open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Michael Anthony Perez

De **Michael Anthony Perez**, gebuer zu East Los Angeles am Los Angeles County a Kalifornien, ass en US-amerikaneschen Televisiouns- a Filmschauspiller vu mexikanescher Ofstamung. Hien huet seng Karriär 2014, no senger Entloossung aus engem Prisong ugefaangen.

Hie gouf mat der Roll als Gangster *Luis* an der Televisiounsserie *[[Mayans M.C.]]* (2019–23) bekannt.

## Filmographie (Auswiel)
* 2015–16: *[[East Los High]]* (Tëleesserie, 2 Episoden)
* 2016: *[[Happy Birthday (US-amerikanesche Film 2016)|Happy Birthday]]*
* 2017: *[[Escape Artist (Film)|Escape Artist]]*
* 2019–23: *[[Mayans M.C.]]* (Tëleesserie, 19 Episoden)
Run Wild, Run Free

** Run Wild, Run Free** ass e brittesche Film vum Richard C. Sarafian aus dem Joer 1969 mam John Mills an der Sylvia Syms an den Haaptrollen nom Roman *The White Colt* vum David Rook.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Aloyse Ludovissy

Den **Aloyse Ludovissy**, gebuer 1927, a gestuerwen 1995, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war Member vum Gemengerot a Schäffen vun der Gemeng Weiler zum Tuer.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Siren eng Strooss no him genannt.
Philippe Manternach

De **Philippe Manternach**, gebuer de 26. Januar 1845 an der Fiels,  a gestuerwen den 21. Januar 1910 zu Ettelbréck, war e lëtzebuergesche Museker an Dirigent.

## Liewen a Karriär
De Philippe Manternach war vun 1862 bis 1865 als Flüttist Member vum Musikcorps vum 9. Infanterie-Regiment zu Den Haag. Dono war en zu Dikrech bis 1871 Klarinettist a spéider Hornist bei der Militärmusek, déi an der Tëschzäit mat där aus der Stad fusionéiert hat. 

Vun 1871-1880 war hien Dirigent vun der *Philharmonie de Larochette*. 1881 huet en d'Direktioun vun der Philharmonescher Gesellschaft vun Ettelbréck iwwerholl. 1881 gouf en do fir déi nächst 30 Joer Gesangsleerer an de Primärschoulen, an zwee Joer drop och an der Akerbauschoul. 

Vun 1891 bis 1909 war en Dirigent (fir Instrumentalmusek) an der *[[Union Grand-Duc Adolphe|Union Adolphe]]*.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Ettelbréck eng Strooss no him genannt.

## Gielercher
* 1897: Croix de l 'Ordre de mérite militaire et civil
Jean-Pierre Thill (Lokalpolitiker)

Den **Jean-Pierre Thill**, gebuer den 18. September 1883 zu Ettelbréck, an och do de 5. September 1950 gestuerwen, war e lëtzebuergesche Rousenziichter a Lokalpolitiker.

De Jean-Pierre Thill war vun 1939 bis 1941 an dann nees vun 1945 bis 1950 Buergermeeschter vun der Stad Ettelbréck.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Ettelbréck eng Strooss no him genannt.

## Um Spaweck
Pierre Krack

De **Pierre Krack**, gebuer de 27. Juni 1889 um Brosiushaff (Colmer-Bierg)  a gestuerwen den 2. Oktober 1970 zu Bieles, war e lëtzebuergesche Mëller.

## Lindenmillen - Krackmillen
De Pierre Krack huet am Februar 1921 d'Lindenmillen vu Waarken mat 7 ha Land gesteet. Hien huet d'Ariichtung vun der Millen ausgebaut an e eifrege Millebetrib a Mielhandel bedriwwen. Hien huet en Dynamo installéiert a säin Elektresch selwer produzéiert. 1936 huet hien aus ekonomesche Grënn mat der Mielproduktioun opgehalen, huet awer nach bis ëm 1940 mat Miel gehandelt. An der Millen, déi antëscht "Krackmillen" genannt gouf, huet hie bis ëm 1945 nach Véifudder fir sech a seng Cliente geschrot.

## Helios-Bad
1933 riicht de Pierre Krack e mobillen Damm um Millewier an, deen him et erlabe soll mam Waasser vun der Waark zwee Schwammbassenge mat Waasser z'alimentéieren. De 6. Mee 1934 huet hien d'Schwemm mat Chalet an Tennis, déi hien "Helios-Bad" gedeeft hat, opgemat. Seng Fra, d'Marguerite Schreiner, huet do Quetschentaarten, Hameschmieren a Gedrénks verkaaft. D'Schwëmm ass 1958 zougemat ginn. De Pierre Krack a seng Fra haten sech am Abrëll 1921 zu Géisdref bestuet. D'Fra war den 8. September 1897 zu Nacher op d'Welt komm an ass den 21. Juli 1947 zu Waarken gestuerwen. 
## Strooss
Zu Ettelbréck gëtt et eng Strooss, déi dem Pierre Krack säin Numm dréit: rue Pierre Krack.
## Literatur
*Erpelding, E., 1981. *Die Mühlen des Luxemburger Landes*. Luxembourg, Impr. St-Paul, 800 S.
*Beckerich, N., 2006. *Helios – Das Schwimm-, Licht- und Luftbad*. De Reider, Informatiounsblat vun der Gemeng Ettelbréck, Nr. 37, Abrëll 2006, S. 28-30. PDF
*Flies, J., 1970. *Ettelbrück. Die Geschichte einer Landschaft.* Luxembourg, Impr. Saint-Paul, 2274 p.
Jean Bischoff

De **Jean Bischoff**, gebuer …, a gestuerwen …, war vu 1443 bis 1462 *Clerc-juré* vun der Stad Lëtzebuerg.

## Éierung
Fir un de Jean Bischoff z'erënneren, gouf zu Weimeschkierch an der Stad Lëtzebuerg eng Strooss no him genannt: d'Rue Jean Bischoff leeft als Sakgaass vun der Rue Lamormesnil a Richtung Osten. 

## Um Spaweck
Charlotte Lamort-Velter

D**'Charlotte Velter**, bestuet **Lamort-Velter**, gebuer den ... a gestuerwen am Alter vun 93 Joer Enn Januar 1966
, war eng lëtzebuergesch Mäzeenin.

Si war koum aus enger Réimecher Famill, déi do eng Lougierwerei opgeriicht a bedriwwen huet. Wéi virum Éischte Weltkrich d'Réimecher Spidol ze kleng gi war, huet d'Famill Velter der Stad en Terrain am *Buerewee* geschenkt, fir do en neit Gebai ze bauen, an hat och nach eng Zomm Geld fir d'Baukäschte spendéiert. Och méi spéit beim Bau vun engem zousätzleche Fligel war d'Charlotte Lamort-Velter déi dreiwend Kraaft hannendrun.

Si war mam Georges Lamort bestuet.

Fir u si z'erënneren, gouf zu Réimech eng Strooss, d'Avenue Lamort-Velter, no hir genannt.
Édouard Thill

Den **Édouard Thill**, gebuer ... , a gestuerwen den 9. Februar 1947 zu Bieles am Alter vu 74 Joer, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vun 1925 bis 1932 Buergermeeschter vun der Gemeng Suessem.

Fir un den Edouard Thill z'erënneren, huet de Suessemer Gemengerot am August 1965 decidéiert, eng Strooss zu Bieles no him *Rue Edouard-Thill* ze nennen.
Jacques Battin

De **Jacques Battin**, gebuer ... , a gestuerwen de 24. Juni 1950 am Alter vu 84 Joer zu Bieles, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vun 1915 bis 1924 Buergermeeschter vun der Gemeng Suessem.

