open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gaalgebierg (Bieles)

De **Bielesser Gaalgebierg** ass eng Kopp, déi tëscht Bieles an Uewerkuer an der Gemeng Suessem läit. Seng héchst Plaz ass 403 m.

## Geschichtleches

### Minièresgesellschaft ''Bridder Poeckes''
Vun 1927 un hunn d'Bridder Jean a Jos Poeckes de Minièresbetrib vun der *Gruben- und Baufirma August Thyssen* iwwerholl. Hei gouf zanter 1898 als éischt déi rout iewescht Minettschicht ofgebaut, duerno dann déi Gro an déi Schwaarz. Transportéiert goufen d'Steng a sougenannte Buggien, déi vun enger Damplokomotiv gezu goufen. Fir erof an d'Duerf ze kommen, si se beim Bremsschapp (op enger Héicht vun zirka 385m) ugestréckt a lues iwwer *de Plang* an d'Duerf bei de Quai gelooss ginn, wou se d'Uewerkuererstrooss hu misse passéieren. Bei der Bielesser Gare sinn d'Buggien dann op normal Eisebunnswaggonen ëmgefëllt ginn. Iwwer dëse Wee ass d'Minett an d'Déifferdenger oder an d'Escher Schmelz komm.

D'Bielesser Minett war bis zu 30 % eisenhalteg.

D'Ruine goufen haut zum Deel restauréiert. Op Informatiounstafele virun de Gebaier kritt een eng kleng Iwwersiicht vun de Gebaier.

### De Gaalgebierg haut
Haut erënneren nëmmen nach vereenzelt raschteg Buggien, déi an den Hecke leien, sou wéi den historesche Léierpad um Gaalgebierg seng Vergaangeheet.Am Joer 1998 gouf eng weider Kuriositéit ofgerappt: Déi déck Gasleitung, déi vum Héichuewe-Maschinnebetrib vun der Schmelz Esch-Belval iwwer de Gaalgebierg an d'Déifferdenger Schmelz gaangen ass. Haut ass duerch en eidelen Dall d'Siicht op Esch an op Déifferdeng fräi.

## D'Spillplaz
Haut ass um Gaalgebierg eng grouss Spillplaz mat engem Foussballsterrain, eng Skatebunn an e puer Picknick- a Grillplazen. D'Spillplaz selwer war fréier mol eng grouss Stockcarspiste. Um Gaalgebierg gëtt och dat traditionell d'Buerg gebrannt.

## Kuckeswäertes

* Historesche Léierpad vun der fréierer Minièresgesellschaft
* Grouss Spillplaz
* Mountainbike-Pist
* Jogging- & Fitness-Pist
* Geologesche Léierpad

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Suessem
* Rail.lu - Mine Galgenberg
Beata Szalwinska

D**'Beata Szalwinska**, ass eng polnesch Pianistin, déi zu Lëtzebuerg lieft.

Si huet eng international Concertsaktivitéit (klassesch Musek) an huet ënner anerem a Polen, an Däitschland, an der Belsch, an Dänemark, a Frankräich, zu Lëtzebuerg an an der Schwäiz als Solo an ënner der Matwierkung vun enger Rei vu verschiddenen Ensembele gespillt. D'Beata Szalwinska ass och Member vum Lëtzebuerger Quintett Aconcagua, lauter Beruffsmusiker, déi zu Lëtzebuerg an am Ausland optrieden.

## Hir musikalesch Ausbildung
* 1972-1980: *Emil Mlynarski Musekschoul* zu Warschau a Polen
* 1980-1985: *Józef Elsner Secondary Music School* mat der Professer Anna Radziwonowicz zu Warschau, Polen
* 1980-1985: Master of Arts - *Frederic Chopin Academy of Music* mat dem Professer Barbara Muszynska zu Warschau, Polen
* 1992-1993: École Normale de Musique A. Cortot, bei der Marian Rybicki zu Paräis.
* 1992-1994: *Conservatoire de Musique d'Olivier Messiaen* beim Professer Sergiei Markarov

## Hire Repertoire
Si huet eng Preferenz fir Wierker vun de Komponiste Beethoven, Chopin, Liszt, Mozart, Rachmaninoff, Ravel, Schubert, Szymanowski an Tschaikowsky.

## Kuckt och
* Quintett Aconcagua, mam der *Beata Szalwinska* als Pianistin
* Lëscht vu Pianisten

## Um Spaweck

* Der Beata Szalwinska hir international Websäit
* Offiziell Websäit vun "Dom Pracy Twórczej w Radziejowicach" (National Institution of Culture)
Mariekapell vu Clairefontaine

D**'Mariekapell vu Clairefontaine** gouf 1875 vun den Areler Jesuitten no de Pläng vum Staatsarchitekt Charles Arendt gebaut. D'Kapell steet op der Plaz vun der fréierer Zisterzienserinnenabtei, déi nach vun der Gräfin Ermesinde vu Lëtzebuerg a Laroche, Marquise vun Arel geplangt gi war, awer eréischt vun hirem Jong, dem Hary de Blonden, gebaut gouf.

D'Reschter vun der Ermesinde leien an der Krypta ënner der Kapell, no bei der Quell vum Hellege Bernard.

Tëscht 1997 an 2000 huet d'Lëtzebuerger Regierung an Zesummenaarbecht mam Belsche Ministère de la Région Wallonne d'Kapell restauréiere gelooss.

## D'Fënstere vun der Mariekapell
D'Kapell huet eng Rei ganz schéi Fënsteren, déi d'Geschicht vun der Abtei, an domat e Stéck Lëtzebuerger Geschicht erzielen.


Fichier:Stained glass window with Ermesinde of Luxembourg, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|D'Ermesinde vu Lëtzebuerg
Fichier:Stained glass window with Bernard of Clairvaux, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|Den hellege Bernard
Fichier:Stained glass window with Joan of Luxembourg, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|D'Jeanne vu Lëtzebuerg
Fichier:Stained glass window with Hawis of Bar, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|D'Hawis vu Bar
Fichier:Stained glass window with Margaret of Bar, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|D'Marguerite vu Bar



Fichier:Stained glass window with Henry V, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|Den Henri de Blonden
Fichier:Stained glass window with Francis Xavier, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|Den hellege François Xavier
Fichier:Stained glass window with Stanislaus Kostka, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|Den hellege Stanislaus Kostka
Fichier:Stained glass window with Ignatius of Loyola, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|Den Ignatius of Loyola
Fichier:Stained glass window with Humbeline of Jully, Clairefontaine Abbey, Arlon.jpg|D'Helleg Hombeline


## Um Spaweck

* Eng Säit mat der detailléierter Geschicht vu Clairefontaine (Archive)
Bremsschapp

E **Bremsschapp** ass e Gebai, an deem Bremsvirriichtunge stinn, sief et mechanescher oder elektrescher, déi dofir do sinn, fir bei Seelbunnen oder Standseelbunnen, déi mat Kontergewiichter funktionéieren, d'Faart vun de Kabinnen oder Waggonen ze bremsen an ze stoppen. Bremsschäpp zu Lëtzebuerg stoungen am Süde vum Land, op Transportstrecken op deene Minett transportéiert gouf, wéi z.&nbsp;B um Bielesser Gaalgebierg, an der Minière um Hesselsbierg bei Téiteng, um Lallengerbierg an zu Péiteng um Prënzebierg. Soss uechter d'Land waren der am Steebroch vu Bettenduerf, an der Gipsgrouf um Stroumbierg bei Schengen, an an der Kelsbaach bei Gréiwemaacher. Am Éislek gouf et een am Buckelsser Steebroch.

