open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kierch Mäerkels

D**'Kierch zu Mäerkels** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Kiischpelt gehéiert.

De Patréiner ass den hellege Baartelméis, deem säi Fest de 24. August gefeiert gëtt. Niewepatréiner sinn den hellege Sebastian, den hellegen Antonius an den hellegen Donatus.

Se steet an der Strooss *Bei der Kierch* am Zentrum vum Duerf. Ronderëm d'Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

## Geschicht
Eréischt 1806 gouf Mäerkels zesumme mat Alschent an dem Kohnerhaff eng eege Par. Virdru war Mäerkels d'Filialkierch vun der Pënscher Parkierch.

D'Kierch gouf 1743 gebaut an am Joer 1916 koum et zu Ëmännerungen. Nom Zweete Weltkrich gouf eng Sakristei ugebaut.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Parkierch vun der Par Mäerkels, déi zum Parverband Wooltz, Kiischpelt, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Zur fréierer Par Mäerkels huet ausser der Parkierch och nach d'Filialkierch vun Alschent gehéiert.

## Bannenan
De Mobiliar staamt méiglecherweis vun engem Schüler vum Jean-Georges Scholtus († 1754), dem Nicolas Jacques († 1793) vu Wolz, deen och de Mobiliar vun der Kierch *Notre-Dame* vu Wolz gemaach huet.

### Den Altor
Den Zwilling vum Mäerkelsser Héichaltor ass an der Kapell Ierpeldeng (Wolz) ze fannen.
1958 gouf eng Helleg Famill, déi vum Albert Kratzenberg geschaf gouf, an den Héichaltor ageschafft. Ëm déi selwecht Zäit gouf de Säitenaltor mat enger hëlze Muttergottes-Statu vum J. Haler vun Ettelbréck gerëscht.

## Fënsteren
Déi aktuell Fënstere si vum Émile Probst; si goufen 1955 agesat.

## Klacken
Déi dräi Klacke goufen den 2. Februar 2003 geweit. Se stamen aus der Klackegéisserei an der Benediktinerabtei Maria Laach a goufe vum Brudder Michael Reuter OSB gegoss. Déi fréier Klacken, vun ëm 1850, si virun der Entrée vun der Kierch ze gesinn.

## Literatur
* Geimer, Alwin, 2009, St. Bartholomäus Merkholtz. *[[De Cliärrwer Kanton (Revue)|De Cliärrwer Kanton]] 1/2009*

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul
* D'Fënstere vun der Kierch vu Mäerkels op der Websäit vun der Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V. (de)
* D'Kierch Mäerkels an der Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg''
Kierch Kautebaach

D**'Kierch zu Kautebaach** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Kiischpelt gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Bernhard, deem säi Fest den 20. August gefeiert gëtt. Niewepatréiner ass den hellege Jakobus.

Se steet op der Konstemer Strooss, dem CR322, direkt nieft der Klierf.

## Geschicht
En Deel vu Kautebaach nërdlech vun der Klierf an der Wolz huet bis 1807 zur Par Pënsch gehéiert, deen aneren Deel zur Par Konstem. 1807 gouf Kautebaach eng eege Par.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Parkierch vun der Par Kautebaach, déi zum Parverband Wooltz, Kiischpelt, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Et war déi eenzeg Kierch an där Par.

Schonn 1570 gouf eng Kapell ernimmt, an där all Woch eng Mass gefeiert gouf. Dëst Gebai stoung beim Kierfecht.

Eng al Monstranz vu 1601 ass haut nach am Besëtz vun der Kierch.

1893 gouf eng méi grouss Kierch gebaut, do wou se haut nach steet. Déi zwéin al Altär aus dem 18. Joerhonnert an déi zwou al Klacke goufe mat an déi nei Kierch geholl. 1913 gëtt e wäertvolle Fligelaltor am neogotësche Stil ugeschaaft.

Duerch d'Bombardementer vun den Alliéierten an der Ardennenoffensiv gouf de 26. Dezember 1944 d'Kierch komplett zerstéiert, just den Tuerm blouf stoen.

D'Kierch gouf ënner dem Paschtouer J.P. Hengen nei opgebaut an 1951 ageweit. D'Statu vum Hl. Bernard iwwer dem Portal, déi de Bombardement och net iwwerstanen hat, gouf duerch eng nei ersat. Si ass d'Wierk vum Lëtzebuerger Sculpteur Léon Nosbusch.

## D'Fënsteren
D'Fënstere si vum lëtzebuergesche Kënschtler Gustave Zanter.

## Klacken
Zu Kautebaach lauden dräi Klacken, déi kleng ass vu 1776, déi mëttelst vun 1838 an déi grouss aus dem Joer 1950.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul
* D'Fënstere vun der Kierch vu Kautebaach op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
Méchelskierch zu Knapphouschent

D**'Méchelskierch zu Knapphouschent** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Wolz gehéiert.

De Patréiner ass den hellege Méchel, deem säi Fest den 29. September gefeiert gëtt.

D'Kierch steet op der Haaptstrooss (*Duerfstrooss*), dem CR327.

De 17. November 1969 gouf se zesumme mam ale Kierfecht op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *nationaalt Monument* agedroen.

## Geschicht
De Schlosssteen iwwer dem Aganksportal gëtt als Baujoer 1765 un. Zanter 1808 ass Knapphouschent mat Selschent eng eege Par. D'Kierch an de ganze Mobiliar sinn aus dem 18. Joerhonnert. Déi reng Stuckaturen um Verwëllef sinn am Rokoko gehalen. D'Statu vum Hl. Jousef um Héichaltor ass aus den 1980er Joren. Zum Kiercheschatz gehéieren eng wäertvoll Monstranz an e Kräizreliquiar aus dem 18. Joerhonnert, déi zu Veianen hiergestallt goufen.

Déi grouss Klack ass 1865 vun der Firma Causard gegoss ginn, déi kleng Klack ass vun 1844.

Uganks des Joer 2005 ass d'Kierch vu Knapphouschent komplett restauréiert ginn.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Parkierch vun der Par Knapphouschent, déi zum Parverband Wooltz, Kiischpelt, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Zur fréierer Par Knapphouschent huet ausser der Parkierch och nach d'Filialkierch vu Selschent gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Wolz

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul
* D'Fënstere vun der Kierch vu Knapphouschent op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Kirche Knaphoscheid 02.jpg|D'Kierch vu Süde gesinn
Kirche Knaphoscheid 03.jpg|D'Kierch vun Nordweste gesinn
Kirche Knaphoscheid 04.jpg|Aganksportal vun der Kierch
Kierch Knapphouschent bannen.jpg|Banneraum vun der Kierch (virun de Restauratiounsaarbechten)
Alter Friedhof Knaphoscheid 01.jpg|Reschter vum ale Kierfecht nieft der Kierch
Kierch Selschent

D**'Kierch zu Selschent** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Wolz gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellegen Amandus, deem säi Fest de 6. Februar gefeiert gëtt.

Se steet op der Kräizung vum Kierchewee mat der Duerfstrooss, dem CR330. Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht. Op der Ostsäit steet eng grouss Jesus-Statu virun der Kierch mat enger Gedenktafel vir Affer vum Zweete Weltkrich.

Zur fréierer Par Knapphouschent gehéiert ausser der Filialkierch vu Selschent och nach d'Parkierch vu Knapphouschent.

