open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anti-Tanks Hond

En **Anti-Tanks Hond** war ee mat Sprengstoff beluedenen Hond, deen dresséiert gouf fir ënner feindlech Tanksen ze lafen an do eng Sprengluedung ze zünden. Entspriechend de Programmer gouf et tëscht den 1930er bis Mëtt der 1990er an der Sowjetunioun, respektiv a Russland. D'USA haten uganks änlech Programmer, awer keng aktiv Asätz vun Anti-Tanks Hënn.

## Geschicht
Déi éischt Asätz vun Hënn fir militäresch Zwecker gouf et am Éischte Weltkrich. Et huet mat einfachen Aufgaben ugefaangen, wéi Zaldote virun Artillerie- a Gasattacken ze warnen. Duerno hunn d'Sowjets d'Hënn fir weider Kommunikatiouns-, Rettungs- a Minnenopspiermissiounen trainéiert. Eng beléift Rass dofir war den däitsche Schéiferhond.

An den 1930er koum d'Iddi op, den Hënn Sprengstoff ëmzehänken, deen s'ënnert d'Tanksen leeë sollten, well do déi schwächst Panzerung war. Uschléissend sollte se déi 10 bis 12&nbsp;kg schwéier Charge mat den Zänn zünden an erëm zeréck bei hire Meeschter lafen. Allerdéngs goufen d'Hënn fir den Zweete Weltkrich ze onrealistesch trainéiert. D'Hënn hu just déi mat Diesel bedriwwe sowjetesch Tankse kannt, d'Nazien hate meeschtens Bensinnstanksen. Si sinn deemno ënnert sowjetesch Tankse gelaf an hunn hir eege Leit ëmbruecht. Och de Kaméidi vun der Artillerie hunn d'Hënn net kannt an hate wéineg Succès.

Doropshin sinn d'Hënn no den éischten Anti-Tanks Asätz 1941, fir Kamikaze-Missiounen ausgebilt ginn. Wéi d'Nazie bis den Asaz vun den Hënn spatz haten, hu si all Hond um Terrain ofgeschoss.

40.000 Anti-Tanks Hënn solle vun der sowjetescher Arméi dresséiert gi sinn. D'Sowjets hu vun 300 zerstéierten Tankse bericht, wat trotz vereenzelte Succèsen international staark bezweifelt gëtt.

## Kuckt och
*Fliedermausbomm
April Ashley

D**'April Ashley**, gebuer als **George Jamieson** den 29. Abrëll 1935 zu Liverpool, a gestuerwen de 27. Dezember 2021 zu London, war e brittesche Mannequin an eng vun de bekanntsten Trans Fraen op der Welt.

1960 gouf si als éischt Englännerin vum Georges Burou zu Casablanca operéiert fir hiert Geschlecht änneren ze loossen. Si gouf doropshi vun der Boulevardzeitung Sunnday People als transsexuell geout.

## Um Spaweck
Tel Aviv on Fire

***Tel Aviv on Fire*** ass en international ko-produzéierte Spillfilm aus dem Joer 2018. Et ass eng Mëschung aus Comedy an Drama.

70% vum Film goufen zu Lëtzebuerg am Filmland gedréint. E war de Lëtzebuerger Virschlag fir den Oscar an der Kategorie "Beschten internationale Film", mee gouf net nominéiert.

## Ëm wat geet et am Film?

De Salam, en 30-järege Palestinenser aus Jerusalem, ass e Stagiaire bei der beléifter Seefenoper *Tel Aviv on Fire*, déi zu Ramallah gedréint gëtt. Hie muss all Dag duerch e beschwéierlechen israeeleschen Checkpoint goen, fir an de Fernseestudio ze kommen. Do trëfft hien de Kommandant vum Check-Point, den Assi, deem seng Fra e grousse Fan vun der Show ass. Fir seng Fra ze beandrocken, gëtt hien involvéiert am Schreiwe vun den Dréibicher fir déi Emissioun. De Salam realiséiert, datt dem Assi seng Iddien him kéinten hëllefen, eng Positioun als Dréibuchauteur ze kréien. Seng kreativ Karriär schéngt um gudde Wee ze sinn, bis den Zaldot an d'Produzenten ënnerschiddlech Virstellungen dovun hunn, wéi de Schluss vun deem Programm soll ausgesinn, an de Salam stënterlech tëscht zwee Still sëtzt...

## Produktioun

De Lëtzebuerger Filmfong huet der Filmproduktiounsgesellschaft Samsa Film 2016 e Subside an Héicht vun 908.000 Euro accordéiert, fir de Film ze produzéieren.

## Kritik

Florent Toniello, Woxx:
*Situé au cœur d'un conflit aux ramifications inextricables, « Tel Aviv on Fire » réussit le tour de force d'offrir une comédie légère et intelligente sur un sujet brûlant. Une coproduction luxembourgeoise réjouissante. [...] Certes, « Tel Aviv on Fire » adopte peut-être trop le modèle du feuilleton dont il conte l'histoire, en proposant un style de réalisation plus utilitaire qu'artistique. [...] Il n'empêche que le film reste une comédie amusante et intelligente au beau milieu du conflit israélo-palestinien, et ce n'est pas rien.*

Katharina Granzin, TAZ
*Dass es überhaupt geht, die politischen Aufgeregtheiten in Nahost so unaufgeregt aufs Korn zu nehmen und zugleich einen ultimativen Anti-Macho als Helden zu präsentieren, ist wirklich allerhand. Sameh Zoabi ist ein kleines filmisches Husarenstück geglückt.*

Um franséische Site Allociné huet de Film eng Bewäertung vun 3,7 vu 5, vun insgesamt 17 Rezensiounen aus der Press.

## Filmpräisser
*Tel Aviv on Fire* huet eng Rei Präisser gewonnen, dorënner dee vum beschte Schauspiller (fir de Kais Nashef) um Filmfestival vu Venedeg 2018, dee vum beschte Film an dem beschten Dréibuch um Filmfestival vun Haifa 2018, an dee vum beschte Film um Filmfestival vu Seattle 2019. Beim Israeelesche Filmpräis 2019 gouf de Film an der Kategorie "Bescht Dréibuch" ausgezeechent, a beim Lëtzebuerger Filmpräis 2021 war en dräi Mol nominéiert, an den André Dziezuk huet de Präis fir déi bescht Filmumsek gewonnen.

Och beim Europäesche Filmpräis 2019 a bei de Magritte du cinéma 2020 war de Film nominéiert.

## Fiche vum Film
* Um Site vun der Produktiounsgesellschaft Artemis Productions
* Op Rotten Tomatoes
Eric Carle

Den **Eric Carle**, gebuer de 25. Juni 1929 zu Syracuse, am Staat New York, a gestuerwen den 23. Mee 2021 zu Northampton, am Massachusetts, war en däitsch-US-amerikanesche Kannerbuchauteur. 

Säi bekanntst Billerbuch war *The very hungry caterpilar* (op Lëtzebuergesch vum Josy Braun iwwersat als: *De Raup, dee Lächer mécht*), dat sech zanter 1969 op der ganzer Welt eng fofzegmilliounemol verkaaft huet.

## Um Spaweck
Sabine Weiss

D**'Sabine Weiss**, gebuer den 23. Juli 1924 als Sabine Weber zu Saint-Gingolph an der Schwäiz, a gestuerwen den 28. Dezember 2021 zu Paräis, war eng schwäizeresch-franséisch Fotografin. Si gëtt zu de wichtegste Representante vun der sougenannter *humanistescher Fotografie* vum 20. Joerhonnert gezielt.

