open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
.jpg

**.jpg** ass e ganz gängegt Dateiformat fir Fotoen an der Informatik, dat vum **Joint Photographic Experts Group** entwéckelt gouf. D'JPEG-Technologie gëtt benotzt fir eng Kompressioun, mat Qualitéitsverloscht, vun digitale Biller, besonnesch vun deenen, déi mat digitaler Fotografie gemaach ginn.

## Geschicht an Entwécklung
De JPEG-Standard gouf 1992 agefouert an huet sech als déi meescht verbreet Bildkompressiounsmethod etabléiert. Et ass och dat heefegst benotzt Bildformat fir d'Lageren an d'Iwwerdroe vu fotografesche Biller am Internet. Milliarde vu JPEG-Biller gi weltwäit all Dag produzéiert. JPEG war e wichtege Facteur fir d'Verbreede vun digitale Biller an digitaler Fotografie am Internet an op sozialen Netzwierker.

## Kompressioun a Qualitéit
Mat JPEG kann d'Kompressiounsverhältnis ugepasst ginn, wat en Handel tëscht Späicherplaz an Bildqualitéit erlaabt. D'Format erreecht normalerweis e Kompressiounsverhältnis vun 10:1 mat klengem verluerene Bildqualitéit. Dëst Format gëtt meeschtens vun digitale Kameraen an anere Fotoerfaassungssystemer benotzt. JPEG/Exif ass dat heefegst Format, dat fir d'Späicheren an d'Iwwerdroung vu Fotoen um Internet benotzt gëtt.

## Dateinumm-Erweiderung an Ënnerstëtzung
JPEG-Dateien hunn normalerweis d'Erweiderung **.jpg** oder **.jpeg**. De MIME-Typ fir JPEG ass **image/jpeg**, ausser bei eelere Versioune vum Internet Explorer, wou **image/pjpeg** benotzt gouf. JPEG-Dateien ënnerstëtzen eng maximal Bildgréisst vu 65.535 × 65.535 Pixel, wat bis zu 4 Gigapixel fir en Aspektverhältnis vun 1:1 entsprécht.

## Virdeeler
JPEG-Dateien si gutt fir Späichereffizienz, well se staark kompriméiert kënne ginn ouni däitleche Bildqualitéitsverloscht.

## Nodeeler
Eng JPG-Datei verléiert allkéiers u Qualitéit, wa se gespäichert gëtt, well allkéiers d'Bild nei kompriméiert gëtt, wat zu engem Verloscht vu Bilddetailer féiert.

## Nofollger
Am Joer 2000 gouf JPEG 2000 agefouert, deen als Nofollger vum JPEG ugesi gouf, mä dat Format konnt den originale JPEG-Format net verdrängen.

## Alternativen zum jpg-Dateiformat
* .gif - .raw - .tif …

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck

* Billerformater: Ënnerscheeder tëscht de Formater, ''.gif'', ''.jpg'' a ''.png''
*T.81 – DIGITAL KOMPRESSIOUN AN CODING VUN KONTINUER-TONE STILLBILLER – Ufuerderunge a Richtlinnen
* Definitioun vu "JPEG"
* D'Effekter vun der Videokompressioun op d'Akzeptabilitéit vu Biller fir d'Iwwerwaachung vu Liewenswëssenschaften Experimenter
* "Joint Photographic Experts Group, JPG Homepage"
* Alles wat Dir wësse musst iwwer JPEG Dateien | Adobe
* Et ass héich Zäit fir JPEG mat engem Next-Generation Image Codec ze ersetzen
* JPEG XL nächst Generatioun Bildkompressiounsarchitektur a Kodéierungsinstrumenter.
* Offiziell Websäit
* JPEG Standard (JPEG ISO/IEC 10918-1 ITU-T Empfehlung T.81
* JPEG Decoder Open Source Code, Copyright (C) 1995–1997, Thomas G. Lane
* JPEG Bildkompressioun FAQ
* N79010 Finale Uruff fir Propositioune fir e Next-Generation Image Coding Standard (JPEG XL)
* JPEG Standard eenheetlech Quantiséierungsfehlermodelléierung mat Uwendungen op sequentiell a progressiv Operatiounsmodi
Pedagogik

Mat **Pedagogik**, och nach Erzéiungswëssenschaft genannt, bezeechent een d'Theorien an d'Praxis vun der Léier a Wëssenschaft vu Bildung an Erzéiung.
## Kuckt och
*Educatioun

## Um Spaweck
Nepal

Den **Nepal** (op Nepaleesesch: नेपाल - "Nepāl") ass e Staat a Südasien.

## Stied
* Kathmandu 
* Biratnagar
* Lalitpur


Kathmandu-Basantapur Chowk-34-Palast-2013-gje.jpg|Kathmandu
Pashupatinath-Votivstupas-40-2013-gje.jpg|Pashupatinath
Bhaktapur-Yaksheshvara-320-erotische Schnitzerei-gje.jpg|Bhaktapur
Changu Narayan-Garuda Narayana-48-Schnitzerei-2013-gje.jpg|Changu Narayan
Patan-Narsimha-04-Degutale-2014-gje.jpg|Patan
Cho La Tsho-20-Gletscher-2007-gje.jpg|Himalaya
Gokyo surroundings-52-Ngozumpa-Gletscher-Berge-2007-gje.jpg|Himalaya
Mustang-Ghami to Lo Gekar-42-2015-gje.jpg|Mustang
Mustang-Lo Manthang to Tibetan border-36-Adler ueber Ruine-2015-gje.jpg|Mustang


## Um Spaweck
Heemelmaus

D**'Heemelmaus** oder **Heemerchen** an **Heemeldéier** (*Acheta domesticus* L., op Däitsch *Heimchen* oder *Hausgrille* an op Franséisch *grillon domestique*) ass en Insekt aus der Iwwerfamill vun de Grillen, dat ursprénglech nëmmen an Nordafrika an dem Mëttleren Osten verbreet war. A Mëtteleuropa gouf d'Aart, warscheinlech schonn zur Réimerzäit, ongewollt vum Mënsch ageschleeft. Haut ass d'Heemelmaus iwwer ganz Europa, an doriwwer eraus, verbreet.

Well d'Heemelmaus vill Wäermt brauch, ka si an eise Géigenden nëmmen a Wunnengen an, dobaussen, op waarme Plazen, wéi z.&nbsp;B. Dreckstippen oder Kompostkéip, iwwerliewen a sech fortplanzen. Fréier koum et a Bäckereie wéinst dem Miel an der Hëtzt vum Bakuewen net seelen zu enger massiver Vermehrung.

*Acheta domesticus* L. ass en Insekt aus der Uerdnung vun den Orthoptera (Heesprénger am wäite Sënn vum Wuert), aus der Ënneruerdnung Ensifera, der Iwwerfamill vun de Grillen (Grylloidea) an der Famill vun de Gryllidae.

An der Iechternacher Géigend spillt d'Heemelmaus eng Roll am Folklor (cf. *[[Heemelmaus-Lidd]]*).

An der Terraristik ass d'Heemelmaus e beléift liewegt Fudderdéier fir Reptilien (Echsen, Geckoen, asw).

## Ernierung
D'Heemelmaus frësst virun allem planzlecht Material (Kären, Kaschtreschter, Brout...), awer och doudeg a lieweg Insekten, dorënner net rar seng eegen Aartgenossen (Kannibalismus).

## Zirpen
Wéi bei alle Grille lackelen d'Männercher d'Weibercher duerch hiert Zirpen un. Dobäi reiwe si de Bord vun hire viischte Flilleke laanschteneen. D'Zirpe vun der Heemelmaus erënnert un de Ruff vun de Jippelcher. De Gesank vun e puer a méi Männercher an engem Haus gëtt als nervenopreiwend beschriwwen.

