open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Klengen Hantelniwwel

De **klengen Hantelniwwel** (oder **Messier 76** oder och **NGC 650**) ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Perseus mat enger visueller Magnitude vun +10,10&nbsp;mag. 
Den hellste Kärberäich miesst 1,45'&nbsp;×&nbsp;0,7' Bouminutten. Deen eppes méi schwaache baussenzegen Deel huet knapps déi duebelt Gréisst. Wéinst hirer Form gëtt den Objet *klengen Hantelniwwel* genannt. Ganz baussenzeg ass en Halo, deen aus deem Gasmaterial besteet, deen de Stär scho laang virun der Explosioun a senger Phas als Roude Ris ofginn hat. Dësen ass ronn 4,8&nbsp;Bouminutte grouss. Dëse Wäert entsprécht an der Distanz vum Niwwel eng absolut Gréisst vun ongeféier 21 Liichtjoer.

Den Zentralstär erschéngt als Duebelstäresystem. Unhand vu Fotoe mam Hubble-Weltraumteleskop konnt awer gewise ginn, datt déi südlech Komponent tatsächlech ongeféier 20.000 Liichtjoer hannert dem Niwwel läit. Déi béid Stäre bilden also e sougenannt optescht Duebelstäresystem. Hir Distanz läit bei 1,4&nbsp;Bousekonnen.

Den Objet huet laang als duebelen Niwwel gegollt, wat dozou gefouert huet, datt en och zwou NGC-Nummere krut. Um Enn vum 19. Joerhonnert hu spektroskopesch Analysen den Nowäis bruecht, datt et sech ëm e planetareschen Niwwel handelt.

## Entdeckung
De planetaresche Niwwel NGC 650 gouf de 5. September 1780 vum franséischen Astronom Pierre Méchain entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* M76 bei SEDS
* DSS Images for NGC 076 through NGC 076
* GoBlack
* SEDS pagina over M76 (Engelstalig)
Messier 74

De **Messier 74** (och als **NGC 628** bezeechent) ass eng Spiralgalaxie mat den Ofmiessungen 10,5'&nbsp;&times;&nbsp;9,5' an der visueller Magnitude vu +9,1&nbsp;mag am Stärebild Pisces. Am M74 goufen am 21. Joerhonnertz zwou Supernovaen observéiert (SN 2002ap an SN 2003gd).

## Entdeckung
D'Spiralgalaxie M74 gouf 1780 vum Pierre Méchain entdeckt an un de Charles Messier fir d'Katalogiséierung matgedeelt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Hubble Space Telescope
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
*  M74 bei SEDS
Vikunja

D**'Vikunja** oder **Vicuña** (*Vicugna vicugna*) ass eng Déierenaart aus der Gattung Vicugna a gehéiert zu der Famill vun de Kaméiler. Et ass déi klengst Kaméilenaart.

## Um Spaweck
Schluecht vu Salamis (Homonymie)

* **[[Schluecht vu Salamis]]** am Kader vun de Perserkricher bei der Insel Salamis, 480 v. Chr.
* **[[Schluecht vu Salamis (450 v. Chr.)]]** bei Salamis op Zypern.
* **[[Schluecht vu Salamis (306 v. Chr.)]]** bei Salamis op Zypern tëscht dem Ptolemaios I. an dem Demetrios.
Basler Läggerli

**Basler Läggerli** ass e Schwäizer traditionellt Gebäck, dat, wéi den Numm et verréit, seng Originnen an der Stad Basel huet.

D'Läggerli gi mat Weessmiel, Hunneg, gezéckert Friichten, Orangeat oder/an Zitronat an Hieselnëss, déi duerch Mandele kënnen ersat ginn, fabrizéiert.

De plattgewalzten Deeg, gëtt wann e gebak aus dem Schäffche kënnt, nodeem s e mat enger Zockerglasur iwwerpënselt gouf, a kleng véiereckeg Maufele geschnidden.
Jared Leto

Den **Jared Joseph Leto**, gebuer de 26. Dezember 1971 zu Bossier City, Louisiana, ass en US-amerikanesche Schauspiller a Sänger vun der Grupp 30 Seconds to Mars.

## Liewen
Den Jared Leto ass op Haiti an am Colorado opgewuess. Hien huet op der *University of the Arts* zu Philadelphia studéiert. Säin Duerchbroch hat hie mam Erfolleg vun der US-Televisiounsserie „My so-called Life“ (Willkommen im Leben) 1994-95 (19 Follege mam Claire Danes).

Hie war mat der Cameron Diaz verloobt.

Zanter 1998 spillt den Jared Leto zesumme mat sengem Brudder Shannon an der Band 30 Seconds to Mars.

## Filmer (Auswiel)
* 1994: *My So-Called Life* (Televisiounsserie)
* 1995: *How to Make an American Quilt*
* 1996: *The Last of the High Kings*
* 1997: *Prefontaine*
* 1997: *Switchback*
* 1998: *Basil*
* 1998: *Urban Legend*
* 1998: *The Thin Red Line*
* 1999: *Black and White*
* 1999: *Fight Club*
* 1999: *Girl, Interrupted*
* 2000: *American Psycho*
* 2000: *Requiem for a Dream*
* 2000: *Sunset Strip*
* 2002: *Highway*
* 2002: *Panic Room*
* 2004: *Alexander*
* 2005: *Lord of War*
* 2006: *Lonely Hearts*
* 2007: *Chapter 27* (Aarbechtstitel, Ermuerdung vum John Lennon, den Jared Leto spillt de Mäerder Mark David Chapman)
* 2009: *[[Mr. Nobody]]*

## Trivia
* Den Jared war vun der PETA nominéiert als ee vun den *Sexiest Vegetarians*
* An de Joren 1996 an 1997 war hien ënner de *50 Most Beautiful People*, enger Lëscht déi all Joer vum *[[People Magazine]]* publizéiert gëtt.

## Um Spaweck

* Jared-Leto-Fansite
Salami

**Salami**, vum Italieeneschen:*salame* "gesalzt Zoossiss", sinn Zoossiss-Zorten, där hir Originnen op déi traditionell italieenesch Ieselsfleesch-Zoossissen zeréckginn. Hautdesdaags gëtt Salami aus Schwéngefleesch a Rëndfleesch fabrizéiert a meeschtens un der Loft gedréchent.

## Salami-Zorten
* Salame Brianza
* Salame Cremona
* Ciauscolo
* Salame di Fabriano
* Salame di Felina
* Salame mantovano
* Salame Napoli
* Salame piacentino
* Salame di Toscana
* Salame di turgia
* Salame ungherese
* Salame di Varzi

## Um Spaweck
Artemis

D**'Artemis** ass d'Duechter vum Zeus a vun der Leto, Zwillingsschwëster vum Apollo (no enger So soll si souguer hirer Mamm gehollef hunn hiren Zwillingsbrudder op d'Welt ze bréngen). D'Artemis war am griichesche Mythos déi populäerst vun alle Gëttinnen an huet zu den olympesche Gëtter gehéiert.

## Etymologie
Den Urspronk vun hirem Numm ass net richteg gekläert. Mä warscheinlech ass d'Artemis aus dem Noen Oste komm. Si war un éischter Plaz eng jongfräulech Juegdgëttin, mä huet sech awer no an no mat anere lokale Gëttinne vereenegt an doduerch weider Wiesenszich ugeholl, déi hir awer ursprénglech net eege waren.

## Kult
Der Seechen no ass si, begleet vun Nymphen, mat Fäil a Bou duerch d'Bëscher gezunn a war d'Patrounin vun de Jeeër an Härin iwwer d'Déieren. Wie si beleidegt huet ass schwéier bestrooft ginn. Sou huet si z.&nbsp;B. D'Duechtere vun der Niobe an d'Aloaden déi den Olymp stierme wollten; den Aktaion, well dee se plakeg beim Buede gesinn hat an den Orion, dee s'am Diskuswerfen erausgefuerdert hat. Nieft anere Beispiller ass och nach den Agamemnon z'ernimmen, dee si gekränkt hat a vun deem se dofir d'Afferung vu senger Duechter Iphigeneia verlaangt huet (wat se herno awer net duerchgezunn huet well den Agamemnon bereet war dat Affer ze bréngen).

