open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Isaiah Wilson

Den **Isaiah Wilson** ass e lëtzebuergeschen Dänzer, Choreograph an interdisziplinäre Kënschtler.

Hie gouf an eng Basketballer-Famill als jéngste vu véier Bridder gebuer. Säi Papp ass en US-Amerikaner, deen zu Lëtzebuerg professionelle Basketspiller war, a säi Bop huet an der National Basketball Association (NBA) an den USA gespillt.

Am Alter vun 11 Joer huet den Isaiah Wilson 2009 déi éischt Staffel vun der lëtzebuergescher Fernseeemissioun *[[Wanns de eppes kanns!]]* gewonnen. Hie war do als Breakdancer opgetrueden. Ëm déi Zäit huet hien och ugefaangen, Danzcoursen am Conservatoire ze huelen.

De Isaiah Wilson war véier Joer am Lycée des arts et métiers. Duerno huet hien op der Héichschoul Codarts zu Rotterdam eng Ausbildung als Dänzer gemaach.

2022 krut seng Choreographie *Février* den zweete Präis beim Internationale Solo Tanz Theater Festival zu Stuttgart. Am selwechte Joer ass hie mam Jugenddanzstéck *Sahasa* vum Jill Crovisier opgetrueden. Aner Projete vun him si *Submerge* a *Megastructure* mat der Sarah Baltzinger.

Den Isaiah Wilson huet eng Rei Museksvideoe fir lëtzebuergesch Sänger a Museksgruppe gedréint, dorënner *Hold On* (2017) vun den Trappers, *Industrial Salt* (2020) vu C'est Karma, *Cogito Ergo Mal* (2021) vum Maale Gars a *For Your Lovin* (2022) vum Chaild.

Hien huet och vill mam Sänger Edsun zesummegeschafft. Eleng oder zesumme mam Edsun krut den Isaiah Wilson eng Rei Auszeechnunge fir hir gemeinsam Clippen: 2016 bei de Video Clip Awards de Präis an der Kategorie "Best Upcoming Young Director" fir d'Lidd *No Compliments* an 2018 bei de Luxembourg Music Awards de Präis an der Kategorie "Best Upcoming Video Director". Bei dëser zweeter Präiszeremonie gouf donieft de Museksvideo fir *Lisa*, bei deem hien zesumme mam Edsun d'Choreographie gemaach a gedanzt huet, als beschte Museksvideo ausgezeechent.

## Um Spaweck
* Websäit
* Offiziell Presenz op Instagram a Facebook
Proporzsystem

De **Proporzsystem** (och nach **Proportional Ofstëmmung**,  *système de la représentation proportionnelle*) ass e Walsystem, bei deem d'Zuel vun de Sëtz, déi ze besetze sinn, méiglechst genee am Verhältnis (= proportional), wéi ofgestëmmt gouf, zougedeelt gëtt.

Nieft e puer anere Methoden ass d'Lëschtewal déi heefegst Form am **Proporzsystem**.

## Geschicht
De Prinzip vun der proportionaler Ofstëmmung ass am 19. Joerhonnert mat de politesche Parteien entstanen a gëtt gemenkerhand dem Victor Considerant zougeschriwwen. D'Belsch war dat éischt Land, dat de Proporzsystem 1899 fir d'Parlamentswal, no der Method, déi vum Victor D'Hondt ausgeschafft gouf, agefouert huet. D'Method vum D'Hondt gëtt och zu Lëtzebuerg applizéiert.

## Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gëtt bei den Europawalen, de Chamberwalen, bei de Gemengewalen an de Gemenge mat op d'mannst 3.000 Awunner a bei de Sozialwalen nom Proporzsystem gewielt.

Jidder Wieler däerf esou vill Stëmme verginn, ewéi et Vertrieder (Europadeputéiert, Deputéiert, Gemengeréit oder Vertrieder an de Beruffschamberen) an de jeeweilege Gremien ze wiele gëtt.

De Wieler kann entweder

* **eng Lëscht stëmmen**, andeem en de wäisse Krees iwwert enger Lëscht schwäerzt an domat dës Lëscht an hirer Gesamtheet stëmmt: all Kandidat op der Lëscht kritt deemno eng Stëmm, *oder*
* **perséinlech Stëmme** verginn andeem en een oder zwéi Kräizer (+ oder ×) an d'Case niewent dem Numm vun all Kandidat mécht, deen hie wielt, ouni awer iwwer den Total vu Stëmmen, déi en zur Verfügung huet, erauszegoen.
Am Fall vu perséinleche Stëmme kann de Wieler Kandidaten aus enger eenzeger Lëscht stëmmen oder panachéieren, d.&nbsp;h. Kandidate vu verschiddene Lëschte wielen.

D'Sëtz ginn am Verhältnis zu all de Stëmme verdeelt: als éischt gëtt d'Zuel vun de Sëtz op Basis vun de Lëschtestëmmen ( *suffrage de liste*) bestëmmt an duerno d'Kandidate mat de meeschte perséinleche Stëmmen ( *suffrage nominatif*) an der jeeweileger Lëscht.

### Gemengewalen 2023
Fir d'Gemengewalen den 11. Juni 2023 gouf a follgende 46 Gemengen nom Proporzsystem gewielt: Bartreng, Beetebuerg, Betzder, Biissen, Klierf, Conter, Dikrech, Déifferdeng, Dippech, Diddeleng, Iechternach, Esch-Uelzecht, Ettelbréck, Fréiseng, Gréiwemaacher, Habscht, Hesper, Jonglënster, Käerjeng, Keel, Kielen, Koplescht, Luerenzweiler, Lëtzebuerg, Mamer, Miersch, Mäertert, Monnerech, Munneref, Nidderaanwen, Péiteng, Rammerech, Réimech, Réiser, Rëmeleng, Sandweiler, Suessem, Schëffleng, Schëtter, Stengefort, Steesel, Stroossen, Ëlwen, Walfer, Wolz a Wëntger.

## Soss doruechter
De Proporzsystem ass dee Walsystem, deen an onofhängege Staaten mat direkte Walen am verbreetsten ass.

## Kuckt och
* Majorzsystem

## Um Spaweck
* Gemengewalen - Allgemenges op gouvernement.lu
* Proportional Ofstëmmung op elections.public.lu
Majorzsystem

De **Majorzsystem** (och nach **Majoritär Ofstëmmung**,  *système de la majorité relative*) ass e Walsystem, mat deem et am einfachsten ass d'Gewënner - op Basis vun de Stëmmen, déi e Kandidat kritt huet - ze bestëmmen.

## Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gëtt fir d'Gemengewalen an de Gemenge mat manner ewéi 3.000 Awunner nom Majorzsystem gewielt.

Jidder Wieler däerf esou vill Stëmme verginn, ewéi et Gemengeréit (Conseilleren) fir an de Gemengerot ze wiele gëtt. D'Zuel vun de Conseillere gëtt op Basis vun der Awunnerzuel pro Gemeng iwwert e Règlement grand-ducal festgehalen.

De Wieler stëmmt, andeem en ee Kräiz (+ oder ×) an d'Case niewent dem Numm vun all Kandidat mécht, deen hie wielt. De Kandidat mat de meeschte Stëmmen (relativ Majoritéit) gewënnt.

### Gemengewalen 2023
Fir d'Gemengewalen den 11. Juni 2023 gouf a follgende 56 Gemengen nom Majorzsystem gewielt: Ärenzdall, Bäerdref, Bauschelt, Bech, Beefort, Bettenduerf, Biekerech, Biwer, Bous, Buerschent, Colmer-Bierg, Duelem, Ell, Esch-Sauer, Feelen, Fëschbech, Fiels, Fluessweiler, Garnech, Géisdref, Groussbus, Helperknapp, Hiefenech, Ierpeldeng op der Sauer, Käerch, Kiischpelt, Konsdref, Leideleng, Lenneng, Mäerzeg, Manternach, Noumer, Parc Housen, Pëtschent, Préizerdaul, Reckeng op der Mess, Réiden op der Atert, Reisduerf, Rouspert-Mompech, Schengen, Schieren, Sëll, Stadbriedemes, Stauséigemeng, Tandel, Useldeng, Veianen, Viichten, Wäiswampech, Wal, Waldbëlleg, Waldbriedemes, Wanseler, Weiler zum Tuer a Wuermer.

