open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kristalltruecht

Als **Kristalltruecht** (kuerz: **Truecht**) gëtt an der Mineralogie d'Totalitéit vun där un engem Kristall entwéckelter Kristallfläch bezeechent. Si steet am Géigesaz zum Kristallhabitus, deen d'Gréissteverhältnes zuenee beschreift. Truecht an Habitus erginn zesummen d'Kristallgestalt.

Beispiller fir ënnerschiddlech Kristalltruechte bein selwechten – hei isometreschem – Habitus sinn:


Fichier:Kristalltracht Apatit 01.png|flächeräichen Apatitkristall mat {100}, {110}, {001}, {111}, {201}, {101} an {102}
Fichier:Kristalltracht Apatit 02.png|Apatitkristall mat {100}, {001}, {111} an {101}
Fichier:Kristalltracht Apatit 03.png|Apatitkristall mat {100}, {001} an {101}
Fichier:Kristalltracht Apatit 04.png|flächenaarmen Apatitkristall mat {100} an {001}


Beispiller fir een ënnerschiddleche Kristallhabitus bei identescher Kristalltruecht (déi selwecht Faarwe repräsentéieren déi selwecht Flächeformen) sinn:


Fichier:Habitus Apatit tafelig.png|flächeräichen Apatitkristall mat tafelegem Habitus
Fichier:Habitus Apatit isometrisch.png|flächeräichen Apatitkristall mat isometreschem Habitus
Fichier:Habitus Apatit prism.png|flächenräichen Apatitkristall mat laangprismateschem Habitus
Fichier:Habitus Apatit nadelig.png|flächenräichen Apatitkristall mat nodelfërmegem Habitus


## Kuckt och
Kristallmorphologie

## Um Spaweck
* Mineralienatlas:Tracht
* Kristalltruecht a Kristallhabitus op verschiddene Bildbeispiller am Verglach (PDF 317,6 kB)
New Brunswick

Den **New Brunswick** (engl.) oder **Nouveau-Brunswick** (franz.) ass eng Provënz am Südoste vu Kanada. Si ass no der däitscher Stad Braunschweig benannt an déi eenzeg kanadesch Provënz an där souwuel Englesch wéi och Franséisch als offiziell Sproochen an der Verfassung verankert sinn.

## Geographie
Den New Brunswick grenzt am Norden un de Québec an am Osten un de Golf vum Saint-Laurent. D'südëstlech Spëtzt vun der Provënz ass mat der Hallefinsel vun Nova Scotia verbonnen. Am Süde läit d'Bay of Fundy an de Weste vun der Provënz grenzt un den US-Bundesstaat Maine.

Vun Norden no Süde sinn et 340&nbsp;km a vun Osten no Westen 300&nbsp;km D'total Fläch ass 72.908&nbsp;km² an ass domat nëmmen e bësse méi kleng wéi déi dräi Beneluxlänner zesummen (74.654)

## Geschicht
D'indigen Bevëlkerung huet, ier d'Europäer op den amerikanesche Kontinent koumen, aus dräi Stämm bestanen.

Den éischten dokumentéierten Europäer an der haiteger Provënz war de Fransous Jacques Cartier am Joer 1534, obwuel et méiglech ass, datt och d'Wikinger virdru schonn an der Regioun waren. Iwwer déi nächst 200 Joer goufen e puer franséisch Néierloossungen a "Seigneurieë" gegrënnt. D'Regioun war deemools en Deel vun der franséischer Kolonie Acadie.

1713, nom Spueneschen Ierffollegkrich, ass e groussen Deel vun der Acadie (vun den Englänner Nova Scotia genannt) mam Vertrag vun Utrecht un d'Englänner gaangen. Déi hunn duerno och de Rescht vum haitegen New Brunswick eruewert.

No der Onofhängegkeet vun den USA si ronn 14.000 Loyalisten - dat heescht Familljen, déi der Kolonialmuecht Groussbritannien trei bliwwe waren - an d'Bay of Fundy komm an hunn do d'Stad Saint John gegrënnt. 1784 krut d'Regioun, an där si gelieft hunn, en eegene Kolonialstatus. Déi Kolonie ass no der Stad Braunschweig benannt ginn, well den deemolege Kinnek George III. vu Groussbritannien aus dem Haus Hannover koum a Kurfürst vu Braunschweig-Lüneburg war. D'Haaptstad Fredericton gouf nom George III. sengem Jong Frederic benannt.

Den 1. Juli 1867 ass New Brunswick en Deel vu Kanada ginn.

## Biller

Fichier:Carte meteo du nouveau-brunswick.png|Kaart vun New Brunswick
Fichier:New Brunswick Legislative Assembly January 2011.jpg|D'Parlament vun New Brunswick
Fichier:Fundy National Park of Canada 9.jpg|De *Fundy National Park of Canada*
Fichier:Monctonsunset9.jpg|Moncton
Fichier:Cape Enrage.JPG|De Cap Enragé
Fichier:Port Caraquet 3.JPG|Den Hafe vu Caraquet


## Um Spaweck
* www2.gnb.ca (Offiziell Homepage vun der Regierung vun New Brunswick)
* www.tourismnewbrunswick.ca (Tourismuswebsäit)
Nordwest-Territoiren

D' **Nordwest-Territoiren** (englesch: *Northwest Territories*, franséisch: *Territoires du Nord-Ouest*) sinn Territoiren am Nordweste vu Kanada.

## Geographie

## Geschicht

## Ekonomie

## Biller

Fichier:Ice Road on Great Slave Lake 2.jpg|Äisstrooss um Great Slave Lake
Fichier:Yellowknife.jpg|D'Haaptstad Yellowknife
Fichier:Wood-Buffalo-NP Gros Beak Lake 2 98-07-02.jpg|De *Wood Buffalo National Park*
Fichier:Thelon river from halfway hills.jpg|Den Thelon River
Fichier:Diavik Diamond Mine.jpg|D'Diamanteminn vun Diavik 
Fichier:Territorial Legislature Yellowknife Northwest Territories Canada 03.jpg|D'Parlament


## Um Spaweck
* www.gov.nt.ca Websäit vun der Regierung vun den Nordwest-Territoiren
Nunavut

Den **Nunavut** ass en Territoire am Norde vu Kanada.

## Geographie

## Geschicht

## Ekonomie

## Biller

Fichier:Baffin Island Northeast Coast 1997-08-07.jpg|Eng Gletscherzong op *Baffin Island*
Fichier:Leg Building Iqaluit 2000-08-27.jpg|D'Parlament
Fichier:ARVIAT (NUNAVUT).jpg|En Awunner aus dem Nunavut
Fichier:Kugluktuk NT.jpg|Den Nunavut am Summer
Fichier:Looking down on Pangnirtung, Nunavut -d.jpg|Vue op Pangnirtung
Fichier:15 Walross 2001.jpg|Walrossen


## Um Spaweck
* www.gov.nu.ca (Offiziell Homepage vun der Regierung vun den Nordwest-Territoiren)
Yukon

De **Yukon** ass en Territoire am Nordweste vu Kanada.

