Ulysses (Sond)

Den **Ulysses** war eng Raumsond vun der europäescher Weltraumorganisatioun an der US-amerikanescher Loft- a Raumfaartagentur NASA fir d'Erfuerschung vun der Sonn, déi de 6. Oktober 1990 um 11:47:16 UTC An de Weltraum geschoss gouf. Den Haaptoptrag fir d'Sond ze baue krut déi däitsch Dornier-System GmbH. D'Sond war bis den 29. Juni 2009 a Betrib.

## Geschicht
Ufanks war jee eng US-amerikanesch an eng europäesch Sond ënner dem Aarbechtstitel *International Solar Polar Mission* (ISPM) fir déi gläichzäiteg Ënnersich vum Nord- a Südpol vun der Sonn geplangt. Duerch Budgetkierzunge gouf d'NASA-Sond awer 1981 gestrach. Dofir hunn d'Europäer der NASA d'Hallschent vun der Notzlaascht op der Ulysses zur Dispositioun gestallt – am Géigenzuch huet d'NASA fir de Start op engem Space Shuttle gesuergt, d'Radionuklidbatterie an d'Missiounsiwwerwaachung duerch de JPL mat dem Deep Space Network. Dofir ass d'Ulysses och primär als europäesch Missioun ze gesinn – d'Amerikaner goufen eréischt méi spéit "u Bord geholl".

De Start war fir Mee 1986 mat der Missioun STS-61-F op enger Centaur-Uewerstuf virgesinn, awer duerch den Ofstuerz vun der Raumfär Challenger den 28. Januar 1986 war de Start dunn op de 6. Oktober 1990 gerutscht a gouf mat der Missioun STS-41 op enger IUS/PAM-S-Uewerstufekombinatioun duerchgefouert.

Den Ulysses gouf mat 15,4&nbsp;km/s a seng Fluchtbunn zum Jupiter ausgesat. Déi héich Fluchtvitesse war néideg, well den Ulysses d'Jupiterbunn an engem relativ grousse Wénkel huet misse schneiden, well ei mat engem Fly-y-Manöver vum Jupiter an eng polar Sonnenëmlafbunn ëmdirigéiert konnt ginn. Domat hat en d'Äerd mat der zweethéchster jee vun enger Raumsond erreechter Vitess verlooss. (Den aktuelle Rekord hält d'Raumsond New Horizons mat 16,21&nbsp;km/s.)

D'Liewesdauer vun der Sond gouf ufanks fir eng Missioun vu fënnef Joer ausgeluecht, déi si aber bei wäitem iwwerschratt hat.

Den 29. Juni 2009 gouf d'Ulysses-Missioun wéinst net genuch Bordenergie offiziell agestallt. D'Sond ëmkreest weider d'Sonn.

### Den Numm
Den Ulysses ass no dem englesche Wuert fir de griichesche Soenheld Ulysses genannt.

## Verlaf vun der Missioun

## Resultater

* Ulysses zielt zu de beschte Missiounen an der europäescher Raumfaartgeschicht.
* Déi wëssenschaftlech Missioun vun Ulysses ëmfaasst ënner anerem d'Sonnekorona, de Sonnewand, d'Sonnemagnéitfeld, solar Plasmawellen, kosmesch Stralen, a vill Miessunge beim Jupiterlaanschtfluch 1992.
* Den Ulysses war déi éischt Sond, déi eng polar Sonnenëmlafbunn hat. Ausserdeem war si mat dem Jupiter-Laanschtfluch déi éischt net-amerikanesch Sond am baussechte Sonnesystem.

## Technesch Daten
* Gréisst: 3,2 × 3,3 × 2,1 m
* Mass: 366,7&nbsp;kg; dovu 55,1&nbsp;kg wëssenschaftlech Instrumenter an 33,5&nbsp;kg Dreifstoff
* Energiequell: Thermoelektresche Radioisotopengenerater (RTG)
* Instrumenter: Moossinstrumenter fir d'Ënnersich vum Sonnewand, Magnéitfeld, Deelchenstralung, Radio-, Röntgen- a Gammastralung
* Undriff a Steierung: Transport an den Äerdorbit mam Space Shuttle; IUS-PAM-S-Rakéitekombinatioun fir de Start aus dem Orbit; Manövréierdreifwierker mat Hydrazin als Dreifstoff
* Dateniwwerdroung: Kommunikatiounsanlagen an Antennen am X-Band (60 Watt) an S-Band

## Um Spaweck

* Ulysses
*  Offizielle Homepage von Ulysses der NASA
*  Offizielle Homepage von Ulysses der ESA
*  Science and Technology Homepage von Ulysses bei der ESA
*  ESA/NASA/JPL: ''Ulysses'' subsystems and instrumentation in high detail
*  Ulysses Solar Explorer
*  Wo ist Ulysses jetzt
* ESA_Press Release zum bevorstehenden Missionsende

## Kuckt och

* Lëscht vun onbemannte Raumfaartmissiounen