open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Breetekrees

**Breetekreesser** sinn déi Kreesser, déi op der (idealiséierter) Äerduewerfläch mat konstanter geographescher Breet *β* parallel zu der Equatorfläch an Ost-West-Richtung verlafen. E Synonym fir de „Breetekrees“ ass déi an der Navigatiounsléier zäitgeméiss Bezeechnung „Breeteparallel“.

Wärend Längekreesser, déi vertikal op d'Breedekreesser stoussen, alleguer Grousskreesser sinn, sinn d'Breetekreesser am Allgemenge Klengkreesser – bis op den Equator, deen als den *Null-Breetegrad* d'Äerd an eng nërdlech an eng südlech Hemisphär deelt. Weider besonnesch Breetekreesser sinn d'Wendekreesser an d'Polarkreesser, déi hir Bedeitung fir de Sonnestand am Verlaf vun de Joreszäiten duerch d'Schréi vun der Ekliptik kréien. D'Definitioun vun de Klimazone bezitt sech och op bestëmmt Breetekreesser.

Den Ofstand tëscht zwéi Breetekreesser mat engem Breetenënnerscheed vun engem Grad huet an der Moyenne ronn 111&nbsp;km, ass awer wéinst der Äerdofplattung an der Equatorgéigend méi kleng wéi an héijen nërdlechen a südleche Breeten. Een änleche Feeler hätt d'Berechnung vun der Breetekreeslängt als *2[[Kreeszuel|π]]R•[[Kosinus|cos]] β* mat konstantem Äerdradius *R*.

## Breetekreesser als Grenzen
Breetekreesser ginn dacks als Grenz tëscht Länner oder Regioune benotzt, virun allem an Nordamerika.

* 49 Grad Nord: Deel vun der Grenz tëscht den USA (S) a Kanada (N)
* 45 Grad Nord: Grenz tëscht Vermont (S) a Kanada (N), Grenz tëscht Wyoming (S) a Montana (N)
* 42 Grad Nord: Grenz tëscht Kalifornien (S) an Oregon (N), Deel vun der Grenz tëscht Pennsylvania (S) a New York (N)
* 41 Grad Nord: Deel vun der Grenz tëscht Colorado, Utah (S), Wyoming a Nebraska (N)
* 40 Grad Nord: Grenze tëscht Nebraska (N) a Kansas (S)
* 38 Grad Nord: Grenz tëscht Nord- a Südkorea am Joer 1945
* 37 Grad Nord: Grenz tëscht Utah, Colorado a Kansas (N) souwéi Arizona, New Mexico an Oklahoma (S)
* 36 Grad 30' Nord: Grenz tëscht de Sklavestaaten am Süden an de Staate mat Sklavereiverbuet am Norde vun den USA
* 35 Grad Nord: Grenz tëscht Tennessee (N) souwéi Mississippi, Alabama a Georgia (S)
* 32 Grad Nord: Deel vun der Grenz tëscht New Mexico (N) an Texas (S)
* 26 Grad Süd: Deel vun der Grenz tëscht South Australia (S) souwéi Northern Territory a Queensland (N)

## Um Spaweck
Centre de données astronomiques de Strasbourg

De **Centre de Données astronomiques de Strasbourg (CDS)** ass en Institut zu Stroossbuerg, dat verschidden astronomesch Datebanke bedreift an iwwer den Internet weltwäit zougänglech mécht. Fréier war et ënner der Bezeechnung **Centre de Données Stellaires** bekannt, den neien Numm spigelt dee vergréisserten Aufgabeberäich erëm denn iwwer d'Stären erausgeet.

Den CDS bedreift ënner anerem d'SIMBAD-Datebank mat Eegenschaften a Literaturdonnéeën iwwer Himmelsobjeten, haaptsächlech an eiser Mëllechstrooss.

D*'VizieR*-Datebank am CDS bitt Astronomen en zentralen an homogeenen Zougank op vill Katalogen an Datesammlungen aus der astronomescher Literatur.

Den CDS ënnersteet dem Centre national de la recherche scientifique an ass am Observatoire vu Stroossbuerg, deen zu der Universitéit Stroossbuerg gehéiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* CDS
Donna Leon

D**'Donna Leon**, gebuer den 28. September 1942 zu Montclair am New Jersey, ass eng US-amerikanesch Schrëftstellerin.

Si gouf wéinst hire Kriminalromaner mam Commissario Guido Brunetti bekannt. Se spillen all zu Venedeg, wou si och wunnt.

## Brunetti-Bicher

* *Death at La Fenice*, 1992
* *Death in a Strange Country*, 1993
* *The Anonymous Venetian*, 1994
* *A Venetian Reckoning*, 1995
* *Acqua Alta*, 1996
* *The Death of Faith*, 1997
* *A Noble Radiance*, 1998
* *Fatal Remedies*, 1999
* *Friends in High Places*, 2000
* *A Sea of Troubles*, 2001
* *Wilful Behaviour*, 2002
* *Uniform Justice*, 2003
* *Doctored Evidence*, 2004
* *Blood from a Stone*, 2005
* *Through a Glass, Darkly*, 2006
* *Suffer the Little Children*, 2007
* *The Girl of His Dreams*, 2008
* *About Face*, 2009
* *A Question of Belief*, 2010
* *Drawing Conclusions*, 2011
* *Beastly Things*, 2012 
* *The Golden Egg*, 2013
* *By Its Cover*, 2014
* *Falling in Love*, 2015 
* *The Waters of Eternal Youth*, 2016

## Um Spaweck

*Websäit vun der Donna Leon
Fondation Félix Chomé

D**'Fondation Félix Chomé** ass eng lëtzebuergesch Stëftung déi 1972 op Initiativ vum Félix Chomé senger Wittfra, der Alice Chomé-Bastian gegrënnt gouf. D'Stëftung huet als Haaptobjet sech fir e wierdege Logement vun eelere Leit aus klenge Verhältnesser anzesetzen.

Zanter 1976 bedreift d'Fondatioun zu Eech d*'Résidence Félix Chomé* an där Leit vu méi wéi 60 Joer déi just e klengt Akommes hunn, encadréiert mä autonom liewe kënnen. D'Käschte fir do ze wunnen hänke vun der finanzieller Situatioun vun de betraffene Leit of. Den 19. Oktober 2011 gouf zu Eech, nieft deem éischte Gebai, de Grondstee fir eng nei Residenz geluecht déi déi al soll ersetzen.

Am Joer 2010 gouf eng zweet Residenz zu Macedo de Cavaleiros am Norde vu Portugal, wou déi meescht portugisesch Immigranten zu Lëtzebuerg hierkommen, ageweit. Dëst Haus ka 55 Leit ophuelen a 40 weidere bei hinnen doheem Hëllef ubidden.

D'Stëftung vergëtt och d'Studiebourse Félix Chomé-Bastian.

Enn vum Exercice 2010 hat d'Fondatioun en netto Patrimoine vu knapps 40 Milliounen Euro.
Moundrill

Als **Moundrill** ginn an der Geologie a Planetologie laang schmuel kanalaarteg Déiften um Äerdmound bezeechent. Op der Äerd géif een änlech Formatiounen als ''Grief'' bezeechnen, mä fir de Mound hat sech d'Bezeechnung **Rima** (pl.:*Rimae*) etabléiert. Et gëtt tëscht dräi Aarte vu Rillen ënnerscheet:
* Laanggestreckt Rille sinn duerch geologesch Stéierungen entstanen. Se si meeschtens e puer dausend Meter breet, Honnerte vu Kilometer laang a bis zu 400 Meter déif.
* Gedréit Rillen erënneren u Lavastréim oder Flossbetter. Op den Enner vun dësen e puer honnert Kilometer laange Rille fënnt een dacks Lächer déi Kratere gläichen.
* Boufërmeg Rillen. Hiert Entstoe gëtt verstengerte Lavastréim zougeschriwwen. D'Fuerschung ass sech dees awer nach net sécher.
 