## Geschicht
D'Kierch gouf ënner dem Paschtouer Emile Schäeffers an den 1960er Jore restauréiert.
Beim Agank ass ee ganz alen Dafsteen an der Mauer ze gesinn. Zu Selschent lauden zwou Klacke vun der Firma Bour & Guenser aus dem Joer 1904.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Filialkierch vun der Par Knapphouschent, déi zum Parverband Wooltz, Kiischpelt, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Zur fréierer Par Knapphouschent huet ausser der Kierch vu Selschent och nach d'Parkierch vu Knapphouschent gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul
* D'Fënstere vun der Kierch vu Selschent op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Kierch Selschent an der Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg'' 


Kirche Selscheid 02.jpg|D'Kierch vun Oste gesinn
Kirche Selscheid 03.jpg|D'Kierch vu Süde gesinn
Memorial Selscheid 01.jpg|Jesus Statu virun der Kierch
Kierch Selschent bannen.jpg|Banneraum vun der Selschter Kierch
Foussball-Europameeschterschaft 2008

Déi 13. **UEFA [[Foussball-Europameeschterschaft]] 2008** gouf vum 7. bis den 29. Juni 2008 an Éisträich an an der Schwäiz gespillt. Et si 16 Nationalekippe géinteneen ugetrueden, fir d'éischt a Gruppen- an duerno an Ausscheedungsspiller, am Ganzen an 31 Matcher. Europameeschter gouf an der Finall zu Wien déi spuenesch Foussballnationalekipp.

## EM - Stied

### Éisträich
* Den *[[Ernst-Happel-Stadion]]* zu Wien
* Den *[[Tivoli (Innsbruck)|Tivoli-Stadion]]* zu Innsbruck
* Den *[[Wörtherseestadion]]* zu Klagenfurt
* Den *[[EM-Stadion Wals-Siezenheim]]* zu Wals-Siezenheim

### Schwäiz
* De *[[St. Jakob-Park]]* zu Basel
* De *[[Stade de Suisse|Stade de Suisse Wankdorf]]* zu Bern
* De *[[Stade de Genève]]* zu Genf
* Den *[[Hardturm (Stadion)|Hardturm]]* zu Zürich

## Schidsriichter
Den 19. Dezember 2007 goufen déi Offiziell vun der Foussball-Europameeschterschaft 2008 vun der UEFA ernannt ginn. Dëst sinn zwielef Schidsriichter a 24 Assistenten. Dobäi kommen nach aacht Véiert Offizeller, déi am Fall bei enger Verletzung vun engem Schidsriichter deejéinegen ersetzen.

Déi zwielef Schidsriichter leeden 31 Spiller. Et sinn:

## Spillplang
### Qualifikatioun

*Kuckt och: [[Foussball-Europameeschterschaft 2008/Qualifikatioun|Qualifikatioun vun der Foussball-Europameeschterschaft 2008]]*

Nom offizielle Reglement vun der UEFA ass d'EM an d'Qualifikatioun an an d'Ennronn opgedeelt. Fir d'Ennronn konnte sech, ausser der Schwäiz an Éisträich, déi als Gaaschtland automatesch an d'Ennronn komm sinn, nach véierzéng aner Länner qualifizéieren.

Déi 50 Ekippen, déi fir déi véierzéng Ennronneplaze gespillt hunn, goufen a sechs Gruppe vu siwen an an eng Grupp vun aacht agedeelt.
Déi eenzel Gruppen, an deenen all Ekipp eng Kéier an engem Hin- a Réckspill géinteneen ugetruede sinn, qualifizéierte sech no 306 Spiller, d'Gruppenéischt an -zweet fir d'Europameeschterschaft 2008.

### Auslousung vun der Ennronn
D'Gruppe goufen den 2. Dezember 2007 zu Luzern ausgeloust. Déi qualifizéiert Ekippe goufen a véier Dëppen agedeelt:

* 1: Schwäiz, Éisträich (allebéid Organisatoren), Griicheland, Holland
* 2: Kroatien, Italien, Tschechien, Schweden
* 3: Rumänien, Däitschland, Portugal, Spuenien
* 4: Polen, Frankräich, Tierkei, Russland

Aus dësem Tirage sinn dës Gruppen entstanen:

### Gruppephas

#### Grupp A

#### Grupp B

#### Grupp C

#### Grupp D

### Finalleronn

#### Véirelsfinall

#### Halleffinall

#### Finall

## Finanzen
### Sponsoren
Zu de Sponsore vun der Foussball-Europameeschterschaft 2008 hunn ënner anerem Adidas, Carlsberg, Castrol, Coca-Cola, Hyundai Motor Group, JVC, MasterCard a McDonald's gezielt.

### Ticketen
Et sinn 1,13 Milliounen Entréestickete fir déi 31 Spiller verdeelt ginn.

## Um Spaweck
Foussball-Europameeschterschaft 2008/Qualifikatioun

D**'Qualifikatiounsspiller** fir d'Foussball-Europameeschterschaft 2008 si vum 16. August 2006 bis den 21. November 2007.

## Reegelen
D'Qualifikatioun besteet aus 308 Spiller déi a Gruppe gespillt ginn. Et gëtt 50 Ekippen déi bei der Ausléisung de 27. Januar 2006 zu Montreux siwe Gruppen zougedeelt goufen. D'Grupp A besteet aus aacht Ekippen, d'Gruppe B bis G all Kéier aus siwen.

All Ekipp spillt eng Kéier en Auswäertspill an en Heemspill géint seng Gruppegéigner.

Fir d'Ennronn qualifizéiere sech all Kéier déi zwou bescht Ekippen aus enger Grupp. Dëst sinn herno 14 Ekippe mat den zwee Gaaschtlänner déi sech fir d'EM 2008 qualifizéiert hunn.

## Gruppen
D'Gruppe goufen aus siwe verschiddenen Dëppen ausgeléist. Griicheland als aktuellen Europameeschter gouf op d'Nummer 1 gesat. D' an  brauchen als Gaaschtlänner keng Qualifikatioun ze spillen a sinn automatesch mat bei der Europameeschterschaft dobäi.

### No der Ausléisung
D'Gruppen no der Ausléisung si follgend:

## Spiller
### Grupp A

### Grupp B



### Grupp C

### Grupp D

### Grupp E

### Grupp F

### Grupp G

## Endronn
Pënscherbaach

D**'Pënscherbaach** och als **Pëntsch** oder **Pentscht** op verschiddene Kaarten erëmzefannen ass eng Baach am Éislek. Si entsteet op der Héicht vu Siwwenaler beim Zesummelaf vun der Lamichtsbaach mat der Marbich.

Si leeft duerno de ganzen Zäit a Richtung Süden an hëlt ënnerwee e puer kleng Baache mat weider, dorënner d'Weipeschbaach, eng Baach déi vum Flouer *Wollefslach*, a soss nach e puer Baachen ouni Numm, fir an engem schmuelen Dall laanscht Pënsch weider bis op Lellgen ze lafen. Op dësem leschte Stéck mécht se och d'Grenz mam Naturschutzgebitt Lellgen-Fréng/op Bärel.

Nodeem se do d'Lellgerbaach nach opgeholl huet, leeft se ronn 100 Meter no deem Zesummefloss an d'Klierf.

D'Baach ass 3,9&nbsp;km laang.

## Kuckt och

## Um Spaeck
Leipzig

**Leipzig** ass eng Stad an Däitschland a mat iwwer enger hallwer Millioun Awunner déi bevëlkerungsräichst an op d'Fläch bezunn déi zweetgréisst Stad vu Sachsen.

