open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
WASP-3

De **WASP-3** ass e Gielen Zwerg am Stärebild Lyra. Hien huet eng visuell Magnitude vun 10,6&nbsp;mag. Am Joer 2007 hat den A. Collier Cameron en Exoplanéit entdeckt, deen dëse Stär ëmkreest: de *[[WASP-3 b]]*. Am Juli 2010 huet d'Universitéit Jena bekannt ginn, datt duerch d'Transit-Zäit-Variatiounsmethod e weidere Planéit nogewise konnt ginn. De WASP-3c soll 15 Äerdmassen hunn an 3,75 Deeg fir en Ëmlaf brauchen.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten
* SuperWASP

## Um Spaweck
* SIMBAD
* https://web.archive.org/web/20160303183659/http://media4.obspm.fr/exoplanets/base/etoile.php?nom=WASP-3
Buffalo C. Wayne - Roude Léiw mam Cowboy's Hutt

***Buffalo C. Wayne - Roude Léiw mat Cowboy's Hutt*** ass e lëtzebuergeschen Dokumentarfilm vum Ralf Hess. En hat den 22. Abrëll 2015 seng Première.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film portraitéiert de Lëtzebuerger Country-Museker Buffalo C. Wayne op enger Tournée uechter d'Welt, an erzielt iwwer seng iwwer 30 Joer laang Karriär.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesche Film
WASP-3 b

De **WASP-3 b** ass en Exoplanéit, deen de gielen Zwerg WASP-3 an 1,85 Deeg ëmkreest. Wéinst senger héijer Mass gëtt ugeholl, datt et sech ëm e Gasplanéit handelt.

## Entdeckung
D'Entdeckung vum Planéit gouf mat Hëllef vun der Transitmethod entdeckt. Den Objet gouf vum A. Collier Cameron et al. am Joer 2007 fonnt.

## Ëmlaf a Mass
De Planéit kreest ëm säi Stär op enger Distanz vun zirka 0,0303 AE an huet eng Mindestmass vun zirka 1,83 Jupitermassen.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten
* Hot Jupiter
* SuperWASP

## Um Spaweck
* SuperWASP Websäit
* WASP-3 light curve using differential photometry
WASP-4

De **WASP-4** ass e Stär a läit ronn 260,5 Parsec (zirka 850 Liichtjoer) vun eis ewech am Stärebild Phoenix. Ronderëm hie kreest en Exoplanéit. De Stär WASP-4 ass e Spektraltyp G7V an huet eng visuell Magnitude vun 12,6. Mat enger Uewerflächentemperatur vun zirka 5600 K gläicht de Stär eiser Sonn.

## De Planéit
*Haaptartikel: [[WASP-4 b]]*

De Planéit, deen ëm de WASP-4 kreest gëtt WASP-4b genannt. WASP-4b huet op d'mannst 1,34 Jupitermassen an huet ongeféier den 1 ½ fache Radius vum Jupiter. Hie braucht fir eng Ëmkreesung ëm säi Stär 1,34 Deeg.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten
* SuperWASP

## Um Spaweck
* https://web.archive.org/web/20120307000706/http://www.superwasp.org/wasp_planets.htm
* Super WASP
*  http://www.superwasp.org/press_release2/WASP2007_national_pressV5.pdf
The Tarnished Angels

**The Tarnished Angels** ass en US-amerikanesche Film vum Douglas Sirk aus dem Joer 1957 no engem Roman vum William Faulkner. 
## Ëm wat geet et am Film?
Am Joer 1932 begéint de Journalist Burke Devlin (Rock Hudson) op engem Fluchmeeting de fréiere Pilot aus dem Éischte Weltkrich Roger Shumann (Robert Stack) an deem seng Fra LaVerne (Dorothy Malone).

## Um Spaweck
* De Film op der DVDBeaver
* De Film op dvdclassic
Andrew Collier Cameron

Den **Andrew Collier Cameron** ass e britteschen Astrophysiker a Professer fir Astronomie a Schottland op der Universitéit vu St Andrews.

Seng Fuerschungsgebidder sinn Exoplanéiten a kill Stären.

Den Collier Cameron huet en ettlech Exoplanéiten entdeckt, dorënner sinn:

* WASP-1 b
* WASP-2 b
* WASP-3 b
* WASP-4 b
* WASP-5 b
* WASP-6 b
* WASP-7 b
* WASP-8 b
* WASP-10 b
* WASP-11 b
* WASP-12 b
* WASP-14 b

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten

## Um Spaweck
*  Websäit vum Collier Cameron
*  Publikatioune vum Collier Cameron am ADS
*  Nodrock vun de Publikatioune vum Collier Cameron
XO-1 (Stär)

Den **XO-1**, oder **BD +28° 2507** (oder *GSC 02041-01657*), ass e gielen Zwerg. Hie läit ronn 600 Liichtjoer vun eis ewech am Stärebild Corona Borealis. D'Mass an den Duerchmiesser vum XO-1 gläicht eiser Sonn.

## Planéitesystem
2006 huet en Team vu professionellen an Amateurastronomen e jupitergroussen Exoplanéit, den XO-1b entdeckt, deen ëm säi Zentralstär XO-1 kreest. D'Amateurteam bestoung aus Astronome vun Nordamerika an Europa a gouf vum Peter McCullough vum Space Telescope Science Institute zu Baltimore geleet.

