boogerd mat fënnef Victoiren.

## Palmarès

## Um Spaweck
*http://www.daagsnadetour.nl/
Johnny Horne

Den **Johnny Horne**, Pseudonym vu **Johnny Hornemann**, gebuer am Dezember 1916 zu Rotterdam, a gestuerwen de 25. Juli 2009 zu Lëtzebuerg, war en hollännesch-lëtzebuergesche Museker a Sänger.

Enn vun den 1930er Joren huet hien a verschiddene Formatioune gespillt an hat fir e puer Deeg mam hollänneschen Orchester Peter Sypenstein e Musekengagement am Stater Hotel Alfa. Nom Zweete Weltkrich koum hien zeréck op Lëtzebuerg an huet am Stater Conservatoire Kontrabass enseignéiert. Uganks der 1960er Joren huet hien am Jean Roderes Orchester gespillt a war deemno och op RTL ze héieren an ze gesinn. Si hunn an de Varietésemissioune *Rendez-vous à Luxembourg* a *Vedette à vos ordres* vill international bekannt Musekstare begleet. Hei ass hien och der amerikanescher Dänzerin a Sängerin Josephine Baker begéint.

Hie war ee vun den éischte Lëtzebuerger Sänger, deen eng Rei vu Schallplacken zu Paräis opgeholl huet. Seng bekanntst sinn *Cigarette et Whisky* a *Concerto d'automne*, déi him et souguer erlaabt hunn am Paräisser Olympia opzetrieden.

Bis an den héijen Alter eran huet hien am Varietéberäich op Volleksfester, Hochzäiten oder Baler gespillt.

Den Johnny Horne war am Andy Bausch sengem Documentaire *[[Entrée d'artistes]]* ze gesinn.

## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergesche Museker
Peter Zadek

De **Peter Zadek**, gebuer den 19. Mee 1926 zu Berlin, a gestuerwen den 30. Juli 2009 zu Hamburg, war en däitsche Film- an Theaterregisseur, dee bekannt war fir seng onkonventionell Inzenéierungen, ë.&nbsp;a. vu Shakespeare- an Tschechow-Stécker.

De Peter Zadek ass 1933, nodeem d'Nazien an Däitschland un d'Muecht komm waren, mat senger Famill an England emigréiert, wou en nom Krich um *[[Old Vic]]* Theater studéiert huet. Säin Debut als Regisseur hat e mam Oscar Wilde sengem *Salomé*. Nodeem en eng zéng Joer an Englandals Regisseur geschafft hat, ë.&nbsp;a. och fir d'BBC, ass en 1958 hannescht an Däitschland gaangen.

Do huet hien, fir d'éischt zu Köln, dann ë.&nbsp;a. zu West-Berlin an zu Bremen geschafft. Hie war1972-1979 Intendant vum *Schauspielhaus [[Bochum]]* (1972-1979) a vum *Deutsches Schauspielhaus* zu Hamburg (1985-1989). Vun 1990 u war hie fräie Regisseur an huet mat ze soen alle groussen däitsche Bünen zesummegeschafft. Hie war zanter 1991 hie Member vun der *Deutsche Kunstakademie* an zanter 1993 vum *Berliner Ensemble*.

Zu Lëtzebuerg huet hien am Januar 2007 an enger Koproduktioun vum Théâtre national du Luxembourg an dem St. Pauli Theater Hamburg, de Ruhrfestspiele Recklinghausen an dem Theater im Pfalzbau Ludwigshafen der Shelagh Delaney hiert Stéck *Der bittere Honig* (Iwwersetzung vun *A taste of honey*), mat ë.&nbsp;a. den Julia Jentsch an Eva Mattes an den Haaptrollen, an der Escher Kulturfabrik uropgefouert.

De Peter Zadek huet och an e puer Filmer matgespillt an déi eng oder aner Kéier Regie fir Spill- oder Tëleesfilmer gefouert.

Hie krut eng sëllegen Éierungen, dorënner 2002 d'Bundesverdienstkreuz. Vun *Theater heute* ass en e puer Kéieren zum "Regisseur vum Joer" ausgezeechent ginn.

## Filmographie
### Kino
* 1969: *Ich bin ein Elefant, Madame* 
* 1975: *Eiszeit* 
* 1983: *[[Die wilden Fünfziger]]* 
### TV
* 1961: *Die Kurve* 
* 1963: *Die Mondvögel*
* 1964: *Die Stühle*
* 1965: *Held Henry* 
* 1965: *Der Nebbich* 
* 1965: *Intercontinental-Express* 
* 1968: *Rotmord* 
* 1971: *Der Pott*
* 1972: *Van der Valk und das Mädchen* 
* 1984: *Baumeister Solneß*

## Um Spaweck
2000 v. Chr.

21. Joerhonnert v. Chr. - **[[20. Joerhonnert v. Chr.]]** - 19. Joerhonnert v. Chr.

2005 v. Chr. - 2004 v. Chr. - 2003 v. Chr. - 2002 v. Chr. - 2001 v. Chr. - **2000 v. Chr.** - 1999 v. Chr. - 1998 v. Chr. - 1997 v. Chr. - 1996 v. Chr. - 1995 v. Chr.


----
*Dës Säit befaasst sech mam Joer 2000 v. Chr.*

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
Musée de préhistoire Hihof

De **Musée fir Virgeschicht** am *Hihof* zu Iechternach *(Musée de préhistoire Hihof)* ass, wéi den Numm et seet, e Musée iwwer d'Virgeschicht. E gouf de 16. August 1984 ageweit.

Ze gesinn ass do eng ganz Rëtsch Geschier aus der Steenzäit aus der ganzer Welt an och, wéi et fabrizéiert a fir wat et gebraucht gouf.

## D'Gebai
De Musée steet am Quartier "Am Sak" vum alen Iechternach. Den Hihof war an der Zäit eng Annex vum Hospiz vun der Abtei Iechternach. Seng Originne ginn an d'Spéitmëttelalter zeréck.

Am 19. Joerhonnert ass d'Gebai laang Zäit, bis 1853, als Schoulgebai (Collège municipal, duerno Progymnasium) benotzt ginn. Wéi de sougenannte "Musterhof" vun der Iechternacher Ackerbauschoul, déi vun 1856 bis 1868 funktionéiert huet, sollt op d'Bee gesat ginn, ass op Lännereie vum Spidol "op Fehl" an op d'Wirtschaftsgebaier vum Hihof, deen och dem Spidol gehéiert huet, zeréckgegraff ginn. Am Hihof selwer goufe mat der Zäit Wunnengen ageriicht.

An der Ardennenoffensiv gouf d'Gebai staark beschiedegt; et gouf tëscht 1978 an 1984 restauréiert.

## Um Spaweck
* Websäit vum Musée
Doihl

Den **Doihl** (ausgeschwat Duel) war en Deel vun de Minièrë vun der Ougrée zu Rodange tëscht dem Duerf selwer an dem Fond-de-Gras.