Am Joer 1165 krut Leipzig vum Markgrof Otto dem Räiche vu Meißen d'Stadrecht an de Privileeg e Maart ze halen. D'Awunnerzuel vu Leipzig huet ëm 1870 d'Grenz vun 100.000 iwwerschratt, wouduerch si offiziell de Status vun enger Groussstad krut. D'Stad gehéiert zu de sechs Uewerzentre vu Sachsen. Zurzäit huet Leipzig de Status vun enger kreesfräier Stad an ass de Sëtz vum Regierungsbezierk Leipzig.

D'Traditioun vu Leipzig als bedeitend Foiresplaz a Mëtteleuropa geet op d'Joer 1190 zeréck. Nieft Frankfurt um Main ass d'Stad en historescht Zentrum vum Buchdrock an -handel. Ausserdeem stinn zu Leipzig eng vun en eelsten däitschen Universitéite souwéi weider Héichschoulen a Fachhéichschoulen.

Leipzig ass de Kär vum Ballungsraum Leipzig-Halle an domat en Deel vun der Metropolregioun Sachsendräieck. D'Stad ass e bedeitende Verkéiersknuet a bilt ee vun de wirtschaftsstäerkste Raim vun den neie Bundeslänner.

## Um Spaweck

* Leipzig-Lexikon
* Lipsikon – Foto- a Kaartesammlung
* Historesch Fotoen a Biller vu Leipzig
Tirreno - Adriatico

Den **Tirreno-Adriatico** ass eng Etappecourse mam Vëlo déi an Italie gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zu der Serie vum UCI ProTour.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vun ''Tirreno-Adriatico''
* Resultater vun ''Tirreno-Adriatico'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Mesopotamia

**Mesopotamia**

* (gr. Μεσοποταμία - *Tëscht zwéi Flëss*) ass de geographeschen Numm fir follgend Landschaften:
** dat antikt Mesopotamien
** eng Réimesch Provënz am nërdleche Syrien, op der Grenz zum Partherräich, kuckt Mesopotamia (Provënz).
* e Gebitt am Nordoste vun Argentinien, kuckt Mesopotamia (Argentinien).
* en albanescht Duerf, kuckt Mesopotam
Gierwerei Pënsch

D**'Gierwerei vu Pënsch**, och **Gierwerei Delvaux** genannt, ass eng fréier Gierwerei. Si steet hanner der Pënscher Kierch am Dall vun der Pënscherbaach, an huet bis an d'Joer 1933 Lieder produzéiert.

## Geschicht

De Pënscher Dall huet déi bescht Viraussëtzungen erfëllt fir eng Gierwerei opzeriichten. D'Baach huet d'Waasser fir d'Loukaule geliwwert, wärend op den Dallwise ronderëm genuch Plaz war, fir déi gegierft Hait ze dréchnen.

Bis zu der Aféierung vu syntheetesche Gierfmëttele war d'Gierwerei vu Pënsch eng wichteg Verdéngschtquell fir d'Bevëlkerung aus der Kiischpelter Géigend.

1968 gouf d'Giewerei mat hire Grief op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Inventaire supplémentiare* agedroen.

## Kuckt och
*Gierwerei zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

*Gerberei Delvaux
Richard vu Shrewsbury

De **Richard vu Shrewsbury**, gebuer de 17. August 1473 zu Shrewsbury, a gestuerwen 1483, 1. Herzog vu York a vu Norfolk, ass den zweeteelste Jong vum Edward IV. a vun deem senger Fra Elisabeth Woodville.

De Richard ass de jéngere Brudder vum Prënz vu Wales a spéidere Kinnek Edward V. a kritt 1474 den Titel "Herzog vu York". Schonn am Alter vu véier Joer, de 15. Januar 1478, gëtt e mat der fënnef Joer aler Anne Mowbray, Ierwin vun den Herzoge vun Norfolk, bestuet. Domat ka säi Papp elo och iwwer déi Ierfschaft verfügen. 1481 kritt de Richard zousätzlech den Titel "Herzog vun Norfolk", woumat verschidde Leit, a méiglech Ierwe vun der Famill Mowbray, net averstane waren, besonnesch den John Howard. Am selwechte Joer stierft d'Anne Mowbray an de Richard ass scho mat 8 Joer Wittmann.

Nom Doud vum Edward IV. den 9. Abrëll 1483 gëtt dem Richard säi Brudder Kinnek als Edward V. an de Richard selwer Trounfolger. Et kënnt awer séier zu Ausenanersetzungen an der Famill well de Robert Stillington, de Bëschof vu Bath and Wells behaapt huet datt den Edward IV. sech 1461 heemlech mat der Lady Eleanor Talbot, der Duechter vum Grof vu Shrewsbury, bestuet hat. Well déi 1464 zum Zäitpunkt vum Bestietnes tëscht dem Edward an der Elizabeth Woodville nach gelieft huet, huet de Conseil ënner dem Richard Plantagenet, 1. Herzog vu Gloucester decidéiert datt dat e Fall vu Bigamie wier, an dat zweet Bestietnes domat ongëlteg wier. Domat sinn och dem Edward seng Kanner als illegitim erkläert ginn, a sinn de 25. Juni 1483 aus der Trounfolleg erausgeholl ginn.

De Richard Plantagenet ass dunn als Brudder vum Edward IV. neie Kinnek ginn als Richard III.. Den Herzog vu York ass vun him Mëtt 1483 an den Tower geschéckt ginn. Wat duerno mat him a sengem Brudder geschitt ass, ass nach just Spekulatioun. Et si nach Skeletter am Tower fonnt ginn, mä et ass ni eppes bewise ginn.

## Um Spaweck
Francisco Franco

De **Francisco Franco Bahamonde**, gebuer de 4. Dezember 1892 zu Ferrol a Galicien, a gestuerwen den 20. November 1975 zu Madrid, war e spueneschen Offizéier a Politiker.

Nom Militärputsch géint déi zweet spuenesch Republik, war hie Staatschef vum Abrëll 1939 bis zu sengem Doud am November 1975.

## Liewen
De Franco ass 1892 ënner dem Numm *Francisco Paulino Hermenegildo Teódulo Franco Bahamonde*¨gebuer. Hie war de Jong vum Offizéier Nicolás Franco a senger Fra der María del Pilar.

1904 ass hie bei d'Marinn fir eng Ausbildung gaangen, gouf awer net op d'Akademie vun der Marinn zougelooss. Dofir ass hien an d'Akademie fir d'Infanterie op Toledo gaangen. 1910 hat hie säin Ofschloss vun der Militärausbildung a gouf zum Ënnerleitnant vun der Arméi ernannt an zu Ferrol stationéiert.

1912 gouf hien a Marokko versat an huet do am Kolonialkrich gekämpft. E Joer duerno gouf hien zum Läitnant ernannt, woumat seng Militärcarrière ugefaangen huet.

1922 gouf de Franco Kommandant vun der spuenescher Friemelegioun. Ee Joer méi spéit gouf hie mat der Carmen Polo bestuet.

Den 3. Februar 1926 gouf e mat knapps 33 Joer zum Generol ernannt a war deemools de jéngste Generol an der moderner Geschicht vun Europa. 1928 gouf hie Chef vun der Militärakademie zu Zaragoza.

1935 gouf hien ieweschte Kommandant vun der Arméi.

## Kuckt och
* Spuenesche Biergerkrich

## Literatur
* Michel del Castillo, *Le temps de Franco* (récit); Paräis (Fayard), 2008; 395 S.; ISBN 978-2-213-63718-1
* Bartolomé Bennassar, *Franco*; Paräis (Perrin), 1995. - 2002 am Täscheformat an der Collectioun 'Tempus' nei opgeluecht.
* Édouard de Blaye, *Franco ou la monarchie sans roi*; Paräis (Stock), 1974.
* Angelo Hüsler, *Du franquisme à la démocratie. Effondrement ou évolution d'un régime?*; Lausanne (L'Âge d'homme), 2003.
* Jacques Georgel, *Le franquisme. Histoire et bilan*; Paräis (Seuil), 1970.