## Prinzip
Op ville Plazen wou Iwwerdag ofgebaut gouf hunn d'Buggie missen en Héichtenënnerscheed iwwerwannen (am Fall vum Bielesser Bremsschapp war et en Héichtenënnerscheed vun iwwer 50 m), fir op en aneren Niveau ze kommen. Dëst ass iwwer en Zweeschinnesystem gaangen. Véier beluede Buggie goufe sou mat engem stole Seel iwwer eng géi Streck (dacks "de Plang" genannt) erofgelooss. Als Géigegewiicht goufen eng Rëtsch onbeluede Buggien aus dem Dall an d'Luucht op de Plateau eropgezunn.

Bei verschiddene Bremsschäpp war d'Bremsenergie sou héich datt konnt Stroum produzéiert ginn wéi z.&nbsp;B. bei deem vu Rochonvillers.

## Kuckt och
* Bielesser Gaalgebierg
* Pierre Baltes - e bekannte Bremser & Mecanicien am Minett
Lëscht vun de Provënze vum Réimesche Räich

Dës **Lëscht vun de Provënze vum Réimesche Räich** ass en Deel vun de .

## Kuckt och
* Lëscht vun de Réimesche Provënze bis zum Diokletian
* Lëscht vun de Réimesche Provënzen nom Diokletian

## Um Spaweck
Buggi

E **Buggi** ass e klengen Zuchwaggon, dee virun allem an de Minièren am Minett agesat gouf, fir déi eisenhalteg Minettssteng ze transportéieren. An de meeschte Fäll si se vun der Ofbauplaz bis op e Quai gefuer, wou d'Minett a gréisser Eisebunnswaggonen ëmgefëllt gouf. Am Ufank si se vu Schaffpäerd, spéider awer vun Damplokomotiven oder, an de Minièrë selwer, vun Elektrolokomotive gezu ginn.

Net seelen hu se misse Iwwer Dag e groussen Héichtenënnerscheed iwwerwannen. An deene Fäll si beluede Waggone mat sougenannte Bremsschäpp erofgelooss an eideler eropgezu ginn. Fir Accidenter beim Eropzéien z'evitéiere gouf dacks hannen un dee leschte Buggi en "Hond" ugehaangen.

Beim Entluede gouf den eisene Bac iwwer en Hiewelsystem ëmgekippt.

Zu Lëtzebuerg goufen der och produzéiert, ë.&nbsp;a. vun der Géisserei a Schlässerei Massard zu Keel, dem Atelier Friser zu Téiteng an dem Atelier Ernest Barblé zu Stroossen.

Buggie gesäit een haut nach a ville Minettsstied, wou se als Monumenter opgestallt goufen.

## Buggien an anere Formen
Do wou et noutwenneg war, goufe Buggie benotzt déi zu zwou Säite konnte gekippt ginn. Well do d'Achs vum Kippsystem net laanscht der Säit vum Chassis ubruecht war, mä an der Mëtt, haten déi den Nodeel datt se net vum selwe ganz eidel gelaf sinn.

## Kuckt och
* Bremsschapp
* Minière

## Um Spaweck

* Buggie bei rail.lu
Marga López

D**'Marga López**, gebuer den 21. Juni 1924 zu San Miguel de Tucuman an Argentinien als *Catalina Margarita López Ramos*, a gestuerwen de 4. Juli 2005 zu Mexiko-Stad, war eng gebierteg argentinesch Filmschauspillerin, déi 1955 déi mexikanesch Nationalitéit ugeholl huet.

Hiren Ufank am Film huet se 1945 am mexikanesche Film *El hijo desobediente* gemaach.

D'Marga Lopez ass un enger Häerz-Arhythmie an engem Spidol gestuerwen.

## Filmer (Auswiel)
### Kino
* 1945: *El Hijo desobediente* vum Humberto Gómez Landero
* 1946: *Los Tres García* vum Ismael Rodríguez
* 1947: *Cartas Marcadas* vum René Cardona
* 1949: *Salón México* vum Emilio Fernández
* 1952: *Un Rincón Cerca del Cielo* vum Rogelio A. González
* 1953: *Eugenia Grandet* vum Emilio Gómez Muriel 
* 1954: *La entrega* vum Julián Soler
* 1959: *[[Nazarín]]* vum Luis Buñuel
* 1963: *Cri Cri el grillito cantor* vum Tito Davison
* 1966: *Tiempo de morir* vum Arturo Ripstein
* 1970: *El Profe* vum Miguel M. Delgado

## Um Spaweck
Henriëtte Hilda Bosmans

D**'Henriëtte Hilda Bosmans**, gebuer de 6. Dezember 1895 zu Amsterdam, an och do den 2. Juli 1952 gestuerwen, war eng hollännnesch Komponistin.
## Wierk
Heischtergronn

Den **Heischtergronn** ass eng Uertschaft an der Gemeng Esch-Sauer.

## Geographie
Den Heischtergronn läit un der Sauer.

## Kuckeswäertes
* D'Kapell vun der helleger Kunigunde

## Biller

Fichier:Esch-Sûre, Heiderscheidergrund (01).jpg|Uertsschëld vum "Lieu-dit"
Fichier:Esch-Sûre, Heiderscheidergrund (02).jpg|D'Buvette vum Camping
Fichier:Esch-Sûre, Heiderscheidergrund (04).jpg|"Am Gronn"
Fichier:Sauer Heischtergronn.jpg|D'Sauer


## Literatur
* Roilgen, Jean: *Den Heischtergronn - Séng Leit, séng Bräich*, in: Letzeburger Sonndesblad. - Jg. 120(1987), Nr. 25, S. 3-4, ill

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Esch-Sauer
Europäesch Bank fir Neiopbau an Entwécklung

D**'Europäesch Bank fir Neiopbau an Entwécklung** (engl.: *European Bank for Reconstruction and Development*, frans.: *Banque européenne pour la reconstruction et le développement*; däit.: *Europäische Bank für Wiederaufbau und Entwicklung*; kuerz: **BERD** oder **EBRD**) ass eng international Bank, déi Rekonversioun vun den Ekonomien an de fréieren kommunistesche Länner an Europa an Zentralasien finanzéiert. Déi bewëllegt Sue si fir d'Privatiséierung vun Entreprisë geduecht. Hire Sëtz ass zu London.

## Originnen
D'BERD gouf 1991 gegrënnt, nodeem d'Berliner Mauer gefall war an déi fréier kollektivistesch Länner de Wee zeréckfonnt hunn zum System vun der Privatwirtschaft. D'Zil vun der BERD war an ass et, dëse Länner an hirem schwierege Reconversiounsprozess bäizestoen.
 
Den éischte President vun der BERD war de Fransous Jacques Attali.

## Membere vun der BERD

Als Reaktioun op déi russesch Invasioun vun der Ukrain zënter 2022 huet de Verwaltungsrot vun der BERD den Zougank zu de Ressourcen vun der Bank fir souwuel russesch wéi och wäissrussesch Entitéite ausgesat an d'Büroe vun der Bank an den zwou Haaptstied Moskau a Minsk zougemaach, awer béid Länner sinn nach ëmmer Aktionären.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der BERD
Jean-Paul Jacobs

De **Jean-Paul Jacobs**, gebuer den 23. Januar 1941 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 19. Juli 2016 zu Berlin, war e lëtzebuergesche Schrëftsteller.

No sengem Lycée zu Esch huet de Jean-Paul Jacobs zu Bonn Geschicht, Philosophie a Musekswëssenschaft studéiert. Zanter 1967 huet hien zu Berlin gewunnt, wou hien am Ufank um Bau an a Fabrécke geschafft huet. 1973-1975 war hie beim RIAS a vun 1975 bis 2006 Mataarbechter vun der Staatsbibliothek.

2005 krut hien de Servais-Präis fir *Jenes Gedicht & Mit nichts*.

