open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Schlësselharf

Eng **Schlësselharf**, op Schweedesch: *nyckelharpa*, Méizuel *-harpor*, ass e mëttelalterlecht Musekinstrument aus Skandinavien.

D'Schlësselharf ass zanter dem 15. Joerhonnert a Schweden, Dänemark an Norddäitschland gespillt ginn. An der schweedescher historescher Provënz Uppland ass se nach haut ënner dem Numm *nyckelharpa* oder *nyckelgiga* (*Schlësselgei*) an der Volleksmusek erhalen.

D' Schlësselharf ass e Sträichinstrument. Mat engem Bou ginn hir Säiten a Schwéngunge versat. D'Tounhéicht vun de Melodiesäite gëtt duerch d'Drécke vu Knäppercher, an dësem Fall de "Schlëssele" bestëmmt, sou wéi bei der Dullemajik.

## D'Material
De Resonanzdeckel ass meeschtens aus Fiichtenholz. D'Schinn, de Buedem an den Hals kënnen aus Aaschtert, Alenter oder Fiicht sinn.

## D'Spillpositioun
D'Schlësselharf gëtt normalerweis horizontal wéi eng Gittar gehalen, a mat engem Schëllerrimm gestäipt. Et gëtt der och, déi se am Sëtze spillen.

## Varianten
Vun der Form hier gëtt et vill Variante vun der Schlësselharf. Dobäi hänkt et dovun of, ob d'Instrument Resonanzsäiten (engl.: sympathetic strings) huet oder net. D'Resonanzsäite ginn net mam Bou beréiert, mä se ginn duerch Téin, déi aktiv gespillt ginn an deenen hir Uewertéin mat un d'Schwénge bruecht.

Schlësselharfen ouni Resonanzsäite sinn, d' Mora-Harpa, d' Esse-Harpa, déi aus dem Weste vu Finnland staamt, oder déi norwegesch Schlësselharf vu Vefsen.

Schlësselharfe mat Resonanzsäite sinn d' *Enkelharpa*, d*'Silver-* an d' *Kontrabasharpa*, an déi *chromatesch Schlësselharf*, mat hiren zwielef Resonanzsäiten, dat déi modernst Form vun der Instrumentefamill ass. D'Zuel vun de Resonanzsäiten, a wéi se gestëmmt sinn, ka staark variéieren.

## Op CD
* *The Silver-bass Nyckelharpa I* gespillt vum Sigurd Holmberg an der Serie *Historic recordings of Swedish folk music: IV*, Hurv KRCD-27

## Um Spaweck
* "The Nyckelharpa" vum Anders Rosén op der Hurv-Websäit 
*Artikel vum Johan Hedin iwwer d'Tenorschlësselharf mat gudden Illustratiounen
*Websäit vun der Annette Osann, déi Schlësselharfe baut
*Websäit vum Didier François, deen op Schlësselharfe spillt an der baut
*Websäit vum Marco Ambrosini, deen op Schlësselharfe spillt
*Websäit vum Jean-Claude Condi vu Mirecourt
*Websäit vun der US-Schlësselharfevereenegung
*European Nyckelharpa Training
*International Days of the Nyckelharpa
*CADENCE - European cooperation in the teaching of the nyckelharpa
*ENCORE - European Nyckelharpa Cooperation – ORchestral Experience – between European folk music and contemporary compositions
Norbert Haupert

Den **Norbert Haupert**, gebuer den 2. Abrëll 1940 zu Schëffleng, ass e lëtzebuergesche Politiker (CSV), fréiere Sportler a Sportsfonktionnär.

Uganks Mee 2018 gouf hie vum Äerzbëschof Jean-Claude Hollerich zum President vum nei gegrënnte Kierchefong ernannt.

Vun 1987 bis 1989 war hien Direkter vum Lycée technique d'Esch-sur-Alzette. Hie war och Administrateur Général am Ministère des Classes Moyennes et du Tourisme.

## De Politiker
Hie war vum 12. August 1999 bis de 7. Oktober 2013 Deputéierten an der Chamber an ass zanter dem 1. Januar 1999 Gemengeconseiller zu Monnerech.

## De Sportler

Hie war vun 1973 bis 1979 President vun der Fédération luxembourgeoise d'athlétisme a vun 1989 bis 1999 President vum Comité olympique et sportif luxembourgeois. 1999 hat hie seng Demissiounen agereecht, well hien eng politesch Karriär wollt aschloen.

Als aktive Sportler war hien 1961, 1962, 1963, 1966 a 1967 lëtzebuergesche Landesmeeschter op den 800 Meter.

Hien huet 1960 un den Olympesche Spiller zu Roum deelgeholl.

Hie gouf als éischte Liichtathleet 1962 an 1963 zum Sportler vum Joer gewielt.

## Gielercher
* 

## Literatur
* Jean-Paul Kolbusch: *Beachtliches Lebenswerk auf diversen Bühnen*, Interview mam Norbert Haupert am Luxemburger Wort vum 21. September 2016, S.43

## Kuckt och
Kolléisch

Als **Kolléisch** ginn eng Rei Lycéeën bezeechent:
* De *Stater Kolléisch* oder einfach just *Kolléisch* ass den Athénée de Luxembourg.
* Den *Dikrecher Kolléisch* ass de Lycée classique de Diekirch.
* Den *Iechternacher Kolléisch* ass de Lycée classique d'Echternach.
* Den *Escher Kolléisch*, och nach *Escher Jongelycée* genannt, ass de Lycée de garçons d'Esch-sur-Alzette. D'Amicale vum Escher Kolléisch huet den Numm am Titel.
Berthe Tissen

D**'Berthe Tissen**, gebuer als *Juliette Berthe Tissen* den 10. Abrëll 1911 zu Rëmeleng, a gestuerwen den 2. August 1987 zu Den Haag, war eng lëtzebuergesch Theater- a Filmschauspillerin.

D'Berthe Tissen huet vun 1936 un zu Paräis gewunnt a geschafft. Bis 1957 hat si eng sëllege Rollen an Theaterstécker an a Filmer. Si huet eng Zäit laang och als Iwwersetzerin a Radiosspeakerin geschafft.

Si war d'Sëschter vum Foni Tissen.

## Filmographie
* *[[L'enfer des anges]]*, 1941, vum Christian-Jaque
* *Boule de suif*, 1945, vum Christian Jacque
* *[[Les danseurs d'Echternach]]*, 1947, vum Evy Friedrich
* *L'amant de Lady Chatterly*, 1956, vum Marc Allegret
* *Les suspects*, 1957, vum Jean Dreville

## Um Spaweck
* IMDb
Nasir al-Muhammad al-Ahmad as-Sabah

De Scheich **Nasir Al-Mohammed Al-Ahmed Al-Sabah**, gebuer 1940, gouf de 7. Februar 2006 vum Emir Scheich Sabah al-Ahmad al-Dschabir as-Sabah zum Premierminister vum Kuwait ernannt.

Den Nasir al-Muhammad huet op der Universitéit vu Genf an der Schwäiz en Ofschloss a politesche Wëssenschaften an an Ekonomie gemaach.

Éier hie Premier gouf, war hien Ambassadeur am Iran an am Afghanistan, Informatiounsminister, Sozial- und Aarbechtsminister, Ausseminister a Minister vum kinnekleche Geriicht.
Fliedermais

**Fliedermais**, och **Flënter**- oder **Flantermais** (Microchiroptera), si Mamendéieren aus der Uerdnung vun de Flanterdéieren (Chiroptera). Am meeschte fält bei deenen Déieren op, datt hir viischt Glidder am Laf vun der Evolutioun Flilleke goufen. Domat sinn d'Flanterdéieren déi eenzeg Mamendéieren, déi aktiv fléie kënnen. Aner Mamendéieren, wéi d'Fluchhörnercher, kënne seegelen, awer net aktiv fléien.

