open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Denis vu Paräis

Den **Denis** oder **Dionysius vu Paräis** war am 3. Joerhonnert e Missionnaire a Gallien, deen éischte Bëschof vu Paräis an e Märtyrer. 

Hie gëtt vun der orthodoxen, der kathoulescher an der anglikanescher Kierch als Hellege veréiert an ass ee vun de Véierzéng Nouthellegen.

## Liewen
Den Denis/Dionysius gouf an der Mëtt vum 3. Joerhonnert, ëm 250 vum Poopst Fabianus mat sechs anere Bëscheef vu Roum aus als Missionar a Gallie geschéckt. Dem Grégoire vun Tours no war den Denis ëm 250 Bëschof vu Lutetia (Paräis). De réimesche Prefekt huet den Uerder ginn, fir den Denis a seng zwéi Begleeder Rustique an Eleuthère ze käppen. Der Legend no hätt den Denis no senger Exekutioun um Montmartre säi Kapp opgeraf, en an enger Quell gewäsch, a wier da mam Kapp am Grapp sechs Kilometer Richtung Norde getrëppelt, bis op déi Plaz, wou e wollt begruewe ginn. Do huet dann och de fränkesche Kinnek Dagobert I. 626 d'Abtei an d'Basilika Saint-Denis baue gelooss, wou an de Joerhonnerten dono vill franséisch Kinneke begruewe goufen.

Wéinst dëser legendärer Spadséieraktioun gëtt den Denis zu de Kephalophore ("Kappdréier") gezielt. 

Den hl. Denis gëllt als Nationalhellege vu Frankräich an als Patréiner vun de franséische Kinneken, sou wéi vun enger Rëtsch Uertschaften, déi no him genannt goufen (ë.&nbsp;a. Saint-Denis bei Paräis an op der Réunion). Säi Gedenkdag ass den 9. Oktober.

## Ikonographie
Hie gëtt gewéinlech a Molerei a Skulptur als Bëschof mam sengem Kapp am Grapp duergestallt.

## Kuckt och
* Lëscht vun de chrëschtlechen Hellegen/D
* Lëscht vun de Patréiner
* Saint-Denis fir d' Toponymmen

## Um Spaweck
Hexadezimalsystem

Den **Hexadezimalsystem** och nach **Sedezimalsystem** genannt, ass e Stellewäertsystem mat der Basis 16. "Hexadezimal" (vum griich. *hexa* „sechs“ an dem lat. *decem* „zéng“) ass e griichesch-laténgescht Hybridwuert vun deem déi korrekt Iwwersetzung "Sedetimal" ass (vum lat. *sēdecim* "siechzéng").

Am Allgemengen ass ee gewinnt am Dezimalsystem ze rechnen a fir d'Zuelen déi arabesch Zifferen (0 bis 9) ze huelen. Deem géintiwwer huet den Hexadezimalsystem siechzéng Zifferen. Fir déi zousätzlech Zifferen duerzestelle ginn zënter der Mëtt vun de 1950er Joren d'Buschtawen **A** bis **F** oder **a** bis **f** als Zuelesymboler benotzt. Dëst geet op d'Praxis vun IBM-Informatiker zu där Zäit zeréck.

Fir déi geschriwwen hexadezimal an dezimal Zuelen auserneenzehalen, gëtt et e puer Méiglechkeeten. D'Hexadezimalzuele kréien normalerweis en Index oder e Prefix. Allgemeng gebräichlech Schreifweise sinn deemno: 7216, 72hex, 72h, 72H, 72H, 0x72, $72, "72 an X'72', woubäi de Prefix *0x* an de Suffix *h* absënns an der Programméierung an an der technescher Informatik benotzt ginn.

Esou gëtt am Hexadezimalsystem gezielt:

## Um Spaweck
Saint-Denis (Seine-Saint-Denis)

**Saint-Denis** ass eng franséisch Gemeng mat knapps 150.000 Awunner (Stand: 1.1.2022) am Departement Seine-Saint-Denis. Et ass eng vun den zwou Ënnerprefecturë vum Departement, ass Member vum Gemengeverband Métropole du Grand Paris an de Verwaltungssëtz vum Gemengeverband Établissement public territorial Plaine Commune.

Saint-Denis ass den 1. Januar 2025 als Commune nouvelle entstanen duerch d'Fusioun vun de fréiere Gemenge Saint-Denis a Pierrefitte-sur-Seine, déi zanterhier de Statut vu Communes déléguées hunn. De Verwaltungssëtz ass an der Uertschaft Saint-Denis.

## Geographie
Saint-Denis läit op der Grenz mam Departement Val-d'Oise, um rietsen Uwänner vun der Seine, nërdlech vu Paräis, agëtt zu deem senger Banlieue gezielt. De klenge Floss Crould an de Canal Saint-Denis ginn duerch d'Gemeng a lafen an d'Seine. Den Zenntrum mat der Kathedral läit op enger Héicht vun 32 Meter.

### Nopeschgemengen

## Kuckeswäertes
* d'Kathedral Saint-Denis
* de Stade de France
* d'Haaptadministratioun vun de Franséischen Nationalarchiven

## Geschicht
D'Kathedral vu Saint-Denis war joerhonnertelaang d'Plaz wou franséisch Kinneke begruewe goufen.

Saint-Denis war vum 19. Joerhonnert un eng bedeitend Plaz vun der Metall- a Schwéierindustrie (ë.&nbsp;a. Eisenbunn- an Automobilbau) a vun der Elektroindustrie.

Och haut gëtt et der nach en ettlech aus deene Branchen, iwwertdeems Servicer, besonnesch aus dem Secteur Medien a Multimedia, derbäikoumen.

Zanter 1980 ass d'Universitéit Paris 8 Vincennes-Saint Denis zu Saint-Denis.

D'Olympescht Duerf fir d'Olympesch Summerspiller 2024 an d'Paralympesch Spiller 2024 gouf zu Saint-Denis, sou wéi och an den Nopeschgemenge Saint-Ouen a L'Île-Saint-Denis gebaut. Direkt no de Spiller gouf et ëmgebaut fir doraus 3000 Wunnengen, eng Residenz fir  Studenten, en Hotel, sechs Hektar Gréngs, 120.000 m² fir Betriber, Büroen a Servicer mat Plaz fir 6000 Beschäftigter an 3.200 m² ëffentlech Gebaier, souwéi Schoulen.

Den historeschen Zentrum ass zanter den 2020er Joren am Gaang sanéiert an urbanistesch opgebessert ze ginn.

De Quartier Pleyel gëtt ausgebaut, woubäi dann an der Metrosstatioun Saint-Denis Pleyel bis 2030, véier nei Metroslinnen (14, 15, 16 a 17) zesummekommen.

Och de Quartier Fauvettes-Joncherolles gëtt grëndlech renovéiert.

## Literatur
* *Le Patrimoine des Communes de la Seine-Saint-Denis.* 2.&nbsp;Auflage. Flohic Éditions, Paris 2002, ISBN 2-84234-133-3, S.&nbsp;315–345.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Gemengen am Departement Seine-Saint-Denis

## Um Spaweck

* Saint-Denis, une ville au Moyen-Âge, Geschichtsportal (Ministère de la culture et de la communication)
Basilika Saint-Denis

D**'Basilika** (oder **Kathedral**) **Saint-Denis** ass eng fréier Abteikierch an der Stad Saint-Denis nërdlech vu Paräis.

Virum haiteg Bau stoungn do eng Rëtsch Virgängergebaier. D'Kierch, déi haut nach steet, gëllt konschthistoresch als ee vun de Grënnerbauwierker vun der Gotik, well 1140 ënnert dem Abt Suger ugefaange gouf, ronderëm de Chouer dat éischt Kräizrëppegewëllef mat spatze Béi gebaut gouf. Eng 80 Joer drop koum et zu enger weiderer Innovatioun: vun 1231 u goufen d'Chéier erneiert, woubäi ewell Trifolie mat Baussefënsteren agebaut goufen, déi als typescht Element vun der sougenannte Stil *[[Gothique rayonnant]]*, gëllen, der drëtter Phas vun der Gotik a Frankräich.