## Geographie

## Geschicht

## Ekonomie

## Biller

Fichier:TeslinRiverYukon.jpg|Den Teslin River
Fichier:The Treacherous 5 Fingers on the Yukon.jpg|De Yukon River
Fichier:Yukon River at Whitehorse -b.jpg|D'Haaptstad Whitehorse
Fichier:Fall on the Yukon Flats NWR.jpg|De *Yukon Flats National Wildlife Refuge*
Fichier:Mount Logan.jpg|De Mount Logan, mat iwwer 5.900 m den héchste Bierg a Kanada
Fichier:Dawson1.jpg|Dawson City


## Um Spaweck
* www.gov.yk.ca (Offiziell Homepage vun der Regierung vu Yukon)
Stjopanowo

De Begrëff **Stjopanowo** bezeechent:
* e russescht Duerf am Rajon Noginsk am Oblast Moskau: Stjopanowo (Oblast Moskau),
* e russescht Duerf am Rajon Watscha am Oblast Nijni Nowgorod: Stjopanowo (Oblast Nijni Nowgorod),
* e russescht Duerf am Rajon Chwoinaja am Oblast Nowgorod: Stjopanowo (Oblast Nowgorod),
* e russescht Duerf am Rajon Sudogda am Oblast Wladimir: Stjopanowo (Oblast Wladimir).

## Kuckt och
* Stepanowo (Homonymie).
Rybnoje

**Rybnoje** (op Russesch: Рыбное) ass eng Stad am Oblast Rjasan am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 3&nbsp;km nordwestlech vu Rjasan.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Rybnoje. Si huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 12&nbsp;km².

Rybnoje gouf an de Joren 1594–97 als Duerf fir d'éischt ernimmt. 1961 krut et d'Stadrechter.

## Um Spaweck
Prince Edward Island

D**'Prince Edward Island** ass eng Insel an eng Provënz am Oste vu Kanada.

## Geographie

## Geschicht

## Ekonomie

## Biller

Fichier:Confederation bridge pei 2009.JPG|D*'Confederation Bridge* verbënnt d'Insel mat New Brunswick
Fichier:Charlottetown PEI 05.jpg|Eng Strooss an der Haaptstad Charlottetown
Fichier:Peicoast.jpg|D'Küst
Fichier:Landscape of PEI.jpg|Felder
Fichier:282 - Birthplace of Canada Charlottetown PEI.JPG|D'Parlament
Fichier:Summerside central.JPG|Summerside


## Um Spaweck
* www.gov.pe.ca (Offiziell Homepage vun der Regierung vun den Nordwest-Territoiren)
* www.tourismpei.com (Tourismusportal)
Joseph Alphonse Theis

De **Joseph Alphonse Theis**, gebuer de 6. Mee 1883 zu Dikrech a gestuerwen de 5. Oktober 1952, war e lëtzebuergesche Politiker a Geschäftsmann.

Hie war vun 1926 bis 1941 a vun 1944 bis 1945 Buergermeeschter vun der Gemeng Dikrech.

## Gielercher
* 
*
Charles Tyner

Den **Charles Tyner**, gebuer den 8. Juni 1925 zu Danville am Bundesstaat Virginia, a gestuerwen den 8. November 2017, war en US-amerikanesche Schauspiller. Hien huet seng Carrière als Theaterschauspiller am Joer 1957 an als Filmschauspiller 1959 ugefaangen.

1972 krut hien den Auszeechnung *[[Bronze Wrangler]]* fir de Film *[[The Cowboys (Film)|The Cowboys]]*.

## Filmographie (Auswiel)

* 1967: *[[Cool Hand Luke]]*
* 1968: *[[The Stalking Moon]]*
* 1969: *[[The Reivers]]*
* 1970: *[[The Cheyenne Social Club]]*
* 1970: *[[Monte Walsh (Film 1970)|Monte Walsh]]*
* 1970: *[[Sometimes a Great Notion]]*
* 1971: *[[Lawman (Film)|Lawman]]*
* 1971: *[[Harold and Maude]]*
* 1972: *[[The Cowboys]]*
* 1972: *[[Jeremiah Johnson (Film)|Jeremiah Johnson]]*
* 1972: *[[Bad Company (Film 1972)|Bad Company]]*
* 1973: *[[Emperor of the North Pole]]*
* 1973: *[[The Stone Killer]]*
* 1974: *[[The Longest Yard]]*
* 1976: *[[Family Plot (Film)|Family Plot]]*
* 1976: *[[The Outlaw Josey Wales]]*
* 1977: *[[Pete's Dragon]]*
* 1981: *[[Evilspeak (Film)|Evilspeak]]*
* 1986: **
* 1987: *[[Planes, Trains & Automobiles]]*
* 1988: *[[Pulse (Film 1988)|Pulse]]*
* 1991: *[[Motorama (Film 1991)|Motorama]]*

## Um Spaweck
Roger Tsien

De **Roger Yonchien Tsien**, gebuer den 1. Februar 1952 zu New York, a gestuerwen de 24. August 2016 zu Eugene, am Oregon, war en US-amerikaneschen Zellbiolog.

Hie krut, zesumme mam Osamu Shimomura a mam Martin Chalfie, 2008 den Nobelpräis fir Chimie fir d'Entdeckung an d'Weiderentwécklung vum Protein dat gréng fluoreszéiert (GFP).

Hien huet op der Harvard Universitéit Chimie a Physik studéiert, an do 1972 säi Bachelor gemaach. Dono goung en op den Churchill College vun der University of Cambridge, wou en 1977 promovéiert gouf. 1981 gouf en Assistenzprofessor fir Physiologie an Anatomie op der University of California, Berkeley. 1985 bis 1987 war er do ausserplangméissege Professer an 1987 bis 1989 uerdentleche Professer. Zanter 1989 war hie Professer fir Pharmakologie, Chimie a Biochemie op der University of California, San Diego a Fuerscher um Howard Hughes Medical Institute. 1991 hat hien eng Gaaschtprofessur op der Massachusetts Institute of Technology (MIT) an 2003 op University of Cambridge.

Den Tsien huet um Niveau vun der Zellbiologie dru geschafft, verschidde Bausubstanzen an Zelle mat Hëllef vun Indikatoren, déi fluoreszéieren, besser siichtbar ze maachen. Méi spéit huet e säi Fuerschungsschwéierpunkt op d'Ofbilden an d'Behandele vu Kriibstumore verluecht. Hien huet dofir en U-fërmegt Peptid entwéckelt, dat an Zellen andréngt, an op dat eng Molekül, déi eng Faarf ginn huet, oder e Medikament, dropgeprafft kënne ginn ( *activable cell penetrating peptide*, CPP).

## Publikatiounen
Den Tsien huet iwwer 100 Aufsätz publizéiert a méi wéi 60 Patenter ugemellt.
**The design and use of organic chemical tools in cellular physiology*. Dissertatioun, Cambridge 1976

## Memberschaften
* 1998 National Academy of Sciences
* 1995 Institute of Medicine
* 1998 American Academy of Arts and Sciences
* 2006 Auslandsmember vun der Royal Society
* European Molecular Biology Organization

## Literatur
* Ruth Williams: ''Roger Tsien: Bringing color to cell biology''. In: *Journal of Cell Biology*. Band 179, Nr. 1, S. 6–8
* Nicole Kresge, Robert D. Simoni und Robert L. Hill: ''The Chemistry of Fluorescent Indicators: the Work of Roger Y. Tsien''. In: *Journal of Biological Chemistry*. Band 281, Ausgabe 37, 15. September 2006, S. 29
* Diana Steele: ''Cells aglow''. In: *HHMI Bulletin*, Sommer 2004, S. 22–26, hrsg. vom The Howard Hughes Medical Institute, Chevy Chase (Maryland) (pdf; 5,5 MB).

## Um Spaweck

*Tsien Laboratory 
*Biografie op hhmi.org
Ulisses Correia e Silva

De **José Ulisses de Pina Correia e Silva**, gebuer de 4. Juni 1962 zu Praia, ass e kapverdianesche Geschäftsmann a Politiker.

Nodeems seng Partei, de Movimento para Democracia (MpD), den 20. Mäerz 2016 d'Parlamentswale gewonnen hat, gouf hien den 22. Abrëll 2016 zum neie Premierminister ernannt. Bei de Wale vum 18. Abrëll 2021 krut d'MdP nees déi meescht Stëmmen, an hie gouf a senger Fonctioun confirméiert.