Sou wéi si engersäits Verdierwe brénge kann, beschützt si anerersäits d'Liewen. Sou stoung si als Artemis Eileithyia de Frae bei der Gebuert bäi an huet hinnen zu engem Accouchement ouni Péng verhollef. Wann eng Fra am Wochebett gestuerwen ass hunn d'Leit gegleeft dat si vum Fäil vun der Artemis getraff gouf. Si hunn der Gëttin d'Kleeder vun der Verstuerwener geaffert. Brautleit, a besonnesch déi jonk Meedercher, hunn hire Schutz erbiet andeems se hir virun der Hochzäit Affer bruecht hunn.

Och als Vegetatiouns- a Fruchtbarkeetsgëttin trëtt d'Artemis an der Seechen an Erscheinung. Am Zesummenhang mam Bamkult ass hiert Bild a Beem a Sträicher gehaange ginn. Déi zu hiren Éieren hu jonk Männer a Meedercher Maskendänz opgeféiert (dacks mat Bieremasken) mat deelweis phallëschem Charakter hunn op si als Vegetatiounsgëttin higedeit, grad sou hir geleeëntlech Duerstellung als Kultbild mat ville Brëscht (z.&nbsp;B. Artemis vun Ephesos.

## Kuckt och
* Selene

## Analogien
* Broteas
* Diana

## Um Spaweck
Artemis (Homonymie)

**Artemis** ass den Numm vun:

* der griichescher Gëttin vun der Juegd: **[[Artemis]]**;
* engem europäesch-japanesche Kommunikatiounssatellit: **[[Artemis (Satellit)]]**;
* engem Himmelskierper: **[[Artemis (Asteroid)]]**;
* enger forensescher Software: **[[Artemis (Police)]]**
Fisemreen

**Fisemreen** ass eng Form vun Nidderschlag a besteet aus klengen Drëpsen, déi typescherweis aus Stratuswolleke falen.

D'Drëpsen hunn en Duerchmiesser, dee méi kleng wéi 0,5 mm ass. D'Siicht ass bei Fisem dacks ageschränkt. Déi maximal Falgeschwindegkeet vu Fisemdrëpse bedréit manner wéi 3 m/s.

E Fisemschluet kënnt virun allem nëmmen iwwer dem Mier vir, a fält aus Stratocumuluswolleken. E Fisemschluet gëtt dacks als *Miniaturschauer* bezeechent.

Bei enger Nidderschlagsintensitéit vu bis zu 0,2&nbsp;mm pro Stonn schwätzt ee vun engem *liichten*, bei 0,2 bis 0,5&nbsp;mm pro Stonn vun engem *mëttleren* (de: *mäßigen*) a bei iwwer 0,5&nbsp;mm pro Stonn vun engem *staarke* Fisem.
Schluet

E **Schluet** ass e kuerzt Nidderschlagsevenement (bis maximal 45 Minutten), dacks mat héijer Nidderschlagsintensitéit an engem begrenzten Nidderschlagsgebitt (manner wéi 10 km²).

E Schluet entsteet duerch staark vertikal Loftbeweegungen (Konvektioun), a gëtt dofir och *konvektiven Nidderschlag* genannt.
Portal:Griichesch Mythologie

__NOEDITSECTION__










Portal vun der griichescher Mythologie










Mουσάων Ἑλικωνιάδων ἀρχώμεθ’ ἀείδειν,
αἵ θ’ Ἑλικῶνος ἔχουσιν ὄρος μέγα τε ζάθεόν τε. http://remacle.org/bloodwolf/poetes/falc/hesiode/theogonie.htm

[ änneren]











Aner Portaler

[ änneren]
Flamenniwwel

De **Flamenniwwel** (och als **[[New General Catalogue|NGC]] 2024** bezeechent) ass een Emissiounsniwwel am Stärebild Orion. De Flamenniwwel ass en Deel vum Orion-Komplex, engem Gebitt, wou Stäre gebuer ginn, zu deem ënner anerem och de IC 434 mat dem Päerdskappniwwel an den Orionniwwel gehéieren.

De Flamenniwwel gouf 1786 vum Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Foto an allgemeng Informationen
Rigel (Stär)

De **Rigel** ass den hellste Stär am Stärebild Orion an dee siwenthellste Stär um Himmel. Säin Numm kënnt vum arabeschen *Rijl Jauza al-Yusra* a bedeit „lénkse Fouss vum Mëttelsten“ (?). An der Astronomie gëtt hien als β&nbsp;Orionis bezeechent. Hien ass en Deel vum Wantersechseck.

Seng Distanz läit tëscht 700 an 900 Liichtjoer; d'Hipparcos-Raumsond huet 773 Liichtjoer gemooss. Bei sou Distanzen ass de Feelerberäich allerdéngs grouss.

De Rigel ass en Iwwerris mat der Spektralklass&nbsp;B8 an enger Liichtkraaftklass&nbsp;Ia a straalt mat ongeféier der 62.000-facher Liichtkraaft vun eiser Sonn, seng absolut Magnitude ass -7m,1. Domat ass hie mat Ofstand den hellste Stär an eiser Regioun vun der Mëllechstrooss. Wéinst senger Distanz huet hien eng visuell Magnitude vun 0m,12. Hien huet dobäi eng gewësse Verännerlechkeet a senger Hellegkeet. 
D'Amplitude entsprécht wéinst der logarithmescher Definitioun vun der visueller Magnitude, ongeféier 30 Prozent vum ganze Liicht an engem mëttleren Zäitraum vu 25 Deeg.

Et gëtt ugeholl, datt de Rigel e Dräifachsystem ass, an deem den Haaptstär Rigel&nbsp;A vu zwéi méi klenge Begleeder, Rigel&nbsp;B an&nbsp;C, op enger Distanz vun 2000&nbsp;AE ëmkreest gëtt. De B an C ëmkreese sech op enger Distanz vun 28&nbsp;AE.

De Rigel ass an engem Beräich, an deem vill interstellar Matière ass, a bréngt wéinst senger Liichtkraaft méi Stëbswolleken un d'Liichten. Eng dovun ass de Päerdskappniwwel mat der Bezeechnung IC&nbsp;2118.

## Um Spaweck

*  Astronomische Daten zu Rigel (SIMBAD)
*  http://www.extrasolar-planets.com/astronomie/rigel.php extrasolar-planets.com - Rigel
*  [Größenvergleich mit anderen Himmelskörpern

== Weider Bedeitung ==
* Argentinesch Fuerschungsrakéit, [Rigel (Rakéit)]
Ironie

D**'Ironie** ass an der Literatur souwéi an der Rhetorik e bewosste Konschtgrëff, fir enger Ausso en "duebele Buedem" ze ginn.

D'Ironie riicht sech un erwuesse Lieser oder Nolauschter, well Kanner eréischt am Gaang sinn, semantesch Zesummenhäng an hiert vernetzt Denken no an no "anzebauen".

## Sokratesch Ironie
D'Sokrates-Dialogen, déi vum Platon notéiert goufen, sinn d'Ironie an hir Bedeitung gutt z'erfaassen. Besonnesch de Gorgias- an de Protagoras-Dialog weisen, wéi de Sokrates et fäerdegbréngt, seng dialektesch "Géigner" duerch Froen dozou ze kréien, datt déi mierken, datt hiert "Wëssen" an hir "Iwwerzeegungen net vill op d'Wo bréngen.

## Ironie op der Bün
An dem Aristophanes senge Kaméidistécker ass d'Figur vum "Déifstapler" ze fannen.

## Ironie als Waff
An Diktature spillt d'Ironie eng speziell Roll, well vill Kënschtler an hire Wierker d'Ironie benotzen, fir hir Iddien "anzepaken". E gutt Beispill sinn déi ungaresch, polnesch, tschechesch a polnesch Filmregisseuren an de leschte Joren ënner der kommunistescher Zensur.