## Um Spaweck
Pir Kremer

De **Pierre** (**Pir**) **Kremer**, gebuer de 17. August 1919 zu Käerch, a gestuerwen den 28. Mäerz 2000 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Staatsbeamten (Ponts et chaussées) an Auteur.

Hien huet 35 Joer laang als fräie Mataarbechter vun RTL d'Emissioun *[[Um Staminet]]* geschriwwen an dra matgespillt. Am Ganze waren et eng 1.800 Episoden, déi sonndes Owes ausgestraalt goufen, déi lescht dovun den 12. Mäerz 2000, zwou Woche viru sengem Doud.  Hie war och Auteur oder Coauteur vu 25 Revuen (ënner dem Pseudonym *Pik*). Ausserdeem war hien Auteur vu Gedichtsbänn, enger Rei satireschen Texter, Sketcher, Geschichte fir Kanner a Lidder.

Fir un hien z'erënnere gouf zu Bieles eng Strooss no him genannt.

## Wierker
* *Zesummegepicktes* (1971)
* *Repikéiert* (1976)
* *Nogepiktes* (1982)
* *Kanner feiere frou Fester* (1984)
* *Méi wéi honnert Pärelen* (1994)

## Literatur
* Schmit, S. (ss), 2007. *[http://www.autorenlexikon.lu/page/author/233/2337/DEU/index.htm Kremer, Pir (Pierre)]*. In: Luxemburger Autorenlexikon, Ed. G. Goetzinger a Claude D. Conter, S. 357. ISBN 978-2-919903-06-1.
* *Pir Kremer – ZesummegePIKtes. - Fir dem Auteur säin 100. Gebuertsdag – e Réckbléck op Liewen a Wierk.* CNL, 2019, Neioplo  2025.

## Filmdocumentaire
* Fränk Grotz: "Pir Kremer: d’Revanche vum klenge Mann." play.rtl.lu, 2019.
## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
* Revue vum "Lëtzebuerger Theater"
Tit Schroeder

Den **Théodore Henri** ("**Tit**") **Schroeder**, gebuer den 12. Januar 1911 zu New York, a gestuerwen de 27. Januar 1986 zu Useldeng, war e lëtzebuergeschen Auteur.

Den Tit Schroeder, de Jong vun engem lëtzebuergesche Papp an enger Mamm aus dem franséische Baskeland, huet e puer Joer zu New York gelieft a koum dann, am Alter vun néng Joer, als Hallefweese mat sengem Papp op Lëtzebuerg, wou hien emol fir d'éischt huet misse Lëtzebuergesch léieren. Hie gouf vu sengem Monni a senger Tatta „a Wierwermaatshaus“ gezillt a gouf dem Hausnumm no „Wierwermaatsdittchen“ genannt. No senger Primärschoul zu Useldeng huet e säi Secondaire zu Dikrech gemaach.

Hie war Englesch-Professer an der Stad Lëtzebuerg an zu Esch-Uelzecht.

Hien ass virun allem fir seng Gedichter an Theaterstécker op Lëtzebuergesch bekannt ginn, dorënner d'Gedichtsbänn *Um haalwe Wee* (1966) an *De gaunze Wee* (1991) an d'Theaterstécker *Besuch um Wudderhaff* (1963), *De Schäffe vum ale Maart* (1963) an *D'Pëltgesfamill* (1965).

## Éierung

Den 1. Oktober 2011 gouf zu Useldeng eng Plaz (de *Mëlleschgruef*) nom Tit Schroeder genannt, an och eng Büst, déi vum Georges Calteux geschaf gouf, ass do opgestallt ginn.

## Wierk (Auswiel)

* 1961: *Besuch um Wudderhaff: Komeidistéck a 6 Biller*
* 1963: *De Scheffe vum ale Maart: ech gi mei Wee  : eng Chronik aus der aler Zeit an 11 Biller mat engem Prolog an engem Epilog*
* 1964: *D'Pöltches Famill, oder, De Pöltches Bärend a seng Leit: eent Stéck an zing Biller*

## Literatur
* Syndicat d'Initiative Useldeng, Centre national de littérature (Hg.): *Ënnerwee uechter d'Land. Theaterstécker vum Tit Schroeder.* (+ CD). 2019.
* Baden, J., 2011. *E feint Gefill fir d'Sprooch. Band "De gaunze Wee" am Kader vum 100. Anniversaire vum Autor.* Die Warte Nr. 31|2345 vum 10. November 2011, S. 13.
* Muller, Roger, 2007. *Schroeder, Tit*.  in:  Online-Versioun. Stand: 21. Oktober 2011. https://web.archive.org/web/20160304194000/http://www.autorenlexikon.lu/page/author/404/404/DEU/index.html [opgeruff de 4. Januar 2012].

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller

## Um Spaweck
Gare Maulesmillen

D**'Gare op der Maulesmillen** war vun 1866 bis de 14. Dezember 2014 eng Halt op der Linn 1, der sougenannter *Nordstreck*, tëscht der Gare Klierf an der Gare Ëlwen vun der Lëtzebuerger Eisebunn. D'Gebai vun der Halt stoung um PK 80,973. Vun deem Dag u gëtt de Persounentransport vun der Maulesmillen op Klierf vun der Autobuslinn 660 *Saassel-Klierf* gemaach.

D'Nordstreck féiert vu Lëtzebuerg bis op Ëlwen an da weider an d'Belsch, wou se vu Gouvy un, Kontakt mat der belscher Linn 42 (Rivage-Gouvy) huet.

D'Gare Maulesmillen hat e gratis Park & Rail-Parking mat 20 Parkplazen a speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit.

### Geschichtleches
De 15. Dezember 1866 ass d'Gare als Halt opgaangen. 1910 war d'Gebai fäerdeg a konnt als Gare benotzt ginn. Vun 1993 un gouf d'Gebai net méi gebraucht.

Am Kader vum Bau vum Deel Klierf - Pafemillen vun der Vëlospist PC21, soll de Quai vun der fréierer Gare ofgerappt ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* D'Gare Maulesmillen op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Maulesmillen op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Olympesch Summerspiller 1924

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] vun 1924** oder och **Spiller vun der VIII. Olympiad** waren zu Paräis.

Paräis huet domat fir déi zweet Kéier d'Olympesch Spiller vun der Neizäit organiséiert.
## Organisatioun
* D'olympesch Devise: *Citius, Altius, Fortius*, (*Méi séier, méi héich, méi staark*) gouf 1924 zu Paräis agefouert grad sou d'Gewunnecht fir déi dräi Fändele bei der Schlusszeremonie eropzezéien an zwar dee vum CIO, dee vum Land wou Spiller sinn an dee vum Land wou d'Spiller déi nächste Kéier sinn.
* Stied, déi Kandidat ware fir 1924: Amsterdam, Barcelona, Los Angeles, Prag a Roum.
* Däitschland war vun den Olympesche Spiller 1924 vum CIO ausgeschloss ginn.
* Et goufe gebaut:
** De Stade de Colombes, 60.000 Plazen, dovun 20.000 Sëtzplazen.
** D'Piscine des Tourelles, den éischte 50 m Baseng, an deem d'Linnen duerch Seeler mat Korkestëpp ofgedeelt waren.
** En olympescht Duerf zu Colombes, dat éischt iwwerhaapt.