D'Kiertch ass dem hellegen Denis (Dionysius) geweit, dem Patréiner an éischte Bëschof vu Paräis.

Zanter 564 war si d'Grafkierch vun de fränkesche Kinneken. Vum Enn vum 10. Joerhonnert bis 1830 goufe bal all franséisch Kinneken do begruewen, an och vill vun hire Fraen. Am Zuch vun der Franséischer Revolutioun goufen tëscht 1793 a 1794 d'Kinneksgriewer geplëmmt an deelweis zerstéiert, besonnesch d'Skulpture goufe schwéier beschiedegt.

Mëtt vum 19. Joerhonnert gouf den Nordtuerm, dee baufälleg gi war, ofgedroen. E sollt nees opgebaut ginn, wat awer bis haut net geschitt ass.

Zanter 1862 ass d'Basilika Saint-Denis als Monument historique klasséiert. 1966 wéi de Bistum Saint-Denis gegrënnt gouf, gouf se d'Kathedral vun deem Bistum.

## Biller

## Um Spaweck
Chineesesch

**Chineesesch** ( 中文 *Zhōngwén*, 漢語 / 汉语 *Hànyǔ*) ass eng Sino-Tibeetesch Sprooch.

## Offiziell Sprooch
Chineesesch ass an dräi Länner déi offiziell Sprooch:
* China
* Taiwan
* Singapur

## Schrëft

## Kuckt och
* Mandarinchineesesch

## Um Spaweck
Scheierbierg

Mat **Scheierbierg** ka gemengt sinn:
* Scheierbierg, en Deel vun der Uertschaft Ierpeldeng an der Gemeng Bous-Waldbriedemes,
* Scheierbierg, e Flouer bei Welleschten an der Gemeng Schengen,
* Scheierbierg, e Flouer bei Berbuerg an der Gemeng Manternach.
Scheierbierg (Ierpeldeng)

De **Scheierbierg** ass eng Uertschaft an der Sektioun Ierpeldeng vun der Gemeng Bous-Waldbriedemes.

De Scheierbierg läit südëstlech vun Ierpeldeng, op enger Héicht vu ronn 240&nbsp;m. Op de Scheierbierg kënnt een iwwer eng Gemengestrooss, entweeder vum CR149 vun Ierpeldeng aus, oder vum Flouer Scheierbierg op der  aus.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*
Ofdankung

D**'Ofdankung**, och **Abdicatioun** genannt, ass de fërmleche Verzicht op en ëffentlecht Amt duerch den Inhaber, besonnesch op den Trounverzicht vun engem Monarch.

An der europäescher Geschicht kënnt d'Ofdankung vun engem Monarch – am Géigesaz zu der Antiquitéit – relativ heefeg vir. An de meeschte Fäll gouf s'ënner Zwang duerch feindlech Dynastien, den Trounfollger, Biergerkricher oder (zanter dem 19. Joerhonnert) duerch Revolutioune erzwongen.

Zu Lëtzebuerg an an Holland ass d'Ofdankung vum Monarch Traditioun ginn. Den hollännesche Monarch huet mat der Ofdankung vun der Kinnigin Beatrix zanter der Ofdankung vun der Wilhelmina am Joer 1948 fir déi drëtt Kéier hannereneen zou Liefzäiten d'Kinneksamt un de Bouf oder un d'Duechter weider ginn. Och d'Groussherzogin Charlotte an de Groussherzog Jean hu scho Joerzéngte virun hirem Doud ofgedankt. Anescht wéi zu Lëtzebuerg an an Holland gouf et Ofdankunge wéinst Altersgrënn an aneren europäesche Staaten, wéi z. B. an der Belsch oder an Dänemark fir d'éischt 2013 resp. 2024.

De Monarch deen ofdankt verzicht entweeder nëmme fir sech selwer, wéi de Prajadhipok vun Thailand am Joer 1934, oder och fir seng direkt Ierffolleger mat, op den Troun.

## Zäitweileg Ofdankung

## Um Spaweck
Duodezimalsystem

Den **Duodezimalsystem** (vum laténgeschen *duodecim* "zwielef"), och nach **Zwielefersystem** oder **Unzialsystem** ( *uncia* "Zwieleftel") ass e Stellewäertsystem mat der Basis&nbsp;12. E besteet aus zwielef verschidden Ziffere fir Zuelen duerzestellen: 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, ↊, ↋.

Géintiwwer dem Dezimalsystem si fir den Duodezimalsystem zwou zousätzlech Zifferen néideg. Nieft den Zifferen 0 bis 9 gebraucht d'Dozenal Society of Great Britain nach d'Zeechen ↊ fir zéng an ↋ fir eelef, deemno d'Zeechen 2 an 3 déi op der Kopp stinn.

D'amerikanesch Dozenal Society huet heiansdo  fir zéng an  a fir eelef benotzt; alternativ konnten d'Zeechen X an E benotzt ginn, wann déi aner net geschriwwen/gedréckt konnte ginn.

Well et – anescht wéi am allgemeng gebräichlechen Dezimalsystem (mat der Basis 10) – zwielef Ziffere gëtt, gëtt eng zweet Ziffer eréischt fir natierlech Zuele vun zwielef u gebraucht. Am Duodezimalsystem heescht d'Zuel 10 net zéng, mee 1 Dosen + 0 (also zwielef) an d'Zuel 0,1 heescht net een Zéngtel, mee een Zwieleftel.

## Um Spaweck
Autoritarismus

Den **Autoritarismus** ( „Afloss“, „Geltung“, „Muecht“) ass eng diktatoresch Herrschaftsform.

Dem Politikwëssenschaftler Juan Linz no, deen de Begrëff an den 1960er Jore gepräägt huet, ënnerscheet sech den Autoritarismus vum diktatoreschen Totalitarismus duerch:
# begrenzte Pluralismus,
# keng ëmfaassend formuléiert Ideologie,
# weeder extensiv nach intensiv Mobiliséierung.

De begrenzte Pluralismus ass als zentraalt Ofgrenzungseegenschaft ze gesinn. Den Handlungsspillraum vu politeschen a gesellschaftlechen Acteuren hänkt gréisstendeels vun der autoritärer Staatsféierung of. An der Ofgrenzung zum Totalitarismus gëtt fir den Autoritarismus éischter vu Mentalitéite geschwat als vun (politeschen) Ideologien. D'Mentalitéit ass dem Soziolog Theodor Geiger no eng „subjektiv Ideologie“, awer och en „objektive Geescht“. Mentalitéite si psychesch Perséinlechkeetseegenschaften a funktionéiere formlos.

D'Feele vun enger klorer Ideologie bewierkt e Verloscht vun der Mobilitéitsfäegkeet; der Bevëlkerung feelt eng emotional Bindung un de System. Dowéinst formuléieren autoritär Regimmer hir Politik pragmatesch a probéiere gläichzäiteg, allgemeng Wäertvirstellunge wéi de Patriotismus, den Nationalismus, d'Moderniséierung an eng Uerdnung duerchzesetzen.

## Sozial a politesch Basis vun autoritäre Systemer
Autoritär Systemer gi vu bestëmmte soziale Kräfte vun enger Gesellschaft gedroen. Déi bilden heiansdo hir oligarchesch Muechtbasis. Dës sozial Kräfte kënnen an z.&nbsp;B. zivil a militäresch Kräften ënnerdeelt ginn. Dat heescht, datt autoritär Staaten zivil, militäresch, tribal, reliéis oder bürokratesch gestierzt gi kënnen.

## Um Spaweck
Wäissgezeechent Iergermustik

D**'Wäissgezeechent Iergermustik**, dacks och **Asiatesch Tigermustik** genannt (*Aedes albopictus*) ass eng Mustikenaart aus der Gattung vun den Iergermustiken. Si kënnt ursprénglech aus de süd- a südostasiateschen Tropen a Subtropen.

Si ass e wichtege Vecteur vu Krankheetserreger wéi dem Zika-Virus, dem Chikungunya-Virus an dem Dengue-Virus. An deene leschte Joerzéngte gouf d'Wäissgezeechent Iergermustik duerch transportéiert Wueren a Reesen iwwer d'ganz Welt als Neozoon ageschleeft. Zanter den 1990er Jore breet se sech och an Europa aus. Duerch d'global Erwäermung iwwerlieft se ewell och a Géigenden, wou dat virdrun net méiglech war.