## Fir ze liesen
*Platon: *Platon. Sämtliche Dialoge. Band 1*, 1988, Hamburg, Felix Meiner Verlag, iwwerdroe vum Otto Apelt. Am Band 1 sinn ë.&nbsp;a. de Protagoras- an de Gorgias-Dialog ze fannen.
Olof Palme

De **Sven „Olof“ Joachim Palme**, gebuer den 30. Januar 1927 zu Stockholm, an do gestuerwen den 28. Februar 1986, war e schweedesche Politiker vun der sozialdemokratescher Aarbechterpartei an zweemol Premierminister (1969–1976 an 1982–1986).

Hie war mat der Anna Lisbet Christina Beck-Friis, enger Kannerpsychologin bestuet.
## Um Spaweck
Simplicissimus

**Simplicissimus** , op Lëtzebuergesch: *Dee gréissten Eefalt*, war eng däitschsproocheg satiresch Zäitschrëft.

## Um Spaweck
Bascule

**Bascule** ass e franséischt Wuert, dat sech an der lëtzebuergescher Sprooch agebiergert huet, an eng Wo bezeechent. D'Wuert dat am Franséischen nach vill aner Saache bezeechent, gëtt am lëtzebuergesche gebraucht bei elektresche Schaltungen (do awer och FlipFlop genannt), a fir Woen déi grouss Chargen, wéi Gefierer oder schwéier Päck ze weien hunn.

Den Numm vun der Wo kënnt duerch den Hiewelsystem mat deem se funktionéiert an dee *basculéiert*.

Basculë fir Gefierer ware fréier an all grousser Uertschaft ze fannen, wou Material am Lassenen op Camionen ëmgeluede gouf. Mat dem Verschwanne vun den Eisebunnsstrecke an duerch den direkte Camionstransport si se méi rar ginn. Et fënnt en der awer nach iwwerall do wou Camione musse gewie ginn, wéi a Steekaulen, an Häfen, a verschiddentlech nach op Garen, oder bei Kuelenhändler.

Fir d'Moosse vun de Charge beim Verluede méi einfach ze maachen, a fir eng direkt Kontroll ze hunn, gi Basculen och direkt a Krane mat agebaut, oder si kënnen tëscht dem Seel vum Kran an der Charge agehaange sinn. D'Elektronik erliichtert bei deene modernen Apparaten d'Ofliesen an dat direkt Enregistréieren op e Recheprogramm.

Déi bekanntst Bascule ass wuel déi, déi op de Millen an op Bauerenhäff gebraucht gouf fir Fruucht oder Miel a Gromperen ze weien.
## Um Spaweck
Cancer (Stärebild)

De **Kriibs** (la: **Cancer**) ass e Stärebild op der Ekliptik.

## Beschreiwung
De Kriibs ass een onopfällegt Stärebild, dat sech aus ville relativ liichtschwaache Stären zesummesetzt. Den hellste Stär, β Cancri (Altarf), huet nëmmen déi 3. Gréissteklass. D'Stärebild ass doduerch eppes méi schwéier z'erkennen.

De Kriibs gehéiert zu den Déierekreeszeechen, well d'Ekliptik duerch d'Stärebild leeft. D'Sonn steet vum 20. Juli bis den 10. August all Joer am Kriibs.

D'Stärebild huet zwéin intressant oppe Stärekéip: déi ee scho mat bloussem A ka gesinn: M 44 (*Praesepe*), an M 67.

## Meteorstréim
An der Zäit ëm de 16. an de 17. Januar kann de Meteorstroum vun den Delta-Cancriden observéiert ginn. De Radiant läit am Stärebild Kriibs.

## Himmelsobjeten

De β Cancri ass mat enger visueller Magnitude vun 3,52m den hellste Stär am Cancer. Et ass e Risestär deen orange liicht, vun der Spektralklass K4 op enger Distanz vun 200 Liichtjoer.

Den Numm Altarf staamt aus dem arabeschen a bedeit „A“.

D'Stären γ an δ Cancri hu laténgesch Nimm Asellus Borealis an Asellus Australis, „nërdlechen a südlechen Iesel“. Si sinn 160 an 150 Liichtjoer ewech. De Stär δ Cancri läit bal op der Ekliptik a gëtt doduerch heiansdo vum Äerdmound oder vu Planéite bedeckt.

Den α Cancri (Acubens), arabesch „d'Schéiere vum Kriibs“ ass e Stär vun der Spektralklass A5 a läit 180 Liichtjoer ewech.

### [[Duebelstär]]en

De ρ1 Cancri ass en Duebelstäresystem op enger Distanz vu 45 Liichtjoer, mat engem giele Stär vun der Spektralklass G8 an engem déifrout liichtende Stär vun der Spektralklass M3.

De ι Cancri ass 300 Liichtjoer vun eis ewech a besteet aus zwéi Stäre mat de Spektralklasse G6 an A3. Déi zwee Systemer kënne scho mat engem klengen Teleskop an Eenzelstären opgeléist ginn.

### Verännerlech Stären

Den X Cancri ass een hallefreegelméisseg verännerleche Stär op enger Distanz vun 2.000 Liichtjoer. Hien ass déifrout a gehéiert zur Spektralklass C6. An engem Rhythmus vu ronn 180 Deeg verännert sech déi siichtbar Magnitude tëscht 5,6 a 7,5m.

Den RS Cancri ass och hallefreegelméisseg verännerlech. Hien ass och ronn 2.000 Liichtjoer vun eis ewech, en ass rout a gehéiert zu der Spektralklass M6. Seng Hellegkeet variéiert a ronn 120 Deeg tëscht 5,0 a 5,6m.

### [[Messier-Katalog|Messier]]- an [[New General Catalogue|NGC-Objeten]]

Am Kriibs sinn zwéin Oppe Stärekéip, déi de franséischen Astronom a Koméitejeeër Charles Messier a säi Katalog mat niwwelegen Objeten opgeholl huet.

Den M 44, deen och ënner dem Numm Praesepe (Krëpp) bekannt ass, läit eppes méi westlech vun enger geduechter Verbindungslinn vum γ Cancri an δ Cancri. Den M 44 ass ongeféier 500 Liichtjoer vun eis ewech an huet iwwer 300 Stäre mat d'Gréissteklassen tëscht 6 an 12m.

Den M 67 steet westlech vum γ Cancri. Den M 67 ass 2700 Liichtjoer ewech an huet ronn 60 Stären.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Klengkierper (Astronomie)

**Klengkierper** sinn eng vun der Internationaler Astronomescher Unioun (IAU) de 24. August 2006 zu Prag neidefinéiert Himmelskierperklass.

Ënner de Kleengkierper ginn Asteroiden, Koméiten a Meteoroiden zesummegefaasst, déi direkt d'Sonn ëmkreesen an dobäi *net&nbsp;genuch Mass* hunn, fir sech duerch hir eege Gravitatioun zu enger bal kugelfërmeger Gestalt zesummen ze zéien. (Hydrostatescht Gläichgewiicht).
 
Wéinst genuch Mass fir en hydrostatescht Gläichgewiicht zielen d'Planéiten an d'Zwergplanéiten net zu de Klengkierper. Och natierlech Satellitten (Mounde) souwéi d'Brocken an d'Deelcher vu Ranksystemer gehéieren net zu de Klengkierper, well si d'Sonn net direkt ëmkreesen.