Fir un de Jacques Battin z'erënneren, huet de Suessemener Gemengerot am August 1965 decidéiert, eng Strooss zu Bieles no him *Rue Jacques-Battin* ze nennen.
Antoine Lavoisier

Den **Antoine Laurent Lavoisier**, fréier **de Lavoisier**, gebuer de 26. August 1743 zu Paräis, an och do gestuerwen den 8. Mee 1794, war e franséische Cheemiker, Philosoph an Ekonomist. Hien huet quantitativ Miessmethoden an der Chimie agefouert, d'Roll vum Sauerstoff bei der Verbrennung an am Oxidatiounsprozess vun der Ootmung erkannt an domat d'Phlogiston-Theorie, déi deemools dominant war, widderluecht. De Lavoisier huet vill Grondlage vun der moderner Chimie geluecht a gëllt als Grënner a Papp vun der moderner Chimie.

## Liewen a Karriär

## No him genannt

### Lëtzebuerg
Fir un den Antoine Lavoisier z'erënneren, huet de Stater Schäfferot de 15. Abrëll 1954 decidéiert um Verluerekascht an der Stad Lëtzebuerg eng Strooss no him ze nennen: d'Rue Antoine Lavoisier verbënnt d'Rue Marie et Pierre Curie mam Boulevard de la Fraternité.

### Soss doruechter
* Den Asteroid (6826) Lavoisier,
* de Moundkrater Lavoisier,
* en ettlech Stroossen a Frankräich hunn den Numm *Rue Lavoisier,*
* verschidde Lycéeë wéi deen zu Paräis, zu Porcheville an zu Mayenne krute säin Numm,
* dem Lavoisier säin Numm ass ee vun den 72 Nimm um Eiffeltuerm.

## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker

## Um Spaweck
Pierre Kraus

De **Pierre Kraus**, gebuer ëm 1930, a gestuerwen de 17. Juli 2017 zu Ettelbréck, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker (CSV).

Hie war vun 1970 u Member vum Ettelbrécker Gemengerot, laangjärege Schäffen an dono, vun 1998 bis 2003, Buergermeeschter vun der Stad Ettelbréck.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Ettelbréck eng Strooss no him genannt.

## Um Spaweck
Astrid vu Schweden

D**'Astrid Sofia Lovisa Thyra vu Schweden** aus dem Haus Bernadotte, gebuer de 17. November 1905 zu Stockholm als Prinzessin vu Schweden, a gestuerwen den 29. August 1935 zu Küssnacht am Rigi, war duerch Bestietnes mam Leopold III., Kinnigin vun de Belsch.

Si war d'Mamm vun der Joséphine-Charlotte, der spéiderer Fra vum Groussherzog Jean vu Lëtzebuerg, souwéi vun den zwéi Kinneke Baudouin an Albert II.

## Liewen
D'Astrid war déi drëtt Duechter vum Prënz Carl vu Schweden, Herzog vu Västergötland (1861–1951), Jong vum Kinnek Oskar II. vu Schweden, a senger Fra, der Prinzessin Ingeborg vun Dänemark (1878–1958), Duechter vum dänesche Kinnek Frederick VIII. aus dem Haus Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg a seng Fra Louise vu Schweden-Norwegen. Hir Schwëster Märtha huet sech an d'norwegesch-kinneklech Famill abestuet. Si hat e méi jonke Brudder, de Carl (1911–2003) an eng aner Schwëster d'Margaretha vu Schweden.

De 4. November 1926 huet d'Prinzessin Astrid zu Stockholm de Leopold III. (1901–1983) bestuet, dee méi spéit Kinnek vun de Belsch gouf. D'Koppel krut dräi Kanner:

* Joséphine-Charlotte (1927–2005) ⚭ 1953 Jean vu Lëtzebuerg,
* Baudouin (1930–1993), Kinnek vun de Belsch ⚭ 1960 Doña Fabiola de Mora y Aragón (1928–2014),
* Albert II. (* 1934), Kinnek vun de Belsch ⚭ 1959 Prinzessin Paola Ruffo vu Kalabrien.

## Doud
Den 29. August 1935 huet de Kinnek Leopold op enger Strooss bei Küssnacht am Rigi um Ufer vum Vierwaldstätterséi d'Kontroll iwwer säin Auto verluer an e géie Rampli erofgefall. D'Kinnigin gouf beim Accident aus dem Auto eraus, an e Bam geschleidert an ass nach op der Plaz un enger schwéierer Kappverletzung gestuerwen.

D'Gemeng Küssnacht huet dem Leopold den Terrain op deem d'Accident geschitt war iwwerlooss, an de Kinnek huet eng Gedenkkapell fir d'Astrid baue gelooss.

## Erënnerungen

Belgique - Parc de Wisterzée - Reine Astrid - 03.jpg|Büst am Parc vu Wisterzée
Luxembourg,_Rue_Astrid_(nom_de_rue).jpg|Stroosseschëld um Belair
Belgique - Bruxelles - Mémorial Reine Astrid - 01.jpg|Memorial zu Laeken
File:Standbeeld Koningin Astrid, Aalst.jpg|Statu an der Keizersplein zu Aalst

### Zu Lëtzebuerg

Fir un d'Astrid z'erënneren, gouf um Belair an der Stad Lëtzebuerg eng Strooss no hir genannt: d'Rue Astrid leeft vun der Rue Arthur-Herchen bis op d'Place de France.

### Soss doruechter
* *Mémorial Reine Astrid* zu Laeken,
* *Square Astrid* zu Arel 
* Monument am *[[Parc vu Wisterzée]]* zu Court-Saint-Étienne,
* Astrid-Kapell zu Küssnacht.
* Koningin Astridplein zu Antwerpen
* Place de la Reine-Astrid zu [Paräis) 
* Place Reine Astrid zu [Visé
* Statue an der Keizersplein zu Aalst

## Gielercher
* 
*  Dame noble vum Theresienuerden
*  Dame noble vum Stärekräizuerden (Éisträich-Ungarn).

## Um Spaweck
Aristide Briand

Den **Aristide Briand**, gebuer den 28. Mäerz 1862 zu Nantes, a gestuerwen de 7. Mäerz 1932 zu Paräis, war e franséische Jurist a Politiker.

Hie war Deputéierten an der Loire an an der Loire-Atlantique (deemools *Loire-Inférieure*), Initiateur a Rapporter vum Gesetz iwwer d'Trennung vu Kierch a Staat vun 1905, eelefmol President vum Ministesch-Conseil a sechsanzwanzegmol Minister an der Drëtter Republik.

De Briand huet nom Éischte Weltkrich eng weesentlech Roll an den internationale Relatioune gespillt. 1926 krut hien, zesumme mam Gustav Stresemann, de Friddensnobelpräis fir seng Handlung als Ausseminister fir d'Versönung tëscht Frankräich an Däitschland (Traitéë vu Locarno, 1925). Am Joer 1928 war hien och den Initiator vum Briand-Kellogg-Traité, engem Vertrag iwwer de géigesäitege Verzicht vu Krich tëscht de Staaten.

## Liewen a Karriär

## Éierung

### Lëtzebuerg
Fir un den Aristide Briand z'erënneren, huet de Stater Schäfferot de 27. Januar 1933 decidéiert, zu Gaasperech an der Stad Lëtzebuerg eng Strooss no him ze nennen: d'Rue Aristide Briand verbënnt d'Rue Gutenberg mat der Rue Clemenceau.