Um Doihl stoung de Concasseur vun der Minière, an d'Verluedestatioun vun der Seelbunn vun der Rodanger Schmelz.

An der Minière gouf et eng Galeriesverbindung, déi vun der Rodanger Säit bis op Zowaasch gefouert huet. Déi Transportstreck ass 1.400 Meter laang a gëtt elo vun der Minièresbunn benotzt.
## Kuckt och
* *[[Camptochaeta luxemburgensis]]*, eng Dipterenaart aus der Famill vun de Sciaridae, där hire bekannten Areal nëmmen an der Minière Doihl läit.

## Um Spaweck
* Websäit mat Fotoen op rail.lu
Rodange (Homonymie)

* Rodange: eng lëtzebuergesch Uertschaft an der Gemeng Péiteng
* Rodange: en franséisch Uertschaft an der Gemmeng Brivezac am Departement Corrèze
* Albert Rodange: e lëtzebuergeschen Ingenieur
* Michel Rodange: e lëtzebuergesche Schrëftsteller
Gardaséi

De **Gardaséi**, op Italieenesch *Lago di Garda* oder *Benàco* a *Bènaco*, wéi en an der Géigend ëm de Séi genannt gëtt, ass de gréisste Séi vun Italien.

Säin anticken Numm war vun ongeféier 200 v. Chr. bis 800 n.&nbsp;Chr. *Lacus benacus*. Den Numm soll vun enger aler Gottheet, Benacus, ofstamen. De Gardaséi vum Etschgletscher an der leschter Äiszäit geformt, deem seng Spueren een haut nach verfollege kann. Ëm d'Joer 2000 v. Chr. sollen déi éischt Besiidlungen um Séiufer gewiescht sinn.

De gréisste Floss, deen an de Gardeséi leeft, ass d'Sarca, déi um nërdlech Wutz bei Torbole draleeft an als Mincio bei Peschiera del Garda erausleeft, fir bei Governolo an de Po ze lafen.

Am Séi gëtt et e puer Inselen. Déi gréisst, d'Isola del Garda läit bei Salò. Eng ronn 2&nbsp;km südlech dovu läit d'Isola San Biagio an déi kleng Insel *i&nbsp;Conigli* (Hueseninsel). Op San Biaggio kann een, wann d'Waasser am Séi net ze héich ass, zu Fouss goen. D'Insel Trimelone, eng 400 Meter vun Assenza ewech, ass Arméisterrain an däerf net besicht ginn.

## Um Spaweck
Corazón Aquino

D**'Corazón** ("**Cory**") **Aquino**, gebuer **María Corazón Cojuangco** de 25. Januar 1933 zu Paniqui (Provënz Tarlac), a gestuerwen den 1. August 2009 zu Makati City, war eng philippinnesch Politikerin. Si war tëscht 1986 an 1992 den 11. President vun de Philippinnen.

Politesch aktiv gouf d'Corazón Aquino, nodeem hire Mann, de Politiker a Géigner vum Ferdinand Marcos senger Diktatur, Benigno Aquino, Jr. 1983 ermuert gi war, wéi en aus der Verbannung hannescht op d'Philippinne koum. Si war d'Spëtzekandidatin vun der Oppositioun bei de Presidentschaftsswale vun 1986 a gouf nom Opstand géint de Marcos wéinst Walfäschung, deen huet misse fortlafen, (als éischt Fra an deem Amt) Presidentin vun de Philippinnen.

Hiren Nofollger war de Fidel Ramos. 2010 gouf hire Jong, de Benigno Aquino III., sengersäits zum President vun de Philippinne gewielt.

## Um Spaweck
Sella Zoncolan

D**'Sella Zoncolan** och *Sella Monte Zoncolan* ass e 1.735 Meter héije Col an den Dolomitten, op der Provënzstrooss SP123, déi d'Verbindung tëscht Ovaro a Sutrio an der Provënz Udine mécht.

## Opfaart

**Westopfaart vun Ovaro aus:**

D'Streck vun Ovaro, mat Ufank op der Kräizung mat der Staatsstrooss SS355, bis op de Col ass 10,2&nbsp;km laang, an den Héichtenënnerscheed ass 1.210 Meter. Si ass mat enger Moyenne vun der Pente vun 11,5 % an engem Maximum vun 22 % eng vun de géisten an Europa. Op der Westopfaart gëtt et dräi schmuel Tunnellen déi zanter dem Passage vum Giro 2007 beliicht sinn.

Et war dat Joer déi zweet Kéier datt de Giro bei der 17. Etapp den 30. Mee iwwer de Col gefuer ass. Gewonnen hat de Gilberto Simoni.

Op der Streck fir op de Bierg sti laanscht Strooss Panneauen, déi un eng Parti vu grousse Coureuren erënneren, wéi den Alfredo Binda (km 0.5), Louison Bobet (km 1,0), Federico Bahamontes (km 1,5), Jacques Anquetil (km 1,9), Felice Gimondi (km 2,5), an Eddy Merckx (km 3,1).

**Ostopfaart vu Sutrio aus:**

Opfaart vu Sutrio aus, mat Ufank op der Kräizung mat der SS52Bis, ass 13,9&nbsp;km laang an et geet 1.163 m mat enger Moyenne vu ronn 9 % biergop. Vun der Ostsäit aus ass d'Pente ganz onreegelméisseg. Op den éischten aacht Kilometer gëtt et Maximume vun 13 %. Duerno kënnt ee relativ flaachen Deel vun 1,5&nbsp;km. Op de leschte Kilometere variéiert d'Pente tëscht 13 % an 20 % mat engem kuerze Stéck vu 27 %.

An der 12. Etapp vum Giro 2003, déi och vum Simoni gewonne gi war, stoung d'Sella Zoncolan fir d'éischt Kéier um Programm vum Giro.

Um Col steet eng metalle Skulptur déi bei Geleeënheet vum Giro 2007 ageweit gouf, an eng Éierung fir all Cyclist soll sinn deen iwwer de Col fiert. Leider ass déi Skulptur schonn dat Joer duerno staark duerch Schnéi- an Äisdrock beschiedegt an ëmgedréckt ginn.

## Um Spaweck

* Diagramm vun der Streck vun Ovaro aus
* Diagramm vun der Streck vu Sutrio aus
McDonnell Douglas

**McDonnell Douglas** war, bis d'Firma 1997 vu Boeing iwwerholl gouf, ee vun de gréisste Fligerproduzenten op der Welt. Hiren Haaptsëtz hate se zu Long Beach a Kalifornien an den USA.
McDonnell Douglas war 30 Joer laang ee vun de gréisste Sous-traitante vun der US Navy an der US Air Force.