D'Sabine Weiss ass bekannt fir hir schwaarzwäiss Schnappschëss vun Alldagszeenen am Stil vun der *humanistescher Fotografie*, ma och Moudefotoen, Portraiten, a spéider Reesfotoen.

Si huet vun 1949 un als fräischafend Fotografin geschafft; hir Fotoe goufen ë.&nbsp;a. an den Zäitschrëften *[[Esquire]]*, *[[Vogue (Zäitschrëft)|Vogue]]*, *[[Paris Match]]*, *[[Life (Magazin)|Life]]* an *[[Time]]* publizéiert.

Vun 1954 un hat si iwwer 170 Eenzelausstellungen an huet bei 80 Gruppenausstellungen matgemaach. Och an der Fotoausstellung *[[The Family of Man]]* ass eng Foto vun hir ze gesinn.

## Bicher a Kataloger

* J'aime le théâtre (1962), Text: Catherine Valogne, Éditions Rencontre, Lausanne
* Une semaine de la vie de Daniel (1969), Éditions MacMillain, New York
* En Passant (1978), Éditions Contrejour, Paris
* Marché et Foires de Paris (1982), Text: Clément Lépidis, Éditions ACE, Paris
* Weiss, Sabine: Photographies (1988) Dunkerque, Musée d'art contemporain
* Intimes Convictions (1989), Éditions Contrejour, Paris
* Vu à Pontoise (1992), Éditions Municipales
* La Réunion (1995), Éditions de la Galerie Vincent, Saint Pierre
* Bulgarie (1996), Text: Gil Jouanard, Éditions Fata Morgana, Montpellier
* Giacometti (1997), Text: André Du Bouchet, Éditions Fata Morgana, Montpellier
* Des Enfants (1997), Text: Marie Nimier, Éditions Hazan, Paris
* Poussettes, charrettes et roulettes (2000), Musée de Bièvres
* André Breton (2000): Text: Julien Gracq, Éditions Fata Morgana, Montpellier
* Sabine Weiss, monographie (2003), Text: Jean Vautrin, Éditions de La Martinière
* Musiciens des Villes et des Campagnes (2006), Éditions Filigranes, Trézélan
* Sabine Weiss, See and Feel (2007), Editions ABP, Hollande
* Sabine Weiss: 100 photos de Sabine Weiss pour la liberté de la presse (2007), Reporters sans frontières, Paris
* Les hommes et leurs croyances (2009), Xunta de Galicia
* L'œil intime (2011, 2012, 2014), Escourbiac, Paris
* L'Amour pour la vie (2013), Alliance française de Rio de Janeiro
* Sabine Weiss (2016), co-édition Jeu de Paume/Editions de La Martinière
* L'œil intime (2018), Escourbiac, Paris
* Les villes, la rue, l'autre (2018), coédition Centre Pompidou/Xavier Barral

## Gielercher
* 1987: 
* 1999: 
* 2010: 

## Um Spaweck
* 
* Noruff vun franséischer Kulturministesch
* Hir Websäit
Jean-Philippe de Limbourg

De **Jean-Philippe de Limbourg** an der Literatur och ënner Jean-Philippe Limbourg ze fannen, gebuer den 19. Oktober 1726 zu Theux, an och do den 1. Februar 1811 gestuerwen, war e belschen Dokter, Chimist, a Schmelzhär.

Hien ass haaptsächlech bekannt well hien zesumme mat sengem Brudder Robert de Limbourg dee wéi hien Dokter war a Geolog, Experimenter an der Kockproduktioun gemaach huet, fir an hirer Schmelz zu Theux net méi op d'Holzkuelen ugewisen ze sinn. 
## Literatur
**Une certaine idée de la Wallonie. 75 ans de Vie wallonne*, numéro spécial de La Vie wallonne, Liège, 1995, t. LXIX, p.&nbsp;272
* Dissertatio physico-medica inauguralis, de hominis principiis, morbisque a causis internis animatis in genere et verminosis in specie … ex auctoritate … Hieronymi Davidis Gaubii … publico … examini submittit Joannes Philippus Limbourg, apud Cornelium Haak, 1746, 32 p. : thèse de doctorat en médecine.
* Traité des eaux minérales de Spa, Impr. Élie Luzac, 1754, 354 p. ; 2e édition : Liège, F.J. Desoer, 1756, 286 p.
* Dissertation sur les bains d'eau simple : tant par immersion, qu'en douches et en vapeurs, Liège, F.J. Desoer, 1757, 96 p. ; 2e édition : Liège, F. Desoer, 1766, 136 p. ; édition en italien sous le titre Dissertazione sopra i bagni di acqua semplice, 1788, 115 p.
* Caractères des médecins, ou l'idée de ce qu'ils sont communément & celle de ce qu'ils devraient être, d'après Pénélope de feu Mr De La Mettrie, par *** D. en M., Paris, 1760, 299 p., table alphabétique des matières (publié anonymement) (Google Books).
* Dissertation sur les affinités chymiques, Liège, F.J. Desoer, 1761, 87 p. (Google Books) : prix de l’Académie royale des sciences, belles-lettres et arts de Rouen en 1758.
* Recueil d'observations des effets des eaux minérales de Spa: de l'an 1764, avec des remarques sur le système de Mr C. Lucas sur les mêmes eaux minérales…, Liège, F.J. Desoer, 1865, 72 p.

## Um Spaweck
George Sanders (Homonymie)

**George Sanders** as den Numm vu follgende Leit:
*George Sanders, en amerikanesche Filmschauspiller
*George Sanders, en englesche Maschinnebauer
Mostra internazionale d'arte cinematografica

De **Filmfestival vu Venedeg**, offiziell **Mostra internazionale d'arte cinematografica**, ass e Filmfestival, deen all Joer am August oder September an der italieenescher Stad Venedeg organiséiert gëtt. Et ass den eelste Filmfestival op der Welt a gëllt als ee vun de wichtegsten an Europa, nieft deem zu Cannes an zu Berlin.

De Filmfestival ass en offiziellen Deel vun der Biennale di Venezia.

## Geschicht
D'Mostra internazionale d'arte cinematografica gouf 1932 vum Geschäftsmann a Politiker Giuseppe Volpi an d'Liewe geruff. Hie war dunn de President vun der Biennale di Venezia. Dat Joer war déi zweet Biennale, déi ënnert der deemoleger faschistescher Regierung organiséiert gouf. Déi éischt Editioun war nach keng Kompetitioun, an deen éischte Film, dee gewise gouf, war den amerikaneschen *[[Dr. Jekyll and Mr. Hyde (Film 1931)|Dr. Jekyll and Mr. Hyde]]* vun 1931.

D'Kompetitioun gouf zwee Joer drop bei der zweeter Editioun agefouert, bei där 19 Länner Deel geholl hunn. De Präis war d'"Coppa Mussolini" (Mussolini-Coupe). Si gouf fir de beschten italieeneschen an de beschten auslännesche Film verdeelt. Wéinst dem grousse Succès vum Festival ass e vun 1935 un all Joer organiséiert ginn. Am deem Joer gouf och de Präis fir déi bescht Schauspillerin an de beschte Schauspiller agefouert, d'"Coppa Volpi", déi nom Grënner vum Festival benannt ass an deen Numm bis haut dréit.

Nom Zweete Weltkrich, 1947, gouf d'"Coppa Mussolini" ofgeschaaft an duerch en neie Präis fir de beschte Film ersat. De Präis heescht haut "Leone d'Oro", oder "Gëllene Léiw". Domat gouf och d'Differenzéierung tëscht dem italieeneschen an dem auslännesche Film ofgeschaaft.