### Soss doruechter (Auswiel)

* Zu Paräis ass de *Monument de la Paix* dem Aristide Briand gewidmet,
* Bronz-Statu zu Hardencourt-Cocherel,
* Monument zu Pacy-sur-Eure,
* ronn Dausend Stroossen a Frankräich sinn nom Aristide Briand genannt.

## Um Spaweck
Sibenaler (Homonymie)

**Sibenaler** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Lé Sibenaler, lëtzebuergesch Fotojournalist.
* Nic Sibenaler, Fotograf an Editeur vu Postkaarten.
* Nicolas Sibenaler (1865–1946), Ingenieur an Enseignant.

## Kuckt och
* Siebenaler
Pursued

**Pursued** ass en US-amerikanesche Film vum Raoul Walsh aus dem Joer 1947 mat der Teresa Wright am Robert Mitchum an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
D’Medora Calumm këmmert sech em den 11 Joer alen Jeb Rand deem säi Papp ermuert gouf...

## Um Spaweck
Winnetou 3. Teil

** Winnetou 3. Teil** ass en däitsche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1965 mam Lex Barker am Pierre Brice an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

Eng weider Karl-May-Verfilmung mam Winnetou als Haaptpersonnage.

## Kuckt och
* Karl-May-Filmer

## Um Spaweck
Hurra, unsere Eltern sind nicht da

** Hurra, unsere Eltern sind nicht da** ass en däitsche Film vum Wolfgang Schleif aus dem Joer 1970 mat der Uschi Glas a mam Hans-Jürgen Bäumler an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Véier Kannner profitéieren dovun, dass hir Elteren op d'Rees sinn, an d'Kannermeedche Besseres ze dinn huet wéi op s'opzepassen. De Monni Alois suergt dofir, dass d'Kierch am Duerf bleift...

## Um Spaweck
Was ist denn bloß mit Willi los?

** Was ist denn bloß mit Willi los?** ass en däitsche Film vum Werner Jacobs aus dem Joer 1970 mam Heinz Erhardt a mam Ralf Wolter an den Haaptrollen nom Theaterstéck * Wem Gott ein Amt gibt* vum Wilhelm Lichtenberg. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Steierinspekter Will Winzig gëtt kuerz viru senger Pensioun vu sengem Chef dobäi erwëscht, dass e bei ettleche Leit en A zevill zougedsréckt hat, 
wann se hir Steieren net bezuele wollten oder konnten.

Fir den Usproch op seng Pensioun net ze verléieren, spillt de Winzig vir, hie wier verréckt. Ma dat huet net deen erwëschten Effet...
## Um Spaweck
Das kann doch unsren Willi nicht erschüttern

**Das kann doch unsren Willi nicht erschüttern** ass en däitsche Film vum Rolf Olsen aus dem Joer 1970 mam Heinz Erhardt an der Ruth Stephan an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Famill Hirsekorn an hir Noperen d'Famill Buntje déi ëmmer mat enee streide fueren an Italien op déi selwecht Plaz an d'Vakanz…

## Um Spaweck
filmportal.de
Wenn du bei mir bist (Film)

**Wenn du bei mir bist** ass en däitsche Film vum Franz Josef Gottlieb aus dem Joer 1969 mam Roy Black am Lex Barker an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
En däitsche Copilot verléift sech an eng thailännesch Prinzessin, déi bei him matflitt, weess awer net, wie si ass a sicht se, nodeems en s'aus den Ae  verluer huet ...

## Um Spaweck
Das Stundenhotel von St. Pauli

** Das Stundenhotel von St. Pauli** ass en däitsche Film vum Rolf Olsen aus dem Joer 1970 mam Curd Jürgens a mat der Corny Collins an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Kommissar Canisius vun der Hamburger Kriminalpolizei enquêtéiert zu St. Pauli iwwer e Muerd, deen am Hotel *Ostend* geschitt ass...

## Um Spaweck
Oggi a me … domani a te

**Oggi a me... domani a te** ass en Italo-Western vum Tonino Cervi aus dem Joer 1965 mam Montgomery Ford a mam Bud Spencer an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Bill Kiowa souz wéinst dem James Elfego onschëlleg am Prisong. Dësen hat dem Kiowa seng Fra vergewaltegt an ermuert, an et och nach esou gedréint kritt, datt de Kiowa dofir veruerteelt gouf. Ewell gëtt  de Kiowa entloss, an ass op Revanche aus...

## Um Spaweck
Der Pfarrer von St. Pauli

**Der Pfarrer von St. Pauli** ass en däitsche Film vum Rolf Olsen aus dem Joer 1969 mam Curd Jürgens a mat der Corny Collins an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De fréieren U-Boot-Kapitän Konrad Johannsen huet sech zum Paschtouer am Hamburger Hafequartier St. Pauli konvertéiert. Do gëtt hie geschwë mat louche Geschichte konfrontéiert, deenen en op de Fong wëll goen...

## Um Spaweck
Wir - zwei

**Wir - zwei** ass en däitsche Film vum Ulrich Schamoni aus dem Joer 1970 mat der Sabine Sinjen am Christoph Bantzer an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
D'Hella Mayer an hire Jugendfrënd Andreas begéine sech no zéng Joer zoufälleg op der Strooss. Si mierken alle béid, dass se nach ëmmer anenee verléift sinn, ma wëssen net sou richteg, wéi se dat mat hirem Alldag an Aklang brénge sollen...

## Um Spaweck
La plus longue nuit du diable

**La plus longue nuit du diable** ass en italieenesch-belsche Film vum Jean Brismée aus dem Joer 1971 mat der Erika Blanc am Jean Servais an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
E Bus mat Touriste muss duerch eng gespaarte Strooss an en engem Schlass d'Nuecht verbréngen. An der Nuecht erleiden all Touristen e schrecklechen Doud.

## Um Spaweck
Lëscht vun den Herrscher vun der Belsch

Dës Lëscht gëtt en Iwwerbléck iwwer d**'Herrscher vun der Belsch**, dat heescht zënter der Grënnung vum Kinnekräich Belsch de 25. Februar 1831, nodeems d'Belsch de 4. Oktober 1830 seng Onofhängegkeet vun Holland erkläert a sech vum Vereenegte Kinnekräich vun den Nidderlande getrennt huet. 

Zanterhier stoungen eng Rëtsch Herrscher – entweeder Regenten oder Kinneken – un der Spëtzt vum Staat.

## Herrscher vun der Belsch
### Chronologie

ImageSize = width:1200 height:auto barincrement:12
PlotArea  = top:10 bottom:50 right:130 left:20
AlignBars = late
DateFormat = dd/mm/yyyy
Period     = from:01/01/1830 till:31/12/2027
TimeAxis   = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1830
Colors     =
  id:regent value:rgb(0,0,0)    legend: Regent 
  id:king value:rgb(1,0.2,0.3)  legend: Kinnek
Legend     = columns:3 left:150 top:24 columnwidth:100
TextData =
  pos:(20,27) textcolor:white fontsize:M
  text:"Titel:"
BarData =
  barset:PM
PlotData=
  width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
  barset:PM

 from: 25/02/1831 till: 21/07/1831 color:regent text:"Baron Surlet de Chokier" fontsize:8
 from: 21/07/1831 till: 10/12/1865 color:king text:"Léopold Ier" fontsize:8
 from: 17/12/1865 till: 17/12/1909 color:king text:"Léopold II" fontsize:8
 from: 17/12/1909 till: 17/02/1934 color:king text:"Albert Ier" fontsize:8
 from: 23/02/1934 till: 16/07/1951 color:king text:"Léopold III" fontsize:8
 from: 20/09/1944 till: 20/07/1950 color:regent shift:(25,-4) text:"Charles" fontsize:8
 from: 17/07/1951 till: 31/07/1993 color:king text:"Baudouin" fontsize:8
 from: 09/08/1993 till: 21/07/2013 color:king text:"Albert II" fontsize:8
 from: 21/07/2013 till: 31/12/2027 color:king text:"Philippe" fontsize:8


Et war Usus, datt de belsche Kinnek de Suffix „den Éischten“ krut, och wann et virdrun nach kee mat deem Numm gouf (also z.&nbsp;B. *Baudouin I.*) Dës Reegel ass mëttlerweil awer vereelzt a gëtt net méi ugewannt. De Kinnek Philippe an de Kinnek Baudouin ginn net oder net méi „den Éischten“ genannt.