## Wierker
* *Apoll kaputt*, Gedichter, Lëtzebuerg 1964
* *Die Toten schießen schneller*, Erzielung, Impuls 7, Lëtzebuerg 1970
* *Spectres* (op Franséisch), Lëtzebuerg, 1971
* *Die Bärenhäuterin*, Erzielung, Sylvia Jacobi Verlag, Berlin 1983
* *Himmelsruinen*, Gedichter, Kouros Press, Berlin 1983
* *Der Trüffelhirsch*, Gedichter, Sylvia Jacobi Verlag, Berlin 1993
* *Die Feste der Engel*, Gedichter, Fotoe vum Wolfgang Osterheld, Op der Lay, Esch-Sauer 1995, ISBN 978-2-87967-028-7
* *De Jean-Paul rifft de Roger un*, Éditions Phi, Iechternach 1993
* *Firwat as dem Denise séng Bitzmaschin da geckeg gin?* Éditions Phi, Iechternach 1997
* *Le Concert Imaginaire, Konzert für Goethe*, Sylvia Jacobi Verlag, Berlin 1999 
* *Ode an die Mode: ein Auftragswerk*, Silvia Jacobi Verlag, Berlin 2000 
* *Jenes Gedicht & Mit nichts*, Gedichter mat enger Illustratioun vun Michel Würthle, PHI, Esch-Uelzecht 2004
* *Die Perücke des Zephyrvogels*, mat Zeechnunge vum Matthias Pelzer, Éditions Phi, Déifferdeng 2011, ISBN 978-2-87964-149-2
* *das große durcheinander*, Gedichter, mat Zeechnunge vum Matthias Pelzer, Éditions Ultimomondo, 2012, ISBN 978-2-919933-76-1
* *ruhmeshalle | entrechats | am kamin*, Gedichter, Éditions Ultimomondo, 2014, ISBN 978-2-919933-92-1
* *In der Sänfte des Apollofalters*, Gedichter, Éditions Guy Binsfeld, 2015, ISBN 978-2-87954-285-0

## Literatur
* Conter, Claude, 2007. *Jacobs, Jean-Paul*. S. 287-288 in: 
* Daniel Conrad: *„Minettsdapp“ und Berliner - Abschied von einem Lebenshungrigen* am Luxemburger Wort vum 22. Juli 2016, S.17

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller

## Um Spaweck
* Schmit, Elise: Federvieh und Kratzfuß, Bespriechung vun *Die Perücke des Zephyrvogels* am Land, vum 4. Februar 2011; archivéiert
* Obszönes Kammerspiel, Buchkritik "Die Bärenhäuterin" am Der Spiegel, 5/1983 31. Januar 1983
Pjotr Alexandrowitsch Klimow

De **Pjotr Alexandrowitsch Klimow** (*Пётр Александрович Климов*), gebuer de 16. Juli 1970 zu Moskau, ass e russesche Komponist an Dichter.

## Säi Liewen
Bis 1994 huet de Klimow am Michail Gnessin-Conservatoire beim Andrei Golowin a beim Boris Tschaikowski studéiert. No sengen Etüden huet hien an der selwechter Schoul Kompositioun- an Orchestratiounscourse ginn. De Klimow schreift niewelaanscht Gedichter mat Gittarbegleedung.

Hien ass Member vun der Boris Tschaikowski-Gesellschaft.

## Säi Wierk
* Orchesterwierker
** Canzonetta fir Sträichorchester (2000)
** Concertino fir Piano a Kummerorchester (1997)
** Celloskonzert (1994)
* Vokalmusek
** Kantate fir Bariton a Kummerorchester (1992)
** Lidder
** Musek fir Chéier
* Kummermusek
** Sträichtrio (1994)
** Geiesonat(1991)
** Variatiounen iwwer Theemae vum Bulat Okudschawa fir Braatsch solo (1997)
** Suite fir Cello solo (2000)
** Kleng Fantasie fir Klarinett solo (1998)

## Um Spaweck
* Engleschsproocheg Websäit mat Lauschterbeispiller, Gedichter a Biller
Austin Bradford Hill

Den **Austin Bradford Hill**, gebuer den 8. Juli 1897 zu London a gestuerwen den 18. Abrëll 1991, war e brittesche Medezin-Statistiker.

Wéi den Hill op der Universitéit vu London Professer fir medezinesch Statistik war, huet hien d'Konzept vun de kontrolléiert medezineschen Testen an d'Medezin agefouert. Bei der Aféierung vun engem neie Medikament ass et am Beschten, fir zwou änlech Gruppen ze maachen, vun deenen déi eng dat Medikament kritt, an déi aner nëmmen e Plazebo (ouni Wierkstoffer). An de 50er Jore vum 20. Joerhonnert huet den Hill mam Sir Richard Doll duerch eng Laangzäitetude ënner britteschen Dokteren, fir d'éischt Kéier konnten noweisen, datt et en Zusummenhang gëtt tëscht dem Fëmmen an dem Longekriibs

### Wierker
* *Principles of Medical Statistics*, London: The Lancet, 1937. 
* Medical Research Council (1948) *Streptomycin in Tuberculosis Trials Committee. Streptomycin treatment of pulmonary tuberculosis*, British Medical Journal, 2, S. 769-83. 
* Doll, Richard; Hill Austin Bradford: *Smoking and carcinoma of the lung. Preliminary Report*, British Medical Journal,1950, 2: S. 739-748. 
* Doll, Richard; Hill Austin Bradford: *The mortality of doctors in relation to their smoking habits*, British Medical Journal,1954, 228, S. 1451-5.
Norbert von Kunitzki

Den **Norbert von Kunitzki**, gebuer de 25. Mäerz 1934 an der Stad Lëtzebuerg am Pafendall, a gestuerwen de 25. November 2005 duerch en Accident zu Sapa am Vietnam, war e lëtzebuergeschen Ekonomist a Manager, dee bekannt ass duerch seng Publikatiounen a seng Virträg.

Den Norbert von Kunitzki huet zu Antwerpen Ekonomie studéiert a gouf 1954 Kontabel bei der Arbed. 1970 gouf hien, mat nëmme 35 Joer, Finanzchef vun deem Stolkonzern.

1971 gouf e Professer um Centre Universitaire de Luxembourg.

1987 gouf hie Generaldirekter, an 1994 President vun der Sidmar zu Gent.

1991 krut e vun der Genter Universitéit den Éierendoktertitel iwwerdroen.

1998 koum hien hannescht op Lëtzebuerg a gouf do President vum Centre Universitaire.

Den Norbert von Kunitzki war eng Zäit laang President vun der Konsumenteschutzvereenegung a Vizepresident vum Direktiounscomité vun der Telindus. Weiderhi war hie Member vun der Luxembourg Income Study, President vun der EuroSignCard, President vum Institut d'études européennes et internationales du Luxembourg (IEIS), President vun Mobistar, Member vum Verwaltungsrot vu Systran, Member vum Verwaltungsrot vum Philharmonieorchester, vum Lëtzebuerger Roude Kräiz, a vum *Europe Turm*.

## Literatur
**L'immigration au Luxembourg, et après?*, Serge Allegrezza, Mario Hirsch et Norbert von Kunitzki, Dutch University Press, Amsterdam, 2007
**L'Histoire, le présent et l'avenir du modèle luxembourgeois*, Serge Allegrezza, Mario Hirsch et Norbert von Kunitzki, LIEIS, 2003

## Gielercher
* 

## Quellen
* Luxemburger Wort 2005: *Wirtschaftsfachmann Norbert von Kunitzki gestorben*.
Kautebaach

**Kautebaach** ass eng Uertschaft an der Gemeng Kiischpelt a war bis Enn 2005 den Haaptuert vun der fréierer Gemeng Kautebaach.

## Geographie

An der Uertschaft op der Wëlzer Zuchstreck leeft d'Klierf an d'Wolz. Kuerz nom Zesummelaf läit op der Wolz d'Kautebaacher Gare an donieft déi nei Kläranlag.