1968 hu Studenten ugefaangen, géint d'Biennale vu Venedeg a wat si als Kommerzialiséierung vun der Konscht empfonnt hunn ze protestéieren. Dowéinst goufen tëscht 1969 an 1979 keng Präisser verdeelt, wat dem Ruff vum Festival geschuet huet.

Am fréien 21. Joerhonnert goufen dunn erëm iwwer 150 Filmer gewisen a méi wéi 50.000 Persounen hunn um Festival deelgeholl.

Zu den anere Präisser, déi wärend dem Filmfestival verdeelt ginn, gehéieren den Éierepräis fir d'Liewenswierk ("Leone d'oro alla carriera", zënter 1971), de Präis fir déi bescht Regie ("Leone d'argento", zënter 1990), de Präis fir de beschten Nowuessschauspiller oder déi bescht Nowuessschauspillerin ("Premio Marcello Mastroianni" tëscht 1998), de Präis fir de beschten LGBT-Film ("Queer Lion", zënter 2007), an de Spezialpräis vun der Jury ("Premio speciale della giuria", zënter 2013).

## Homepage
* labiennale.org/it/cinema
Internationale Filmfestspiele Berlin

De **Filmfestival vu Berlin**, offiziell **Internationale Filmfestspiele Berlin** oder einfach **Berlinale**, ass e bedeitende Filmfestival an der däitscher Haaptstad Berlin. E gëtt all Joer am Februar organiséiert.

## Geschicht

D'Berlinale gouf 1951 op Initiativ vum US-amerikanesche Militär, dat deemools ee Secteur vum gedeelte Berlin besat hat, an d'Liewe geruff. Et war den Ufank vum Kale Krich, an de Filmfestival sollt eng "Vitrinn vun der fräier Welt" fir d'Berliner Publikum sinn. Ënnert dem Motto "Schaufenster der freien Welt" gouf dunn och vum 6. Juni 1951 un déi éischt Editioun organiséiert. Den éischte Film, dee gewise gouf, war dem Alfred Hitchcock säi *[[Rebecca (Film 1940)|Rebecca]]*.

Op den Internationale Filmfestspiller goufe keng Filmer aus sozialistesche Länner gewisen. Zu Ostberlin gouf als Reaktioun eng Woch nom Enn vun der éischter Berlinale de *Festival des volksdemokratischen Films* organiséiert, op deem haaptsächlech Filmer aus dem deemolegen Ostblock gewise goufen.

Zënter dem Ufank gëtt den Haaptpräis vum Festival, de "Gëllene Berliner Bier", verdeelt. D'Präisskulptur gouf vun der däitscher Kënschtlerin Renée Sintenis entworf. An den éischte Jore goufen d'Präisdréier nach deelweis duerch eng Publikumswal bestëmmt. Nodeem d*'Fédération internationale des associations des producteurs de films* (FIAPF) de Berliner Festival offiziell mat de Festivalle vun Cannes, Venedeg a Locarno gläichgestallt hat, huet sech dat dem FIAPF-Reglement entspriechend no geännert. 1956 koum fir d'éischt eng international Jury zesummen, déi e "Gëllenen" an e "Sëlwere Bier" verdeelt huet.

Ufanks war d'Berlinale virun allem e Publikums- a Glamourfestival, op deem sech vill Filmstare presentéiert hunn. Géint Enn vun den 1960er huet sech d'Ausriichtung vum Festival wéinst der gesellschaftlechen an der politescher Polariséierung geännert. Esou koum et 1970 zum Eclat, wéi dem Michael Verhoeven säi Film *[[o.k. (Film)|o.k.]]* iwwer de Vietnamkrich esou een heftege Sträit ausgeléist huet, datt d'Jury zeréckgetrueden ass, weider Filmvirféierungen ofgesot a fir déi bis haut eenzeg Kéier kéng Präisser méi verdeelt goufen. Wéi de Willy Brandt Bundeskanzler gouf a mat senger neier Ostpolitik ënner anerem fir e kulturelle Rapprochement mat den Ostblock-Staate gesuergt huet, gouf 1974 mat *S toboy i bez tebya* ("Mat dir an ouni dech") vum Rodion Nachapetow an 1975 mat *[[Jakob der Lügner (Film 1974|Jakob der Lügner]]* fir d'éischt e Film aus der Sowjetunioun an aus der DDR gewisen.

Nieft dem gëllenen an dem sëlwere Bier ginn nach eng ganz Rei aner Präisser wärend dem Festival verdeelt, ënner anerem den "DAAD-Kurzfilmpreis", de "Gläserner Bär" (fir Kanner- a Jugendfilmer) an de "Berlinale Dokumentarfilmpreis". Da verdeelen och aner Juryen, déi vum Festival onofhängeg sinn, de "FIPRESCI-Präis" (de Präis vun der internationaler Associatioun vun de Filmkritiker), de "Preis der Lesejury der Berliner Morgenpost", den "Teddy Award" (fir LGBTIQ-Filmer) an de "Preis der Ökumenischen Jury" (fir Filmer mat wichtege sozialen an interreliéisen Themen).

## Homepage
* www.berlinale.de
Filmfestival

E **Filmfestival** ass en Evenement, dat meeschtens eemol d'Joer organiséiert gëtt a bei deem nei Filmer gewisen a bewäert ginn.

E Filmfestival kann zum Beispill vun der nationaler Regierung, lokalen Autoritéiten, der Industrie oder Entreprisen, Associatiounen oder individuelle Promoteuren organiséiert ginn. Si si fir Filmregisseuren, Filmproduzenten an -distributeuren, Kritiker an aner interesséiert Persounen eng Geleeënheet fir sech ze treffen an iwwer aktuell Entwécklungen am Filmsecteur ze diskutéieren. Bei de meeschte Filmfestivalle kommen zumindest een Deel vun den Auteure vun de Filmer fir mam Public doriwwer ze schwätzen.

Bei Filmfestivallen handelt et sech ëm Kompetitiounen an et gi Präisser verdeelt. D'Gewënner gi generell vun enger Jury aus Experten erausgesicht.

E Filmfestival ka sech op eng bestëmmt Aart vu Filmer spezialiséieren, entweeder op d'Thematik vum Film (z.&nbsp;B. Ëmweltfilmer oder Sportfilmer), de Genre oder Typ Film (z.&nbsp;B. d'kosovarescht Dokufest fir Documentairen, de Filmfestival Max Ophüls Preis fir däitschsproocheg Nowuessfilmer, oder de Sundance Film Festival fir onofhängeg Produktiounen) oder d'geographesch Originne vum Film (wéi de Festival du film italien de Villerupt, bei deem just italieenesch Filmer gewise ginn).

Déi weltwäit renomméiertst Filmfestivalle sinn déi vu Cannes, Venedeg a Berlin.

Zu de lëtzebuergesche Filmfestivallen zielen de LuxFilmFest, deen a senger aktueller Form zënter 2015 existéiert, de CinEast fir Filmer aus Mëttel- an Osteuropa (zënter 2008), de British & Irish Film Festival Luxembourg (zënter 2010) an de Cinénygma Festival fir Fantasy-Filmer (1996-2006).
Bernard Haitink

De **Bernard Johan Herman Haitink**, CH, gebuer de 4. Mäerz 1929 zu Amsterdam, a gestuerwen den 21. Oktober 2021, war en hollänneschen Dirigent.