## Fliedermais zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg goufe bis elo 21 Fliedermausaarten nogewisen (Stand 2021)
* *[[Barbastella barbastellus]]*, Mopsfliedermaus,
* *[[Eptesicus serotinus]]*, Breetflillekefliedermaus,
* *[[Eptesicus nilssonii]]*, Nordfliedermaus,
* *[[Myotis alcathoe]]*, Nymphefliedermaus,
* *[[Myotis daubentonii]]*, Waasserfliedermaus,
* *[[Myotis mystacinus]]*, Kleng Baartfliedermaus,
* *[[Myotis brandtii]]*, Grouss Baartfliedermaus,
* *[[Myotis dasycneme]]*, Séifliedermaus,
* *[[Myotis emarginatus]]*, Wimperefliedermaus,
* *[[Myotis natterreri]]*, Buuschtefliedermaus,
* *[[Myotis bechsteinii]]*, Bechsteinfliedermaus,
* *[[Myotis myotis]]*, Grousst Mausouer,
* *[[Nyctalus noctula]]*, Bëschfliedermaus,
* *[[Nyctalus leisleri]]*, Kleng Bëschfliedermaus,
* *[[Pipistrellus pipistrellus]]*, Zwergfliedermaus,
* *[[Pipistrellus nathusii]]*, Rauhautfliedermaus,
* *[[Plecotus auritus]]*, Brongt Laangouer,
* *[[Plecotus austriacus]]*, Grot Laangouer,
* *[[Rhinolophus hipposideros]]*, Kleng Hufeisennues,
* *[[Rhinolophus ferrumequinum]]*, Grouss Hufeisennues,
* *[[Vespertilio murinus]]*, Zweefaarweg Fliedermaus.

## Literatur
* Gessner, B., 2012. *Teichfledermaus* (Myotis dasycneme *Boie, 1825) und Nymphenfledermaus* (Myotis alcathoe *Helversen & Heller, 2001), zwei neue Fledermausarten für Luxemburg.* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 113: 137-140.
* Harbusch, C., E. Engel & J.B. Pir, 2002. *Die Fledermäuse Luxemburgs*. Ferrantia. Travaux scientifiques du Musée national d'histoire naturelle de Luxembourg 33; 149 Säiten.https://web.archive.org/web/20070927152742/http://www.mnhn.lu/recherche/ferrantia/publications/Ferrantia33.pdf
* Lina, P. H.C., 2016. *Common Names of European Bats*. EUROBATS Publication Series No. 7. UNEP / EUROBATS Secretariat, Bonn, Germany, 104 pp. https://web.archive.org/web/20170321081747/http://www.eurobats.org/sites/default/files/documents/publications/publication_series/EUROBATS-Publication%20Series%20No.7_web.pdf
* Mitchell-Jones, A.J. et al., 1999. *The Atlas of European Mammals*. T & AD Poyser Ltd and Academic Press, 484 S.
* Pir, J.B. & L. Schley, 2015. *Développement des connaissances sur la répartition et l'écologie des mammifères au Luxembourg entre 1990 et 2015*. Bull. Soc. Nat. luxemb. 116: 437-455. https://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_2015_116_437_455.pdf
* Arthur, L. & M. Lemaire, 2021. *Les chauves-souris de France, Belgique, Luxembourg et Suisse.* Éditions Biotope, Mèze, Muséum national dHistoire natuelle, Paris, 3e édition, 592 p.

## Um Spaweck
Juliette François

D**'Juliette François**, gebuer den 23. September 1925 zu Lëtzebuerg a gestuerwen de 15. September 2007, war eng lëtzebuergesch Theater- a Filmactrice.

Hiren éischten Optrëtt hat d'Juliette François 1938 am Stéck *[[Mumm Séis]]* am Alen Theater. Bei der Grënnung 1949 vum Ensembel *Les Compagnons de la Scène*, aus deem de Lëtzebuerger Theater ervirgaangen ass, war d'Juliette François mat dobäi. Si stoung an enger Hellewull vu Rollen am Kapuzinertheater an zanter 1973 am Théâtre Ouvert Luxembourg (TOL) op der Bün. Si huet zesumme mat hirem Mann, dem Pol Greisch, zu de Grënnungsmembere vum TOL gezielt an ass mat him zesummen a senge Stécker, wéi *Viru mam Jabel*, *Margréitchen*, *Kellzerwiss*, *E Stéck Streisel* oder *Grouss Vakanz*, opgetrueden.

Zum Enn vun den 1990er Joren huet si sech lues a lues aus hirer aktiver Karriär zeréckgezunn.

## Filmer
* *[[Déi zwéi vum Bierg]]* (1985) vum Menn Bodson, Gast Rollinger a Marc Olinger. 
* *[[E Liewe laang (Film)|E Liewe laang]]* (1992) vum Marc Olinger.
Seelbunn

Eng **Seelbunn** ass en Transportmechanissem deen doraus besteet datt den Transportbehälter vun engem Seel iwwer horizontal oder och schréi Strecke gezunn gëtt. Lifter déi a Seeler hänke ginn net zu de Seelbunne gerechent.

Den Transportbehälter ka sinn:

*Bei lassenem Materiel: a Form vun enger Këscht oder Bac, dee bei Minettseelbunnen oder soss Mineraltranportbunnen automatesch opgeet, fir z'entlueden.
*Bei Schëffer: a Form vun engem Bac
*Op der Eisebunn: a Form vun engem ganzen Zuch
*Fir Persounen: a Form vu Sëtzer oder Kabinnen

Et gëtt ënnerscheet tëscht Seelbunnen déi duerch hir eege Gravitéit funktionéieren an där wou d'Zuchkraft iwwer Motoren a Wannen op d'Seel iwwerdroe gëtt.

Dobäi gëtt et där, bei deenen d'Tranportgeschier fest um Seel ugemaach ass, wat bei Gravitéitsbunnen obligatoresch ass, an där bei deenen et kann deblockéiert ginn, wéi bei Seelbunnen am Persounentransport.

Seelbunne bei deenen d'Seel an der Loft hänkt si Loftseelbunnnen. Do gëtt ënnerscheet tëscht Seelbunne mat engem Seel, dat anengems Dro-an Zuchseel ass, a Seelbunne mat zwee Seeler. Loftseelbunnen am Persounentranport kënne Gondelbunnen, och Kabinnebunne genannt, sinn, oder Sessellifter a Funitellen.

Ganz rar fënnt een och Seelbunne mat zwee Droseeler, bei deenen de Waggon op de Seeler leeft amplaz drënner ze hänken. Dës hunn den Avantage dat de Waggon um feste Buedem direkt iwwer eng ofgerënnt Schinn weiderfuere kann, op déi Plaz wou d'Material gebraucht gëtt, an net ëmgeluet muss ginn.

Seelbunne bei deenen d'Transportgeschier um Buedem fiert, sief et op Schinnen oder a Rillen, si Standseelbunnen oder och *Funiculairen*. Wann d'Schinnen iwwer dem Buedem op Pilieren oder Maste leien an d'Kabinn vu sou enger Bunn ënner der Schinn hänkt gëtt vun enger Seelhänkbunn geschwat.

Bei Schëffer a bei Eisebunne schwätzt en do vun engem Plan incliné oder och *Schife Plang*.

### Kabeltrammen

Kabeltramme sinn Tranportsystemer déi um Prinzip vun der Standseelbunn baséieren. Z'ernimme sinn:

*Zu San Francisco: d*'Cable-cars*, gebaut 1873, nach 3 Linnen am Déngscht.
*Zu Lissabon gëtt et nach eng sou Tramslinn.
*Zu Paräis gouf et den *Tramway funiculaire de Belleville* (gebaut 1891 - zougemaach 1924).
*Zu Hong Kong de *Peak Tram*.