## Genealogie

*  **[[Leopold I. vun der Belsch|Leopold I.]]** (1790-1865), **Kinnek vun de Belsch** 
**  **[[Leopold II. vun der Belsch|Leopold II.]]** (1835-1909), **Kinnek vun de Belsch** 
**  *[[Philippe vun der Belsch (1837-1905)|Philippe (1837-1905)]]*, *Grof vu Flandren*
***  **[[Albert I. vun der Belsch|Albert I.]]** (1875-1934), **Kinnek vun de Belsch** 
****  **[[Leopold III. vun der Belsch|Leopold III.]]** (1901-1983), **Kinnek vun de Belsch** 
*****  **[[Baudouin vun der Belsch|Baudouin]]** (1930-1993), **Kinnek vun de Belsch** 
***** **[[Albert II. vun der Belsch|Albert II.]]** (*1934), **Kinnek vun de Belsch** 
****** **[[Philippe vun der Belsch|Philippe]]** (*1960), **Kinnek vun de Belsch**

## Kuckt och
* Belsch
* Geschicht vun der Belsch
* Kinnek vun de Belsch

## Um Spaweck
Tito Mina

Den **Tito Mina**, gebuer den 19. November 1948 zu Baguio, op de Philippinnen, a gestuerwen den 12. Abrëll 2024, war e philippinesche Museker.

Den Tito Mina koum aus enger musikalescher Famill, an huet sech fréi d'Gittar- an d'Ukulele-Spille selwer bäibruecht.  Hien huet gesongen, an eegen Texter geschriwwen a komponéiert. An de 1970er Jore gouf hie Member vun der Rockgrupp *Hot Dogs*, mat där hie mat Stécker wéi *Both In Love, Ikaw Pa Rin* a *Got To Let You Know* a sengem Heemechtland grouss erauskoum.

1977 huet hie seng spéider Fra, eng Lëtzebuergerin, kenne geléiert an ass mat hir op Lëtzebuerg wunne ganngen. Hien ass dunn do an an aneren europäesche Länner opgetrueden, an huet weider Musek komponéiert.

## Um Spaweck
* Den Tito Mina op spotify.com
Marianengraben

***Marianengraben*** (op Englesch: *Mariana's Trench*) ass e lëtzebuergesch-italieenesch-éisträichesche Spillfilm vun der Regisseurin Eileen Byrne, deen den 23. Oktober 2024 zu Lëtzebuerg an de Kino koum. Et ass den éischte Laangfilm vun der Regisseurin a baséiert um Bestsellerroman mam selwechten Numm vun der Jasmin Schreiber (2020). D'Luna Wedler spillt d'Haaptroll.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Paula, eng jonk Studentin, trauert ëm hire Brudder, dee bei Trieste am Mier erdronk ass. Si begéint um Kierfecht dem Helmut (Edgar Selge), deen amgaang ass, d'Urn vu senger verstuerwener Fra auszegruewen, fir déi a Südtiroul ze bréngen, op eng Plaz, wou se schéi Momenter zesummen haten. Zesumme maache se sech op de Wee dohin...

## Produktioun
D'Kierfechtzeene goufen zu Esch-Uelzecht um Jousefskierfecht gedréint. Aner Baussenopname sinn an Tiroul an a Südtiroul gefilmt ginn.

Fichier:Cimetière Saint-Joseph Esch-sur-Alzette 2024-03 ---12.jpg|De Jousefskierfecht zu Esch.
Achensee-Tirol.jpg|Den Achensee an Tiroul.


## Rezensioun
* De Chris Lauer bedauert an der woxx, dass et der Iddi vum Film, déi schonns dacks thematiséiert gouf, un Originalitéit feelt:
*Leider [...] fehlt der luxemburgischen Produktion der nötige, durch Originalität erzeugte Biss. Sie lässt sich [...] auf ausgediente narrative Muster und Stilelemente ein. Die zwischen Konflikt und Eintracht hin- und herschwingende Beziehung zwischen den Hauptfiguren und ihr strapaziöser, von abenteuerlichen Episoden gekennzeichneter Roadtrip enthalten keine Überraschungsmomente, welche die altbekannten Erzählschemata durchbrechen könnten – und das, obwohl mit zwei Wendungen versucht wird, kleinere Knalleffekte zu erzeugen. [...] Auch formal arbeitet der Film mit abgenutzten Kniffen.*

## Gielercher
* *Breakthrough International* Präis um International Filmfestival San Diego.
Kinnek vun de Belsch

De **Kinnek vun de Belsch** ( *roi des Belges*;  *König der Belgier*;  *Koning der Belgen*) ass de souveräne Monarch a Staatschef vum belsche Kinnekräich. Déi belsch Monarchen assuréieren d'exekutiv Muecht mat der Federalregierung op nationalem Niveau, awer och mat de Regierunge vun de Regiounen, Communautéiten a Provënzen.

## Bezeechnung
Den offiziellen Numm ass *Kinnek vun *'de** Belsch'', an net ''Kinnek vun **der*' Belsch*, obwuel et den Herrscher vum belsche Kinnekräich ass.

Dësen Titel ass verbonne mat der Visioun vun engem ideale Fonctionnement vun der belscher Monarchie, ronn 40 Joer no der Franséischer Revolutioun, wéi d'Grënner vum Land et 1830 gewënscht hunn: eng Monarchie déi keng direkt Muecht ausübe géif an déi méi als Ënnerstëtzung vun den Organismen, déi vun de Belsch selwer gegrënnt goufen, funktionéiere sollt. Dës Visioun besteet nach bis haut.

## Muecht vum Kinnek
D'Belsch ass eng konstitutionell Monarchie an d'Muecht vum Kinnek ass duerch déi belsch Verfassung definéiert, déi ë.&nbsp;a. virgesäit, datt « *tous les pouvoirs émanent de la nation* », wat am 19. Joerhonnert staark vun de parlamentaresche Monarchië vun den Nopeschlänner (Holland, Vereenegt Kinnekräich, asw.) ofwäicht, wou d'Monarchen d'Muecht *[[Dei gratia]]* hunn. De Kinnek gëtt deemno net gekréint an en huet och keng vun den Attributer, déi normalerweis mat engem Monarch verbonne sinn. Hie muss souguer en Eed leeschten, ier e seng Funktioun untrëtt.

### [[Exekutiv]]

### [[Legislativ]]

## Aner Rechter

## Kuckt och
* Lëscht vun den Herrscher vun der Belsch

## Um Spaweck

* Internetsäit vun der belscher Monarchie
The Executioner (Film 1970)

**The Executioner** ass en däitsche Film vum Sam Wanamaker aus dem Joer 1970 mam George Peppard an der Joan Collins an den Haaptrollen .