## Verbreedung zu Lëtzebuerg
Nach 1960 gëtt d'Heemelmaus als heefeg an ale Wunnengen - wou et vill Splécken an änlech Stoppe gëtt - an och op den Dreckstippen, déi et deemools nach gi sinn, vun de groussen Uertschafte gemellt (z.&nbsp;B. zu Lëtzebuerg, Iechternach, Esch-Uelzecht, Ettelbréck...). (Hoffmann 1960).

Méi rezent gouf d'Aart nëmme méi op zwéi Kompostkéip bei Rouspert a Réimech fonnt. Well awer bei dësen Ënnersich sou Plaze net geziilt kontrolléiert goufen, ass unzehuelen datt d'Heemelmaus méi verbreet ass wéi dës Etüd et ausweist. (Proess 2004).

## Literatur
* Hoffmann, J. A., 1960. Les Orthoptères du Grand-Duché de Luxembourg. ''Archvs Institut gr.-d., sect. sc. nat. phys. math.'' 26 (1960): 239-284.
* Proess, R., 2004. Verbreitungsatlas der Heuschrecken des Großherzogtums Luxemburg. *[[Ferrantia|Ferrantia. Travaux scientifiques du Musée national d'histoire naturelle de Luxembourg]]* 39: 178 S. PDF-Datei eroflueden
## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergeschen Insektennimm
Tunnel vun Esneux

Den **Tunnel vun Esneux** ass en Tunnel op der Infrabel-Linn 43. Den Tunnel ass 613 Meter laang, a läit tëscht der Gare vun Hony, an der Gare vun Esneux. Op der Säit vun Hony schléisst un de Viaduc vun Hony un, deen en Deel vun der Opfaartsramp ass, awer och mat sengem leschte Feld iwwer d'Ourthe féiert.
Datesécherung

Ënner **Datesécherung** oder **Backup** versteet een an der Informatik d'Ofséchere vun Dateie géint Dateverloscht fir de Fall wou e Späicher, meeschtens d'Festplack, mat den enregistréierten Dateien, ausfält. Fir d'Datesécherung muss eng Kopie vun de gespäicherten Donnéeën op en anere Späicher iwwerdroen an do séchergestallt ginn. Sollt de Fall vum Verloscht vun Originaldonnéeën antrieden, kann een d'Kopie vun de verluerenen Originaler erëm op den ursprénglechen Datendréier zeréckinstalléieren, dat heescht restauréieren (Englesche Begrëff: *Restore*).

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
BIOS

De **BIOS** (*[[Internationaalt Phoneetescht Alphabet|IPA]]:* [] oder []) vum englesche **''B**asic **I**nput/**O**utput **S**ystem'', ass d'Firmware vun engem PC, déi beim Starte vum Computer déi eenzel Hardwarekomponente vum Computer wéi d'CPU, den Aarbechtsspäicher oder d'Grafikkaart erkennt a kontrolléiert an d'Starte vu weiderer Software wéi dem Betribssystem erméiglecht.

## Um Spaweck
.xls

**.xls** ass en Dateiformat an der Informatik. En Dateiformat ass meeschtens (net ëmmer) caracteriséiert duerch dräi klenggeschriwwe Buschtawen, déi no engem Punkt un den Numm vun enger Datei ugehaange ginn, z.&nbsp;B.: *Numm_vun_der_Datei.xls*. Mat *.xls* ginn am Allgemengen Tabellendateie gekennzeechent. E klassesche Programm, deen xls-Dateie liesen a schreiwe kann ass de Proramm Excel vu Microsoft. Donieft gëtt et nach vill aner Tabelleprogrammer fir Computer, déi mat Excel kompatibel sinn an déi xls-Dateie verschaffe kënnen.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
American National Standards Institute

Mat **ANSI** ass den **American National Standards Institute** viséiert, een Normungsinstitut, sou wéi et s'och an anere Länner gëtt, z.&nbsp;B. dat *Deutsche Institut für Normung*, e. V. an Däitschland. Wann och d'ANSI-Norme vill Beräicher ofdecken, dann ass mat der Ofkierzung *ANSI* meeschtens d'Computertechnik viséiert, méi genee d'Normung vun de Schrëftzeeche fir Computer gemengt, fir déi och dat Wuert ASCII-Norm gebraucht gëtt.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
## Um Spaweck
* Säit vum ''American National Standards Institute''
We Feed the World

**We Feed the World** ass en éisträicheschen Dokumentarfilm vum Erwin Wagenhofer aus dem Joer 2005, deen e kritesche Bléck op d'Masseproduktioun vu Liewensmëttel an d'Industrialiséierung gehäit.

## Ëm wat geet et am Film?
Unhand vu beandrockende Biller a Kommentare vu concernéierte Personnagen (Baueren, Biologen,...) stellt de Film d'Industrialiséierung vun der Liewensmëttelproduktioun, déi ëmmer méi zou hëlt, duer a gehäit e kritescht A op d'Roll vun der EU an hirer Agrarpolitik an dësem Zesummenhank.

D'Handlung fänkt an Éisträich un a weist, datt do eleng zu Wien deeglech sou vill Brout entsuergt gëtt, wéi an der zweetgréisster éisträichescher Stad Graz konsuméiert gëtt. Weider beliicht de Film d'Fëschereiwiesen an der Bretagne an d'Pläng vun der EU dës z'industrialiséieren, d'Geméisproduktioun a Spuenien a Rumänien, wou d'Bauere vun deieren Hybridzorten ofhängeg gemaach ginn, de Sojasubau op virege Reebëschflächen a Brasilien zum Zweck vun der Déierefidderung an Europa, obwuel Millioune Brasilianer Honger leide mussen, a schliisslech d'Gefliggelzucht an Éisträich.

Tëschenduerch ginn ëmmer nees Interviewe mam Jean Ziegler, dem Spezialrapporteur vun de Vereenten Natioune fir d'Recht op Nahrung, agespillt. De Schluss vum Film mécht en Interview mam éisträicheschem *CEO* vun Nestlé, dem Peter Brabeck-Letmathe. Hie verdäitlecht mat sengen Aussoen, datt hien d'Liewensmëttelindustrie (och Drénkwaasser) als reng Wirtschaftsbranche gesäit, an där net vill Plaz fir Respekt vrun der Natur an d'Noutlag vun den äermste Mënschen ass.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
Ethernet

**Ethernet** [ˈi:θənɛt] ass eng spezifesch Form vu lokalen Datennetzer (LAN), déi iwwer Kabel matenee verbonne sinn. Si berout op der sougenannter BUS-Technik. En Ethernet-Kabelnetz erméiglecht d'Iwwerdroen an den Austausch vun Daten tëscht allen am lokalen Netz zesummegeschlossene Komponenten (Computer, Imprimante, Scanner asw.). A senger traditioneller Form war d'Dimensioun vun engem Ethernet-Netz am Ufank op een eenzegt Gebai beschränkt. Dat ass haut net méi wouer, well LAN-Netzer opgrond vun den neien Technologien Informatikkomponenten iwwer wäit Strecken ënnerenee verbanne kënnen. E kabelverbonnent LAN däerf net mat engem WLAN (*Wireless LAN*), bei deem d'Netzwierkunitéiten net duerch Kabele matenee verbonne sinn, mä iwwer Funk matenee kommunizéieren, verwiesselt ginn. 
## Technik a Variante vun Ethernet-Netzer

## Kuckt och
* LAN
* WLAN
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
Vaduz

**Vaduz** ass d'Haaptstad vum Fürstentum Liechtenstein an de Sëtz vum Äerzbistum Liechtenstein. D'Stad läit am Dall vum Rhäin an huet .

## Um Spaweck

3
Panama

**Panama**, offiziell op Spuenesch **República de Panamá**, ass e Staat a Mëttelamerika. E stéisst am Westen u Costa Rica a am Osten u Kolumbien. 

De Panamakanal, deen d'Land duerchkräizt, verbënnt d'Karibescht Mier mam Pazifeschen Ozean. De Kanal ass eng vun de wichtegste Waasserstroosse vun der Welt an déi wichtegst Akommesquell fir d'Land.