## Literatur
*Ingrid Mann: *Small bodies in planetary systems.* Springer, Berlin 2009, ISBN 3-540-76934-X
*Bonnie A.Steves, Archie E. Roy: *The dynamics of small bodies in the solar system-a major key to solar system studies.*Reidel, Dordrecht 1999, ISBN 0-7923-5466-4.
* Tadashi Mukai, (et al.): *Sample return missions to small bodies.* Pergamon, Oxford 2000
*John S.Lewis: *Mining the sky - untold riches from the asteroids, comets, and planets.*Addison-Wesley, Reading 1997, ISBN 0-201-32819-4

## Kuckt och
* Planéit
* Zwergplanéit
* Asteroid

## Um Spaweck
*  IAU – Definitioun vu Planéit, engem Zwergplanéit an de Klengkierper (Small Solar System Bodies): Resolution 5A, 1–3
NGC 7331

Den **NGC 7331** ass eng Spiralgalaxie mat enger Flächenausdeenung vun 10,2'&nbsp;×&nbsp;4,2' an enger visueller Magnitude vu +9,5&nbsp;mag am Stärebild Pegasus.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 7331 gouf 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NOAO
*  Infrarot Aufnahmen des Spitzer - Teleskops
*  Astronomiesäit Stefan Heutz
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
*  SEDS
Kannerbibel

Eng **Kannerbibel** oder **Schoulbibel** besteet aus enger Auswiel vu Bibeltexter, déi an enger Sprooch redigéiert sinn, déi geduecht ass, fir Kanner dat Aalt Testament an dat Neit Testament zesummenzefaassen.

## Kannerbibelen zu Lëtzebuerg

### Déi "kleng" Schoulbibel
Den 10. Januar 1945 huet de Bëschof Joseph Lorenzo Philippe säin Imprimatur gi fir déi éischt "kleng" Schoulbibel no dem Zweete Weltkrich, der *Kleine Katholische Schulbibel für die Diözese Luxemburg*. Gedréckt a verluecht gouf se an der "St. Paulus-Druckerei". Als Beaarbechter ass um Ëmschlag "Ecker" ze liesen. Eng weider Erklärung, wou den Text hierstaamt, ass am Bichelchen net ze fannen.

### D'Schoulbibel
Den 21. November 1945 gouf de Bëschof Joseph Lorenzo Philippe säin Imprimatur gi fir déi éischt Schoulbibel no dem Zweete Weltkrich, der *Katholische Schulbibel für die Diözese Luxemburg*.
Manfred Deix

De **Manfred Deix**, gebuer den 22. Februar 1949 zu Sankt Pölten an Nidderéisträich, a gestuerwen de 25. Juni 2016, war en éisträichesche Karikaturist a Graphiker.

Hie war virun allem bekannt fir seng "Deixfiguren", iwwerrealistesch gemoolte Leit, déi an enger Zort negativem Fotoshop all hir "net-sou-schéin" Charakteristiken ervirgehuewe kritt hunn. Hien huet mat senge Karikature gär déi politesch a gesellschaftlech Aktualitéit kommentéiert, wat méi bësseg, wat besser. Lieblingstheme ware seng stackkonservativ Landsleit aus entleeënen Däller, politesch a reliéis "Décker", deenen hir Schwächten e mat vill Léift zum Detail bloussgestallt huet. Meeschtens huet hien am Aquarell gemoolt.

Hien huet an den 1970er Jore fir de *profil, den trend*, de *stern* an de *[[Der Spiegel|Spiegel]]* gemoolt, zënter den 1980er reegelméisseg fir d'éistrichesch Wochenzeitung *News*, an heiansdo fir de *[[Playboy (Magazin)|Playboy]]*, oder d*'Titanic*.

Niewelaanscht war hien och Museker a Krimiauteur.

Wéinst ze vill Gefëms hat hien an de leschte Jore viru sengem Doud dacks Problemer mat der Long.

## Wierker/Publikatiounen
* 1980: *Cartoons von Manfred Deix*, Trend Verlag
* 1983: *Cartoons de Luxe*, Orac Verlag
* 1985: *Satiren aus Wien*, Zweitausendeins Verlag
* 1985: *Mein böser Blick*
* 1986: *Mein Tagebuch*, Jugend & Volk-Verlag
* 1989: *Augenschmaus*, Diogenes-Verlag
* 1991: *Der Männer-Report* mit einem Vorwort von Thomas Gottschalk, Diogenes-Verlag
* 1993: *Küss' die Hand*
* 1993: *Geisterfahrer*, Diogenes-Verlag
* 1995: *Deix am Sonntag*, Diogenes-Verlag
* 1998: *Das neue Deixbuch*, Libro, Wien
* 1999: 14 Biller op enger 1600 m² grousser Façade um Grazer Stadhaus
* 2000: Ausstellung »Good Vibrations«, Kunsthaus Wien
* 2002: *Illustrierte Gedichte*, Zweitausendeins, ISBN 3-86150-456-1
* 2003: *Die Welt des Manfred Deix* ISBN 3-902407-01-8
* 2004: *Der dicke Deix* ISBN 3-8000-7059-6 Ueberreuter Verlag
* 2005: *Deix in the City* ISBN 3-902407-03-4
* 2006: *Deix in the City* CD-ROM, interactive:visit / a:xperience ISBN 3-902491-10-8
* 2006: *Der Dichter Deix - Gedichte, Bilder und Privates* ISBN 3-8000-7283-1 Ueberreuter Verlag
* 2007: *Arnold Schwarzenegger. Die nackte Wahrheit*, ISBN 978-3-8000-7060-2 Ueberreuter Verlag (ET Juli)
* 2009: *Der goldene Deix: Arbeiten von 2000 bis 2008*
* 2009: *Das ist Deix*, ISBN 978-3-902407-05-4, Kultur Niederösterreich, Karikaturmuseum Krems
* 2012: *Für immer Deix*, ISBN 978-3800075614, Ueberreuter Verlag
* 2013: *Der heilige Deix*, ISBN 978-3-7110-0043-9, Ecowin Verlag
* 2014: *Neue Zeichnungen*, ISBN 978-3800076048, Ueberreuter Verlag
* 2015: *Tierwelt. Katzen & Co.*, ISBN 978-3-8000-7637-6, Ueberreuter Verlag
## Um Spaweck
Kurt Halbritter

De **Kurt Halbritter**, gebuer den 22. September 1924 zu Frankfurt am Main, a gestuerwen den 21. Mee 1978, war en däitsche Karikaturist a satireschen Zeechner.

## Fir ze kucken an ze liesen
**Disziplin ist alles* (1954, 1960), Verlag Bärmeier und Nikel, mat engem Virwuert vum Werner Finck
**Rue de Plaisir* mat engem Virwuert vum Herrmann Mostar
**Wacht am Rhein*, mat engem Virwuert vum Herrmann Mostar
**Tagebuch einer Minderjährigen*
**Adolf Hitlers Mein Kampf. Gezeichnete Erinnerungen an eine Große Zeit*, Bärmeier & Nikel, (1968). 
**Halbritters Tier- und Pflanzenwelt* (1975), Goldmann Verlag
**Jeder hat das Recht* (1976), Hanser
**Halbritters Waffenarsenal* (1977), Hanser, 3. Oplo. 1985, 
**Gesellschaftsspiele* (1978), Hanser
**Halbritters Buch der Entdeckungen* (1980), Hanser, posthum erausgi vum Robert Gernhardt
Ronald Searle

De **Ronald Searle**, gebuer den 3. Mäerz 1920 zu Cambridge, a gestuerwen den 30. Dezember 2011 zu Draguignon am Var, war en englesche Karikaturist an Zeechner.

## Um Spaweck
Bernd Pfarr

De **Bernd Pfarr**, gebuer den 11. November 1958 zu Frankfurt am Main, a gestuerwen de 6. Juni 2004 zu Köln war en däitsche Moler a Karikaturist.

## Buchëmschléi
De Pfarr huet d'Ëmschléi vun den Täschebucheditioune vun der Elke Heidenreich hire Bicher gemoolt.

## Um Spaweck
*E puer Biller vum Pfarr
Fiakermilli

D**'Fiakermilli**, eigentlech *Emilie Demel*, eng gebuere *Pemmer*, gebuer den 30. Juni 1848 zu Chotěboř an der Tschechescher Republik, a gestuerwen zu Wien, war eng beléift Wiener Vollekssängerin, déi mat dem Fiaker L. Demel bestuet war.