Déi bekanntst Moundrille sinn: 
* d'Hyginus-Rill mat dem klenge Krater Hyginus am Knéckpunkt vun der Rill
* déi veräschtelt Triesnecker-Rill an
* déi breet Ariadaeus-Rill.
Le Châtelet-sur-Meuse

**Le Châtelet-sur-Meuse** ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Marne an der Regioun Grand Est.

Um Territoire vun der Gemeng, ass nieft der klenger Uertschaft Pouilly-en-Bassigny d'Quell vun der Meuse.
Aigremont (Haute-Marne)

**Aigremont** ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Marne an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen
Coiffy-le-Haut

**Coiffy-le-Haut** ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Marne an der Regioun Grand Est.

Et ass eng Wënzergemeng an der natierlecher Regioun Apance-Amance, mat dem gréissten alkaleschen Torfmouer an der Haute-Marne.

Iwwer den Territoire vun der Gemeng féiert de GR 78.
Parnoy-en-Bassigny

**Parnoy-en-Bassigny** ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Marne an der Regioun Grand Est.

D'Gemeng ass aus der Fusioun vu **Par**not a Fres**noy**-en-Bassigny ervirgaangen.
Begnécourt

**Begnécourt** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

D'Gemeng läit um Zesummefloss vum Madon am Illon
## Kuckeswäertes
* D'Millen *Moulin de Heucheloup* laanscht de Madon.
Sébastien van Noyen

De **Sébastien** (oder **Sebasti**(**a**)**an**) **van Noyen** vun Utrecht, gebuer ëm 1493, a gestuerwen de 15. Juni 1557, war en hollännesche Militär- a Stadarchitekt.

Vun him ass ë.&nbsp;a. e Plang fir d'Rekonstruktioun vun der Stad Lëtzebuerg no der Explosioun vun engem Polvermagaséng 1554 an dem Feier duerno. Dee Plang gouf 1561 dem Kinnek virgestallt. De van Noyen huet ë.&nbsp;a. d'Groussgaass verbreeden an d'Plëss d'Arem an d'Paschtoueschgaass uleeë gelooss. Am typesche Renaissancesstil huet hien duerno gekuckt, datt d'Stroosse méiglechst riicht a rechtwénkleg zouenenee sollte sinn. Net alles vum Plang ass realiséiert ginn, munneches och eréischt méi spéit.

Och den neizäitleche 5-eckege Grondrëss vu Philippeville, an der Belsch, mat senger zentraler Plaz, geet op hien zeréck., an hie war, zesumme mam Donato di Boni an Gianmaria Olgiati, ee vun den Architekte vun der éischter Zitadell vun Namouer (gebaut 1542- 1559).
Bouzemont

**Bouzemont** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.
## Kuckeswäertes
* D'Kierch *Saint-Georges* aus dem 11. Joerhonnert déi mat dem Kierfecht an de Mauere ronderëm als historescht Monument klasséisert ass.
## Leit aus der Gemeng
* Den Dom Joseph Pothier, Abt vun der Abtei Saint-Wandrille de Fontenelle, Restaurateur vum Gregorianesche Gesang.
Circourt

**Circourt** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.
## Kuckeswäertes
* D'Kierch *Saint-Claude*
* Den Aussiichtspunkt bei der *Croix de Virine*
* D'Quell *Source des Saumeurs*
Derbamont

**Derbamont** ass eng franséisch Gemeng an de Vogesen an der Regioun Grand Est.

Duerch d'Gemeng leeft de Robert en Niewefloss vun der Gitte.

## Kuckeswäertes
* D'Péiterskierch aus dem 19. Joerhonnert
Dammartin-sur-Meuse

**Dammartin-sur-Meuse** ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Marne an der Regioun Grand Est.

Westlech vun der Uertschaft ass den Zesummefloss vun den zwou Haaptquelle vun der Meuse.
Malroy

* Malroy, eng franséisch Gemeng am Departement Moselle
* Malroy, eng Uertschaft am Departement Meuse
João Carlos Ferreira

De **João Carlos Ferreira Capela**, gebuer de 24. August 1980 zu Ettelbréck, ass e lëtzebuergesch-potugisesche  Foussballspiller.

Zanter der Saison 2000/2001 spillt hie fir den FC Etzella Ettelbréck.

Tëscht dem 30. Mäerz 2005 am 14. November 2009 koum hien 20-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp an den Asaz.
Moschtschena

**Moschtschena** (ukrainesch: Мощена) ass en ukrainescht Duerf am Oblast Wolyn, an der westlecher Ukrain. Moschtschena läit westlech vu Luzk. 

## Um Spaweck
Jeremiah P. Ostriker

Den **Jeremiah Paul Ostriker**, gebuer den 13. Abrëll 1937 zu New York, an och do gestuerwen de 6. Abrëll 2025, war en US-amerikaneschen Astrophysiker.

Den Ostriker hat op der Harvard Universitéit studéiert an huet 1964 beim Subrahmanyan Chandrasekhar op der University of Chicago zum Ph.&nbsp;D. promovéiert. Vun 1971 bis 1995 war hie Professer op der Princeton Universitéit. Vun 2001 bis 2003 war hie *[[Plumian Professor of Astronomy and Experimental Philosophy|Plumian Professor]]* op der University of Cambridge. Duerno koum hien op Princeton zeréck.

## Auszeechnungen
* 1972: Helen-B.-Warner-Präis fir Astronomie vun der American Astronomical Society (AAS) 
* 1980: Henry Norris Russell Lectureship der AAS 
* 1999: Karl-Schwarzschild-Medail
* 2000: National Medal of Science 
* 2004: Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
* 2011: Bruce Medail
* 2012: James-Craig-Watson Medail

## Publikatiounen
* New Light on Dark Matter, Science, 300, pp 1909–1914 (2003) 
* The Probability Distribution Function of Light in the Universe: Results from Hydrodynamic Simulations, Astrophysical Journal 597, 1 (2003) 
* Cosmic Mach Number as a Function of Overdensity and Galaxy Age, Astrophysical Journal, 553, 513 (2001) 
* Collisional Dark Matter and the Origin of Massive Black Holes, Physical Review Letters, 84, 5258-5260 (2000). 
* Hydrodynamics of Accretion onto Black Holes, Adv. Space Res., 7, 951-960 (1998).

## Kuckt och
Sarrey

**Sarrey** ass eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Marne an der Regioun Grand Est.

Plazeweis mécht d'Meuse Grenz mat der Nopeschgemeng Val-de-Meuse.

## Kuckeswäertes
*D'Kierch aus dem 12. Joerhonnert
Tim Heinz

Den **Tim Heinz**, gebuer de 5. Februar 1984, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet vun 2004 bis 2006 fir den FC Etzella Ettelbréck a vun 2006 u fir den CS Gréiwemaacher gespillt.

Tëscht dem 30. Mäerz 2005 am 7. Februar 2007 war hie sechsmol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp am Asaz.
Mädler (Moundkrater)

Den Aschlagkrater **Mädler** steet op der südlecher Hemisphär vum Äerdmound.
Hie läit an engem Moundmier, dat de Sinus Asperitatis am Norde mat dem Mare Nectaris am Südoste verbënnt. Am Weste steet den opfällege Krater Theophilus, an de Mädler läit an dëse Rampliausleefer.