## Ëm wat geet et am Film?
Den Agent John Shay muss erausfanne wou  en Duebelagent am brittesche Secret Service setzt…
## Um Spaweck
Mein Vater, der Affe und ich

**Mein Vater, der Affe und ich** ass en däitsche Film vum Franz Antel aus dem Joer 1971 mam Gerhart Lippert an  der Mascha Gonska an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Unsere Pauker gehen in die Luft

** Unsere Pauker gehen in die Luft** ass en däitsche Film vum Harald Vock aus dem Joer 1970 mam Georg Thomalla a mat der Wencke Myhre an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
D’Petra wëll, als Jong verkleet, de Fluchschäi maachen. Do daucht awer an der Fluchschoul den Zwillingsbrudder vum Direkter vun hirer Schoul op …
## Um Spaweck

 filmportal.de
20 Mädchen und die Pauker

**20 Mädchen und die Pauker** ass en däitsche Film vum Werner Jacobs aus dem Joer 1971 mat der Mascha Gonska an der Heidi Kabel an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Nachbarn sind zum Ärgern da

** Nachbarn sind zum Ärgern da** ass en däitsche Film vum Peter Weck aus dem Joer 1970 mam Georg Thomalla a mat der Uschi Glas an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den Otto Sauser huet säin Haus un dräi Famille verlount déi awer stänneg matenee streiden…

## Um Spaweck
Paul Morrissey

De **Paul Morrissey**, gebuer den 23. Februar 1938 zu New York City, an och do gestuerwen den 28. Oktober 2024, war en US-amerikanesche Filmregisseur.

## Filmographie
* 1964: *About Face* - Haaptacteur: Karen Holzer - (Kuerzfilm)
* 1964: *All Aboard the Dreamland Choo-Choo* - Haaptacteur: Richard Toelk - (Kuerzfilm)
* 1965: *Like Sleep* - (Kuerzfilm)
* 1966: *Chelsea Girls* - Regie zesumme mam Andy Warhol - Haaptacteuren: Brigid Polk, Randy Borscheidt, Christian Päffgen
* 1967: *I, a Man* - Regie zesumme mam Andy Warhol - Haaptacteuren: Tom Baker, Nico, Valerie Solanas
* 1968: *The Loves of Ondine* - Regie zesumme mam Andy Warhol  - Haaptacteuren: Ondine, Joe Dallesandro, Brigid Polk
* 1968: *[[Flesh (Film 1968)|Flesh]]* - Haaptacteuren: Joe Dallesandro, Geraldine Smith, Patti D'Arbanville
* 1968: *[[Lonesome Cowboys]]* - Regie zesumme mam Andy Warhol - Haaptacteuren: Viva, Tom Hompertz, Louis Waldon
* 1968: *San Diego Surf* - Haaptacteuren: Joe Dallesandro, Eric Emerson, Tom Hompertz
* 1970: *[[Trash (Film 1970)|Trash]]* - Haaptacteuren: Joe Dallesandro, Holly Woodlawn, Geri Miller
* 1971: *I Miss Sonia Henie* - (Kuerzfilm)
* 1971: *Women in Revolt* - Haaptacteuren: Candy Darling, Jackie Curtis, Holly Woodlawn
* 1966: *L'Amour * - Haaptacteuren: Michael Sklar, Donna Jordan, Patti D'Arbanville 
* 1972: *[[Heat (Film 1972)|Heat]]* - Haaptacteuren: Joe Dallesandro, Sylvia Miles, Andrea Feldman
* 1973: *Flesh for Frankenstein* - Haaptacteuren: Joe Dallesandro, Monique van Vooren, Udo Kier
* 1974: *Sangue per Dracula* - Haaptacteuren: Joe Dallesandro, Udo Kier, Vittorio De Sica
* 1978: *The Hound of the Baskervilles* - Haaptacteuren: Peter Cook, Dudley Moore, Joan Greenwood
* 1981: *Madame Wang's* - Haaptacteuren: Joan Agajanian Quinn, Paul Ambrose, Susan Blond
* 1982: *Forty Deuce* - Haaptacteuren: Orson Bean, Kevin Bacon, Mark Keyloun
* 1985: *Mixed Blood* - Haaptacteuren: Marília Pêra, Richard Ulacia, Linda Kerridge
* 1985: *The Armchair Hacker* - Haaptacteuren: Gino Marrocco, Derek Nolan
* 1985: *Le neveu de Beethoven* - Haaptacteuren: Wolfgang Reichmann, Jane Birkin, Mathieu Carrière 
* 1988: *Spike of Bensonhurst* - Haaptacteuren: Sasha Mitchell, Ernest Borgnine, Sylvia Miles
* 2005: *Veruschka – Die Inszenierung (m)eines Körpers* - Regie zesumme mam Bernd Böhm - Haaptacteur: Veruschka von Lehndorff - (Dokumentarfilm)
* 2010: *News from Nowhere* - Haaptacteuren: Demian Gabriel, Nicole LaLiberte, Viva

## Um Spaweck
Soria

**Soria** ass d'Haaptstad vun der spuenescher Provënz Soria a läit der autonomer Regioun Kastilien-León.

## Um Spaweck

*Offiziell Säit vu Soria
Frankenstein Must Be Destroyed

** Frankenstein Must Be Destroyed** ass e brittesche Film vum Terence Fisher aus dem Joer 1969 mam Peter Cushing a mat der Veronica Carlson an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den Dr. Frankenstein ass net, wéi ugeholl, dout, ma schafft heemlech un engem neie Projet: der Transplantatioun vun engem Gehier. E sicht d'Hëllef vum Dr. Brandt, deen an enger psychiatescher Klinick internéiert gouf, an deen och un esou Transplantatiounen experimentéiert hat. Wéi en e mat Hëllef vun engem Kompliz befreie wëll, stierft de Brandt. Kuerzerhand entféiert de Frankenstein den Direkter vun der Klinick an transplantéiert deem d'Gehier vum frësch verstuerwene Brandt an ...

## Um Spaweck
Josefine Mutzenbacher (Film)

**Josefine Mutzenbacher** ass en däitsche Film vum Kurt Nachmann aus dem Joer 1970 mat der Kai Fischer an der Christine Schuberth an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vun der Wienerin Josefine Mutzenbacher, enger Prostituéiert an der Belle Époque...

## Um Spaweck
The Magnificent Seven

**The Magnificent Seven** ass en US-amerikanesche Film vum John Sturges aus dem Joer 1960 mam Yul Brynner a mam Steve McQueen an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Well e klengt Duerf a Mexiko ëmmer erëm vu Banditten iwwerfall gëtt, engagéieren d’Awunner den US-Amerikaner  Chris Adams fir hiert Duerf ze verdeedegen…

## Soss
D'Handlung baséiert um japanesche Film *[[The Seven Samurai]]*, se spillt awer an Nordamerika. D'Titelmusek vum Elmer Bernstein gouf jorelaang dono fir eng Zigarettereklamm benotzt, déi "Fräiheet an Abenteur" versprach huet.