Am Richard Strauss senger Oper Arabella, vun där de Libretto vum Hugo von Hofmannsthal ass, gëtt d'Roll vun *Die Fiakermilli* vun enger Koloratursopranistin gesongen.
Fibel

Mat **Fibel** kënne follgend Begrëffer gemengt sinn:

*Fibel, e Liesbuch an der Primärschoul
*Fibel, eng Nol fir Gezei zesummenzehalen
Dommheet

De Begrëff **Dommheet** beschreift den Zoustand, an deem e Mënsch ass, wann et him un Intelligenz feelt.

## Ausdrock "Dommheet" am Lëtzebuergeschen
* *D'Guttheet ass e Stéck vun der Dommheet*
* *Deem kuckt d'Dommheet zu den Aen eraus*

## Aphorismus iwwer d'Dommheet
*Auch die Dummheit hat Ehre im Leib, und sie wehrt sich sogar heftiger gegen den Spott, als die Gemeinheit gegen den Tadel. Denn diese weiß, daß die Kritik recht hat; jene aber glaubt's nicht.* Karl Kraus am Karl Kraus:*Aphorismen*, st, s. 58

## Fir ze liesen
* Erasmus vu Rotterdam: *Das Lob der Torheit* 
* André Glucksmann: *La bêtise*, 1985, Grasset. Déi däitsch Editioun koum 1985 bei der Deutsche Verlags-Anstalt mam Titel *Die Macht der Dummheit* eraus.
* Matthijs van Boxsel: *De Encyclopedie van de Domheid, Deel I* (1999) 
* Matthijs van Boxsel: *De Encyclopedie van de Domheid, Deel II: Morosofie* (2001) 
* Matthijs van Boxsel: *De Encyclopedie van de Domheid, Deel III: Deskundologie* (2006) Den Eichborn Verlag huet 2001 déi däitschsproocheg Editioun an engem Band erausginn: *Enzyklopädie der Dummheit*.
* Guy Bechtel & Jean-Claude Carrière: *Dictionnaire de la bêtise et des erreurs de jugement*. *Le livre des bizarres* an engem *Bouquins* Band bei Robert Laffont, 1991

## Kuckt och
* Dëlpes

## Um Spaweck
Wëllintekoup

De **Wëllintekoup** (och als **[[Messier-Katalog|Messier]] 11** oder **[[New General Catalogue|NGC]] 6705** bezeechent) ass ee +5,80 mag hellen oppene Stärekoup mat enger Flächenausdeenung vu 14' × 14' am Stärebild Scutum.

Den oppene Stärekoup gouf am Joer 1681 vum Gottfried Kirch entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  M11 bei SEDS
Arnhem

**Arnhem**, (op Däitsch: *Arnheim*) ass d'Haaptstad vun der Provënz Gelderland an Holland mat ronn 166.000 Awunner (2023).

Am Groussraum *Regio Arnhem-Nijmegen* wunne ronn 802.000 Leit (2023).

## Um Spaweck

* Gemeng Arnhem
* Statistik vun der Gemeng Arnhem
Zoo vun Antwerpen

Den **Zoo vun Antwerpen** gouf den 21. Juli 1843 gegrënnt. Den Zoo, deen haut matzen an Antwerpen läit, direkt nieft der Haaptgare, war déizäit bausst de Mauere vun Antwerpen, a war knapps 160 Ar grouss. Lues a lues huet e sech vergréissert, fir Plaz fir déi vill Déieren ze maachen, déi permanent derbäikoumen, sou datt e geschwënn en Fläch vun iwwer 7 ha. krut.

## Geschichtlechen Iwwerbléck

Aus den Ufankszäite vum Zoo stamen en ettlech bemierkenswäert Gebaier, dorënner:

* den egyteschen Tempel vun 1856, 
* d'Antilopegebai am orientalesche Stil.

Den Zoo war awer net nëmmen en Déierepark mä en hat sech och aner kulturell Aufgabe virgeholl.

Sou goufen am Summer um Kiosk, deen am Gaart stoung, sinfonesch Concerten opgefouert, an et gouf decidéiert, fir déi och am Wanter weider ze féieren. Fir dat méiglech ze maachen, gouf den ale Musée, an deem bis dohin dem éischten Direkter Jacques Kets seng naturhistoresch Sammlung versuergt gouf, ofgerappt an en neie Festsall gebaut. Dee Festsall huet aus zwéin Deeler bestanen, dem Marbersall an dem Wantergaart.

Dem Direkter Jacques Vekemans, deen den Zoo vun 1865 bis 1888 geleet huet, ass et ze verdanken, datt den Zoo international e groussen Numm krut.

Ëm d'Joerhonnertwenn goufe verschidde grouss Gebaier opgeriicht, dorënner déi monumental Entrée, de Café-Restaurant, d'Molkerei am flämesche Stil, de Pavillon am Stil Louis XVI, den Aquarium an d'Gebai fir d'Rannerdéieren.

Am Joer 1935 koum eng Zäitschrëft *Zoo* eraus, déi et haut och nach gëtt.

No dem Zweete Weltkrich gouf den Zoo ënner dem Direkter Walter van den Bergh komplett réorganiséiert fir e modernen zoologesche Gaart draus ze maachen. E gouf modernen Normen ugepasst an dat grad sou gutt op wëssenschaftlechem Plang wéi um Niveau vun der Esthetik, der Educatioun an der Kultur. D'Plaze wou d'Déiere gehale goufen, sinn deenen hire Besoinen sou gutt wéi méiglech ugepasst ginn. Als Innovatioun gëllt do virun allem den *Antwerp Cage Sytem* vun 1946 an d'Afenhaus vun 1958.

Fir d'honnertfënnefanzwanzeg Joer ze feieren, gouf e komplett neie Komplex ageriicht mat dem Tigergebai, der Biereplaz an der Volière fir Gräifen. Den *Nocturama* an den Delphinarium gehéieren och dozou.

1973 gouf d'Gebai fir d'Reptiller renovéiert an 1978 gouf en neit Afenhaus gebaut.

Den Zoo war awer net nëmme bannent senge Mauren aktiv. Am Joer 1952 huet en d'Naturreserve *De Zegge* en Torfgebitt vun 100 ha an der sougenannter *Campine anversoise* opkaaft. Den Domaine *Planckendaal* mat enger Fläch vu 40 ha koum 1956 derbäi.

Um educative Plang goufe vun 1969 un d' *Classes du Zoo* lancéiert mat Representatiounen am Planetarium an der Organisatioun vu *Visites guidées*.

Haut spillt den Zoo vun Antwerpen eng wichteg Roll beim Erhale vun Déierenarten déi um Verschwanne sinn, sou wéi den Okapi, d'Przewalskipäerd, de Grauer-Gorilla (*Gorilla beringei graueri*), den Zwergschimpans, de Mënchsgeier, de kongoleesesche Pohunn, d'Hawaiigäns an de Baartgeier.

Den Zoo vun Antwerpen huet iwwer 5.000 Déieren déi sech op 900 Aarte verdeelen. En ass all Dag vun 10:00 bis 17:00 h op, ausser Samschdes a Sonndes vun 10:00 bis 18:00 h.

## Um Spaweck
NGC 6709

Den **NGC 6709** ass en oppene Stärekoup am Stärebild Aquila. Den NGC 6709 huet eng visuell Magnitude vu +6,70&nbsp;mag an e Wénkelduerchmiesser vun 13 Bouminutten.

Entdeckt gouf den NGC 6709 vum John Herschel den 29. Juli 1827.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 118 51 30,00 
* Deklinatioun: +10°21'00,0"
## Kuckt och
Demeter (Homonymie)

De Begrëff **Demeter** huet e puer Bedeitungen:
*eng griichesch Gëttin: **[[Demeter]]**
*e Markennumm fir biologesch-dynamesch Produkter: **[[Demeter (Mark)]]**
*e fréieren Äerzbëschof vu Freiburg am Breisgau:** [[Ignaz Anton Demeter]]**
Messier 54

De **[[Messier-Katalog|Messier]] 54** (och als **[[New General Catalogue|NGC]] 6715** bezeechent) ass e +7,70 mag helle Kugelstärekoup mat enger Flächenausdehnung vun 9,1' × 9,1' am Stärebild Sagittarius, südlech vum Stär Nunki.