## Soss doruechter
De Majorzsystem gëtt a verschiddene Länner (Kamerun, Südkorea, Island, Kenia, Malawi, Mexiko, Philippinnen, Venezuela, Demokratesch Republik Kongo, Togo, Taiwan) fir Presidentschaftswale benotzt. Et gëtt en och bei Parlaments- oder Legislativwalen a Walbezierker wéi z.&nbsp;B. a Groussbritannien, den USA oder a Kanada.

## Kuckt och
* Proporzsystem

## Um Spaweck
* Gemengewalen - Allgemenges op gouvernement.lu
* Majoritär Ofstëmmung op elections.public.lu
Claude

**Claude** ass, am franséischsproochege Raum a ronderëm, e geleefege geschlechtsneutrale Virnumm.
 
## Ursprong a Bedeitung vum Numm
Claude kënnt vum Griicheschen Κλαύδιος resp. dem Laténgeschen Numm Claudius oder Claudia a steet fir „de Schlammen“.

## Namensdag
D'Clauden hunn hiren Namensdag de 15. Februar oder de 6. Juni.

## Varianten an Ofkierzungen
Varianten am Lëtzebuergesche sinn: Clodes, Klautjen.
 
An anere Sprooche gëtt et eng sëllege Varianten, sou wéi och an hiren Diminutiv- oder Affektivformen, sou z B.:
*  Klaus, Claus
*  Claude
*  Claude, Claudel, Claudi, Claudien, Claudio, Claudius, Claudy
*   Claudio
*  Cláudio

Claude gëtt et och als Prefix oder Suffix an zesummegesate Virnimm, absënns Claude-Joseph, Jean-Claude oder Marie-Claude.

## Leit mam Virnumm Claude
### Männer

* Claude Autant-Lara (1901–2000), franséische Filmregisseur a Costumedesigner
* Claude Berri (1934–2009), franséische Filmregisseur an Schauspiller
* Claude Brasseur (1936–2020), franséische Schauspiller
* Claude Cerval (1921–1972), franséische Schauspiller
* Claude Chabrol (1930–2010), franséische Filmregisseur, Filmproduzent an Dialogschreiwer
* Claude Dario Conter (* 1974), lëtzebuergesche Literaturwëssenschaftler
* Claude Dauphin (1903–1978), franséische Schauspiller
* Claude Debussy (1862–1918), franséische Komponist
* Claude Michely (* 1959), lëtzebuergesche Vëlossportler
* Claude Monet (1840–1926), franséische Moler
* Claude Rich (1929–2017), franséische Schauspiller
* Claude Sautet (1924–2000), franséischen Dréibuchauteur a Filmregisseur
* Claude Schintgen (gebuer 1939), fréiere lëtzebuergesche Ringer an Olympionik
* Claude Wiseler (* 1960), lëtzebuergesche Politiker (CSV)

### Fraen
* Claude Bichel (* 1993), lëtzebuergesch Volleyballspillerin
* Claude De Demo (* 1980), lëtzebuergesch Schauspillerin
* Claude Gensac (1927-2016), franséisch Schauspillerin
* Claude Sylvain (1930-2005), franséisch Schauspillerin

Fir Persoune mam Virnumm Claude op dëser Wiki, kuckt wgl. dës Lëscht

## Kuckt och
* De Familljennumm Claude
 
## Um Spaweck
Claude (Familljennumm)

**Claude** ass, am franséischsproochege Raum a ronderëm, e geleefege Familljennumm, dee vum selwechte Virnumm hierkënnt.
Ënner de Leit mat deem Familljennumm sinn:
* Pierre Claude (1817–1890), lëtzebuergesche Politiker;
* Francis Claude (1905–1989), franséische Schauspiller an Dréibuchauteur;
* Ady Claude (1913–1942), Lëtzebuerger Scout a Resistenzler;
* Gérard Claude (gebuer 1956), lëtzebuergesche Moler a Sculpteur;
* Fernand Claude (gebuer 20th Joerhonnert), lëtzebuergeschen Handballspiller;

## Kuckt och
*Claude
Lisa Kohl

D**'Lisa Kohl**, gebuer 1988, ass eng lëtzebuergesch Kënschtlerin.

Si huet op de Konschtakademië *La Cambre* zu Bréissel a *Burg Giebichenstein* zu Halle an der Saale studéiert. 

Si lieft a schafft zu Lëtzebuerg an zu Berlin. 

Si beschäftegt sech ë. a. mat den Theeme Krich, Flucht a Verdreiwung.

2020 krut si, zesumme mam Filip Markievicz, de Prix Pierre-Werner. 2023 war si d'Gewënnerin vum Robert-Schuman-Konschtpräis.

## Um Spaweck
* lisa-kohl.com, Websäit.
Siren's Call

**Siren's Call** war e lëtzebuergesche Indie-Rock-Festival, deen tëscht 2017 an 2024 am Juni an der Abtei Neimënster an der Stad Lëtzebuerg vum Atelier an Neimënster organiséiert gouf.. Nieft Concerte gouf et och Liesungen an aner kulturell Aktivitéiten.  

## Editiounen

### 2017
Déi éischt Editioun war de Samschdeg, 24. Juni 2017, den Dag nom Lëtzebuerger Nationalfeierdag. E war op dräi Plazen am Gronn: der Kierch Lëtzebuerg-Stadgronn, dem Melusina Club an der Abtei Neimënster, wou och d'Haaptbün war. Follgend Kënschtler sinn opgetrueden:

* Oscar & The Wolf
* James Vincent McMorrow
* Ry X
* Ásgeir
* Franscesco Tristano
* Thomas Azier
* MØME
* Formation
* Superpose
* Napoleon Gold
* Cleveland

### 2018
Déi zweet Editioun war den 30. Juni 2018. Follgend Kënschtler sinn opgetrueden:

* MGMT 
* Eels
* Parcels
* Dream Wife
* Drops & Points (Pascal Schumacher feat. Maxime Delpierre)
* Superorganism
* Klangstof
* Nilüfer Yanya
* Molécule
* Adam Naas
* Them Lights
* Ryvage

### 2019
Déi zweet Editioun war den 29. Juni 2019. Follgend Kënschtler sinn opgetrueden:

* Metronomy
* Cat Power
* Band of Horses
* Idles
* Flavien Berger
* Grandbrothers
* Claire Laffut
* The Holy
* Raftside
* Claire Parsons / Uriel Barthélémi
* C'est Karma
* Jackie Moontan
* Fonclair
* Katy de Jesus
* Flore
* Albert Stocco
 

Donieft hunn och d'Sophie Reyer ("Sirenes Call") an d'Catherine Elsen ("Love, Death and Polar Bears") Virliseunge gehalen, an et gouf eng Ausstellung, Konscht- an Danzperformancen, Atelieren, e Kannerprogramm an Iessstänn.

### 2022
Déi drëtt Editioun war de 25. Juni 2022, nodeems an den zwee Joer virdru wéinst der Coronaviruspandemie kee Festival organiséiert gi war. Follgend Kënschtler sinn opgetrueden:

* The Hives
* Nothing But Thieves
* Hania Rani
* Enola Gay
* Priya Ragu
* Fishbach
* Naomi Ayé
* The Clockworks
* The Howl & The Hum
* Chaild
* Nikki Ninja & Afrobeathoven
* Lisette Lombé & Cloé du Trèfle

### 2023
Déi véiert Editioun ass de 24. Juni 2023. Follgend Kënschtler si programméiert:

* June Road
* Phoenix
* Japanese Breakfast
* Billy Nomates
* Sorry
* The Haunted Youth
* Star Feminine Band
* Echt!
* Sprints
* Tele-Port
* Englbrt
 

### 2024

### 2025
Am Dezember 2024 huet den Atelier bekannt ginn, datt de Festival 2025, ë.&nbsp;a. aus budgetäre Grënn, ausfällt.