## Beschreiwung

## Liewensweis a Liewenszyklus

## Verbreedung
### Klimatesch Upassung

### Geografesch Verbreedung

### Zu Lëtzebuerg
Am Kader vun engem Iwwerwaachungsprogramm vun der Santésdirektioun gouf 2022 déi Wäissgezeechent Iergermustik eng éischt Kéier zu Bierchem nogewisen a mat Erfolleg bekämpft. Am Juli 2023 goufen am Kader vum selwechte Programm Eeër vun dëser Aart an der Géigend vu Capellen fonnt.

## Roll als Vecteur vu Krankheetserreeger

## Literatur
* Mary Dobson: *Seuchen, die die Welt veränderten. Von Cholera bis SARS* (= *National Geographic History.*). Originaltitel: *Disease: The Extraordinary Stories Behind History’s Deadliest Killers.* (übersetzt von Meike Grow und Ute Mareik). Gruner & Jahr, Hamburg 2009, ISBN 978-3-86690-094-3, S. 154.

## Um Spaweck

* neobiota.lu: Aedes albopictus (Skuse, 1895)
* Umweltbundesamt (Juni 2014) Die Asiatische Tigermücke: ''Aedes albopictus''. Fachinformation (PDF; 480 kB).
* Spektrum.de: Die Invasion der Tigermücken 17. September 2018
* Informatioun iwwer ''Aedes albopictus'' beim Europäeschen Zentrum fir d'Preventioun an d'Komtroll vu Krankheeten (ECDC).
* ''Ae. albopictus'' an der ''Global Invasive Species Database''.
Honnert

Déi natierlech Zuel **Honnert** (100) ass d'Nofollgerin vun der Néngannonzeg an d'Virgängerin vun der Honnerteent. Et ass eng zesummegesat, gerued Zuel.
## Mathematik
Dat réimescht Zeeche fir d'Honnert ass C.

Si ass déi sechst Leyland-Zuel, well ee si als 100 = 6^2 + 2^6schreiwe kann.

Absënns am Dezimalsystem ass d'Honnert wichteg, well se als déi zweet Potenz vun 10(10^2) eng „ronn“ Zuel ass. S'ass och d'Zomm vun den néng éischte Primzuelen (2+3+5+7+11+13+17+19+23=100) an de véier éischte Kubikzuelen (1³ + 2³ + 3³ + 4³ = 100) a s'ass eng Harshad-Zuel.

An der Praxis gëtt d'Honnert gebraucht fir Gréissteverhältnisser auszedrécken; d'Referenz op eng Gréisst gëtt normalerweis an Honnertstel (als Prozent) ausgedréckt. Een Zentimeter, ofgekierzt *cm*, entsprécht z. B. dem Honnertstel vun engem Meter: 1&nbsp;cm = 10−2&nbsp;m oder 0,01&nbsp;m.

## Naturwëssenschaft
Am Periodesystem vun den Elementer an der Chimie ass d'Honnert d'Uerdnungszuel vum Fermium. D'Uerdnungszuel 100 bedeit, datt e Fermiumatom 100 Protonen an 100 Elektronen a sengem Grondzoustand huet.

De Messier 100 (och als **NGC 4321** bezeechent) ass eng hell Spiralgalaxie am Stärebild Coma Berenices (Hoer vun der Berenike). Den NGC 100 ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Pisces, déi ongeféier 44 Millioune Liichtjoer vun eis ewech ass. Den (100) Hekate aas en Asteroid, deen no der Hekate genannt gouf, der Gëttin vun der Zauberkonscht a vun de Weekräizungen aus der griichescher Mythologie.

## Aneres

Den Argos Panoptes (lat. *Argus*) war an der griichescher Mythologie e Ris mat honnert (oder vill) Aen, deen zimmlech schaarfsiichteg war (dohier och "*Argusaen*"). 

Den Honnertjärege Krich war e laange Konflikt tëscht Frankräich an England vun 1337 bis 1453. Zwéi Facteuren hu bei dësem Krich eng Roll gespillt, den dynastesche Konflikt an d'Streidereien tëscht Frankräich an England fir d'Guyenne.

D'100 Bicher vum Joerhonnert sinn e franséischt Klassement vu Bicher, déi als honnert bescht Bicher vum 20. Joerhonnert ugesi ginn,

100 Rifles ass en US-amerikanesche Film vum Tom Gries aus dem Joer 1969. De mexikanesche Revolutionär Yaqui Joe Herrera huet eng Bank iwwerfall, a mat de Sue wëll hien 100 Gewierer kafen, fir der Revolutioun ze hëllefen. 

Diddeleng – 100 Joer, 100 Gesiichter ass e lëtzebuergeschen Dokumentarfilm aus dem Joer 2007 vun der Beryl Koltz an dem Armand Strainchamps.

De Li Jiang ass en 100&nbsp;km laange chineesesche Floss deen op enger Längt vun 83&nbsp;km vu Guilin aus bis Yangshuo mat Touristeschëffer befuer gëtt.

Den 100-Meter-Laf ass eng olympesch Disziplin an der Liichtathleetik, déi zum Sprint gehéiert. Wien e Feelstart mécht (Reaktiounszäit vun ënner 100 Millisekonnen) gëtt disqualifizéiert.

## Kuckt och
* Honnert,7

## Um Spaweck
Traitéë vun Utrecht (1713)

D**'Traitéë vun Utrecht** (nom däitschen an englesche Sproochbild och **Fridde vun Utrecht** genannt) sinn eng Rëtsch Friddenstraitéen, déi um Enn vum Spueneschen Ierffollegkrich zu Utrecht ausgehandelt goufen. De Schlussakt gouf den 11. Abrëll 1713 ënnerschriwwen. Domat ass de Krich tëschent de Kinnekräicher vu Groussbritannien a Frankräich op en Enn gaangen. 

## Wat decidéiert gouf

## Ausbléck

## Um Spaweck
Nassaueschen Hausuerde vum Gëllene Léiw

Den **Nassaueschen Hausuerde vum Gëllene Léiw** ( *Ordre du Lion d'Or de la Maison de Nassau*,  *Nassauischer Hausorden vom Goldenen Löwen*,  *Huisorde van den Gouden Leeuw van Nassau*) ass de gemeinsamen Hausuerde vum Kinnek vun Holland an dem Groussherzog vu Lëtzebuerg aus dem Haus Nassau.

Et ass den héchsten Uerden zu Lëtzebuerg. An Holland ass et den héchsten Hausuerden, läit awer op der drëtter Plaz vun den hollänneschen Uerden, hannert dem Grousskräiz vum  *Militaire Willems-Orde* an dem Uerde vum hollännesche Léiw ( *Orde van de Nederlandse Leeuw*).

## Geschicht
Den Uerde gouf den 29. Januar 1858 vum hollännesche Kinnek Wëllem III. an dem Adolphe, Herzog vun Nassau als gemeinsamen Hausuerde an d'Liewe geruff. De Grond fir d'Schafe vum Uerde war engersäits de  600. Anniversaire vum Splécke vum Haus Nassau an d'ottonesch an an d'walramesch Linn an anersäits de 50. Anniversaire vum Herzogtum Nassau.

Den ursprénglechen Uerde mat just enger Klass gouf den 13. Mäerz 1873 vum Wëllem III. a véier Graden agedeelt: *Grand-Croix, Grand-Officier, Officier* a *Chevalier*; 1882 koum dunn nach eng fënneft Klass, de *Commandeur* derbäi. Déi Ännerunge waren all vum Wëllem III. gemaach ginn, ouni datt hien am Virfeld mam Adolphe geschwat hat. Nom Wëllem sengem Doud am Joer 1890 ass den Uerden net méi verdeelt ginn. 

Den Adolphe huet zwee Joer nodeem hien op den Troun koum, d'Ännerungen déi de Wëllem agefouert hat, nees ofgeschaaft. Zu Lëtzebuerg gouf den Uerde vun 1892 nees verginn an an Holland gouf en 1905 vun der Wilhelmina I. nees agefouert. A béide Länner besteet en awer just nach mat enger Klass. 