Den entdeckte Planéit gouf duerch Observatioune vum Harlan J. Smith Telescops an dem Hobby-Eberly-Teleskop um McDonald-Observatoire vun der Universéit vun Texas bestätegt.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten

## Um Spaweck
* '''Extrasolar Planets Encyclopaedia''': XO-1
* '''SpaceDaily''': Astronomers Catch Planet By Unusual Means (19. Mee 2006)
* '''A Transiting Planet of a Sun-like Star'''
HIP 14810

Den **HIP 14810** (oder **BD +20° 518**) ass en Haaptreiestär mat der Spektralklass G5. Seng Mass läit bei ongeféier enger Sonnemass.

## Planéiten
Dräi confirméiert Exoplanéiten ëmkreesen de Stär.

### HIP 14810 b
Den **HIP 14810 b** mécht all 6,674 Deeg een Tour ronderëm säin Zentralstär op enger Distanz vun zirka 0,0692 AE bei enger Exzentrizitéit vun 0,15. Seng Mindestmass ass zirka 3,8 Jupitermassen.

### HIP 14810 c
Den **HIP 14810 c** brauch 113,83 Deeg, op enger Distanz vun zirka 0,46 AE, fir en Tour ronderëm säi Stär. Seng Exzentrizitéit ass 0,15 a seng Mindestmass läit bei zirka 10 Jupitermassen.

### HIP 14810 d
Dem **HIP 14810 d** säin Tour ronderëm säi Stär dauert 2,5 Joer, op enger Distanz vun zirka 1,9 AE. Seng Exzentrizitéit ass 0,17 a seng Mindestmass ass 0,6 Jupitermassen.
Ruisseau de Desnié

De **Ruisseau de Desnié** ass eng kleng Baach an der Gemeng Theux. Si entsteet aus dem Zesummelaf vun zwéi Grief südlech vun Haute-Desnié op enger Héicht vu ronn 400 Meter.

Vun do leeft d'Baach de ganzen Zäit an nërdlecher an an nordëstlecher Richtung duerch Haute- a Basse-Desnié fir direkt duerno net wäit vun der Fuurt bei der *Cascade de Haldebeouf* op enger Héicht vun 290&nbsp;m an d'Eau Rouge ze lafen. S'ass ronn 1.200&nbsp;m laang. Et ass eng Baach déi haaptsächlech vun Uewerflächewaasser gefiddert gëtt, an dofir an dréchenen Zäiten net vill Waasser féiert, dat och nach am stenge Bett versickert.

## Chaînage
Val Fitch

De **Val Logsdon Fitch**, gebuer den 10. Mäerz 1923 zu Merriman, am Nebraska, a gestuerwen de 5. Februar 2015 zu Princeton, am New Jersey, war en US-amerikanesche Physiker.

Hie krut 1980 zesumme mam James Cronin den Nobelpräis fir Physik "fir d'Entdeckung vu Verletzunge vu fundamentale Symmetrieprinzipie beim Zerfale vun neutrale K-Mesonen".

Hie war zënter 1960 Professer op der Princeton Universitéit. Do huet hie säin Intressi op K-Mesone verlagert. 1964 huet hie mam James Cronin eng Rëtsch Experimenter gemaach, bei där s'entdeckt hunn, datt d'CP-Invarianz beim Zerfall vun neutrale K-Mesone verletzt géif.

De Fitch war zënter 1966 Member vun der National Academy of Sciences.

Nieft dem Nobelpräis fir Physik (1980) krut hien ë.&nbsp;a. 1993 d'National Medal of Science.

## Um Spaweck
* Dennis Overbye: "Val Fitch, Who Discovered Universe to Be Out of Balance, Is Dead at 91." *[[The New York Times]]*, 10. Februar 2015.
Vert Buisson

**Vert Buisson** ass eng kleng Uertschaft an der belscher Gemeng Theux an der Provënz Léck a Wallounien.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 huet Vert Buisson zur fréierer Gemeng La Reid gehéiert.

Vert Buisson läit op enger Héicht vu 420 Meter an der historescher Géigend Porallée an op der Vèquée engem Wee aus dem Mëttelalter deen do Léck mat der Abteistad Stavelot verbonnen huet. Duerch d'Uertschaft leeft den Ninglinspo eng vun de schéinste Baachen an der Belsch déi um Plateau südlech vu Vert Buisson hir Quellen huet.

D'Uertschaft besteet aus dem alen Duerfkär *Cour* genannt. an aus ronn enger Dosen Haiser déi an de leschte Joerzéngte labber verdeelt op de Weeër ronderëm gebaut goufen.

D*'Cour* mat sengen Haiser ass eng eenzegaarteg Anlag an der Ëmgéigend. D'Haiser si sou unenee gebaut datt vu baussen den Androck vun enger *[[Ferme carrée]]* entsteet. No bausse gëtt et praktesch keng Lächer an de Maueren, an d'viischt Dieren, d'Stalldieren an d'Scheierpaarte sinn all op der bannenzeger Säit vun der sougenannnter *Cour*. Déi al Haiser si mat Material aus der Géigend gebaut, d'Gewänner sinn aus bloen Hasteng aus dem Dall vun der Amblève an de Rescht vun de bis 80&nbsp;cm décke Maueren ass mat Mollongen aus Sandsteen a Quarzit aus dem Venn gebaut. Se sinn hallef ënnerkellert wat mat sech bréngt, datt all Stack gedeelt ass an zur Hallschent an der Héicht versat ass. Dräi Haiser sinn als Referenzwierker vun der wallounescher Architekturierfschaft klasséiert.