De Kugelstärekoup gëtt besonnesch observéiert, zanter datt bekannt ass, datt hien net zum Kugelstärekoupsystem vun der Mëllechstrooss gehéiert, mä mat der Sagittarius-Zwerggalaxie associéiert ass. Well déi Galaxie, déi no der Canis-Major-Zwerggalaxie den noosten Noper vun eiser Mëllechstrooss ass, eréischt 1993 entdeckt gouf, gouf de Messier 54 bis dohin als Kugelstärekoup vun eiser Mëllechstrooss gezielt. Zesumme mat dem Messier 79, dee mat der Canis-Major-Zwerggalaxie associéiert ass, ass hien dofir ee vun deene mat am längste bekannten aussergalaktesche Kugelstärekoup.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 18 h 55 m 06,00 s
* Deklinatioun: -30° 29' 00,0"
## Kuckt och

## Um Spaweck

*  M54 bei SEDS
*  2MASS/UMass/IPAC-Caltech/NASA/NSF déi sämtlech Messier Objeten
(105) Artemis

Den Asteroid **(105) Artemis** gouf no der Artemis, der griichescher Gëttin vun der Juegd an dem Naturliewen, benannt.

Den Asteroid gouf vum James Craig Watson de 16. September 1868 entdeckt.

## Aspekter

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden

## Um Spaweck
*  https://web.archive.org/web/20070202215148/http://www.asi.org/adb/01/02/asteroid-mission-notes.html Artemis Projet
NGC 6712

Den **NGC 6712** ass e Kugelstärekoup am Stärebild Scutum. Den NGC 6712 huet eng visuell Magnitude vu +8,69&nbsp;mag an e Wénkelduerchmiesser vu 4,3'.

De Kugelstärekoup gouf de 16. Juni 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och
Saint-Joire

**Saint-Joire** ass eng franséisch Gemeng an der Meuse an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen

*Tréveray
*Demange-aux-Eaux
*Marson-sur-Barboure
*Naix-aux-Forges
*Reffroy
(1594) Danjon

Den **(1594) Danjon** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture, deen den 23. November 1949 vum franséischen Astronom Louis Boyer zu Alger entdeckt gouf.

Den Asteroid krut den Numm zu Éiere vum franséischen Astronom André Danjon.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Prënz-Albert-Piercing

De **Prënz-Albert-Piercing** ass e Piercing um mënschleche Peenis a Form vun engem Rank, dat an der Héicht vum ënneschte Bord vun der Eechel gesat gëtt.

Beim Prënz-Albert-Piercing geet de Rank, dat meeschtens e Ball Closure Rank ass, duerch déi ënnescht Peenishaut. Bei Fraen entsprécht et dem Prinzessin-Albertina-Piercing.

Am grousse Ganze gëtt de PA vu Männer mat beschniddenem Peenis gedroen. En ass awer och bei net beschniddenem Peenis méiglech.

D'Origine vun dësem Piercing ass onbekannt. Vill Theorië soen, datt de PA ursprénglech manner eng sexuell oder kulturell Funktioun hat, mä gebraucht gouf fir de Peenis op eng gewësse Manéier ze sécheren. An déi Richtung geet och de Doug Malloy, deen an de fréien 1970er Joren d'Geschicht verbreet huet, de Prënz Albert, Mann vun der brittescher Kinnigin Viktoria, hätt dee Piercing dee säin Numm dréit erfonnt, entweeder fir mam Rank d'Virhaut vun der Eechel zeréckzehalen a sou ze verhënneren datt sech dorënner Smegma bilde kann, oder en hätt de Rank um Boxeknapp festgemaach fir de Peenis beim Reiden an enger manner onangeneemer Positioun ze halen. Et gëtt awer keng historesch Beweiser fir déi Aussoen, soudatt et sech duerchaus just ëm eng modern Seechen handele kann, déi de Malloy an d'Welt gesat huet fir sech ëm d'gesellschaftlech Unerkennung vu Bodypiercingen an den USA anzesetzen.

## Um Spaweck
André Danjon

Den **André-Louis Danjon**, gebuer de 6. Abrëll 1890 zu Caen am Departement Calvados, a gestuerwen den 21. Abrëll 1967 zu Suresnes am Hauts-de-Seine, war e franséischen Astronom.

Den Danjon hat eng Method fir d'Miesse vum Widderschäi vun der Äerd op den Äerdmound entwéckelt. Hien huet en Teleskop mat engem Prisma gebraucht, dat d'Liicht vum Mound an zwee identesch Liichtbëndelen opgedeelt huet, soudatt zwee identesch Biller vum Mound nieftenee gemaach goufen. Mat enger Blend gouf eent vun de Biller sou wäit ofgedonkelt, datt d'sonnebeschéngte Moundsäit déi selwecht Hellegkeet hat wéi déi nëmme vum Äerdschäin beliicht Moundsäit am net ofgeblennte Bild.

Mat där dofir noutwendeger Ofblendung krut den Danjon e quantitative Moosswäert fir d'Hellegkeet vun der Äerd, vum Mound aus gesinn. Den Danjon huet ënner anerem (ofhängeg vun der verännerlecher atmosphärescher Verschmotzung) d'Hellegkeet vun der Äerdatmosphär an dem Kärschiet vun der Äerd ofgelenktem Liicht bei enger totaler Mounddäischtert gemooss. Hien huet déi an där no him genannter Danjon-Skala zesummegefaasst, déi vun 0 (ganz donkel) bis 4 (ganz hell) reecht.

Den André-Louis Danjon gouf am Joer 1958 mat der Goldmedail vun der Royal Astronomical Society ausgezeechent. Him zu Éieren huet den Asteroid (1594) Danjon säin Numm, genee wéi de Moundkrater Danjon.

Hie war vun 1929 bis 1945 Direkter vum Stroossbuerger Observatoire, a vun 1945 bis 1963 vum Paräisser Observatoire.
## Gielercher
*
## Kuckt och

## Um Spaweck

*  https://web.archive.org/web/20110927074250/http://www.obspm.fr/histoire/paris/danjon.fr.shtml Säi Liewen
*  http://www.mondfinsternis.net/lexikon.htm Lexikon iwwer d'Mounddäischtert
Bluttsëffer

D**'Bluttsëffer**, op Latäin *Hirudinea*, gehéieren zu de Réngelwierm. Dee wichtegsten ass de Medezinesche Bluttsëffer, den *Hirudo medicinalis*, dee schonn zanter Joerhonnerten an der Medezin an den Asaz kënnt.

Bluttsëffer ginn a véier Uerdnungen agedeelt mat méi wéi 600 Aarten.

## Um Spaweck
Fläch

De **Flächeninhalt** ass an der Geometrie eng Mooss fir d'Gréisst vun enger Fläch. Fir de Flächeninhalt unzeginn, gëtt eng Rei vu Flächemoosse gebraucht. Onreegelméissege Fläche gi mat Hëllef vun der Planimetrie bestëmmt.

D'Fläch ënner enger Kurv *f(x)* berechent ee mat Hëllef vun der Integralrechnung.