## Um Spaweck
Taste the Blood of Dracula

** Taste the Blood of Dracula** ass en US-amerikaneschen Horrorfilm vum Peter Sasdy aus dem Joer 1970, mam Christopher Lee a mat der Linda Hayden an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Dräi bekannt Awunner vu London versichen zesumme mam Lord Courtley de Grof Dracula erëm zum Liewen z'erwächen…

## Um Spaweck
Les trois Mousquetaires: D'Artagnan

***Les trois Mousquetaires: D'Artagnan*** ass e franséisch-belsch-däitsch-spuenesche Film vum Martin Bourboulon aus dem Joer 2023, nom Roman *[[Les Trois Mousquetaires]]* vum Alexandre Dumas, mam François Civil a mam Vincent Cassel an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den D'Artagnan versicht zu Paräis Member vun de Mousquetairen ze ginn…

## Kuckt och
**[[Les trois Mousquetaires: Milady]]*

## Um Spaweck
Habemus Papam (Film)

**Habemus Papam** ass e franséisch-italieenesche Film vum Nanni Moretti aus dem Joer 2011 mam Michel Piccoli a mam Nanni Moretti an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Nom Doud vum ale Poopst gëtt de Kardinol Melville als neie Poopst gewielt. Am Moment wou hie virun déi Gleeweg op der Péitersplaz triede soll kritt hien eng Panikattack a flücht…

## Um Spaweck
Räucherstäbchen

E **Räucherstäbchen** ass e Béngelchen aus Holz, dee mat organescher Matière, wéi z.&nbsp;B. ethereschen Ueleger, bedeckt an/oder impregnéiert ass. De Bengelche gëtt ugefaangen a verglousse gelooss, soudatt de Geroch vun der parfüméierter Matière mam Damp an d'Loft iwwergeet.

De Sënn an Zweck vum Ofglousse vu Räucherstäbercher ka sinn, fir datt et am Raum gutt richt, awer och, jee nodeem, fir Insekten ze verdreiwen oder, an engem reliéis-zeremonielle Kontext 'béis Geeschter ewechzehalen', respektiv Persounen an hirer Meditatioun z'ënnerstëtzen. Si ginn an allen asiatesche Länner am Buddhismus, Hinduismus, Konfuzianismus an Daoismus an Tempelen, bei Zeremonien a Meditatiounen benotzt. Dem Damp gëtt eng rengegend Wierkung nogesot.

An Tempele ginn dacks Räucherstäbercher a Schuele mat Sand gestach. Fir eenzel Stäbercher gëtt et Halteren aus Metall, Keramik, Specksteen oder Holz. Hëlzen Haltere si meeschtens aus Tropenholz. Si kënne wéi en einfacht Brietche mat engem ageluechte Kullang oder a Këschteform gemaach sinn.

## Um Spaweck
Cannon for Cordoba

** Cannon for Cordoba** ass en US-amerikanesche Film vum Paul Wendkos aus dem Joer 1970 mam George Peppard an der Giovanna Ralli an den Haaptrollen .

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
The Hunting Party (Film 1971)

** The Hunting Party** ass en US-amerikanesche Film vum Don Medford aus dem Joer 1971 mam Oliver Reed an der  Candice Bergen an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Chisum

**Chisum** ass en US-amerikanesche Film vum Andrew V. McLaglen aus dem Joer 1970 mam John Wayne a Forrest Tucker an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Den John Chisum, Besëtzer vun enger grousser Ranch, muss sech géint de Laurence Murphy wieren. De Murphy versicht mat alle Mëttelen den Chisum vu sengem Land ze verdreiwen…

## Um Spaweck
Hunneg-Strëpp

**Hunneg-Strëpp** ass eng Brassband vu Lëtzebuerg, déi am Joer 2017 gegrënnt gouf. Si ass bekannt fir hir energeetesch Live-Showen, sou wéi fir hir eklektesch Interpretatioune vu Lidder aus verschiddene Genren. Den Numm „Hunneg-Strëpp“ entspréngt aus engem Wuertspill, dat déi 2 Wierder Hunnegdrëpp a Strëpp (e klenge Bléisersensemble) matenee verbënnt.

## Geschicht
2017 gouf d'Formatioun vun enger Grupp vu Kolleege gegrënnt, déi och schonn an engem anere Museksveräin zesumme gespillt hunn, der Harmonie Klengbetten. Hiren éischten Optrëtt hat d'Hunneg-Strëpp am Kader vum ING Marathon. Doropshin huet d'Band éischter kleng akustesch Concerten duerch ganz Lëtzebuerg gespillt. Iwwert d'Joren hu si hir Concerten zu verstäerkte Showen entwéckelt a sinn ënner anerem op der Fête de la musique, dem Food for Your Senses an dem e-Lake opgetrueden, gradewéi a bekannte Lëtzebuerger Concertshaiser wéi am Atelier, an der Luxexpo the Box, an der Kulturfabrik an an der Rockhal. Bis Enn 2024 hu si wäit iwwer 100 Optrëtter an hirem Palmarès.

## Genre a musikalesch Aflëss
Der Hunneg-Strëpp hiert Markenzeeche sinn hir Coveren, also Reinterpretatioune vu bekannte Lidder, an deene si déi verschiddenste Museksrichtunge matenee kombinéieren. Dës genre-iwwergräifend Approche erlaabt et dem Grupp, e breede Publikum unzespriechen, andeems si hir Wuerzelen aus der klassescher Blosmusek mat Hip-Hop, modernem Pop, Rock an elektronescher Musek kombinéieren. Hir Aflëss gi vun anere bekannte Brassbanden wéi Meute, Querbeat oder de Fäaschtbänkler bis zu internationale Banden an DJen.

## Memberen
D'Band besteet haut aus 8 Memberen:
* Mike Donven: Saxophon Tenor
* Svenja Jacoby: Trompett
* Paul Kugener: Tuba/Helikon
* Tom Karier: Batterie
* Ben Lucas: Trombonn
* Max Lucas: Trompett, Gesang
* Pit Lucas: Saxophon Alto & Saxophon Baryton
* Davina Schol: Querflütt & Percussion

## Kollaboratioune
D'Hunneg-Strëpp ass virun allem eng Live-Band. Op de soziale Medien fënnt een allerdéngs eng Rei Live-Videoen.

D'Band schaaft reegelméisseg mat bekannte Lëtzebuerger Museker zesummen. Duerch hir Concertsserie „Hunneg-Strëpp & Friends“, wou si zesumme mat Lëtzebuerger Artisten optrieden, hu si och gecovert Lëtzebuerger Lidder an hirem Set. Déi éischt Editioun vun dëser Serie war 2019 am Kader vum 125. Anniversaire vun der Harmonie Klengbetten. Déi 2. Editioun, a gläichzäiteg hiren 100. Concert war am Mäerz 2024 an der ausverkaafter Escher Kulturfabrik.

Artisten, mat deene si schonn zesummen gespillt, a mat deene si reegelméisseg optrieden, sinn: Mutiny on the Bounty, De Läb, Maz, Versus You, Serge Tonnar, Seed to Tree, Jérôme Klein, Schëppe Siwen, No Metal in this Battle, The Disliked, Georges Sadeler, Pol Belardi, Claire Parsons a Victor Kraus.

## Auszeechnungen
2024 goufe si mam Lëtzebuerger Musekspräis, dee vum Kulturministère organiséiert gëtt, an der Kategorie „Fräizäitmusek“ ausgezeechent.
There Was a Crooked Man... (Film 1970)

**There Was a Crooked Man…** ass en US-amerikanesche Film vum Joseph L. Mankiewicz aus dem Joer 1970 mam Kirk Douglas am Henry Fonda an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
The Valley of Gwangi

**The Valley of Gwangi** ass en US-amerikanesche Film vum Jim O'Connolly aus dem Joer 1969 mam James Franciscus a mat der Gila Golan an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Um Enn vum 19. Joerhonnert entdecken e puer Amerikaner an engem verloossenen Dall e puer lieweg Dinosaurier…

## Um Spaweck
Wer zuletzt lacht, lacht am besten

**Wer zuletzt lacht, lacht am besten** ass en däitsche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1971 mam Roy Black an der Uschi Glas an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Le cerveau

**Le cerveau** ass e franséisch-italieneesche Film vum Gérard Oury aus dem Joer 1969 mam Jean-Paul Belmondo a mam Bourvil an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
An engem Zuch solle Säck voll Sue vun der Nato vu Paräis op Bréissel transportéiert ginn. Zwéi Brigangen, den Arthur an den Anatole, hunn dat matkritt a plangen, déi ze klauen. Allerdéngs ass och e Britt, "Le cerveau" genannt, hannert der Mouk hier. An dann ass do nach déi sizilianesch Mafia, déi nawell och gär un déi Millioune kéim...