### Seelbunnen zu Lëtzebuerg
* Minettseelbunn Doihl-Rodanger Schmelz (1879 - 1978)
* Minettseelbunn Ëtteng-Déifferdenger Schmelz (Haaptstreck 1906 - 1972) (Deelstreck Heenzebierg-Déifferdeng bis 1979)
* Minettseelbunn Huttbierg-Rëmelenger Schmelz (1882 - 1919)
* Veianer Sessellift (A Betrib)
* Seelbunn Gréiwemaacher-Wellen (1908 - 1941)
* Dummeldeng-Schlakentipp (bis 1937, 1942 ofgerappt)
* Funiculaire Pafendall-Kierchbierg (den 10. Dezember 2017 a Betrib gaangen)
Max von dem Borne

De **Max Paul Gustav Kreuzwendedich von dem Borne**, gebuer den 20. Dezember 1826 um *Rittergut Berneuchen* (haut Barnówko) an der *Neumark* déi haut zu Pole gehéiert, an do gestuerwen de 14. Juni 1894, war en éisträicheschen Naturwëssenschaftler.

Hien ass den Auteur vun der éischter moderner Fëschfauna vu Lëtzebuerg (1883).

Déi éischt Aarbecht iwwer Fësch vu Lëtzebuerg, haaptsächlech an der Musel, gouf 371 vum Decimus Magnus Ausonius op Latäin geschriwwen.

De Max von dem Borne gëllt als Pionéier vun der Fëschzucht. Hien huet als éischten d'Reeboufrell an Europa geziicht.
Säi Buch fir Fräizäitfëscher gëtt nach ëmmer gedréckt.

## Säi Wierk
* 1875: *Illustrirtes Handbuch der Angelfischerei*.
* 1883: *Die Fischerei-Verhältnisse des Deutschen Reiches, Oesterreich-Ungarns, der Schweiz und Luxemburgs, bearbeitet im Auftrage des Deutschen Fischerei-Vereins*. Berlin, W. Moeser Hofbuchdruckerei, 303 Säiten. Berlin, ouni Datum. D'Buch ass an der Bibliothéik vum Séminaire ze fannen.
* *Fischerei und Fischzucht im Harz*, Berlin, 1883
* *Der Schwarzbarsch und der Forellenbarsch*, Berlin, 1892
* *Teichwirtschaft*, Berlin, 4. Oplo, 1894
* "Künstliche Fischzucht", Berlin, 4. Oplo 1895
* Göllner, A., 2006. *Die Angelfischerei.* Begründet von Max von dem Borne. 19. überarbeitete Auflage. Verlag Neumann-Neudamm.

## Um Spaweck
*En Text: ''How to raise carp and other pond fish which spawn in summer''
Decimus Magnus Ausonius

Den **Decimus Magnus Ausonius** war e Gallo-réimeschen Erzéier vu Prënzen an en Dichter, deen ongeféier vun 310 bis 393 gelieft huet.

Den Ausonius koum ëm 310 zu *Burdigala*, dem haitege Bordeaux, als Jong vun engem Dokter op d'Welt. Seng Mamm staamt aus enger adleger Famill vun de fréier kelteschen Häduer. Vun 345 u war den Ausonius zu Burdigala Schoulmeeschter fir Grammaire a Rhetorik. De réimesche Keeser Valentinian I. huet en 365 op seng Residenz op Tréier geruff, als Erzéier vu sengem Ierfprënz Gratian. 368 huet hien, no engem Feldzuch, d'Alamannen-Meedche Bissula als "Belounung" geschenkt kritt; hatt huet en zu engem Lidderzyklus inspiréiert.

370 gouf den Ausonius zum *[[Comes]]* an 375 *Quaestor sacri palatii* ernannt. Am Joer 378 gouf e Prefet vu Gallien an 379 Konsul. Nodeem de Gratian 383 ermuert gi war, ass den Ausonius hannescht a seng Heemecht op d'Land wunne gaangen an huet do virun allem geschriwwen.

393 oder och 394 ass hien zu *Burdigala* gestuerwen.

## ''Mosella''
A senger Dichtung *Mosella* aus dem Joer 371, déi aus bal 500 Hexametere besteet, beschreift den Ausonius d'réimesch Militärverbindung vu Bingen op Tréier, op där en 368 gereest ass, an zielt d'Schéinheete vun der Landschaft laanscht d'Musel op. Dës Strooss heescht haut *Ausoniusstraße*.

De Robert Bruch huet d*'Mosella* op Lëtzebuergesch iwwersat.

## Wierker
* *Mosella*
* Lidderzyklus op d'Alemannen-Meedche Bissula
* *Versus Paschales*, en Ouschtergebiet fir de Valentinian I.
* Bréifwiessel mat sengem Frënd Paulinus

## Literatur
* Robert Bruch, 1959. "Dem Decimus Magnus Ausonius seng Rees op d'Musel. Op lëtzebuergesch erzielt vum Robert Bruch." In: *Mosella. Eis Musel zur Réimerzäit*. Schwebsingen 1959, S.11-70. Illustratioune vum Ben Heyart.
* Otto Schönberger, 2000. *Ausonius*. Ed.: *Mosella*, Reclam, Ditzingen. De laténgeschen an den däitschen Text.

## Kuckt och
* Château Ausone

## Um Spaweck
* Den Text vu "Mosella" an "Septem sapientum senttentiae" op Latäin
Victor Ferrant

De **Victor Ferrant**, gebuer de 4. Februar 1856 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 27. September 1942 och do, war e lëtzebuergeschen Naturfuerscher a -moler.

De Victor Ferrant huet op Dirängele vu sengem Papp hin, dee wollt, datt hie sollt seng Millen d'Ferrantsmillen, déi haiteg *Auberge Thillsmillen* tëscht Mamer a Koplescht, iwwerhuelen, Handels- an Industriewëssenschaften zu Paräis studéiert. Säin Haaptintressi war awer d'Natur. Zu Paräis huet hien déi zwéi lëtzebuergesch Botaniker Julien Vesque a Guillaume Capus kennegeléiert.

1890 ass de Victor Ferrant an de *Service Agricole* agetrueden, wou en d'Charge hat, de phytopathologesche Service auszebauen. 1902 gouf e Chef vun deem Service. 1892 gouf e Konservator vun der naturwëssenschaftlecher Ofdeelung vum Staatsmusée. Dës Charge huet en och nach no senger Pensionéierung, 1924, bis zu sengem Doud weidergefouert, well keen Nofollger ze fanne war. 1890 war hie Matgrënner vun der Société des naturalistes luxembourgeois an huet véier Joer d'Presidentschaft vun der Gesellschaft iwwerholl (1890-1892 an och 1894).

Hie war ë.&nbsp;a. Member vun der *Société entomologique de Belgique*, *Membre correspondant* vum *Muséum de Paris* a *Membre associé* vun der *Société d'Anthropologie de Paris*.

An der Stad Lëtzebuerg an zu Gonnereng ass eng Strooss nom Victor Ferrant genannt.
## Aus sengem Wierk
**Faune des Mollusques terrestres et fluviatiles du Grand-Duché de Luxembourg*. 1902.
**Die schädlichen Insekten der Land- und der Forstwirtschaft, ihre Lebensweise und Bekämpfung*. 1907-1911.
**Faune du Grand-Duché de Luxembourg. Poissons (1915). Amphibies et Reptiles (1922). Oiseaux (1926, 1931, 1933). Mammifères* (1930, 1931).
**Die fluvioglazialen Schotterterrassen des Moseltals auf Luxemburger Seite und ihre Stellung im System*. 1933.