## Verdeelung
Den Uerden, dee ganz seele vergi gëtt, ass prinzipiell fir Herrscher reservéiert. Et kënnen awer och Persounen domat ausgezeechent ginn, déi den Titel „Exzellenz“ hunn oder op d'mannst Ambassadeur, Generolleitnant, Staatsminister, Äerzbëschof oder en ieweschte Beamte vum Haff sinn. D'Prënzen aus dem Haus Nassau sinn *d'office* Chevalier am Uerden.

## Kuckt och

* Lëtzebuergesch Auszeechnungen an Éierenzeechen
* Auswiel vu Persounen, déi mam Nassaueschen Hausuerde vum Gëllene Léiw dekoréiert goufen

## Um Spaweck

* Distinctions honorifiques du Grand-Duché de Luxembourg, Service information et presse du gouvernement luxembourgeois, ISBN 978-2-87999-161-0
Walter Kapps

De **Walter Kapps**, gebuer als *Walter Serge Virgile Kapps* den 13. September 1907 zu Konstantinopel an der Tierkei a gestuerwen den 1. Februar 1975 zu Paräis, war e franséische Filmregisseur.

## Filmographie
* 1936: *[[Les gaietés du palace]]* - Haaptacteuren: Armand Bernard, Christiane Delyne, Henri Bosc
* 1937: *Pantins d'amour* - Haaptacteuren: Marie Bell, Armand Bernard, Janine Merrey
* 1939: *[[Cas de conscience (Film 1939)|Cas de conscience]]* - Haaptacteuren: Suzy Prim, Jules Berry, Colette Darfeuil
* 1942: *[[Vie privée (Film 1942)|Vie privée]]* - Haaptacteuren: Marie Bell, Jean Galland, Ginette Leclerc
* 1943: *Mahlia la métisse* - Haaptacteuren: Käthe von Nagy, Jean Servais, Pierre Magnier
* 1947: *Une aventure de Polop* - Haaptacteuren: René Adam, Maurice Baquet, Lucien Guervil
* 1947: *Le studio en folie* - Haaptacteuren: Bourvil - (Kuerzfilm)
* 1947 *Plume la poule* - Haaptacteuren: Geneviève Guitry, Georges Grey, Pierre Stephen
* 1955: *[[Mademoiselle de Paris (Film 1955)|Mademoiselle de Paris]]* - Haaptacteuren: Jean-Pierre Aumont, Gisèle Pascal, René Blancard
* 1957: *Paris clandestin* - Haaptacteuren: Claudine Dupuis, Armand Mestral, Danielle Godet
* 1959: *Détournement de mineures* - Haaptacteuren: Franck Villard, Hélène Chanel, Maria Vincent
* 1960: *Amour, autocar et boîtes de nuit* - Haaptacteuren: Pierre Dudan, Robert Berri, Geneviève Kervine, Armand Mestral

## Um Spaweck
Max Dearly

De **Max Dearly**, gebuer als *Lucien Rolland* den 22. November 1874 zu Paräis a gestuerwen den 2. Juni 1943 zu Neuilly-sur-Seine, war e franséische Schauspiller.

## Filmographie
* 1907: *La main* - Regie: Henri Berény - (Kuerzfilm)
* 1908: *L'empreinte ou la main rouge* - Regie: Paul-Henry Burguet - Haaptacteuren: Mistinguett, Gaston Séverin
* 1908 : *[[Carmen (Film 1908)|Carmen]]* - Regie: André Calmettes, Charles Le Bargy - (Kuerzfilm )
* 1931: *[[Azaïs (Film)|Azaïs]]* - Regie: René Hervil - Haaptacteuren: Simone Rouvière, Jeanne Saint-Bonnet - (als Baron Wurtz)
* 1931 : *Coquecigrole* - Regie: André Berthomieu - Haaptacteuren: Danielle Darrieux, Armand Bour - (als Macarol)
* 1932: *Coups de roulis* - Regie: Jean de La Cour - Haaptacteuren: Edith Manet, Pierre Magnier - (als Puy-Pradal)
* 1932 : *L'amour et la veine* - Regie: Monty Banks - Haaptacteuren: Ginette Gaubert, Olga Valéry - (als Jeff Chester)
* 1934: *[[Madame Bovary (Film 1934)|Madame Bovary]]* - Regie: Jean Renoir - Haaptacteuren: Valentine Tessier, Pierre Renoir - (als Homais)
* 1934: *[[Les Misérables (Film 1934)|Les Misérables]]* - Regie: Raymond Bernard - Haaptacteuren: Harry Baur, Charles Vanel - (als Gillenormand)
* 1934 : *Arlette et ses papas* - Regie: Henry Roussel - Haaptacteuren: Jules Berry, Renée Saint-Cyr - (als Mérové)
* 1934 : *Le dernier milliardaire* - Regie: René Clair - Haaptacteuren: Sinoël, Paul Ollivier - (als 	Banco)
* 1934 : *Si j'étais le patron* - Regie: Richard Pottier - Haaptacteuren: Fernand Gravey, Madeleine Guitty - (als Maubert)
* 1935: *[[Un oiseau rare]]* - Regie: Richard Pottier - Haaptacteuren: Pierre Brasseur, Monique Rolland - (als Melleville)
* 1935 : *Paris Camargue* - Regie: Jack Forrester - Haaptacteuren: Albert Préjean, Julien Carette - (als Jules Fabrejoul)
* 1935 : *[[La vie parisienne (Film 1936)|La vie parisienne]]* - Regie: Robert Siodmak - Haaptacteuren: Conchita Montenegro, George Rigaud - (als Ramiro Mendoza)
* 1935 : *Parisian Life* - Regie: Robert Siodmak - Haaptacteuren: Conchita Montenegro, Neil Hamilton - (als Don Ramiro de Mendoza)
* 1936: *La reine des resquilleuses* - Regie: Max Glass, Marco de Gastyne - Haaptacteuren: Suzanne Dehelly, Pierre Brasseur - (als John)
* 1937: *[[Claudine à l'école (Film 1937)|Claudine à l'école]]* - Regie: Serge de Poligny - Haaptacteuren: Pierre Brasseur, Blanchette Brunoy - (als dem Claudine säi Papp)
* 1938: *Le cœur ébloui* - Regie: Jean Vallée - Haaptacteuren: Huguette Duflos, Henri Rollan - (als Géodésias)
* 1938 : *Le train pour Venise* - Regie: André Berthomieu - Haaptacteuren: Victor Boucher, Georges Douking - (als Chardonne)
* 1939: *Le grand élan* - Regie: Christian-Jaque, Henri Sokal - Haaptacteuren: Wissia Dina, Fernand Charpin - (als 	Barsac)
* 1939 : *Ils étaient neuf célibataires* - Regie: Sacha Guitry - Haaptacteuren: Sacha Guitry, Elvire Popesco - (als Athanase Outriquet)
* 1940: *[[Bécassine (Film 1940)|Bécassine]]* - Regie: Pierre Caron - Haaptacteuren: Paulette Dubost, Alice Tissot - (als Adhémar de Proey-Minans)
* 1941: *Le club des soupirants* - Regie: Maurice Gleize - Haaptacteuren: Fernandel, Louise Carletti - (als Prënz Nirvanoff)

## Um Spaweck
Alexandre Schintgen

De **Jean Pierre Alexandre Schintgen**, gebuer den 23. Juli 1814 zu Krautem, an do gestuerwen den 31. Januar 1897, war e lëtzebuergeschen Affekot. Hie war vun 1876 bis 1886 Buergermeeschter vun der Gemeng Réiser.

Seng Eltere waren de Pierre Schintgen (1789-1849), vun Näerzeng gebierteg, an d'Marie Reine Blouet (1791-1855), déi sech de 14. Mee 1809 zu Réiser bestuet haten. Dem Marie Reine säi Papp, de François Blouet, war vun 1800 bis 1806 den éischte Buergermeeschter an der Gemeng Réiser, an de Pierre Schintgen war vun 1812 bis 1820 als drëtte Buergermeeschter op deem Posten.

Den Alexandre Schintgen hat de 17. September 1862 an der Stad der Marie Loos (*5. Mee 1832) vu Walfer d'Jowuert ginn, mat där hien zwou Duechteren hat.