De Kraterrand vum *Mädler* ass onreegelméisseg geformt an e bëssi an d'Längt gezunn. De Kraterbuedem gëtt vun enger Hiwwelketten duerchzunn, un déi sech eng niddreg Zentralspëtzt uleent.

Ëstlech vum Krater weise sech stralefërmeg Markéierungen, déi am Nordosten eng rankfërmeg Struktur aschléissen.

## Um Spaweck

* Krater Mädler im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* lunar photo of the day, 28. November 2009
Sébastien Rémy

De **Sébastien Rémy**, gebuer de 16. Abrëll 1974 zu Däitsch-Oth, ass e fréiere franséisch-lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet fir de Sporting Mertzig an den F91 Diddeleng gespillt.

Tëscht dem 21. August 2002 am 27. Mee 2008 huet hie fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Inor

**Inor** ass eng franséisch Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

Fréier war d'Gemeng un d'Eisebunnsnetz ugeschloss iwwer d'Streck Sedan-Verdun. D'Halt vun Inor louch um lénksen Uwänner vun der Meuse um Territoire vun der Gemeng Luzy-Saint-Martin. Mam Persounentrafic war et 1959 eriwwer an d'Gidderzich si bis am Ufank vun den 2000er Jore gefuer.

Duerch d'Gemeng leeft och de Canal de la Meuse
## Nopeschgemengen
* An den Ardennen
** Malandry
* An der Meuse
** Olizy-sur-Chiers 
** Martincourt-sur-Meuse
** Luzy-Saint-Martin
** Pouilly-sur-Meuse
** Autréville-Saint-Lambert
Marc Lambert

De **Marc (Marco) Lambert**, gebuer den 11. Juli 1914 an der Stad Lëtzebuerg a gestuerwen de 27. Januar 2004, war e lëtzebuergesche Manager. Vun 1957 bis 1990 war hie Generaldirekter vun der Versécherungsgrupp Le Foyer.

De Fils vum Banquier Max Lambert, engem Grënner vum Foyer, war mat der Manon Laval, der Duechter vum engem anere Grënner vum Foyer, dem Léon Laval, bestuet. D'Koppel hat zwou Duechteren, d'Claude Penning-Lambert (*1940) an d'Christiane Worré-Lambert (*1943).

De Marc Lambert, Docteur en Droit, huet den 10. Mee 1940 beim Foyer ugefaange wou hien 1944 Direkter gouf. 1957 gouf hie President vum Verwaltungsrot a Generaldirekter vu Le Foyer, Compagnie luxembourgeoise d'assurances.

1990 huet hie sech aus dem operationelle Geschäft zeréckgezunn mä blouf President vum Verwaltungsrot vu Le Foyer S.A., der Daachgesellschaft vun der Compagnie. Ënner senger Leedung ass den Ëmsaz vum Foyer vun 300.000 Euro op iwwer 400 Milliounen Euro geklommen.

Vun 1967 bis 2004 war de Marc Lambert President vum Golf Club Grand-Ducal.

De Marc Lambert ass de 27. Januar 2004 doheem um Haff Kléngelbur, tëscht dem Briddel a Steesel, gestuerwen.

## Gielercher

* 

## Quellen
* Jules Mersch: *Biographie nationale du pays de Luxembourg*, Fascicule XII, 1963
* Le Foyer: Rapport annuel 2003, Luxembourg, 2004
Schëttermarjal

D**'Schëttermarjal** (fréier Schreifweisen: **Schöttermarjal**, oder *Schetter Mariale*) ass den Numm vum Bëschhank südlech vu Weimeschkierch, dee sech vum Dall, méi prezis ëstlech vun der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Ëlwen bis op de Plateau vum Kierchbierg zitt. Den Hank ass eng ronn 100 Meter breet an ongeféier 300 Meter laang.
Op den ieweschten Deel vum Site kënnt een am beschte vum Parking um Enn vun der Rue Jean-Pierre-Sauvage um Kierchbierg aus.

__TOC__

D'Flora vun der Schëttermarjal ass 1997 vum Jean-Jacques Kariger an engem Artikel am Bulletin vun der SNL behandelt ginn.

Am Juli 2016, no der Virstellung vum neie Bebauungsplang (PAG) vun der Stad Lëtzebuerg, gouf et eng Poleemik, well deem Plang no e Lotissement op der Schëttermarjal virgesinn ass. Den Interesseveräin Eech-Dummeldeng-Weimeschkierch an och de Mouvement écologique hu vehement do dergéint protestéiert. Béid Organisatiounen hu verlaangt, datt de Site aus dem Bauperimeter erausgeholl soll ginn.

An hirer Äntwert op eng parlamentaresch Fro huet d'Ëmweltministesch Carole Dieschbourg ufanks Oktober 2016 matgedeelt, datt d'Schëttermarjal net géif als Naturschutzgebitt klasséiert ginn, dat aus zwéi Grënn: de Site géif op nationalem Niveau keng besonnesch Wichtegkeet hunn, an am allgemenge géif den Ëmweltministère keng Zon als Naturschutzgebitt klasséieren, déi an engem PAG als Bauland ausgewisen ass. D'Verwaltungsgeriicht huet allerdéngs am Juli 2020 de PAG vun der Stad annuléiert. D'Cour administrative huet am Mee 2021 d'Urteel vum Verwaltungsgeriicht confirméiert, well d'Ëmweltimpaktstudien am Virfeld net uerdentlech gemaach gi wieren.

## Kuckt och
* Naturschutzgebitt Kuebebierg

## Literatur
*Baden, J., 2016. *Kaum bekannter kultur- und naturhistorischer “Lieu de mémoire”: “Der steile Hang, der den rätselhaften Namen Schëttermarjal trägt.” Ein alter Kirchberger Flurname erzählt Geschichte(n).* Die Warte 29.09.2016, Nr. 25, S. 10-12.
*Kariger, J. J., 1997. *Flora und Biotope der [[Sichenhaff|Siechenhoffelsen]] und der Schöttermarjal (Stadt Luxemburg).* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 98, S. 31-40. PDF 585 kB

## Um Spaweck
Centre de rétention (Lëtzebuerg)

De **Centre de rétention** um Findel an der Gemeng Sandweiler ass en Zenter fir illegal Immigranten a Persounen deenen hir Demande fir de Statut vum Asylant zu Lëtzebuerg zeréckgewise gouf, an déi net mat enger fräiwëlleger Réckféierung an d'Land aus deem se koumen averstane sinn.

Déi betraffe Persounen däerfen den Zenter net verloossen a bleiwen do, bis datt se ënner Zwang zeréckgefouert ginn. D'Gesetz seet, datt Eenzelpersoune bis zu sechs Méint, ausnamsweis bis zu engem Joer, do bleiwen däerfen. Famillje mat Kanner däerfen nëmme bis zu 72 Stonnen am Zenter bleiwen.

De Centre de rétention gouf duerch d'Gesetz vum 28. Mee 2009 geschaf. En huet am September 2011 seng Dieren opgemaach.

Bis am September 2011 goufen déi betraffe Persounen am Prisong zu Schraasseg ënnerbruecht.

## Zuelen
2014 goufen 264 Männer, 17 Fraen a 27 Familljen zäitweis am Centre de rétention ënnerbruecht. De Budget vum Centre louch 2014 bei 4,3 Milliounen Euro.

## Source
* Zwank, R. (Text) an D. Clarens (Fotoen), 2011. *Zwischenbilanz nach zwei Monaten Betrieb im "Centre de rétention". Mit Ruhe gegen den Stress der Rückführung*. Luxemburger Wort vum 22. Oktober 2011, S. 28-29.