## Um Spaweck
Verliebte Ferien in Tirol

**Verliebte Ferien in Tirol** ass en däitsche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1971 mat der Uschi Glas am Hans-Jürgen Bäumler an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
E jonken Architekt, de Stefan Hellwig, soll an Tirol eng Rëtsch Haiser bauen. D'Famill Meier, bei där e wunnt - Mamm, Papp an Duechter Babsi - bréngen en dohin, well et um Wee ass fir an hir Vakanz. Aus verschiddene Grënn bleiwen se do méi laang wéi geplangt...

## Um Spaweck
Ehi amico... c'è Sabata. Hai chiuso!

**Ehi amico... c'è Sabata. Hai chiuso!** ass en italieenesche Film vum Frank Kramer aus dem Joer 1969 mam Lee Van Cleef am William Berger an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Sabata verfollegt Bankraiber. Hie bréngt dat geklaute Geld zesumme matengem Won voll Läichen zréck…

## Um Spaweck
The Last Escape (Film 1970)

**The Last Escape** ass en US-amerikanesche Film vum Walter Grauman aus dem Joer 1970 mam Stuart Whitman am John Collin an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Unser Willi ist der Beste

**Unser Willi ist der Beste** ass en däitsche Film vum Werner Jacobs aus dem Joer 1971 mam Heinz Erhardt an der Ruth Stephan an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Dem Willi engem pensionéiere Beamte geet seng Rent net duer dofir sicht hie sech eng Plaz fir seng Pai opzebesseren…

## Um Spaweck
Which Way to the Front?

** Which Way to the Front?** ass en däitsche Film vum Jerry Lewis aus dem Joer 1971, an deem hien och d'Haaptroll spillt.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Planet of the Apes (Film 1968)

** Planet of the Apes** ass en US-amerikanesche Film vum Franklin J. Schaffner aus dem Joer 1968 mam Charlton Heston am Roddy McDowall an den Haaptrollen nom Roman *La planète des singes* vum Pierre Boulle. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Kapitän George Taylor lant mat sengem Raumschëff op engem onbekannte Planéit. Hei gëtt hie vun Afen déi Juegd op Mënsche maache gefaangen... 

## Um Spaweck
The Undefeated (Film 1969)

**The Undefeated** ass en US-amerikanesche Film vum Andrew V. McLaglen aus dem Joer 1969 mam Burt Lancaster a mam Robert Ryan an den Haaptrollen, no enger Erzielung vum Stanley Hough. 

## Ëm wat geet et am Film?
1865, um Enn vum amerikanesche Biergerkrich,  verléisst de Kolonel John Henry Thomas d'Nordstaaten-Arméi, fir zesumme mat fréieren Zaldote Päerd bis op Durango, am Mexiko, ze féieren, déi en dem Keeser Maximilian I. verkaaft hat...

## Um Spaweck
Käpt'n Rauhbein aus St. Pauli

**Käpt'n Rauhbein aus St. Pauli** ass en däitsche Film vum Rolf Olsen aus dem Joer 1971 mam Curd Jürgens an der Johanna von Koczian an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Fluchtweg St. Pauli - Großalarm für die Davidswache

**Fluchtweg St. Pauli – Großalarm für die Davidswache** ass en däitsche Film vum Wolfgang Staudte aus dem Joer 1971 mam Horst Frank an der Christiane Krüger an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
filmportal.de
Museum aan de Stroom

De **Museum aan de Stroom** ("Musée um Floss"), kuerz **MAS**, ass ee Musée an der flämescher Hafestad Antwerpen. E steet um *Eilandje*, am fréieren Hafe vun der Schelde, an huet 2011 seng Dieren opgemaach. Am Gebai goufe verschidde Sammlungen zesummen ënnerbruecht, wéi déi vum *Etnografisch Museum*, vum *Nationaal Scheepvaartmuseum*, vum *Volkskundemuseum* an och Deeler vun de Sammlungen aus dem *Museum Vleeshuis*. Am ganzen huet de MAS e Fundus vun enger 470.000 Objeten.

## Geschicht
1998 huet d'Stad Antwerpen decidéiert, en neie Musée bauen ze loossen, an deem thematesch d'Stad, den Hafe vun Antwerpen an d'Schëfffaart behandelt solle ginn. Als Standuert gouf d*'Hanzestedenplaats* erausgesicht, wou bis un d'Enn vum 19. Joerhonnert dat mëttelalterlecht *Hanzehuis* stoung, dat dunn ofgebrannt ass. 

1999 gouf en internationalen Architekteconcours ausgeschriwwen. Ënner de 55 Entwërf, déi agereecht goufen, huet dee vum Willem Jan Neutelings a vum Michiel Riedijk (Neutelings Riedijk Architects, Rotterdam) gewonnen. 2006 gouf de Grondstee geluecht, an de 17. Mee 2011 gouf de MAS offiziell vum Kinnek Albert II. ageweit.

## Architektur

De MAS ass en 62 Meter héijen Tuerm, bei deem d'Muséesraim iwwer 10 Stäck a Containeren oder "Boxen" spiralfërmeg (all kéiers ëm 90 Grad gedréint), openeegetässelt sinn. D'Fräiraim dertëscht ginn als Galerië genotzt; si si mat Fënsteren aus gewelltem Glas ofgeschloss, duerch déi een all Kéiers eng aner Vue op d'Stad an den Hafe ronderëm huet. D'Fassad vum Gebai ass aus roudelzegem indesche Sandsteen a mat 3.000 Hänn aus poléiertem Aluminium dekoréiert, eng Uspillung op d'Origine vum Numm "Antwerpen".

## Um Spaweck

*Websäit vum MAS 
*''„Museum aan de Stroom. Das neue Wahrzeichen von Antwerpen“'' Kuerzen Dokumentarfilm op DW-TV.
Play Dirty (Film 1969)

**Play Dirty** ass e brittesche Film vum André De Toth aus dem Joer 1969 mam Michael Caine a mam Nigel Davenport an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De brittesche Captain Douglas kritt am Zweete Weltkrich, den Uerder, en däitscht Bensinnslager an Nordafrika, wäit hannert der Front, unzegräifen. Seng Trupp besteet aus Söldner, déi meescht dovun, fréier Prisonnéier, déi net vill vun him halen...

## Um Spaweck
Indio Black, sai che ti dico: Sei un gran figlio di…

** Indio Black, sai che ti dico: Sei un gran figlio di…** ass en italieenesche Film vum Frank Kramer aus dem Joer 1970 mam Yul Brynner a mam Dean Reed an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Indio Black ass op der Sich no verstopptem Gold, dat éisträichesch Zaldote vun der mexikanescher Arméi ënner dem Keeser Maximilian an d'Land bruecht haten. Hie wëll domat eng Befreiungsarméi opstellen. Ma och den amerikaneschen Abenteurer Ballantine ass hannert dem Gold hier...