## Geschicht
McDonnell Douglas gouf 1967 mat der Fusioun vun de Fligerhiersteller Douglas Aircraft Company, dee finanziell Schwieregkeeten hat, an McDonnell Aircraft Corporation, gegrënnt. Si hunn domat nieft Boeing, North American an Lockheed zu de 4 gréisste Fligerhiersteller an den USA gezielt.
Zesummen hu si weiderhi souwuel Zivil- wéi och Militärfligere gebaut. 
Ënner der Uelegkris an de 70er Joren hunn och Fligerhiersteller misse leiden. McDonnell Douglas huet probéiert ze diversifizéiere fir sech kennen iwwer Waasser ze halen an huet d'Helikopterfirma Hughes Helicopters iwwerholl.
Den 10. Februar 1993 hu si hiren 10.000 Fliger gebaut.
Nodeem Boeing 1996 d'Firma North American Aviation iwwerholl huet, gouf 1997 dunn och McDonnell Douglas iwwerholl.

## Zivil Fligeren
* DC-10
* MD-11 (Weiderentwécklung vun der DC-10)
* MD-80/90 (MD-81/82/83/87/88/90, Weiderentwécklunge vun der DC-9)
* MD-95 (Weiderentwécklunge vun der DC-9, ëmbenannt an Boeing 717-200)
* Douglas 2229

## Militärfligeren
* C-17 Globemaster III
* F-15 Eagle, Strike Eagle 
* F/A 18 Hornet, Super Hornet 
* KC-10 Extender

## Um Spaweck

* McDonnell Douglas Helikopteren
Airbus

**Airbus** ass eng Duechtergesellschaft vun der EADS an de gréissten europäesche Fligerhiersteller. Nieft der amerikanescher Firma Boeing gehéiert si weltwäit zu de gréisste Fligerhiersteller. Airbus, déi hire Sëtz zu Toulouse a Frankräich huet, beschäftegt aktuell ëm 57.000 Mataarbechter a Spuenien, England, Däitschland an a Frankräich.

## Geschicht
### Grënnung
Airbus gouf en 18. Dezember 1970 mat der Fusioun vun der franséischer Firma Aérospatiale an der Firma Deutsche Airbus gegrënnt. 
Nodeem déi däitsch Fligerhiersteller MBB (Fusioun tëscht Messerschmitt, Bölkow an HFB), Dornier a *Fokker-Vereinigte Flugtechnische Werke* (Fokker-VFW) agesinn hunn datt si eleng net géint Boeing a McDonnell Douglas kéinten ukommen, hu si sech zum Konsortium Deutsche Airbus, zesummegeschloss. A Frankräich hunn d'Fligerhiersteller Sud-Aviation, Nord-Aviation a SEREB zur Aérospatiale fusionéiert. 
1971 koum déi spuenesch Firma CASA an 1979 d'British Aerospace derbäi.

### Wichteg Fligere vun Airbus

* Den 28. Oktober 1972 flitt fir déi éischt Kéier een Airbus A300.
* 1982: éischte Fluch vum Airbus A310
* 1988: éischte Fluch vum Airbus A320, aktuell dee Fliger deen am meeschte gebaut gouf
* 1992: déi éischt Groussraumfligere vun Airbus, den Airbus A330 an den Airbus A340 lafe vum Band
* De 27. Abrëll 2005 huet den Airbus A380, dee gréisste Fliger vun der Welt, säi Jungfernfluch.

## Airbus-Fligeren
### Zivil Fligeren

### Militärfligeren

## Kuckt och
* Boeing
* McDonnell Douglas

## Um Spaweck

* Airbus
* Airbus Bestellungen
Anders Fogh Rasmussen

Den **Anders Fogh Rasmussen** [], gebuer de 26. Januar 1953 zu Ginnerup, Jütland, ass en dänesche Politiker.

De Rasmussen gouf mat 25 Joer fir d'éischt an de *Folketing*, d'dänescht Parlament, gewielt. Vun 1987 bis 1990 war e Minister fir Steieren an der Regierung vum Poul Schlüter, vun 1990 un zousätzlech Wirtschaftsminister. 1992 huet en als Minister, wéinst "Dysfonctionementer" an der Comptabilitéit vu sengem Ministère zerécktriede missen.

Hie war vun 1998 bis 2009 President vun der rietsliberaler Venstre-Partei a vun 2001 bis 2009 Ministerpresident vun Dänemark. Vum 1. August 2009 bis den 30. September 2014 war hie Generalsekretär vun der NATO. Den 1. Oktober 2014 gouf hie vum Jens Stoltenberg ofgeléist.

## Um Spaweck

* Homepage 
* Biographie 
* Gunnar Herrmann: Rasmussen im Potrait. Der Bündnis-Experte"; Süddeutsche Zeitung vum 7. Mäerz 2009
Trentiner Festungen

Op der Trentiner Front, virun allem op den Héichplateauen huet Éisträich-Ungarn vun 1908 un e modernt Verdeedegungssystem, dat aus siwe Festunge bestanen huet, gebaut.

Um Héichplateau vu Vezzena-Luserna waren et d'Festungen Cima Vezzena, Busa Verle a Luserna.

Um Plateau vu Lavarone stoung d'Festung Gschwent Belvedere an um Plateau vu Folgaria d'Festungen Cherle, Sommo alto an Dosso del Sommo.

Aner Festunge waren am Vallarsa an um Monte Zugna virgesinn, mä wéinst dem Éischte Weltkrich goufen déi net méi gebaut.

## Kuckt och
*Festunge vu Folgaria
Festunge vu Folgaria

D**'Festunge vu Folgaria** waren dräi Festungen um Héichplateau vu Folgaria déi zu den Trentiner Festunge gehéiert hunn.

D'Festung Cherle op enger Héicht vu 1.445&nbsp;m huet zesumme mat der Festung Gschwent Belvedere vu Lavarone den Zougank vum Valle dell'Astico an den Héichplateau vu Fiorentini bewaacht.

D'Festung Sommo alto beim Passo Sommo op enger Héicht vu 1.614&nbsp;m huet op de Val Orsara an de Passo Coe opgepasst.

D'Festung Dosso del Sommo op 1.670&nbsp;m huet den Accès op de Passo Borcola an de Val di Terragnolo deen op Rovereto féiert, iwwerwaacht.
Proves

**Proves** (de: *Proveis*) ass eng kleng italieenesch Gemeng an der Provënz Südtiroul an der Regioun Trentino-Südtiroul.

Et ass eng Gemeng déi haaptsächlech vun der Landwirtschaft lieft, an der Uertschaft selwer gëtt nëmmen eng gutt dräi Dosen Haiser, de Rescht si Bauerenhäff déi wäit ronderëm verspreet leien.

D'Uertschaft déi op enger Héicht vu 1.420 Meter läit, huet nëmmen een Haaptaccès iwwer d'Provënzstrooss SP86. Soss ka se just iwwer Feldweeër erreecht ginn déi vun anere klengen Uertschafte ronderëm dohi féieren.

An der Uertschaft gëtt et puer schéin al Bauerenhäff, déi an den Häff selwer oder un de Fassaden, aalt landwirtschaftlecht Geschier ausgestallt hunn. Vill Diech si mat Schëndele gedeckt déi mat Late gehale sinn an op deene Steng leien.