A senger Amtszäit gouf d'Bierchemer Gare gebaut an den “Neie Wee” vu Réiser op Béiweng ugeluecht, deen et de Réiser a Krautemer Leit erméiglecht huet, och bei Iwwerschwemmungen am Réiserbann op d'Bierchemer Gare ze kommen.

Hien war Vermëttler bei engem Sträit tëschent dem Béiwenger Paschtouer Nicolas Neuens an dem Bierchemer Schoulmeeschter J. B. Linster, deen entstane war well de Paschtouer amplaz vun den 2 Stonnen Reliounsunterrecht der 6 gehalen huet an d'Kanner ze spéit heem koume fir z'iessen. Do dernieft huet en d'Kanner gedoen, d'Bibel auswenneg ze léieren.

Den Alex Schintgen war 1878 Grënnungsmember vun der Associatioun fir d'Protektioun vun de Weesekanner.

De 27. Mäerz 1879 huet hien a senger Fonctioun als Beamten vum Zivilstand an der Réiser Gemeng de Gebuertsakt vum Eduard Steichen opgestallt

Seng Läich gouf am Februar 1897 provisoresch an der “Schlasskapell” zu Krautem bäigesat, well et nach net kloer war, ob e Begriefnes an där Kapell net illegal wier.

## Éierung
Als Erënnerung un hie gouf zu Krautem d*'rue Alexandre Schintgen* no him benannt.
Ordre national de la médaille du Mérite sportif

Den **Ordre national de la médaille du Mérite sportif** ass e Lëtzebuerger Verdéngschtuerden deen den 8. Oktober 1945 duerch en Arrêté grand-ducal agefouert gouf.

All Persoun déi sech besonnesch a permanent fir d'kierperlech Erzéiung an de Sport agesat huet, ka mam Uerde vum Mérite sportif ausgezeechent ginn; e kann och posthum verdeelt ginn.

## Geschicht
Den Uerden ass 1945 an d'Liewe geruff gi fir Verdéngschter am Turnen, am Sport an am Scoutissem z'éieren. Nodeems den Arrêté mat deem en agefouert gi war 1976 ofgeschaaft gouf, ass de Verdéngschtuerde mam Gesetz vum 26. Mäerz 1976 nei definéiert ginn an d'Ausféierungbestëmmunge goufen am Joer duerno festgehalen.

## Graden
Den Uerde vum Mérite sportif besteet aus dräi Graden:

* bronze Verdéngschtmedail,
* sëlwer Verdéngschtmedail,
* gëlle Verdéngschtmedail.

## Ausgesinn
Op der viischter Säit vun der Verdéngschtmedail vum Mérite sportif steet « Luxembourg - Médaille du Mérite Sportif » an hannendrop sinn e Lorberhallem, fënnef Réng déi anenee geschlonge sinn an den Datum wéini den Uerde geschaf gouf, den 8. Oktober 1945.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesch Auszeechnungen an Éierenzeechen
I (Homonymie)

**I** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den néngte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: I.
* d'Elementsymbol vum Jod.
* d'réimescht Zeeche fir d'Zuel Eent.
L (Homonymie)

**L** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den zwielefte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: L.
* d'réimescht Zeeche fir d'Zuel Fofzeg.

**l** steet ë.&nbsp;a. fir:
* d'Eenheetesymbol vum Liter.
Ted Kotcheff

Den **Ted Kotcheff**, gebuer als *William Theodore Kotcheff* de 7. Abrëll 1931 zu Toronto, a gestuerwen den 10. Abrëll 2025 zu Nuevo Nayarit a Mexiko, war e kanadesche Filmregisseur a Filmproduzent.

## Filmographie
### Kino
#### als Regisseur
* 1962: *Tiara Tahiti* - Haaptacteuren: James Mason, John Mills, Claude Dauphin
* 1965: *Life at the Top* - Haaptacteuren: Laurence Harvey, Jean Simmons, Honor Blackman
* 1969: *Two Gentlemen Sharing* - Haaptacteuren: Robin Phillips, Judy Geeson, Esther Anderson
* 1971: *Wake in Fright* - Haaptacteuren: Donald Pleasence, Gary Bond, Chips Rafferty 
* 1974: *Billy Two Hats* - Haaptacteuren: Gregory Peck, Desi Arnaz Jr., Jack Warden
* 1974: *The Apprenticeship of Duddy Kravitz* - Haaptacteuren: Richard Dreyfuss, Micheline Lanctôt, Jack Warden
* 1977: *Fun with Dick and Jane* - Haaptacteuren: George Segal, Jane Fonda
* 1978: *[[Who Is Killing the Great Chefs of Europe?]]* - Haaptacteuren: George Segal, Jacqueline Bisset, Jean-Pierre Cassel
* 1979: *North Dallas Forty* - Haaptacteuren: Nick Nolte, Charles Durning, Dayle Haddon
* 1982: *First Blood* - Haaptacteuren: Sylvester Stallone, Richard Crenna, Brian Dennehy
* 1982: *Split Image* - Haaptacteuren: Michael O'Keefe, Karen Allen, Peter Fonda
* 1983: *Uncommon Valor* - Haaptacteuren: Gene Hackman, Robert Stack, Fred Ward
* 1985: *Joshua Then and Now* - Haaptacteuren: James Woods, Gabrielle Lazure, Alan Arkin
* 1988: *Switching Channels* - Haaptacteuren: Kathleen Turner, Burt Reynolds, Christopher Reeve
* 1989: *Winter People* - Haaptacteuren: Kurt Russell, Kelly McGillis, Lloyd Bridges
* 1989: *Weekend at Bernie's* - Haaptacteuren: Andrew McCarthy, Jonathan Silverman, Catherine Mary Stewart
* 1992: *Folks!* - Haaptacteuren: Tom Selleck, Don Ameche, Anne Jackson
* 1995: *The Shooter* - Haaptacteuren: Dolph Lundgren, Maruschka Detmers, Assumpta Serna

## Um Spaweck
Germaine Roger

D**'Germaine Roger**, gebuer als *Victoria Calixte Bousquet* den 12. Februar 1910 zu Marseille, a gestuerwen den 20. Abrëll 1975 zu Savigny-sur-Orge, war eng franséisch Schauspillerin a Sängerin.

## Filmographie
* 1932 *Coups de roulis* - Regie: Jean de La Cour - Haaptacteuren: Max Dearly, Edith Manet - (als Betty)
* 1932: *Hôtel des étudiants* - Regie: Victor Tourjansky - Haaptacteuren: Lisette Lanvin, Raymond Galle - (als Studentin)
* 1932: *La pouponnière* - Regie: Jean Boyer - Haaptacteuren: Robert Arnoux, Julien Carette - (als Christiane Delannoy)
* 1932: *Une faible femme* - Regie: Max de Vaucorbeil - Haaptacteuren: Meg Lemonnier, André Luguet - (als Jacqueline)
* 1932: *Bariole* - Regie: Benno Vigny - Haaptacteuren: Octave Berthier, Janine Crispin 
* 1933: *Caprice de princesse* - Regie: Karl Hartl, Henri-Georges Clouzot - Haaptacteuren: Marie Bell, Albert Préjean - (als Henriette)
* 1933: *[[Tambour battant (Film 1933)|Tambour battant]]* - Regie: André Beucler, Arthur Robison - Haaptacteuren: George Rigaud, Françoise Rosay 
* 1934: *[[Trois de la marine (Film 1934)|Trois de la marine]]* - Regie: Charles Barrois - Haaptacteuren: Armand Bernard, Betty Stockfeld - (als Rosette)
* 1934: *Un drôle de locataire* - Regie: René Pujol - (Kuerzfilm) 
* 1934: *La caserne en folie* - Regie: Maurice Cammage - Haaptacteuren: Raymond Cordy, Colette Darfeuil - (als Suzy)
* 1935: *[[La mascotte (Film 1935)|La mascotte]]* - Regie: Léon Mathot - Haaptacteuren: Lucien Baroux, Jean Tissier - (als Bettina) 
* 1935: *Debout là-dedans!* - Regie: Henry Wulschleger - Haaptacteuren: Bach, Félix Oudart - (als Clara)
* 1935: *La petite sauvage* - Regie: Jean de Limur - Haaptacteuren: Paulette Dubost, Pierre Larquey 
* 1935: *Train de plaisir* - Regie: Léo Joannon - Haaptacteuren: Frédéric Duvallès, José Noguéro - (als Marguerite)
* 1936: *La petite dame du wagon-lit* - Regie: Maurice Cammage - Haaptacteuren: Paul Pauley, Roger Tréville - (als Simone) 
* 1937: *J'arrose mes galons* - Regie: René Pujol, Jacques Darmont - Haaptacteuren: Bach, Monique Bert 
* 1936: *Jacques et Jacotte* - Regie: Robert Péguy - Haaptacteuren: Roger Tréville, Jacotte - (als Annie) 
* 1936: *Les croquignolle* - Regie: Robert Péguy - (Kuerzfilm)
* 1938: *Un de la Canebière* - Regie: René Pujol - Haaptacteuren: Henri Alibert, Rellys - (als Francine)
* 1938: *Les rois de la flotte* - Regie: René Pujol - Haaptacteuren: Tichadel, Marcel Rousseau
* 1939: *Les gangsters du château d'If* - Regie: René Pujol - Haaptacteuren: Henri Alibert, Betty Stockfeld - (als Nine)