## Éierungen
Eng ganz Rëtsch Déieren, virun allem Kiewerleken, goufen no him genannt, a kruten de wëssenschaftlechen Numm *ferranti*. Och eng Gattung gouf no him genannt: *Ferrantia lujae* (Aartennumm nom Edouard Luja).

De Naturmusée huet eng wëssenschaftlech Publikatiounsserie, déi den Titel *[[Ferrantia]]* dréit.

### Gielercher
* 
* 
* 
* 

## Literatur
* Guinet, J.-M., 2002. Victor Ferrant (1856-1942). *Ferrantia. Travaux scientifiques du Musée national d'histoire naturelle* 33: 1.https://web.archive.org/web/20070927152722/http://www.mnhn.lu/recherche/ferrantia/liste_detail.asp?ID=2
* Massard, J.A., 1990. Victor Ferrant (1856-1942). In: *Livre du Centenaire 1890-1990. Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois* 91: 118-121.http://snl.lu/publications/bulletin/SNL_1990_091_005_214.pdf
*Massard, J.A., 2015. *[http://massard.info/pdf/Massard_2015_5-302_add.pdf La Société des naturalistes luxembourgeois de 1890 à 2015.]* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 116, S. 5-302 [Biographie V. Ferrant: S. 23-29].

## Um Spaweck

* Kuerz Biographie op researchersdays.lu
* Naturmusée Publikatioun Ferrantia Nr 33: Kuerz Biographie a Lëscht vun Déieren déi no him genannt sinn
Bandsee

D**'Bandsee** ass eng Zort See; en Handwierksapparat deen een haaptsächlech a Schräinereien an a Seeëreie fënnt. Do huet se den Zweck d'Holzstécker sou prezis wéi méiglech op hir Beaarbechtungsgréisst ze schneiden.

Well d'Blat vun der Bandseeën a Schräinereie relativ schmuel ass, a fräi leeft, ass et domat méiglech, och am Krees ze schneiden. Et kann een op der Bandsee sou praktesch all virgezeechent Profil aus engem Stéck Holz erausschneiden.

Eng Bandsee besteet aus engem zolitten héije Gestell un deem a vertikaler Richtung ënnen an uewen e grousst Rad festgemaach ass.

Dat ënnescht Rad ass op enger fester Well montéiert, a meeschtens ass et dat Rad, dat vun engem Motor oder engem Rimm dee vun enger anerer Kraaftquell kënnt ugedriwwen.

Dat iewescht Rad ass an der Héicht verstellbar, fir sou kënnen d'Seeband dat iwwer déi zwee Rieder leeft, ze spanen.

Tëscht den zwee Rieder, ass op Schaffhéicht eng horizontal Plack, mat engem rechteckege Schnatt an der Mëtt, fir d'Seeband passéieren ze loossen. Dëst ass de Seedësch, op deen d'Stécker déi geschnidde solle ginn, geluecht ginn. Deen Dësch huet eng poléiert Fläch fir datt d'Holzstécker liicht ze guidéiere sinn. Un der See sinn dann nach Ofdeckunge laanscht d'Seeblat, déi als Protektioun geduecht sinn, am Fall wou d'Seeblat géif räissen.

Bandseeë fënnt en awer och nach a Schluechthaiser a bei Metzlere fir d'Schanken duerchzeschneiden. Dann hu se e besonnesch schmuelt Band a reng Zänn.

Grouss Bandseeë mat breede Bänner fënnt een a Seeëreien, fir d'Bamsstämm der Längt no duerchzeschneiden. Dacks si se do och als Zwillingsbandseeë gebaut.

Eng aner Uwennung si mobil Bandseeën, fréier op fuerbaren Dampmaschinnen, duerno op Traktere montéiert, fir sou kënne bei d'Leit ze fueren, an do Kouertestécker op Uewemooss ze schneiden.

## Um Spaweck
Jacques Martin

De **Jacques Martin**, gebuer den 22. Juni 1933 zu Lyon, a gestuerwen de 14. September 2007 zu Biarritz, war e franséische Fantaisist, Schauspiller, Journalist a Radios- an Televisiounsanimateur. Hien däerf net mat sengem Homonym, dem Zeechner Jacques Martin, verwiesselt ginn.

Hien huet 1949 als Theaterschauspiller ugefaangen. Bekannt gouf e virun allem fir seng Televisiounsemissiounen, déi en tëscht den 1970er an 1990er Joren op der franséischer Tëlee moderéiert huet, dorënner *Le Petit Rapporteur*, *L'École des fans* an *Dimanche Martin*.

## Um Spaweck
Lëscht vu brasilianesche Filmregisseuren

Dëst ass eng **Lëscht mat Filmregisseuren aus Brasilien**

* Gilda de Abreu
* Karim Aïnouz
* Joaquim Pedro de Andrade
* Guel Arraes
* Hector Babenco
* Bruno Barreto
* Lima Barreto
* Júlio Bressane
* Oswaldo Caldeira
* Carla Camurati
* Alberto Cavalcanti 
* Eduardo Coutinho
* Cacá Diegues
* Anselmo Duarte 
* Jorge Furtado
* Ruy Guerra
* Cao Hamburger
* Carlos Manga
* José Mojica Marins 
* Francisco Marzullo
* Humberto Mauro 
* Fernando Meirelles
* Carolina Moraes-Liu
* Mário Peixoto 
* Annibal Requião 
* Glauber Rocha 
* João Moreira Salles
* Walter Salles 
* Nelson Pereira dos Santos
* Rogério Sganzerla 
* Tizuka Yamasaki
Marcel Glesener

De **Marcel Glesener**, gebuer de 17. Abrëll 1937 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 23. Mäerz 2025 an der Stad, war e lëtzebuergesche Politiker (CSV) a Gewerkschaftler.

Hien huet als Schlässer op der Arbed geschafft. 1958 gouf hie Member vum LCGB, vun deem en  1974 Generalsekretär gouf a vun 1980 bis 1996 President war. Vun 1989 bis 2009 war hien Deputéierten an der Chamber.

## Gielercher
* 
* Gregoriusuerden (2006)
Nicolas Welsch

Den **Nicolas Welsch**, gebuer de 6. Juni 1952, ass e lëtzebuergeschen Elektro- a Maschinnebauingenieur.

No sengem Secondaire am Stater Kolléisch huet hien Ingenieur op der Universitéit vu Léck studéiert an e *Fernstudium* an der Economie op der Universitéit vun Hagen gemaach.

De Welsch war vun 1976 bis 2006 Direkter bei der CFL an duerno Generaldirekter vun der Lorry-Rail-Gesellschaft.

Vun 2008 bis 2014 war hie President vum Verwaltungsrot vum Syndicat intercommunal à vocation multiple - SIAS a vun November 2011 bis November 2014 Buergermeeschter vun der Gemeng Schëtter; virdru war hien och schonn am Gemengerot als DP-Politiker aktiv.

Zanter 2015 ass hie Consultant am Eisebunnsberäich.

Den Nicolas Welsch bedreift Karate-Sport. Zu Mamer, wou hie grouss gouf ass hie President an Trainer vum Karate-Club.

1996 war hien ee vun den Initiateure vum Projet *Trains around the clock*, bei deem Modellzich ëm den Tuerm vun der Stater Gare gedréint hunn.

En ass bestuet a wunnt mat senger Fra an hiren dräi Kanner zu Mënsbech.

## Kuckt och
* Lorry-Rail S.A.
## Um Spaweck
Offiziell Säit vun der Lorry-Rail
Pic de Nore

De **Pic de Nore** ass eng Biergspëtz a Frankräich an der Montagne Noire, um südleche Wupp vum am Massif Central. Se läit an der natierlecher Regioun Carbadès am Departement Aude an der Regioun Occitanie, an am Parc naturel régional du Haut-Languedoc. Ronn ee Kilometer méi nërdlech ass d'Grenz mam Departement Tarn.