## Um Spaweck
* Websäit vum Centre de rétention um Findel
* D'Gesetz fir d'Schafung vum Centre de rétention
Laneuville-sur-Meuse

**Laneuville-sur-Meuse** ass eng franséisch Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

Trotz dem *sur-Meuse* am Numm stéisst d'Gemeng mat kenger Grenz un d'Meuse gëtt awer bei Héichwaasser reegelméisseg vun der Meuse iwwerschwemmt. 
## Nopeschgemengen
*Létanne
*Beaumont-en-Argonne
*Pouilly-sur-Meuse
*Luzy-Saint-Martin
*Cesse
*Stenay
*Wiseppe
*Beaufort-en-Argonne
*Beauclair
*Belval-Bois-des-Dames
Luzy-Saint-Martin

**Luzy-Saint-Martin** ass eng franséisch Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

Déi ëstlech Gemengegrenz gëtt deelweis vun der Meuse gebilt.

Fréier war d'Gemeng un d'Eisebunnsnetz ugeschloss iwwer d'Streck Sedan-Verdun. Zwou Halte louchen um Territoire vun der Gemeng an zwar déi vu Luzy selwer an déi vun Inor. De Persounentrafic war 1959 eriwwer an d'Gidderzich si bis am Ufank vun den 2000er Jore gefuer.
## Kuckeswäertes
*An der Parkierch zwou Toilen déi vum Brudder Abraham vun Orval stamen. 
## Nopeschgemengen
*Inor 
*Martincourt-sur-Meuse 
*Cesse 
*Laneuville-sur-Meuse 
*Pouilly-sur-Meuse
Palus Somni

De **Palus Somni** (Latäin fir *Schlof-Supp*) ass eng verstengert Lavafläch op dem Äerdmound no beim Mare Tranquillitatis. Un der Ostgrenz vum Palus Somni läit de Krater Proclus.

D**'Koordinate** sinn: 14,06° N / 45° O
Palus Epidemiarum

De **Palus Epidemiarum** (Latäin fir *Seuche-Mouer*) ass eng iwwer 300&nbsp;km grouss gestreckte Fläch mat verstengerter Lava op dem Äerdmound. Si läit südwestlech vum Mare Nubium.

Seng **Mëttel Koordinate** sinn: 32° S / 28,2° W
Paul Mannon

De **Paul Mannon**, gebuer den 21. Mäerz 1984, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 30. Abrëll 2003 am 16. November 2005 ass de Paul Mannon 15-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp an den Asaz komm.

Hien huet fir d'Union Lëtzebuerg, den FC Etzella Ettelbréck an d'Victoria Rouspert gespillt.
Michael Gwisdek

De **Michael Gwisdek**, gebuer de 14. Januar 1942 zu Berlin-Weißensee, a gestuerwen den 22. September 2020, war en däitsche Schauspiller a Filmregisseur.

## Filmographie (Auswiel)
* 1968: *Die Toten bleiben jung* - Regie: Joachim Kunert
* 1968: *Spur des Falken* - Regie: Gottfried Kolditz
* 1969: *Weiße Wölfe* - Regie: Konrad Petzold
* 1976: *Mann gegen Mann* - Regie: Kurt Maetzig
* 1979: *Addio, piccola mia* - Regie: Lothar Warneke
* 1982: *Märkische Forschungen* - Regie: Roland Gräf
* 1983: *Olle Henry* - Regie: Ulrich Weiß
* 1984: *Der Fall Bachmeier - Keine Zeit für Tränen* - Regie: Hark Bohm
* 1989: *Pestalozzis Berg* - Regie: Peter von Gunten
* 2000: *Die Unberührbare* - Regie: Oskar Roehler
* 2002: *Vaya con Dios* - Regie: Zoltan Spirandelli
* 2003: *Good Bye, Lenin!* - Regie: Wolfgang Becker
* 2003: *Herr Lehmann* - Regie: Leander Haußmann
* 2005: *Barfuss* - Regie: Til Schweiger
* 2006: *Elementarteilchen* - Regie: Oskar Roehler
* 2008: *Der Baader Meinhof Komplex* - Regie: Uli Edel
* 2012: *Oh Boy* - Regie: Jan-Ole Gerster
* 2012: *Die Abenteuer des Huck Finn* - Regie: Hermine Huntgeburth

## Um Spaweck
Benoît Lang

De **Benoît Lang**, gebuer den 19. Dezember 1983 zu Metet (Kamerun), ass e lëtzebuergesch-kamerunesche Foussballspiller.

Tëscht dem 30. Mäerz 2005 am 10. September 2008 huet hien 9-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Zu Lëtzebuerg huet hien noenee fir de Swift Hesper, den CS Uewerkuer, den CS Gréiwemaacher, den F91 Diddeleng, d'CS Fola Esch an d'Jeuness Kanech gespillt, ier hien am Wanter 2011 vun engem Dag op den Aneren an Indonesien ausgewandert ass wou hie fir *Persema Malang* spillt.
Anna Thalbach

D**'Anna Thalbach**, gebuer den 1. Juni 1973 zu Berlin, ass eng däitsch Schauspillerin.

Si ass d'Duechter vun der Schauspillerin Katharina Thalbach an dem Schauspiller Vladimir Weigl.

## Filmographie
### Kino
* 1981: *[[Engel aus Eisen]]*, Regie Thomas Brasch mam Hilmar Thate a Katharina Thalbach
* 1981: *Der Passagier - Welcome to Germany *, Regie Thomas Brasch mam Tony Curtis a Katharina Thalbach
* 1990: *Herzlich willkommen*, vum Hark Bohm mam Barbara Auer a Michael Gwisdek
* 1992: *Andy*, vum Ralph Bohn 
* 1993: *[[Justiz (Film)|Justiz]]*, vum Hans W. Geißendörfer mam Maximilian Schell 
* 1993: *Burning Life*, vum Peter Welz mam Maria Schrader an Jaecki Schwarz
* 1994: *Mesmer*, vum Roger Spottiswoode mam Alan Rickman 
* 1996: *Not a Love Song*, vum Jan Ralske 
* 1998: *Oskar und Leni*, vum Petra Katharina Wagner mam Elisabeth Trissenaar a Christian Redl
* 1998: *Untersuchung an Mädeln*, vum Peter Payer 
* 1999: *Dolphins*, vum Farhad Yawari 
* 2000: *Honolulu*, vum Uschi Ferstl, Saskia Jell, Florian Gallenberger, Vanessa Jopp, Matthias Lehmann, Beryl Schennen a Sandra Schmidt mam Daniel Brühl an Alexandra Maria Lara
* 2001: *Rave Macbeth*, vum Klaus Knoesel mam Michael Rosenbaum 
* 2002: *[[FearDotCom]]*, vum William Malone mam Stephen Dorff an Udo Kier
* 2002: *Väter*, vum Dani Levy mam Sebastian Blomberg a Maria Schrader
* 2003: *König der Diebe *, vum Ivan Fíla 
* 2004: *[[Der Untergang]]*, vum Oliver Hirschbiegel mam Bruno Ganz a Corinna Harfouch
* 2004: *Hamlet X*, vum Herbert Fritsch 
* 2007: *Vinzent*, vum Ayassi mam Detlef Bothe a Karin Baal
* 2004: *Edelweißpiraten*, vum Niko von Glasow 
* 2005: *Maria an Callas*, vum Petra Katharina Wagner mam Götz George a Monica Bleibtreu
* 2007: *Esperanza*, vum Zsolt Bács mam Boris Aljinovic a Luc Feit
* 2007: *Große Lügen!*, vum Jany Tempel mam Claudia Mehnert a Sissy Höfferer
* 2008: *[[Krabat (2008)|Krabat]]*, vum Marco Kreuzpaintner mam David Kross an Daniel Brühl
* 2008: *Darum*, vum Harald Sicheritz mam Kai Wiesinger an Nadeshda Brennicke
* 2008: *Der Baader Meinhof Komplex*, vum Uli Edel mam Martina Gedeck a Moritz Bleibtreu
* 2010: *Sommervögel*, vum Paul Riniker 
* 2011: *A Dangerous Method]] *, vum David Cronenberg mam Keira Knightley a Viggo Mortensen
* 2011: *Kein Sex ist auch keine Lösung *, vum Torsten Wacker mam Armin Rohde a Corinna Harfouch
* 2012: *[[Du hast es versprochen]] *, vum Alex Schmidt 
* 2012: *Sams im Glück*, vum Peter Gersina mam Christine Urspruch an Aglaia Szyszkowitz
* 2013: *Nordstrand*, vum Florian Eichinger 
* 2013: *Frau Ella *, vum Markus Goller mam Matthias Schweighöfer a Ruth-Maria Kubitschek