## Homepage
* sirenscall.lu
MV

**MV** steet als Ofkierzung fir:
* Mir d'Vollek, eng politesch Partei zu Lëtzebuerg.

**mV** steet als Ofkierzung fir:
* Millivolt, kuckt och Volt.

**.mv** steet als Ofkierzung fir:
* .mv, lännerspezifesch Top-Level-Domän (ccTLD) vun de Malediven.
Barbara Agostino

D**'Barbara Agostino**, gebuer de 6. Juli 1982 zu Esch-Uelzecht, ass eng lëtzebuergesch Geschäftsfra a Politikerin (DP). Si war 2005 déi éischt Kapitänin vun der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.

## Karriär
D'Barbara Agostino ass eng geléiert Pedagogin an huet vun 2011 bis 2022 e Reseau vu Crèchë geréiert.

2019 huet si hir Crèche verkaaft, fir en eegene Restaurant op der Fouer opzemaachen.

Zanter dem 5. Oktober 2023 ass si Presidentin vun der Union Titus Péiteng.

## Privatliewen
Si war vun 2017 bis 2024 mat der Tilly Metz bestuet.

## Politik
Si gouf e den 11. Juni 2023 bei de Gemengewalen als 18. vun 19 Gemengeréit zu Péiteng mat 1.007 Stëmmen an de Gemengerot gewielt.

Bei de Chamberwale vum 14. Oktober 2018 gouf si Siwent op der DP-Lëscht am Walbezierk Süden. Wéi de Max Hahn de 15. Juni 2023 amplaz vun der Corinne Cahen Familljeminister an der Regierung Bettel-Lenert-Bausch gouf, ass si de 27. Juni an d'Chamber nogeréckelt. Och bei de Chamberwale vum 8. Oktober 2023 ass si an d'Chamber nogeréckelt.

## Literatur
* München, Sarah, 2026. *[https://www.wort.lu/panorama/barbara-agostino-tilly-bleibt-meine-einzige-grosse-liebe/130443408.html Tilly bleibt meine einzig große Liebe.] Rund zwanzig Jahre waren die Politikerinnen Tilly Metz und Barbara Agostino ein Paar. Sie erzählen ihre besondere Liebesgeschichte, die auf einem Fußballplatz begann.* Luxemburger Wort vum 14./15. Februar 2026, S. 64-65; wort.lu [€], gekuckt den 15.02.2026

## Um Spaweck
Chrétien Clement

De **Chrétien Clement**, gebuer als Christian Clement de 5. Juni 1910 zu Gonnereng, a gestuerwen den 19. August 1987 an der Stad, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Dichter, Sänger, Chouerdirigent a Komponist. Hie war och Auteur vu Lidder oder huet d'Musek dozou geschriwwen.

## Wierk (Auswiel)

### Melodie
* *Vill dausend Stäre wénken*
* *Dir Hierten, op erwächt Himmelskand, mir hunn dech gär*
* *Liichteliddchen*
* *Owendgebiet*

### Text
* *Auscheltgléck (Fréijoersgléck)*
* *Schlofliddchen*

### Text a Melodie
* *Am Uewe potert d'Feier*

## Éierungen
* 1986 sëlwer Éiereplack Dicks-Rodange-Lentz
INPA

**INPA** ass d'Ofkierzung fir follgend Begrëffer

* Instituto Nacional de Pesquisas da Amazônia, brasilianescht Institut
* Institut national pour le patrimoine architectural, lëtzebuergescht Kulturinstitut vum Staat
Marc Haentges

De **Marc Haentges**, gebuer den 23. Juni 1964, a gestuerwen de 14. Juni 2023, war e lëtzebuergesche Basketballspiller a Geschäftsmann.

Hien huet vun 1983 bis 1993 an der lëtzebuergescher Basketballnationalekipp gespillt a war Mat-Proprietär vun enger Sportartikel-Chaîne.
Picknick

E **Picknick** ass eng Molzecht déi een am Fräien ësst. Dacks ass e Picknick mat enger Paus wärend engem Ausfluch verbonnen. 
Et gëtt dofir Picknicksgeschier dat extra dofir ugepasst gouf, wéi z.&nbsp;B. e Picknickskuerf, eng Picknicksdecken oder speziellt Iessgeschier. Dat koumen am 19. Joerhonnert op, wéi d'Picknicken am viktorianeschen England duerch d'Kinnigin Victoria, déi dacks am Fräie giess huet, populär gouf.

D'Wuert kënnt deene meeschte Quellen no aus dem Franséischen, wou *pique-nique* 1692 an den *Origines de la Langue Française* fir d'éischt ernimmt gouf, well dat deemools beim Adel an der Moud war. Et setzt sech zesummen aus *piquer* „oppicken“ an *nique* "eng Klengegkeet". Am 18. Joerhonnert ass d'Wuert och schonn am Engleschen an am Schweedesche beluecht.

An der Konscht ass dem Édouard Manet säin *[[Le déjeuner sur l'herbe]]* déi bekanntst Representatioun vun engem Picknick.

## Literatur
* Jeanne-Marie Darblay (Hrsg.): *Picknick – Vergnügen, Lust & Genuß*. Müller Rüschlikon, Cham 1994, ISBN 3-275-01092-1.
* Charlotte Trümpler, Matthias Wagner K (Hrsg.): *Picknick-Zeit* (Ausstellungskatalog vum Museum Angewandte Kunst, Frankfurt a.&nbsp;M.), Walther König, Köln 2017, ISBN 978-3-96098-106-0.

## Um Spaweck
The Wall (Film 2023)

***The Wall*** ass e Film vum belsche Regisseur Philippe Van Leeuw aus dem Joer 2023. En hat seng Première de 4. Juli 2023 um *Brussels International Film Festival* a koum de 27. September 2023 an der Belsch an de Kino.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Jessica Comley ass eng amerikanesch Grenzschutz-Agentin, déi zu Tucson, am  Arizona, stationéiert ass. Si ass engagéiert a schafft mat vollem Asaz, fir déi US-amerikanesch-mexikanesch Grenz ze bewaachen, an enger Wüstegéigend, wou Drogeschmuggler an illegal Immigranten hiert Gléck probéieren, eriwwerzekommen. Bei engem Asaz erschéisst si eng Persoun. Hiren Aarbechtskolleeg proposéiert, et als en Accident duerzestellen. Ma en eelere Mann a säin Enkel, vun engem indigeene Vollek, sinn Zeie vun deem, wat geschitt ass...

## Produktioun

D'Dréiaarbechten hunn am November 2021 ugefaangen.

D'Produktioun gouf mat 771.472 Euro vum Lëtzebuerger Filmfong ënnerstëtzt.
## Accueil

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
De läschte Pabeier

***De läschte Pabeier***  (*richteg geschriwwen: De leschte Pabeier*) ass e Kuerzfilm vum Regisseur Romain Gierenz aus dem Joer 2023. 

## Ëm wat geet et am Film?
D'Zoé an de Ben iwwernuechten an engem Paräisser Hotel. Si gi vun engem Geraschels an engem Pabeierkuerf erwächt. Séier mierke se dass et net eppes *am* Kuerf ass, mee de Kuerf *selwer*, dee Geräischer mécht, wéi wann en eppes wéilt matdeelen...

## Produktioun

## Accueil

De Film gouf zanter Oktober 2022 op enger Rëtsch Festivaller gewisen. Bei de Southern Short Awards (Nov. 2022) krut e 6 Präisser, an um Shockfest Filmfestival (Dez. 2022) krut en de *Golden Reel Award*.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
Claude Mousel

De **Claude Mousel**, gebuer den 1. Abrëll 1959 an der Stad Lëtzebuerg, ass e Lëtzebuerger Zänndokter a Lokalpolitiker (DP).