De Silva huet tëscht 1989 an 1994 am Bankesecteur geschafft a gouf Verwaltungsdirekter vun der Banco de Cabo Verde. Gläichzäiteg huet hien op der Jean Piaget Universitéit enseignéiert. 1995 bis 1998 war hie Staatssekretär fir Finanzen a vun 1999 bis 2000 Finanzminister a sengem Land.

## Um Spaweck
Pensa

**Pensa** (op Russesch: Пенза) ass eng Universitéitsstad am Oblast Pensa am Wolga-Federatiounskrees a Russland. D'Stad läit eng 648&nbsp;km südëstlech vu Moskau.

S'ass d'Haaptstad vun hirer Regioun an huet  Awunner (Stand ). Pensa huet eng Fläch vun zirka 289&nbsp;km².

Pensa gouf am Joer 1663 duerch den Arrêté vum Zar Alexei Michailowitsch als Festung gegrënnt a krut deemools hiren Numm vum Floss mam selwechten Numm.

## Um Spaweck
Alliéiert am Zweete Weltkrich

Déi **Alliéiert am [[Zweete Weltkrich]]** loosse sech no der Period vum Krichsverlaf an der Roll vun de concernéierte Staaten ënnerscheeden:

## Ursprénglech Alliéiert
am Sënn vun de Garantieerklärunge vun 1939:
* Drëtt Franséisch Republik
* Vereenegt Kinnekräich mat den *[[Dominion]]s* vum Commonwealth a soss ofhängeg Gebidder
* Zweet Polnesch Republik

## Alliéiert vu Groussbritannien am Sënn vum ''Allied Forces Act'' vun 1940
Mam *[[Allied Forces Act]]* vum brittesche Parlament vum 22. August 1940 kruten d'Exilregierunge vu follgenden okkupéierte Staaten d'Méiglechkeet, Truppen op britteschem Buedem opzestellen an z'ënnerhalen:
* Belsch
* Tschechoslowakei (Exilregierung)
* Holland
* Norwegen
* Polen (Exilregierung)
* Frankräich (Forces françaises libres)

Méi spéit gouf d'Gesetz och op follgend Staaten ausgebreet:
* Lëtzebuerg - déi Lëtzebuerger Exilregierung huet sech eréischt Enn 1942, wéi d'Lëtzebuerger zu "Reichsdeutschen" deklaréiert an an d'Wehrmacht agezu goufen, als am Krich mat Däitschland deklaréiert. 
* Kinnekräich Griicheland
* Kinnekräich Jugoslawien

18.000 polnesch, 15.000 norwegesch a weider Dausende vun Zaldote vun de besaten Natiounen hunn an der brittescher Arméi gekämpft.

## Haaptalliéiert
Op der Arcadia-Konferenz zu Washington gouf den 1.&nbsp;Januar 1942 mat der Deklaratioun vun de Vereenten Natiounen d'Anti-Hitler-Koalitioun formell gegrënnt. Dodra sinn d'Haaptalliéiert:
* Vereenegt Kinnekräich
* Sowjetunioun
* Vereenegt Staate vun Amerika
* Republik China

No de Virstellunge vum US-President Franklin D. Roosevelt sollten dës "Big Four", de Fridden an de véier wichtegste Weltregioune garantéieren an do als als Polizeimuechte vun de Vereenten Natiounen fungéieren (déi spéiderhin eng fest Struktur kréie sollten).

Frankräich gouf eréischt no senger Befreiung 1944 an der Bedeelegung um Krich géint Däitschland als Haaptalliéierten ugesinn. Et krut och e permanente Sëtz am UN-Sécherheetsrot souwéi eng vun de véier Besatzungszonen an Däitschland an an Éisträich zouerkannt.

## Weider Alliéiert
* Brasilien (vun 1944 un, wéi d'Força Expedicionária Brasileira sech 1944 un der Italiencampagne bedeelegt huet)

Vun den Achsemuechte besat Länner, déi sech am Macquis, duerch Partisanen- oder Resistenzaktioune géint de Besatzer gewiert hunn 
* Zweet Polnesch Republik (1939 vum Däitsche Räich an der Sowjetunioun besat; representéiert vun der polnescher Exilregierung)
* Tschechoslowakei (representéiert vun der tschechoslowakescher Exilregierung)
* Kinnekräich Albanien (vum 7.&nbsp;Abrëll 1939 u vun Italie besat)
* Norwegen (vum 9.&nbsp;Abrëll 1940 u vum Däitsche Räich besat)
* Dänemark (vum 9.&nbsp;Abrëll 1940 u vum Däitsche Räich besat)
* Belsch (vum 10. Mee 1940 u vum Däitsche Räich besat)
* Holland (vum 10. Mee 1940 u vum Däitsche Räich besat)
* Lëtzebuerg (vum 10. Mee 1940 u vum Däitsche Räich besat)
* Griicheland (vum 21. Abrëll 1941 u vun Italien, dem Däitsche Räich a Bulgarie esat)
* Jugoslawien (vum 6.&nbsp;Abrëll 1941 u vum Däitsche Räich, Italien, Ungarn, Rumänien a Bulgarie esat)
Journalist

E **Journalist** (fir de Mann) oder eng **Journalistin** (fir d'Fra) ass eng Persoun, déi haaptberufflech Noriichten an Informatioune recherchéiert, schreift a verbreet. Journaliste schaffen a verschiddene Medien, dorënner de Printmedien (Zeitungen, Zäitschrëften), dem Radio an der Televisioun, an den digitale Medien (Online-Noriichteportaler, Blogs). Hir Haaptaufgab besteet doran, d'Ëffentlechkeet iwwer aktuell Evenementer, gesellschaftlech Entwécklungen a verschidden Themeberäicher ze informéieren.

D'Aarbecht vun engem Journalist fänkt dacks mat der Recherche vun Informatiounen un. Dat ëmfaasst d'Sammele vu Fakten, d'Féiere vun Interviewen an d'Iwwerpréiwe vu Quellen. No der Recherche verfaasst de Journalist Artikelen, Berichter oder aner Forme vu Bäiträg, déi objektiv a balancéiert solle sinn. Dofir musse si journalistesch Standarter wéi Geneeëgkeet, Transparenz an Onofhängegkeet anhalen.

Journaliste kënnen an ënnerschiddleche Fachgebidder schaffen, wéi zum Beispill der Politik, der Ekonomie, dem Sport, der Kultur oder der Wëssenschaft. Eng Spezialisatioun ass d'investigativ Recherche, bei där déifgrënneg Nofuerschungen zu komplexen Theme bedriwwe ginn. E **Reporter** oder **Berichterstatter** ass d'Bezeechnung fir eng spezielle Tätegkeet vun engem Journalist iwwer en Evenement op der Plaz vun deem Evenement.

D'Ausbildung zum Journalist geschitt iwwer iwwer e Studium, zum Beispill an der Journalistik oder de Kommunikatiounswëssenschaften sinn, oder iwwer e Volontariat an engem Medienhaus. Vill Journalisten hunn och en Hannergrond an anere Fachgebidder a brénge speziellt Wëssen an hir Berichterstattung an.

D'Beruffsvereenegung vun de Lëtzebuerger Journalisten ass d'Association luxembourgeoise des journalistes professionnels. De Presserot ass d'Daachorganisatioun vun de Medien zu Lëtzebuerg.

Der Beruff vum Journalisten spillt eng zentrale Rolle an der demokratescher Gesellschaft, andeem en zur Meenungsbildung bäidréit, Muechtstrukturen hannerfreet an d'Ëffentlechkeet informéiert.