## Um Spaweck
Mario Vargas Llosa

De **Jorge Mario Pedro Vargas Llosa**, gebuer den 28. Mäerz 1936 zu Arequipa, am Peru, a gestuerwen den 13. Abrëll 2025 zu Lima, war e peruanesche Schrëftsteller, Politiker a Journalist, deen zanter 1993 och déi spuenesch Nationalitéit hat. Hie gëtt zu de bedeitendste latäinamerikanesche Romanschrëftsteller an Essayiste gezielt. An den 1980er Joren huet hie sech  aktiv an der peruanescher Politik engagéiert a gouf President vun enger neier liberaler Partei. 1990 war hie Kandidat bei de Wale vum peruanesche Staatspresident, huet awer géint den Alberto Fujimori verluer.

De Vargas Llosa gouf 2010 mam Nobelpräis fir Literatur ausgezeechent. Am Februar 2023 gouf hien als éischten Auteur, deen net op franséisch schreift, an d'Académie française opgeholl.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Laureate vum Nobelpräis fir Literatur

## Um Spaweck
K (Homonymie)

**K** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den eelefte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: K.
* d'Elementsymbol vum Kalium.
* d'Eenheetszeeche vum Kelvin.

**k** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den SI-Eenheete-Prefix *Kilo-*.
E (Homonymie)

**E** steet ë.&nbsp;a. fir:
* de fënnefte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: E.
* den SI-Eenheete-Prefix *Exa-*.
P (Homonymie)

**P** steet ë.&nbsp;a. fir:
* de siechzéngte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: P.
* d'Elementsymbol vum Phosphor.
* den SI-Eenheete-Prefix *Peta-*.

**p** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den SI-Eenheete-Prefix *Pico-*.
T (Homonymie)

**T** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den zwanzegste Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: T.
* den SI-Eenheete-Prefix *Tera-*.
G (Homonymie)

**G** steet ë.&nbsp;a. fir:
* de siwente Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: G.
* den SI-Eenheete-Prefix *Giga-*.

**g** steet ë.&nbsp;a. fir:
* d'Eenheetesymbol vum Gramm.
N (Homonymie)

**N** steet ë.&nbsp;a. fir:
* de véierzéngte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: N.
* d'Elementsymbol vum Stéckstoff.
* d'Symbol fir d'SI-Eenheet vun der Kraaft, d'Newton.

**n** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den SI-Eenheete-Prefix *Nano-*.
F (Homonymie)

**F** steet ë.&nbsp;a. fir:
* de sechste Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: F.
* d'Elementsymbol vum Fluor.

**f** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den SI-Eenheete-Prefix *Femto-*.
S (Homonymie)

**S** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den nonzéngte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: S.
* d'Elementsymbol vum Schwiewel.

**s** steet ë.&nbsp;a. fir:
* d'Eenheetszeeche vun der Sekonn.
Bulgaresch Euromënzen

Déi national Säite vun de **[[Bulgarien|bulgareschen]] [[Euromënzen]]**:

D'bulgaresch Euromënze koumen den 1. Januar 2026 an Ëmlaf.

Op de 'rouden' a 'giele' Mënzen gesäit een de Reider vu Madara, op der 1-Euro-Mënz den Iwan Rilski an op der 2-Euro-Mënz de Païssi vun Hilandar.


Fichier:1+2+5 Cent, Bulgaria.jpeg|1 Cent
Fichier:1+2+5 Cent, Bulgaria.jpeg|2 Cent
Fichier:1+2+5 Cent, Bulgaria.jpeg|5 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Bulgaria.jpeg|10 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Bulgaria.jpeg|20 Cent
Fichier:10+20+50 Cent, Bulgaria.jpeg|50 Cent
Fichier:1 Euro, Bulgaria.jpeg|1 Euro
Fichier:2 Euro, Bulgaria.jpeg|2 Euro
Fichier:2 Euro edge inscription Bulgaria.svg|Gravure laascht de Bord (2€)


## Um Spaweck
Mary Morgan

D**'Mary Morgan**, gebuer als *Yvonne Jeanne Mathilde Céleste Durand* den 2. August 1906 zu Paräis an och do gestuerwen de 7. Oktober 1997, war eng franséisch Schauspillerin.

## Filmographie
* 1935: *[[Retour au paradis (Film 1935)|Retour au paradis]]* - Regie: Serge de Poligny - Haaptacteuren: Claude Dauphin, Jeanne Fusier-Gir - (als Line Sazarin)
* 1943: *Coup de feu dans la nuit* - Regie: Robert Péguy - Haaptacteuren: Henri Rollan, Jean Debucourt - (als Lise du Coudrais)
* 1948: *Éternel conflit* - Regie: Georges Lampin - Haaptacteuren: Annabella, Fernand Ledoux - (als Madame Chardeuil)

## Um Spaweck
Simone Cerdan

D**'Simone Cerdan**, gebuer als *Simone Marguerite Chemin* den 28. November 1897 zu Fontainebleau a gestuerwen den 12. Mee 1967 zu Rémalard, war eng franséisch Schauspillerin a Sängerin