## Um Spaweck
Viaduc vu Luerenzweiler

De **Viaduc vu Luerenzweiler** ass eng Bréck iwwer den Uelzechtdall bei Luerenzweiler.

De Bau vun der Bréck, déi zum Projet vun der Nordstrooss gehéiert, ass 2001 lass gaangen, a war 2004 fäerdeg.

D'Bréck ass am Ganzen 895 m laang, a besteet aus 40 Felder, mat 14 × 22.25 m, 12 × 22.50 m a 14 × 22.25 m.

Se steet um Pk. 9,96 a féiert tëscht dem Tunnel Grouft an dem Tunnel Gousselerbierg iwwer d'Uelzecht, d'Strooss déi vun Hënsdref op Pretten féiert, an iwwer de Rond-point vum Verdeeler op der N 7.

D'Conceptioun vun der Bréck ass vun TR-Engineering a se gouf vun der CDC an der Firma Pertuy gebaut.
Memmingen

**Memmingen** ass eng Stad a Bayern.

### Kuckeswäertes
* D'Siebendächerhaus
* D'Blaue Saul
* Den Hermansbau

## Um Spaweck
.exe

**.exe** (vum engl. *executable*) steet an der Informatik fir eng ausféierbar Datei. Dës dräi klenggeschriwwe Buschtawe gi mat engem Punkt un eng Datei ugehaang a stellen dann an de Betribssystemen DOS, Microsoft Windows, OS/2 und OpenVMS eng Applikatioun duer, déi iwwer e Computerprogramm opgeruff an executéiert ka ginn (*Winword.exe*, ass z.&nbsp;B. d'Applikatiounsdatei, mat där den Textprogramm *Word* gestart gëtt).

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
.ogg

**.ogg** ass d'Extensioun, déi un eng spezifesch *Audiosdatei* ugehang gëtt, fir se domat als *ogg-Datei* ze kennzeechnen, déi iwwer e kompatible Programm opgeruff ka ginn.
## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
Jean-Claude Biver

De **Jean-Claude Biver**, gebuer den 20. September 1949 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesch-schwäizeresche Manager, deen an der Auerenindustrie Carrière gemaach huet.

Am Alter vun 10 Joer ass hie mat senger Mamm a sengem Brudder an d'Schwäiz geplënnert.

Hien huet op der *Faculté des Hautes Études Commerciales (HEC)* vun der Université de Lausanne studéiert.

Vun 1975 bis 1979 war hie bei Audemars-Piguet, wou hien zoustänneg fir de Verkaf an Europa war.

Duerno, bis 1981, war hie bei Omega SA an der Marketing-Ofdeelung.

Mat sengem Geschäftspartner Frédéric Piguet huet hien 1981 d'Aueremark Blancpain, déi 1735 gegrënnt gouf, fir 18 000 Schwäizer Frang opkaaft. Zu deem Zäitpunkt huet Blancpain nëmmen nach aus engem Markenumm bestanen, gouf awer ënner der Regie vum Jean-Claude Biver zu enger vun de fënnef féierenden Aueremarken.

1992 gouf Blancpain un SMH (zanter 1998 The Swatch Group) vum Nicolas Hayek ofgetrueden, an de Jean-Claude Biver gouf do Member vun der Generaldirektioun.

Vu Mee 2004 bis Januar 2012 war hien *CEO* bei der Auerefirma Hublot, déi 1980 vum Carlo Crocco ënner dem Numm *MDM Genève* gegrënnt gouf. Hublot gehéiert zanter 2008 dem Grupp LVMH vum Bernard Arnault, deen zu de räichste Leit vun der Welt zielt.

Zanter 2012 ass de Jean-Claude Biver President vum Verwaltungsrot vun Hublot.

De Jean-Claude Biver ass e Kenner vu gudder Kichen an och bekannt fir säin aussergewéinleche Wäikeller. 2007 huet hien zu Lëtzebuerg eng Konferenz gehalen, déi vun der Bank Dexia BIL gesponsert gouf an an der hien iwwer d'Entwécklung vun der Schwäizer Auerenindustrie referéiert huet.

Nodeem zu Lëtzebuerg déi duebel Nationalitéit agefouert gouf, huet hien zanter dem 7. September 2011 nieft sengem Lëtzebuerger Pass, och de Schwäizer Pass.

Hien ass de Brudder vum Marc Biver.

## Gielchen
* Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2015)
 
## Literatur
* Reuter, Raymond: *100 Lëtzebuerger ronderëm d'Welt*, Éditions Luxnews, 2003, S. 26: Jean-Claude Biver.

## Um Spaweck

* Säit vun der Aueremark Blancpain
* Säit vun der Aueremark Hublot 
* Erlieft a Verzielt De J.-Cl. Biver Invité an Erlieft a Verzielt um radio 100,7 den 20. Januar 2013.
Läitrenger Haff

**Läitrenger Haff** a **Läitreng** si Lieu-diten an der Gemeng Biekerech.

Op Läitreng selwer steet 1 Gebai um Flouer *Groesteen*, an de Läitrenger Haff besteet just aus engem Bauerenhaff, deen op der Grenz mat der Belsch läit, just tëscht de Gossemaarken LB106 an LB107. E läit op enger Héicht vun 397 Meter.

Op de Läitrenger Haff kënnt e vu Lëtzebuerg aus iwwer Feldweeër déi vun Huewel a vu Biekerech fortginn, an aus der Belsch iwwer Feldweeër déi vu Giisch a vun Heckbous fortginn.
Kierch Kiruna

D**'Kierch zu Kiruna** an Nordschweden gouf tëscht 1903 an 1912, no de Pläng vum Architekt Gustav Wickman gebaut.

De Stil, an deem d'Kierch gebaut gouf, ass typesch fir déi Schweedesch nationalromantesch Architektur. E verbënnt déi amerikanesch Holzarchitektur mam Afloss vun den norwegesche Stafkierchen an den Holzheipe vun de Samen.

## D'Uergel
*1912 gouf déi éischt Uergel opgeriicht vun der *Uergelmanufaktur Åkerman & Lund*, der haiteger Uergelmanufaktur Lars Norgren Åkerman & Lund vu Knivsta, déi 1949 vun der Uergelmanufaktur Grönlund vu Gammelstad restauréiert gouf.
*1955/57 krut d'Kierch eng nei Uergel vun der Uergelmanufaktur Rudolf von Beckerath vun Hamburg, déi 1978 an 2006 restauréiert gouf.

## Um Spaweck
Brunei

**Brunei**, op Malaiesch *Negara Brunei Darussalam*, ass e Staat a Südostasien.

E läit op der Insel Borneo (indoneesesch: *Kalimantan*) a grenzt u Malaysia. Den Nationalfeierdag vum Land ass den 23. Februar.
## Sproochen
Déi offiziell Sprooch ass Malaiesch. Minoritär Sprooche sinn Englesch a Chineesesch.
## Haaptstad
D'Haaptstad Bandar Seri Begawan hat 2001 bei der leschter Vollekszielung 27.285 Awunner, déi haiteg Zuel gëtt op iwwer 60.000 geschat.

## Um Spaweck
Hedwig Bilgram

D**'Hedwig Bilgram**, gebuer den 31. Mäerz 1933 zu Memmingen, ass eng däitsch Organistin an Cembalistin.

Uergel a Piano huet si beim Karl Richter a Piano beim Friedrich Wührer studéiert, ier si eng Solistecarrière gemaach huet.

Besonnesch bekannt sinn hir Concertesoptrëtter mam Trompettist Maurice André.
.zip

**.zip** ass eng Extensioun fir compriméiert an archivéiert Dateien. Den Ausdrock *.zip* gëtt un den Numm vu sou Dateien ugehaangen a kennzeechent se. Et ass eng Compressioun vun enger oder méi Komponenten, déi sech duerch d'Compressioun besser verschécken a späichere loossen an déi an engem Archiv och manner Plaz brauchen. Fir mat Zip-Filen ze schaffen, brauch een also e Programm, fir d'Komponenten ze kompriméieren, also anzepaken, an duerno een, fir se erëm auszepaken.
Haut gëtt et och Zip-Dateien, déi, wann ee se uklickt, sech vum selwen auspaken. Fir Programmer, déi aus dem Internet erofgeluede ginn, ass dat e grousse Virdeel.