## Nopeschgemengen

Cagnò, Lauregno, Rumo, Ultimo

## Um Spaweck
Misurinaséi

De **Misurinaséi** (ital. **Lago di Misurina**) ass e Séi an den Dolomitten an der Provënz Belluno an Italien. E läit op enger Héicht vun 1.756 Meter an et kënnt ee vu Südwesten dohi vu Cortina d'Ampezzo aus iwwer d'Regionalstrooss SR48, déi iwwer de Passo Tre Croce féiert, an da vun der Kräizung fir op Auronzo di Cadore iwwer d'Provënzstrooss SP49. Vun Norde kënnt een dohi vun Toblach am Pusterdall iwwer d'Staatsstrooss SS51 an no der Kräizung zu Carbonin iwwer d'SS48Bis duerch den Dall *Popena bassa*.

Ronderëm de Séi leien d'Biergmassiver vun den Tre Cime, dem Monte Piano, vun der Cardini-Grupp an dem Monte Cristallo. Am Süde leien d'Massiver vun der Marmarole a Sorapsis. Laanscht de westlechen Uwänner vum Séi stinn e puer Hoteller.

De Séi ass maximal 5 Meter déif, an huet eng Fläch vu ronn 14 ha. Vun der Südspëtz bis zur Nordspëtz miesst e ronn 1 Kilometer an déi gréisst Breet ass 350 Meter.
Auronzo di Cadore

**Auronzo di Cadore** ass eng italieenesch Gemeng an der Provënz Belluno an der Regioun Venetien.

Zu der Gemeng gehéiert déi kleng Uertschaft Misurina beim Misurinaséi, an nach 16 aner Uertschaften, an der italieenescher Verwaltungssprooch Frazione (Fraktiounen) genannt. Et sinn dat: 
Auronzo selwer - Casa San Marco - Case Orsolina - Cella - Cima Gogna - Cosderuoibe - Fienili Tarlisse - Giralba - Palus San Marco - Piazza del Gobo - Reane - Rifugio Auronzo - Rifugio Bosi - Riziò - Somprade - Villapiccola.

Op der Grenz vun der Gemeng leien d'Biergspëtzen Tre Cime de Lavaredo, déi mat iwwer 2900 Meter zu den héchsten an den Dolomitten zielen.

D'Uertschaft Auronzo läit um lénksen Uwänner vum Stauséi Santa Caterina am Dall vum Floss Ansiei.

Den S.S. Lazio huet zu Auronzo säi Summertrainingscamp éier d'Championnat ufänkt.

## Nopeschgemengen
Calalzo di Cadore, Comelico Superiore, Cortina d'Ampezzo, Danta di Cadore, Dobbiaco, Domegge di Cadore, Lozzo di Cadore, San Vito di Cadore, Santo Stefano di Cadore, Sesto, Vigo di Cadore.

## Jumelage
* Ilópolis, Brasilien

## Bekannt Leit aus der Gemeng
* Renato Del Din, Alpinist a Partisan, dekoréiert mat der Medaglia d'oro al valor militare.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng
Stauséi Santa Caterina

De **Stauséi Santa Caterina** ass e Séi bei Santa Caterina südlech vun Auronzo di Cadore, an der italieenescher Provënz Belluno.

De Séi ass entstane wéi am Dall vum Floss Ansiei tëscht 1930 an 31 e Barrage gebaut gouf.

D'Staumauer ass eng Gewiichstaumauer déi e liichte Bou mécht. D'Maximalstauhéicht ass 833,30 Meter iwwer dem Mier, an d'Reegelhéicht ass 830,0 m. D'Mauer ass 58,5 Meter héich, an d'Krounelängt ass 185 Meter. De Bauvolume vun der Mauer ass 92.500 Meter Kibb, an am Séi sinn, wann e voll ass 7 Millioune Meter Kibb Waasser.

Iwwer d'Staumauer féiert eng Strooss, déi just breet genuch ass fir een Auto, an um rietsen Uwänner ass och just eng Sakgaass, mat e puer Parkplazen.

An der Entrée vun der Strooss fir iwwer d'Mauer ze fuere sti riets a lénks all Kéier eng Skulptur vun engem San Marco Léiw, déi aus wäissem Stee geha gouf.

Bei de Séi kënnt een iwwer d'Staatsstrooss SS51Bis vu Pieve di Cadore aus, an iwwer d'Regionalstrooss SR48 vu Cortina d'Ampezzo aus.

Um lénksen Uwänner leien d'Uertschaften Auronzo di Cadore, Santa Caterina a Villapiccola. De rietsen Uwänner besteet aus engem méi oder manner geien Hank, op deem Bëscher stinn. Ee Spadséierwee féiert duerch d'Bëscher laanscht de Séi. Op dee Wee kënnt een iwwer d'Staumauer, eng Bréck an der Mëtt vum Séi op der Héicht vu Villapiccola, an eng Bréck zu Auronzo.

Koordinaten:
Ovaro

**Ovaro**, op Friaulesch *Davar*, ass eng italieenesch Uertschaft a Gemeng an der Provënz Udine an der Regioun Friul-Julesch Venetien. Ovaro läit ronn 120&nbsp;km nordwestlech vun Triest, an eng 50&nbsp;km vun Udine. D'Uertschaft läit op enger Héicht vu 525 Meter am Val Degano um Uwänner vum Floss Degano an de karneschen Alpen. Ronderëm leien e puer Collen a Bierger wéi de Col Gentile (2.076 m), an de Monte Volaia (2.550 m).

## Uertschaften an der Gemeng
Agrons *(Negrons)*, Cella *(Cela)*, Chialina *(Cjalina)*, Clavais *(Clavaias)*, Cludinico *(Cludini)*, Entrampo *(Dentramp)*, Lenzone *(Lençon)*, Liariis *(Liaries)*, Luincis *(Luvincàs)*, Luint *(Luvint)*, Mione *(Mion)*, Muina *(Muina)*, Ovasta *(Davasta)*

## Nopeschgemengen
Ampezzo, Comeglians, Lauco, Prato Carnico, Ravascletto, Raveo, Sauris, Socchieve, Sutrio.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Gemeng
Nago-Torbole

**Nago-Torbole** ass eng italieenesch Gemeng an der autonomer Provënz Trient an der Regioun Trentino-Südtiroul, um nord-ëstlechen Uwänner vum Gardaséi.

Duerch d'Gemeng leeft de Floss Sarca, de gréisste Floss deen de Gardaséi fiddert.

D'Gemeng besteet aus den Uertschaften Torbole, Nago an Tempesta.

Well Torbole an engem Wandzoch läit ass et ganz beléift bei Wandsurferen.

## Nopeschgemengen
Arco, Riva del Garda, Mori, Molina di Ledro, Brentonico, Malcesine

## Geschichtleches
Den 2. September 1796 war do eng decisiv Schluecht vum Napoléon sengem éischten Italienfeldzuch.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Gemeng
Cortina d'Ampezzo

**Cortina d'Ampezzo** ass eng italieenesch Gemeng an der Provënz Belluno an der Regioun Venetien. D'Gemeng läit op enger Héicht vun 1.210 Meter.