## Lëtzebuerger Participanten
Zënter 1900 war et déi 4. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.

* Jos Alzin, Gewiichthiewen
* Etienne Bausch, Foussball
* Renée Brasseur, Schwammen
* Adolphe Dumont, Ringen
* Mathias Erang, Turnen
* Pierre Feidt, Boxen
* Paul Feierstein, Foussball
* Hilaire Fettes, Ringen
* Jean Flammang, Boxen
* Maurice Gillen, Vëlofueren
* Johny Grün, Gewiichthiewen
* Paul Hammer, Liichtathleetik
* Frantz Heldenstein, Konscht 
*Joseph Hilger, Liichtathleetik
* Jean Jacoby, Konscht 
* Théo Jeitz, Turnen
* Alfred Kieffer, Foussball
* Nicky Kirsch, Foussball
* Jos Koetz, Foussball
* Emile Kolb, Foussball
* Laure Koster, Schwammen
* Eugène Kuborn, Schwammen
* Pierre Kuhn, Vëlofueren
* Tiny Langers, Foussball
* Gusty Laurent, Boxen
* Rozel Le Gallais, Tennis
* Henri Lehnen, Gewiichthiewen
* Albert Massard, Foussball
* Bruno Mattiussi, Boxen
* Michel Mertens, Gewiichthiewen
* Christophe Mirgain, Liichtathleetik
* Jean-Pierre Moris, Schwammen
* Emile Munhoven, Turnen
* Albert Neumann, Turnen
* Jacques Palzer, Turnen
* Louis Pesch, Vëlofueren
* Charles Quaino, Turnen
* Nicolas Rausch, Vëlofueren
* Georges Schiltz, Vëlofueren
* Nicolas Schumacher, Turnen
* Marcel Schumann, Foussball
* Franz Servais, Konscht
* Albert Simon, Konscht
* Jules Steichen, Boxen
* Pitty Tolar, Turnen
* Jean-Pierre Weber, Foussball
* Jean-Pierre Weisgerber, Foussball
* Mathias Weishaupt, Turnen
* Jean Welter, Boxen
* Camille Wolff, Tennis

## Kuckt och

* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken

## Um Spaweck
Solarboot um Séi

D**'Solarboot um Séi** ass eng Initiativ vum Naturpark Uewersauer fir op eng ëmweltschounend Manéier de Stauséi Uewersauer besser kennen ze léieren. Zanter Enn der Saison 2001 u gi vum Naturpark um Solarboot *Princesse Alexandra*, nodeem fir d'éischt e Boot mat zwielef Sëtzplaze geleast gouf, guidéiert a pedagogesch Tier an der Saison um mëttleren Deel vum Séi ugebueden.

## Technesches
Dat 2,6 Tonne schwéiert Solarboot huet eng Längt vun 10,5 m, eng Breet vun 2,5 m an eng Gesamthéicht vun 3,5 m mat engem Déifgank vun 0,76 m. Mat enger Maximalvitesse vun 12&nbsp;km/h fiert dat technesch modernt a maniabelt Gefier an der Moyenne mat 8&nbsp;km/h an huet bei engem zougeloosse Gesamtgewiicht vu 4,4 Tonne Plaz fir 23 Passagéier an zwee Mann Bordpersonal. Mat Hëllef vun erneierbarer Energie gëtt dat ökonomescht Boot, ouni Kaméidi ze maachen an ouni Gefor ze lafen d'Waasser an d'Loft ze verknaschten, a Beweegung gesat.

D'Boot ass mat engem elektreschem Undriff an enger Photovoltaikanlag mat 16 Solarpanneauen équipéiert, déi Sonnenenergie an elektresch Energie ëmwandelen. Dës Panneaue mat enger Leeschtung vun 800 Wp sinn um Daach vum Boot montéiert an hunn eng Fläch vu 5 m². Am Idealfall gëtt den elektresche Motor, deen d'Schrauf undreift an d'Boot a Beweegung setzt, zu engem Drëttel direkt vun der elektrescher Energie aus de Solarzelle versuergt. Zwee Drëttel kommen aus 16 uneneegekoppelte 6-Volt Akkumulator (Elektrizitéit)Akkumulatore vun 180 Ampèrestonnen, déi béidsäiteg ënner de Sëtzbänke leien. Dës Akkumulatore späicheren déi vun de Solarzelle produzéiert elektresch Energie och wann d'Boot net a Betrib ass. Si erlaben eng méi séier Bootsfaart an erméiglechen en Tour vun ëm 12 Stonne bei sonnegem Wieder a vu gutt 8 Stonne bei décker Wollekeschicht oder am Däischteren.

D'Solarboot ass eng Spezialfabrikatioun vun der Schwäizer Firma *MW-Line* aus der Serie Aquabus 1050T.

## Solarboot-Tour
Ënner dem Motto *Entdecke vu Flora a Fauna um Uewersauerstauséi* steet déi knapps 13&nbsp;km laang ëmweltfrëndlech Faart vun zirka zwou Stonnen, déi et erlaabt de Stauséi emol eng Kéier aus enger anerer Perspektiv z'erliewen. Vun Ënsber (Baech - Plage I) aus, laanscht d'Béiwener Staumauer bis hanner *Baerel* an nees zeréck mat enger Visite am Bëschentdeckungszenter Buerfelt gi wärend der Bootsfaart eng Rei interessant Aspekter iwwer d'Flora a Fauna, den Drénkwaasserschutz an d'Geschicht vum Stauséi, kombinéiert mat klengen Aktivitéiten, vermëttelt.

D'Amphibien-Tour erméiglecht et vu *Baerel* ass de Réckwee iwwer *Hellekessel* a Richtung Léifreg, iwwer d'Virstaumauer vu Béiwen an d'Pontonsbréck zu Lëlz an engem zirka aacht Kilometer laangem Spazéierwee zu Fouss zeréckzeleeën.

## Kuckt och
* Stauséi Uewersauer
* Naturpark Uewersauer

## Um Spaweck
* Solarboot um Séi
Jaroslawler Gare

D**'Jaroslawler Gare** (op Russesch: *Ярославский вокзал*) ass eng Kappgare zu Moskau. Si gouf 1862 op der Komsomolskaja Plaz gebaut.

D'Gare ass den Ausgankspunkt vun der Transsibirescher Eisebunn. Do fiert ënner anerem de leegendären Zuch *Rossija* fir op Wladiwostok fort.

D'Jaroslawler Gare verbënnt Moskau mat dem Norden, dem Ural a mat Sibirien. Iwwer d'transsibiresch Eisebunn kënnt ee bis an d'Mongolei an a China.

## Architektur vun der Gare

An der Nisch vum Giewel sinn dräi Wopen duergestallt: Den hellege Georges vu Moskau, den Äerzengel Michel deen en Däiwel niddermécht, an de Bier mat der Aaxt vun der Stad Jaroslawl.

## Um Spaweck
* Inoffiziell Websäit iwwer d'Jaroslawer Gare (russ.)
Francesco Albani

De **Francesco Albani**, gebuer de 17. August 1578 zu Bologna, an och do de 4. Oktober 1660 gestuerwen, war en italieenesche Moler vun der Schoul vu Bologna.

## Biographie
Gebuer als zweete Jong vum Agostino, engem Seidenhändler, an der Elisabetta Torri, sollt hie spéider sengem Papp säi Beruff iwwerhuelen. Nom Doud vu sengem Papp 1590 ass hien awer fir d'éischt bei de flämesche Moler Denys Calvaert an d'Léier gaangen (wéi och de Guido Reni) an huet sech duerno an déi renomméiert Carracci-Academie agedroen. 1601 ass hien op Roum geplënnert fir do u Fresken ze schaffen, ufanks als Assistent vum Annibale Carracci. Net laang duerno huet hien awer schonn eegen Opträg kritt.