## Geschicht

Bis Enn 2005 war Kautebaach Chef-lieu vun der Gemeng Kautebaach. Dës huet den 1. Januar 2006 (Gesetz vum 14. Juli 2005) mat der Gemeng Wëlwerwolz fusionéiert fir déi nei Gemeng Kiischpelt ze bilden.

## Kuckeswäertes

* d'Paul Eyschen-Monument
* d'Kierch Kautebaach
* déi pedagogesch Kläranlag Kautebaach

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Uertschaften
* Gare Kautebaach

## Um Spaweck

* Kautebaach op der Websäit vun der Gemeng Kiischpelt 
* Léierpad Kautebaach
* *[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1914/04/17/n1/jo Loi du 17 avril 1914, transférant le chef-lieu de la commune d'Alscheid à Kautenbach]*

## Gallerie

Kautenbach houses and chapel 2012.jpg|Am Duerf
Paul_Eyschen_Kautenbach_Luxembourg_01.jpg|Paul Eyschen-Monument
Kautebaach-001.JPG|Plack op der fréierer Schoul
Kautebaach.JPG|Wopen um fréiere Gemengenhaus 
Klierf Wolz zu Kautebaach.JPG|D'Klierf (riets) leeft an d'Wolz
Kapell Heischtergronn

D**'Kapell am Heischtergronn** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Öewersauer Saint-Pirmin, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Esch-Sauer gehéiert.

D'Patréinesch ass d'helleg Kunigunde där hiert Fest den 13. Juli gefeiert gëtt.

Se steet am Kierchewee, dee vun der  an den Heischtergronn féiert.

## Geschicht
Bis de 7. Mee 2017 war d'Kapell aus dem Heischtergronn eng Kapell vun der Par Heischent. Zur fréierer Par Heischent huet ausser der Kapell aus dem Heischtergronn och nach d'Parkierch vun Heischent an d'Kapell zu Mëtscheed gehéiert.

## Iwwer d'Gebai
D'Kapell ass an de Joren 1848 - 1852 gebaut ginn.

D'Kapell am Heischtergronn ass en aachteckege Bau. Si ass am neo-gotesche Stil gebaut. An der Ardenneschluecht 1944/45 war d'Kapell staark beschiedegt ginn. 1949 gouf se erëm zum Deel reparéiert. Gréisser Reparature goufen an de Joren 1962 bis 1964 gemaach.

Am Joer 1991 gouf d'Kapell als National-Monument klasséiert. Duerno ass si da komplett vu baussen a vu banne restauréiert ginn.

## D'Statuen
* Den hellegen Celsus (gestuerwen am Joer 141 zu Tréier) op der rietser Säit vum Haaptaltor (16. Joerhonnert)
* D'Tréischterin am Leed an der Mëtt um Haaptaltor
* D'Helleg Kunigunde (980 - 1040) op der lénkser Säit vum Haaptaltor (XVI. Joerhonnert)
* D'Helleg Katharina vun Alexandria an den hellegen Antonius de Klausener oder och *Schweinetünnes* genannt, stinn hannen an der Kierch
* Iwwer der Haaptentree steet eng weider stenge Statu vun der helleger Kunigunde.

## D'Fënsteren
D'Fënstere sinn am Ufank vum 20. Joerhonnert am Atelier Linster zu Munneref gemaach ginn. Op jiddwer Fënster ass en Hellegen ze gesinn.
* - D'helleg Kunigunde
* - Den hellege Péitrus
* - Den hellegen Andreas
* - D'helleg Bäerbel
* - Den hellegen Antonius vu Padua
* - D'helleg Margareta vu Cortona
* - Den hellege Jousef

## D'Klack
D'Klack aus der Kapell klëngt am Toun la.

Si ass 0,35 m héich an huet en Duerchmiesser vun 0,41 m.Op der Klack ass e Bild vun der Tréischterin am Leed, an et steet dorop geschriwwen "Faitte par Hemery", de Rescht vun der Inscriptioun ass ewechgefeilt.

## D'Celsus-Feier
Zanter 1987 organiséieren d'Frënn vun der Heischtergrënner Kapell all Joer am Juli d'Celsus-Feier an der Kapell. Bei där Geleeënheet gi Päerd, Trakteren, Autoen a Vëloe bei der Kapell vum zoustännege Paschtouer geseent.

## Literatur
* *[[Por Heischent]]*, (verschidden Auteuren), Saint-Paul, Lëtzebuerg, 2004

## Biller

Fichier:Haaptaltor.JPG|Den Haaptaltor
Fichier:Fënster.JPG|D'Fënster mam hellege Jousef
Fichier:Hellege Katharina vun Alexandrien - Kapell Heischtergronn.jpg|D'Statu vun der helleger Katharina vun Alexandrien


## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Sauer

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
* Websäit iwwer d'Kapell vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
* D'Fënstere vun der Kapell am Heischtergronn op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
Aconcagua (Museksgrupp)

**Aconcagua** ass e Lëtzebuerger Museksquintett, deen zu Lëtzebuerg an am Ausland mat engem argentineschen Tango-Repertoire optrëtt. De Quintett interpretéiert haaptsächlech d'Wierker vum Astor Piazzolla.

## Kompositioun vum Quintett
* Thibault Momper, Gittarist
* Benoît Legot, Contrabassist
* Daniel Gruselle, Accordéonist
* Beata Szalwinska, Pianist
* Fabian Perdichizzi, Violonist
Batty-Weber-Präis

De **Batty-Weber-Präis** (*Prix Batty Weber*) ass den nationale lëtzebuergesche Literaturpräis, deen zanter 1987 all 3 Joer un e Lëtzebuerger Schrëftsteller fir säi Gesamtwierk vergi gëtt.

## Laureaten
* 1987: Edmond Dune
* 1990: Roger Manderscheid
* 1993: Léopold Hoffmann
* 1996: Anise Koltz 
* 1999: Nic Weber
* 2002: Pol Greisch
* 2005: Guy Rewenig
* 2008: Nico Helminger
* 2011: Jean Portante
* 2014: Lambert Schlechter
* 2017: Georges Hausemer
*2020: Pierre Joris
* 2023: Margret Steckel

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
Léon Kauffman

De **Léon Kauffman**, gebuer de 16. August 1869 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 25. Mäerz 1952 och do, war e lëtzebuergesche Politiker. Hie war vun 1917-1918 Premierminister vu Lëtzebuerg.

## Säi Liewen
No sengem Studium vum Droit gouf de Léon Kauffman 1893 zum Attaché um Parquet général ernannt a war du vun 1898 bis 1900 Friddensriichter zu Iechternach.No senger Ernennung zum Riichter an der Stad war hie vun 1902 bis 1910 Regierungsrot.

1910 gouf hien Direkter vun der Steierverwaltung a President vun den Assurances sociales.

1916 gouf hie Generaldirekter (d.&nbsp;h. Minister) vun de Finanzen (bis 1918).

1917 koum et zu enger Kris vun der Regierung Thorn, ënner anerem, well d'Chamber dem Landwirtschaftsminister Michel Welter d'Vertrauen entzunn hat. Den 19. Juni 1917 huet de Léon Kauffman eng Riets-Liberal Regierung zesummegestallt, an där hie Staatsminister, Aussen- a Finanzminister war.

Ënner dëser Regierung gouf d'Ännerung vun der Lëtzebuerger Constitutioun an d'Weeër geleet, déi ënner anerem d'allgemengt Walrecht aféiere sollt. Dobäi koum et awer zu Reiwereien, well d'Regierung gezéckt huet, wéi vun der Chamber gewollt, d'Origine vun der souveräner Muecht "an der Natioun" z'etabléieren, amplaz, wéi bis dohin, "an der Persoun vum Grand-Duc". Wéi dann och nach bekannt gouf, datt de Staatsminister bei enger Privatvisitt vum däitsche Kanzler bei der Groussherzogin Marie-Adélaïde dobäi war, koum et zu enger Ëmbildung vun der Regierung. De Léon Kauffman ass den 28. September 1918 als Chef vun der Regierung zeréckgetrueden.