## Uertschaften an der Gemeng

Acquabona - Cadelverzo di Sopra - Cadelverzo di Sotto - Cadin di Sopra - Cadin di Sotto - Campo di Sopra - Campo di Sotto - Chiamulera - Chiave - Cimabanche - Fiames - Fraina - Lacedel - Mortisa - Pian da Lago - Pocol - Rufreddo - Sacus - San Biagio - Socol - Staulin - Verocai - Zuel

## Nopeschgemengen
Auronzo di Cadore, Badia, Braies, Colle Santa Lucia, Dobbiaco, Livinallongo del Col di Lana, Marebbe, San Vito di Cadore.

## Verkéier
Bis 1964 konnt ee mat der Dolomitebunn op Cortina d'Ampezzo fueren. Dat grousst Gebai vun der Gare ass erhale bliwwen, an elo fueren do Busse fort.

## Jumelage

* Cattolica, 

## Cortina d'Ampezzo am Sport
* 1956 waren zu Cortina d'Ampezzo d'Olympesch Wanterspiller.
* Am Giro d'Italia war Cortina d'Ampezzo e puermol Etappestad, an zwar:

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Gemeng
Grueffräs

Eng **Grueffräs** ass eng Aarbechtsmaschin op Ketten, déi geduecht ass fir bei Buedemaarbechte schmuel Grief auszehiewen.

Well d'Aarbechtsbreet net grouss ass gëtt se besonnesch agesat fir Grief ze maache wa Kabele verluecht ginn, oder fir Drainageréier oder soss Leitungen ze verleeën. Wichteg ass beim Asaz vu sou Geschier datt op hirem Passage keng Leitunge queesch iwwer den Tracé féieren. De lassene Buedem oder Steng kënnen entweeder laanscht d'Säit erausgeworf ginn, fir duerno beim Opfëlle vum Gruef erëm gebraucht ze ginn, oder iwwer en ugebaut Fërderband op e Camion geluede ginn, fir oftransportéiert ze ginn.

## Um Spaweck
Josephine Venturi

D**'Josephine Venturi**, bestuet Josephine (Josee) **Vandeguchte**, gebuer de 4. September 1934 zu Esch-Uelzecht, ass eng Lëtzebuergerin, déi a Kanada lieft.

Mat 21 Joer ass si a Kanada ausgewandert, wou si hir Schoulausbildung nogeholl an eng Ausbildung a Molerei a Poterie gemaach huet. Si moolt Biller vun hire Reesen op de Jakobsweeër an dekoréiert Tellere mat Motiver, déi si op hire Reese beandrockt hunn. 2008 huet si e Buch mat hiren Impressiounen an Erliefnesser um Jakobswee, a mat nëtzlechen Informatioune fir Pilger, erausginn.

## Literatur
* Vandeguchte, Josephine, 2008. *Come walk with me. Santiago*. Linda McLaughlin & Bill Chong Éditions. 106 S.

## Um Spaweck
* My Fourth Try at the Camino by Josephine Vandeguchte
* Come walk with me. Santiago.
* Peterborough Examiner
* Canadian Company of Pilgrims, Summer 2008, S. 11.
Clásica Ciclista San Sebastián 2009

Déi 29. Editioun vun der **[[Clásica Ciclista San Sebastián]]** gouf 2009 den 1. August gefuer. Et war déi zéngt Course dat Joer um Kalenner vum UCI ProTour 2009.
Tour de Romandie 2009

Déi 63. Editioun vum **[[Tour de Romandie]]** gouf 2009 vum 28. Abrëll bis den 3. Mee gefuer. D'Course gouf vum Tschesch Roman Kreuziger gewonnen, deen an der Editioun 2008 den Zweete war. Déi zweet Plaz war fir de Russ Vladimir Karpets an Drëtte gouf den Est Rein Taaramäe. Et war déi sechst Course um Kalenner vun der UCI ProTour 2009
## Etappen

## Um Spaweck
Fossen

**Fossen** oder **(om) Fossenhaff** ass e Lieu-dit an der Gemeng Klierf an ass en Deel vun der Kadastersektioun Hengescht. En huet bis Enn 2011 zur Gemeng Hengescht gehéiert ier déi – zesumme mat Munzen – bei d'Gemeng Klierf geprafft gouf.

Den Haff läit op enger Héicht vu 516 m, op engem Gemengewee tëscht der  an dem CR338.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Jos Hermes

De **Joseph "Jos" Hermes**, gebuer den 20. Juni 1891 zu Weimeschkierch an der deemoleger Gemeng Eech, a gestuerwen den 1. Oktober 1971 zu Ettelbréck, war e lëtzebuergeschen Enseignant, Auteur a Resistenzler.

Hien huet als Schoulmeeschter zu Branebuerg a Baastenduerf geschafft.

Am Zweete Weltkrich war de Jos Hermes Member vun de Resistenzorganisatiounen Letzeburger Legio'n a Letzeburger Vollekslegio'n.

Hie war Auteur vu kuerzen Theaterstécker.
## Um Spaweck
Kuelebierg (Biekerech)

De **Kuelebierg** ass den Hausbierg vu Biekerech. Et ass een nërdlechen Ausleefer vun engem laangezunnene Platto deen op de Koppe vun Arel ufänkt a sech iwwer Habscht a Sëll bis an Mierscherdall zitt.

Zu deem Platto deen den Äischdall vum Aterdall trennt, gehéieren och déi zwou *Kräizerbuchen*, déi Habschter an déi Sëller.

Op enger Héicht vu ronn 360 Meter steet d**[[Helleg Kräiz-Kapell um Kuelebierg|Jobskapell]]'', bei déi vun der Parkierch vu Biekerech aus e ronn 800 Meter laange [[Kräizwee]] féiert.

Um Fouss vum Kuelebierg, dee komplett op [[Lëtzebuerger Sandsteen]] läit, gëtt et eng grouss Zuel vu Quellen, déi d'Gemeng mat Waasser beliwweren, an déi eng ganz héich Waasserqualitéit hunn.

Dëst huet mat sech bruecht datt sech am Hueweler Wee eng Waasserfabréck d**S.A. des Eaux minérales de Beckerich'', installéiert huet, déi dat Biekerecher Waasser international kommerzialiséiert.
Marie-Thérèse Glaesener-Hartmann

D**'(Marie-)Thérèse Glaesener-Hartmann**, gebuer den 18. Abrëll 1858 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 18. Februar 1923, war eng lëtzebuergesch Molerin.
Si war d'Duechter vum Architekt Antoine Hartmann.