## Kuckt och
* Journalismus
* Lëscht vun de Journalisten zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
* Centre de formation des journalistes
Rjasan

**Rjasan** (op Russesch: Рязань, op Mokscha-Mordwinesch: Эрзянь) ass eng Universitéitsstad am Oblast Rjasan am Zentralrussesche Federatiounskrees a Russland. D'Stad läit eng 180&nbsp;km südlech vu Moskau.

S'ass d'Haaptstad vun hirer Regioun an huet  Awunner (Stand ). Rjasan huet eng Fläch vun zirka 224&nbsp;km².

Rjasan gouf am Joer 1095 als **Perejaslawl-Rjasansski** (Переяславль-Рязанский) offiziell gegrënnt. Am Joer 1778 gouf d'Stad op Rjasan ëmbenannt.

## Um Spaweck
Nancy Fish

D**'Nancy Fish**, gebuer de 16. Mäerz 1938 zu Spokane am Bundesstaat Washington als **Nancy Gayle Fisch**, ass eng US-amerikanesch Filmschauspillerin.

D'Fish war Member vun der Kaméidisgrupp "The Committee", déi an de Joren 1960 vum Del Close gegrënnt gouf. Si huet hir Karriär a Filmer 1963 ugefaangen. D'Schauspillerin gouf gréisstendeels mat der Nieweroll als *Nurse Inness* an der Tëleesserie *[[The X-Files]]*, an och mat der Roll als *Nurse Allerton* am Horrorfilm *[[The Exorcist 3]]* (1990) bekannt.

Si ass d'Mamm vun der Schauspillerin a Mannequin Natasha Silver.

## Filmographie (Auswiel)

* 1979: *[[More American Graffiti]]*
* 1981: *[[An Eye for an Eye]]*
* 1982: *[[Shoot the Moon (Film)|Shoot the Moon]]*
* 1983: *[[Sudden Impact]]*
* 1984: *[[Birdy (Film)|Birdy]]*
* 1986: *[[Howard the Duck (Film)|Howard the Duck]]*
* 1987: *[[Hiding Out (Film)|Hiding Out]]*
* 1988: *[[Two Moon Junction]]*
* 1988-89: *[[Roseanne]]* (Tëleesserie, 4 Episoden)
* 1989: *[[Cutting Class]]*
* 1989: *[[Troop Beverly Hills]]*
* 1989: *[[The Fabulous Baker Boys]]*
* 1990: *[[The Exorcist 3]]*
* 1991: *[[Sleeping with the Enemy]]*
* 1992: *[[Beethoven (Film)|Beethoven]]*
* 1992: *[[Death Becomes Her]]*
* 1992: *[[Dr. Giggles]]*
* 1993: *[[Ghost in the Machine]]*
* 1994: *[[The Mask (Film 1994)|The Mask]]*
* 1997: *[[The X-Files]]* (Tëleesserie, eng Episod)
* 2005: *[[Kiss Kiss Bang Bang]]*
* 2008: *[[Surfer, Dude]]*

## Um Spaweck
Fisch (Homonymie)

**Fisch** ass:
* eng Gemeng am däitsche Bundesland Rheinland-Pfalz: Fisch;
* e Familljennumm, kuckt dofir: Fisch (Familljennumm)
Pensa (Homonymie)

De Begrëff **Pensa** bezeechent:

## Geographie

### Burkina Faso
* en Departement an der Provënz Sanmatenga an der Regioun Centre-Nord: Departement Pensa,
* eng Stad am Departement Pensa: Pensa (Burkina Faso).

### Russland
* eng Stad am Oblast Pensa: Pensa,
* en Duerf am Distrikt Tschischmy, Republik Baschkortostan: Pensa (Oblast Baschkortostan),
* en Duerf am Distrikt Murom, Oblast Wladimir: Pensa (Oblast Wladimir),
* e Floss am Oblast Pensa: Pensa (Floss am Oblast Pensa),
* e Floss am Oblast Sachalin: Pensa (Floss op Sachalin).

## Konscht
* en Album vum italieenesche Sänger Fabrizio Moro: Pensa (Album),
* e Lidd vum Fabrizio Moro: Pensa (Lidd).

## Familljennumm
* eng kroatesch Handballspillerin (* 1979): Antonela Pensa,
* en italieeneschen Anatomist (1874–1970): Antonio Pensa,
* en italieenesche Journalist an Dramatiker (1921–2014): Carlo Maria Pensa,
* en italieenesche Politiker (CD): Carlo Maria Pensa (Politiker),
* e franséische Politiker an Auteur (1865–1945): Henri Pensa,
* eng italieenesch-Schwäizer Konschtkritikerin, Autorin a Wikimedistin (* 1975): Iolanda Pensa,
* e Schwäizer Schauspillerin (* 1997): Jana Pensa,
* en estnesche Gewiichthiewen-Trainer (1929–2016): Kalev Pensa,
* en italieenesche Germanist (1904–1971): Mario Pensa,
* en estnesche Biolog (* 1973): Margus Pensa,
* e kanadesche Filmproduzent: Martin Pensa,
* e kroatesche politeschen Aktivist an Anti-Kommunist (1925–2016): Nikola Pensa,
* en italieenesche Bauingenieur an Entreprener (1906–1996): Pietro Pensa.

## Kuckt och
* Pensensskaja,
* Pensensskoje.
Fisch

**Fisch** ass eng Gemeng am däitsche Bundesland Rheinland-Pfalz.

Si huet 397 Awunner (2015) an eng Fläch vun zirka 7&nbsp;km².

Fisch gouf am Joer 1150 fir d'éischt ernimmt.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vu Fisch
Brach (Museksgrupp)

**Brach** war e kuerzliewege lëtzebuergeschen Hip-Hop-Projet. E gouf vun der Rappere Corbi a Fluit vun De Läb an de Produzente *Project M* (Fred Baus) a Loose Body Parts (Tim Lecomte) gegrënnt fir op der Weltausstellung 2010 zu Shanghai a China opzetrieden.

D'Iddi, e Grupp ze grënnen dee lëtzebuergeschsproochegen Hip-Hop zu Shanghai virstellt ass zesumme mam Christian Mosar, dem Commissaire fir de Kulturprogramm, entstanen. Brach ass dofir nieft anere lëtzebuergesche Formatioune wéi dem Filip Markiewicz (Raftside) oder dem Greg Lamy Quartet vum Kulturministère ënnerstëtzt ginn. Brach huet Concerten am lëtzebuergesche Pavillon ginn.

De Projet huet den 11. Februar 2011 opgehalen. Op deem Datum ass en Album mam selwechten Numm an en Documentaire am Exit07 virgestallt ginn. Den Album ass um Label *Songs for Ben* verëffentlecht ginn ass. E behandelt eng fiktiv Geschicht iwwer eng Rees a China. Am Februar ass och d'Single *Super super flott* digital verëffentlecht ginn.

## Discographie
* 2011: *Brach* (Album)
* 2011: *Super super flott* (Single)

## Um Spaweck
* Facebookpräsenz
* Discographie vu Brach op Rate Your Music
* Brach op MySpace
Actarus

**Actarus** war eng lëtzebuergesch instrumental Rockband vun Esch-Uelzecht, déi tëscht 2002 an 2004 existéiert huet.

## Bandgeschicht

Actarus huet am Dezember 2002 hir éischt selwer produzéiert Plack *Hypothermia* verëffentlecht a Concerten zu Lëtzebuerg an an der Groussregioun gespillt. Hire Genre huet sech duerno vu Post-Rock zu enger méi séierer Mëschung aus Post-Rock a Math Rock entwéckelt. Aus perséinlechen a musikalesche Grënn hunn d'Memberen am Mäerz 2004 decidéiert, sech ze trennen. Si hunn nach véier Titele fir eng Split-EP mat der Grupp Eyston opgeholl, déi 2005 verëffentlecht ginn ass.