Et ass mat 1.2110 Meter déi héchst Plaz an der Montagne Noire. Um Sommet steet e Radios- a Fernseesender, de Sender vum Pic de Nore.

D'Arnette an d'Clamoux entsprangen op sengen Häng.

Trotz der gerénger Héicht sinn d'klimatesch Bedéngunge rau. D'Nolebëscher gi bis ëm 100 Meter ënnerzeg der Spëtzt; doriwwer gëtt et just eng ganz knapp Vegetatioun, mat haaptsächlech Heedkraut. 

Wéinst dem dacks staarke Wand an dem Sender, gëtt de Pic de Nore och alt emol als de „klenge Ventoux“ bezeechent.

De Pic de Nore stoung 2018 fir d'éischt Kéier um Programm vum Tour de France (15. Etapp); de Pol Rafał Majka war den éischten deen iwwer de Sommet gefuer ass.

## Geschicht
Am 18. Joerhonnert ass den Astronom Pierre Méchain op eng Rees gaangen fir en Deel vum Äerdmeridian ze vermoossen, mam Zil eng nei Moosseenheet, de Meter, z'etabléieren. De Pic de Nore war eng vun de Plazen déi fir dës Miessunge gewielt goufen, an de Méchain huet sech misse mat de raue Wiederkonditiounen ausenanersetzen.

D'Duerf Pradelles-Cabardès huet am 18. Joerhonnert vum deem extreeme Klima profitéiert a sech drop spezialiséiert fir „Schnéiäis“ ze produzéieren. Ufanks goufen einfach Lächer an den Hang gegruewen, ier 1850 ugefaange gouf fir richteg Äishaiser ze bauen. Bei schéinem Wieder ass dat geschniddent Äis nuets op Carcassonne, Narbonne a Mazamet transportéiert ginn. Mam Opkomme vum kënschtlechen Äis ass d'Äisproduktioun 1932 op en Enn gaangen.

## Biller

Aude, Pradelles-Cabardès, Pic de Nore (114).jpg|Vue vum Pic de Nore a Richtung Nordwesten, op Mazamet
11 Aude Pradelles-Cabardès pic de Nore.jpg|Vue op de Pic de Nore
Aude, Pradelles-Cabardès, Pic de Nore, émetteur (103).jpg|De Sender vum Pic de Nore; am Hannergrond de Séi vu Pradelles


## Um Spaweck
Georg von dem Borne

De **Georg von dem Borne**, gebuer de 25. Mee 1867 zu Berneuchen, an der fréierer däitscher Neumark, haut Barnówko a Polen, ronn 80&nbsp;km ëstlech vu Berlin, a gestuerwen de 7. November 1918 zu Breslau, war en däitsche Geophysiker.

Hien huet vun 1886 bis 1891 zu Halle, Berlin, a Lausanne studéiert, an huet säin Ofschloss mat enger Thees iwwer Jurassesch Sequenze beim Urmiaséi am Iran gemaach.

Nodeem hien op e puer Instituter, dorënner den Institut fir Geophysik zu Göttingen geschafft hat, gouf hie Professer fir Geophysik zu Breslau. Hi war och de Responsable fir de seismologeschen Observatoire zu Breslau.

## Um Spaweck
René Hoffmann (1942)

De **René Hoffmann**, gebuer zu Esch-Uelzecht de 4. Juli 1942, an och do gestuerwen de 6. November 2019, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an Trainer.

De René Hoffmann war an den 1960er an 1970er Jore Stammspiller vun der Jeunesse Esch an hie war do Golkipp. Hie war zu senger Zäit ee vun de ganz bekannte Golkippen, an hat vum Real Madrid eng Plaz als Golkipp offréiert kritt, déi hien awer net ugeholl huet.

Tëscht dem 11. Mee 1961 am 15. Oktober 1975 stoung hie 35-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp am Gol. No senger aktiver Carrière war hien nach jorelaang Golkippestrainer vun der Jeunesse a vun der Nationalekipp.

Vun 1982 bis 1987 a vun 1989 bis 1991 war hien am Gemengerot vun Esch-Uelzecht.
Cayambe (Vulkan)

De **Cayambe** ass e Vulkan an den Anden am Ecuador. Hie läit um Equator, zirka 65&nbsp;km am Nordoste vun der Haaptstad Quito.

Seng Spëtz erreecht 5.796 Meter an hien ass domat den drëtthéchste Bierg am Ecuador, nom Chimborazo, 6.267&nbsp;m an dem Cotopaxi, 5.897&nbsp;m.

Op der Südflank vum Vulkan, op 4.600&nbsp;m, ass deen héchste Punkt op der Welt vun der Equatorlinn.

De Cayambe ass dat ganzt Joer mat Schnéi bedeckt. Hie gehéiert zu der ekologescher Reserve Cayambe-Coca.

Den Numm vum Vulkan staamt aus der Sprooch vun de **Kayambi**, den Urawunner déi schonn an der Pre-Inkazäit do gewunnt hunn. Hir direkt Nofollger liewen haut nach an den Dierfer um Fouss vum Vulkan.

Cayambe ass och den Numm vun enger Stad mat zirka 30.000 Awunner um Fouss vum Vulkan.

## Vulkanismus
De Cayambe ass virun zirka 1 Millioun Joer entstanen, en ass geologesch gesinn also nach e jonke Vulkan. Et ass keng historesch Eruptioun bekannt an e gëllt als ageschlof.

Rezenten Ënnersichungen no gouf et an de leschte 4000 Joer Eruptiounsperiode vun zirka 700 Joer déi mat Rouperiode vu 500-600 Joer ofgewiesselt hunn. Mat engem neien Erwäche vum Vulkan muss also gerechent ginn.

## Biergklammen
Déi éischt op der Spëtz waren 1880 de brittesche Biergkloterer Edward Whymper a seng zwéin italieenesch Kolleegen, d'Bridder Jean-Antoine a Louis Carrel.

De Cayambe ass haut e beléift Zil vun den Alpinisten, d'Dropklamme gëllt allerdéngs wéinst villen oniwwersiichtleche Gletschersplécken, permanenter Lawinegefor an onerwaarte Schnéistierm als geféierlech. Et ass also nëmme geübte Biergkloterer, méiglechst mat lokalem Guide, ze recommandéieren. Dee relativ gutt équipéierte Refuge deen op der Südwestflank, op 4.739&nbsp;m, 26&nbsp;km vun der Panamericana aus läit, ass mat engem 4×4 z'erreechen.