## Zänndokter
De Claude Mousel huet sech am Januar 1985 als Zänndokter zu Sandweiler niddergelooss.

Hien ass zënter 2025 – als Nofollger vum Robert Wagener – de President vum Collège médical.

## Lokalpolitiker
Hien ass zanter dem 19. September 2025  Buergermeeschter vun der Gemeng Sandweiler.

Dëst geet zeréck op e Koalitiounsakkord tëscht der LSAP an der DP, no de Gemengewale vum 11. Juni 2023. Dësen huet virgesinn, dass d'Sozialistin Jacqueline Breuer déi éischt zwee Joer de Buergermeeschterposten iwwerhuele géif, iwwerdeems den Éischtgewielte Claude Mousel fir déi lescht 4 Joer Buergermeeschter vu Sandweiler géif ginn.
Lëtzebuerger Sproochatlas 1900

De ***Lëtzebuerger Sproochatlas 1900*** ass e Sproochatlas an zwéin Deeler, een iwwer d'Ënnerscheeder a Form an Toun, vun den Dialekter vum Lëtzebuergeschen, an een iwwer lexikalesch Differenze jee no Lokalitéit, déi 2023 an 2025 vum Alain Atten a Claude Schmit erausbruecht goufen.

Se baséieren op Material, dat den Alain Atten an den 1960er an 1970er Jore gesammelt huet, andeems e 618 Uertschaften zu Lëtzebuerg an am Areler Land zu Fouss besicht huet, a sech do vu Gewäersleit, déi all ëm 1900 oder virdru gebuer waren (wat den Titel erkläert), soe gelooss huet, wéi ee fir bestëmmt Wierder an där Uertschaft seet. En huet dann déi verschidde Variante vun Hand op Fichë festgehalen oder agezeechent.

Domat huet hien d'Aarbecht verdéift a virugefouert, déi de Robert Bruch ugefaangen hat, ma wéinst sengem stënterlechen Doud, 1959, net ofschléisse konnt. Wat dëse bis dohin zesummegestallt hat, war 1963 am *[[Luxemburgischer Sprachatlas]]* publizéiert ginn.

Iwwer 50 Joer méi spéit goufen och dem Alain Atten seng Relevéë vum Geograph Claude Schmit digital erfaasst. Sou konnt eng éischt Drockversioun mat 572 Kaarten zu de lautleche Variante geschaf ginn, ma och d'Basis, fir weidert Material - z.&nbsp;B. iwwer diachron Entwécklungen - digital z'erfaassen an ze verschaffen.

Den zweete Volume, de "Wuertatlas" iwwer lexikal Variante gouf den 19. Mäerz 2025 der Ëffentlechkeet an der Nationalbibliothéik virgestallt.

## Literatur
* Atten, Alain, Schmit, Claude (2025): *Lëtzebuerger Sproochatalas 1900. Wuertatlas.* Ed.: Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch, Institut grand-ducal, Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique. ISBN 978-99987-799-3-8.
* Atten, Alain, Schmit, Claude (2023): *Lëtzebuerger Sproochatalas 1900. Laut- a Formenatlas.* Ed.: Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch, Institut grand-ducal, Section de linguistique, d'ethnologie et d'onomastique. ISBN 978-2-9199644-0-6.
* *Lebenswerk und Meilenstein: Der "Lëtzebuerger Sproochatlas 1900" vom Sproochmates Alain Atten und Kartograf Claude Schmit.* Die Warte/Perspectives, Feuilleton im Luxemburger Wort 19/2762, 22.06.2023. (Dossier vu 16 Säiten).

## Kuckt och
* Luxemburgischer Sprachatlas
* Schnëssen-App

## Um Spaweck
* Raoul Roos: "De "Lëtzebuerger Sproochatlas 1900" ass prett." rtl.lu, 20.06.2023.
* Natasha Ehrmann, "Lëtzebuerger Sproochatlas 1900", Radio 100,7, 21.06.2023, Sendung "Am Fong" mam Sproochmates Alain Atten, Geografie Professer a Kartolog Claude Schmit a mat der Linguistin Dr. Nathalie Entringer vum ZLS.
* Marc Thill, "Lëtzebuerger Sprooch, Der Sproochmates Alain Atten und sein Lebenswerk", wort.lu [€], 22.06.2023
* "Presentatioun vum Lëtzebuerger Sproochatlas 1900", men.public.lu, 20.06.2023
Gabriel Loire

De **Gabriel Loire**, gebuer den 21. Abrëll 1904 zu Pouancé am Maine-et-Loire, a gestuerwen de 27. Dezember 1996 zu Chartres am Eure-et-Loir, war e franséische Moler a Glaser. Hien ass bekannt fir Kierchefënsteren a Gebaier mat gliesene Steng duerch d'ganz Welt.

Säin Atelier, deen en 1946 zu Lèves opgemaach huet, gouf 1970 vun sengem jéngste Jong Jacques Loire iwwerholl. Zanter 1991 sinn et seng Enkelen Hervé a Bruno Loire, déi säi Betrib weiderféieren.

## Biographie

No engem Handels- an Droitsstudium a Coursen op der Ecole des Beaux-Arts zu Angers huet hien zu Chartres an den Ateliers Lorin geschafft, wou hien dunn och Associé gouf.

Am Joer 1927 bestit de Gabriel Loire sech mat der Françoise Bretault. Si kréie sechs Kanner.

Am Joer 1936 verléisst en den Atelier Lorin. Wéinst enger Klausel a sengem Kontrakt huet de Gabriel Loire réischt 1946 en eegene Glaser-Atelier opgemaach, mat deem en direkt vill Succès hat. Hie realiséiert Fënsteren a Glassteng a ronn 800 Gebaier an der ganzer Welt.

De Gabriel Loire gëllt als de Pionéier vum Bau mat gliesene Steng. Amplaz vun Bläi an der traditioneller Glaserei benotzt hie Bëtong oder de Procédé vum Waarmforme fir déi gliese Steng mateneen ze verbannen.

## Konschtwierker (Auswiel)

*Trinity Cathedral – Salysbury (Groussbritannien)
*Thanks Giving Square Chapel – Dallas (USA)
*Eglise Sain Germain – Coignières (Frankräich)
*Hakone open Air Museum – Hakone (Japan)
*Grace Cathedral – Sans Francisco (USA)
*Gethsemane Lutheran Church – Austin (USA)
*Kaiser Wilhelm Gedächtniskirche zu Berlin, blo Glassteng vun der neier Kapell
*Eglise St Lazare – Lèves (Frankräich)
*Eglise Notre Dame de Lourdes - Casablanca (Marokko)
*First Presbyterian Church – Stamford (USA)
*Kapell Notre-Dame-de-Consolation zu Hyères, monumental Fënsteren déi d'Geschicht vum Gebai erzielen.
*Kierch Lëtzebuerg-Bouneweg an der Stad, Mosaik op der Fassad

## Galerie

Fichier:Kirche Luxembourg-Bonnevoie 01.jpg|Kierch vu Bouneweg, 1957.
Fichier:Gedaechtniskirche-berlin.jpg|Gedächtniskirche Berlin, 1960-1963.
Fichier:Loire Stained Glass.jpg|Cathédrale Saint-Georges, 1969.
Fichier:Thanksgiving chapel interior.jpg|Thanksgiving chapel, Dallas, 1976.


## Um Spaweck
Institut national des langues Luxembourg

Den **Institut national des langues Luxembourg** (**INLL**) ass e staatlecht Institut zu Lëtzebuerg, deem seng Haaptaufgab et ass, am Kader vun der Erwuessenebildung Sproochecoursen unzebidden, d'Kompetenze vu senge Apprenanten ze zertifiéieren, spezialiséiert Sproochecoursë fir eenzel Beruffssparten auszeschaffen an unzebidden, an den Enseignement vu Sprooche mat aneren Institutiounen virun z'entwéckelen.