Seng Karriär war enk mam Concertgebouw-Orchester verbonnen, vun deem en 1959 "'Éischten Dirigent" gouf, 1961, mam Eugen Jochum zesumme "Chefdirigent" a vun 1964 un eleng.

Vun 1967 bis 1979 war en Éischten Dirigent vum London Philharmonic Orchestra, a vun 1978 bis 1988 hat hien déi musikalesch Leedung vum Operefestival zu Glyndebourne. 1999 gouf en zum Éierendirigent vum Concertgebouw-Orchester ernannt, wou en tëscht 1977 an 1987 d'Chrëschtdagsmass dirigéiert huet.

Hie huet ausserdeem vun 1987 bis 1998 mam Royal Opera House zu London a vun 1995 bis 2004 mam Boston Symphony Orchestra zesummegeschafft. 2002 gouf e Chefdirigent bei der Staatskapelle Dresden an 2006 Éischten Dirigent vum Chicago Symphony Orchestra.
Vun 2008 un huet hie mam Chamber Orchestra of Europe fir de Lucerne Festival zesummegeschafft, a reegelméisseg Course fir jonk Dirigente ginn.

De 6. September 2019 huet hie mat engem Concert vun de Wiener Philharmoniker, am Kader vum Lucerne Festival, sengem Publikum Äddi gesot.

Am Februar 2019 ass hien eng lescht Kéier zu Lëtzebuerg opgestrueden, an zwar mam Chamber Orchestra of Europe an der Philharmonie.

## Literatur
* Peter Hagmann, Erich Singer: *Bernard Haitink „Dirigieren ist ein Rätsel“: Gespräche und Essays.* Bärenreiter, Henschel, Kassel, Leipzig 2019, ISBN 978-3-89487-951-8.

## Um Spaweck
Ex aequo

De laténgeschen Ausdrock **ex aequo** bezeechent "gläichermoossen" oder "op déi selwecht Manéier". E gëtt an anere Sprooche haaptsächlech bei Competitiounen a Sport, Kultur a Spill gebraucht, bei deenen zwou Persounen op déi selwechte Positioun komm sinn.

Beim 1. Lëtzebuerger Filmpräis (2003) zum Beispill ass de Präis fir de Beschte Lëtzebuerger Film *ex aequo* un *[[J'ai toujours voulu être une sainte]]* a *[[L'homme au cigare]]* gaangen.

Ex aequo ass net dat selwecht wéi e Gläichspill (bei deem zwee Géigner déi selwecht Punkten hunn): bei ex aequo gewannen zwou Persounen oder Gruppen de selwechte Präis, deen héchsten, ëm dee gespillt gëtt. Beim Gläichspill geet e Wettsträit ouni Gewënner zu Enn. Beim Foussball a beim Schach zum Beispill kréien déi, déi gläich gespillt hunn, manner Punkte wéi bei enger Victoire.

Bei verschiddene Competitiounen, wéi bei engem Quiz, bei deem zwou Persounen op d'selwecht vill Froe richteg geäntwert hunn a se *ex aequo* sinn, gëtt heiansdo nach eng Extrafro gestallt, fir déi eng exakt richteg Fro bal onméiglech ass (zum Beispill roden, wéi vill Jicken an engem Glas sinn). Déi Persoun, där hir Äntwert am noosten un der richteger Äntwert läit, gëtt dann de Gewënner.

Grammatesch gesinn setzt den Ausdrock sech aus der Prepositioun *ex* an dem Ablativ *aequus* (weiblech: *aequa*, neutral: *aequum*) zesummen.
Thermalbad

En **Thermalbad** ass eng Ariichtung, an där Mineralwaasser, dat op d'mannst 20 Grad Celsius huet, an dat aus enger Thermalquell kënnt, geholl gëtt fir dran ze bueden oder och fir ze drénken.

Thermalbieder bidden dacks eng ganz Infrastruktur ronderëm, fir sech z'entspanen an z'erhuelen, wéi Saunaen, Massagen, Fitnessistallatiounen, mee och méi allgemeng Hoteller, Gastronomie, oder Parken.

Zu Lëtzebuerg gëtt et een eenzegt Thermalbad, dat Munnereffer Thermalbad. An der noer Ëmgéigend kann een an der Belsch déi vu Spa (dat der Englescher Sprooch d'Wuert fir Thermalbad ginn huet) a Chaudfontaine souwéi an Däitschland déi vun Oochen, Bad Soden oder Baden-Baden ernimmen.
Arte

**Arte** (Eegeschreifweis **ARTE** an **arte**) ass en ëffentlech-rechtleche franséisch-däitschen Televisiounsender, deen zënter 1992 op Sendung ass. Arte steet fir *Association relative à la télévision européenne*.

Arte selwer bezeechent sech als "Kultursender".

Legal gesinn ass et eng europäesch wirtschaftlech Interessegruppéierung mat Sëtz zu Stroossbuerg. De Contenu gëtt vun Arte Frankräich, deem säi Sëtz zu Issy-les-Moulineaux bei Paräis ass, a vun Arte Däitschland, deem Säi zu Baden Baden ass, produzéiert. All Emissioune riichte sech un de franséischen an den däitsche Public, dowéinst sinn d'Audiospueren an d'Ënnertitelen ëmmer an deenen zwou Sprooche verfügbar.

De Sender gouf 1991 duerch e Staatsvertrag vum 2. Oktober 1990 tësche Frankräich an den 10 fréieren däitsche Bundeslänner a Westberlin gegrënnt. Den 30. Mee 1992 gouf déi éischt Sendung ausgestraalt.

D'Programmatioun vun der däitscher an der franséisch Versioun ass an den Owendstonnen zäitversat, well sech an deenen zwee Länner ënneschidlech Gewunechten etabléiert hunn, wat den Oflaf ugeet (an Däitschland fänkt den Owesprogramm um Véierel op Aacht un, a Frankräich géint Véierel bis Néng).

## Um Spaweck
Robert de Limbourg

De **Robert de Limbourg**, gebuer 1731, a gestuerwen 1792, war e wallouneschen Dokter, Naturalist, Geolog an Auteur vu wëssenschaftleche Schrëften.

De Robert de Limbourg gëtt allgemeng als e Pionéier vun der belscher Geologie ugesinn. Nodeems hien en ettlech Joer d'Géigend vun Theux exploréiert hat, huet hien de 16. Oktober 1770 fir d'Société littéraire aus där zwee Joer méi spéit d'Académie impériale et royale de Bruxelles ervirgoung, eng Konferenz gehalen bei där hien d'geologesch Formatiounen ëm Theux beschriwwen huet woubäi en anengems probéiert huet d'Formatioun vun där Landschaft z'explizéieren. Véier Joer drop huet hien der Acadamie eng zweet Aarbecht presentéiert an där hien am Detail d'Landschaften an d'Gestengs aus där Géigend beschreift.

Hien huet och bei den Experimenter vu sengem Brudder Jean-Philippe matgeschafft, wéi dee probéiert huet fir e Procedé ze fanne fir aus Steekuele Kock ze maachen a sou méi proppere Goss kënnen ze produzéieren.

## Publikatiounen
* *Mémoire sur l'histoire naturelle d'une partie du pays Belgique*, Bruxelles, Académie impériale et royale des Sciences et des Belles-Lettres de Bruxelles, 1777
**Mémoire pour servir à l'histoire naturelle des fossiles des Pays-Bas*, Bruxelles, Académie impériale et royale des Sciences et des Belles-Lettres de Bruxelles, 1777
Drama (Film)

E **Filmdrama**, meescht einfach **Drama** genannt, ass e Genre Film, generell e Spillfilm oder e Kuerzfilm, an deem emotionell Theeme behandelt ginn an an deem tëschemënschlech Konfliktsituatiounen dominéieren. Generell gi bestëmmte perséinlech Entwécklunge vun engem oder méi Haaptpersonnage am Laf vun der Geschicht gewisen. De Genre ass dorop ausgeriicht, datt den Zuschauer sech an d'Personnage kann era fillen.