## Literatur
* Feser, V., 2007. Ecuador, inkl. Galápagos. Michael Müller Verlag, 4. aktualisierte und erweiterte Auflage, 672 S. (Dee warscheinlech beschte Guide fir Ecuador; den Auteur lieft zanter ville Joren zu Quito).
* Quand le Cayambe se réveillera... Le Journal du CNRS 196, mai 2006. http://www2.cnrs.fr/presse/journal/2876.htm#top
* Geographesch Koordinaten: 
## Kuckt och
Lëscht vun de Vulkaner
## Um Spaweck
Lëscht vu lëtzebuergesche Botaniker a Mykologen

**Kuckt och:** 

## A
## B

## C

## D
*Paul Diederich
## E
## F

## G
## H

## I
## J
* Félix Jungblut
## K

## L

## M

## N
## O
## P
## Q
## R

## S

## T

## U
## V
* Julien Vesque
## W
* Jean Werner
## X
## Y
## Z
Lëscht vu lëtzebuergeschen Zoologen

**Kuckt och:**

## A
## B
* Carlo Braunert
## C
* Jos Cungs

## D
## E
* Alphonse Eichhorn
* Edmée Engel

## F
* Victor Ferrant
* Alphonse de la Fontaine
## G
* Gaby Geimer
* Raoul Gerend

## H
* Marcel Hellers
* Jos Hoffmann
* Marcel Hulten

## I
## J
## K
## L
*Edouard Luja
## M
* Jos Massard
* Claude Meisch
* Marc Meyer
* Mady Molitor
* Jean Morbach
* Alfred Mousset
* Léon Müller

## N
## O
## P
* Jacques Pir
* Roland Proess

## Q
## R
* Léopold Reichling
## S
* Léon Schandel
* Laurent Schley
* René Schmitt
* Nico Schneider
* Isabelle Schrankel
* Robert Stumper
* Norbert Stomp

## T
* Robert Thorn

## U
## V
## W
* Camille Wagner-Rollinger
* Jean Warnimont

## X
## Y
## Z
Julien Hoffmann

De **Julien** Josef Ludwig **Hoffmann**, gebuer den 31. Mee 1924 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 6. Juni 2007, war e lëtzebuergesche Sänger, Dirigent, Komponist a Museksprofesser.

## Liewen
De Julien Hoffmann war de Jong vum Maurice Hoffmann vu Montreuil bei Paräis an der Susanna Goerres.

An den 1930er Joren huet hien um Stater Conservatoire, beim Louis Petit a bei der Pëppi Beicht Solfège a Piano geléiert, méi spéit och Cello a Fagott. Tëscht 1938 an 1940, resp. 1942, war hie Sänger an Organist an der Stater Paterekierch an an der Kathedral.

1942 gouf hien zwangsrekrutéiert a koum an der Wehrmacht an e Musekskorps, deen d'Zaldote bei Laun hale sollt.

Nom Krich huet hie seng Pianosausbildung weidergefouert, ë.&nbsp;a. beim Richy Muller an Albert Leblanc. 1949 krut en zu Bréissel den 1. Präis. 1948 huet hien ugefaangen, selwer Paino- a Solfègecoursen ze ginn.

Wéinst enger Krichsblessur huet hien dunn awer de Piano opgehalen a sech op Gesang a Kompositioun konzentréiert. Hien huet ë.&nbsp;a. Coursen zu Saarbrécken an zu Salzburg geholl, wou en och seng éischt Fra kennegeléiert huet.

Berufflech war de Julien Hoffmann Museksprof a verschiddene Stater Lycéeën: 1951 bis 1988 am der Handwierkerschoul, an 1956 bis 1969 am Meedercherslycée, am Jongelycée, am Lycée Michel-Lucius an am Kolléisch.

Hie war Dirigent vu verschiddene Chéier, an Organist an der Kierch vun Hamm an an der Méchelkierch

De 6. Januar 1966 huet hien d'Chorale *[[Jong-Letzeburg]]* gegrënnt, e gemëschte Chouer mat Schüler aus dem Kolléisch an aus dem Meedercherslycée.

Hien ass de Papp vun der Yannchen Hoffmann.

## Kompositiounen (Auswiel)
* *Krëschtdag* (1947)
* *Vereinslidd vun der [[Jeunesse Étudiante Chrétienne|J.E.C.]]* (1948).
* *Le’f Consolatrix* (1966)
* *D’Briedemësser Lidd* (1970)
* *Ons Stât Letzeburg *(1998)
* *Marche Grand-Duc Henri* fir Harmonieorchester (2000).

## Gielchen
* Chevalier vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 1976)
Bill Ramsey

Et gëtt e puer Leit, déi den Numm **Bill Ramsey** droen:
* De *William McCreery Ramsey* ass en däitsch - US-amerikaneschen Jazz- a Schlagersänger: Bill Ramsey (Sänger)
* De *William Thrace Ramsey* ass en US-amerikanesche Baseballspiller: Bill Ramsey (Baseball)
San Marino (Stad)

**San Marino** (op Italieenesch: Città di San Marino, op Romagnolesch: Sitê 'd San Maroin *oder just* Sitê), ass mat senge 4.424 Awunner (2005), d'Haaptstad vun der Republik mam selwechten Numm.

Se huet eng Fläch vun zirka 7&nbsp;km².

## Andeelung
Zu der Stad San Marino gehéieren nach follgend Uertschaften (Curaziaen):
* Cà Berlone
* Canepa
* Casole
* Castellaro
* Montalbo
* Murata
* Santa Mustiola

## Um Spaweck
Jean Warnimont

De **Jean Warnimont**, gebuer 1833 zu Tënten, a gestuerwen den 19. Dezember 1887 an der Stad Lëtzebuerg an zu Tënten begruewen, war e lëtzebuergesche Biolog.

Hien huet eng Rei Aarbechten iwwer d'Fësch vu Lëtzebuerg verëffentlecht.

No him gouf d'Strudelwuerm-Aart *Dendrocoelum warnimonti* (Turbellaria) benannt, déi vum Jules Hoffmann entdeckt an 1964 als nei Aart fir d'Wëssenschaft beschriwwe gouf. De Strudelwuerm gouf bei Esch-Uelzecht an enger Galerie vun der Arbed (haut ArcelorMittal) fonnt.

## Säi Wierk
* Warnimont, J., 1865. *Das Rothauge. Leuciscus (Cyprinus) rutilus.* Société des sciences naturelles du Grand-Duché de Luxembourg, année VIII: 321-358.
* Warnimont, J., 1867. *Phoxinus laevis. Die Pfrille, Pfelle, Elritze, Levéron. The minnow.* Société des Sciences naturelles du Grand-Duché de Luxembourg, année IX: 209-285.
* Warnimont, J., 1870. *Die Äsche. L'Ombre. The Grayling. Thymallus vexillifer (Ag.).* Publications de l'Institut royal grand-ducal de Luxembourg, section des sciences naturelles et mathématiques 11 (années 1869 et 1870): 1-48.
* Warnimont, J., 1877. *Ueber das Studium der Entomologie*. Publications de l'Institut royal grand-ducal de Luxembourg, section des sciences naturelles et mathématiques, 16: 33-48.

## Literatur
* Hoffmann, Jos, 1950. *Jean Warnimont. † 19.12.1887.* De Letzeburger Sportfescher 1950, Nr. 23/24, S. 249-250 [signéiert: Jean Paul].
* Hoffmann, Jules, 1964. Présentation d'une nouvelle Dendrocoelidée (Turbellariés Triclades): *Dendrocoelum warnimonti*, nov. sp. *Archvs Inst. gr.-d., sect. sc. nat. phys. et math.* 30 (1963): 121-138.
* Stumper, Robert, 1964. Jean Warnimont, 1833-1887. Ein Lebensbild. D'Lëtzebuerger Land Jg. 11, Nr. 7: 6. Luxembourg.
* Stumper, Robert, 1968. Jean Warnimont, ein vergessener Luxemburger Naturforscher, 1833-1887. Revue Jg. 24, Nr. 46: 45-47. Luxembourg.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesch Biologen
* Lëtzebuergesch Zoologen
Saint Vincent

**Saint Vincent** ass eng Insel an der Karibik an d'Haaptinsel vum Inselstaat Saint Vincent an d'Grenadinnen. Se gehéiert zum südlechen Deel vun den Inselen iwwer dem Wand (och nach *Windward Islands* genannt). D'Haaptstad vu Saint Vincent ass Kingstown.

Saint Vincent an d'Grenadinne gouf 1979 onofhängeg, d'Land ass awer am Commonwealth bliwwen.

## Um Spaweck
Fernand Bertemes

De **Fernand** ("**Fern**") **Bertemes**, gebuer de 16. August 1964 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Moler.