E gouf mat engem Gesetz vum 23. Mee 2009 ënner dem Numm *Institut national des langues* gegrënnt an a senger haiteger Form duerch e Gesetz vum 8. Mäerz 2023 reforméiert an ëmbenannt. En ënnersteet dem Educatiounsministère.

D'Haaptgebai ass an deem vun der éischter Europaschoul, um Boulevard de la Foire an der Stad Lëtzebuerg, an et gëtt zwou Annexen, eng um Belval an eng zu Miersch. An engem Schouljoer waren iwwer 13.000 Leit vun enger 130 verschiddenen Nationalitéiten um INLL ageschriwwen an et goufen eng 55.000 Léierstonnen ugebueden.

## Um Spaweck
Charlie Sheen

Den **Charlie Sheen**, gebuer als *Carlos Irwin Estévez* den 3. September 1965 zu New York, ass en US-amerikanesche Schauspiller.

Hie gouf mat Rollen a Filmer wéi *[[Platoon (Film 1986)|Platoon]]* oder *[[Hot Shots!]]*, souwéi an der Sitcom *[[Two and a Half Men]]* bekannt.

## Filmographie

### Filmer

* 1973: *Badlands*
* 1974: *The Execution of Private Slovik*
* 1984: *Red Dawn*
* 1984: *Silence of the Heart*
* 1985: *The Fourth Wise Man*
* 1985: *The Boys Next Door*
* 1986: *A Life in the Day*
* 1986: *Lucas*
* 1986: *Ferris Bueller's Day Off*
* 1986: *The Wraith*
* 1986: *[[Platoon (Film 1986)|Platoon]]*
* 1986: *Wisdom*
* 1987: *Three for the Road*
* 1987: *No Man's Land*
* 1987: *Wall Street*
* 1988: *Never on Tuesday*
* 1988: *Young Guns*
* 1988: *Eight Men Out*
* 1989: *Major League*
* 1989: *Tale of Two Sisters*
* 1989: *Courage Mountain*
* 1990: *Catchfire*
* 1990: *Navy Seals*
* 1990: *Men at Work*
* 1990: *The Rookie*
* 1990: *Cadence*
* 1991: *[[Hot Shots!]]*
* 1992: *Beyond the Law*
* 1993: *Loaded Weapon 1*
* 1993: *[[Hot Shots! Part Deux]]*
* 1993: *Hearts of Hot Shots Part Deux: A Filmmaker's Apology*
* 1993: *Deadfall*
* 1993: *The Three Musketeers*
* 1994: *Highway Heat*
* 1994: *Major League II*
* 1994: *Terminal Velocity*
* 1996: *Loose Women*
* 1996: *Frame by Frame*
* 1996: *The Arrival*
* 1997: *Shadow Conspiracy*
* 1997: *Money Talks*
* 1997: *Bad Day on the Block*
* 1997: *Discovery Mars*
* 1998: *Serial Killer*
* 1998: *A Letter from Death Row*
* 1998: *Free Money*
* 1998: *No Code of Conduct*
* 1999: *Five Aces*
* 1999: *Being John Malkovich*
* 2000: *Rated X*
* 2001: *Good Advice*
* 2003: *Pauly Shore is Dead*
* 2003: *Deeper Than Deep*
* 2003: *[[Scary Movie 3]]*
* 2004: *The Big Bounce*
* 2006: *[[Scary Movie 4]]*
* 2006: *Guilty Hearts*
* 2010: *Wall Street* Epsiod: Money Never Sleeps
* 2010: *Due Date*
* 2012: *Foodfight!* (Stëmm)
* 2012: *She Wants Me*
* 2012: *A Glimpse Inside the Mind of Charles Swan III*
* 2013: *[[Scary Movie 5]]*
* 2013: *Machete Kills*
* 2017: *Mad Families*
* 2017: *9/11*

### Televisiounsserien

* 1985: *Out of the Darkness*
* 1986: *Amazing Stories: Book Three* (1. Episod)
* 1994: *Charlie Sheen's Stunts Spectacular*
* 1996: *Friends* (1. Episod)
* 1999: *Sugar Hill*
* 2000–2002: *Spin City* (45 Episoden)
* 2001: *Saturday Night Live*
* 2003–2011: *[[Two and a Half Men]]* (177 Episoden)
* 2006: *Overhaulin*
* 2008: *[[The Big Bang Theory]]* (Episod: The Griffin Equivalency)
* 2008: *CSI: Crime Scene Investigation* (1. Episod)
* 2010: *Family Guy* (Stëmm)
* 2011: *Comedy Central Roast*
* 2012–2014: *Anger Management* (100 Episoden)
* 2015: *The Goldbergs*
* 2017: *Typical Rick*
* 2023–2024: *Bookie*
* 2025: *aka Charlie Sheen*

## Um Spaweck
Jean Kandel

De **Jean** ("**Jang**") **Kandel**, gebuer den 8. Juli 1948 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Lidderarchivar, Lidderschreiwer an Arrangeur, a fréiere Geschäftsmann, Vendeur a Bankbeamten.

## Liewen a Karriär
De Jean Kandel ass zu Stroossen, wou seng Elteren e Bauerenhaff haten opgewuess an an d'Primärschoul gaangen. Seng Uewerprimärschoul huet hien vun 1960 bis 1964 zu Habay-la-Neuve am *Institut de la Sainte Famille* gemaach. Duerno war hien nach sechs Méint an der *[[École de commerce et de gestion - School of business and management|École de Commerce et de Gestion]]*. "Scherer" 
No zwee Joer op der B.G.L. huet hie vun 1967 bis 1976 eng Epicerie op der Stäreplaz bedriwwen, duerno 24 Joer laang als Beroder a Verkeefer bei Philips Luxembourg, an dann nees, bis zu senger Pensioun 2005, bei der B.G.L.

Hien ass bekannt dofir, iwwer d'Joren eng 4.700 Lëtzebuerger Lidder (Texter an Nouten) gesammelt an archivéiert ze hunn. Deeler dovu goufen als Bicher publizéiert: 2017 an engem Lidderband mat 45 an 2021 an engem mat 50 Lidder, déi nach bis dato a kengem Lidderbuch ze fanne waren.

Ausserdeem schreift a komponéiert hien eege Gedichter a Lidder, wouvun der 53 an engem Gedichts- a Lidderband erauskomm sinn.

Hie war bis 1981 Member vum Gesangveräin vu Stroossen, duerno 24 Joer laang, dovun 15 als Président, zu Mamer. Hien huet och am Gesank an och an der JEC zu Stroossen gär mat Theater gespillt.

2008 huet hien d*'Becheler Sänger*, Seniore-Gesangsgrupp zu Bereldéng, gegrënnt, a gouf Dirigent vun enger Gesangsgrupp am CIPA zu Mamer.

## Publikatiounen
**Lëtzebuerger Lidder däerfen net verluer goen,* Band 1 (50 Lidder), 2017 a Band 2 (45 Lidder), 2021.             
* Band 3 / 53 eege "Lidder a Gedichter vum Kandel's Jang fir e lëschtegen Owend"

### Diskografie
* 2015: *D´Kopleschter-Lidd*, vun den Becheler-Sänger fir de Veräin 'Koplescht fréier an hott'.
* 2017: *Colette a Fernand Wark Revival*, Luxemburg: Ons Lidder asbl.

## Gielecher
* Sëlwer Eireplack Dicks-Rodange-Lentz (2022), "fir den Asaz fir d'Lëtzebuerger Sprooch duerch de *Lëtzebuerger Lidder Archiv* mat iwwer 4500 Wierker an d'Editioun vun 3 Lëtzebuerger Lidderbicher".