Vun ëm déi 1200 un, war do e Relais op der Vecquée oder *Voie de Liège* an an enger klenger Brauerei gouf Béier gebraut fir d'Leit op der Rees z'erfrëschen.

## Kuckeswäertes an der Géigend
* Den Dall vum Ninglinspo
* Den Domaine Haut-Maret mat senger Bichenallée an der Charmille, eng Hobichenhéck déi als Tunnel ugeluecht ass. 
* Am Ufank vun der Charmille, d'Kräiz vun der Victoire de Behr, déi do dout fonnt gi war.
## Biller

Charmille-Haut-Maret.JPG|Den Hobichentunnel
Vert Buisson cour côté rue.JPG|D'Cour vu bausse gesinn
Vert Buisson croix Victoire Behr.JPG|D'Kräiz vun der Victoire Behr
Vert Buisson vue générale.JPG|Vue an d'Uertschaft
Vert Buisson La Vèquée.jpg|D'Vèquée laanscht d'Charmille vun Haut-Maret
Vert buisson Ninglinspo.JPG|Den Ninglinspo zu Vert Buisson
Vert Buisson Panneau.JPG|Uertschaftsschëld
Carl Djerassi

De **Carl Djerassi**, gebuer den 29. Oktober 1923 zu Wien, a gestuerwen den 30. Januar 2015 zu San Francisco, war e bulgaresch-US-amerikanesch-éisträichesche Cheemiker a Schrëftsteller.

Hien ass besonnesch bekannt fir seng Bedeelegung un der Elaboratioun vun der éischter Verhütungspëll: zesumme mam Luis E. Miramontes an dem George Rosenkranz huet hien 1951 d'Sexualhormon Norethisteron, e syntheetescht Gestagen, erschaaft, vun deem aus de Gregory Pincus an den John Rock d'Verhütungspëll entwéckelt hunn.

## Gielercher
* *Großes Silbernes Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich*.
## Wierker
### Saachbicher an Autobiographien
**Optical Rotatory Dispersion*. McGraw-Hill & Company, 1960.
**The Politics of Contraception*. W H Freeman & Company, 1981, ISBN 0-7167-1342-X.
**Steroids Made it Possible (Profiles, Pathways, and Dreams)*. American Chemical Society, 1990, ISBN 0-8412-1773-4 (autobiographesch).
**The Pill, Pygmy Chimps, and Degas' Horse*. Basic Books, 1992, ISBN 0-465-05758-6 (autobiographesch).
**From the Lab into The World: A Pill for People, Pets, and Bugs*. American Chemical Society, 1994, ISBN 0-8412-2808-6.
**Paul Klee: Masterpieces of the Djerassi Collection*. (coeditor), Prestel Publishing, 2002, ISBN 3-7913-2779-8.
**Dalla pillola alla penna*. Di Renzo Editore, 2004, ISBN 88-8323-086-8.
**This Man's Pill: Reflections on the 50th Birthday of the Pill*. Oxford University Press, USA, 2004, ISBN 0-19-860695-8 (autobiographesch).

### Fiktioun
**Futurist and Other Stories*. Macdonald, 1989, ISBN 0-356-17500-6.
**Marx, Deceased*. University of Georgia Press, 1996, ISBN 0-8203-1835-3.

### Science-in-fiction
**Cantor's Dilemma*. Penguin, 1989, ISBN 0-14-014359-9.
**The Bourbaki Gambit*. Penguin, 1994, ISBN 0-14-025485-4.
**Menachem's Seed*. Penguin, 1996, ISBN 0-14-027794-3.
**NO*. Penguin, 1998, ISBN 0-14-029654-9.

### Science-in-theatre
**An Immaculate Misconception: Sex in an Age of Mechanical Reproduction*. Imperial College Press, 2000, ISBN 1-86094-248-2 (adapted from the novel *Menachem's Seed*).
**Oxygen*. Wiley-VCH, (with Roald Hoffmann, coauthor), 2001, ISBN 3-527-30413-4.
**Newton's Darkness: Two Dramatic Views* (with David Pinner, coauthor). Imperial College Press, 2004, ISBN 1-86094-390-X.

### Theater
**L.A. Theatre Works*. Audio Theatre Collection CD, 2004, ISBN 1-58081-286-4.
**Four Jews on Parnassus*
**Foreplay*
**Ego*

### Lyrik-Anthologien
* *The Clock Runs Backwards*. Story Line Press, 1991, ISBN 0-934257-75-2.
* *A Diary of Pique 1983-1984*. Verlag Haymon, Innsbruck-Wien 2012, ISBN 978-3-85218-719-8.

## Um Spaweck

* Perséinlech Homepage vum Carl Djerassi
Charles de Bentzeradt

De **Charles de Bentzeradt**, gebuer den 23. Mäerz 1635 zu Iechternach, a gestuerwen den 12. Juni 1707 zu Orval, war e lëtzebuergeschen Zisterzienserpater an Abt vun der Abtei Orval.

Als Abt vun Orval (1666-1707) huet hien, ënnert dem Afloss vun den deemolege Reformgedanken am Zisterzienseruerden a vum Jansenismus, eng Reform vum Klouschterliewen an der Abtei Orval duerchgezunn.