## Liewen a Wierk
De Fernand Bertemes ass an der Escher Maternité op d'Welt komm; seng Famill huet zu Näerzeng gewunnt. Hien ass dem Marc Bertemes säi grousse Brudder. Hien huet op der Universiteit zu Stroossbuerg (1983-1987) an op der École supérieure des arts décoratifs (1986-1988) och do, studéiert.

De Bertemes ass Member vum Cercle artistique de Luxembourg, a stellt op deem senge Salonen aus. Donieft huet hien Ausstellungen ë. a. a Frankräich gehat an huet eng Rëtsch Auszeechnunge fir säi Wierk kritt.

Hie wunnt a schafft ofwiesselnd zu Paräis an an der Stad Lëtzebuerg.

## Auszeechnungen
* 1985: Prix d'encouragement aux jeunes artistes, CAL, Luxembourg
* 1987: Prix de la Critique, Biennale des Jeunes, Esch-sur-Alzette
* 1991: 1. Präis, Open Air Konstfestival, Lëllgen
* 1993: Médaille d'argent, Prix de la Ville de Sarreguemines
* 1994: Mention du Jury, Festival de la Peinture, Cagnes-sur-Mer
* 1998: Prix du Conseil Municipal, Salon d'art contemporain de Montrouge, Montrouge
* 2007: Lëtzebuerger Filmpräis an der Kategorie "Bescht technesch Kontributioun" fir de Schnëtt a *[[Le gardien du nid]]*

## Literatur
* Kayser, Lucien, 2009. *face à face: la fonction publique et l'art luxembourgeois*. Confédération générale de la fonction publique. Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87954-212-6. (Ss. 38-39)
* Vermast, Elisabeth, 1992. *Fernand Bertemes. Der Weg eines Individualisten*.

## Um Spaweck
* Websäit vum Kënschtler
Antigua a Barbuda

**Antigua a Barbuda** ass en Inselstaat an der Ostkaribik, den zu den Antille gehéiert. Seng Haaptstad ass Saint John's.

De Staat besteet aus den zwou Haaptinselen Antigua a Barbuda, an e puer méi klengen Inselen.

Antigua a Barbuda ass Member vum Commonwealth a vun de Vereenten Natiounen

## Staatsform
Antigua a Barbuda ass zanter 1981 eng Parlamentaresch Monarchie.

## Sproochen
Englesch a Kreolesch.

## Um Spaweck
Botswana

De **Botswana** (Setswana: *Lefatshe la Botswana*) ass e Land am Süde vun Afrika.

Seng Awunner heesche Batswana, an der Eenzuel Motswana.

Déizäit wéi d'Land nach e brittescht Protektorat war huet et Bechuanaland geheescht.

No senger Onofhägegkeet bannent dem Commonwealth den 30. September 1966 huet d'Land den Numm Botswana ugeholl.

De Botswana grenzt am Süden a Südosten u Südafrika, am Westen un Namibia am Norden u Sambia an am Nordosten un de Simbabwe.

Seng Haaptstad ass Gaborone.

## Sproochen
D'Nationalsprooch ass Setswana. Englesch ass déi "offiziell Geschäftssprooch". 
## Um Spaweck

* Websäit vun der Regierung
Arrondissement Albertville

Den **Arrondissement Albertville** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den Haaptuert ass Albertville.

## Kantonen am Arrondissement

*Canton d'Aime
*Canton d'Albertville-Nord 
*Canton d'Albertville-Sud 
*canton de Beaufort 
*Canton de Bourg-Saint-Maurice 
*Canton de Bozel 
*Canton de Grésy-sur-Isère 
*Canton de Moûtiers 
*Canton d'Ugine
Arrondissement Saint-Jean-de-Maurienne

Den **Arrondissement Saint-Jean-de-Maurienne** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den Haaptuert ass Saint-Jean-de-Maurienne.

## Kantonen am Arrondissement

*Canton d'Aiguebelle 
*Canton de La Chambre 
*Canton de Lanslebourg-Mont-Cenis 
*Canton de Modane 
*Canton de Saint-Jean-de-Maurienne 
*Canton de Saint-Michel-de-Maurienne
Félix Braz

De **Félix Braz**, gebuer de 16. Mäerz 1966 zu Déifferdeng, ass e lëtzebuergesche Politiker (déi gréng) a fréiere Radiosjournalist. Hie war vum 5. Dezember 2018 bis den 11. Oktober 2019 Vizepremierminister a Justizminister an der Regierung Bettel-Schneider-Braz a virdrun, vun 2013 bis 2018, Justizminister an der Regierung Bettel-Schneider.

De Félix Braz ass bestuet a Papp vun zwee Kanner, dorënner d'LSAP-Députéiert Liz Braz.

## Karriär
Dem Félix Braz seng Eltere sinn Ufanks vun den 1960er Joren aus Portugal op Lëtzebuerg immigréiert. Nodeem de Félix Braz zu Paräis ugefaangen hat, Droit ze studéieren, an dee Studium nom Packe vum éischte Joer ofgebrach hat, huet hien 1990 an 1991 déi éischt deeglech Radiossendung op Portugisesch bei RTL Radio Lëtzebuerg geschwat. Dono war hie bis 2001 Fraktiounssekretär vun *déi gréng*.

1995 gouf de Félix Braz an de Gemengerot zu Esch-Uelzecht gewielt. Hie war do vum 30. Abrëll 2000, bis zu de Gemengewalen 2011, bei deenen hien net méi kandidéiert huet, Schäffen.

2004 gouf hien eng éischt Kéier Deputéierte fir de Südbezierk an der Chamber (nogeréckelt fir de Claude Turmes), wuer en 2009, 2013 an 2018 erëmgewielt gouf. 
Hien huet de 4. Dezember 2013 op säi Chambermandat verzicht, fir Justizminister an der Regierung Bettel-Schneider ze ginn.

Aus gesondheetleche Grënn konnt de Félix Braz seng ministeriell Aufgaben zanter dem 22. August 2019 net méi erfëllen a gouf am September 2019 temporär duerch d'Sam Tanson, déi de Justizministère iwwerhëlt, respektiv de François Bausch, dee Co-Vizepremier gouf, ersat. Wéinst sengem Gesondheetszoustand gouf hien den 11. Oktober 2019 vu senge Regierungsämter entbonnen.

Am Mee 2021 huet hien Asproch virum Verwaltungsgeriicht géint seng *démission honorable* ageluecht, déi hien net aus eegener Entscheedung geholl gehat hätt, mä déi him operluecht gi wier.

Den 10. Februar 2023 hunn d'Verwaltungsriichter den Asproch ofgeleent, well d'Rechtméissegkeet vun enger Entloossung vun engem Minister net an de Kompetenzberäich vun engem Geriicht fale géif. De Felix Braz wëll géint dëst Urteel an Appel goen.

## Auszeechnungen
* *Medalha de Comendador da Ordem do Mérito* vu Portugal (2006).
* 

## Literatur
* (LME), * "Ein würdiger Vertreter Portugals" - Nationaler Verdienstorden für Felix Braz* ; in: *Luxemburger Wort*, 17. Juni 2006.

## Um Spaweck

* De Félix Braz op der Websäit vun ''déi gréng''
* „Ich war drei Minuten lang tot“, op wort.lu, 13. Oktober 2021
* Video-Reportage, Félix Braz und sein Weg zurück ins Leben , op wort.lu, 13. Oktober 2021
* Video-Reportage, De Félix Braz iwwert säi Kampf zeréck an d'Liewen, op rtl.play, 19. Juni 2022
Marc Angel (Politiker)

De **Marc Angel**, gebuer den 12. Mäerz 1963 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Diplomiwwersetzer, Politiker an Enseignant. Zanter dem 18. Januar 2023 ass hien ee vun de 14 Vizepresidente vum Europäesche Parlament.