## Um Spaweck
Tony Rome

*** Tony Rome*** ass en US-amerikanesche Film vum Gordon Douglas aus dem Joer 1967, nom Roman *Miami Mayhem* vum Marvin Albert, mam Frank Sinatra a mat der Jill St. John an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Privatdetektiv Tony Rome soll déi gestuele Bijoue vun engem Milliardär sengem Meedchen erëmfannen...
## Um Spaweck
Valdez Is Coming

**Valdez Is Coming** ass en US-amerikanesche Film vum Edwin Sherin aus dem Joer 1970 mam Burt Lancaster a mat der Susan Clark an den Haaptrollen, no engem Roman vum Elmore Leonard. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Mexikaner Bob Valdez ass Hëllefspolizist, dee Postkutsche begleet, fir se ze schützen. E kritt es mam skrupellose Waffeschmuggler Frank Tanner ze dinn...

## Um Spaweck
Blutiger Freitag

**Blutiger Freitag** ass en däitsche Film vum Rolf Olsen aus dem Joer 1972 mam Raimund Harmstorf a mam Amadeus August an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den Heinz Klett iwwerfält mat e puer Komplizen eng Bank. Beim Iwwerfall leeft alles schif...

## Um Spaweck
Bandolero!

** Bandolero!** ass en däitsche Film vum Andrew V. McLaglen aus dem Joer 1968 mam James Stewart a mam Dean Martin an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Bishop, Chef vun enger Gangsterband entféiert eng Fra, d'Maria, an déi de Sheriff Johnson verléift ass. Dësen hëlt d'Juegd op, manner op d'Gangster wéi op d'Maria. Ma si fänkt un, Gefalen um Bishop ze fannen...

## Um Spaweck
Duma Boko

Den **Duma Gideon Boko**, gebuer de 6. Mäerz 1969 zu Mahalapye, ass e botswanesche Politiker (Umbrella for Democratic Change, Botswana National Front). Hien ass zanter dem 1. November 2024 Staatspresident vum Botswana.

## Liewen
1987 ass den Duma Boko op d'University of Botswana (UB) gaange fir Droit ze studéieren, an huet dee Studium mat engem LL.B. ofgeschloss. Dono huet hien zu Stockholm en Diplom an *Human Rights and Humanitarian Law* an e Master of Law op der Universitéit Lund gemaach. 1993 gouf hien als Affekot im Barreau ageschriwwen, huet awer vun 1993 bis 2003 als *Lecturer* fir Droit op der UB geschafft. Dono, vun 2003 bis 2008, hat hien en Affekotecabinet.

2010 gouf de Boko President vun der oppositioneller Botswana National Front (BNF). 2012 huet d'BNF sech mat aneren zum Umbrella for Democratic Change (UDC) zesummegeschloss, an hie gouf President dovunner. Den UDC krut 2014 bei de Parlamentswalen 17 vun de 57 Sëtzer. Hie gouf Oppositiounsleader an ass 2019 op en Neits fir d'UDC ugetrueden. Hien huet säi Sëtz verluer, an domat och säi Posten als Oppositiounsleader.

Bei de Presidentewalen 2024 ass hien nees als Kandidat vum UDC ugetrueden, gouf dës Kéier gewielt an den 1. November 2024 zum neie President vu Botswana vereedegt.

Hien ass zanter 2015 mat der Kaone Mokganedi bestuet. Si hunn zesummen ee Jong.

## Um Spaweck
* ''Duma Boko.'' udc.org.bw
Claudia Sheinbaum

D**'Claudia Sheinbaum Pardo**, gebuer de 24. Juni 1962 zu Mexiko-Stad, ass eng mexikanesch Physikerin a Politikerin (Morena). 

Si ass zanter dem 1. Oktober 2024 Presidentin vu Mexiko, zu där se bei de Presidentschaftswale vum Juni 2024 als éischt Fra gewielt gouf. Virdrun, vun 2018 bis 2023, war si Regierungscheffin (Buergermeeschtesch) vu Mexiko-Stad. 

Als Wëssenschaftlerin ass si Auteure vun iwwer 100 Fachartikelen an zwee Bicher iwwer d'Themen Energie, Ëmwelt an nohalteg Entwécklung a huet och als Aueur, resp. Leet-Auteur vun Experts-Rapporte vum Weltklimarot (IPCC) matgeschafft.

## Literatur
* Arturo Cano: *Claudia Sheinbaum: Presidenta. Una historia contada por Arturo Cano.* Grijalbo/Random House, 2023, ISBN 978-607-38-3502-2 (als E-Book: ISBN 978-607-38-3677-7).

## Um Spaweck
Mohammad Rezah Pahlavi

De **Mohammad Reza Pahlavi** (Persesch: محمدرضا پهلوی [ moɦæmːæd ɾeˌzɑː pʰæɦlæˈviː ]), gebuer de 26. Oktober 1919 zu Teheran, a gestuerwen de 27. Juli 1980 zu Kairo, war en iranesche Regent. Hie koum aus der Dynastie Pahlavi a war dee leschten iranesche Schah.

Nom Ofdanke vu sengem Papp Reza Schah Pahlavi, am Kader vun der anglo-sowjetescher Invasioun vum Iran, koum hien de 17. September 1941 op den Troun. Mat der Ënnerstëtzung vun de Vereenegte Staaten huet de Pahlavi en autoritäre Regime opgebaut an d'Oppositioun duerch de Geheimdéngscht SAVAK ënnerdrécke gelooss. De 26. Oktober 1967 huet hie sech selwer zum *Schahanschah* ("Kinnek vun de Kinneken“) gekréint.

Als Folleg vun der Islamescher Revolutioun gouf 1979 d'Monarchie gestierzt, an de Pahlavi huet de 16. Januar 1979 mat senger Famill den Iran verlooss. No senger Flucht iwwer Egypten, Marokko, d'Bahamas, Mexiko, d'USA a Panama huet hien an Egypten gelieft. Do ass hien de 27. Juli 1980 un de Follge vun engem Morbus Waldenström gestuerwen a gouf an der al-Rifa'i-Moschee nieft dem virleschten egyptesche Kinnek Faruq I. bäigesat.

## Literatur
* Gholam Reza Afkhami: *The Life and Times of the Shah*. University of California Press, Berkeley, CA 2009, ISBN 978-0-520-25328-5.
* Abbas Milani: *The Shah.* Palgrave Macmillan, New York 2011, ISBN 978-1-4039-7193-7.
* Ray Takeyh: *The Last Shah. America, Iran, and the Fall of the Pahlavi Dynasty.* Yale University Press, New Haven 2021, ISBN 978-0-300-21779-7.
* Gérard de Villiers: *Der Schah.* 2. Auflage. Heyne, München 1979, ISBN 3-453-00632-1.
* Marvin Zonis: *Majestic Failure. The Fall of the Shah.* University of Chicago Press. 1991, ISBN 978-0-226-98928-0.

## Um Spaweck
Koprolalie

D**'Koprolalie** ass bei Persounen d'Bezeechnung fir eng krankhaft Neigung, beim Schwätzen onanstänneg oder obszön Wierder ze benotzen. Dobäi geet et meeschtens ëm den anale Beräich (dt. "Kot-Sprache"). Koprolalie fënnt sech heiansdo bei Persounen mat Tourette-Syndrom.

## Quellen

* *[https://www.duden.de/rechtschreibung/Koprolalie#google_vignette Koprolalie]* bei duden.de, opgeruf de 4. November 2024.
* Coprolalia: The reason behind involuntary profane outbursts. On-line (19. July 2017), nogekuckt de 4. November 2024.