## Filmographie
* 1927: *Marquitta* - Regie: Jean Renoir - Haaptacteuren: Jean Angelo, Marie-Louise Iribe 
* 1930: *Bonne nuit* - (Kuerzfilm)
* 1930: *Une femme a menti* - Regie: Charles de Rochefort - Haaptacteuren: Paul Capellani, Jeanne Helbling - (als Myriam Giverny)
* 1930: *La bonbonne* - (Kuerzfilm)
* 1930: *Barcarolle d'amour* - Regie: Carl Froelich, Henry Roussell - Haaptacteuren: Charles Boyer, Annabella - (als Fanny Laure)
* 1931: *La chanson des nations* - Regie: Rudolf Meinert, Maurice Gleize - Haaptacteuren: Dolly Davis, André Roanne - (als Yvonne Fleury)
* 1931: *[[Partir (film, 1931)|Partir]]* - Regie: Maurice Tourneur - Haaptacteuren: Jean Marchat, Ginette d'Yd - (als Florence Bernard)
* 1931: *[[Le chanteur inconnu (Film 1931)|Le Chanteur inconnu]]* - Regie: Victor Tourjanski - Haaptacteuren: Lucien Muratore, im Gérald - (als Hélène Corbigny)
* 1932: *Grains de beauté* - Regie: Pierre Caron, Léonce Perret - Haaptacteuren: Marfa d'Hervilly, Roger Tréville - (als Colette Dupont)
* 1932: *[[Les vignes du Seigneur (Film 1932)|Les vignes du Seigneur]]* - Regie: René Hervil - Haaptacteuren: Victor Boucher, Victor Garland - (als Gisèle)
* 1933: *[[Clochard (Film)|Clochard]]* - Regie: Robert Péguy - Haaptacteuren: Robert Ancelin, Marcel Barencey - (als Mme Lubin)
* 1932: *Gisèle and Partner* - Regie: Max de Rieux - Haaptacteuren: Henri Debain 
* 1932: *Le domestique mécanique* - Regie: Roger Capellani - (Kuerzfilm)
* 1934: *[[Le grand jeu (Film 1934)|Le grand jeu]]* - Regie: Jacques Feyder - Haaptacteuren: Marie Bell, Pierre Richard-Willm 
* 1935: *Paris Camargue* - Regie: Jack Forrester - Haaptacteuren: Albert Préjean, Max Dearly - (als Martine)
* 1935: *Marie des Angoisses* - Regie: Michel Bernheim - Haaptacteuren: Mireille Balin, Pierre Dux - (als Sängerin)
* 1935: *[[À la manière de...]]* - Regie: Paul Laborde 
* 1935: *Les frères Brothers* - Regie: Pablo Labor - (Kuerzfilm)
* 1936: *Le champion de ces dames* - Regie: René Jayet - Haaptacteuren: Roger Tréville, Darman - (als Henriette Poulard)
* 1936: *Faites comme chez moi* - Regie: Pierre Lafond - (Kuerzfilm)
* 1938: *Les chevaliers de la cloche* - Regie: René Le Hénaff - Haaptacteuren: Darman, Julien Carette - (als Irène De Cernay)
* 1938: *Prince de mon cœur* - Regie: Jacques Daniel-Norman - Haaptacteuren: Reda Caire, Claude May - (als Prinzessin Carina!
* 1945: *La route du bagne* - Regie: Léon Mathot - Haaptacteuren: Viviane Romance, Clément Duhour - (als Janeton)
* 1946: *Le cabaret du grand large* - Regie: René Jayet - Haaptacteuren: Sessue Hayakawa, Fernand Fabre 
* 1946: *Nuits d'alerte* - Regie: Léon Mathot - Haaptacteuren: Hélène Perdrière, Roger Pigaut 
* 1948: *Triple enquête* - Regie: Claude Orval - Haaptacteuren: Junie Astor, Fernand Fabre - (als Infirmière)

## Um Spaweck
Jack Forrester

Den **Jack Forrester**, ass en US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent.
 
Hien huet tëschen 1927 an 1939 a Frankräich Filmer gedréit a produzéiert,

## Filmographie
### als Regisseur
* 1932: *Criminel* - Haaptacteuren: Harry Baur, Pierre Alcover, Jean Servais
* 1932: *Mon ami Tim* - Haaptacteuren: Jeanne Helbling, Thomy Bourdelle, Frank O'Neill
* 1933: *Quelqu'un a tué* - Haaptacteuren: André Burgère, Raymond Cordy, Gaston Modot
* 1935: *Et moi, j'te dis qu'elle t'a fait de l'œil* - Haaptacteuren: René Bergeron, Jules Berry, Colette Darfeuil
*1935: *Paris Camargue* - Haaptacteuren: Albert Préjean, Max Dearly, Julien Carette
* 1936: *[[Les gaîtés de la finance]]* - Haaptacteuren: Fernandel, Raoul Marco, Gaston Modot

### Als Produzent
* 1935: *Et moi, j'te dis qu'elle t'a fait de l'œil*
* 1935: *Le billet de mille* - Regie: Marc Didier - Haaptacteuren: Gaby Morlay, Lucien Baroux
* 1935: *[[La marraine de Charley (Film 1935)|La marraine de Charley]]* - Regie: Pierre Colombier - Haaptacteuren: Lucien Baroux, Olly von Flint
* 1936: *[[Marinella (Film)|Marinella]]* - Regie: Pierre Caron - Haaptacteuren: Tino Rossi, Yvette Lebon
* 1936: *Les petites alliées* - Regie: Jean Dréville - Haaptacteuren: Madeleine Renaud, Constant Rémy
* 1936: *La guerre des gosses* - Regie: Jacques Daroy - Haaptacteuren: Jean Murat, Saturnin Fabre 	Saturnin Fabre
* 1936: *[[La maison d'en face (Film 1937)|La maison d'en face]]* - Regie: Christian-Jaque - Haaptacteuren: Elvire Popesco, André Lefaur 
* 1937: *[[Cinderella (Film 1937)|Cinderella]]* - Regie: Pierre Caron - Haaptacteuren: Joan Warner, Christiane Delyne
* 1938: *[[Les Nuits blanches de Saint-Pétersbourg]]* - Regie: Jean Dréville - Haaptacteuren: Gaby Morlay, Pierre Renoir
* 1937: *L'escadrille de la chance* - Regie: Max de Vaucorbeil - Haaptacteuren: Lili Damita, André Luguet
* 1938: *La marraine du régiment* - Regie: Gabriel Rosca - Haaptacteuren: Pauline Carton, Raymond Cordy

## Um Spaweck
Robert Bibal

De **Robert Bibal**, gebuer als  *Pierre Robert Bibal* den 8. Februar 1900 zu Paräis an och do gestuerwen de 5. Januar 1973,  war e franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1932: *La folle nuit* - Haaptacteuren: Suzanne Bianchetti, Colette Broïdo, Marguerite Deval
* 1932 : *Amour... amour...* - Haaptacteuren: Colette Broïdo, Adrien Le Gallo, Henri Marchand
* 1932 : *Chouchou poids plume* - Haaptacteuren: Arcy-Hennery, Colette Broïdo, Jean-Henri Chambois
* 1936: *Les grands* - Regie zesumme mam Félix Gandéra - Haaptacteuren: Charles Vanel, Gaby Morlay, Pierre Larquey
* 1938 : *Remontons les Champs-Élysées* - Regie zesumme mam Sacha Guitry - Haaptacteuren: Sacha Guitry, Lucien Baroux, Jean Périer
* 1939: *Deuxième bureau contre Kommandantur* - Regie zesumme mam  René Jayet - Haaptacteuren: Gabriel Gabrio, Léon Mathot, Junie Astor
* 1947: *[[L'homme traqué (Film 1947)|L'homme traqué]]* - Haaptacteuren: Louise Carletti, Jean Tissier, Fréhel
* 1947 : *[[Le fugitif (Film 1947)|Le fugitif]]* - Haaptacteuren: Alfred Adam, René Dary, Jean Debucourt
* 1952: *[[Les deux monsieur de madame (Film 1952)|Les deux monsieur de madame]]* - Haaptacteuren: Jean Parédès, Arlette Poirier, Jacques Berthier
* 1953: *[[Le petit Jacques (Film 1953)|Le petit Jacques]]* - Haaptacteuren: Jean-Pierre Kérien, Blanchette Brunoy, Howard Vernon 
* 1954: *Le tournant dangereux* - Haaptacteuren: Viviane Romance, Philippe Lemaire, Armand Mestral
* 1957: *Une gosse sensass* - Haaptacteuren: Jean Bretonnière, Geneviève Kervine, Raymond Bussières
* 1960: *Cabrioles ou la journée d'une danseuse* - Haaptacteuren: Jean-Pierre Cassel, Colette Richard - (Kuerzfilm) 
* 1960: *Chaque minute compte* - Haaptacteuren: Dominique Wilms, Raymond Souplex, Robert Berri
* 1961: *Alibi pour un meurtre* - Haaptacteuren: Raymond Souplex, Danik Patisson, Yves Vincent
### als Dréibuchauteur
* 1936: *Les grands* 
* 1937: *Double crime sur la ligne Maginot* - Regie: Félix Gandéra - Haaptacteuren: Victor Francen, Véra Korène
* 1947: *L'homme traqué* 
* 1947: *[[Quartier chinois (Film 1947)|Quartier chinois]]* - Regie: René Sti - Haaptacteuren: Michèle Alfa, Sessue Hayakawa
* 1949 : *[[Ma tante d'Honfleur (Film 1949)|Ma tante d'Honfleur]]* - Regie: René Jayet - Haaptacteuren: Suzanne Dehelly, Jean Parédès
* 1949: *[[Une nuit de noces (Film 1950)|Une nuit de noces]]* - Regie:     René Jayet - Haaptacteuren: Martine Carol, Jean Parédès
* 1950: *Les aventuriers de l'air* - Regie: René Jayet  - Haaptacteuren: Ginette Leclerc, Elina Labourdette
* 1951: *[[L'enfant des neiges (Film 1951)|L'enfant des neiges]]* - Regie: Albert Guyot - Haaptacteuren: Mony Dalmès, Mona Dol
* 1951: *[[Le chéri de sa concierge (Film 1951)|Le chéri de sa concierge]]* - Regie: René Jayet - Haaptacteuren: Jean Parédès, Paulette Dubost
* 1952: *Les deux monsieur de madame*
* 1953: *Le petit Jacques*
* 1954: *Le tournant dangereux*

## Um Spaweck
Tierkesch Lira

D**'Tierkesch Lira** oder och einfach **Lira** (TRY) ass zanter 1923 déi offiziell Wärung vun der Tierkei.