Éier si sech getrennt hunn, hate si och nach e Mini-Album opgeholl, deen 2005 um kanadesche Plackelabel *New Romance for Kids Records* an Europa an Nordamerika verëffentlecht gouf.

Déi verschidde Membere waren oder sinn och an anere bekannte Lëtzebuerger Gruppen aktiv: Artaban (Max Nilles), La Fa Connected (Paul Bradshaw), Miaow Miaow (Nicolas Przeor, Max Nilles), Mount Stealth (Paul Bradshaw, Max Nilles, Claudio Pianini), Mutiny on the Bounty (Nicolas Przeor, Claudio Pianini), Treasure Chest at the End of the Rainbow (Paul Bradshaw, Max Nilles, Claudio Pianini).

## Discographie
* 2002: *Hypothermia*
* 2005: Split-EP mat Eyston (ouni Numm)
* 2005: *Actarus*

## Um Spaweck
* Discographie vun Actarus op Rate Your Music
* Actarus op Bandcamp
Éig

Eng **Éig** [], och alt *Éigt*, ass e landwirtschaftlecht Geschier, fir déi iewescht Couche vum Buedem ze zergrimmelen, déck Knuppe Buedem ze verklengeren, oder frësch geséinte Som anzeschaffen. An hirer ursprénglecher Form handelt et sech ëm en (hëlzent) Gerëscht, un deem Zäpp sinn, déi iwwer de Buedem gezu ginn.

D'Bestanddeeler vun enger Éig sinn: d'Rumm, d'Schläf, an d'Zänn

Ofhängeg vum Buedem kann déi traditionell Éig mat enger *Scheiwenéig* ersat ginn. Et gëtt nach eng Zort mat gefiederten Zänn, entweeder mat Zänn aus Fiederstol oder mat Zänn déi eng Ophänkung mat enger Drockfieder hunn. Déi gëtt generell jee no Ausféierung als Fiederzant, oder Grubber, bezeechent.
## Um Spaweck
Ellen Dorrit Hoffleit

D**'Ellen Dorrit Hoffleit**, gebuer den 12. Mäerz 1907 zu Florence (Alabama), a gestuerwen den 9. Abrëll 2007, war eng US-amerikanesch Astronomin.

D'Hoffleit war d'Duechter vun däitschen Awanderer. Si ass am Pennsylvania opgewuess an huet um Radcliffe College Mathematik studéiert. De Bachelor krut si am Joer 1928. Dono war si Fuerschungsassistentin an Astronomie op der Harvard Universitéit (Harvard College Observatory), wou si 1938 promovéiert gouf. Am Joer 1948 krut si eng fest Ustellung als Astronomin zu Harvard. 1956 ass si op d'Yale Universéit gaangen, wou si bis zu hirer Pensioun am Joer 1975 blouf. Op der Yale Universéit gouf si als Autorin vum *Bright Star Catalogue* bekannt, deen Donnéeë vun den 9110 hellste Stären um Himmel ëmfaasst (Stären, déi mat bloussem A ze gesi sinn). Si ass och Koautorin vum *General Catalogue of Trigonometric Stellar Parallaxes*, deen d'Distanze (gemooss iwwer d'Parallax) vun 8112 Stären aschléisst.

Si war vun 1957 bis 1978 Direktesch vum Maria Mitchell Observatoire op Nantucket Island, wou si an de Summerméint Course fir weiblech Astronome ginn huet.

Mam Harlan J. Smith huet si d'Hellegkeetsännerunge vum fir d'éischt entdeckte Quasar 3C 273 festgestallt. Si hat och eng Autobiographie geschriwwen (*Misfortunes and blessings in disguise: the story of my life*). 1988 krut si de George Van Biesbroeck Prize vun der American Astronomical Society.

Den Asteroid (3416) Dorrit ass no hir genannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vum D. Hoffleit am Astrophysics Data System
*  V. Trimble: ''E. Dorrit Hoffleit, 1907-2007.'' Bulletin of the American Astronomical Society, Band 39 (2007), Nr. 4, S. 1067–1069 
*  K. Larsen: ''An Interview with Dorrit Hoffleit.'' The Journal of the American Association of Variable Star Observers, Band 37 (2009), Nr. 1, S. 52–69

## Referenzen
* John Daintith (Hrsg.) *Biographical Encyclopedia of Scientists*, CRC Press 2009
Nijni Lomow

**Nijni Lomow** (op Russesch: Нижний Ломов, op Ersjanesch: Ало Ломонь) ass eng Stad am Oblast Pensa am Wolga-Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 109&nbsp;km nordwestlech vu Pensa.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Nijni Lomow. Si huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 12&nbsp;km².

Nijni Lomow gouf am Joer 1636 als Ostrog gegrënnt. 1780 krut et d'Stadrechter.

## Um Spaweck
NGC 6101

Den **NGC 6101** ass e Kugelstärekoup am Stärebild Apus. Hien huet eng visuell Magnitude vun 9,3&nbsp;mag an eng Gréisst vun 10,7&nbsp;Bouminutten.

Wéinst senger südlecher Positioun ass hie vun Europa aus net z'observéieren.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* NGC 6101
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC6101
* https://web.archive.org/web/20250222063835/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC6101&SURVEY=Digitized%20Sky%20Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 6101 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 6101'' an der NASA Extragalactic Database
Rome (Museksgrupp)

**Rome** ass eng lëtzebuergesch Museksgrupp, déi 2005 als Soloprojet vum Museker Jérôme Reuter gegrënnt gouf. De Stil vun der Grupp ass Experimental Rock mat Elementer vum Neofolk.

D'Band hat grousse Succès bausst Lëtzebuerg. Hir Lidder sinn op Englesch, Däitsch a Franséisch.

D'Membere sinn de Jérôme Reuter, den Nikos Mavridis an de Patrick Damiani.

## Discographie

### Albumen
* 2006: *Nera*
* 2007: *Confessions d'un voleur d'ames*
* 2008: *Masse Mensch Material*
* 2009: *Flowers From Exile*
* 2010: *Nos Chants Perdus*
* 2011: *Die Æsthetik Der Herrschaftsfreiheit*
* 2012: *Hell Money*
* 2014: *A Passage To Rhodesia*
* 2016: *The Hyperion Machine*
* 2016: *Coriolan*

### EPen
* 2006: *Berlin*

### Singelen
* 2009: *To Die Among Strangers*
* 2010: *L'Assassin*
* 2011: *Our Holy Rue / The Merchant Fleet*
* 2012: *Fester*
* 2012: *August Spies*
* 2013: *Hate Us And See If We Mind*

### Kompilatiounen
* 2015: *Anthology 2005-2015*

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Grupp

__NOTOC__
Donkelheet (Museksgrupp)

**Donkelheet** war eng lëtzebuergesch Museksgrupp, déi 1993 vun de Museker Doudesgaard a Caacrinolaas gegrënnt gouf a bis an d'Joer 2003 bestanen huet. De Stil vun der Grupp war Black Metal a Funeral-Doom-Metal. Hir Lidder waren op Englesch a Lëtzebuergesch.

D'Grupp war en Deel vum Lëtzebuerger Black-Metal-Underground, zesumme mat Hexemeeschter, Funerarium, Black Candle, Proelium an aneren. D'Placke vun Donkelheet sinn eng Raritéit.