## Flächeninhalt - och Querschnëtt - vu verschiddene geometresche Figuren

## Berechnung vum Flächeninhalt am Raum
* net gekrëmmt Fläche loosse sech aus den ieweschte Flächen zesummesetzen an da wéi an der Glécht behandelen.
* Kugel *A* = 4 **·** Radius **·** Radius **·** \pi 
(*kuckt och:* Kugeluewerfläch)

## Kuckt och
* Flächemooss
* Quadratmeter

## Um Spaweck
Nol

De Begrëff **Nol** huet e puer Bedeitungen:

*En* Nol (de. *Nagel*) ass:
*an der Anatomie: eng verwëlleft Harplack un den Extremitéite vun de Fangeren oder den Zéiwen; kuckt: Nol (Anatomie)
*e Stëft aus Metall oder aus Holz, deen dozou déngt, Deeler mateneen ze verbannen; kuckt: Nol (Technik)
*Eng* Nol (de. *Nadel*) ass:
*e klengt Blat vun engem Bam; kuckt: Nol (Planz)
*eng Nol fir ze bitzen; kuckt: Bitznol
*eng Nol déi an der Medezin gebraucht gëtt, kuckt: Injektiounsnol
* dozou nach vill aner Nole wéi:
**Kompassnol: kuckt wgl. Kompass
**Nolen a Lageren: kuckt wgl. Nolelager
**E Fësch: kuckt wgl. Séinol
Kugeluewerfläch

D**'Kugeluewerfläch** ass déi zwoudimensional Fläch, déi de Rand vun der Kugel mécht. D'sphäresch Geometrie beschäftegt sech mat Distanzen an aner Berechnungen op der Kugeluewerfläch.

Ëmgangssproochlech ass den **Uewerflächeninhalt vun enger Kugel** gemengt. Dësen ass bei enger Kugel mat Radius r:
: A = 4 \cdot \pi \cdot r^2

D'Kugeluewerfläch ass eng zouen 2-dimensional Mannegfaltegkeet ouni Rand mat endlecher Fläch.


D'Kugeluewerfläch entsprécht der Mantelfläch vun der Kugel (Kreeszylinder).
Louis Boyer (Astronom)

De **Louis Boyer**, gebuer den 20. Januar 1901, a gestuerwen 1999,  war e franséischen Astronom.

Vum 1. Oktober 1926 un war hie Stagiaire um Observatoire vun Alger, wou hien den 1. November 1928 *aide-astronome* genannt gouf. Am Joer 1959 gouf hien do dunn och *astronome-adjoint*.

Zu Alger huet hien am Ganze 40 Asteroiden entdeckt.

De Louis Boyer gouf 1952, Member vun der IAU. Hie war do am Organisatiounscommité vun der Kommissioun 20 vun der IAU deen den Numm *Positions et Mouvements des Petites Planètes, des Comètes et des Satellites* hat.

Duerch d'Krichssituatioun an Algerie gouf hien 1962 op den Observatoire de la Côte d'Azur zu Nice versat.

Mat him koumen d'Astronome Guy Reiss a Bernard Millet op Nice, an och en ettlech Techniker vum Observatoire vun Alger.

Vun 1962 un, bis zu senger Pensioun huet de Boyer sech haaptsächlech mam Nidderschreiwe vun den Observatioune beschäftegt, déi hien zu Alger gemaach hat. Hei konnt hien dunn och de klenge Planéiten, déi hien entdeckt hat, nodeem aner Astronome s'och gesinn haten, schliisslech en Numm ginn.

Zu Éiere vum deemolegen Direkter zu Nice, de Jean-Claude Pecker, huet hien de (1629) Pecker no him genannt.

Als Unerkennung fir seng Leeschtunge gouf no him en Asteroid, den (1215) Boyer genannt.

## Referenzen
**Dictionnaire des astronomes français 1850-1950* vum Philippe Véron. De Philippe Véron ass Astronom um Observatoire de Haute-Provence zu Saint-Michel-l'Observatoire an den Alpes de Haute-Provence.
Léiw vu Belfort

De **Léiw vu Belfort**, e stengent Monument ass de Symbol vun der franséischer Stad Belfort am Territoire de Belfort.

De Léiw soll un d'Resistenz vun de *Belfortains* ënner dem Colonel Denfert-Rochereau am Franséisch-Preisesche Krich tëscht dem Dezember 1870 an dem Februar 1871 erënneren.

De Léiw ass vum Sculpteur Frédéric Auguste Bartholdi aus Grès rose de Pérouse geschaf ginn, an dat tëscht 1872 an dem September 1879. Zu enger offizieller Aweiung koum et net, well sech d'Stad mam Kënschtler wéinst Eenzelheeten zerbalegt hat. Den 20. Abrëll 1930 gouf d'Léiwemonument Monument historique deklaréiert.

## Um Spaweck
Nol (Technik)

An der Technik ass en **Nol** e Stëft aus Metall oder aus Holz, dee mat Hëllef vun engem Hummer oder engem speziellen Apparat angeklappt gëtt fir Deeler mateneen ze verbannen. Et gëtt vill verschidden Aarte vun Neel, dorënner Ankerneel, Schousterneel, Schinnenneel, Polsterneel an Houfneel.

## Um Spaweck
James Ensor

Den **James Ensor**, gebuer den 13. Abrëll 1860 zu Ostende, an do gestuerwen den 19. November 1949, war e belsche Moler a Graveur.

Den James Ensor war een avantgardistesche Moler, deen eréischt nom Éischte Weltkrich ënner anerem duerch säi Frënd Maurice Maeterlink breet Unerkennung fonnt huet.

Den James Ensor war mat senger visionärer an expressiver Molerei, an als Member vun de Kënschtlergruppen "*L'Essor*" a "*Les XX*", den Haaptvertrieder vum belsche Symbolismus an e Virreider vun der moderner Molerei.

Seng charakteristesch Biller déi gréisstendeels tëscht 1880 a 1900 entstane sinn, weisen dacks satiresch Biller an der Traditioun vum Phantasteschen aus Flandern, op deene bizar Masken, Fues- a Gespensterszenen aus dem moderne Liewe vu grousse Stied ze gesi sinn.

Um leschte belschen 100 Frang-Schäi vun 1995 war den Ensor ze gesinn. Och d'flämesch Filmpräisser Ensors sinn no him benannt.
## Literatur
* Berko, P. & V.:* Dictionnaire des peintres belges nées entre 1750 et 1875*, Éditions Laconti, Bruxelles, 1981

## Galerie

De intrige, James Ensor, 1890, Koninklijk Museum voor Schone Kunsten Antwerpen, 1856.002.jpeg|*De intrige.*
Fichier:James Ensor, Skeletons Fighting Over a Pickled Herring - Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique, Brussels.jpg|*Skeletter zerstreide sech ëm en agemaachten Hierk*
File:Doctrinaire voeding, James Ensor, MSK Gent, 1998-B-80.jpg|*Belgique en 1889, Alimentation doctrinaire.*
Christ's Entry into Brussels in 1889.jpg|*De intocht van Christus te Brussel / L'entrée du Christ à Bruxelles*
File:De baden in Oostende, James Ensor, 1899, Museum voor Schone Kunsten Gent, 1998-B-115.jpg|*De badenden in Ostende*