### Literatur
* Emile Jacques, "Charles de Bentzeradt, abbé d'Orval, et les influences port-royalistes"; in: Léon-Ernest Halkin (ënner der Leedung vum), *Aureavallis - Mélanges historiques réunis à l'occasion du neuvième centenaire de l'Abbaye d'Orval*; Léck (Éditions Solédi), 1975; Ss. 155-176.
* Louis Demoulin, *L'abbatiat de Charles de Bentzeradt et la réforme d'Orval*; in: *Le jansénisme et l'abbaye d'Orval*; Roum (Institut historique belge de Rome), 1976; S.27 a ff.
* *Abbaye d'Orval*; in: *Monasticon belge - Province de Luxembourg*; Centre national de recherches d'histoire religieuse, 1975; Ss. 157-158, 163-164, 168-169, S. 171, S. 175, Ss. 187-189, S. 248, S. 255 an anerer.
* René Taveneaux, *Le jansénisme en Lorraine 1640-1789*; Paräis (J. Vrin), 1960; S. 25 a Ss. 241-242.
* Paul-Christian Grégoire, *Orval - Le Val d'Or depuis la nuit des temps*; Metz (Serpenoise), 2011.
Eva Braun

D**'Eva Anna Paula Braun**, gebuer de 6. Februar 1912 zu München, a gestuerwen den 30. Abrëll 1945 zu Berlin, war, warscheinlech zënter 1932, déi an der Ëffentlechkeet net bekannt Maîtresse vum Adolf Hitler. Déi zwéin hu sech den 29. Abrëll 1945 am *Führerbunker* zu Berlin bestuet, wéi d'Rout Arméi scho bal do war, a sech deen Dag drop zesummen d'Liewe geholl.

Den Hitler hat si mat 20 Joer kennegeléiert, wou deen der schonn 43 hat. Vun 1936 huet si mat him zesummen zu Obersalzberg gewunnt, wou si offiziell d'Gerante war. Am Mäerz 1945 goung si op Berlin, fir beim Hitler ze sinn, an ass bis zum Schluss dobliwwen.

## Literatur
* Heike B. Görtemaker: *Eva Braun. Leben mit Hitler*. C.H. Beck, München 2010, ISBN 978-3-406-58514-2.

## Um Spaweck
Maria Stuart

D**'Maria Stuart**, gebuer den 8. Dezember 1542 als *Mary Stewart* am Linlithgow Palace a gestuerwen den  op Fotheringhay Castle, war vum 14.&nbsp;Dezember 1542 bis de 24.&nbsp;Juli 1567 als **Maria&nbsp;I.** Kinnigin vu Schottland an duerch hiert Bestietnes mam François II. vu 1559 bis 1560 och Kinnigin vu Frankräich. Dësen ass fréi gestuerwen, a si war mat 17 Joer Wittfra.

1561 goung si zeréck a Schottland.

Si huet sech do eng zweet Kéier bestuet, mä wéi hire Mann, de Lord Darnley am Februar 1567 ermuert gouf, gouf si matverdächtegt, dohannert ze stiechen, sou datt s'am Loch Leven Castle gefaange gesat gouf a gezwonge gouf, zu Gonschte vun hirem Jong James&nbsp;I. ofzedanken.

Am Mee 1568 konnt si fortlafen a goung an England an den Exil. Do war si an de Joren duerno am Konflikt mat hirer Kusin, der Kinnigin Elisabeth I. Wéi d'Maria Stuart verdächtegt gi war, en Attentat op déi englesch Kinnigin geplangt gehat ze hun, gouf si 1587 wéinst Houverrot higeriicht.

Hiert Liewe gouf an der Literatur, der Musek an am Film dacks noverzielt.
Karel de Jonken

De **Karel de Jéngeren**, warscheinlech 771 oder 772 gebuer, a gestuerwen de 4. Dezember 811 a Bayern, war zanter dem 25. Dezember 800 Kokinnek vum Frankeräich an Herzog vum Maine vu 790 bis 811. Hie war den zweete Jong vum Karel de Groussen, de Brudder vum Pippin vun Italien a vum Louis de Frommen an den Hallefbrudder vum Pippin dem Bocklegen.

## Quellen
* Annales regni Francorum Internet Medieval Sourcebook
* Vita Caroli Magni Internet Medieval Sourcebook
* Einhard: The Life of Charlemagne iwwersat vum Samuel Epes Turner, (New York: Harper & Brothers, 1880
Mary II. vun England

D**'Mary II.**, gebuer den 30. Abrëll 1662 am St. James's Palace zu London, a gestuerwen den 28. Dezember 1694 am Kensington Palace zu Kensington, war Kinnigin vun England, Schottland an Irland.

Si war déi eelst Duechter vum James II. vun England (1633–1701), gouf protestantesch erzunn a 1677 mat hirem Koseng Willem III. vu Oranien, dem Gouverneur vun der Republik vun de Siwe Vereenegte Provënzen, bestuet. Si hu fir d'éischt eng Zäitchen an Holland gelieft.

Wéi hire Papp gestierzt gouf, well e gär England rekatholiséiert hätt, stoung d'Mary op der Säit vun hirem Mann an ass no der *[[Glorious Revolution]]*, den 11. Abrëll 1689, zesumme mat him, op den engleschen Troun komm.