## Discographie

### EPen
* 2002: *Okkultis Lethe*

### Demoen

* 1994: *As Darkness Rises*
* 1994: *Alone in the Dark*
* 1994: *Darkness Rises*
* 1996: *Als den Doud eiser Seilen beraupt, stiewend am Schlass vun Ningalia*
* 1996: *Doudesschrai aus da Finsternis*
* 1997: *D'Enn vun Ningalia*
* 1997: *Pure Misanthropy: aller lewte veint*
* 1997: *Pure Misanthropy: Av Vocht vn Doudesgaard*
* 1997: *Pure Misanthropy: Misery, Sorrow and Pain*
* 1998: *Ewegheet (part I-V)*
* 1998: *Wann d'Nuet rifft*
* 2002: *Metternuechtswanderung (part I)*

### Kompilatiounen
* 1998: *The Dark Past Part I*
* 1999: *The Dark Past Part II*

## Um Spaweck
* Fiche op ''Encyclopaedia Metallum''

__NOTOC__
Fahrenheit (Moundkrater)

De **Fahrenheit** ass e klengen Aschlagkrater am südëstleche Beräich vum Mare Crisium. D'Mounduewerfläch a senger Ëmgéigend ass zimmlech fräi vun Aschlagspueren.
Ëstlech dovu si kleng Koppe vun den Dorsa Harker an op der anerer Säit läit de Promontorium Agarum um Rand vum Moundmier. Ongeféier 15 Kilometer südëstlech ass d'Landeplaz vun der sowjetescher Moundsond Luna 24.

De Krater *Fahrenheit* war als *Picard X* bekannt, bis d'International Astronomesch Unioun (IAU) him am Joer 1976 eng eege Bezeechnung ginn huet.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 62: De Krater Fahrenheit läit uewen an der Mëtt
Corbi

De **Corbi**, eigentlech *Gilles Corbi* an och bekannt als **De Kueb**, gebuer den 28. Februar 1985 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Rapper vun Zolwer. Hien ass Member vun De Läb.

Fir d'Weltausstellung 2010 zu Shanghai war de Corbi e Member vum Museksprojet Brach, mat deem hien en Album opgeholl huet an a China opgetrueden ass.

2012 hunn hien an de Rico Querin ënner dem Numm "Rocky an de Kueb" den Titel *Zuma* opgeholl.

2015 huet de Corbi säi Soloalbum *De gëllene Stull* verëffentlecht. Schonn 2014 war den Titel *De gudden Drot* als Single erauskomm.

Donieft huet hien och mat anere Kënschtler zesummegeschafft, zum Beispill mam Godié (*La vérité est ailleurs*, 2008), mam Cico (*Dain Kampf*, 2009), mat Serge Tonnar & Legotrip (*Laksembörg Sitti*, 2011), mam Gospel Emcee (*Stéréonucléose*, 2013), mat Freshdax (*Wat, Wou, Vinyl*, 2014), mam Edel Weis (*Colläb*, 2015) a mam V.I.C (*Keen Disco Sound*, 2021).

## Discographie
* 2012: *Zuma* (Single, als "Rocky an de Kueb")
* 2013: *Schemotape 2​.​0* (Album, mam Edel Weis)
* 2014: *De gudden Drot* (Single)
* 2015 *De gëllene Stull* (Album)
* 2015: *Wee, wat, wou?* (Single, feat. Serge Tonnar & Georges Sadeler)
* 2017: *Schemotape III* (Album, mam Edel Weis a Wispo)
* 2022: *Kuebemania* 

## Um Spaweck
* Discographie vum Corbi op Rate Your Music
* Facebookpräsenz vum Corbi
Medienhype

E **Medienhype** oder **Hype** ass eng dacks kuerzlieweg Noriicht oder iwwerflächlech Begeeschterung, déi iwwer d'Massemedie verbreet an opgebauscht gëtt. En Hype ka geziilt lancéiert gi fir Reklamm fir bestëmmt Iddien, Persounen oder Produkter ze maachen.

Am Englesche bedeit d'Verb "to hype (up)": mat dramatesche Methoden Interessi ervirruffen; oder innovativ, mä mat lusche Methode Reklamm maachen.
Diss (Rap)

En **Diss** oder **Disstrack** ass e Lidd, dat mam Zil opgeholl gouf, enger anerer Persoun oder Grupp säin Net-Respekt auszedrécken. Musikalesch Parodien oder aner Attacke gouf et zwar scho méi laang, mä eréischt am Hip-Hop, besonnesch am Gangsta Rap, huet sech den Diss zu engem Trend entwéckelt.

En Diss ka Beleidegungen oder Menacen enthalen, an/oder originell sinn.

Aus dem Begrëff huet sech och d'Verb "dissen" entwéckelt.
Green Party of the United States

D**'Green Party of the United States**, kuerz **Green Party**, **GPUS** oder **Greens** ass eng gréng progressiv politesch Partei an den USA.

Si ass no den zwou grousse Parteien (den Demokraten an de Republikaner) an der Libertarian Party déi véiertgréisst Partei am Land wat d'Memberzuele betrëfft.

Si ass 2001 mat der Fusioun vu verschidde lokale grénge Parteien entstanen a konnt sech séier als wichtegst gréng Organisatioun an den USA etabléieren.

D'Green Party krut bei de Presidentschaftswalen 2000 eng méi grouss Opmierksamkeet, well hire Kandidat, de Ralph Nader, iwwer 2,8 Millioune Stëmme (2,74&nbsp;%) krut. Vill Demokraten an och e puer Grénger hunn dem Nader duerno virgeworf, den Al Gore, Kandidat vun den Demokraten, hätt wéinst him d'Wale géint den George W. Bush verluer. Trotzdeem bleift dem Nader säin Impakt op den Ausgang vun de Walen ëmstridden.

## Um Spaweck
Gréng Politik

**Gréng Politik** ass eng politesch Ideologie, déi fir eng ekologesch nohalteg Gesellschaft kämpft, déi op Gewaltlosegkeet, sozialer Gerechtegkeet a konsequenter Demokratie berout. De Begrëff ass an der westlecher Welt an den 1970er entstanen.

Gréng politesch Parteie sinn zum Beispill Déi Gréng (Lëtzebuerg), Groen an Ecolo (Belsch), Bündnis 90/Die Grünen (Däitschland) an d'Green Party of the United States.

## Kuckt och
* Atomkraaft? Nee Merci
Bossmen

**Bossmen** waren e lëtzebuergeschen Duo vun Esch-Uelzecht, deen Hip-Hop op Franséisch gemaach huet.

## Geschicht vu Bossmen
D'Membere vu Bossmen waren déi zwéi Bridder Nytt an Alino, déi vu Kinshasa aus dem Kongo jonk als politesch Flüchtlingen op Lëtzebuerg komm sinn. Si hunn 2002 hiren éischte Mixtape *Bossmentality* erausbruecht. Ufanks hu si nach méi Ragga an Dancehall gemaach a sech spéider ëmmer méi a Richtung Hip-Hop orientéiert.

Bossmen hunn ënner anerem mam bekannte franséische Rapper Youssoupha zesummegeschafft.

Den Nytt war och als Schauspiller aktiv an huet eng Roll am Adolf El Assal sengem Film *[[Les fameux gars]]* gespillt. Déi zwéi Bridder bréngen als Solokënschtler nach ëmmer nei Lidder eraus.