## Um Spaweck
* Lëtzebuerger Lidder däerfen net verluer goen. Homepage vum Jean Kandel.
* ["Eng Klack fir eis Sprooch" Nr. 247, 5./6.1.2018 (Artikel iwwer de Jean Kandel)                               * https://www.rtl.lu/video/33155872/2023 Plaquette vu der Actioun Lëtzebuergesch rtl.lu, 9.1.2023.
Nationalbibliothéik / Bibliothèque nationale (Tramshalt)

**Nationalbibliothéik / Bibliothèque nationale** ass eng Halt op der Linn T1 vum Stater Tramsreseau, déi den 10. Dezember 2017 opgaangen ass.

## Lag vun der Statioun
D'Statioun läit an der Avenue John-F.-Kennedy am Quartier Kierchbierg vun der Stad Lëtzebuerg, tëscht de Statiounen Alphonse Weicker am Norden an Universitéit am Süden.

D'Statioun läit direkt bei der Nationalbibliothéik, no där se och genannt ass.

## Infrastruktur
D'Statioun huet 2 Gleiser mat jeeweils engem säitleche Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. S'ass fir Persoune mat ageschränkter Mobilitéit accessibel.
 
Bei der Statioun gëtt et eng bikebox fir Vëloen ofzestellen, eng Vel'oH!-Statioun (*Nationalbibliothéik*) an et huet een Uschloss op AVL Buslinnen (Halt: *Labours*).
 
## Biller

Luxembourg, Bibliothèque nationale Kirchberg (101).jpg
Luxembourg, Nationalbibliothéik Bibliothèque nationale tram stop (102).jpg
Luxembourg, Nationalbibliothéik Bibliothèque nationale tram stop (105).jpg

 
## Kuckeswäertes an der Ëmgéigend

Luxembourg, Bibliothéque nationale Kirchberg (102).jpg|Nationalbibliothéik
KeeBild.jpg|De Park Réimerwee vum Arboretum
KeeBild.jpg|D'Skulptur *Clitunno * vum Markus Lüpertz virum Gebai vun der Deutsche Bank


## Um Spaweck

* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**Richtung Stadion
**Richtung Findel
Luxexpo (Tramshalt)

**Luxexpo** ass eng Halt op der Linn T1 vum Stater Tramsreseau, déi den 10. Dezember 2017 opgaangen ass.

Bis datt d'Streck bis op de Findel verlängert gouf, war d'Statioun Luxexpo de provisoreschen Terminus. Zanterhier ass se den Terminus vun enger Ramm op zwou, déi eng méi kuerz Streck fiert.

## Lag vun der Statioun
D'Statioun läit beim Rond-point Serra, am Ufank vun der Avenue John-F.-Kennedy am Quartier Kierchbierg vun der Stad Lëtzebuerg, tëscht de Statiounen Héienhaff am Norden an Alphonse Weicker am Süden.

D'Statioun läit no bei der Luxexpo The Box, no där se och genannt ass.

## Infrastruktur
D'Statioun huet 2 Gleiser mat jeeweils engem säitleche Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. Kuriéiserweis ass den Numm vun der Statioun net op de Quaien ugeschloen. D'Statioun ass fir Persoune mat ageschränkter Mobilitéit accessibel.
 
Bei der Statioun gëtt et eng bikebox fir Vëloen ofzestellen, eng Vel'oH!-Statioun an et huet een an der Busgare Luxexpo Uschloss op eng sëlleg AVL- an RGTR-Buslinnen.

## Biller

Luxtram 2018 05.jpg
Luxembourg, Luxexpo tram stop (103).jpg
Luxembourg, Luxexpo tram stop (105).jpg

 
## Kuckeswäertes an der Ëmgéigend

Luxexpo The Box 2021-07.jpg|Luxexpo The Box
Rond-point Serra.jpg|D'Skulptur *Exchange *vum US-amerikanesche Kënschtler Richard Serra
Luxembourg, Parc Klosegrëndchen (3).jpg|De Park Klosegrënnchen


## Um Spaweck

* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**Richtung Stadion
**Richtung Findel
Alphonse Weicker (Tramshalt)

**Alphonse Weicker** ass eng Halt op der Linn T1 vum Stater Tramsreseau, déi den 10. Dezember 2017 opgaangen ass.

## Lag vun der Statioun
D'Statioun läit an der Avenue John-F.-Kennedy am Quartier Kierchbierg vun der Stad Lëtzebuerg, tëscht de Statioune Luxexpo am Norden an Nationalbibliothéik / Bibliothèque nationale am Süden.

D'Statioun läit um Eck vun der Rue Alphonse Weicker an ass - gradewéi d'Strooss - nom Alphonse Weicker genannt.

## Infrastruktur
D'Statioun huet 2 Gleiser mat jeeweils engem säitleche Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. S'ass fir Persoune mat ageschränkter Mobilitéit accessibel.

Bei der Statioun gëtt et eng Vel'oH!-Statioun an et huet een Uschloss op AVL an RGTR-Buslinnen (Halt: *Alphonse Weicker*).

## Biller

Fichier:Luxembourg, Alphonse Weicker tram stop (102).jpg|alt=
Fichier:Luxembourg, Alphonse Weicker tram stop (103).jpg|alt=
Fichier:Luxembourg, Alphonse Weicker tram stop (105).jpg|alt=


## Kuckeswäertes an der Ëmgéigend

Fichier:Stadtteilzentrum Kirchberg, Avenue John F Kennedy - 2013.jpg|Auchan Akafszentrum
Fichier:Kinepolis Kirchberg.jpg|De Multiplexkino Kinepolis
KeeBild.jpg|D'Skulptur *<bdi>Sarreguemines</bdi>* vum US-amerikanesche Kënschtler Richard Serra, virum Gebai 4, Rue Alphonse Weicker
KeeBild.jpg|D'Skulptur *La grande fleure qui marche* vum Giovanni Teconi, tëscht de Gebaier 40A an 42, Avenue John F. Kennedy


## Um Spaweck

* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**Richtung Stadion
**Richtung Findel
Gruber

**Gruber** ass een am däitschsproochege Raum (a ronderëm) geleefege Familljennumm.

Ënner de Leit mat deem Familljennumm sinn:
* André Gruber (1869–1926), lëtzebuergeschen Zänndokter a Lokalpolitiker
* Romy Gruber (gebuer 1993, lëtzebuergesch Foussballspillerin
Wood

**Wood** ass een am engleschsproochege Raum (a ronderëm) geleefege Familljennumm. Fir de gréissten Deel kënnt de Familljennumm vum englesche *Wood* fir Holz oder Bësch, dee benotzt gouf fir eng Persoun ze beschreiwen déi an engem Bësch gelieft oder geschafft huet.

Ënner de Leit mat deem Familljennumm sinn:
* Harry Edwin Wood (1881–1946), südafrikaneschen Astronom
* Natalie Wood (1938–1981), US-amerikanesche Schauspillerin
* Sam Wood (1883–1949), US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent
US

**US** steet als Ofkierzung fir:
* *United States* (och alt mat *U.S.* ofgekierzt), déi englesch Bezeechnung fir d'Vereenegt Staaten
* Russesch Federatioun, nom ICAO-Code
* *Union Sportive*, um Ufank vum Numm vun enger Rëtsch Sportsclibb

**.us** steet als Ofkierzung fir:
* .us, lännerspezifesch Top-Level-Domän (ccTLD) vun de Vereenegte Staaten
Coque (Tramshalt)

**Coque** ass eng Halt op der Linn T1 vum Stater Tramsreseau, déi den 10. Dezember 2017 opgaangen ass.
 
## Lag vun der Statioun
D'Statioun läit an der Avenue John-F.-Kennedy am Quartier Kierchbierg vun der Stad Lëtzebuerg, tëscht de Statiounen Universitéit am Norden an Europaparlament / Parlement européen am Süden.

D'Statioun läit direkt virum *Centre national sportif et culturel*, der *„[[Coque]]“*, no där se och genannt ass.

## Infrastruktur
D'Statioun huet 2 Gleiser mat jeeweils engem säitleche Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. S'ass fir Persoune mat ageschränkter Mobilitéit accessibel.
 