Wann hire Mann méi laang um Tour war, fir Schluechten doruechter ze féieren, huet si eleng d'Regierungsgeschäfter gefouert. Si ass mat just 32 Joer un de Pouke gestuerwen.

## Literatur
* Eckhart Hellmuth: *Wilhelm III. und Maria II. (1689–1702 und 1689–1694).* In: Peter Wende (Hrsg.): *Englische Könige und Königinnen.* C. H. Beck. München 1998, ISBN 3-406-43391-X, S. 157-176.
* Marita A. Panzer: *Englands Königinnen*. Verlag Friedrich Pustet, Regensburg 2001, ISBN 3-7917-1749-9, S. 157-169.
* William Arthur Speck: *Mary II*. In: *Oxford Dictionary of National Biography* (ODNB), Bd. 37 (2004), S. 124-135.
* Adolphus William Ward: *Mary II*. In: *Dictionary of National Biography* (DNB), Bd. 36 (1893), S. 354-365 (gemeinfrei).

## Um Spaweck
Winamplanche

**Winamplanche** ass eng kleng Uertschaft an de belsche Gemengen Theux a Spa an der Provënz Léck a Wallounien.

Winamplanche läit am Dall vun der Eau Rouge déi do och *Ruisseau de Winamplanche* heescht. D'Eau Rouge déi do d'Gemengegrenz tëscht Theux a Spa mécht deelt d'Uerschaft an zwee, sou datt alles um lénksen Uwänner zu Theux gehéiert, an deen Deel um rietsen zu Spa. 

## Kuckt och
*
## Um Spaweck
Guido Gezelle

De **Guido Pieter Theodorus Josephus Gezelle**, gebuer den 1. Mee 1830 zu Bruges, an och do de 27. November 1899 gestuerwen, war e belschen Dichter. Hie gëllt als dee bedeitendste flämeschsproochegen Dichter vum 19. Joerhonnert.

Hie war kathoulesche Paschtouer, an huet och als Schoulmeeschter geschafft. Hien huet laang zu Kortrijk gewunnt.

De Gezelle huet sech Zäit senges Liewens fir d'Flämescht agesat. Säi Wierk *Kerkhofblommen* (*Kierfechtsblummen*, 1858) gouf den Ausgangspunkt vum Renouveau vun der flämescher Lyrik. A senge Gedichter huet de Gezelle déi traditionell hollännesch Literatursprooch mat sengem eegenen Dialekt, dem *Westvlaams*, verbonnen. Vill dervun haten Observatioune vun der Natur oder reliéis Gefiller als Theema. Vum Stil hier ware seng Gedichter awer manner konservativ, de Gezelle huet mat neie Vers- a Stropheformen, Neologismen, Widderhuelungen an Onomatopeeën experimentéiert.

Méi spéit huet hien och Essaye geschriwwen an Iwwersetzunge gemaach.

De Guido Gezelle war zu Lëtzebuerg bekannt, well säi Portrait um leschte belsche 5000-Frang-Biljee (aus der virleschter Serie virum Euro) ze gesi war.

## Wierker
* *Vlaemsche Dichtoefeningen* (1858)
* *Kerkhofblommen* (1858)
* *Gedichten, gezangen en gebeden* (1862)
* *Tijdkrans* (1893)
* *Rijmsnoer om en om het jaar* (1897)
* *Laatste verzen* (1901)

## Um Spaweck
Ville-au-Bois

**Ville-au-Bois** fréier och **Chefna** genannt, ass eng kleng Uertschaft an der belscher Gemeng Aywaille an der Provënz Léck a Wallounien. D'Duerf läit an der historescher Géigend vun der Porallée

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 huet Ville-au-Bois zur der fréierer Gemeng Sougné-Remouchamps gehéiert.

Um Flouer vu Ville-au-Bois huet d'Chefna en Niewefloss vun der Amblève hir Quellen.
Calamity Jane

D**'Calamity Jane** (engl. fir *Katastrophen-Jane*), fir richteg *Martha Jane Cannary Burke*, gebuer den 1. Mee 1852 zu Princeton, am Missouri, a gestuerwen den 1. August 1903 zu Terry bei Deadwood, a South Dakota, war eng US-amerikanesch Wild-West-Heldin.

## Liewen
D'Martha Jane Cannary war dat eelst vu sechs Kanner, wéi si 11, 12 Joer hat, sinn hir Eltere kuerz noenee gestuerwen. Si huet sech ëm hir kleng Gesëschter gekëmmert a probéiert, d'Famill iwwer Waasser ze halen. Si huet Männergezei ugedoen an eng Rëtsch Geleeënheetsaarbechte gemaach, wéi Postkutsche gefuer, als Gerante vun engem Saloon, Infirmière, Goldgriewerin an als Scout fir dem Generol Custer seng Truppen.

D'Calamity Jane gouf séier am Wëlle Weste bekannt, well se hire Mann ze stoe wousst, huet och "wéi e Mann" gefëmmt, gedronk a geflucht, a sech näischt bidde gelooss. Geschwë sinn Anekdoten iwwer si erzielt ginn, déi mat der Zäit ëmmer méi abenteuerlech goufen.

An den 1880er Joren huet si e puer Joer als Wiertsfra geschafft, an ass vun 1893 un am Buffalo Bill senger Wild-West-Show opgetrueden, wou se hir Reit- a Schéisskonschtstécker zum Beschte ginn huet.