## Liewen a Karriär
No senge Sekundärsstudien am *[[Athénée de Luxembourg]]*, huet fir d'éischt op der *[[Universität Wien]]* an duerno op der *[[Wirtschaftsuniversität Wien]]* studéiert.

Zanter 1987 ass de Marc Angel Member an der LSAP an zanter dem 1. Januar 1994 Conseiller am Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg. Hie gouf 2004 an d'Chamber gewielt a gouf zanterhier allkéiers, 2009, 2013 an 2018, erëmgewielt.

Enn 2019 huet hie säi Chambermandat opginn an ass fir den Nicolas Schmit an d'Europaparlament nogeréckelt, nodeems dee Member vun der Kommissioun Von der Leyen gi war. Den 18. Januar 2023 gouf hien als ee vu 14 Vizepresidente vum EU-Parlament gewielt. Hien ass domatt deen zweete Lëtzebuerger nom Nicolas Estgen am Joer 1979 op esou engem Posten.

De Marc Angel ass President vun der *Fanfare municipale Neudorf-Weimershof*, vum *Vélo sport Dommeldange* a vu *Stop aids now & accès*.

Hien ass de Jong vum Kardiolog an LSAP-Politiker Robert Angel.

## Gielercher
* 

## Literatur
* Marc Glesener: *Marc Angel (LSAP). Politik als Herzensangelegenheit. Der Weg führte vom Knuedler auf den Krautmarkt.* In: 60 Abgeordnete. 60 Porträts, éditions saint-paul, 2007, S. 10-11

## Um Spaweck
Police Capellen

D**'Police Capellen** war bis August 2018 eng vun de 6 regionale Circonscriptioune respektiv Bezierker vun der Police grand-ducale. Et war och déi klengst.

## Organisatioun
D'Circonscriptioun Capellen huet sech flogendermoossen zesummegesat:
* enger Regionaldirektioun;
* e Büro vum Kontroller;
* e Service de recherche et d'enquête criminelle (SREC);
* eng Cellule de police technique (CPT);
* e Service régional de la police de route (SRPR);
* fënnef Kommissariater:
** e Centre d'intervention principal (CIP): CI Capellen;
** véier Commissariats de proximité (CP): CP Bertrange, CP Capellen, CP Steinfort, CP Stroossen.

## Geographesch Zoustännegkeet
D'Police Capellen war um Gebitt vun 11 Gemengen zoustänneg: Bartreng, Dippech, Garnech, Käerch, fréier Gemeng Kënzeg, Kielen, Koplescht, Mamer, Stengefort, Stroossen.

## Um Spaweck
* Internetsäit iwwer d'Police Capellen op der Websäit vun der Police
Kristallsbull

Eng **Kristallsbull** ass en traditionellt Geschier am Okkultismus, dat vun Hellseeër gebraucht gëtt, fir d'Zukunft virauszesoen.

D'Kucken an eng gliesen oder kristalls Bull, fir déi als Medium ze benotzen, fir Saache kënnen ze gesinn, ass Scharlatanerie.

## Um Spaweck
Arrondissement Chambéry

Den **Arrondissement Chambéry** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den Haaptuert ass Chambéry.

## Kantonen am Arrondissement

*Canton d'Aix-les-Bains-Centre 
*Canton d'Aix-les-Bains-Nord-Grésy 
*Canton d'Aix-les-Bains-Sud 
*Canton d'Albens 
*Canton de Chambéry-Est 
*Canton de Chambéry-Nord 
*Canton de Chambéry-Sud 
*Canton de Chambéry-Sud-Ouest 
*Canton de Chamoux-sur-Gelon 
*Canton de Cognin 
*Canton de La Motte-Servolex 
*Canton de La Ravoire 
*Canton de La Rochette 
*Canton du Châtelard 
*Canton du Pont-de-Beauvoisin 
*Canton des Échelles 
*Canton de Montmélian 
*Canton de Ruffieux 
*Canton de Saint-Alban-Leysse 
*Canton de Saint-Genix-sur-Guiers 
*Canton de Saint-Pierre-d'Albigny 
*Canton de Yenne
Arrondissement Saint-Julien-en-Genevois

Den **Arrondissement Saint-Julien-en-Genevois** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Haute-Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den Haaptuert ass Saint-Julien-en-Genevois.

## Kantonen am Arrondissement

* Canton d'Annemasse-Nord
* Canton d'Annemasse-Sud 
* Canton de Cruseilles 
* Canton de Frangy 
* Canton de Reignier 
* Canton de Saint-Julien-en-Genevois 
* Canton de Seyssel (Haute-Savoie)
Arrondissement Thonon-les-Bains

Den **Arrondissement Thonon-les-Bains** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Haute-Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den Haaptuert ass Thonon-les-Bains.

## Kantonen am Arrondissement

* Canton d'Abondance 
* Canton du Biot 
* Canton de Boëge 
* Canton de Douvaine 
* Canton d'Évian-les-Bains 
* Canton de Thonon-les-Bains-Est 
* Canton de Thonon-les-Bains-Ouest
Arrondissement Villefranche-sur-Saône

Den **Arrondissement Villefranche-sur-Saône** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Rhône an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kantonen am Arrondissement virun 2015

*Canton d'Amplepuis 
*Canton d'Anse 
*Canton de Beaujeu 
*Canton de Belleville 
*Canton de Gleizé 
*Canton de Lamure-sur-Azergues 
*Canton du Bois-d'Oingt 
*Canton de Monsols 
*Canton de Tarare 
*Canton de Thizy 
*Canton de Villefranche-sur-Saône.

## Kantonen am Arrondissement no 2015
Cayambe

**Cayambe** ass e Begrëff, deen e puer Bedeitungen huet:
*Eng Stad an Ecuador: Cayambe
*E Vulkan an den Ande vum Ecuador: Cayambe
Johann Schweisthal

De **Johann Schweisthal**, gebuer den 28. Dezember 1825 zu Ettelbréck, a gestuerwen de 25. Februar 1906 zu Simpelveld an Holland, war e lëtzebuergesche Geeschtlechen.

Als Baukondukter huet hie seng Carrière ugefaangen an ass duerno an de Seminaire an der Stad Lëtzebuerg gaangen. Vun 1856 bis 1857 war hie Kaploun zu Nidderfeelen, vun 1857-1858 Kaploun zu Iechternach, vun 1858 bis 1861 Paschtouer zu Menster a vun 1861 bis 1887 Paschtouer zu Stroossen.

1887 gouf hien als Rekter vum Uerde vun de Schwestern vom armen Kinde Jesus op Simpelveld an déi hollännesch Limburg beruff, wou hien 18 Joer, bis zu sengem Doud, geschafft huet. De Johann Schweisthal war bekannt wéinst senge fondéierte Priedegten an hat als Beroder ville Mënsche gehollef. De Karl Arendt huet a senger Portraitgalerie d'Verdéngschter vum Johann Schweisthal gewierdegt.

## Literatur
* Arendt, Karl: *Porträtgalerie hervorragender Persönlichkeiten des Luxemburger Landes mit biographischen Notizen*, Verlag Edouard Kutter, Neioplo 1972
Arrondissement Annecy

Den **Arrondissement Annecy** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Haute-Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den Haaptuert ass Annecy.

## Kantonen am Arrondissement

* Canton d'Alby-sur-Chéran 
* Canton d'Annecy-Centre 
* Canton d'Annecy-Nord-Est 
* Canton d'Annecy-Nord-Ouest 
* Canton d'Annecy-le-Vieux 
* Canton de Faverges 
* Canton de Rumilly 
* Canton de Seynod 
* Canton de Thônes 
* Canton de Thorens-Glières