### TV (Auswiel)
* 1992: *[[Die zweite Heimat - Chronik einer Jugend]] *, vum Edgar Reitz mam Henry Arnold a Salome Kammer (3 Episoden)

## Um Spaweck
Martincourt-sur-Meuse

**Martincourt-sur-Meuse** ass eng franséisch Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

Martincourt läit um rietsen Uwänner vun der Meuse a laanscht de Canal de la Meuse.

## Nopeschgemengen
*Inor
*Olizy-sur-Chiers
*Stenay
*Luzy-Saint-Martin
*Cesse
Vrigne-aux-Bois

**Vrigne-aux-Bois** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est am Dall vun der Vrigne.
Chris Sagramola

De **Chris Sagramola**, gebuer de 25. Februar 1988, ass e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 3. September 2005 am 20. August 2008 huet hien 9-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 2 Goler geschoss.

Vun 2004 bis 2009 huet hie fir d'Jeunesse Esch gespillt, vun 2009 bis 2010 war hie bei der UN Käerjéng 97 a vun 2010 un ass hie beim CS Péiteng.
Jeunesses musicales Luxembourg

D**'Jeunesses musicales du Grand-Duché de Luxembourg** (JML) war eng lëtzebuergesch ASBL déi sech d'Zil gesat hat, de Kanner an de Jugendlechen zu Lëtzebuerg d'Freed un der Musek, besonnesch och der klassescher Musek, ze vermëttelen, dat virun allem duerch d'Organisatioun vu Concerten a Konferenze fir Schoulklassen.

D'Jeunesses musicales Luxembourg huet de Prix Norbert-Stelmes organiséiert, mat deem jonk Museker vu Lëtzebuerg ausgezeechent goufen. D'JML war de Jeunesses musicales international ugeschloss.

## Historique
D'Associatioun gouf den 12. Juli 1946 gegrënnt. Den éischte President war den Norbert Stelmes (1915-1986). 1947 huet d'Organisatioun sech de Jeunesses musicales internationales ugeschloss.

Nodeem d'Organisatioun eng Rëtsch Joren an der Ëffentlechkeet kaum visibel war, huet se den 23. Oktober 2011 hire 65. Anniversaire mat engem Festconcert gefeiert an d'Erëm-Opliewe vum Veräin annoncéiert.

D'Associatioun krut den 12. November 2010 de Statut vum „allgemengen Notzen“ (*utilité publique*), sou datt Donen un de Veräi vum besteierbaren Akommes konnten ofgesat ginn

De 17. Dezember 2012 gouf de Veräin opgeléist.

Follgend Facteuren hunn dozou bäigedroen, datt d'Jeunesses musicales sech hu missen opléisen:
*de Jeunesses musicales hire Programm war deels net méi zäitgeméiss;
*verschidde Ministèren hunn hir finanziell Bäihëllefe respektiv d'Fräistelle vu Poste mat der Zäit reduzéiert;
*d'Philharmonie an den OPL hunn zanter Joren hiren eegene musikalesche Kannerprogramm, deen erfollegräich leeft.
Déi ronn 11.300 Euro déi nach an der Keess vum Veräi waren, koumen de Solistes européens Luxembourg zegutt, déi sech bereet erkläert haten, Deeler vun der Jeunesses hiren Aktivitéiten z'iwwerhuelen.

## Sourcen
* Carré, G., 2013. Fin des Jeunesses musicales du Luxembourg. « This is the end, my friend ». Faute de moyens et de combattants Jean Wenandy et Guy Jourdain jettent l'éponge. *[[Luxemburger Wort]]* vum 12. Januar 2013, S. 11. 
* Conrad, D. 2011. 65 Jahre "Jeunesses musicales Luxembourg". "Wandel in der Kontinuität". *[[Luxemburger Wort]]* vum 22. Oktober 2011, S. 15.

## Kuckt och
* Union grand-duc-Adolphe
* Philharmonie Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Websäit vun de Jeunesses musicales international
Noisy-le-Roi

**Noisy-Le-Roi** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Yvelines a Île-de-France, vum Kanton Saint-Nom-la-Bretèche.

Am Uert, deen zum Arrondissement vun Saint-Germain-en-Laye gehéiert, liewen 7.718 Awunner (Stand 1999).
AVL-Linn 2

D**'AVL-Linn 2** ass eng Buslinn vun de Stater Bussen. Se fiert zanter dem 11. September 2022 um Trajet Lycée Bouneweg / PE - Bouneweg - Garer Quartier - Uewerstad - Lampertsbierg, Lycée Michel Lucius. Si bedéngt 25 Halten um Aller an der 27 um Retour. Um Lampertsbierg huet se den Terminus gemeinsam mat de Linnen 8 an 30. Se fiert an der Woch (méindes - freides) all 10, samschdes all 15 a sonndes all 30 Minutten.

## Halten op der Linn 2
(*D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn*.)

## Entwécklung vun der Linn 2
Mat der selwechter Linnennummer goufe follgend Trajete gefuer:
* vum 23.05.1960 un: Gare - av. de la Gare - Stad - av. de la Liberté - Gare
*1971 - 1982: Gare - Stad - Gare
*1983 - 1987: Gare - Stad - Plateau Bourbon - Gare
*1987 - 1990: Gare - Stad - Gare
*1990 - 2001: Eech - Rollengergronn - Stad - Gare - Gaasperech - Cloche d'or - (Kockelscheier)
*2001 - 2006: Eech - Rollengergronn - Stad - Gare - Gaasperech / François Hogenberg
*2008 - 2011: Lampertsbierg / Avenir - Stad - Gare - Gaasperech - Kuelebierg - Boy Konen
*01.04.2011 - 12.12.2020: Lampertsbierg / Lycée Michel Lucius - Stad - Gare - Gaasperech - Kuelebierg - Boy Konen (rue des Sports) an zeréck. Tëscht dem Lampertsbierg an der Gare ass d'Linn 2 parallel mat der Linn 4 gefuer.

Wéinst dem Tramsschantje war d'Streck tëscht der Gare an der Uewerstad den 3. November 2019 geännert ginn a gouf dunn iwwer d'Al Avenue, d'Al Bréck an de Boulevard Roosevelt amplaz iwwer d'Nei Avenue an d'Nei Bréck gefouert.

Zu Gaasperech huet d'Linn 2 déi zwou Halte *Clemenceau* a *Richard Wagner* (tëscht den Halte *Bei der Auer* a *Millewee*) nëmme baussent den Haaptverkéierszäiten ugefuer, d.&nbsp;h. mueres fréi, owes spéit an de Weekend de ganzen Dag. Zu den aneren Zäite goufen dës Halte vun der Linn 23 bedéngt.