A spéidere Joren huet sech tëscht dem Fancesco Albani an dem méi erfollegräiche Guido Reni eng Aart Rivalitéit entwéckelt. Den Albani selwer huet eng Academie fir Moler zu Roum opgemaach. Hei huet en no dem Design vum Annibale Carracci d'Fresken an der San Diego Kapell an der Kierch San Giacomo degli Spagnoli gemoolt. Weider Aarbechte vun him sinn z.&nbsp;B. an der Kierch San Maria della Pace (Altorbiller) an am Palazzo Verospi (Fresken), dee mëttlerweil "Torlonia" heescht, ze gesinn.

Den 1. Juni 1614 gëtt säi Meedchen Elisabetta gebuer, mä seng Fra Anna Rusconi stierft 20 Deeg drop wéinst Complicatioune bei der Gebuert. Zu där Zäit war den Albani un der réimescher Academie vu San Luca ageschriwwen. 1617 ass hien aus familiaire Grënn zeréck op Bologna gaangen, wou hien ee vun de féierende Moler a Léiermeeschtere ginn ass. Zu senge Schüler hunn och den Giovanni Battista Mola, de Pierfrancesco Mola, de Carlo Cignani an den Andrea Sacchi gehéiert.

## Seng Wierker
Den Albani huet a sengen Aarbechten haaptsächlech Zeenen aus der réimescher Mythologie an Duerstellunge vu chrëschtlechen Engelen an Hellege gemoolt. Déi sëllege Wierker déi hie geschaf huet sinn a verschiddene Kierchen an Italien ze fannen a seng Biller hänken a ville Muséeën a Galerien an Europa. Hei eng Auswiel:

* "Den Apollo an d'Daphne", ëm 1615/1620, Louvre, Paräis
* "Fréijoer", "Summer", "Hierscht", "Wanter", 1616-1617, Galleria Borghese, Roum
* "D'Diana an de Aktaion", ëm 1617, Louvre, Paräis
* "Noli me tangere", 1620/1625, Louvre, Paräis
* "Den Adonis gëtt vun den Amore bei d'Venus gefouert", 1621-1633, Louvre, Paräis
* "La Toilette de Vénus", 1621-1633, Louvre, Paräis
* "La Déploration du Christ", 1621-1633, Louvre, Paräis
* "Den hellege Franz vun Assisi am Gebiet", 1630-1650, Louvre, Paräis
* "D'Salmakis an den Hermaphroditos", 1630-1640, Louvre, Paräis
* "Venus mat Nymphen a Cupidoen", 1633, Museo del Prado, Madrid
* "D'Galatea am Muschelwon", 1635, Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden
* "D'Diana an den Aktaion mat 9 Nymphen", 1639, Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden
* "D'Diana an den Aktaion", ëm 1640, Louvre, Paräis
* "D'Venus an de Vulkan", 1640/1650, Gemäldegalerie Alte Meister, Dresden

## Kuckt och
* Lodovico Carracci
* Agostino Carracci

## Um Spaweck
*Artericerca - Francesco Albani
Bouillabaisse

D**'Bouillabaisse** ass eng Fëschzopp. Fréier gouf se vun de Fëscher mat Fëschreschter preparéiert, mat deene Reschter déi nach am Fëschkuerf iwwereg bliwwe sinn. Haut ass et ee franséischen Nationalplat, deen nëmme mat bestëmmte Fësch preparéiert gëtt.

## Wéi eng Fësch gi fir d'Bouillabaisse gebraucht?

* D'Fleesch vun de Fësch muss fest sinn. Op d'mannst véier vun den hei opgezielte Fësch gi fir eng Bouillabaisse gebraucht:
** De Rouden a brongen Draachekapp (Rascasse)
** De St-Pierre
** D'Lotte (däitsch: Seeteufel)
** De Congre (däitsch: Seehecht)
** De Rouget-barbé (däitsch:Rotbarben)
** De Chapon

Als Geméis gi Knuewelek, Ënnen, Tomaten a Fenchel, munnechmol och Grompere geholl, an och nach Safran an Orangëschuelen. Dat Ganzt entspriechend gewierzt. D'Bouillabaisse gëtt mat Broutcroutonen a mat der traditioneller Rouille a gerapptem Kéis zerwéiert.

## Regioun vun de Bouillabaissen
Marseille ass bekannt fir seng Bouillabaissen. Bouillabaissë gëtt et awer och op der ganzer franséischer Mëttelmierküst an op Korsika.

Haut gëtt et och *Bouillabaisse-änlech* Fëschzoppe baussent Frankräich, an zwar an alle Länner, déi op Fësch spezialiséiert sinn. Op der Belscher Küst gëtt z.&nbsp;B. eng *Fëschzopp vum Nordmier* zerwéiert, fir déi och aner lokal Fësch gebraucht ginn.

## Um Spaweck
Gare Mäerkels

D**'Gare vu Mäerkels** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Et ass eng “Halt op Ufro”, dat heescht, et muss een dem Chef de train Bescheed soen, fir erausklammen ze kënnen, oder um Quai wénken, fir matgeholl ze ginn. D'Mäerkelsser Gare läit op der Mäerkelsser Millen an der Gemeng Kiischpelt, eng ronn 500 Meter Loftlinn vun der Uertschaft Mäerkels ewech. Iwwer d'Strooss ass et déck annerhallwe Kilometer bis an d'Duerf. Direkt nieft der Gare a Richtung Kautebaach ass d'Barriär PN.6 iwwer deen den CR331A féiert.

D'Gare Mäerkels läit tëscht der Gare Kautebaach an der Gare Paradiso a gehéiert zur Linn Kautebaach - Wolz, enger Niewelinn vun der Linn Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen - Gäilech (*Gouvy*) vum CFL-Zuchreseau.

Bei der Gare gëtt et weeder Parkplazen nach eppes fir Vëloen ënnerdaach ze stellen.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Linn Kautebaach ↔ Wolz
#### Richtung Wolz

#### Richtung Kautebaach

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Mäerkels op der CFL-Websäit 
* D'Gare Mäerkels op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Mäerkels op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Kiewer Gare (Moskau)

D**'Kiewer Gare** (op russesch: *Киевский вокзал*) ass eng Kappgare zu Moskau. Si gouf tëscht 1914 an 1918 gebaut und huet bis 1934 *Brjansker Gare* geheescht.

D'Haaptgrond fir de Bau vun där Gare war, datt ëmmer méi Leit mam Zuch gefuer sinn. Well d'Standzäiten an de Kappgarë méi laang ware wéi an den anere Garen, sinn dacks méi wéi 15 Gleiser gebraucht ginn, an déi aner Garen zu Moskau waren dofir ze kleng. Eng aner Ursaach waren d'Pläng vum Zar Nikolai II. vu Russland fir d'Zareräich no Süden z'erschléissen. Et ass dunn decidéiert ginn eng Kappgare mat Orientéierung no Süden ze bauen.

Hautdesdaags fueren do Zich fort a Richtung Budapest, Belgrad, Sofia an Istanbul.

## Architektur

D'Pläng fir dëse Bau am neoklassizistesche Stil ware vun den Architekten Iwan Rerberg a Wladimir Schuchow. Iwwer de Gleiser ass een 30 m héije Glasbou, an um rietsen Eck vum Gebai steet en 51 m héije Klackentuerm.