Bei der Statioun gëtt et eng Vel'oH!-Statioun. D'RGTR-Busgare Europe läit hannert dem Gebai vum Sportszenter an der Rue Léon Hengen.
## Biller

Luksemburgo, tramhaltejo Coque, 2.jpeg
Luxembourg, Coque tram stop (102).jpg
Luxembourg, Coque tram stop (105).jpg

 
## Kuckeswäertes an der Ëmgéigend

CoqueNuets.jpg|d'Coque, de gréisste Sportkomplex zu Lëtzebuerg
Fichier:Luxembourg, Parc central Kirchberg (105).jpg|de Park central vum Arboretum
Luxemburg - LuxEnergie S.A. - panoramio.jpg|d'Kogeneratiounszentral mam Gebai vu Luxenergie


## Um Spaweck

* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**Richtung Stadion
**Richtung Findel
Léon Hengen

De **Léon Hengen**, gebuer 1905, a gestuerwen 1982, war e lëtzebuergesche Sportsfonctionnaire.

Hie war 1924 Matgrënner a vun 1953 bis 1972 President vun der Fédération luxembourgeoise de natation et de sauvetage.

D'Strooss, déi bei d'olympesch Schwämm an der Coque féiert, gouf no him genannt.
Kyōto

**Kyōto**(op Japanesch: 京都市 / きょうとし) ass eng Groussstad an der Prefektur Kyōto an der Regioun Kinki (Kansai) am Südoste vu Japan.

Si huet 1.445.648 Awunner (Stand: 1. Mee 2023) an eng Fläch vun zirka 828&nbsp;km².

## Geographie

## Geschicht

Vum 1. bis den 10. Dezember 1997 war zu Kyoto eng wichteg Klimakonferenz.

## Administratioun

## Um Spaweck
UK

**UK** steet als Ofkierzung fir:
* *United Kingdom*, déi englesch Bezeechnung fir d'Vereenegt Kinnekräich
* Ukrain, nom ICAO-Code

**.uk** steet als Ofkierzung fir:
* .uk, lännerspezifesch Top-Level-Domän (ccTLD) vum Vereenegte Kinnekräich
Super Liga 2023/24

D**'Saison 2023/24** ass déi 33. Saison vun der Super Liga, der moldawescher Foussballnationaldivisioun.

## Ekippen

## Phase I

## Um Spaweck
* Websäit vun der Super Liga
* Foussballsaison 2023/24 | Soccerway
Philharmonie - Mudam (Tramshalt)

**Philharmonie - Mudam** ass eng Halt op der Linn T1 vum Stater Tramsreseau, déi den 10. Dezember 2017 opgaangen ass.
 
## Lag vun der Statioun
D'Statioun läit an der Avenue John-F.-Kennedy am Quartier Kierchbierg vun der Stad Lëtzebuerg, tëscht de Statiounen Europaparlament / Parlement européen am Norden a Rout Bréck - Pafendall am Süden.

D'Statioun ass no béiden Institutioune genannt, déi op der anerer Stroossesäit leien, d'Philharmonie an hannendrun de Mudam.

## Infrastruktur
D'Statioun huet 2 Gleiser mat jeeweils engem säitleche Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. S'ass fir Persoune mat ageschränkter Mobilitéit accessibel.

Et ass déi eenzeg Statioun um Kierchbierg wou d'Schinnen net an engem bëtongs, ma engem Pawee-Gleisbett leien.
 
Bei der Statioun gëtt et eng Vel'oH!-Statioun an et huet een Uschloss op AVL-Buslinnen (Halt: *Philharmonie - Mudam*) an der Rue du Fort Niedergrünewald.

## Biller

Luxembourg, Philharmonie - Mudam tram stop (105) (blurred).jpg
Luxembourg, Philharmonie - Mudam tram stop (104).jpg
Luxembourg-Stater Tram-04ASD.jpg


## Kuckeswäertes an der Ëmgéigend

INFINITY Shopping Center photo 1.jpg|den *[[Infinity (Akafszenter)|Infinity]] *Akafszenter
Luxembourg - Porte de Kirchberg - Panorama.jpg|d'Tierm A (lénks) a B vun der *[[Porte de l'Europe]]*



Europaviertel (Luxemburg) 2007 16.JPG|de Mudam
Luxembourg, Park Dräi Eechelen (02).jpg|de Park Dräi Eechelen


## Um Spaweck

* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**Richtung Stadion
**Richtung Findel
Rout Bréck - Pafendall (Tramshalt)

**Rout Bréck - Pafendall** ass eng Halt op der Linn T1 vum Stater Tramsreseau, déi den 10. Dezember 2017 opgaangen ass.

S'ass en Deel vum Pôle d'échange Rout Bréck.

## Lag vun der Statioun
D'Statioun läit um westleche Wupp vun der Avenue John-F.-Kennedy am Quartier Kierchbierg vun der Stad Lëtzebuerg, tëscht de Statioune Philharmonie - Mudam am Osten an Theater am Westen.

D'Statioun ass no der Rouder Bréck bei där se läit an dem Nopeschquartier Pafendall, wou ee mam Funiculaire hifuere kann, genannt.

## Infrastruktur
D'Statioun huet 2 Gleiser mat engem zentrale Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. S'ass fir Persoune mat ageschränkter Mobilitéit accessibel.
 
Bei der Statioun gëtt et eng bikebox fir Vëloen ofzestellen, eng Vel'oH!-Statioun an et huet een Uschloss op AVL an RGTR-Buslinnen (Halt: *Rout Bréck - Pafendall*). Mam Funiculaire kënnt een an d'CFL-Gare Pafendall-Kierchbierg (Uschloss op d'CFL-Nordstreck).

## Biller

Luxembourg, Rout Bréck - Pafendall tram stop (102).jpg
Luxembourg, Rout Bréck - Pafendall tram stop (105).jpg
Luxembourg, tram à la station Rout Bréck-Pafendall.jpg

 
## Kuckeswäertes an der Ëmgéigend

Pfaffenthal-Kirchberg Funicular 2018 2.jpg|de Funiculaire fir an de Pafendall
Luxembourg, Olizy Casemates (104).jpg|d'Olizy-Kasematten
Fort Niedergrünewald pic1.jpg|d'Iwwerreschter vum Fort Niedergrünewald

 
## Um Spaweck

* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**Richtung Stadion
**Richtung Findel
Theater (Tramshalt)

**Theater** ass eng Halt op der Linn T1 vum Stater Tramsreseau, déi de 27. Juli 2018 opgaangen ass.

## Lag vun der Statioun
D'Statioun läit an der Rue des Glacis am Quartier Lampertsbierg vun der Stad Lëtzebuerg, tëscht de Statioune Rout Bréck - Pafendall am Osten a Faïencerie am Westen.

D'Statioun läit direkt beim Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg, no deem se och genannt ass.

## Halt „Trounwiessel“
Am Kader vun de Feierlechkeete vum Trounwiessel 2025, krut d'Tramshalt iwwer den éischten Oktoberweekend de provisoreschen Numm „Trounwiessel“; doriwwer eraus ass an den Trammen déi akustesch Annonce vun der Halt vum Guillaume vu Lëtzebuerg geschwat ginn.

## Infrastruktur
D'Statioun huet 2 Gleiser mat jeeweils engem säitleche Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. S'ass fir Persoune mat ageschränkter Mobilitéit accessibel. Bei der Statioun gëtt et ëffentlech Toiletten, eng Vel'oH!-Statioun beim Rond-point Schuman an et huet een Uschloss op AVL an RGTR-Buslinnen (Halt: *Theater*).

## Biller

Luxembourg, Theater tram stop (102).jpg
Luxembourg, Theater tram stop (105).jpg
Luxembourg, tram 2018-07 station Theater (02).jpg


## Kuckeswäertes an der Ëmgéigend

Luksemburgo (2015) 141.jpg|de Stater Park
20180901 Schueberfouer 02.jpg|d'Schueberfouer um Glacis (Enn August, uganks September)


## Um Spaweck

* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**Richtung Stadion
**Richtung Findel
Tour de France 2023

Den **Tour de France 2023** war déi 110. Editioun vun der Vëloscourse Tour de France fir Männer, am Kader vum UCI World Tour 2023. Si gouf vum 1. bis den 23. Juli gefuer.