*13.12.2020 - 10.09.2022: Demy Schlechter - Garer Quartier - Uewerstad - Lampertsbierg, Lycée Michel Lucius
## Um Spaweck

*Linn 2 op der Säit vun der Stad Lëtzebuerg
Bailly (Yvelines)

**Bailly** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Yvelines an der Île-de-France.

Am Uert, deen zum Arrondissement vu Saint-Germain-en-Laye gehéiert, liewe 4.022 Awunner (Stand 2006).
Departement Yvelines

D**'Yvelines** (**78**) ass e franséischt Departement, an der Regioun Île-de-France.
## Demographie

## Kuckt och
*Arrondissementer am Departement Yvelines
*Kantonen am Departement Yvelines
*Lëscht vun de Gemengen am Departement Yvelines

## Um Spaweck
Robert S. Dietz

De **Robert Sinclair Dietz**, gebuer de 14. September 1914, a gestuerwen den 19. Mee 1995, war en US-amerikanesche Geophysiker an Ozeanograph, dee bedeitend Undeeler un der Theorie vun de Plackentektonik hat.

## Liewen
Den Dietz war Professer fir Geologie an der Arizona State University. Hien an den Harry Hammond Hess hu Pionéieraarbecht bei der Erfuerschung vum Ozeanbuedem gemaach. Wärend hie bei der Scripps Institution of Oceanography beschäftegt war, huet hien d'Natur vun der Hawaii–Emperor-Ketten, déi aus der Hawaii-Midwayinseln-Ketten erausdréckt observéiert, an hat 1953 spekuléiert, datt eppes dës al vulkanesch Bierger no Norde wéi e Fërderband droe misst.

Spéider intresséiert hie sech fir Meteorittenaschléi a war den Éischten, deen d'Sudbury-Becken als Folleg vun engem Aschlag erkannt hat; an hat och weider Aschlagkrater entdeckt.

1988 krut hien Penrose Medail vun der Geological Society of America.

## Schrëften
* Robert S. Dietz: *Earth, Sea, and Sky: Life and Times of a Journeyman Geologist.* Annual Review of Earth and Planetary Science 22 (1994), 1–32.
* Robert S. Dietz: *In Defense of Drift.* The Sciences, vol. 23, Nov.–Dec. 1983, p.&nbsp;26.
* Robert S. Dietz: *Sudbury Structure as an Astrobleme.* University of Chicago, 1964
* Robert S. Dietz and scientific illustrator John C. Holden: *Creation/Evolution Satiricon: Creationism Bashed.* Winthrop, WA: Bookmaker, 1987
Paul Koch (Foussballspiller)

De **Paul Koch**, gebuer de 7. Juni 1966, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet als Golkipp, tëscht 1990 an 1998, 32-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Vun 1990 bis 1991 war hie bei de FA Red Boys Déifferdeng, vun 1991 bis 1994 beim Avenir Beggen, vun 1994 bis 1998 beim CS Gréiwemaacher a vun 1998 bis 1999 beim F91 Diddeleng.
Hermine Huntgeburth

D**'Hermine Huntgeburth**, gebuer den 13. November 1957 zu Paderborn, ass eng däitsch Filmregisseurin.

## Filmer (Auswiel)
* 1988: *Die Mitspeisenden* 
* 1991: *Im Kreis der Lieben*, mam Barbara Auer a Karin Baal 
* 1995: *Ein Falscher Schritt* 
* 2002: *[[Bibi Blocksberg]]*
* 2005: *Die weiße Massai* 
* 2006: *Väter, denn sie wissen nicht was sich tut* 
* 2009: *[[Effi Briest (Film 2009)|Effi Briest]]*, mam Julia Jentsch a Barbara Auer

## Um Spaweck
Serge Rohmann

De **Serge Rohmann**, gebuer de 27. November 1970, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet den 29. Mäerz 1995 an engem Match géint Norwege fir d'lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt, wou hien als Golkipp zwéi Goler huet missen zouloossen.

Hien huet vun 1993 bis 1998 fir den F91 Diddeleng an an der Saison 1998/1999 fir den CS Habscht am Gol gestanen.
Montfort-l'Amaury

**Montfort-l'Amaury** ass eng franséisch Gemeng am Departement Yvelines an der Île-de-France.

## Montfort-l'Amaury am Sport
*2010 gouf de Prolog vum Paris-Nice do gefuer.
Giromagny

**Giromagny** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

D'Gemeng gehéiert zu den 198 Gemengen déi de Parc naturel régional des Ballons des Vosges bilden.
Florival

* Florival, eng belsch Uertschaft an der Gemeng Grez-Doiceau
* Florival, eng fréier Seigneurerie bei Tournai
* Florival, de geleefegen Numm vum Dall vun der Lauch am franséischen Departement Haut-Rhin
Volker Einrauch

De **Volker Einrauch**, gebuer 1950 zu Kassel, ass en däitsche Filmproduzent, Dréibuchauteur a Filmregisseur.
## Filmer
### als Regisseur
* 1990: *Und wenn's nicht klappt, dann machen wir's nochmal* (TV) 
* 1996: *Die Mutter des Killers* 
* 2002: *Gangster* mam Saskia Vester a Peter Lohmeyer
* 2007: *Der andere Junge* mam Andrea Sawatzki a Barbara Auer

### als Dréibuchauteur
* 1990: *Und wenn's nicht klappt, dann machen wir's nochmal* (TV) 
* 1992: *Das Trio* vum Hermine Huntgeburth mam Götz George a Christian Redl
* 1995: *Ein falscher Schritt* vum Hermine Huntgeburth mam Barbara Auer a Burghart Klaußner
* 1998: *Und alles wegen Mama* (TV) vum Hermine Huntgeburth mam Uwe Ochsenknecht an Eva Mattes
* 2002: *Das verflixte 17. Jahr* (TV) vum Hermine Huntgeburth mam Andrea Sawatzki] a Peter Lohmeyer
* 2006: *Väter - Denn sie wissen nicht was sich tut* (TV) vum Hermine Huntgeburth mam Armin Rohde an Edgar Selge
* 2007: *Teufelsbraten* (TV) vum Hermine Huntgeburth mam Ulrich Noethen 
* 2009: *[[Effi Briest (Film 2009)|Effi Briest]]* vum Hermine Huntgeburth mam Julia Jentsch a Sebastian Koch

## Um Spaweck
Andrea Sawatzki

D**'Andrea Sawatzki**, gebuer den 23. Februar 1963 zu Schlehdorf, ass eng däitsch Schauspillerin.

Bekannt ass si duerch d'Roll vun der *Tatort* Kommissärin Charlotte Sänger vun 2001 bis 2009.