## Geschicht vun der Archivéierung mat Zip-Dateien
Am Ufank, 1989, goufen d'Programmer PKZIP gebraucht, fir ze kompriméieren a PKUNZIP fir ze décompriméieren. Den US-Amerikaner Phil Katz hat se erfonnt an agefouert. 
## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
* .rar
Magere Brug

D**'Magere Brug** ass eng hëlzen duebel Klappbréck fir Foussgänger a Vëlosfuerer am Zentrum vun Amsterdam iwwer d'Amstel.

**Koordinaten:** 

## Um Spaweck
.gif

**.gif** steet fir **Graphics Interchange Format** (graphescht Austauschformat) an ass d'Extensioun, déi hannen un eng Datei ugehaange gëtt fir si als Gif-Datei ze kennzeechnen. Eng Gif-Datei ass eng Datei fir graphesch Duerstellungen. Si huet de Virdeel, dat se ouni Qualtéitsverloscht ka compriméiert ginn an dat si och Animatiounen zouléisst. Si huet den Nodeel, dat si d'Zuel vun den duergestallte Faarwen op 256 beschränkt. De Gif-Format eegent sech dofir, am Géigesaz zum Jpg-Format besser fir Graphiken a manner gutt fir Fotoen.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck

* Billerformater: Ënnerscheeder tëscht de Formaten, .''gif'', ''.jpg'' an ''.png''
Rembrandthaus

D**'Rembrandthaus** ass eng Wunneng an der Jodenbreestraat op N°4, am Zentrum vun Amsterdam, an där de bekannten hollännesche Moler Rembrandt van Rijn tëscht 1639 a 1658 gewunnt huet.

D'Haus gouf géint 1606 gebaut, a géint 1627 gouf et vum Jacob van Campen ëmgebaut. Den 28. Mäerz 1907 koum et an de Besëtz vun der Stëftung *Het Rembrandthuis*.

Tëscht 1907 an 1911 gouf et vum K.P.C. de Bazel restauréiert, an duerno ass ee Musée drakomm. De *Museum het Rembrandthuis* geet op eng Initiativ vum Moler Jozef Israëls zeréck.

**Koordinaten:** 

## Um Spaweck
Hot Spot (WLAN)

Een **Hot Spot** ass en ëffentlechen Internetzougrëffspunkt, deen entweeder géint Bezuelen oder och alt gratis bereet gestallt gëtt, an deen ee sech iwwer Funkwellen awiele kann. Si sinn am Allgemengen an Hotellen, Restauranten, Fluchhäfen, Garen, ëffentleche Plazen asw. installéiert. Mat engem Notebook, PDA oder Mobiltelefon kann een opgrond vun der WLAN-Technologie eng Verbindung zum Internet opbauen.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
Original Equipment Manufacturer

Ënner **Original Equipment Manufacturer** ofgekierzt **OEM**, versteet ee materiell oder immateriell Produkter, déi vun engem Fabrikant hiergestallt ginn, déi awer net selwer vun him an den Handel bruecht ginn. Dat ass de Fall fir vill Kategorie vu Wueren, Hardware (materiell Objeten) oder Software (Programmer). An der Informatik gëtt den OEM-Begrëff dofir vill gebraucht.

## Hardware
Computere ginn haut vill an Asien, meeschtens an Taiwan produzéiert, awer ënner engem aneren Numm, wéi dee vum Produzent verkaaft. Duerch den Discount, deen accordéiert gëtt, kommen onduerchsichteg Präisënnerscheeder zoustan, vun deene munnechmol d'Keefer profitéiere kënnen.

## Software
Méi dacks nach fënnt een de Begrëff *OEM* bei der *Computer-Software* erëm.

Microsoft z.&nbsp;B. verkeeft vereinfacht Versioune vu senger Software un Hardware-Produzenten, déi si dann installéiert mam Computer verkafen, oder och heiansdo sonner un hir Cliente weiderginn, an zwar zu méi bëllege Präisser, wéi wann e se géif am Handel vu Microsoft bezéien.

Och wann theoreetesch déi Software nëmmen a Verbindung mat dem betreffende Computer benotzt däerf ginn, fënnt een trotzdeem am Handel bëlleg OEM-Versioune vu Microsoft-Programmer (oder aneren), deenen hir Originnen ongewëss an hir rechtméisseg Zouloossung ëmstridden ass.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
Calatrava-Brécken

Lëscht vu Calatrava-Brécken

## Belsch
*Pont de l'Observatoire och *Pont Calatrava* genannt zu Léck, als Afaart fir an de Parking vun der Gare Guillemins.
## Däitschland
*Kronprinzenbrücke zu Mitte am Bundesland Berlin. Et ass eng Boubréck iwwer d'Spree, a gouf tëscht 1991 an 1996 gebaut.
## Frankräich
*Pont de l'Europe oder och *Pont Ouest* ass eng Stroossebréck zu Orléans iwwer d'Loire. Et ass eng Bow-string-Bréck, a gouf tëscht 1996 an 2000 gebaut.
## Griicheland
*Katehaki-Bréck ass en Schréiseel- a Foussgängerbréck zu Athen.

## Holland
*Dräi Schréiseelbrécken iwwer den Hoofdvaart-Kanal zu Haarlemmermeer an Nordholland.

Fichier:Calatrava harp.jpg|De Harp
Fichier:Calatrava citer.jpg|De Citer
Fichier:Calatrava luit.jpg|De Luit


## Irland
*James Joyce-Bréck ass eng Stroossebréck zu Dublin. Et ass eng Boubréck a si geet iwwer de Floss Liffey.

## Spuenien
*D'Alamillo-Bréck ( *[[Puente del Alamillo]]*) ass eng asymmetresch Schréiseelbréck zu Sevilla iwwer de Floss Guadalquivir. D'Bréck ass zanter 1992 a Betrib.
*D'Bréck vum 9. Oktober ( *[[Puente 9 d'Octubre]]*) ass eng Dunnebréck zu Valencia iwwer de Floss Turia. Se gouf tëscht 1986 an 1989 gebaut.
*D'Alameda-Bréck ( *[[Puente de la Exposición]]*) ass eng Boubréck zu Valencia iwwer de Floss Turia. Se gouf tëscht 1991 an 1995 gebaut.
*Bach de Roda-Felipe II.-Bréck ass eng Boubréck zu Barcelona. Se gouf tëscht 1984 an 1987 gebaut.
*Pasarela Jorge Manrique ass eng Foussgängerbréck zu Murcia.
*Spidolsbréck zu Murcia.
*Zubi-Zuri, *Wäiss Bréck* oder Foussgängerbréck vum Campo Volantin ass eng Boubréck zu Bilbao. Se gouf tëscht 1994 an 1997 gebaut.
*La Devesa-Bréck, ass eng Foussgängerbréck iwwer de Floss Ter, zu Ripoll a Spuenien. Se gouf tëscht 1989 an 1991 gebaut.

## USA
*I-30 Bridge ass eng Autobunnsbréck zu Dallas am Texas. Et ass eng Boubréck déi zanter 2006 nach an der Aarbecht ass.
Jemen

De **Jemen** (arab: اليمن‎ al-Yaman) ass eng Republik a Südwestasien, am Südweste vun der Arabescher Hallefinsel. D'Land grenzt am Norden u Saudi-Arabien an am Osten un den Oman. Am Weste maachen d'Rout Mier, am Süden de Golf vun Aden eng natierlech Grenz. Zum Jemen gehéieren eng sëllegen Inselen (iwwer 200), déi gréisst ass Sokotra mat enger Fläch vu ronn 3 600&nbsp;km2.