## Um Spaweck
Library of Congress

D**'Library of Congress**, d'Bibliothéik vum US-Kongress zu Washington D.C. ass *[[De jure / de facto|de facto]]* d'Nationalbibliothéik vun den USA, a se ass geduecht fir de Membere vum US-amerikanesche Kongress Recherchen an all Wëssensgebidder z'erlaben.

## D'Gréisst
D'Library of Congress ass eng vun de gréisste Bibliothéiken op der Welt. D'Kollektioune begräife méi wéi 29 Millioune Bicher an anert gedréckte Material a 470 Sproochen, iwwer 58 Millioune Manuskripter, déi gréisst Sammlung vun *ale Bicher*, dorënner eng Gutenberg Bibel, iwwer eng Millioun Regierungspublikatiounen, eng Millioun Dageszeitungen aus der ganzer Welt aus de leschten dräi Joerhonnerten, 33.000 gebonne Bänn mat Zeitungen, eng hallef Millioun Mikrofilm-Spullen, iwwer 12 Millioune Fotoen a 4,8 Milliounen Pläng, Partitiounen a Kaarten. Dobäi kommen 2,7 Milliounen Tounopnamen.

## D'Grënnung
Nodeem den US-President John Adams de Regierungssëtz vu Philadelphia op Washington D.C. verluecht hat, gouf d'Library of Congress de 24. Abrëll 1800 gegrënnt. Et goufen an deem Ament 5.000$ prettgestallt fir Bicher ze kafen a Raim auszestafféiere fir déi Bicher ze lageren. Um Ufank war d'Bibiliothéik am neie Kapitol ënnerbruecht. Nodeem d'Bibliothéik op 3000 Bicher koum, ass se 1814 vu britteschen Truppen a Brand gestach ginn.

Sou koum et, datt den déizäitege President Thomas Jefferson dem Kongress seng eege Bibliothéik mat 6.487 Bicher zum Verkaf ugebueden huet. De Kongress huet se fir 23.950 $ kaaft; dat war de Grondstee fir eng *national Bibliothéik*.
De 24. Dezember 1851 koum et zu enger zweeter Katastroph, 35.000 Bicher an aner Dokumenter sinn an engem grousse Feier verbrannt.

## Déi haiteg Gebaier

Haut ass d'Bibliothéik op dräi Gebaier verdeelt, alleguer zu Washington D.C.:
* D**Thomas Jefferson-Gebai'' an der ''First Street SE'', dat [[1897]] opgemaach huet, a laang d'Haaptgebai vun der Bibliothéik war.
* D**John Adams-Gebai* an der *Second Street SE*, dat [[1981]] seng Dieren opgemaach huet.
* D*'James Madison-Gebai* an der *Indipendant Avenue SE'', dat zanter 1981 den Haaptsëtz vun der Bibliothéik ass.

Enn 2005 huet d'Bibliothéik e kénge Plang ugekënnegt, d'World Digital Library, an där Bicher an all aner Dokumenter digital sollen erfaasst ginn, an op déi Manéier besser versuercht a besser disponibel solle ginn.

## Um Spaweck
René Mertzig

De **René Mertzig**, gebuer den 11. August 1911 zu Colmer-Bierg, a gestuerwen de 17. September 1986, war e lëtzebuergesche Pianist a Komponist.

De René Mertzig huet Musekstheorie an Instrumenter (Piano a Gei) an de Conservatoire vu Lëtzebuerg a Bréissel studéiert. An den 1930er Jore gouf hie Member vum Sinfoneschen Orchester vu Radio Lëtzebuerg, wou hie bis 1976 matgeschafft huet. Wéi hie pensionéiert gouf huet e beim RTL-Orchester 1979 d'Plaz als Pianist iwwerholl.

Hie war Matgrënner vun der Société nationale pour la propagation de la musique symphonique a vum Luxembourg Piano Trio.

Als Komponist war hien inspiréiert vum gregorianesche Gesank a vun de Museker Rimski-Korsakov, Manuel de Falla, Claude Debussy a Maurice Ravel. Hie selwer sot, d'Basis vu senge Kompositioune wier d'Instrumentatiounsléier vum Richard Strauss.

## Wierker
* Quatre mélodies (1942)
* Poème (1945-46)
* Trois mélodies (1947)
* Rhapsodie chorégraphique (1947)
* Cycle symphonique (1950-51)
* Trio en mi (1951)
* Lëtzebuerger Rousen (Oper mat Ballett) (1951-52)
* Symphonie des impressions vives (1953-54)
* La Cité éblouissante (1954)
* Deuxième Trio (1955)
* Trois esquisses (1955)
* Enfantines (1956)
* Le tambourin et la guitare (1958)
* Quatuor à cordes (1962)
* Rythmes souverains (1962)
* Toccata (1963)
* Trois mélodies (1962-63)
* Konzertstück (1963)
* Synthèse symphonique (1964)
* Estampes (1968)

## Gielercher

* 

## Literatur
* Loll Weber: "Mes oeuvres, c'est toute ma vie..." in: , 1982/1
* Léon Blasen: "René Mertzig und sein Werk" (*[[Les Cahiers luxembourgeois]]* 1992/1)

## Um Spaweck
De René Mertzig am Musikerlexikon
Gare Wolz

D**'Gare vu Wolz** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit an der *Avenue de la Gare* (CR329A) an der Sektioun Nidderwolz vun der Gemeng Wolz. Nërdlech a westlech vun der Gare entsteet de Wunnprojet Wunne mat der Wooltz.

D'Wëlzer Gare ass d'Kappgare an Terminus vun der Linn Kautebaach - Wolz, no der Gare Paradiso. Bei der Gare gëtt e gratis Park & Rail-Parking mat 193 Plazen a fënnef speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Vëloe kann een an enger Bikebox ënnerdaach stellen.

## Geschicht
D'Gare vu Wolz gouf den 1. Juni 1881 vun der Société anonyme luxembourgeoise des chemins de fer et minières Prince-Henri (“Prënz”) op der Streck Kautebaach - Wolz opgemaach.

Vum 1. Juli 1888 bis de 24. September 1967 huet zousätzlech d'Schëmpecher Streck vu Wolz aus a Richtung Westen duerch den Dall vun der Wolz, weider iwwer Wanseler, d'Schleef, laanscht Schëmpech an Nidderwampech, bis op d'belsch Grenz bei Benonchamps gefouert. Vun do aus hat se Uschloss un d'Linn 164 vun der belscher Eisebunn, an iwwer déi eraus, vum Y bei der Gare Baaschtnech-Nord, Uschloss un d'Linn 163 vu Libramont op Sankt Vith. Eréischt nodeems déi Streck fir zerguttst zougemaach gouf, ass d'Gare vu Wolz eng Kappgare. Hautdesdaags leeft e groussen Deel vun der Vëlospist PC20 iwwer déi fréier Eisebunnsstreck.

Den 19. Oktober 2022 gouf de fréiere Marchandisenhangar vun der Gare als national Kulturierfschaft klasséiert.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Linn Wolz – Kautebaach
#### Richtung Kautebaach

#### Richtung Wolz

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Wolz op der CFL-Websäit
* D'Gare Wolz op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Wolz op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Gare Ëlwen

D**'Gare vun Ëlwen** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit um Wupp vum CR374A (*Rue de la Gare*) westlech vum Zentrum vun Ëlwen, an der Gemeng mam selwechten Numm.

D'Gare Ëlwe gehéiert zu follgende Linne vum CFL-Zuchreseau:

* Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen - Gäilech (*Gouvy*) - (Léck - Liers),
* Rodange - Esch-Uelzecht - Lëtzebuerg - Ëlwen.