## Gielercher

## Um Spaweck
* Lëscht vu Muséeën mat dem Ensor sengen Tableauen
Ingmar Bergman

Den **Ernst Ingmar Bergman**, gebuer de 14. Juli 1918 am schweedeschen Uppsala, a gestuerwen den 30. Juli 2007 op der Insel Fårö, war en Theater-, Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### Kino
* Kris (1946)
* Det regnar på vår kärlek (Es regnet auf unsere Liebe), (1946) 
* Skepp till India land (Schiff nach Indialand), (1947)
* Musik i mörker (Musik im Dunkeln), (1948)
* Hamnstad (Die Hafenstadt), (1948)
* Fängelse (Gefängnis), (1949)
* Törst (Durst), (1949)
* Till glädje (An die Freude),(1950)
* Sånt händer inte här (Menschenjagd), (1950)
* Sommarlek (Einen Sommer lang), (1951)
* Kvinnors väntan (Die Sehnsucht der Frauen), (1952)
* Sommaren med Monika ((Die Zeit mit Monika), (1953)
* Gycklarnas afton (Abend der Gaukler), (1953)
* En lektion i kärlek (Lektion in Liebe), En (1954)
* Kvinnodröm (Frauenträume), (1955)
* Sommarnattens leende (Das Lächeln einer Sommernacht), 1955)
* Bakomfilm smultronstället, (1957)
* *[[Det sjunde inseglet]]* (Das siebte Siegel), (1957)
* *[[Smultronstället]]* (Wilde Erdbeeren), (1957)
* Nära livet (Nahe dem Leben), (1958)
* Ansiktet (Das Gesicht),(1958)
* Jungfrukällan (Die Jungfrauenquelle), (1960)
* Djävulens öga (Das Teufelsauge), (1960)
* Såsom i en spegel (Wie in einem Spiegel), (1961)
* Nattvardsgästerna (Licht im Winter), (1962)
* *[[Tystnaden]]* (Das Schweigen), (1963)
* För att inte tala om alla dessa kvinnor (Ach diese Frauen), (1964)
* *[[Persona]]* (1966)
* Stimulantia (1967) (Sketch "Daniel")
* *[[Vargtimmen]]* (Die Stunde des Wolfs), (1968)
* Skammen (Schande); (1968)
* *[[En passion]]* (Passion), (1969)
* Riten (Der Ritus), (1969) 
* Beröringen (Berührungen), (1971)
* Viskningar och rop (Schreie und Flüstern), (1972)
* Scener ur ett äktenskap (Szenen einer Ehe),(1973)
* Trollflöjten (Die Zauberflöte), (1975)
* Ansikte mot ansikte (Von Angesicht zu Angesicht), (1976)
* The Serpent's Egg, (1977)
* Höstsonaten (Herbstsonate). (1978)
* Aus dem Leben der Marionetten, (1980)
* Fanny och Alexander (Fanny und Alexander), (1982)
* Karins ansikte (Karins Face), (Kuerzfilm) (1984)

### Televisioun
* Herr Sleeman kommer (Mr. Sleeman Is Coming), (1957) 
* Venetianskan (The Venetian), (1958) 
* Rabies (1958) 
* Oväder (Storm Weather), (1960) 
* Ett drömspel (A Dream Play) (1963) 
* Don Juan (1965)
* Fårödokument 1969, (1970) 
* Misantropen, (1974)
* Hustruskolan, (1983)
* Fårö-dokument 1979, (1979)
* Efter repetitionen (Nach der Probe), (1984)
* De två saliga (Die Gesegneten), (1986)
* Markisinnan de Sade, (1992)
* Backanterna, (1993)
* Sista skriket (The Last Gasp), (1995)
* Larmar och gör sig till (Dabei: Ein Clown), (1997)
* Bildmakarna, (2000)
* Saraband (Sarabande), (2003)

## Bibliographie
* Paul Duncan a Bengt Wanselius, Editeuren: *Das Ingmar Bergman Archiv*, 2008, Taschen Verlag, 41,1 × 30&nbsp;cm, 592 S.

## Kuckt och
*Lëscht vu Filmregisseuren

## Um Spaweck

* Den Ingmar Bergman op filmportal.de
* Den Ingmar Bergman op ''Senses of Cinema''
Aphrodite (Homonymie)

**Aphrodite** steet fir:

* déi griichesch Gëttin vun der Léift: **[[Aphrodite]]**;
* en Himmelskierper: **[[Aphrodite (Asteroid)|Aphrodite]]**;
* en Diskjockey: **[[Aphrodite (DJ)]]**.
Lux aeterna

***Lux aeterna*** (och Communio) ass en Deel, deen un den Agnus Dei an der liturgescher Doudemass uschléisst. Heiduerch soll fir de Verstuerwenen d'Éiwescht Liicht gefrot ginn (Latäin: *lux* Liicht *aeternus* éiweg).

## "Lux aeterna" an der Musek
#### Lux Eterna fir 16 Solostëmmen
1966 huet den éisträichesche Komponist György Ligeti säi *Lux aeterna* publizéiert; e Stéck, dat 1968 vum Stanley Kubrick a sengem Film 2001: A Space Odyssey agebaut gouf an enger Fassong, an där de Clytus Gottwald d'Schola Cantorum Stuttgart dirigéiert.

#### Lux aeterna vum Clint Mansell
*Lux aeterna* nennt sech och e Song, deen de brittesche Filmkomponist Clint Mansell zesumme mam Kronos-Quartett fir de Film Requiem for a Dream vum Darren Aronofsky arrangéiert huet. Virun allem d'melancholescht Haaptthema vum Lidd huet en héije Bekanntheetsgrad a gouf dofir a ville weidere Produktiounen agesat, sou zum Beispill beim Trailer vum The Lord of the Rings: The Two Towers oder Sunshine (Film). D'Kronos-Quartett huet déi klassesch Versioun vum Lidd an hirem Büneprogramm.
CS Péiteng

Den **CS Péiteng** (offiziell *Club Sportif Pétange*) war e lëtzebuergesche Foussballclub vu Péiteng. En ass 2015 an der Union Titus Péiteng opgaangen.

## Geschicht
De Club Sportif Péiteng gouf 1910 gegrënnt an huet 1913/1914 fir d'éischt Kéier am Championnat matgespillt.

Vun der Saison 2004/05 un war Péiteng, no fënnef Joer an der Éierepromotioun, nees an der Nationaldivisioun vertrueden. No der Saison 2007/08 spillt de Veräin, no enger 14. a leschter Plaz, nees an der Éierepromotioun. 2008/2009 geléngt dunn erëm den Opstig an d'Nationaldivisioun.

Gréisste Succès an der Veräinsgeschicht war d'Victoire géint den FC CeBra 01 (5-0) an der Finall vun der Coupe de Luxembourg 2004/05 de 14. Mee am Stade Josy Barthel.

An der Generalversammlung am Mäerz 2015 gouf decidéiert fir mam FC Titus Lamadelaine ze fusionéieren. Béid Klibb waren 2015 an der Éierepromotioun. Den Numm vum neigegrënnte Veräin ass Union Titus Péiteng, dee fir déi éischt Kéier an der Saison 2015/16 an der Éierepromotioun ugetrueden ass.

## Nationale Palmarès

**[[Coupe de Luxembourg (Foussball)|Coupe de Luxembourg]]**:
* **Gewënner** (1x): 2005
* **Finalist** (1x): 1992
## Europäesch Kompetitiounen

## Terrain

Den CS Péiteng huet laang am *Stade Antoine Nangeroni* zu Péiteng gespillt. Dee gouf allerdéngs an den 1990er Jore wéinst dem Bau vun der N31 ofgerappt. Duerno huet den CS Péiteng am Péitenger Stade Municipal gespillt. Deen ass offiziell fir 2.400 Leit zougelooss mat 400 Sëtzplazen op der gedeckter Tribün. Den Haaptterrain ass 110 op 64 Meter grouss. Den Trainingsterrain direkt niewendrun huet 100 op 60 Meter. Déi zwéin Terrainen hunn eng Beliichtung.



## Um Spaweck

*  Offiziell Websäit vum CS Péiteng
Alkes (Stär)

Den **Alkes** (arab. "Becher") ass den Numm vum Stär α Crater (Alpha Crateris) um südlechen Himmelsequator. Den Alkes gehéiert zu der Spektralklass K0 an huet eng Hellegkeet vu +4,2&nbsp;mag.
Den Alkes läit 174 Liichtjoer vun der Äerd ewech (Hipparcos Datenbank).

**Koordinaten** (Equinoxe J2000.0)

* Rektaszensioun: 10h59m46s
* Deklinatioun: -18°17'54"
Versécherungsspéngel

D**'Versécherungsspéngel** , déi 1849 vum US-amerikaneschen Erfinder Walter Hunt erfonnt gouf, ass geduecht fir, d'selwecht wéi eng Heftnol, zwee Stëfter provisoresch uneneen ze spéngelen.

Eng Versécherungsspéngel ass op eng speziell Manéier gebéit, datt déi pickeg Spëtz an eng metalle Scheek gestach ka ginn.

## Um Spaweck