Hie war vun 1915 bis 1945 Member, a vun 1945 bis 1952 President vum Staatsrot.

Vun 1923 bis 1952 war de Léon Kauffman President vum Verwaltungsrot vun der Banque internationale à Luxembourg. Hien ass 1952 an der Stad Lëtzebuerg gestuerwen.

Hien hat sech 1906 mat der Madeleine Joséphine Franck bestuet, an d'Koppel hat véier Kanner, zwéi Jongen an zwee Meedercher. De Joseph Kauffman (1907-1988) war dat eelst Kand.

## No him genannt
* Eng Strooss an der Stad Lëtzebuerg: *rue Léon Kauffman* (PLZ: 1853) um Zens tëscht dem *boulevard Charles Simonis* an der *rue Robert Bruch*.
* Eng Strooss an der Gemeng Suessem: *rue Léon Kauffman* (PLZ: 4405) zu Zolwer.
* Eng Strooss an der Gemeng Déifferdeng: *rue Léon Kauffman* (PLZ: 4596) zu Uewerkuer.
* Eng Cité an de Gemenge Suessem an Déifferdeng: d'Cité Léon Kauffman zu Zolwer an Uewerkuer mat der Strooss *rue Léon Kauffman*.

## Gielercher
* 

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Premierministeren
* Ausseministere vu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Victor Thorn

De **Victor Thorn**, gebuer den 31. Januar 1844 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen de 15. September 1930 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Politiker.

## Säi Liewen
De Victor Thorn huet vun 1863 bis 1866 zu Gent, Heidelberg an Dijon Droit studéiert.

1867 gouf hien Affekot an huet bis 1883 an der Magistratur geschafft. 1883 gouf hie Staatsprocureur.

Tëscht 1885 an 1888 war e Member vum Staatsrot.

Vun 1888 bis 1892 war hie Generaldirekter (Minister) fir ëffentlech Bauten an der Regierung Eyschen.

1899 gouf de Victor Thorn Procureur général.

1915 war en an der Regierung Mongenast Minister fir Justiz an ëffentlech Bauten.

1916 huet d'Regierung Loutsch, déi no där vum Mongenast um Rudder war, missen demissionéieren, well s'e de Vertrauensvott an der Chamber net iwwerstanen hat.

E knappse Mount méi spéit konnt de Victor Thorn eng nei Regierung presentéieren, an där déi dräi grouss Parteie vertruede waren. Et goung virun allem drëms, d'Versuergungskris am Land, déi duerch de Krich ëmmer méi grouss gouf, meeschter ze ginn. D'Regierung huet d'Liewensmëttel rationéiere gelooss an Héchstpräisser festgeluecht, mä doduerch gouf just de Schwaarzmaart gestäerkt an d'Spannungen tëscht der Stad- an der Landbevëlkerung vergréissert.

1917 koum et am Minett zu engem Streik, dee vun der däitscher Arméi opgeléist gouf. Schliisslech huet de Landwirtschaftsminister Michel Welter d'Vertraue vun der Chamber entzu kritt, a mat him ass déi ganz Regierung gefall.

Vum 19. Juni 1917 bis zu sengem Doud war de Victor Thorn President vum Staatsrot. Vun 1921 bis 1927 war hie permanente Member vun der Cour d'Arbitrage zu Den Haag.

De Victor Thorn war e lëtzebuergesche Fräimaurer.

Hien ass 1930 an der Stad gestuerwen.

## No him benannt
Fir un de Victor Thorn z'erënneren huet de Stater Schäfferot de 14. Juni 1962 decidéiert eng Strooss no him ze benennen; de *[[Boulevard Victor-Thorn|boulevard Victor Thorn]]* verbënnt vun den Dräi Tierm aus de *[[Boulevard Jean-Ulveling|boulevard Jean Ulveling]]* mam Clausener Bierg.

## Gielercher
* 
* 
* Grand'Croix vum Ordre de la Couronne de Belgique (Promotioun 1922)
* Grand'Croix vum Ordre de la couronne d'Italie (Promotioun 1916)
* Grand'Croix vum Ordre de la couronne de Roumanie (Promotioun 1911)
* Commandeur mat Plaquette vum Ordre du Lion néerlandais (Promotioun 1881)

## Kuckt och
* Regierung Thorn
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Premierministeren
* Ausseministere vu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Joseph Hansen (1874)

De **Joseph** genannt **Sepp Hansen**, gebuer den 3. Januar 1874 zu Steesel, a gestuerwen den 3. Dezember 1952 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Schrëftsteller, deen op Franséisch geschriwwen huet.

__TOC__De Joseph Hansen koum als eelst vu 16 Kanner, dovu 15 Jongen, an enger Bauerefamilljen op d'Welt. Säi Papp, den och Joseph geheescht huet, war Buergermeeschter vu Steesel. Hien huet säi Studium op der *[[École normale supérieure|École normale supérieure de Paris]]* gemaach. Tëscht 1899 an 1918 war hie Professer am *[[Lycée classique de Diekirch|Gymnase de Diekirch]]* a vun 1918 bis 1939 am Kolléisch an der Stad Lëtzebuerg.

De "Sepp" Hansen, wéi e genannt gouf, huet aussergewéinlech vill Schrëftleches hannerlooss. Ënner dem Pseudonym *Jean de Crécy* huet hien an der La Voix des Jeunes an am Nanzeger Blietchen *L'Est Républicain* iwwer literaresch Theemae geschriwwen. An der Zeitung *[[L'Indépendance luxembourgeoise]]* ware seng méi philosophesch Artikelen ënner sengem "Schreifnumm" *Pangloss* ze fannen.

De Joseph Hansen war e grousse Verdeedeger vun der franséischer géint déi däitsch Sprooch. Hien huet Germaniséierung vu Lëtzebuerg gefaart, an huet dofir wärend dem Éischte Weltkrich den Alliéierte wichteg Informatioune vun däitsche Militärtransporter fir d'Westoffensiv, déi iwwer de Lëtzebuerger Schinnestrang goungen, duerch verschlësselt Zeitungsartikelen iwwermëttelt. En ettlech däitsch Iwwerraschungsugrëff konnten dowéinst konterkaréiert ginn. Et war den Däitsche kloer, datt d'Spioune vu Lëtzebuerg hu misse kommen. De Sepp Hansen a seng Mataarbechter, déi all Eisebunner waren, hunn ënner permanenter Liewensgefor agéiert.
 
Méi spéit, den 21. Februar 1921 krut hie vum Generalsekretär vun der Alliance française, dem Paul Labbé d*'Croix de chevalier* vun der Légion d'honneur fir seng Verdéngschter fir d'Verbreede vun der franséischer Sprooch a Kultur iwwerreecht.

Erzielungen oder Romaner huet de Joseph Hansen keng hannerlooss.

Zu Steesel ass d'Schoul no him genannt: École Sepp-Hansen. An der Stad Lëtzebuerg dréit eng Strooss säin Numm.

Hie war de Grousspapp vum Jacques Hansen.

## Gielercher
* 

## Bibliographie
* Frank Wilhelm 2003: *Joseph Hansen 1874-1952.* In: 400 Joer Kolléisch, Band II, S. 323-325. éditions saint paul, Lëtzebuerg. ISBN 2-87963-419-9.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
## Um Spaweck

* Fiche am autorenlexikon.lu
Mathias Esch

De **Mathias Esch**, gebuer den 2. November 1882 zu Kauneref, a gestuerwen de 4. November 1928 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Literaturkritiker a Schrëftsteller.