D'Republik Jemen gëtt et a senger haiteger Form eréischt zanter dem 22. Mee 1990, Dag vun der formeller Vereenegung vum Nordjemen mam Südjemen.

De Jemen ass Member vun de Vereenten Natiounen an der Arabescher Liga. Seng Haaptstad ass Sanaa.

## Um Spaweck

*  Site vum President vum Jemen
*  Site vum Gouvernement vum Jemen
Jáchymov

**Jáchymov** (fréieren däitschen Numm: *Sankt Joachimsthal*) ass eng Stiedchen an der tschechescher Regioun Karlovy Vary, an den Äerzbierger (de: *Erzgebirge*; cz: *Krušné hory*), no bei der däitscher Grenz.

Am 16. Joerhonnert gouf do an der Ëmgéigend Sëlwer fonnt, wat der Stad an der Adelsfamill Schlick jett Räichtum bruecht huet. D'Mënzen, déi aus deem Sëlwer geschloe goufen, si "Joachimstaler" genannt ginn; sou krut den Daler (sou wéi och den Dollar an de sloweeneschen Tolar) säin Numm.

1873 ass Joachimsthal/Jáchymov bal ganz ofgebrannt.

Och aner Metaller goufe vum 19. Joerhonnert un do ofgebaut, dorënner Néckel, Bismut an Uran. Et war d'Uranäerz vu Joachimsthal, an deem Marie Curie de Radium entdeckt huet, wat hir mat hirem Mann Pierre den Nobelpräis abruecht huet.

Nom Éischte Weltkrich an dem Zerfall vun der Habsburg-Monarchie gouf St. Joachimsthal tschechoslowakesch a krut säin tschecheschen Numm. Tëscht 1938 an 1945 huet et zum Däitsche Räich gehéiert.

An den 1950er an ufanks vun den 1960er Joren, war do vum kommunistesche Regime e Gefaangelager fir politesch Prisonéier ageriicht. Déi hu missen an den Urangrouwe schaffen, an haten eng duerchschnëttlech Liewenserwaardung vu knapps 42 Joer.

Direkt nieft dem Stadhaus ass e Musée, deen d'Biergbaugeschicht an och déi vum Lager fir politesch Gefaangen erkläert.

Jáchymov ass e Kurbad. D'Waasser enthält Radium an ass liicht radioaktiv.

No bei Jáchymov leien ë.&nbsp;a. de Klinovec, den héchste Bierg vum Erzgebirge, an de Plesivec (Plessberg).

## Um Spaweck
Bit

De Begrëff **Bit** (engl.:*binary digit*) ass an der Informatik, der Informatiounstechnik, der Noriichtentechnik an och an aartverwandte Fachgebidder geleefeg. Dëse Begrëff ka follgend Bedeitungen hunn: 
* Bezeechnung fir eng Binärziffer;
* Mosseenheet fir een Datenvolume. Dobäi ass 1&nbsp;Bit de klengste Datevolume, deen een z.&nbsp;B. duerh eng Binärziffer duerstelle kann. Gréisser Datemenge ginn a ganzen Zuelen als dat Villfacht vun 1&nbsp;Bit ausgedréckt.
* Mosseenheet fir den Informatiounsgehalt (kuckt och Shannon, Nit, Hartley). Dobäi ass 1&nbsp;Bit den Informatiounsgehalt, dee bei der Auswiel vun zwou gläich warscheinleche Méiglechkeeten zum Ausdrock kënnt.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
Réckschlagklapp

Eng **Réckschlagklapp** (och nach Fräscheklapp oder Fräschendeckel genannt) ass eng Klapp déi op Leitungen an a Kanalisatiounen agebaut gëtt fir ee Réckfloss vu Flëssegkeeten ze verhënneren.

Am Fräien dénge se haaptsächlech dozou datt keng Déieren an de Rouer kënnen erakommen, an en doduerch verstoppen.

A Kanalisatioune si se do fir, besonnesch bei Iwwerschwemmungen, am Haaptkanal ze verhënneren datt d'Zouflëss vum Héichwasser betraff ginn.

Einfach Réckschlagklappe schléissen duerch d'Eegegewiicht vum Teller, dee baussen drop ass, an an enger Achs hänkt.

## Um Spaweck
Robert Steinmetzer

De **Robert Steinmetzer**, gebuer den 9. Oktober 1948 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Dokter, deen elo zu Paräis praktizéiert.

Hien huet zu Montpellier Medezin studéiert an duerno zu Paräis säi Staatsexame gemaach. Hie koum queesch duerch d'Welt. Nodeem hien ee Joer zu Genève geschafft hat, ass hien eng éischt Kéier iwwer de grousse Pull gaangen, wou e sech an der Behandlung vun organesche Krankheete spezialiséiert huet. Zeréck an Europa, koum en an d*'Clinique Sainte-Marie* zu [Esch-Uelzecht]]. Nodeem hien op e puer Méiglechkeeten, déi him offréiert goufen, verzicht hat, huet et hien erëm no Amerika gezunn.

Do gouf hie Chef-Dokter an der *Cleveland Clinic*. Déi Plaz huet hien opginn, wéi et geheescht huet, et géif eng Klinick zu Fort Lauderdale a Florida opgemaach ginn, an hie sollt do de Chef ginn. Dat war déi lescht Statioun ier hien erëm an Europa zeréckkomm ass, an zwar op Paräis an den *Hôpital Americain*, deen zur selwechter Stëftung gehéiert, wou e ganz selekte Krees vu Patiente vun iwwerall behandelt ginn, a wou de Robert Steinmetzer vu senge laangen Erfarungen an der Diagnose-Technologie Gebrauch maache konnt. Well hien den direkten a perséinleche Kontakt zu de Kranke virgezunn huet, ass hien do fortgaangen, fir nieft der stationärer Medezin an de Klinicken och eng Privatpraxis am *16. Arrondissement* zu *Paräis* opzemaachen. Hien ass och bekannt fir d'Behandlung vu Kappwéi.

## Literatur
* Reuter, Raymond: *100 Lëtzebuerger rondrëm d'Welt*, S. 182: Robert Steinmetzer, Éditions Luxnews, 2003
Weier vun Hansez

De **Weier vun [[Hansez]]** an der Gemeng Olne ass eng natierlech Cuvette an déi d'Iwwerflächewaasser vun den Terraine ronderëm leeft. Fréier gouf déi Plaz als Waasserplaz fir d'Véi aus dem Duerf gebraucht. Zeien dovu sinn nach eng al Waasserpompel, an d'Steng vum Trach, deen awer elo deelweis ënner dem Waasser verstoppt ass.

De Weier läit op enger suppeger Plaz déi nëmmen eng ganz kleng Pente huet. Fréier war de Weier méi grouss, an et ass een iwwer eng Furt an d'Uertschaft komm.

Am Weier deen de 4. Oktober 1974 duerch Arrêté Royal geschützt gouf, fënnt e Planzegesellschaften déi wichteg fir Lurchen an Insekte sinn. Eng grouss Partie vun der Fläch ass vu Lëtsche bedeckt, an um Bord sti Kappweiden.
Baud

E **Baud** (Ofkierzung: Bd) ass eng Eenheet, mat där an der Noriichtentechnik, d'Vitess vun den iwwerdroene Signaler (iwwer e Modem oder am engem Netzwierk), gemooss gëtt. 1 *Baud* = 1 bit an der Sekonn. De Begrëff **Baud** ass vum Numm vum *JME Baudot*, dem Erfinder vum *Baudot Telegraph Code*, ofgeleet ginn.

Dohier kënnt och den Ausdrock **Baud-rate** (Ofkierzung: bps = bits pro Sekonn). Dat ass den Taux, mat deem d'Iwwerdrovitess vu Signaler tëscht Computeren oder iwwer e Modem gekennzeechent gëtt.