Si war warscheinlech déi éischt Lëtzebuergerin déi am Ausland Konscht studéiert huet. Hire Papp huet a senger Fräizäit Aquarelle gemoolt an huet bei sengem Meedchen den Interessi fir d'Molerei waakreg gemaach. Mat 19 Joer ass si op Düsseldorf Konscht studéiere gaangen. Well d'Fraen zu där Zäit nach net an de staatleche Konschtschoulen zougelooss waren, huet si Privatcourse beim Gustav Süs geholl, an zu München beim Moler Alexander von Liezen-Mayer. Duerno war si d'Schülerin vun de franséische Moler Auguste Carolus-Duran a Jean-Jacques Henner, déi en "Dammenatelier" fir Portraitsmolerei zu Paräis haten. Si ass virun allem fir hir Interieuren a Portraite bekannt.

__TOC__

Scho wärend hirem Studium, huet si hir Biller zu Lëtzebuerg an der Fënster vum Geschäft vum Louis Segers ausgestallt. Si huet vun 1894 bis 1912 am Cercle artistique de Luxembourg ausgestallt.

Zu Lëtzebuerg um Belair an zu Suessem am Quartier Belval-Sud goufe Stroossen, d*[[Rue Marie-Thérèse Glaesener-Hartmann]]*, resp. d*[[Rue Thérèse Glaesener-Hartmann]]*, no der Molerin genannt.
## Galerie

Marie-Thérèse Glaesener-Hartmann, Médor-102.jpg|Médor (1886)
Thérèse Glaesener-Hartmann, Jules Ulveling (1892)-101.png|Jules Ulveling (1892)
Thérèse Glaesener-Hartmann, Paule Ulveling (1895)-101.jpg|Paule Ulveling (1895)
Pierre Mathias Siegen by Marie-Thérèse Glaesener-Hartmann.jpg|De Geolog Pierre Mathias Siegen (1896)
Thérèse Glaesener-Hartmann, Paul Eyschen.jpg|De Premierminister Paul Eyschen (ouni Datum)
Thérèse Glaesener-Hartmann, Portrait de Madame Salentiny (1902)-102.jpg|Madame Salentiny (1902)
Thérèse Glaesener-Hartmann, Dr. J.-P. Glaesener, (1908)-101.jpg|Dr J.-P. Glaesener (1908)


## Literatur

* Hirsch, Anton. *Die bildenden Künstlerinnen der Neuzeit*. Stuttgart: Verlag Ferdinand Enke, 1905 S.186-190
* Goetzinger, Germaine, Lorang, Antoinette, Wagener, Renée [Hrsg.]. *Wenn nun wir Frauen auch das Wort ergreifen...: Frauen in Luxemburg 1880-1950.* Luxembourg: Publications nationales du Ministère de la culture, 1997 S.272-277 ISBN 2-87984-010-4.
* Wirtz, Jacobine, Eckhart, Kathrin. *Künstlerinnen entdecken: Unterrichtsmappe für Lehrerinnen und Lehrer der Vor- und Primärschulen*. Numéro spécial du Courrier de l'éducation nationale, 2008 S.186-190

## Um Spaweck

* Linda Eischen. ''Les femmes dans l'art luxembourgeois'' Ons Stad, N°77, 2004, S.12-18
* Wirtz, Jacobine, Eckhart, Kathrin. ''Künstlerinnen entdecken: Unterrichtsmappe für Lehrerinnen und Lehrer der Vor- und Primärschulen'' Numéro spécial du Courrier de l'éducation nationale, 2008 S.186-190

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Barthélemy Namur

De **Barthélemy** oder **Bartholomé Namur**, gebuer den 13. September 1728 zu Lëtzebuerg, a gestuerwen de 25. Januar 1779, war e Sculpteur aus dem Herzogtum Lëtzebuerg.

Hie war de Bouf vun engem Léngewiewer. Tëscht 13 an 19 Joer huet hien eng Léier als Sculpteur beim Martin Jacques vu Kleng Elchert gemaach. Dono huet hien eng 3 Joerzéngte selbstänneg als Sculpteur geschafft. No engem Aarbechtsaccident, 1773, huet hie misse méi lues maachen.

Zu senge Wierker zielen ë.&nbsp;a. den Héichaltor an der Kierch vu Recken, Holz- a Steendekoratiounen am Refuge Sankt Maximin, an Aarbechten un den Altär an de Kierche vu Schëtter a vu Sandweiler. Weiderhin si vun him: de Priedegtstull an der Izeger Kierch, den Haaptaltor an där vun Atert, d'Portal vum ale Stater Kolléisch, souwéi zwou Statuen, eng vum Ignatius vu Loyola an eng vum François Xavier (haut an der Kierch Walfer).

## Wierker

Iglesia de San Miguel, ciudad de Luxemburgo, Luxemburgo, 2023-12-16, DD 77-79 (cropped).jpg|Héichaltor (1770) Méchelskierch (Stad Lëtzebuerg)
Walfer, Franciscus Xaverius.jpg|François Xavier (1771), Walfer
Walfer, Ignatius vu Loyola.jpg|Ignatius vu Loyola (1771), Walfer


## Um Spaweck
Hollännesch Verdeedegung

D**'Hollännesch Verdeedegung** ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Zouene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner de Schlësselen A80 bis A99 klassifizéiert.

D'Hollännesch Verdeedegung fänkt mat follgenden Zich un:

:**1. d4 f5**

## Geschicht
Den Elias Stein huet 1789 a sengem Buch *Nouvel essai sur le jeu des échecs, avec des réflexions militaires relatives à ce jeu* d'Hollännesch Verdeedegung als déi bescht Äntwert op 1. d4 recommandéiert.

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass d'Hollännesch Verdeedegung ënner de Schlësselen A80 bis A99 klassifizéiert.
* A80: 1. d4 f5
* A81: 1. d4 f5 2. g3
* A82: 1. d4 f5 2. e4
* A83: 1. d4 f5 2. e4 fxe4 3. Sc3 Sf6 4. Lg5
* A84: 1. d4 f5 2. c4
* A85: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. Sc3
* A86: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3
* A87: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 g6 4. Lg2 Lg7 5. Sf3
* A88: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 g6 4. Lg2 Lg7 5. Sf3 0-0 6. 0-0 d6 7. Sc3 c6
* A89: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 g6 4. Lg2 Lg7 5. Sf3 0-0 6. 0-0 d6 7. Sc3 Sc6
* A90: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2
* A91: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2 Le7
* A92: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2 Le7 5. Sf3 0-0
* A93: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2 Le7 5. Sf3 0-0 6. 0-0 d5 7. b3
* A94: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2 Le7 5. Sf3 0-0 6. 0-0 d5 7. b3 c6 8. La3
* A95: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2 Le7 5. Sf3 0-0 6. 0-0 d5 7. Sc3 c6
* A96: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2 Le7 5. Sf3 0-0 6. 0-0 d6
* A97: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2 Le7 5. Sf3 0-0 6. 0-0 d6 7. Sc3 De8
* A98: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2 Le7 5. Sf3 0-0 6. 0-0 d6 7. Sc3 De8 8. Dc2
* A99: 1. d4 f5 2. c4 Sf6 3. g3 e6 4. Lg2 Le7 5. Sf3 0-0 6. 0-0 d6 7. Sc3 De8 8. b3

## Kuckt och
* Bird-Erëffnung
* Schachnotatioun
Morra-Gambit

D**'Morra-Gambit** ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Hallefoppene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner dem Schlëssel B21 klassifizéiert.