## Filmographie
### Kino
* 1997: *Nah am Wasser* - Regie: Marc Ottiker 
* 1996: *Die Mutter des Killers* - Regie: Volker Einrauch - Haaptacteuren: Dieter Landuris, Peter Lohmeyer
* 1997: *Das Leben ist eine Baustelle* - Regie: Wolfgang Becker - Haaptacteuren: Jürgen Vogel, Christiane Paul
* 1997: *Bandits* - Regie: Katja von Garnier - Haaptacteuren: Katja Riemann, Jasmin Tabatabai
* 1997: *Die Apothekerin* - Regie: Rainer Kaufmann - Haaptacteuren: Katja Riemann, Jürgen Vogel
* 1997: *Buy 1 Get 1 Free* - Regie: Silke Fischer - (Kuerzfilm)
* 1998: *Hund mit t* - Regie: Sylke Enders - (Kuerzfilm)
* 1999: *Late Show* - Regie: Helmut Dietl - Haaptacteuren: Thomas Gottschalk, Veronica Ferres
* 1999: *Südsee, eigene Insel* - Regie: Thomas Bahmann - Haaptacteuren: Herbert Knaup, Alexandra Maria Lara
* 2000: *Verzweiflung* - Regie: Marcus Lauterbach - Haaptacteuren: Nina Petri, Dieter Schaad
* 2000: *Harte Jungs* - Regie: Marc Rothemund
* 2001: *[[Das Experiment (Film)|Das Experiment]]* - Regie: Oliver Hirschbiegel - Haaptacteuren: Moritz Bleibtreu, Christian Berkel
* 2001: *Ein göttlicher Job* - Regie: Thorsten Wettcke - Haaptacteuren: Oliver Korittke, Thierry van Werveke
* 2001: *Leo und Claire* - Regie: Joseph Vilsmaier - Haaptacteuren: Michael Degen, Suzanne von Borsody
* 2002: *Scherbentanz* - Regie: Chris Kraus - Haaptacteuren: Jürgen Vogel, Nadja Uhl
* 2005: *Erkan & Stefan in Der Tod kommt krass* - Regie: Michael Karen 
* 2007: *Der andere Junge* - Regie: Volker Einrauch - Haaptacteuren: Willi Gerk, Barbara Auer
* 2007: *Der Baum* - Regie: Jan Martin Scharf - (Kuerzfilm)
* 2010: *Je ne vous oublierai jamais* - Regie: Pascal Kané - Haaptacteuren: Pierre Arditi, Fanny Valette
* 2011: *Mein Bruder, sein Erbe und ich* - Regie: Imogen Kimmel - Haaptacteuren: Fritz Karl, Alexander Beyer
* 2018: *Hilfe, ich hab meine Eltern geschrumpft* - Regie: Tim Trageser - Haaptacteuren: Oskar Keymer, Anja Kling
* 2018: *Herrliche Zeiten* - Regie: Oskar Roehler - Haaptacteuren: Oliver Masucci, Katja Riemann
* 2019: *[[Cleo (Film 2019)|Cleo]]* - Regie: Erik Schmitt - Haaptacteuren: Marleen Lohse, Jeremy Mockridge
* 2019: *Zoros Solo* - Regie: Martin Busker 
* 2019: *Hilfe, ich hab meine Freunde geschrumpft* - Regie: Granz Henman - Haaptacteuren: Eloi Christ, Julia Hartmann

## Um Spaweck
Muammar al-Gaddafi

De **Muammar Muhammad Abdassalam Abu Minyar al-Gaddafi** oder **Mu'ammar Muhammad Abdassalam Abu Minyar al-Qaddhafi** (arabesch: معمر القذافي - trankr.: Muʿammar al-Qaddhāfī), offiziell gebuer den 19. Juni 1942 zu Sirte, a gestuerwen den 20. Oktober 2011 zu oder bei Sirte, war zanter engem onbluddege Militärputsch vum 1. September 1969 bis 1979 de Staatschef vu Libyen. Duerno huet hien als *Revolutiounsguide* vun 1979 bis 2011 diktatoresch d'Politik vu Libye gefouert.

Am Februar 2011 koum et am ganze Land zu Revolte géint säi Regime an de Gaddafi a seng Arméi hunn ëmmer méi u Buedem vis-à-vis vun den Oppositiounstruppe verluer, déi vun NATO-Fligeren aus der Loft ënnerstëtzt goufen. Hien huet zanter dem 22. August 2011 als ofgesat gegollt a gouf vu weltwäit per Haftbefeel gesicht. Hien ass den 20. Oktober 2011 ënner bis ewell net gekläerten Ëmstänn, nodeem e gefaange geholl gi war, gestuerwen.

## Um Spaweck
Jean Vanek

De **Jean Vanek**, gebuer den 19. Januar 1969, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller a Vëlossportler.

Vun 1988 bis 1991 huet de Jean Vanek beim FC Etzella Ettelbréck gespillt ier hie vun 1991 bis 2000 fir den Avenir Beggen um Terrain stoung, fir du vun 2000 bis 2002 beim F91 Diddeleng seng Carrière als Foussballspiller ofzeschléissen.

Tëscht dem 12. Oktober 1994 an dem 5. September 2002 huet de Jean Vanek 35-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 2 Goler geschoss.

De 26. Juni 2011 ass de Jean Vanek beim lëtzebuergesche Championnat am Vëlofueren op der Strooss fir den L.C. Téiteng un den Depart gaangen a koum als 23. un.
Florival (Grez-Doiceau)

**Florival** ass eng belsch Uertschaft an der Gemeng Grez-Doiceau am Wallounesche Brabant.

Se läit am Dall vun der Dijle déi do d'Grenz mat dem Flämesche Brabant mécht. Südlech vun der Uertschaft leeft den Train an d'Dijle. D'Uertschaft ass un d'Schinnennetz ugeschloss iwwer d'Gare vu Florival op der Linn Léiwen-Ottignies.

## Geschicht

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Florival eng Sektioun vun der fréierer Gemeng Archennes.

Zu Florival gouf et zënnter dem 12. Joerhonnert eng Abtei vun Zisterzienserinnen, eng Dependenz vun der Abtei vu Villers-la-Ville. Vun der Kierch ass bekannt datt se 1538 frësch opgeriicht gouf. Duerno hu sech eng Wiewerei fir Léngen an en Atelier fir d'Léngen ze bleechen installéiert. Donieft hat d'Klouschter op der Dijle eng Käremillen an eng Uelegmillen. 1767 gouf d'Abtei no Pläng vum Architekt Dewez restauréiert. An der Zäit vun der franséischer Revolutioun gouf se zougemaach a 1798 verkaaft. Haut ass net méi vill dovun ze gesinn an d'Kierch existéiert och net méi.

Tëscht 1901 an 1996 hat d'Société anonyme des accumulateurs Tudor do eng Batteriëfabréck.

Haut ass zu Florival en Instruktiounscenter vun der Protection civile.
Lacus Doloris

De **Lacus Doloris** – latäin fir * Qual-Séi * – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf duerch d'International Astronomesch Unioun am Joer 1976 festgeluecht.

Déi kleng onreegelméisseg Marefläch huet e mëttleren Duerchmiesser vun 110 Kilometer a läit op der äerdzougedréiter Moundsäit bei de mëttlere selenographesche Koordinate 17° 06' Nord an 9° 00' Ost, tëscht de Montes Haemus an dem Mare Serenitatis am Nordosten an dem Mare Vaporum am Südwesten. Nieft him ass am Nordwesten de Lacus Odii, am Südosten de Lacus Gaudii souwéi de Lacus Lenitatis an am Süden den 39 Kilometer grousse Krater Manilius.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Doloris
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Doloris
Lacus Excellentiae

De **Lacus Excellentiae** – latäin fir *Exzellent Séi* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf duerch d'International Astronomesch Unioun am Joer 1976 festgeluecht.

Déi klemg onreegelméisseg Mieresfläch mit onbestëmmter Ëmgrenzung huet e mëttleren Duerchmiesser vun 184 Kilometer a läit am Südweste vun der äerdzougedréiter Äerdmoundsäit bei de selenographesche Koordinate 35,4 Grad Süd a 44,0 Grad West, südlech beim Mare Humorum. De Mare huet am Südwesten de grousse Krater Clausius mat engem Duerchmiesser vu 25 Kilometer, deem säi Grond och mat Lava opgefëllt gouf.