1901 huet si bei der Pan-American Exposition matgemaach. Um Enn vun hirem Liewe war si Alkoholikerin a schwéier depressiv; si ass mat 51 Joer eleng a krank an engem Hotelszëmmer gestuerwen.

Et gëtt eng ganz Rëtsch Filmer, déi Anekdote vun hirem Liewen erzielen. Och vun der Comic-Serie Lucky Luke gëtt et e puer Alben, an deene se "matspillt".

### Filmer iwwer d'Calamity Jane
* Calamity Jane (Film 1953)

## Literatur
* Calamity Jane: *Calamity Jane's letters to her daughter*.
* Doris Faber: *Calamity Jane: Her Life and Her Legend.* Houghton Mifflin, 1992, ISBN 0-395-56396-8.
## Um Spaweck

* Fiche bei Women's History
Sink the Bismarck!

**Sink the Bismarck!** ass e brittesche Film vum Lewis Gilbert aus dem Joer 1960 nom Buch *Last Nine Days of the Bismarck* vum C.S. Forester. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt vun den Ustrengunge vun der brittescher Marinn, am Mee 1941, fir dat däitscht Schluechtschëff Bismarck ze versenken.

## Um Spaweck
* De Film op DVDBeaver
* De Film op der DVHaaptacteurenavant
Buerg vu Franchimont

D**'Buerg vu Franchimont** ass eng Buerg an der belscher Gemeng Theux an der Provënz Léck. 

Déi mëttelalterlech Buerg gouf do op engem Fielsvirspronk gebaut fir den Dall vun der Hoëgne ze kontrolléieren a war e wichtegt Element bei der Verdeedegung vum Prënzbistum Léck. Se gouf am 17. Joerhonnert demilitariséiert. 

Mam Bau vun der Buerg war am 10. Joerhonnert ugefaange ginn an et war déi ëstlechst Festung vum Lécker Land an et war eng vun den zwielef Festunge vum Prënzbistum wovun déi bekanntst op de Maarken am Weste stoungen an zwar Fosses an Thuin an am Süden d'Buerg vu Bouillon. Do derbäi koumen nach d'Stadfestunge vun Dinant, Huy a Léck.
Giotto

**Giotto** ka fir follgend Begrëffer stoen:
* Giotto di Bondone, en italieenesche Moler 
* Giotto, eng Raumsond
* Giotto, e Bildbeaarbechtungsprogamm
* Giotto,Knippercher vu Ferrero
Dante Bernabei

Den **Dante Bernabei**, gebuer den 31. Juli 1936 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 11. Juni 2021 zu Darmstadt, ass e lëtzebuergesche Cheemiker a Linguist.

Nodeem hien 1957 zu Esch de Premièresexame gepackt hat huet hien zu Oochen Chimie studéiert.

No senger Carrière als Cheemiker bei der Firma Merck an Däitschland huet hien zu Darmstadt Germanistik studéiert.

## Gielercher
* 
* 

## Kuckt och

* Lëscht vu Cheemiker
Spixhe

**Spixhe** ass eng kleng Uertschaft an der belscher Gemeng Theux an der Provënz Léck a Wallounien.

Spixhe läit am Dall vum Wayai do wou den Targnon draleeft.
Umar al-Baschir

Den **Umar Hasan Ahmad al-Baschir** (Arabesch: عمر حسن أحمد البشير), gebuer (offiziell den 1. Januar) 1944 zu Hosh Bannaga bei Schandi, am Sudan, ass e fréiere Militär; hie war vun 1993 bis 2019 de Staatspresident vum Sudan.

1989 ass hien no engem onbluddege Militärputsch un d'Muecht komm a regéiert zënterhir d'Land no islamesch-fundamentalistesche Prinzipien.

Wéi e bis un der Spëtzt vum Land war, huet en de *Revolutionäre Kommandorot fir d'Errettung vun der Natioun* (RCC) gegrënnt an e strengt islamescht Regime agefouert. Géint de Süde vum Land, wou d'Leit éischter chrëschtlech oder animistesch waren, huet hie gekämpft, eréischt 2005 koum et mat der Ofspléckung vumm Südsudan zu enger (provisorescher) Léisung.

D'Cour pénale internationale zu Den Haag hat en Haftbefehl géint den al-Baschir (an domat fir d'éischt géint e Staatschef a Fonctioun) wéinst Genozid, Verbrieche géint d'Mënschlechkeet a Krichsverbriechen am Darfur-Konflikt erausginn. huet awer am Dezember 2014 d'Enquête, well se kaum Chance op Succès hat, nees agestallt.

Am Abrëll 2019 hu Manifestatiouner géint hien zougeholl; dopropshin huet d'Militär hie fir ofgesat erkläert.

## Um Spaweck

* Website CPI (engl.): The Prosecutor v. Omar Hassan Ahmad Al Bashir (ICC-02/05-01/09)
Cloche d'or

D**'Cloche d'or** ass e Lieu-dit am Stater Quartier Gaasperech.

Am allgemenge Sproochgebrauch zielen zur Cloche d'or d'Stroossen tëscht dem Stengege Wee am Nordwesten, der Rue Guillaume Kroll am Westen, der Rue Robert Stumper am Osten an der Autobunn A6 am Süden. D'Promoteure vun de Gebaier laanscht dem Boulevard Raiffeisen an dem Boulevard de Kockelscheuer, zielen deen Deel, also de Ban de Gasperich, och alt gär zur Cloche d'or.