D'Morra-Gambit fänkt mat follgenden Zich un:

:**1. e4 c5**
:**2. d4 cxd4**
:** 3. c3**

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Giro d'Italia 1956

Den **Giro d'Italia 1956** war déi 39. Editioun vum Giro d'Italia. Den Depart war den 19. Mee zu Mailand an d'Arrivée den 10. Juni 1956 zu Mailand. 

D'Course gouf vum Lëtzebuerger Charly Gaul (Faema-Guerra) gewonnen.

## Etappen

## Besonnesches
De Charly Gaul, deen an der 18. Etapp als 24. mat méi wéi 16 Minutte Retard agelaf war, huet deen Dag duerno an der Etapp tëscht Meran an dem Monte Bondone bei miserable Wiederconditiounen attackéiert. No engem Depart am schloe Reen koum bei der Opfaart Schnéi derbäi an d'Temperature si bis op -10&nbsp;°C gefall. Méi wéi 60 Coureuren hunn opginn dorënner och de *Maillot rose* Pasquale Fornaro. De Gaul ass eng Avance vun aacht Minutten op den Zweeten eraus gefuer a gouf domat éischten am Generalklassement, Plaz déi e bis de leschten Dag op der Arrivée zu Mailand behale sollt.

Dem Lëtzebuerger seng Leeschtung an där Etapp gëtt als eng vun de gréissten an der Geschicht vum Vëlossport ugesinn. Fir dorun z'erënneren hunn d'Italieener an der Opfaart eng Plack montéiert.

## Generalklassement

## Um Spaweck
Robert Everling

De **Robert Everling**, gebuer de 15. Juni 1949 zu Diddeleng, a gestuerwen den 12. Februar 2026, war de leschte Buergermeeschter vun der Gemeng Heischent.

Bei de Gemengewale vum 10. Oktober 1981 ass de Robert Everling fir d'éischt an den Heischter Gemengerot gewielt ginn.

No 24 Joer als Gemengeconseiller gouf hien no de Gemengewale vum 9. Oktober 2005 Schäffen.

Als Nofollger vum Marco Schank gouf hien de 7. Juli 2009 am Inneministère als leschte Buergermeeschter vun der Gemeng Heischent vereedegt. No der Fusioun vun de Gemengen Esch-Sauer, Heischent an Néngsen a mat der Vereedegung vum Gilles Kinzelé als Buergermeeschter vun der Fusiounsgemeng Esch-Sauer goung dem Robert Everling säi Mandat op en Enn.

De Robert Everling war Schoulmeeschter an huet zu Eschduerf gewunnt

Hie war mat der Anne Theis bestuet a Papp vum engem Jong.

## Um Spaweck
* Heiderscheid - Robert Everling wird neuer Bürgermeister
Fluchfeld vun Näertrech

D**'Fluchfeld vun Näertrech** ass e Fluchfeld op enger Héicht vu knapp 460&nbsp;m (NG-L) zu Näertrech an der Gemeng Wanseler dat ënner Opsiicht vun där Gemeng exploitéiert gëtt.

Et ass e Fluchfeld dat net kontrolléiert ass, an op deem och keng Douane ass. Et kann nëmme bei gudde Wiederkonditioune, bei Flich op Siicht benotzt ginn (VMC). Eng aeronautesch Statioun mam Indikativ «NOERTRANGE INFO» gëtt op der Frequenz 126,95&nbsp; d'Informatioune wéi et ka benotzt ginn.

D'Pist, déi net macadamiséiert ass, ass 670 Meter laang a 40 Meter breet, a kann nëmme vu Fligere benotzt ginn déi e Maximalgewiicht vu manner wéi 2.000 Kilo hunn.

Verschidde Klibb organiséiere reegelméisseg Aktivitéiten, sou wéi z.&nbsp;B. Fallschiermsprangen.

## Geschicht
De 14. November 1937 huet de Keeler Aéro-Club "op Näerter Kräiz" op Aluedung vun e puer Wolzer Leit Seegelfligere virgefouert. Doropshi gouf 1938 zu Wolz den "Aéro-Club des Ardennes Wiltz" gegrënnt, dee sech mat der Seegelfligerei beschäftege wollt, wéinst dem Ausbroch vum Zweete Weltkrich awer net aktiv konnt ginn.

Wärend dem Krich huet d'amerikanesch Arméi e provisoresche Militärterrain op der "Lou" installéiert.

Den 23. Abrëll 1954 koum d'Autorisatioun fir den Aérodrom vum Transportminister. 1955 gouf en neie Veräin ënner dem Protektorat vum Wolzer Gemengerot gegrënnt, deen awer schonn no engem Joer seng Aktivitéit wéinst interne Schwieregkeeten nees agestallt huet.

De 7. Juli 1955 gouf d'Fluchfeld offiziell ageweit. Den 8. August 1957 gouf vum Wolzer Syndicat d'Initiative eng Kommissioun "Air-Tourisme" opgemaach, déi d'Nofolleg vum Wolzer Aéro-Club iwwerholl huet.

Am Joer 1957 sinn do 81 Fligere gelant, 1958 waren et der 422 an e Joer drop 526.

1958 gouf mat Hëllef vun der lëtzebuergescher Arméi 1,25&nbsp;ha zousätzlechen Terrain vun den Hecke befreit an d'Fluchpist ëm 150 m verlängert. 1980 gouf se nach eng Kéier vu 500 m op 700 m verlängert.

1960 gouf e Clubhaus gebaut an eng Radio-Statioun installéiert. Schonn de 24. November 1972 gouf en neit Clubhaus offiziell ageweit.

## Literatur
* Evy Friedrich an anerer: *Die Gemeinde Winseler mit Berlé, Doncols, Grümelscheid, Noertringen, Pommerloch, Schleif, Soller und Winseler*, 1980, Bourg-Bourger (Flugplatz Noertringen: S. 96-98)

## Um Spaweck

* Airfield de Noertrange op der Websäit vun der Wanseler Gemeng
Polugajewski-Variant

D**'Polugajewski-Variant** ass eng Variant vun der Najdorf-Variant vun der Sizilianescher Verdeedegung. Se ass an den ECO-Coden ënner dem Schlëssel B96 klassifizéiert.