Klassesch Modemmen iwwerdroe mat enger Vitess, däi tëscht 2.400 an iwwer 50.000 bps läit. En 9,6k Modem iwwerdréit z.&nbsp;B. mat enger Vitess vun ongeféier 9.600 bits an der Sekonn (bps).

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
Robert Mackel

De **Robert Mackel** (* 29. Mee 1945 zu Lëtzebuerg) ass e lëtzebuergeschen Dokter (Neurolog) an Universitéitsprofesser, deen zanter 1972 an Amerika lieft.

Hien dozéiert op der Rockefeller University zu New York. Vun 1998 bis 2003 war hien och President vum lëtzebuergeschen CNES (Conseil National d'Etudes Supérieures).

## Um Spaweck
* Säit iwwer d'Lëtzebuerger an Amerika 
* Gespréich mam Robert Mackel, President vum CNES
Dollar

**Dollar** ass den Numm vu verschiddene Wärungen, wouvun déi bekanntst den US-Dollar ass.

D'Wuert kënnt vum Daler hier, dee sengersäits eng Ofkierzung fir Joachims**thaler** ass. Dëst war de Spëtznumm vum Guldengroschen, deen zu Joachimsthal, dem haitege Jáchymov, geklappt gouf.

Den Numm *Dolaro* oder *Dolares* ass fir d'éischt ënner dem Keeser Karel V. opgedaucht, eng spuenesch Form vum hollänneschen *Daalder*.

Offiziell *Dolaros* gouf et zanter 1575 a *Potosi*, dem haitege Bolivien. Well s'och an Nordamerika am Ëmlaf waren, gouf den Numm an de brittesche Kolonien e Begrëff.

Éischt *Dollars* gëtt et offiziell 1600, déi op Uerder vun der Kinningin Elisabeth I. geklappt, an iwwer déi brittesch East India Company verbreet goufen.

Den 2. Abrëll 1792 gouf duerch d'Amerikanescht Wärungsgesetz, dem *coinage act* de „spueneschen Dollar oder Peso“ mat engem Sëlwergewiicht vun 371,25 *grains* (ëmgerechent 24,056&nbsp;g) d'Haaptwärungseenheet an den USA.

Zanterhier gouf den Numm och fir eng ganz Rëtsch aner Wärunge gebraucht.

## Dollar-Wärungen

## Literatur
* Anton Zischka: *Der Dollar - Glanz und Elend einer Wärung*. München: Wirtschaftsverlag Langen-Müller/Herbig, 1986
* Heinz Fengler und Autoren: *Transpress Lexikon Numismatik*. Berlin: Transpress Verlag für Verkehrswesen, 1988

## Kuckt och
* Eurodollar
* Jacques Dollar
## Um Spaweck
Georges Jacquemart

De **Georges Jacquemart**, gebuer de 6. Abrëll 1948, ass e lëtzebuergeschen Ingenieur an Universitéitsdozent, deen an Amerika lieft. Hien ass do e bekannte Verkéierstechniker an Expert fir d'Plange vu Stied. Hien ass och als Beroder erugezu gi fir den Erëmopbau vum World Trade Center zu New York.

De Georges Jacquemart huet op den Universitéite vu Lausanne a Stanford Ingenieur studéiert. Seng Carrière huet en a Kalifornien ugefaangen an hien ass duerno 1980 op New York geplënnert. Do ass e un der Entreprise *Backhurst, Fish & Jacquemart* bedeelegt. Donieft gëtt hien och Coursen op der *New York University*.

## Publikatiounen
* *Roundabouts - An international Guide*, 2000
* *Getting Lower Manhattan Moving Again*, 2002

## Literatur
* Reuter, Raymond: *100 Lëtzebuerger rondrëm d'Welt*, S. 93: Georges Jacquemart, Éditions Luxnews, 2003 ISBN 2-9599932-2-5

## Um Spaweck
* Biographie vum Georges Jacquemart 
* Säit iwwer d'Lëtzebuerger an Amerika
Byte

De **Byte** [baɪt] ass e Begrëff aus der Digitaltechnik an aus der Informatik, dee fir eng Zesummestellung vu puer (haut bal ëmmer 8) Bit gebraucht gëtt. Am Fall wou et sech ëm 8 Bit handelt, gëtt de Byte als **[[Oktett (Informatik)|Oktett]]** (fr. *octet*) bezeechent. D'Eenheetszeeche vum Byte ass „B“.

1998, huet d'IEC, an dunn den IEEE, nei Standarde fir d'binaire Prefixe publizéiert:

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
Jean Harlow

D**'Jean Harlow** (*Harlean Carpenter*), gebuer den 3. Mäerz 1911 zu Kansas City, a gestuerwen de 7. Juni 1937 zu Los Angeles, war eng US-amerikanesch Schauspillerin.

Si war Pionéierin an der Roll vun der "blonder Sexbomm", wéi se spéider z.&nbsp;B. d'Marilyn Monroe zur Perfektioun bruecht huet.

## Filmer

## Um Spaweck
Driver

Een **Driver** (dt.:*Gerätetreiber*; eng.: *Device driver*; fr.: *pilote informatique*) ass eng Software, déi zur Steierung vu Ports, wéi NIC-Kaarten (NIC steet fir *Network Interface Controller*), Tastatur, Imprimante oder Moniteur, noutwenneg ass. Fir Netzwierkapparaten, déi u PCën ugeschloss sinn (z.&nbsp;B. Hubs), sinn Driver erfuerdert, fir datt d'Computere mat hinne kommunizéiere kënnen.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
Jumper

Een **Jumper** ass an der Computertechnik eng kleng elektronesch Bréck déi, wéi bei engem elektresche Wiesselschalter, d'Méiglechkeet vun alternative Verbindunge schaaft.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
## Um Spaweck
Aritmethic Logic Unit

En **ALU**, steet fir **aritmethic logic unit** an ass en elektronescht Rechewierk, dat e bei Prozessere vu Computeren erëmfënnt.

## Fonctionnement

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
Anny Ondra

D**'Anny Ondra** (eigentlech *Anna Sophie Ondrakova*), gebuer de 15. Mee 1902 zu Tarnow (deemools Éisträich-Ungarn haut Polen), a gestuerwen den 28. Februar 1987 zu Hollenstedt (Däitschland), war eng Filmschauspillerin.

Si huet sech 1933 mam däitsche Boxer Max Schmeling bestuet.

## Filmographie
* 1920: Gilly zum ersten Mal in Prag (*Gilly poprvé v Praze*)
* 1922: Zigeunerliebe
* 1922: Führe uns nicht in Versuchung
* 1925: Ich liebe Dich
* 1926: Trude, die Sechzehnjährige
* 1926: Die Pratermizzi
* 1928: Evas Töchter - Das Paradies von heute
* 1928: Der erste Kuß
* 1929: *[[The Manxman]]*, vum Alfred Hitchcock
* 1929: *[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]*, vum Alfred Hitchcock
* 1929: Sündig und süß
* 1929: Die Kaviarprinzessin
* 1930: Die vom Rummelplatz
* 1930: Eine Freundin, so goldig wie Du (och Produktioun)
* 1932: Kiki (och Koproduktioun)
* 1933: Fräulein Hoffmanns Erzählungen (och Produktioun)
* 1933: Das verliebte Hotel (och Produktioun)
* 1934: Klein Dorrit (och Produktioun)
* 1935: Knock-out
* 1935: Großreinemachen (och Koproduktioun)
* 1935: Der junge Graf (och Produktioun)
* 1936: Donogoo Tonka
* 1936: Flitterwochen (och Produktioun)
* 1937: Vor Liebe wird gewarnt (och Produktioun)
* 1937: Der Unwiderstehliche
* 1938: Narren im Schnee
* 1941: Der Gasmann
* 1942: Himmel, wir erben ein Schloß
* 1951: Schön muß man sein
* 1957: Die Zürcher Verlobung (Optrëtt)

## Auszeechnungen
*1970: Filmband in Gold

## Um Spaweck
Rockefeller Universitéit

D**'Rockefeller University** ass eng privat Universitéit zu New York City. Si läit tëscht der 63. an der 68. Strooss laanscht d'York Avenue op der Hallefinsel vu Manhattan.