## Discographie
### EPen
* 2013: *Objectif 2090*
* 2014: *Cypher 2090*

### Mixtapen
* 2002: *Bossmentality*
* 2006: *Bossmentality Vol. 2*
* 2012: *Bossmentality Vol. 3*

### Lidder (Auswiel)
* 2011: *Diez a fond* (feat. S-Pi & Youssoupha)
* 2011: *Très mal*
* 2011: *One sera là* (feat. Bolingo)
* 2011: *Tout dans l'geste*
* 2012: *Esch City Bitch*
* 2012: *Chacun son camp*
* 2012: *Ima Bossmen* 
* 2012: *Rêve*
* 2013: *3.5.2*
* 2015: *Match Eza Wo*

## Um Spaweck
* Discographie vu Bossmen op Rate Your Music
* Brach op MySpace an op YouTube
Nytt

Den **Nytt** oder **Nyttman**, eigentlech *Tony B. Imana-Bitegets*, gebuer den 30. Juni 1982 zu Washington D.C., ass e Rapper a Schauspiller vu Lëtzebuerg mat kongoleeseschen Originnen. Hie rapt op Franséisch an ass Member vu Bossmen.

## Karriär
Den Tony Bitegets ass 1993 an Europa komm an huet 1999 seng éischt Apparitiounen op Mixtapë vun DJen zu Lëtzebuerg, an der Belsch an a Frankräich gemaach. 2002 huet hien du mat sengem Brudder Alino d'Grupp Bossmen gegrënnt. Ufanks hu si nach méi Ragga an Dancehall gemaach a sech spéider ëmmer méi a Richtung Hip-Hop orientéiert.

2008 huet den Nytt säi Soloalbum *Weed & Flow* erausbruecht, 2012 den Album *Marginal*.

Den Nytt huet zënter 2018 eng Rei Singele verëffentlecht, dorënner *J'ai pas ton temps* (2018), *Keloké* (2019), *Niata* (2019), an *Africa* (2020), an och eng franséisch Versioun vum Burna Boy sengem Hit *On the Low* (2019).

Als Schauspiller ass hien am Adolf El Assal senge Filmer *[[Reste bien, mec!]]* (2009) a *[[Les fameux gars]]* (2012) ze gesinn.

## Discographie
* 2008: *Weed & Flow* 
* 2012: *Marginal*

## Filmographie
* 2008: *[[Reste bien, mec!]]*
* 2010: *[[Mano de Dios]]*
* 2011: *[[Les fameux gars]]*

## Um Spaweck
* Discographie a Filmographie vum Nytt op Rate Your Music
Pronoian Made

**Pronoian Made** war eng lëtzebuergesch Museksgrupp, déi 1989 (offiziell 1988) als **The Escape** vum Museker Oliver Made gegrënnt gouf. Am Joer 1995 gouf *The Escape* op **Hegemonikon** ëmbenannt, fir awer schonn 1996 nees eng Kéier den Numm ze changéieren a *Pronoian Made*.

De Stil vu Pronoian Made war Gothic Rock, an dëst war déi éischt Gothic-Rock-Grupp zu Lëtzebuerg. D'Band hat bësse Succès am Ausland.

D'Membere waren den Oliver Made, den Neal Lisé an de Joe May. De Made spillt zanter 2008 an der Band Luceed.

## Discographie

### Albumen
* 1995: *Welcome in Pronoia*
* 2003: *Cherubim*

### EPen
* 2001: *EP 1613*

## Um Spaweck
* Säit vun der Grupp

__NOTOC__
Kyrenee

**Kyrenee** ass eng lëtzebuergesch Museksgrupp vu Boufer an der Gemeng Luerenzweiler, déi 2002 gegrënnt gouf. De Stil vun der Grupp ass Gothic Metal. Hir Lidder sinn op Englesch.

2005 huet s'um lëtzebuergesch Editioun vum Emergenza Festival gespillt.

## Discographie
* 2011: *Insorcism* – Kriticken op Legacy: 12/15, Lëtzebuerger Journal: ...

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Grupp

__NOTOC__
André Reuter

Den **André François Raymond Reuter**, gebuer de 27. Januar 1947 zu Lëtzebuerg, ass e quantitativ orientéierte lëtzebuergeschen Ekonomist, dee sech a senge Virliesunge wéi a senger Fuerschung mat der Gestioun vun Informatiounen, Wëssen a Wäerter befaasst.

No der Primärschoul um Lampertsbierg an der Première am LGL huet hien Ekonomie op der ULB an um Alfred Weber Institut vun der Heidelberger Universitéit studéiert, wou hie säin Doktorat mat summa cum laude gemaach huet.

Säi beruffleche Wee huet hien als jonken Dozent a Professer vun Heidelberg iwwer Los Angeles an den “Theseus Institute for Innovation, Strategy and Information Technology" an den Technologie- a Wëssenschaftspark Sophia Antipolis bei Antibes geféiert.

Vun 1973 bis 1989 huet hien als Journalist fir verschidden Titele vun der internationaler Wirtschaftspress geschafft, ënner anerem fir d'Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) an d'Technische Rundschau vu Bern.

Mat enger Ekipp vu Wëssenschaftler a professionellen Experten huet hien eege Methoden a Modeller, fir d'Transparenz vu Geschäftsprozesser ze verbesseren a fir eng realistesch Evaluatioun vun immaterielle Gidder a Verméigen z'erméiglechen, entwéckelt. Vum Reuter entworf an implementéiert Softwaresystemer si weltwäit am Asaz.

Den André Reuter ass President vum 2004 gegrënnte Lëtzebuerger Fuerschungsinstitut *European Institute for Knowledge and Value Management* (EIKV)

m Mee 2012 bis Dezember 2015 war hie Rekter vun der "eufom University for Economics and Management" an zanter November 2015 ass hie “Gründungs-Rektor” vun der staatlech unerkannter an accreditéierter “ISEC Hochschule der Wirtschaft” (Institut supérieur de l'économie) zu Lëtzebuerg. Träger vum ISEC-HdW sinn d'Chambre de commerce an d'Chambre des métiers vu Lëtzebuerg.

Enn September 2017 huet de Reuter d'ISEC University of Applied Sciences verlooss fir d'DTMD University for Digital Technologies in Medicine and Dentistry mat senge Kolleegen Daniel Grubeanu an Ralf Rössler opzebauen. D'DTMD Universitéit ass offiziell als "Institut de Formation Continue" unerkannt an als eng vun deene ganz wéinegen Héichschoulen an Europa ISO certifiéiert. Den André Reuter ass President vum DTMD University Network mat Partner Universitéiten, akadeemesch Lehrpraxen an Instituter a ganz Europa.

## Um Spaweck
* eufom University Luxembourg
* ISEC Institut Supérieur de l'Économie
* eufom European University for Economics & Management A.s.b.l. am Memorial
* Paperjam-Interview mam André Reuter
* Luxembourg, an attractive iP destination
Scarlet Anger

**Scarlet Anger** ass eng lëtzebuergesch Museksgrupp vun Dummeldeng an der Stad Lëtzebuerg, déi 2007 vun de Museker Joe Block a Fred Molitor gegrënnt gouf. De Stil vun der Grupp ass Thrash Metal. Hir Lidder sinn op Englesch.

Scarlet Anger huet eng gewësse Popularitéit an der lëtzebuergescher Metal-Musekszeen. Se hunn um Wacken Open Air Festival a Food For Your Senses gespillt. 2011 huet d'Band den *Netrock Contest* gewonnen.

Déi aktuell Memberen  sinn den Joe Block (Gesank), de Fred Molitor (Gittar), den Jeff Buchette (Gittar), de Vincent Niclou (Bass) an de Rodolphe "Rod" Sovilla (Batterie).

## Discographie

### Albumen
* 2012: *Dark Reign*
* 2016: *Freak Show*
* 2024: *Martyr*

### EPen
* 2011: *Kill the King*

### Singelen
* 2012: *Stupid Boy*

### Demoen
* 2009: *La realidad es triste…*

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Grupp

__NOTOC__
Black Candle

**Black Candle** ass eng lëtzebuergesch-däitsch Museksgrupp vu Réimech (spéider vu Merzig am däitsche Bundesland Saarland), déi 1994 vum Museker Marc "Dark Lord Tenebrus" Simon gegrënnt gouf. De Stil vun der Grupp ass Black Metal, an et ass eng vun den éischte Black-Metal-Gruppen zu Lëtzebuerg. Hir Lidder sinn op Englesch, Lëtzebuergesch an Däitsch.