No sengem Studium op der Paräisser Sorbonne an der Stroossbuerger Universitéit, wou hie Sproochwëssenschaft, Philologie a Philosophie studéiert huet, war de Mathias Esch vun 1916 bis 1927 Professer am Meedercheslycée an der Stad Lëtzebuerg.

## Wierker
* *L'Œuvre de Maurice Maeterlinck*, Mercure de France, Paräis, 1916
* *En relisant Maupassant*, Revue Romande, Lausanne, 1920
* *Visages de l'Oesling* - 1929, net fäerdeg ginn.
## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
Lëscht vun de brittesche Monarchen

Dës **Lëscht vun de brittesche Monarchen** ass en Deel vun de .

**D'[[Lady Jane Grey]] war nëmme fir 9 Deeg um Troun am Joer 1553. Si gouf vun der Mary I. ofgesat.*


Image:Royal coat of arms of the United Kingdom (St. Edward's Crown).svg|Wope vum Vereenegte Kinnekräich
Image:Coat of arms of the United Kingdom in Scotland.svg|Wope vu Schottland



## Kuckt och

* Lëscht vun de Kinneke vu Wessex

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der brittescher Monarchie (englesch)
Lëscht vu Pianosfabrikanten

* C. Bechstein Pianofortefabrik 
* Blüthner 
* Bösendorfer 
* Elsen
* Feurich 
* August Förster 
* Grotrian-Steinweg 
* Hupfer 
* Ibach 
* Kawai 
* KORG
* Pallik & Stiasny 
* Pfeiffer 
* Pleyel 
* Samick 
* Sauter 
* Schimmel 
* Seiler 
* Steinway & Sons 
* Wilhelm Steinberg 
* Yamaha
## Um Spaweck
Prosper Friob

De **Prosper Albert Nicolas Friob**, gebuer den 3. Juni 1902 zu Rued bei Ell, a gestuerwen den 21. Dezember 1995, war Zeecheprofesser zu Esch-Uelzecht a Lëtzebuerg. De Spëtznumm deen hie vun de Schüler krut war de *Fribchen*, a sou war hien dann och spéider soss duerch d'Land bekannt.

Hien huet zu Wien studéiert an ass besonnesch als lëtzebuergesche Moler bekannt, haaptsächlech duerch seng Uelegbiller vu Clownen. An hir Gesiichter huet hien eng grouss Sentimentalitéit geluecht. Ënner senge Wierker sinn och vill Landschaften. Doriwwer eraus huet de Prosper Friob a senger Fräizäit och nach Geie gebaut an ettlech Skulpturen hannerlooss.

## Auszeechnungen
* 

## Literatur
* APEA:*Regard*, Album erausgi vun der *Association des Professeurs d'Education Artistique de l'Enseignement Secondaire et Supérieur*, 1987, Éditions St.-Paul

## Galerie vun Tableauen a Skulpture vum Prosper Friob

Image:Bopi_564_1_1.jpg|Nu 1
Image:Bopi_565_1_1.jpg|Nu 2
Image:ZFotoen 054 1.jpg|Nu 3
Image:ZNus2 1.jpg|Nu 4
Image:Bopi_579_1_1.jpg|Portrait vu sech 
Image:Bopi_590_1.jpg|Portrait vu sech als Clown
Image:Bopi 568 1 1.jpg|D'ganz Famill
Image:Bopi_597_1.jpg|Fra mat der Gei
Image:Al Kierch Dikrech Friob.JPG| Al Dikkrecher Kierch
Image:Prossiclown8_1_2.jpg|Clown mat der Dunn
Image:Friobclown2_1.jpg|Clownen am Zirkus
Image:Bopi 563 1.jpg|Schwéier beschäftegte Clown
Image:Fotoen 089.jpg|Zwéin Clownen
Image:Prosperfriobporquerolle 1.jpg|Porquerolles
Image:ZFotoen 078 1.jpg|Idyllesch Landschaft
Image:ZFotoen 080 1.jpg|Bauerenhaiser
Image:ZFotoen 081 1.jpg|Bierken am Wand
Image:ZFotoen 082 1.jpg|Um Stauséi
Image:ZFotoen 087 1.jpg|Um Stauséi 2
Image:Prossiourtableau.JPG| Our 1
Image:Friobour 1.jpg|Our 2
Image:Prossibiwelsour.JPG| Our 3 (Biwwels)
Image:Bopi 606 1.jpg|Nonnen am Reen
Image:Prossiquirinuskappell.JPG|Quirinuskappell
Image:Friobburgels 1.jpg|Buerg Els
Image:Prossivierge2 1.jpg|Muttergottes
Image:Bopi 617 1.jpg|Fraekapp
Image:Joueurdeflute 1.jpg|Spill op der Flütt
Image:ZFotoen 059 1.jpg|Reider um bloe Päerd
Image:Fotoen 063.jpg|Dräi Skeletter
Image:Bopi 560 1.jpg|Lugubert Spill um Grafhiwwel
Image:ZFotoen 033 1.jpg|D'Schëff vu sengem Jong Tommy
Image:ZFotoen 064 1.jpg|Deus ex machina
Image:ZBeimKaartespill 1.jpg| Beim Kaartespill
Image:Beaupère.JPG|Ale mann
Image:ZëmmermatUewen.JPG|Zëmmer mat Uewen
Image:ZFotoen 037 1.jpg|Dem Luthier Prosper Friob seng Geien
Image:Hollerecher Kierfecht, wou de Prosper Friob begrueft ass.jpg|Hollerecher Kierfecht, wou de Prosper Friob begruewen ass


## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Ulrich Roski

Den **Ulrich Roski**, gebuer de 4. Mäerz 1944 zu Prüm, a gestuerwen den 20. Februar 2003 zu Berlin, war en däitsche Lidder-Mécher.

Dem Ulrich Roski seng Lidder si Pärele vu lakoneschem Humor. Bei sengen ëffentlechen Optrëtter war hie meeschtens eleng; hien huet sech op der Gittar oder um Piano begleet. Bei enger Tournée ass e mat Schobert und Black opgetrueden.

Vun 2001 un, wéi de Roski no enger Operatioun wéinst Zongekriibs net méi konnt sangen, ass hie mam Duo *Unsere Lieblinge*, dat sinn de Stefan Noelle an den Alex Haas, opgetrueden. Mat hinnen huet hien och seng lescht CD gemaach, *Ich lerne sprechen*

2002 huet e seng Autobiographie erausginn, *In vollen Zügen*.

## Laangspillplacken
* *.... daß dich nicht die Schweine beißen*, 1970
* *Das macht mein athletischer Körperbau*, 1971
* *Erste Hilfe*, 1972
* *Concerto Grosse*, 1973
* *Das ist der Dank*, 1975
* * 'n Abend*, (live), 1975
* *Der Nächste bitte*, 1977
* *Man kommt viel rum*, (live), 1978
* *So hat es die Natur gewollt*, 1978
* *Die Kuh muß vom Eis*, 1980
* *Spinatwachteln im Schlafrock*, (live), 1981
* *Rauhe Schale, weicher Keks*, 1981
* *Aber bitte nicht so laut*, 1982
* *Immer in der Mitte*, 1984
* *Es geht auch anders - aber so geht es auch*, (live), 1992

## CDen
* *Es geht auch anders - aber so geht es auch*, (live), 1992, Duebel-CD 
* *Jahre später*, 1998
* *Ein schöner Fang*, 2000, Maxi-CD
* *Ich lerne sprechen*, 2001
* *Rückblick*, 2002
* *Schwoche sprach zu seiner Schwochen*, 2005

## Bicher
* *Der kleine Mann von der Straße*, 1974
* *In vollen Zügen - Vom Leben auf Rädern - Die Autobiographie*, 2002, Eichborn

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum Ulrich Roski
Henri Rabinger

Den **Henri** (oder **Harry**) **Rabinger**, gebuer de 25. Februar 1895 am Pafendall, a gestuerwen de 7. September 1966 an der Stad, war e lëtzebuergesche Moler.