## Beschreiwung

De Genre Drama ass relativ onspezifesch an ëmfaasst e ganze Spektrum vu Filmer. Krichsdramaen, Geriichtsdramaen, historesch Dramaen a Filmbiographië gëllen all als Ënnerkategorie vum Drama. All Filmgenre kann dramatesch Elementer enthalen, beim Drama sinn déi dramatesch Elementer just den Haapttheema. Dramatesch Theeme si villfälteg a kënnen zum Beispill aktuell gesellschaftlech Problemer behandelen, oder Drogemëssbrauch an Alkoholkonsum, Aarmut, politesch Onrouen, Korruptioun vun der Muecht, Diskriminatioun (Rassismus, Antisemitismus, Sexismus), psychesch Stéierungen a vill aner Theemen.

Am Zentrum vun engem Filmdrama sti Persounen, déi eng Kris duerchliewen oder virun Erausfuerderunge stinn, déi hiert Liewe veränneren. Grond kann den Zoufall sinn, oder och Verloscht oder well si verfollegt ginn. Am Drama geet et ëm perséinlech Wäerter, an dowéinst dréint den Drama meeschtens net nëmmen ëm een Haaptpersonnage, mä och ëm deem säin Ëmfeld a wéi dat mat deem sengen Hoffnungen, Wënsch an Angscht ëmgeet.

Als Géigesaz zum Drama kann een den Actionfilm gesinn, deen haaptsächlech op séier Aktiounen a Personnagen opbaut, déi méi iwwerflächlech entwéckelt sinn.
Riffelsee

De **Riffelsee** ass e klenge Séi ouni Offloss, op enger Héicht vun 2.770 m, uewent der Schwäizer Uertschaft Zermatt, am Kanton Wallis.

E läit um Fouss vum *Riffelhorn*, ass ongeféier 50 x 100 m grouss a maximal 4 m déif, an et kënnt ee mat der Gornergratbahn dohinner.

En ass virun allem bekannt, well een, wa kee Wand ass an de Séi net gefruer ass, doran d'Ostwand vum Matterhorn gespigelt gesäit, wat e beléift Fotomotiv an der Schwäiz ass.

## Um Spaweck
*
British & Irish Film Festival Luxembourg

De **British & Irish Film Festival Luxembourg** (kuerz **BIFFL**) ass e Filmfestival, deen zënter 2010 all Joer am September oder Oktober an der Stad Lëtzebuerg organiséiert gëtt.

En ass, wéi den Numm et scho seet, op Filmer aus Groussbritannien an Irland spezialiséiert, an haaptsächleche op onofhängeg Filmproduktiounen. E gëtt vun der SARL G-Media organiséiert.

Bis 2018 huet de Festival *British & Irish Film Season* (BIFS) geheescht, éier en 2019 fir seng 10. Editioun den haitegen Numm krut.

Wärend der 12. Editioun am Joer 2021 goufen 21 Laangfilmer an e puer Kuerzfilmer gewisen, aus ënnerschiddleche Genren. Zënter 2021 ginn och Filmpräisser verdeelt: ee vun der *Association luxembourgeoise de la presse cinématographique* (ALPC) an e Publikumspräis.

Zënter 2023 gëtt de Festival zweemol d'Joer organiséiert, mat enger Fréijoersausgab an enger Hierschteditioun.

## Um Spaweck
* www.bifilmseason.lu
Château Frontenac

De **Château Frontenac** ass e Luxushotel am Zentrum vun der kanadescher Stad Québec, an der Provënz Québec, an ass eng vun den Haaptaktraktioune vun der Stad.

E gouf 1893 no Pläng vum Architekt Bruce Price fir d'Eisenbunngesellschaft Canadian Pacific Railway am historistesche Stil (Neigotik- an Neorenaissance-Elementer) gebaut an huet der Chaîne Canadian Pacific Hotels gehéiert (zanter 2001 Fairmont Hotels and Resorts). 1943 gouf do d'Quadrant-Konferenz ofgehalen.

Den Hotel gouf nom Louis de Buade, Grof vu Frontenac a Palluau (1622–1698) genannt, dem bedeitendste Gouverneur vun der franséischer Kolonie Neifrankräich. E läit uewen op engem Hiwwel, iwwer dem Sankt-Lorenz-Stroum an dem Dall, wou d'Britte 1759 am Krich géint d'Fransouse gewonnen hunn, an doropshin d'Stad Québec iwwerholl hunn.

Am Alfred Hitchcock sengem Film *[[I Confess (Film 1953)|I Confess]]* ass de Château Frontenac e puermol ze gesinn a spillt eng wichteg Roll an der Schlusszeen.

## Um Spaweck

* Le Château Frontenac de Québec, Association Frontenac-Amériques
* Homepage vum Hotel
Fantasyfilm

E **Fantasyfilm** ass e Genre Film an deem Elementer, déi et an der Realitéit net gëtt, eng wichteg Roll spillen. Et geet ëm Elementer aus der mënschlecher Fantasie, wéi zum Beispill Zauberei a fiktiv Liewewiesen a Welten.

De Genre gëtt heiansdo och **fantastesche Film** genannt. Den däitsche "Lexikon der Filmbegriffe" dogéint schreift: "*Der Fantasy-Film gilt neben dem [[Science-Fiction]]- und dem [[Horrorfilm]] als Subgenre des phantastischen Films*".

Bekannt Beispiller vu Fantasyfilmer sinn *[[The Wizard of Oz (Film 1939)|The Wizard of Oz]]* (1939), *[[Conan the Barbarian (Film 1982)|Conan the Barbarian]]* (1982), an d'Verfilmunge vun de Bicherreien *[[Harry Potter]]* (2001-2011), *[[The Lord of the Rings]]* (2001-2003), *[[The Chronicles of Narnia]]* (2005-2010) an *[[The Hobbit]]* (2012-2014).

D'Grenz tësche Fantasy a Science-Fiction ass net ëmmer ganz kloer. E puer Science-Fiction-Filmer, an deenen iwwernatierlech oder quasi-iwwernatierlech Fäegkeeten opdauchen, kéinten och als Fantasyfilmer kategoriséiert ginn. Meeschtens läit den Ënnerscheed doran, datt déi Fäegkeeten an de Science-Fiction-Filmer méi oder manner wëssenschaftlech erkläert gi, wärend se an de Fantasyfilmer als iwwernatierlech acceptéiert ginn, ouni datt eng Justifikatioun néideg ass. Zu de Filmer, déi Fantasy a Science-Fiction vermëschen, zielen d'Star-Wars-Filmrei an d'Filmer iwwer de Superman.

Et gi Filmfestivalen, déi op Fantasyfilmer spezialiséiert war. Zu Lëtzebuerg war dat tëscht 1997 an 2006 de Cinénygma Luxembourg International Film Festival.
Gare Herbesthal

D**'Gare vun Herbesthal** war eng Passagéier- a Marchandisëgare zu Herbesthal an der däitschsproocheger Gemeng Lontzen an der Provënz Léck. D'Gare, déi 1843 opgoung, war déi eelst europäesch Grenzgare op der deemoleger Grenz tëscht der Belsch a Preisen. Bis 1880 huet se der Rhäingesellschaft gehéiert a koum du wéinst Verstaatlechung an de Besëtz vun der preisescher Staatsbunn. Nom Éischte Weltkrich koume beim Traité vu Versailles, déi Gebidder déi haut als Cantons de l'Est bekannt sinn, bei d'Belsch. Sou koum Gare dunn an de Besëtz vun der SNCB a gouf dunn eng belsch Grenzgare, wärend op der däitscher Säit d'Haaptgare vun Oochen d'Grenzgare gouf.