De Jonas Vingegaard war de Gewënner am Generalklassement vum Tour.

E goung, no engem Depart zu Bilbao, dräi Deeg duerch dat spuenescht Baskeland, fir dann a Frankräich virunzegoen, mat enger traditioneller Arrivée zu Paräis op der Avenue des Champs-Élysées.

Mam Alex Kirsch, Bob Jungels a Kevin Geniets waren 3 Lëtzebuerger mat derbäi.

## Parcours
De Parcours war am Ganzen 3405,6 km laang a bestoung aus 21 Etappen. 

### Etappen

## Ekippen
Et waren 22 Ekippen um Depart.

## Generalklassement

## Um Spaweck
* letour.fr
Stanley Clinton-Davis

De **Stanley Clinton-Davis**, Barong *Clinton-Davis* (PC), gebuer *Stanley Clinton Davis* de 6. Dezember 1928 zu London, a gestuerwen den 11. Juni 2023, war e brittesche Politiker (Labour Party) an Affekot.

Hien huet um King's College zu London Droit studéiert a gouf 1953 Affekot. Hien huet sech fréi an der Politik engagéiert a gouf Gemengeconseiller, dono Buergermeeschter vun Hackney.

Hie gouf 1970 an d'House of Commons gewielt. 1974 bis 1979 war hien Ënner-Staatssekretär fir Transport an de Regierunge vum Harold Wilson an James Callaghan.

1985 bis 1989 war hien europäesche Kommissär fir Transport, Ëmwelt an nuklear Sécherheet an der Kommissioun Delors I.

1990 gouf hien zum Member vum House of Lords op Liewenszäit ernannt.

1997 gouf hien nach eng Kéier Minister, zoustänneg fir Handel an der éischter Regierung vum Tony Blair.

2018 huet hie sech aus dem House of Lords zeréckgezunn.
Sophie Diderrich

D**'Sophie Claire Diderrich**, gebuer de 24. Juni 1998, ass eng lëtzebuergesch Reesagentin an zanter de Gemengewalen 2023 Buergermeeschtesch vun der Majorzgemeng Noumer.

Si koum no de Komplementarwalen am Februar 2022 an de Gemengerot an huet sech duerno fir d'Walen 2023 nees opgesat. Well sech nëmme 7 Kandidate fir déi 9 Plazen am Gemengerot opgesat haten, gouf den 11. Juni zu Noumer net gewielt an d'Sophie Diderrich koum dunn *d'office* an de Gemengerot. Déi siwe Membere vum Gemengerot hunn ënnerteneen ausgemaach, datt d'Sophie Diderrich Buergermeeschtesch sollt ginn. Si ass den 3. Juli 2023 vereedegt ginn.

## Privatliewen
D'Sophie Diderrich ass zu Nidderglabech um Bauerenhaff vun hiren Elteren opgewuess a war schonn als Kand a verschiddene Clibb an der Gemeng aktiv, ë. a. an der Musek an am Club des jeunes. Si ass zanter 2020 Presidentin vun der Sektioun Dikrech vun der Landjugend.

## Um Spaweck

* 24-Jährige wird jüngste Bürgermeisterin in der Geschichte, wort.lu de 25. Mee 2023
* Gemeindewahlen  / Jüngste Bürgermeisterin im Land: Sophie Diderrich, tageblatt.lu de 4. Juni 2023
* Keng Walen zu Noumer – Mat 24 Joer gëtt d'Sophie Diderrich déi jéngste Buergermeeschtesch zu Lëtzebuerg, rtl.lu de 6. Juni 2023
* Warum Sophie Diderrich in Nommern eine Zeitenwende einläutet, wort.lu de 24. Juni 2023
André Bruns

Den **André** genannt **Änder Bruns**, gebuer den 23. Mee 1958, a gestuerwen de 24. Juni 2023, war e lëtzebuergesche Spezialist vun der Geschicht vun der Festung Lëtzebuerg.

Hie war vu Beruff Eisebunnsbeamten, ma huet a senger Fräizäit joerzéngtelaang iwwer d'Geschicht vun der Festung Lëtzebuerg gefuerscht, soudatt hien en unerkannte Fachmann iwwer Militärgeschicht a Festungsbau gouf. Säi Schwéierpunktthema war d'Bundesfestung 1815-1867, an d'Belagerung duerch de Louis XIV. am Joer 1684, wouriwwer hien och Bicher an Artikele geschriwwen huet. Hie war Grënnungsmember, vun 1996 bis 2005 President a vun 2006 bis zu sengem Doud Bibliothecaire am Veräi *[[Frënn vun der Festungsgeschicht Lëtzebuerg]]*.

Tëscht 2011 an 2018 war hie wëssenschaftlechen Assistent am Musée Dräi Eechelen, an dono huet hien am Lëtzebuerger Nationalarchiv d'Archivfongen aus dem 19. Joerhonnert erfuerscht a kategoriséiert.

Hien huet och eng Rëtsch Ausstellunge kuratéiert.

## Publikatiounen

***Auswiel***
* *Das Leben in der Bundesfestung Luxemburg (1815-1867).* Musée d' histoire de la Ville de Luxembourg, 1993 [Ausstellungskatalog].
* "Les sièges de Thionville de 1639 et de 1643." *Hémecht: Zeitschrift für Luxemburger Geschichte = revue d'histoire luxembourgeoise Luxembourg* Jg. 62(2010), H. 3-4, p.&nbsp;345-361.
* "Le siège de Luxembourg en 1684. Organisation et logistique. In: *Hémecht*, 57. Jg., nº Heft 3 (01.07.2005), p. 313. [Digitised by the National Library of Luxembourg].
* "'Spuenesch Tiermercher': die Postenerker der früheren Festung Luxemburg." 2001. Tiré-à-part pour les "Frënn vun der Festungs-Geschicht Lëtzebuerg" du livre: 150e anniversaire / Fanfare grand-ducale de Clausen, p.&nbsp;107-136.
Faïencerie (Tramshalt)

**Faïencerie** ass eng Halt op der Linn T1 vum Stater Tramsreseau, déi de 27. Juli 2018 opgaangen ass.

## Lag vun der Statioun
D'Statioun läit an der Allée des Résistants et des Déportés am Quartier Lampertsbierg vun der Stad Lëtzebuerg, tëscht de Statiounen Theater am Norden an Stäreplaz / Étoile am Süden.

D'Statioun läit um Eck vun der Avenue de la Faïencerie an ass - gradewéi d'Strooss - no der Faïencefabréck op de *[[Siwebueren]]* genannt.

## Infrastruktur
D'Statioun huet 2 Gleiser mat jeeweils engem säitleche Quai an ass mat Tramshaisercher an elektroneschen Informatiounspanneauen ekipéiert. S'ass fir Persoune mat ageschränkter Mobilitéit accessibel. Bei der Statioun huet een Uschloss op AVL-Buslinnen (Halt: *Faïencerie / INL*).

## Biller

Luxembourg, Faïencerie tram stop (102).jpg
Luxembourg, Faïencerie tram stop (104).jpg
Luxembourg, Faïencerie tram stop (105).jpg


## Kuckeswäertes an der Ëmgéigend

Luxembourg cimetière Notre-Dame platanes 02.jpg|den Nikloskierfecht
Glaciskapell am Oktober 2016-101.jpg|d'Glaciskapell
Kinnekswiss02.jpg|de Stater Park
Luxembourg, siège Croix rouge (04).jpg|de Siège vum Roude Kräiz
Fichier:Luxembourg, Institut national des langues (102).jpg|D'Haaptgebai vum Institut national des langues Luxembourg, gebaut fir déi éischt Europaschoul.


## Um Spaweck

* Aktuell Departen op dëser Statioun:
**Richtung Stadion
**Richtung Findel