## Geschicht an Originn vum Numm

Am 3. Joerhonnert n.&nbsp;Chr. gouf et e réimeschen Haff op där Plaz.

1684 hunn dem franséische Kinnek Louis XIV. seng Zaldoten ë.&nbsp;a. do campéiert wéi se d'Festung Lëtzebuerg belagert hunn.

1937 koum en Hotel op déi al Escher Strooss, mam Numm *Cloche d'Or*, deen dunn der ganzer Plaz den Numm ginn huet. Ekipéiert mat engem Restaurant, enger Keelebunn an enger Bausseschwämm, gouf den Hotel séier eng Touristenattraktioun.

Ronderëm den Hotel huet sech vun 1975 un eng Industriezon entwéckelt, mat enger zweeter Entwécklungsphas 1985 wärend där den Hotel an de Verfall geroden ass.

Op der ëstlecher Säit vun der Escher Strooss, am Gaasperecher Bann, ginn zanter der Mëtt vun den 2010er Joren nei Appartementer, Butteker, eng franséisch Schoul, e Stadion an e grousse Park gebaut.

## Um Spaweck

* Claude Faber, Flouernimm - Cloche d'Or op 100komma7.lu de 25. Juli August 2020, gekuckt de 17. August 2020
Vereenegt Departementer

D**'Vereenegt Departementer**, oder déi **Néng vereenegt Departementer**, ass d'Bezeechnung vun den Departementer, déi 1795 vun der Conventioun um annektéierte Gebitt vun den Éisträicheschen Nidderlanden, vum Prënzbistum Léck, vun der Prënzabtei Stavelot-Malmédy a vum Herzogtum Bouillon geschafe goufen. 

## Geschichtleche Kontext
Nodeem d'Fransousen, d'Éisträicher an der Schluecht vu Fleurus de 26. Juni 1794 geklappt haten hu se d'éisträichesch Nidderlanden an d'Fürstentum Léck besat.

Op Basis vum *décret relatif aux pays réunis à la République française* vum 13. Abrëll 1795, huet d'Convention nationale den 1. Oktober 1795 d*'Réunion de la Belgique et du pays de Liège à la France* dekretéiert.

Nodeem den Napoleon 1815 zu Waterloo definitiv geschloe gi war, koumen déi Departementer bei d'Kinnekräich vun de Vereenegten Nidderlanden fir 1830/39 bei der belscher Onofhängkeet, mat Ausnam vun haitege Lëtzebuerg, dat neit belscht Kinnekräich ze bilden.

## Lëscht vun den Departementer
* Lys mat als Haaptuert: Bruges - haut Provënz Westflandern
* Escaut mat als Haaptuert: Gent - haut Provënz Ostflandern
* Deux-Nèthes mat als Haaptuert: Antwerpen - haut Provënz Antwerpen
* Dyle mat als Haaptuert: Bréissel - fréier Provënz Brabant
* Meuse Inférieure mat als Haaptuert: Maastricht - duerno Provënz Limburg an no 1830 a belschen an hollännesche Limburg opgedeelt.
* Ourthe mat als Haaptuert: Léck - haut Provënz Léck
* Jemmapes mat als Haaptuert: Mons - haut Provënz Hainaut
* Sambre-et-Meuse mat als Haaptuert: Namouer - haut Provënz Namouer
* Forêts mat als Haaptuert: Lëtzebuerg - haut Provënz Lëtzebuerg a Groussherzogtum Lëtzebuerg

## Kuckt och
*Geschicht vun der Belsch

## Bibliographie
* Dubois, Sébastien, *La Révolution géographique en Belgique. Départementalisation, administration et représentations du territoire, de la fin du XVIIIe au début du XIXe siècle*, Bruxelles, Académie royale de Belgique, 2008.
Patachou

D**'Patachou**, gebuer als *Henriette Ragon* den 10. Juni 1918 zu Paräis, a gestuerwen den 30. Abrëll 2015 zu Neuilly-sur-Seine, war eng franséisch Sängerin a Schauspillerin .

## Filmographie
* 1954: *[[French Cancan (Film 1955)|French Cancan]]* - Regie: Jean Renoir 
* 1955: *[[Napoléon (Film 1955)|Napoléon]]* - Regie: Sacha Guitry: 
* 1986: *[[La Rumba]]* - Regie: Roger Hanin 
* 1986: *[[Faubourg Saint-Martin]]* - Regie: Jean-Claude Guiguet 
* 1989: *[[Le champignon des Carpathes]]* - Regie: Jean-Claude Biette 
* 1983: *[[Chasse gardée]]* - Regie: Jean-Claude Biette 
* 1993: *[[Cible émouvante]]* - Regie: Pierre Salvadori 
* 1999: *[[Les acteurs]]* - Regie: Bertrand Blier 
* 1999: *[[Pola X]]* - Regie: Leos Carax 
* 2001: *[[Drôle de Félix]]* - Regie: Olivier Ducastel, Jacques Martineau 
* 2001: *[[Belphégor, le fantôme du Louvre]]* - Regie: Jean-Paul Salomé
* 2003: *[[San-Antonio (Film 2004)|San-Antonio]]* - Regie: Frédéric Auburtin

## Um Spaweck
Drom (Ain)

**Drom** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.
Se läit an engem dréchenen Dall an der natierlecher Géigend vum Revermont 
## Plazen a Monumenter
*D'Gotesch Kiierch aus dem 12. Joerhonnert
*D'Grott vu Luy
## Um Spaweck
Lokal Blos