D'Gare vun Herbsthal gouf 1966 zougemaach an hir Funktioune goufe vun der Gare vu Welkenraedt iwwerholl. Well den Diesel- an elektresche Betrib an der Gare vu Welkenraedt ofgewéckelt gouf, blouf Gare vun Herbesthal bis zum Schluss eng reng Dampmaschinnegare, mat engem grousse Lokomotivschapp an zwou Dréischeiwen an den Atelieren a Marchandisenhangare déi ronn sechshonnert Meter ëstlech dervu louchen. D'Dréischeiwen an de Lokomotivdepot sinn am Ufank vun de 70er Jore verschwonnen, d'Voyageursgebai gouf 1983 ewechgerappt, wärend d'Atelieren an déi kleng Formatiounsgare am Joer 2020 dem Buedem gläich gemaach goufen. Dat eenzegt Gebai dat nach do steet ass dat fréiert Postgebai, an deem den éischten europäesche Postzortéierzentrum war.

Tëscht 1938 an 1939 huet d'Gare vun Herbesthal eng grouss Roll fir d'Schicksal vu jiddesche Kanner gespillt, déi iwwer déi Gare an d'Belsch koumen, fir vun do aus weider an England oder an Amerika geschéckt ze ginn. D'Belsch hat nämlech Mëtt November 1938 versprach jiddesch Kanner opzehuelen. Aus den ufanks virgesinnen 200 Kanner goufen et der schliisslech méi wéi Dausend. De leschten Transport koum de 15. Juni 1939 un. Zanter dem 27. Januar 2018 erënnert e Memorial mat enger Skulptur vum belsche Kënschtler Sébastian Schmidt souwéi zwéin Eisebunnswaggonen aus där Zäit un déi Evenementer. Bei der Aweiung war eent vun deene Kanner derbäi an zwar de Journalist a Cineast Henri Roanne Rosenblatt, deen deen Dag och d'Schicksal vun deene Kanner retracéiert huet. 
## Biller

Herbestal Europes first international mail sorting centre 1907.JPG|Europäesche Postzortéierzentrum (Postkaart 1907)
Postsortierzentrum Lontzen-Herbesthal.jpg|Gebai vum fréieren europäesche Postzortéierzentrum (2015)
Gare de Herbesthal wagons.jpg|Waggonen an der Gare vun Herbesthal beim Memorial vun de Kannertransporter
Bahnhofsgelände Lontzen-Herbesthal.JPG|Plaz wou fréier d'Voyageursgebai stoung
Gare de Herbesthal sculptures enfants juifs.jpg|Skulpture vum Sebastian Schmidt
Maale Gars

De **Maale Gars**, gebuer als *Thomas Roland*, ass e lëtzebuergesche Rapper a Sänger.

## Karriär

Hie war dräi Joer laang de Sänger vun der Indierock-Band Epicure..

Am Januar 2020 ass hien am Hip-Hop aktiv ginn. Säin Numm Maale Gars ass Slang fir "trauregen Typ". Seng Frënn hunn hie sou genannt wéi hien eng schlecht Period duerchlieft huet. Méi oder manner als Witz huet hien ugefaangen, ënner deem Numm Musek op Lëtzebuergesch ze produzéieren. Dowéinst ware seng Texter ufanks och nach éischter melancholesch, an d'Musek eng Mëschung aus Elektropop an Trap Rap.

Dat éischt Lidd, datt hie verëffentlecht huet, war *Kee vu menge Bridder*. Duerno sinn nach eng ganz Rei aner Lidder erauskomm, dorënner *Ni verstaan*, *Schutzengel* an *Ëmmer fir dech do*, fir déi de Jamal Wilson d'Beats gemaach huet.

E gréissere Succès hat en am Summer 2020 mat *Alles versicht*, enger Kollaboratioun mam Turnup Tun, deen och déi meescht vum Maale Gars sengen anere Lidder mëscht a mastered.

Am Abrëll 2021 ass dem Maale Gars säin éischten Album *Du weess* mat siwe Lidder erauskomm, an am Juni d'Lidd *Cogito ergo mal*, eng méi roueg Nummer, déi vum Mateus Wojda produzéiert gouf a fir déi den Isaiah Wilson de Museksvideo gedréint huet.

Am August 2021 ass hien zesumme mam Kollektiv Stayfou um Käercher Schlass opgetrueden, an hie war zesumme mam Nicool Opener fir dem däitsche Rapper Majan säi Concert am Atelier. De Mount drop koum d'Lidd *Illegal* mam Rapper C.D.S. 13 El Niño eraus, deen hien iwwer den Turnup Tun getraff hat. De Museksvideo dofir gouf zu Barcelona gedréint.

An den éischten zwee Joer vu senger Aktivitéit goufen dem Maale Gars seng Lidder eleng op Spotify iwwer 322.000 Mol gestreamt.

2022 huet de Maale Gars eng Rei weider Singele produzéiert, vun deene *Rilatine 40mg* an *Du schléifs* e Museksclip kruten. En zweeten Album mam Titel *Guer Näischt* koum den 18. Mäerz 2023 op de Maart. Um Album waren ausser dem neien Extrait *Fonken* keng nei Lidder drop. All déier aner Lidder ware schonn am Virfeld als Single erauskomm.

## Privatliewen

De Thomas Roland schafft als Schoulmeeschter.

## Discographie
### Albumen
* 2021: *Du weess*
* 2023: *Guer näischt*

### Lidder (Auswiel)
* 2020: *Kee vu menge Bridder*
* 2020: *Ni verstan*
* 2020: *Ëmmer fir dech do*
* 2020: *Alles versicht* (mam Turnup Tun)
* 2020: *Schutzengel*
* 2021: *Moonrocks* (mam Turnup Tun a Big T)
* 2021: *Cogito ergo mal*
* 2021: *Lausbouf*
* 2022: *Zevill gespillt*
* 2022: *Looss mech net hänken*
* 2022: *Rilatine 40mg*
* 2022: *Du schléifs*
* 2022: *Alles nei*
* 2022: *6 Joer*
* 2023: *Berlin*
* 2023: *Fonken*

### Als Gaaschtkënschtler
* 2021: *Accompagné* (mam Spvce Jesvs & Peitrvs vum Plvto)
* 2021: *Illegal* (mam C.D.S 13 El Niño)

## Um Spaweck
* Discographie op Rate Your Music
* Facebooksäit
* Videographie op YouTube
Munchen (Famill)

D**'Famill Munchen** ass eng prominent lëtzebuergesch Famill, där hiren Ursprong bis an d'spéit 18. Joerhonnert zeréckgeet. E puer Familljememberen hunn eng wichteg Roll an der Industrie an an der Politik gespillt, dorënner den Affekot Philippe Charles, de Jurist a Politiker Charles gradewéi den Ingenieur a Politiker Alphonse Munchen.

De „leschte vun de Munchen“ ass den 1934 gebuerene Geschäftsmann Charles Munchen.