## Säi Liewen
Vun 1913 bis 1915 huet de Rabinger zu Paräis, vun 1915 bis 1918 zu München Konscht a Molerei studéiert. Zu München huet hien de Joseph Kutter, Jean Schaack a Jean Noerdinger kenne geléiert, mat deenen hien och befrënnt war. 1919 gouf hien Zeecheproff am Escher Meedercheslycée, a vun 1921 bis 1934 an der Handwierkerschoul. Zesumme mam Joseph Kutter an den Artiste Claus Cito, Nico Klopp, Jean Schaack an Auguste Trémont huet hien zu deene gehéiert, déi gewëllt waren, nei Weeër ze goen an déi modern Konscht dem Vollek méi no ze bréngen. Dofir hu se nom Salon vun 1926 dem *[[Cercle artistique de Luxembourg|Cercle Artistique]]* de Réck gedréint a sinn an d'Sezessioun gaangen. 1930 koum en awer nees an de *Cercle Artistique* zeréck.

Vun 1934 u huet hien als Zeecheproff am Stater Meedercheslycée geschafft. 1935 huet hie 6 Tableauen op der internationaler Konschtausstellung zu Bréissel ausgestallt, a gouf 1936 vun der Lëtzebuerger Regierung domat chargéiert, eng Monumentaltoile (4 × 6,3 m), *Terres Rouges*, fir de Lëtzebuerger Pavillon op der Weltausstellung zu Paräis vun 1937 ze molen. Dëst Bild hänkt haut, no enger Restauratioun mat groussem Opwand, an nodeem et iwwer Joerzéngte um Späicher vum Escher Jongelycée an engem Eck louch, an der Kantin vun där Schoul. 1939 huet hien zesumme mam Jean Schaack nach Monumetaltableaue mat Vuë vun der Stad Lëtzebuerg, fir d'International Ausstellung vun New York gemoolt.

Nom Krich koum den Henri Rabinger op Esch zeréck, wou e bis zu senger Pensioun, 1957, am Meedercheslycée (*Pseudonym: Kueb*) geschafft huet.  2002 huet d'Lëtzebuerger Post en Timber erausbruecht, deen op engem Bild vum Rabinger baséiert

## Säi Wierk
Den Henri Rabinger ass virun allem fir seng Biller aus dem Minett bekannt. Säi Stil ass vum Expressionismus a vum Kubismus beaflosst. D'Minett, déi opgerappte Landschaften, d'Schmelzen, d'Aarbechter waren dat, wat en intresséiert huet. 1935 sot en an engem Interview fir d'Zeitung *[[A-Z Luxemburger Illustrierte|A-Z]]*: *"Den entscheidenden Einfluß hat auf meine Kunst mein langjähriger Aufenthalt in Esch gehabt. Ich habe dort im Umgang mit den Menschen, in der Berührung mit der Umgebung und in der besonderen Atmoshäre eine vollkommene Wandlung erfahren. Die Härte der Landschaft, die rauhe Offenheit der Menschen und der laute Gang der Tage gehören zusammen und können nicht spurlos an uns vorbeigehen* (...)." (27. Januar 1935)

## Literatur
*Denis Scuto: "Art et révolution industrielle au pays de la Terre rouge", in: Ville d'Esch-sur-Alzette (éd.): *Esch-sur-Alzette, du village à la ville industrielle. * 13 octobre - 5 novembre 1989, Hôtel de Ville d'Esch-sur-Alzette. Catalogue de l'exposition organisée par la Ville d'Esch-sur-Alzette à l'occasion du 150e anniversaire de l'Indépendance du Grand-Duché de Luxembourg.
## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
## Um Spaweck
*Georgette Bisdorff, "Harry Rabinger", *Ons stad*, No 79, 2005, S.36-37.
René Spielmann

De **René Spielmann**, gebuer den 11. Mee 1924 zu Rëmerech an der Gemeng Préizerdaul, a gestuerwen 1996 zu Como an Italien, war ee lëtzebuergesche Moler.

Hie war Zeecheprofesser zu Ettelbréck. Seng Aquarellen, a liewege Faarwe gehalen, si staark bewonnert.

## Um Spaweck

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Adélaïde-Marie vun Anhalt-Dessau

D**Adélaïde-Marie, Prinzessin vun Anhalt-Dessau**, gebuer de 25. Dezember 1833 zu Dessau, a gestuerwen de 24. November 1916 am Schlass vu Königstein am Taunus, war déi zweet Fra vum Herzog Adolf vun Nassau, dem spéidere Grand-Duc Adolphe vu Lëtzebuerg. Zanter hirem Jonktem war si eng begeeschtert Molerin.

Si war Éierepresidentin vum Naussauesche Konschtveräin a Member vum *[[Cercle artistique de Luxembourg|Cercle Artistique]]* vu Lëtzebuerg. Op hir Propositioun hin ass de *[[Prix Grand-Duc Adolphe]]* an d'Liewe geruff ginn, deen all Joer vum groussherzoglechen Haff un e lëtzebuergesche Kënschtler fir säin am Salon vum Cercle Artistique vu Lëtzebuerg ausgestallt Gesamtwierk vergi gëtt.

Hir léifst Theemae waren d'Stëlliewen, d'Blummen an d'Landschaften. 1892 ass fir si e Moleratelier am Palais installéiert ginn. Hiert Uelegbild *Bouquet de Fleurs* ass an der Kollektioun vum Nationalmusée um Fëschmaart.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
* Prix Grand-Duc Adolphe
* Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg (hiert Kandskand)
910 v. Chr.

11. Joerhonnert v. Chr. | **[[10. Joerhonnert v. Chr.]]** | 9. Joerhonnert v. Chr.

915 v. Chr. | 914 v. Chr. | 913 v. Chr. | 912 v. Chr. | 911 v. Chr. | **910 v. Chr.** | 909 v. Chr. | 908 v. Chr. | 907 v. Chr. | 906 v. Chr. | 905 v. Chr.


----
*Dës Säit befaasst sech mam Joer 910 v. Chr.*

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
C. Bechstein Pianofortefabrik

**C. Bechstein Pianofortefabrik AG** ass eng vum Carl Bechstein zu Berlin 1853 gegrënnte Pianosfabrick, ënner där hirem Numm nach haut Pianoen a Fligele gebaut ginn.
## Wéi et ugaangen ass
De Carl Bechstein huet um Ufank eleng geschafft. Bis 1859 hat hien 176 Instrumenter gebaut. Säin éischte Fligel, deen hien 1856 fir de Pianist Hans von Bülow gebaut hat, dréit d'Nummer 100.

Déi fir déi Zäit aussergewéinlech Soliditéit an déi héich Belaaschtbarkeet vun de Rummen huet dem Bechstein sengen Instrumenter e gudden Numm verschaaft. Um Enn vun den 1860er Joren huet seng Firma ugefaangen an déi ganz Welt ze liwweren, besonnesch an England an a Russland. D'Joresproduktioun vun 1870 ware schonn 500 Instrumenter. Eng zweet Fabrick gouf 1882 bannent Berlin opgeriicht, 1885 eng Filial zu London an 1897 eng drëtt zu Berlin.

## Dem Carl Bechstein seng Ierwen
Nom Doud vum Grënner 1900 hu seng dräi Jongen, Edwin (* 1959), Carl (* 1860) a Johannes (* 1863) d'Firma iwwerholl. 1903 gouf eng Filial zu Paräis opgemaach, d'Produktioun louch bei 4500 am Joer a Bechstein huet iwwer 800 Leit Brout ginn.