## Discographie

### Albumen

* 2002: *The Faceless Angel*
* 2006: *Lead Me to the Tombs*
* 2013: *Smoke and Monoliths*
* 2016: *Lost Light of the North*

### EPen
* 1999: *Nightfire* – 

### Demoen

* 1996: *My Black Sky*
* 1997: *Winter of Wrath*
* 2004: *From the Deepest Level*
* 2005: *Promo 2005*
* 2016: *Promo 2016*

### Singelen
* 2019: *Thou Angel of Poisonous Flowers*

__NOTOC__
Risch

**Risch** ass:
* en Uertsdeel an der däitscher Stad Bergisch Gladbach: Risch (Bergisch Gladbach),
* en Duerf an der Schwäizer Gemeng Risch Rotkreuz: Risch ZG,
* eng Schwäizer Gemeng: Risch Rotkreuz oder Risch,
* e Familljennumm, kuckt dofir: Risch (Familljennumm).
Edel Weis

Den **Edel Weis**, gebuer 1981 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Rapper vun Zolwer.

2013 hunn de Kueb an den Edel Weiss de Release *Schemotape 2​.​0* erausbruecht.

Hien huet 2015 den Album *Kappmassage* um Plackelabel De Läbbel verëffentlecht. D'Lidder goufe gréisstendeels tëscht 2011 an 2014 an engem Studio zu Rammeldang opgeholl. Si goufe vum Rico Quérin a vum Ken Nnganyadi gemëscht a masteriséiert.

## Albumen
* 2013: *Schemotape 2​.​0* 
* 2015: *Kappmassage*

## Um Spaweck
* Den Edel Weis op Facebook an op Bandcamp
Pit Klein

De **Pit Klein**, gebuer den 12. September 1996, ass e lëtzebuergesche Bouschéisser. Hien huet seng Carrière als Sportler 2009 ugefaangen an ass zanter 2013 international aktiv.

2015 huet hie Lëtzebuerg bei de World Archery Championships zu Kopenhagen an Dänemark vertrueden, an 2024 op den Olympesche Summerspiller zu Paräis.

An der *WorldArchery*-Weltranglëscht läit de Pit Klein op der Plaz 171 an der Recurve-Bou-Kategorie (Stand: September 2018).

Hie war Member vun der Section sports d'élite de l'armée.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Eduard Wassiljewitsch Nasarow

Den **Eduard Wassiljewitsch Nasarow**, gebuer den 23. November 1941 zu Moskau, a gestuerwen och do den 11. September 2016, war e russeschen Trickfilmzeechner, -regisseur a Moler.

2012 krut hien den Titel Vollekskënschtler vu Russland.

## Um Spaweck
Nowousensk

**Nowousensk** (op Russesch: Новоузенск, op Tataresch: Яңа Үзән/Yaña Üzän) ass eng Stad am Oblast Saratow am Wolga-Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 202&nbsp;km südëstlech vu Saratow an eng 20&nbsp;km vun der Grenz mat Kasachstan ewech.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Nowousensk. Si huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 43&nbsp;km².

Nowousensk gouf am Joer 1960 als Duerf **Tschertanla** (Чертанла) gegrënnt. 1835 krut et d'Stadrechter a gouf op Nowousensk ëmbenannt.

## Um Spaweck
Bandana (Rapper)

De **Bandana ** ass e Gangsta-Rapper vun Esch-Uelzecht.

## Karriär

Hien ass am Hierscht 2015 bekannt gi wéi d'Police op Esch-Belval geruff gouf well sech do eng Dose bewaffnet maskéiert Persoune erëmgedriwwen hunn. D'Waffe goufe beschlagnaamt; et huet sech erausgestallt, datt et falscher waren an datt dat Ganzt den Tournage fir e Museksvideo war. Den 1. November 2015 gouf dee Video fir dem Bandana säin éischten Titel *Squad* op YouTube gesat a gouf an engem Dag 15.000-mol an an der Zäit vun enger Woch 100.000-mol gekuckt ugeklickt. E gouf a bal alle groussen nationale Medien ernimmt an huet gréisstendeels negativ Reaktiounen ervirgeruff. Rapper wéi den C.M.P, de Marc Garçon an den Jerry Kane hu mat Dissen reagéiert, och den Tommek huet e Video als Reaktioun verëffentlecht.

Am Dezember 2015 huet de Bandana den Disstrack *YM* géint de Ben Olinger verëffentlecht. 2016 sinn nach d'Titele *Locker* a *4Fun* erauskomm.

Am Dezember 2016 ass dem Bandana säin éischte Studiosalbum *Eh* verëffentlecht ginn. Nieft *Squad* a *Locker* war dorop och d'Lidd *Bommeeléer*  ze fannen, dat eleng op Spotify iwwer 450.000 Mol gestreamt gouf. 2018 war hien um Lidd *Karibik* vum Skinny J an Turnup Tun ze héieren.

*Eh! Vol. 2* gouf 2019 verëffentlecht, an d'Joer drop d'Singele *Gasolina* a *6. Stack*. Duerno huet hie mam Nosi op deem sengem Track *Klengen Drenken* kollaboréiert.

Am Dezember 2021 huet de Bandana säin drëtten Album *Na Banda* releast, op deem *Butterfly* (2020) an d'Lidd *Lausbouf* mam Maale Gars ze fanne sinn.

## Discographie
### Albumen
* 2016: *Eh*
* 2019: *Eh! Vol. 2*
* 2021: *Na Banda*

### Lidder (Auswiel)
* 2015: *Squad*
* 2015: *YM*
* 2016: *Locker*
* 2016: *4Fun*
* 2017: *Aya*
* 2018: *Waat leeft?*
* 2020: *Gasolina*
* 2020: *6. Stack*
* 2020: *Butterfly*

## Um Spaweck
* Discographie vum Bandana op Rate Your Music
* Facebookpresenz vum Bandana
* YouTube-Kanal
Kusnezk

**Kusnezk** (op Russesch: Кузнецк) ass eng Stad am Oblast Pensa am Wolga-Federatiounskrees a Russland. Se läit eng 122&nbsp;km ëstlech vu Pensa.

Et ass de Verwaltungszentrum vum Distrikt Kusnezk. Si huet  Awunner (Stand ). D'Stad huet eng Fläch vun zirka 42&nbsp;km².

Kusnezk gouf am Joer 1699 vum Bojar Wassili Fjodorowitsch Naryschkin als Duerf **Trujowo** (Труёво) oder **Trujowo-Woskressenskoje** (Труёво-Воскресенское) gegrënnt. Am Ufank vum 18. Joerhonnert huet se den Numm **Naryschkino** (Нарышкино). 1780 krut et d'Stadrechter a gouf op Kusnezk ëmbenannt.

## Um Spaweck
Pierre Fisch

De **Pierre** (Petrus) **Fisch**, gebuer ? ... an der Gemeng Rouspert a gestuerwen de 15. Mäerz 1657, war e lëtzebuergesche Pater, dee vun 1628 bis 1657 Abt vun der Benediktinerabtei Iechternach war. 

Hien huet zu Tréier Humanistik studéiert a gouf duerno Benediktiner zu Iechternach. 1621 gouf e Prior, a 1628 Abt
Hie war de 64. Abt vun der Abtei..

Zu Iechternach gouf eng Strooss no him genannt.