Am Lacus Excellentiae ass den 3. September 2006 no fäerdeger Missioun den Moundorbiter SMART-1 opgeschloen.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Excellentiae
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Excellentiae
Lacus Felicitatis

De **Lacus Felicitatis** ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. Den Numm, deen hien 1976 krut, ass laténgesch an heescht iwwersat „Glécks-Séi“. Wéi all Déifflächen um Äerdtrabant besteet de Lacus Felicitatis aus basalteschem Magma. Seng Gréisst ass ronn 90&nbsp;km an hie läit bei 19°&nbsp;N an 5°&nbsp;O, tëscht de Montes Apenninus, dem Mare Serenitatis an dem Mare Vaporum.


Fichier:Lunar crater ina.jpg|Ina-Struktur am Lacus Felicitatis
Fichier:Lunar crater Ina false color.jpg|Ina-Struktur mat Ëmfeld a Falschfaarwen


## Um Spaweck
*  Astrolink.de: Lacus Felicitatis
*  Scienceticker.de: Mögliche Gasausbrüche auf dem Mond – Iwwer d'Ina-Struktur am Lacus Felicitatis
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Felicitatis
Lacus Gaudii

De **Lacus Gaudii** – latäin fir *Séi vun der Freed* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf duerch d'International Astronomesch Unioun am Joer 1976 festgeluecht.

Déi kleng onreegelméisseg Mieresfläch mat onbestëmmter Ëmgrenzung huet e mëttleren Duerchmiesser vun 113 Kilometer a läit op der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinaten 16° 12' Nord an 12° 36' Ost. Ronderëm de Séi leien am Norden an am Nordosten d'Montes Haemus an d'Mare Serenitatis, am Südosten de Lacus Hiemalis, am Süden de Lacus Lenitatis an am Westen de Lacus Doloris.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Gaudii
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Gaudii
Lacus Hiemalis

De **Lacus Hiemalis** – latäin fir *Wanter-Séi* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf duerch d'International Astronomesch Unioun am Joer 1976 festgeluecht.

Déi kleng Mieresfläch huet e mëttleren Duerchmiesser vu 50 Kilometer a läit op der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinate 15 Grad Nord a 14 Grad Ost.

Ëmginn ass de Séi am Nordweste vum Lacus Gaudii, am Weste vum Lacus Lenitatis an am Nordoste vum 14 Kilometer breede Krater Daubrée, deem säi Grond och vu Lava iwwerflut gi war. An nordëstlecher Géigend ass de Rand vum Mare Serenitatis deen am Duerchmiesser 27 Kilometer grousse Krater Menelaus.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Hiemalis
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Hiemalis
Sinus Aestuum

De **Sinus Aestuum** (lat. fir * Hëtzt-Bucht *) ass eng kleng, mareaarteg Formatioun no bei der Mëtt vum Äerdmound. Den Numm staamt vum italieeneschen Astronom Giovanni Riccioli (1598–1671) a gouf 1935 offiziell vun der Internationaler Astronomescher Unioun iwwerholl.

Déi donkelgro Basaltfläch vum versengerte Lavaséi huet bal eng kreesronn Form mat engem Duerchmiesser vun ongeféier 290 × 250 Kilometer. Hir Mëtt läit bei de selenographesche Koordinaten 11,0° Nord an 7,5° West. Am Südweste setzt sech déi ronn Déiffläch bis zum Moundequator an enger änlecher, eppes gréisserer Basaltfläch fort, déi op verschiddene Moundkaarten zu der selwechter Formatioun gezielt gëtt.
 
De Sinus Aestuum gëtt am Nordweste vum grousse Krater Eratosthenes begrenzt, am Norde vun de Montes Apenninus. Ëstlech läit d'Mare Vaporum an de Sinus Medii, am Süden d'Biergland ëm d'Fra Mauro. Am Oste formen e puer Buedemwellen den Iwwergank zum Mare Insularum.

Um Westrand, bei Eratosthenes, huet d'Lava dee fréiere Stadius iwwerflut an zu engem Geeschterkrater gemaach. Eppes méi südlech weist de Buedem eng däitlech méi donkel Faarf op. An der Géigend vum Krater Gambart C läit e flaache Lavadoum. Op dëser Plaz ass 1966 d'Moundsond Surveyor 2 opgeschloen.

## Um Spaweck a Quellen
* Planetenkunde.de: Sinus Aestuum
* Full Moon Atlas (interaktiv) Sektion D3, Mare Insularum, Eratosthenes
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Aestuum
* Antonin Rükl: *Mond, Mars, Venus. Taschenatlas der erdnächsten Himmelskörper*, p.&nbsp;138-141. Artaria-Verlag, Prag 1977.
Fra Mauro (Moundkrater)

De **Fra Mauro** ass en Impaktkrater um Äerdmound mat engem Duerchmiesser vu 95&nbsp;km. E läit am Zentrum vun der Fra Mauro Formatioun, nordëstlech vum Mare Cognitum a südëstlech vum Mare Insularum. De südleche Rand deelt sech de Fra Mauro-Krater mat de méi jonke Moundkratere Bonpland a Parry, wouduerch d'südlech Kratermauer an de Fra Mauro-Krater eragebéit ass.

De Kraterrand gouf duerch spéider Meteorittenaschléi staark opgerappt mat grousse Lächer no Norden an Osten. Déi héchst Hiwwele vum Kraterrampli hunn 700&nbsp;m.

De Kraterbuedem ass mat basaltescher Lava bedeckt. D'Uewerfläch vum Buedem ass vu Grief duerchzunn déi vun Noden no Süde lafen. De Krater huet keen Zentralbierg.

## Apollomissiounen
De Fra Mauro war ursprénglech als Landeplaz fir d'Apollo 13-Missioun virgesinn, déi awer schifgaange war. D'Landegebitt am nërdlechen Deel vum Fra Mauro gouf du fir d'Apollo 14 gebraucht. Wärend der Missioun goufen do Breccien agesammelt, déi beim Imbrium-Impakt op Deeler vum Fra Mauro-Krater ofgelagert goufen. Déi Decken déi zum Deel aus graffe Brochstécker besteet gëtt och als „Fra Mauro Formatioun“ bezeechent.

## Numm
De Fra Mauro-Krater gouf nom venezianesche Pater a Kartograph Fra Mauro genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 77: Den Hipparchus läit uewe riets
* Krater Foucault am ''Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon'', Bild iv_158_h3
Zentralbierg

Den **Zentralbierg** ass en typescht topographescht Kennzeeche vu groussen Aschlagkrateren. Wéi den Numm et scho seet, läit den Zentralbierg meeschtens an der Mëtt vum Krater. En entsteet duerch d'Zeréckfiedere vum Kraterbuedem am Ament nom Impakt. Jee no Beschafenheet vum Ënnergrond, Energie vum Aschlag a Gravitatioun vum betraffenen Himmelskierper formt sech den zentralen Hiwwel am Krater bei ënnerschiddlechem Duerchmiesser; um Äerdmound ongeféier vun 20&nbsp;km Duerchmiesser un. Den 93&nbsp;km grousse Moundkrater Copernicus (s.&nbsp;u.) huet e puer Zentralbierger, déi bis 1200&nbsp;m iwwer aus Kraterbuedem erauskucken.


Fichier:Tycho_crater_on_the_Moon.jpg|De Moundkrater Tycho mat sengem Zentralbierg
Fichier:LRO Tycho Central Peak.jpg|Den Zentralbierg vum Tycho 2000 m iwwer dem Kraterbuedem.Lunar Reconnaissance Orbiter: Sunrise View of Tycho Crater's Peak
Fichier:Copernicus_Crater.jpg|De Moundkrater Copernicus mat enger Grupp vun Zentralbierger
Fichier:Mimas_PIA06258.jpg|De Krater Herschel um Saturnmound Mimas 
Fichier:SteinheimerBeckenZentralhuegel1.jpg|Den Zentralbierg am Meteorkrater vum Steinheimer Becken an Däitschland


## Kuckt och