1916 war et mat den auslännesche Filialen eriwwer. Déi englesch an déi franséisch Regierungen hunn d'Firma enteegent. 1923 gouf Bechstein an eng Aktiegesellschaft ëmgestallt, an den Edwin a seng Fra Helene, eng gebuere Capito, hu sech nees akaaft, nodeem den Edwin sech no engem Sträit ausbezuele gelooss hat. Der Helene hiren däitlechen Antisemitismus an hir finanziell Ënnerstëtzung fir den Adolf Hitler huet ugefaange munch Clienten ze vergraulen. Si huet den Adolf Hitler veréiert. De Konrad Heiden, den éischten Hitler-Biograph zitéiert si: "Ech wéilt, hie wier mäi Jong" (Band 1, Säit 131).
 
Am Zweete Weltkrich huet Bechstein nieft de Pianoen och Fliger-Propellere gebaut.

## Nom Zweete Weltkrich
Nodeem direkt nom Krich vun den Amerikaner Saisie op d'Firma gemaach gouf, eng Zäsi, déi 1951 opgehuewe gouf, konnt 1953 d'Joerhonnert gefeiert ginn. Fabricken zu Karlsruhe an zu Eschelbronn konnten d'Nofro berouegen an 1973 gouf dat Ganzt an eng  changéiert a koum ënner US-amerikanesch Gerance.

1984 huet de Karl Schulze, deem den Oldenburger Instrumentebuttek *Piano-Sprenger* gehéiert, Bechstein kaaft. No an no koumen nach aner Pianosmarken dobäi, wéi *Zimmermann*, an 1996 gouf et nees eng Aktiegesellschaft.

2004 huet de südkoreanesche Museksinstrumenteproduzent Samick Musical Instruments Co. 49 % vun de Bechstein-Aktien iwwerholl.

## Bechstein-Pianisten
* Wilhelm Backhaus
* Claude Debussy
* Walter Gieseking
* Wilhelm Kempff
* Franz Liszt
* Arthur Schnabel

## Kuckt och
* Pianosfabrikanten

## Um Spaweck

* D'Websäit vu Bechstein
828 v. Chr.

10. Joerhonnert v. Chr. | **[[9. Joerhonnert v. Chr.]]** | 8. Joerhonnert v. Chr.

833 v. Chr. | 832 v. Chr. | 831 v. Chr. | 830 v. Chr. | 829 v. Chr. | **828 v. Chr.** | 827 v. Chr. | 826 v. Chr. | 825 v. Chr. | 824 v. Chr. | 823 v. Chr.


----
*Dës Säit befaasst sech mam Joer 828 v. Chr.*

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
Berthe Brincour

D**'Berthe Brincour**, gebuer de 17. November 1879 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen de 15. Mäerz 1947, war eng lëtzebuergesch Molerin.

D'Berthe Brincour war d'Duechter vum Affekot Johann Joseph Brincour an der Maria Huber. Ëm 1910 huet si zu München Konscht studéiert. Duerno huet si zu Genf a Lausanne gewunnt.

Tëscht 1934 an 1941 huet se zu Paräis gelieft an huet do an den Tuilleries an am Salon des Indépendants hir Biller presentéiert. Och am *Salon* vum *[[Cercle artistique de Luxembourg]]* waren hir Portraits-, Landschafts- a Blummebiller ze gesinn.

1941 ass d'Berthe Brincour nees op Lëtzebuerg komm. Si huet hiert Wierk dem Lëtzebuerger Staat vermaach. En halleft Joer no hirem Doud gouf eng Retrospektiv-Ausstellug vun hire Wierker organiséiert. 1966 goufen hir Wierker an der Escher Konschtgalerie zesumme mat deene vum Sosthène Weis ausgestallt.

## Bibliographie
Armstrong, Jamie. "(Re)writing art histories for luxembourg. Impulses for a non-linear and inclusive approach." *100 Joer Lëtzebuerger Konscht*. Luxembourg: LAC, 2021, 55 - 67. Print.

Bisdorff, Georgette. „La collection luxembourgeouse du Musée national d'histoire et d'art. Berthe Brincour“ *Ons Stad* 69 (2002): 36. Print.

Eischen, Linda. "Les femmes dans l'art luxembourgeois." *Ons Stad* 77 (2004): 12-18. Web.

Mersch, Jules. *Biographie nationale du pays de Luxembourg depuis ses origines jusqu’à nos jours*. Luxembourg: J. Mersch, 1947. Print, pp.&nbsp;581–582.

Kurz, Heidrun. "Brincour, Berthe". Allgemeines Künstlerlexikon - Internationale Künstlerdatenbank - Online. Berlin, New York: K. G. Saur, 2021. Web. Accessed 13.01.2022.

## Wierk

Berthe Brincour - Alpine landscape - I.jpg|Alpelandschaft
Berthe Brincour - Tree trunk in empty landscape.jpg|Bamstamm an eideler Landschaft
Berthe Brincour - Plateau landscape.jpg|Landschaft
Berthe Brincour - Farm house and a field on the edge of a fir plantation.jpg|Bauerenhaus a Feld um Bord vun engem Dännebësch
Berthe Brincour - Still life with porcellain parrot.jpg|Nature-morte mat parzelläins Papagei
Berthe Brincour - White lilies in a red vase.jpg|Wäiss Lilien a rouder Vas
Berthe Brincour - Woman alone in front of a landscape.jpg|Fra eleng virun enger Landschaft
Berthe Brincour - Kneeling man, bent forward - II.jpg|Mann dee knéit a sech no vir streckt
Berthe Brincour - Male nude moving in space.jpg|Männlechen Nu, dee sech am Espace virubeweegt


## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
## Um Spaweck
Lëtzebuergesch Wirtschaftsstruktur

D'Ekonomisten ënnerscheeden am Allgemengen am Zesummenhang mat der Wirtschaftsstruktur vun engem Land dräi grouss Sectoren:
* den Akerbau, de Wäibau an de Biergbau: *Primäre Wirtschaftssektor*,
* d'Industrie: *Sekundäre Wirtschaftssektor*,
* den Handel an déi aner Servicer, *Tertiäre Wirtschaftssektor*.
Dat gëllt natierlech och fir Lëtzebuerg.

De STATEC huet eng Graphik publizéiert, aus där däitlech, am Laf vun der Zäit, d'radikal Ëmschichtung vun der Lëtzebuerger aktiver Bevëlkerung vum Primären an de Sekundären an duerno an den Tertiäre Wirtschaftssektor ervirgeet:

Wärend 1870 nach nëmme knapps 20 % vun de Lëtzebuerger Aktiven an de Servicer beschäftegt waren, ass hire Prozentsaz op bal 80 % am Joer 2001 geklommen. D'Entwécklung vu Lëtzebuerg als international Finanzplaz huet vill zu dëser Evolutioun bäigedroen.
Laut STATEC, hunn déi eenzel Branchen 2001 zur nationaler Wäertschafung am follgende Mooss bäigedroen (an Prozenter):
* Agrarwirtschaft: 0,6 %
* Industrie a Konstruktioun: 17,9 %
* Commerce: 22,4 %
* Finanzsektor: 43,1 %
* Aner Dengschtleeschtungen; 16,0 %
* Total: 100,0 %
Aus all den Zuele gëtt geschloss, datt d'Industriestruktur zwar diversifizéiert ginn ass. Et huet awer net verhënnert, datt d'Siderurgie am Kader vun der Rekonversioun zwar hiert Iwwergewiicht verluer huet, d'Lëtzebuerger Ekonomie haut awer mat enger neier Aart vu Monolithismus konfrontéiert ass, deem vum Finanzsektor. Dëst ass eeben eng Charakteristik, mat där Ekonomien an engem klenge Raum liewe mussen.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesch Energiewirtschaft
* Waasserwirtschaft zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Kuckt de Portrait, deen de STATEC vun der Lëtzebuerger Ekonomie zeechent