Der Rockefeller Universitéit hire Schwéierpunkt läit am biomedizinesche Beräich. Si gouf als *Rockefeller Institute for Medical Research* vum John D. Rockefeller gegrënnt. Ëmbenannt a Rockefeller University gouf se 1965.

## Um Spaweck
* Rockefeller University
* Rockefeller University Hospital
Nessonvaux

**Nessonvaux**, op Wallounesch *Nessonvå*, ass eng Sektioun vun der belscher Gemeng Trooz an der Provënz Léck.

Nessonvaux läit am Pays de Herve um Bord vun der Vesdre, do wou de Ri de Vaux drafeeft.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Nessonvaux eng eegestänneg Gemeng.

Nessonvaux huet eng bekannt industriell Vergaangenheet, engersäits duerch d'Fabrikatioun vu Gewierleef aus Damazenerstol, an anerersäits duerch d'Autosfabréck Imperia.

Zu Nessonvaux gouf et eng vun den zwou eenzegen Teststrecke fir Autoen op der Welt, déi op den Diech vun de Fabréckshale war. Haut ass dovun nach een Deel ze gesinn, an zwar déi iwwerhéicht Kéier beim Waassertuerm.

## Persounen
* Mathieu Van Roggen Jr. Direkter vun Imperia a Bouf vun Mathieu Van Roggen vu Sprimont
## Kuckt och
*Gare Nessonvaux
## Um Spaweck
Universal Serial Bus

Den **USB** (**Universal Serial Bus**) ([] ass e seriellt Bussystem a gëtt gebraucht fir d'Verbindung vun engem Computer mat externen Apparaten. D'Apparaten oder Späichermedien, déi en USB-Uschloss hunn, kënnen och wann de System ënner Stroum steet, mateneen verbonne ginn. (Dat heescht dat se *([[Hot-Plug]]ging-fäeg sinn.)* Ausserdeem ginn d'Aggregate mat USB-Uschloss an hir Eegenschaften automatesch erkannt. Staark benotzt ginn och USB-Sticke mat all méiglechen Applicatiounen

## Applikatiounen an Entwécklung

## Geschicht
## USB-Stecker an USB-Kabelen
### USB-Stecker


Fichier:USB Type-A plug B&W.svg|USB-Stecker Typ A.
Fichier:USB Male Plug Type A.jpg|USB-Stecker Typ A. Däitlech z'erkennen sinn d'Pinnën, déi baussen erausstinn, fir d'Versuergung mat Stroum.
Fichier:USB-Steckerformen.jpg|Verschidden USB-Stecker. Vu lénks no riets: Typ A, Typ B, Typ Mini-B 5-poleg (Standard), Typ Mini-B 4-poleg (Mitsumi), Typ Mini-B 4-poleg (Aiptek).



### USB-Kabelen

### USB-Hub

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
Oman

Den **Oman** (arabesch: سلطنة عمان) ass e Sultanat am Südoste vun der Arabescher Hallefinsel. D'Land grenzt am Norden un de Golf vum Oman, am Osten a Süden un d'Arabescht Mier, am Westen u Saudi-Arabien, am Südwesten un de Jemen an am Nordwesten un d'Vereenegt Arabesch Emirater. Zum Staatsterritoire gehéiert och d'nërdlech Spëtzt vun der Hallefinsel Ruus al-Jibal, de Kap Musandam. Musandam ass vum Rescht vum Land duerch d'Staatsgebitt vun de Vereenegten Arabeschen Emirater getrennt. De Kap ass virop wéinst der strateegesch giedlecher Lag op der Mieresstrooss vun Hormuz, tëscht dem Perseschem Golf an dem Golf vun Oman, vu Bedeitung. Madha, eng zweet, méi kleng Exklav, läit matzen an de VAE, tëscht Musandam an dem Haaptterritoire vum Oman.

Den Oman ass Member vun de Vereenten Natiounen an der Arabescher Liga. D'Haaptstad vum Sultanat heescht Maskat.

## Um Spaweck

*  Site vum Informatiounsminstère vum Oman
USB-Späicherstëft

Als **USB-Späicherstëft** (**U**niversal-**S**erial-**B**us-**Stick**; gëtt an der Informatik d'Gehais vun Apparate bezeechent déi un en *[[USB]]-Port* ugeschloss ka ginn an deen normalerweis d'Gréisst bis zu engem Briquet huet. Well en USB-Späicherstëft méi eng grouss Späicherkapazitéit wéi Disketten an Datenscheiwen (CD an DVD) hunn, hu se déi traditionell Späichermedie verdrängt a ginn ëmmer méi fir e séiere lokalen Datenaustausch gebraucht. En USB-Stëft gëtt awer net nëmmen als Datespäicher gebraucht. Eng Partie aner Applikatiounen, déi op en USB-Stick zeréckgräifen, sinn entwéckelt ginn.

## Späicher

Am heefegste ginn allerdéngs USB-Sticken als Späichermedie geholl. Si vereenegen d'Funktiounen als Hard Disk, Lafwierk a Späichermedium an engem kompakte Gehais. Geleefeg a méi genee ass déi englesch Bezeechnung *USB Flash Drive*.


Image:USB flash drive.jpg|USB-Stick mat enger Kap, déi op ass
Image:USB Drive Open.jpg| Wéi et bannen ausgesäit 3


Op engem USB-Späicher-Stëft gespäichert Date bleiwen no Fabrikantenaussoe bis zu 10 Joer lang liesbar.

## Aner Applikatiounen

## Kuckt och
* USB
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
Pompjeeskantonalverband Kanton Dikrech

D**'Fédération Cantonale des Corps de Sapeurs-Pompiers Canton de Diekirch** ass de **Pompjeeskantonalverband Kanton Dikrech**.

Dëse Verband ëmfaasst follgend Pomjeescorpsen:

*Pompjeeë Gemeng Dikrech
*Pompjeeë Gemeng Ettelbreck
*Pompjeeë Gemeng Steeën
*Pompjeeë Gemeng Schieren
*Pompjeeë Gemeng Mäerzeg
*Pompjeeë Gemeng Feelen
*Pompjeeë Gemeng Ierpeldeng Pompjeeë Angelduerf
*Pompjeeë Gemeng Bettenduerf
*Pompjeeë Gemeng Buerschent
Hansez

**Hansez** ass eng kleng belsch Uertschaft an der Gemeng Olne an der Provënz Léck.

D'Duerf läit op enger Héicht vun 252 Meter an ass domat nieft La Bouteille mat 279 Meter déi zweethéchste Plaz an der Gemeng.

Et ass ee Bauerenduerf mat vill alen Haiser an e puer grousse *Fermes carrées*.

## Kuckeswäertes

* De geschützte Weier vun Hansez
Katharina Szelinski-Singer

D**'Katharina Szelinski-Singer**, gebuer de 24. Mee 1918 zu Neusassen bei Heydekrug, dem haitege litauesche Šilutė, am Memelland, a gestuerwen den 20. Dezember 2010 zu Berlin, war eng däitsch Sculptrice, déi zanter 1945 zu Berlin gelieft huet.

## Ausstellungskatalogen
**Katharina Szelinski-Singer: Bildhauerarbeiten* mat Texter vun der Ursel Berger an dem Helmut Börsch-Supan. Ed.: Georg-Kolbe-Museum (Ausstellungskatalog), Berlin 1987, 48 Säiten, 33 Biller.
**Katharina Szelinski-Singer: Stein und Bronze* mat Texter vum Wolfgang Schulz. Eng Publikatioun vun der *Stiftung Deutschlandhaus*, Berlin. 1997, Katalog zur Ausstellung Deutschlandhaus, 19.10. - 14.12. 1997; Meissen, Albrechtsburg 8.2. - 13.4. 1998. 60 S. mat ville Biller, déi zum Deel faarweg sinn.