## ''Munchen'', ''München ''oder ''Muenchen''?

An den ale Familljendokumenter fënnt ee verschidde Schreifweisen. Am Interview 2022 seet de Charles Munchen, hie géif zu Lëtzebuerg an an den däitschsproochege Länner d'Versioun mam Treema (*München*) gebrauchen, an den anere Länner éischter d'Schreifweis ouni Tëppelcher (*Munchen*); op jidder Fall ni déi mam  dran (*Muenchen*).

Der Einfachheet halber gëtt hei duerchgängeg d'Versioun *Munchen* gebraucht*.*

## Stammbam vun der Famill



* 
* 
* 

## Literatur
* Société botanique, Notice biographique sur Louis-Alphonse Munchen, 1883, Louis Schamburger
* Mersch J.: François-Charles Munchen. *Biographie nationale du pays de Luxembourg: Fascicule 02*
* Reinert F., Le dernier des Munchen, Museomag, MNHA, 2022, S.10-13

Quelle fir dësen Artikel: Mersch, Reinert an der Literatur, Donnéeën op wikitree.com a Familljenannoncen an der Lëtzebuerger Presse
Jean-Claude Bintz

De **Jean-Claude Bintz**, gebuer den 19. Juni 1956 zu Diddeleng, ass e lëtzebuergesche Geschäftsmann.

## Entreprise
Hie war am Finanzsecteur aktiv an Direkter vun der lëtzebuergescher "Régie publicitaire" IP. Duerno huet hien 1997, zesumme mam Pascal Koster, mat Tango den éischte private Mobilfunkoperateur zu Lëtzebuerg gegrënnt. 2003 huet hien, nees mam Pascal Koster, den aneren Operateur Vox Mobile gegrënnt. Am selwechte Joer war hien och un der Grënnung vun der Publicitéitsagence Moskito bedeelegt.

2008 huet hie seng Bedeelegung u Vox der Firma Mobistar (Orange) verkaaft, an d'Consultingstruktur *Lakehouse gegrënnt*, déi 2021 liquidéiert gouf.

2012 ass hien de Porte-Parole vun der neier Initiativ 5 vir 12 ginn.

Tëscht 2014 an 2020 war hie fir d'éischt de President an duerno de Vizepresident vum Verwaltungsrot vum Verlag Maison Moderne, deen ënner anerem d'Zeitung Paperjam erausbréngt.

Tëscht 2014 an 2017 war hien och de President vum Verwaltungsrot vun der Rockhal.
## Politik
Bei de Chamberwalen 2013 stoung de Jean-Claude Bintz op der Lëscht vun der LSAP am Walbezierk Zentrum. Hie krut net genuch Stëmmen, fir an d'Chamber anzezéien.

## Privatliewen
De Jean-Claude Bintz ass de Jong vum Schauspiller a Sänger Aly Bintz. Seng Schwëster ass d'Politikerin Simone Asselborn-Bintz.

Seng Fra Carine Bintz-Eischen souz am Gemengerot vun der Gemeng Steesel.

Hien ass de Papp vum Museksproduzent Eric Bintz a Gittarist an de Bluesgruppe Crossroads an The Low Riders. Hie war an den 1990er och Sänger a Museker an der Grupp The Blues Busters.
Peter Bogdanovich

De **Peter Bogdanovich**, gebuer den 30. Juli 1939 zu Kingston, am Staat New York, a gestuerwen de 6. Januar 2022 zu Los Angeles, war en US-amerikanische Filmregisseur, Déibuchauteur, Filmproduzent, Schauspiller, Filmkritiker an -historiker. Zu senge gréisste Succèsen als Regisseur zielen déi Filmer, déi en an den 1970er Joren, an der Phas vum New Hollywood, gemaach huet, wéi *[[The Last Picture Show]]*, *[[What's Up, Doc?]]* a *[[Paper Moon (Film)|Paper Moon]]*.

De Bogdanovich huet och Documentairë gedréint a Sachbicher iwwer Filmthemen a Leit aus der Filmbranche geschriwwen.

## Filmographie (Auswiel)
* 1967: *The Great Professional: Howard Hawks* (Documentaire iwwer den Howard Hawks)
* 1968: *Targets* – Dréibuch, Schnëtt, Produktioun, Regie
* 1968: *[[Voyage to the Planet of Prehistoric Women]]* - Regie
* 1971: *[[The Last Picture Show]]* – Dréibuch (mam Larry McMurtry an dem James Lee Barrett) a Regie
* 1971: *Directed by John Ford* (Dokumentarfilm iwwer den John Ford) – Dréibuch a Regie
* 1972: *[[What's Up, Doc?]]* – Dréibuch (mam Buck Henry, David Newman a Robert Benton), Produktioun a Regie
* 1973: *[[Paper Moon (Film)|Paper Moon]]* – Produktioun (mam Frank Marshall) a Regie
* 1974: *[[Daisy Miller (Film)|Daisy Miller]]* – Produktioun a Regie
* 1975: *At Long Last Love* – Dréibuch, Produktioun a Regie
* 1976: *[[Nickelodeon (Film)|Nickelodeon]]* – Dréibuch a Regie
* 1979: *[[Saint Jack]]* – Dréibuch (mam Howard Sackler) a Regie
* 1981: *They All Laughed* – Dréibuch a Regie
* 1985: *[[Mask]]* – Regie
* 1988: *[[Illegally Yours]]* – Produktioun ua Regie
* 1990: *[[Texasville]]* – Dréibuch, Produktioun a Regie
* 1992: *[[Noises Off]]* – Regie
* 1993: *[[The Thing Called Love]]* – Regie
* 1998: *[[Naked City: A Killer Christmas]]* (Tëleefilm) – Regie
* 1999: *A Saintly Switch* (Tëleefilm) – Regie
* 2001: *[[The Cat's Meow]]* – Regie
* 2004: *The Mystery of [[Natalie Wood]]* (Tëleefilm) – Regie
* 2007: *[[Tom Petty and the Heartbreakers]]: Running Down a Dream* (Dokumentarfilm – Regie
* 2014: *[[She's Funny That Way* – Regie, Dréibuch
* 2018: *The Great Buster: A Celebration* (Dokumentarfilm iwwer de Buster Keaton) – Regie

## Schrëften (Auswiel)
* *[[John Ford]].* London 1967.
* *[[Fritz Lang]] in America.* London 1968.
* *[[Allan Dwan]]. The last pioneer.* London 1971.
* *Pieces of Time. Peter Bogdanovich on the Movies.* New York 1973.
* *Picture Shows. Peter Bogdanovich on the Movies.* London 1975.
* *The Killing of the Unicorn. [[Dorothy Stratten]] (1960–1980).* New York 1984.
* *Pieces of Time. Peter Bogdanovich on the Movies, 1961–1985.* New York 1985.
* mam Orson Welles: *This is Orson Welles.* New York 1992.
* *Peter Bogdanovich’s Movie of the Week. 52 Classic Forms for One Full Year.* New York 1999.

## Literatur
* Andrew Yule: *Picture Shows. The Life and Films of Peter Bogdanovich.* Limelight Editions, New York 1992, ISBN 0-87910-153-9.
* Thomas J. Harris: *Bogdanovich’s Picture Shows.* Scarecrow Press, Metuchen 1990, ISBN 0-8108-2365-9.

## Um Spaweck
Herbesthal

**Herbesthal** ass eng Uertschaft an der belscher Gemeng Lontzen an der Provënz Léck.

D'Uertschaft stéist am Westen u Welkenraedt. D'Nationalstrooss N67 déi do *Rue Mitoyenne* heescht, mécht d'Grenz tëscht den zwou Uertschaften. Se huet bis 1920 d'Landesgrenz mam Däitsche Räich gemaach, dohier och den Numm *Rue Mitoyenne*.