D'Polugajewaski-Variant fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. e4 c5** (D*Sizilianesch Verdeedegung*)
:**2. Sf3 d6**
:**3. d4 cxd4**
:**4. Sxd4 Sf6**
:**5. Sc3 a6** (D*Najdorf-Variant*)
:**6. Lg5 e6**
:**7. f4 b5**

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Nicolas Liez

Et gëtt verschidde Persounen déi **Nicolas Liez** heeschen:
* de Moler a Lithograph Nicolas Liez (1809-1892)
* den Zeitungsredakter an Auteur Nicolas Liez (1864-1941)
* den Apdikter an Historiker Nicolas Liez (1836-1890)
Jean-Nicolas Bernard

De **Jean-Nicolas Bernard**, gebuer den 28. Mee 1803 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 10. Juni 1866, war e lëtzebuergesche Moler.

Hie war haaptsächlech als Portraitist bekannt. Hie war "*vor allem der Maler der kleinen Leute, deren Porträts er zumeist in hellen, stimmungsvollen Tönen erstehen läßt*".

## Säi Liewen
Ëm 1822 huet de Jean-Nicolas Bernard säi Studium an der stättescher Zeecheschoul ugefaangen. 1826, ënnert dem Professorat vum Jean-Baptiste Fresez, krut hien déi héchst Auszeechnung, d*'Médaille en argent grand module.* No engem kuerzen Openthalt op der Académie royale des beaux-arts zu Antwerpen dat selwecht Joer, huet hie sech op eng Plaz als Professer am Iechternacher Kolléisch gemellt. Hie gouf och als Professer agestallt, als Nofollger vum François-Joseph Maisonnet, dee gestuerwe war.

De Jean-Nicolas Bernard huet awer nëmmen e puer Méint Course ginn (Dezember 1826 - Abrëll 1827), well hie sech net mat den Iechternacher Autoritéiten eens gouf, wat seng Pai a säi Logement ugaangen ass.

Am Oktober 1839 huet hien eng privat Zeechen- a Molschoul an der Dräikinneksgaass an der Stad opgemaach, an där Strooss wou säi Papp fréier eng Bäckerei hat.

## Wierker
* “Portrait de Mme J.-B. Bodson” (1839)
* “La vallée du Pfaffenthal” - De Pafendall, vun der Schlassbréck aus gesinn
* “Le Grund” - De Gronn, vum selwechte Punkt aus gesinn
* “Un panorama de la ville de Luxembourg” - E Panorama vun der Stad, vum Fetschenhaff aus gekuckt


Jean-Nicolas Bernard - Vue de Luxembourg.jpg|Vue de Luxembourg (1828-1829)
Portrait de Jean-Baptiste Nothomb par Jean-Baptiste Bernard.jpg|Portrait de Jean-Baptiste Nothomb (1830)
Jean-Nicolas Bernard, Portrait de Mme J.-B. Bodson (1839).jpg|Portrait de Mme J.-B. Bodson (1839)


## Ausstellungen

## Literatur

* Association des professeurs d'éducation artistique de l'enseignement secondaire et supérieur. *Regard sur deux siècles de création et d'éducation artistiques au Luxembourg *. Luxembourg: Imprimerie Saint-Paul, 1987 S.82-83 ISBN 2-87963-000-2

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
Zénon de Muyser

De **Zénon Ludwig Nikolaus de Muyser**, gebuer den 9. Juli 1838 zu Rued-Sir, a gestuerwen de 14. Juli 1887 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.

Hien huet als Affekot zu Lëtzebuerg geschafft.

De Zénon de Muyser war vun 1870 bis 1887 Deputéierte vum Kanton Gréiwemaacher an der Chamber. Vun 1881 bis 1885 war hien do Vizepresident a vun 1886 bis 1887 President.

## Gielchen
*
Budapester Gambit

D**'Budapester Gambit** ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Zouene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner de Schlësselen A51 bis A52 klassifizéiert.

D'Budapester Gambit fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. d4 Sf6**
:**2. c4 e5**

## Varianten
### Rubinstein-Variant
* 1. d4 Sf6 2. c4 e5 3. dxe5 Sg4 4. Lf4

### Adler-Variant
* 1. d4 Sf6 2. c4 e5 3. dxe5 Sg4 4. Sf3

### Aljechin-Variant
* 1. d4 Sf6 2. c4 e5 3. dxe5 Sg4 4. e4

### Fajarowicz-Gambit
* 1. d4 Sf6 2. c4 e5 3. dxe5 Se4

Dës Variant gouf 1928 vum Sammi Fajarowicz agefouert an och vum Kurt Richter gespillt. Bei geneeëm Spill ka Wäiss ee gewësse Virdeel erreechen, wat an der Praxis awer schwéier ze realiséieren ass. Dowéinst ass d'Fajarowicz-Gambit hautdesdaags nach ëmmer ze fannen, virun allem am Amateurberäich. Am Géigesaz zu 3.... Sg4 gräift de Sprénger op e4 den e5-Bauer net un, deen dohier net zeréckgewonne ka ginn a meeschtens duerch... d6 oder... f6 ofgetosch gëtt. Allerdéngs steet de Sprénger op e4 méi zentral an ënnerstëtzt Zich wéi... Lb4+,... Lc5 oder... Dh4. Schwaarz kritt dacks eng geféierlech Initiativ a Wäiss muss ville Falen aus dem Wee goen, wéi zum Beispill:

* 4.a3 d6! 5.exd6?! Lxd6 6.Sf3?? Sxf2! 7.Kxf2 Lg3+! -+ a Wäiss verléiert d'Damm. Dat selwecht Motiv kënnt och an anere Variante vir: 4. a3 Sc6 5. Sf3 d6 6. exd6 Lxd6 7. g3?? Sxf2 8. Kxf2 Lxg3+ -+.
* 4.Sf3 b6 5.Dd5 Lb7? 6.Dxb7 Sc6 7.Da6?? Lb4+ 8.Ld2 Sc5 9.Db5 Lxd2+ 10.Sbxd2 a6 -+ an déi wäiss Damm ass gefaangen.

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass d'Budapester Gambit ënner de Schlësselen A51 an A52 klassifizéiert.
* A51: 1. d4 Sf6 2. c4 e5
* A52: 1. d4 Sf6 2. c4 e5 3. dxe5 Sg4

## Literatur
* Timothy Taylor: *The Budapest Gambit*. Everyman Chess, 2009, ISBN 1-85744-592-9
* Viktor Moskalenko: *The Fabulous Budapest Gambit*. New in Chess, 2008, ISBN 9056912240

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Evans-Gambit

D**'Evans-Gambit** ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Oppene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner de Schlësselen C51 bis C52 klassifizéiert.

D'Evans-Gambit fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. e4 e5**
:**2. Sf3 Sc6**
:**3. Lc4 Lc5**
:**4. b4**

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass d'Evans-Gambit ënner de Schlësselen C51 bis C52 klassifizéiert.
* C51: 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Lc4 Lc5 4. b4
* C52: 1. e4 e5 2. Sf3 Sc6 3. Lc4 Lc5 4. b4 Lxb4 5. c3 La5

## Literatur
* Jan Pinski: *Italian Game and Evans Gambit*. Everyman Chess, 2005, ISBN 1-85744-373-X

## Kuckt och
* Schachnotatioun