## Um Spaweck
Hot-Plugging

Mat **Hot-Plugging** ass bei Computeren d'Méiglechkeet gemengt, fir Hardware-Komponenten am lafende Betrib an- oder auszeschalten, respektiv auszewiesselen.

Déi bekanntst Beispiller vun Hot-Plugging-fäegen Technologië si PC-Schnëttstelle wéi USB, Firewire oder PCMCIA.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
De Regëster

**De Regëster** ass eng Skulptur vun der Danielle Wagner, déi am Joer 2007 virun dem neie Gemengenhaus zu Jonglënster opgeriicht gouf.

Wéi déi Jonglënster Gemeng an en anert Gebai sollt plënneren, ass d'Iddi opkomm, fir e Concours ënner de Kënschtler, déi an der Gemeng wunnen oder schaffen z'organiséieren, fir e Konschtwierk ze maachen, dat virum Gemengenhaus opgestallt sollt ginn. Matgemaach hunn d'Danielle Wagner vu Jonglënster, de Jean-Claude Salvi vu Beidler, d'Josiane Marschal vu Rammeldang, den Ota Nalezinek an de Romain Schleich, allebéid aus der Buerg.

D'Jury, an där de Georges Calteux, den Adolphe Deville, d'Danielle Kohn, de Michel Petit, de Raymond Tescher an den Téid Weiler waren, huet sech fir *De Regëster* entscheet.

D'Sculptur ass en iwwerdimensionéiert stole Buch, dat de Regëster vum État civil an d'Wielerlëscht duerstellt. Um Ëmschlag vum Buch stinn d'Nimm vun allen Uertschaften 35 Joer no der Gemengefusioun mat Roudemer.
Gelivaux

**Gelivaux** ass eng Uertschaft mat enger hallwer Dosen Haiser an der belscher Gemeng Olne an der Provënz Léck.
Ri de Vaux

De **Ri de Vaux** och alt nach ***Ry de Vaux*** geschriwwen ass eng Baach um Territoire vun der Gemeng Olne. Et ass eng riets Niewebaach vun der Vesdre.

De Ri de Vaux huet seng Quellen um Fouss vun enger Lee am Gaart vun der *Villa des Hirondelles* am ieweschten Deel vu Vaux-sous-Olne. D'Baach ass eigentlech eng Resurgenz vum *Ri d'Aronde* och *Ri des Hirondelles* genannt, deen aus zwéi Grief entsteet.

Deen ee vun de Grief huet säi Bett laanscht den ale Wee vun Olne op Soumagne iwwer d*'Haute Rafhay* gegruewen, an deen aneren huet fréier d'Weiere vum Schlass vun Olne gefiddert. Kuerz nodeem déi zwéi Grief zesummegelaf sinn, verschwanne s'an engem Chantoir, *Betoir de la Falise* genannt, um Fouss vun der Uertschaft Olne.

Op der Héicht vum Lieu-dit *Tonvoie* leeft vu lénks de *[[La Hazienne|Ruisseau de la Hazienne]]* dran, an zesumme lafe se dann ongeféier ee Kilometer méi wäit an d'Vesdre.
FireWire

**FireWire** [] (och bekannt als **i.Link** oder **IEEE 1394**) ass eng vun Apple entwéckelt digital Schnëttplaz, eng Schnëttplaz, déi an der Tëschenzäit och vun anere Fimen iwwerholl ginn ass. An der PC-Welt ass FireWire och bekannt als *[[Institute of Electrical and Electronics Engineers|IEEE 1394]]*-Standard. Sony gebraucht zanter Abrëll 1997 d'Bezeechnong *i.LINK* fir d'FireWire-Schnëttplaz. D'FireWire-Schnëttplaz gëtt meeschtens fir den Datenaustausch vun Date mat grousser Vitess tëscht Computer a Multimedia- oder anere Peripherieapparater gebraucht. Wéinst hirer grousser Vitess beim Iwwerdroe vun Donnéeën ass Fire Wire haut och eng Alternativ zu Ethernet ginn.

Firewire steet a Kompetitioun mam wäit verbreeten ''USB-System''
(*Universal Serial Bus*).

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
Hardware

**Hardware** ass en allgemenge Begrëff, deen haaptsächlech an der Informatik gebraucht gëtt. Dorënner versteet een déi physesch a materiell Komponente vun engem Computer oder engem Computersystem.

Beispiller vun Hardware: Bildschierm, Clavier, Maus, Haut-Parleur, Lafwierk, *Computerkaarten* asw.

Nieft der Hardware brauch een och Software, fir mat engem Computer oder an engem Computersystem schaffen ze kënnen. Dat sinn déi immateriell Komponente wéi Betribssystem, Programmer an aner Donnéeën, déi net physesch erfaasst kënne ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
Kettebréck vu Marlow

D**'Kettebréck vu Marlow** ass eng Hänkbréck iwwer d'Themse zu Marlow am Buckinghamshire.

Et ass eng buedemverankert Kettebréck a si gouf tëscht 1829 an 1832 gebaut. Si huet eng Haaptdrowäit vun 71,6 Meter.

Den Entworf vun der Bréck war vum William Thierney Clark.

An de 50er Jore war geplangt fir se duerch eng Bëtongsbréck z'ersetzen. Schliisslech gouf se 1965, d'selwecht wéi d'Original, nei opgeriicht.
Kierch vun Olne

Déi éischt **Kierch zu [[Olne]]** gouf ëm 1005 op Uerder vum Henri II. gebaut. Se hat just ee Schëff mat engem Chouer.

Duerno gouf laang ouni Plang dru gefréckelt a bäigebaut. Géint 1584 huet de Paschtouer Bodeson ugefaangen d'Kierch ëmzebauen. Hien huet dat ganzt Gebai verstäerkt an e véiereckege, befestegten Tuerm, mat 1,5 Meter décke Maueren aus Kallekstee bäigebaut. An enger Schéissschaart am Tuerm steet op enger Plack den Datum vun där Ëmännerung.

1653 huet de Paschtouer Delva zwee Säiteschëffer bäigebaut.

Ënner der hollännescher Herrschaft sinn dunn d'Rivalitéiten tëscht de Protestanten an de Katholicken ugaangen, an deenen de calvinistesche Paschtouer Chrouet Meeschter gouf. De kathoulesche Kult gouf op ee Minimum vun Déngschter reduzéiert, fir schlussendlech ganz verbueden ze ginn. D'Gidder goufe confisquéiert, an déi kathoulesch Schoulen goufen zougemaach.

De Paschtouer Delva gouf aus dem Duerf verdriwwen. Hien huet awer d'Saach net opginn, an zu Froidheid eng Kapell gebaut, an déi d'Leit aus der Par an d'Mass konnte goen.

Nom Depart vun den Hollänner huet de Paschtouer vun Olne am Joer 1761, déi ganz Kierch mat Ausnam vum Tuerm frësch opriichte gelooss, an d'Kierch gouf sou opgeriicht wéi se haut nach ze gesinn ass. Et ass en Zillegebai, an dem d'Fënsterrummen an d'Ecker vun de Maueren aus Hastee sinn. Duerno gouf nach verschiddentlech dru restauréiert. 1959 gouf d'Kierch als Monument klasséiert, an 1979 gouf déi lescht Restauratioun gemaach.

Ëm d'Kierch steet eng Mauer aus Kalleksteng, an d'Fer-forgés-Paart ass aus dem Joer 1774.

Den Dafsteen ass aus dem 15. Joerhonnert, d'Stuckdekoratiounen um Plaffong vum Chouer si vu 1765.

An der Kierch gesäit en nach schéi verschafft Boiserien, an déi eelst Kierchefënstere sinn aus dem 17. Joerhonnert. De Wäiwaassersteen am Renaissancestil ass aus schwaarzem Marber vun Theux.