1 Lira ass an 100 Kuruş ënnerdeelt.

## Geschicht
D'Tierkesch Lira gouf 1923 als Nofollgerwärung vun der Osmanescher Lira offiziell agefouert. Vun 2005 bis 2008 housch d'Tierkesch Lira, *Nei Tierkesch Lira*, well duerch d'Wärungsëmstellung vun 2005 aus 1.000.000 al Tierkesch Lira, 1 nei Tierkesch Lira gouf.

## Billjeeën am Ëmlaf

## Mënzen am Ëmlaf




## Um Spaweck
Syresch Lira

D**'Syresch Lira** och **Syresch Pond** (SYP) ass zanter 1920 déi offiziell Wärung vu Syrien.

1 Lira ass an 100 Piaster ënnerdeelt.

## Geschicht
Déi haiteg syresch Lira gouf 1920, kuerz nom Zerfall vum Osmanesche Räich offiziell agefouert. Déi éischt kéier, gouf d'Syresch Lira kuerz no der Grënnung vum Islam agefouert.

Den 1. Januar 2026 koumen nei Billjeeën an Ëmlaf; ouni de Kapp vum fréieren Diktator Baschar al-Assad.
Mat der Reform goufen zwee Nulle gestrach, d. h. 1000 al Lira goufen 10 nei Lira.

## Um Spaweck
Wäissrussesche Rubel

De **Wäissrussesche Rubel** (BYN) ass zanter Mee 1992 déi offiziell Wärung vu Wäissrussland.

1 Rubel ass an 100 Kopeken ënnerdeelt.

## Geschicht
* Den éischte Wäissrussesche Rubel (BYB) gouf e puer Méint no der Onofhängegkeet vun der Sowjetunioun am Mee 1992 offiziell agefouert. 10 Sowjetesch Rubel goufen 1 Wäissrussesche Rubel.

* Den zweete Wäissrussesche Rubel (BYR) gouf am Joer 2000 agefouert. Bei dësem Rubel goufen 3 Nulle gestrach: 1000 BYB = 1 BYR.

* Den drëtte Wäissrussesche Rubel (BYN) gouf den 1. Juli 2016 agefouert am Verhältnis vun 10.000 Rubel (BYR) = 1 Rubel (BYN). Mat dëser Ännerung koume fir d'éischt kéier Mënzen an den Ëmlaf.

## Billjeeën a Mënzen

### Éischt Serie (1992–2000)
Den éischte Rubel vun 1992 bis 2000 (BYB) war a Kopeken ënnerdeelt.

### Zweet Serie (2000–2016)
Bei der Wärungsëmstellung am Joer 2000 (BYR) goufe keng nei Kopekenmünzen oder -billjeeë produzéiert. Vun der zweeter Serie goufen et Billjeeë mat Wäerter 1, 5, 10, 20, 50, 100, 500, 1000, 5000, 10.000, 20.000, 50.000, 100.000 an 200.000 Br; Mënzen hu virun der Ëmstellung vum 1. Juli 2016 net existéiert.

### Drëtt Serie (zanter 2016)
Zanter der Reform vun 2016 (BYN) ginn et Mënzen mat de Wäerter 1, 2, 5, 10, 20 a 50 Kopeken, souwéi 1 an 2 Rubel. Billjeeë ginn et mat de Wäerter 5, 10, 20, 50, 100, 200 a 500 Br. Billjeeën vun der aler Serie vun 100 Br bloufen an enger Iwwergangszäit weider gëlteg.

## Kuckt och
* Euro

## Um Spaweck
Russesche Rubel

De **Russesche Rubel** (RUB) ass zanter Mee 1992 déi offiziell Wärung vu Russland.

1 Rubel ass an 100 Kopeken ënnerdeelt.

## Geschicht
Den éischte Rubel gouf am 14. Joerhonnert a Form vu Gold- a Sëlwermënzen agefouert.

Am 16. Joerhonnert huet sich de Rubel als Bezuelmethod entwéckelt, soudatt en am 17. Joerhonnert am Zarentum Russland als Wärung agefouert gouf.

An der Zäit vun der russescher Revolutioun war de Russesche Rubel enger Hyperinflatioun ausgesat. No der Russescher Revolution a Grënunng vun der Sowjetunioun gouf de Russesche Rubel mam Sowjetesche Rubel ersat.

Nom Zerfall vun der Sowjetunioun hunn d'Nofollgerstaaten de Sowjetesche Rubel als Wärung ofgeleent a wollten eng eege Wärung. Dofir gouf de Sowjetesche Rubel am Joer 1992 mam Russesche Rubel ersat.

Den haitege russesche Rubel (RUB) gouf e puer Méint nom Zerfall vun der Sowjetunioun am Mee 1992 offiziell agefouert. 10 Sowjetesch Rubel goufen 1 Russesche Rubel.

Virun der Neiwäertung am Joer 1998 war d'Verhältnis 1.000 al Russesch Rubel (RUR) zu engem haitege Russesche Rubel (RUB).

"Rubel" heescht souvill wéi "erofschloen."

## Billjeeën
D'Billjeeën zanter 1997:

## Mënzen

## Um Spaweck
Hrywnja

D**'Hrywnja** (UAH) ass zanter dem 2. September 1996 déi offiziell Wärung vun der Ukrain.

1 Hrywnja ass an 100 Kopeken ënnerdeelt.

## Geschicht
Eng éischte kéier gouf et ënner der Kiewer Rus d*'Hrywnja* eng Geldeenheet.

Nodeems d'Sowjetunioun d'Ukrain ageglidert hat, gouf d'Hrywnja duerch de Sowjetesche Rubel ersat.

D'Hrywnja gouf nom Zerfall vun der Sowjetunioun, a schlussendlech duerch d'Wärungsreform am September 1996 offiziell erëm als Wärung agefouert.

## Billjeeën am Ëmlaf

## Mënzen

## Um Spaweck
Serbeschen Dinar

De **serbeschen Dinar** (RSD) ass zanter dem 4. Februar 2003 déi offiziell Wärung vu Serbien.

1 Dinar ass an 100 Para ënnerdeelt.

## Geschicht
Den éischte serbeschen Dinar gouf 1214 vum Kinnek Stefan Nemanjić agefouert.

Bis 1999 gouf a béiden Deelrepublicke vu Jugoslawien, Serbien a Montenegro, nach de jugoslaweschen Dinar benotzt. Dee gouf 2000 am Montenegro mat der däitscher Mark, an 2003 a Serbie mam serbeschen Dinar ersat.

Zanter 2013 ginn et keng gëlteg Para-Mënze méi.

## Billjeeën am Ëmlaf
Op den éischte Billjeeën (2000, 2001 an 2002) steet nach d'Landbezeechnung "Jugoslawien" drop, zanter 2003 gi se vun der serbescher Nationalbank erausginn. Billjeeë mat der aler Bezeechnung „Narodna Banka Jugoslavije“ sinn zanter dem 1. Januar 2007 ongëlteg.

Op der Récksäit sinn am Waasserzeeche verschidde Spigelvarianten. D'„jugoslawesch“ Billjeeë weisen en einfachen duebelen Aadler, déi Ausgaben déi méi spéit erauskoumen, einfach nach e stiliséiert „Duebelen-Б“. Den aktuelle Sigel (duebelen Aadler virun engem gekréinten Hermelinmantel) gouf tëscht 2005 an 2010 agefouert an 2011 erëm iwwerschafft.

## Kuckt och
* Euro

## Um Spaweck