Bis 1966 war Herbesthal mat senger Gare op der Streck Léck-Oochen un den internationale Schinneverkéier ugebonnen, souwéi mat Raeren op der Vennbunn iwwer d'Linn 49 a bis 1953 mat Eupen iwwer Tramsstreck N° 577.
Jean-Pierre Schmit (Politiker Waarken)

De **Jean-Pierre Schmit**, gebuer de 4. Februar 1851 zu Waarken an do gestuerwen de 25. Oktober 1934, war e lëtzebuergesche Bauer a Politiker.

Hie war Member vum Ettelbrécker Gemengerot

Nom Doud vum Nicolas Meris gouf de Jean-Pierre Schmit bei de Wale vum 1. Juli 1915 als Deputéierten an d'Chamber gewielt.
L'Action féminine

***L'Action féminine. Monatsschrift für die Interessen der Frau*** war eng Zäitschrëft, déi zu Lëtzebuerg tëscht 1927 an 1933 eemol am Mount, dono bis 1940 all zwéi Méint, erauskoum. Et war d'Verbandsblat vun der Action féminine a gouf tëscht dem 15. Oktober 1927 an dem 8. Januar 1940 vun der Catherine Schleimer-Kill erausginn.

D'Zäitschrëft hat als Zil, sech fir e Feminismus anzesetzen, dee weeder reaktionär nach utopesch sollt sinn. An den 1930er Joren hunn déi politesch Theemen zu Gonschte vu Rotschléi zu Famill a Stot, ofgeholl. Méi spéit am Joerzéngt sinn och patriotesch Theemen an där iwwer d'groussherzoglech Famill opgegraff ginn. Uganks Januar 1940 huet d'Zeitung ugekënnegt, wéinst dem Krich hir Editioun z'ënnerbriechen. Dat war déi lescht Nummer.

L'action féminine hat eng Oplo vun 2.000 Exemplairen, bei 1.945 Abonnenten.

## Literatur
* Hilgert, Romain, Zeitungen in Luxemburg 1704-2004, Service information et presse du gouvernement luxembourgeois, 2004, S.189. (Link op d'pdf-Dokument)

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* *[https://eluxemburgensia.lu/periodicals/actionfem L'Action féminine] *op eluxemburgensia.lu, engem Site vun der Lëtzebuerger Nationalbibliothéik.
* Fiche op a-z.lu, dem Verbondkatalog vu lëtzebuergesche Bibliothéiken.
Die Laterne

***Die Laterne, Offizielles Organ des Luxemburger Berg- und Hüttenarbeiter-Verbandes, Hauptsitz Esch a. d. Alzette *** war eng Wochenzätschrëft, déi vum 13. Januar 1917 bis de 5. Mee 1917 erauskoum. Si war d'Organ vun der Gewerkschaft *[[Berg- und Hüttenarbeiter-Verband]]*, déi kuerz virdru gegrënnt gi war.

Et war déi éischt Gewerkschaftszeitung zu Lëtzebuerg, an e wichtegt Theema war d'Liewensmëttelknappheet, déi virun allem d'Aarbechter getraff huet, déi déi héich Präisser, wa mol eppes ze kréie war, net bezuele konnten. Am Mee 1917 gouf se, no just 17 Nummeren, vum däitsche Besatzer verbueden.

Am Hierscht 1917 gouf se duerch d'Zeitung *[[Der Gewerkschaftler]]* ersat.

## Literatur
, S.179.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* ''Die Laterne'' - All Nummeren op eluxemburgensia.lu
* Fiche op a-z.lu.
Klassenkampf (Zeitung)

**Klassenkampf** war eng Zeitung déi zu Lëtzebuerg tëscht 1970 an 1992 (vun 1985 als ***Sozialistesch Aktioun***) erauskoum.

Déi éischt Nummer ass den 1. Mee 1970 an enger Oplo vu 480 Exemplairen, am A4-Format, publizéiert ginn. Wéi d'Ligue communiste révolutionaire sech ofgespléckt hat, fir der IV. International bäizetrieden, ass et där hiert Organ ginn. Vu Juli 1973 u koum en am A3-Format eraus. 

Wéi aus der LCR 1985 d'Revolutionär Sozialistesch Partei gouf, huet se och den Titel vun hirer Publikatioun op *Sozialistesch Aktioun* ëmgeännert. Deem seng Periodizitéit ass ëmmer méi onreegelméisseg ginn, bis 1992 déi lescht Nummer erauskoum.

## Literatur
, S.220.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
Ardenner Zeitung

***Ardenner Zeitung*** ass den Numm vun zwou fréieren Zeitungen zu Lëtzebuerg:

* Ardenner Zeitung (1862-1863);
* Ardenner Zeitung (1885-1939).
Charles Munchen (1934)

De **Charles Munchen** (oder **München**), gebuer den 21. September 1934 an der Stad, ass e lëtzebuergesche Geschäftsmann, Konschtsammler a Mäzen.

Hien ass “de leschte vun de Munchen”, enger al agesiessener Lëtzebuerger Famill, där hir Originne bis an d'spéit 18. Joerhonnert zeréckginn. Hien huet Souveniren a Konschtwierker, déi iwwer d'Generatiounen an d'Familljeproprietéit koumen, gesammelt. Dorënner sinn z.&nbsp;B. e Munkácsy-Portrait vun der Marie Munchen oder eng Serie vun Duell-Pistoulen. Reegelméisseg mécht hien Donen aus der Sammlung u Muséeën, wéi z.&nbsp;B. de Musée Dräi Eechelen.

De Geschäftsmann Munchen hat Galerien op verschidden Adressen an der Uewerstad a war och Matgrënner vun deemools “branchéierte” Lokaler wéi de Café *Interview* oder d'Restauranten *Club-5*, *Osteria* a *Brasserie Guillaume*.

De Charles Munchen ass d'Kandskand vum fréiere Stater Buergermeeschter Alphonse Munchen. Säin Ur-Grousspapp Louis-Alphonse Munchen war Offizéier am Lëtzebuergesche Bundeskontingent.

## Kuckt och
* Famill Munchen

## Um Spaweck
Freddie (Film)

***Freddie*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm aus dem Joer 2016 vum Andy Bausch mam Nilton Martins an der Roll vum Freddie Mercury.

## Ëm wat geet et am Film?

1982, virun engem Concert a kuerz éier en op d'Bün muss, sëtzt de Sänger Freddie Mercury eleng a senger Loge. E kuckt an de Spigel fir sech fäerdeg ze maachen an do gesäit e sech selwer an der Zukunft. Dem Freddie an der Zukunft seng Haut ass mat Flecken iwwerzunn a mécht deem jonke Freddie Angscht.

## Kritik

Pablo Chimienti, Le Quotidien:
*[L]e résultat est assez bluffant. Le film est court – sept minutes –, quasiment sans paroles, en noir et blanc… [...] La performance de Nilton Martins est impressionnante: le mimétisme et la ressemblance sont saisissants! Mais le film, tourné avec un budget miniature, a bien d'autres atouts. Son image ultraléchée, ce noir et blanc devenu de plus en plus rare.*

## Vuen
De Film ass am Februar 2018 op YouTube gesat ginn, wou en bis Januar 2022 iwwer 82.000-mol ugeklickt gouf. Och op Facebook gouf en iwwer 4.000-mol gesinn.

## De Film
* De Film op YouTube
* "Making Of" vum Film op Facebook