Et ass déi lescht Gare op der *[[Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen Grenz|Nordstreck]]*, tëscht der Gare Klierf an der belscher Grenz. Déi éischt Gare an der Belsch ass zu Gouvy.

Virun an hannert der Gare Ëlwe gouf et zwou Halten, déi mëttlerweil net méi ugefuer ginn: südlech vun Ëlwen, d'Halt op der Maulesmillen, déi zënter dem 14. Dezember 2014 zou ass an nërdlech vun Ëlwen, d'Gare vu Bellain, déi den 22. Mee 1998 fir zerguttst zougemaach gouf.

De fréiere baussenzege Parking bei der Gare war vun 2022 bis Mee 2025 gespaart fir do en iwwerdeckte Park & Rail-Parking mat ze bauen. Ursprénglech fir Enn 2024 geplangt, ass den neie Parking mat knapp 400 Plazen den 12. Mee 2025 opgaangen. Eng Busgare ass direkt niewent der Gare.

Mat der Gratuitéit vum ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg sinn d'Guichete vun der  den 1. Mäerz 2020 fir zerguttst zougemaach ginn.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Richtung Norden

### Richtung Süden
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Ëlwen op der CFL-Websäit
* D'Gare Ëlwen op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Ëlwen op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Akashi-Kaikyō-Bréck

D**'Akashi-Kaikyō-Bréck**, op Japanesch 明石海峡大橋 *akashi-kaikyō ōhashi*, sou no der Strooss vun Akashi genannt, ass eng Autobunnshänkbréck a Japan. Si geet vu Kōbe op der Haaptinsel Honshū op d'Insel Awaji.

Se huet 2 × 3 Fuerbunnen a mat enger Spanwäit vun 1990.8&nbsp;m ass si fir de Moment déi Hänkbréck mat der gréisster Spanwäit.

## Geschicht
Virum Bau vun der Bréck ass den Transport tëscht den zwou Insele mat Ponte gemaach ginn. Zwéi grouss Onglécker hunn awer dunn déi japanesch Regierung dozou bruecht de Bau vun enger Bréck ze plangen.

De Grondsteen ass am Abrëll 1986 geluecht ginn a mam Bau ass am Mee 1988 ugefaange ginn.

Am Ufank war den Ofstand tëscht den zwéin 298.3&nbsp;m héije Piliere genee 1.990 m. D'Äerdbiewe vu Kōbe, de 17. Januar 1995, dat säin Epizentrum genee tëscht de Pilieren hat, huet déi bal ee Meter méi wäit ausernee geréckelt. Wëll d'Bréck eréischt just am Ufank vum Bau war, huet dat awer keng grouss Schwieregkeete gemaach.
 
De 5. Abrëll 1998 ass se fir de Verkéier opgemaach ginn.

## Technesch Daten
D'Bréck hält Wandvitesse vun 80&nbsp;m/s aus (bal 290&nbsp;km/h), Äerdbiewe vun enger Stäerkt vun 8.5 op der Richterskala, a Mieresstréimunge vu 4.5&nbsp;m/s.

D'Gesamtlängt vun der Bréck tëscht de Verankerungen ass 3.911&nbsp;m an d'Breet tëscht den Drooseeler ass 35,5 m.

All Droseel huet een Duerchmiesser vun 1.122&nbsp;mm a besteet aus 36.830 Dréit déi een Durchmiesser vu 5,23&nbsp;mm hunn.

D'Gesamtgewiicht vun der Bréck (ouni Tierm a Stroossebelag) ass 147.000 Tonnen. An déi zwéi Pilieren (jiddweree weit 23.000 Tonnen) goufe sougenannt Massestabilisatoren oder Schwéngungstilgeren (en.: *[[Tuned Mass Dampers]]*, TMD) agebaut, fir bei Äerdbiewen oder Taifunen d'Vibratiounen opzefänken.

## Um Spaweck

* Structurae: Akashi-Kaikyo-Brücke
* Akashi Kaikyo Brücke
Jean-Paul Ollivier

De **Jean-Paul Ollivier**, gebuer den 22. Mee 1944, zu Concarneau, ass ee franséische Sportsjournalist.

E kommentéiert den Tour de France zanter en ettleche Joren op France 2.

En huet Bicher iwwer de Vëlossport a seng Geschicht geschriwwen, an awer och Bicher iwwer d'Bretagne a Séileit. Hien ass weiderhin e Spezialist iwwer de Generol de Gaulle.

## Wierker
### Vëlossport
* Jean-Paul Ollivier, *Fausto Coppi*, Glénat, Paris, 2000
* Jean-Paul Ollivier, *Le Tour de France; la Bretagne et les Bretons*, Le Layeur, Paris, 2002
 
### De Gaulle
* Jean-Paul Ollivier, *De Gaulle a Colombey*, Plon, Paris, 1998
* Jean-Paul Ollivier, *Abcdaire de De Gaulle*, Flamarion « », Paris, 2001
* Jean-Paul Ollivier, *Le général De Gaulle et la Bretagne*, Le Télégramme, 2004
* Jean-Paul Ollivier, *Les derniers chemins du Général*, Plon, Paris, 2005
## Um Spaweck
Christian Bauer (Architekt)

De **Christian Bauer**, gebuer de 16. Februar 1947 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Architekt.

Hien huet op der ETH zu Zürich studéiert an duerno, 1975 fir d'éischt op der Helfenter Bréck, duerno um Briddel bis 2005, an zanterhier an der Stad säi Büro. Hien ass mat dem Norbert Müller, dem Louis-Edmond Nicolas, dem Michael Feisthauer an der Sala Makumbundu associéiert (*CBA Architects*).

Vun him sinn d'Pläng vun ë.&nbsp;a. dem Ausbau vum *[[Centre universitaire de Luxembourg]]* (1993), der Europaschoul um Kierchbierg (1999), d'Kulturfabrik vun Esch-Uelzecht (1999, mam Jim Clemes), d'Société européenne des satellites zu Betzder (1999), de Lëtzebuerger Pavillon vun der Expo 2000 vun Hannover, d'Restrukturatioun vum Musée national d'histoire et d'art um Fëschmaart an der Stad Lëtzebuerg (2002) an, zesumme mam Christian de Portzamparc, der Philharmonie (2005) an der Zentralbank vu Lëtzebuerg an der Avenue Monterey.

2004 krut hien de *Prix de l'Architecture*
## Literatur
* Meyer, Ulf, 2010: *CBA Christian Bauer*, mat Fotoe vum Lukas Roth, Portfolio, Jovis Verlag, Berlin. 160 Säiten. ISBN 978 3 86859 036 4.

## Um Spaweck
* Christian Bauer Associates
Honorio Siccardi

Den **Honorio Siccardi**, gebuer den 13. September 1897 zu Buenos Aires, a gestuerwen den 10. September 1963 zu Buenos Aires, war een argentinesche Komponist.

Hien huet zu Buenos Aires beim Felipe Boero an Ernesto Drangosch Piano a beim Arturo Berutti a Gilardo Gilardi Harmonieléier studéiert. 1918 goung en an Italien, fir seng Ausbildung um Conservatoire vu Parma weider ze maachen. Do war hien ee Schüler vum Gian Francesco Malipiero.

En huet dräi Opere komponéiert, zwéi Balleten, eng Sinfonie, zwou Argentinesch Suitten, ee Geien- an ee Pianosconcert, e puer Chouerwierker a Lidder. Donieft huet en och musekswëssenschaftlech Wierker erausginn.