Déi **Lokal Blos** (engl.:*local bubble*), oder och **Lokale Volume** genannt, ass e grousst stëbsfräit Gebitt an der Ëmgéigend vun der Sonn. D'interstellar Matière an deem Gebitt besteet zum engem Deel aus neutralem Waasserstoff mat enger Dicht vun 0,05 bis 0,07&nbsp;Atomer pro Kubikzentimeter, zum aneren Deel aus engem ganz dënnen a gliddege Plasma mat enger Dicht vun 0,001 bis 0,005&nbsp;Atomer pro Kubikzentimeter an enger Temperatur vun 1,4&nbsp;Millioune Kelvin. Dee Plasma ass verantwortlech fir de gréissten Deel vun der Röntgenhannergrondstralung.

## Genesis
Et gëtt ugeholl, datt déi lokal Blos virun e puer honnertdausend bis e puer Millioune Joer duerch eng oder e puer Supernovae gebilt gouf – als Kandidat dofir gëtt Geminga ugesinn, en Neutronestär am Stärebild Gemini (an der Zeechnung huet Geminga eng Rektaszensioun vu 4h, tatsächlech läit hien awer bei 6h33).
Aner Theorië gi vun zirka 20&nbsp;Supernovae vu viru 10 bis 20&nbsp;Millioune Joer aus.

## Struktur an Ëmgéigend
Déi Lokal Blos huet d'Form vun enger Sandauer – si huet am galaktesche Plang en Duerchmiesser vun op d'mannst 300&nbsp;Liichtjoer a breet sech mat zouhuelendem Ofstand aus. Ënnersich leeën zudeem d'Méiglechket no, datt déi lokal Blos vertikal zum galaktesche Plang keng Begrenzung huet, mä op ass.

A Richtung vum Sonnenapex, der Beweegungsrichtung vun der Sonn, grenzt déi lokal Blos op enger Distanz vun zirka 50 bis 130&nbsp;Liichtjoer un d'Loop-I-Superblos, déi duerch Supernovaen an der Scorpius-Centaurus-Associatioun gebilt gouf. Tëscht der Sonn an dëser Grenzregioun läit de Local-Fluff-Komplex, deen aus enger Rei vu schuelefërmeg zesummegesate Cloudlete besteet, deen duerch d'Kollisioun vun de béide Blosen entstanen ass.

D'Donnéeën iwwer d'Form vun der lokaler Blos sinn zimmlech onsécher, well d'Resultater aus den Ënnersich vun ofgeleete Forme vun Absorptiounslinnen net mat deenen aus der Duerchmusterung am UV-Beräich iwwerenee stëmmen. Dofir hat d'NASA den 12. Januar 2003 d'CHIPSat-Missioun gestart. Si hat als Haaptaufgab d'Erfuerschung vun der lokaler Blos. Well d'UV-Stralung gefeelt huet, wat onerwaart war, konnt dat Zil awer net erreecht ginn.

An der lokaler Blos ass eis Sonn an enger Regioun, déi ee Lokal Flack nennt. An där ass d'interstellar Matière méi dicht, wéi an der Blos, déi ronderëm si ass.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Données sur la Bulle locale, sur la base de données SIMBAD du Centre de données astronomiques de Strasbourg.
*  ''Near-Earth Supernovas'', article consacré à la recherche sur les éventuelles supernovae proches ayant produit la Bulle locale
* Simulation en 3D de la Voie lactée et du Bras d'Orion
Kepler-32

De **Kepler-32** ass e rouden Zwerg am Stärebild Cygnus. Hie läit ronn 988 Liichtjoer vun eiser Sonn ewech. De Stär huet e Planéitesystem mat fënnef bekannten Exoplanéiten. De Kepler-32 ass wéi all Rout Zwergen däitlech méi kleng a méi liichtschwaach wéi eis Sonn. Seng Mass ass ronn 54% vun der Sonnemass a säi Radius huet ronn 53% vum Sonneradius. Seng Uewerflächentemperatur ass ongeféier zwee Drëttel vun der Sonnenuewerflächentemperatur a seng Liichtkraaft huet nëmme 5% vun der Sonneliichtkraaft.

## Planéitesystem
Mam Weltraumteleskop Kepler goufe mat der Transitmethod am Joer 2011 ufanks zwéi Planéiten an Ëmlafbunnen ëm de Stär entdeckt, gefollegt vun der Entdeckung vu 3 weidere Planéiten am Joer 2012. All Planéite kreesen ëm hiren Zentralstär op enken Ëmlafbunne an e puer Deeg respektiv Stonnen (beim bannenzege Planéit). Déi béid bannenzeg Planéite Kepler-32f a Kepler-32e hunn e Radius vu jee zirka 0,81 Äerdradien respektiv 1,5 Äerdradien. Déi dräi baussenzeg Planéite Kepler-32b, Kepler-32c, a Kepler-32d hunn dogéint e Radius, deen tëscht 2 an 2,7 Äerdradie läit.

No enger publizéierter Studie vun Enn 2012 sinn d'Planéite warscheinlech a grousser Distanz vum Kepler-32 entstanen, ier si duerch Migratioun hir haiteg Bunnen ageholl hunn. D'Planéite vum Kepler-32 kënnen als representativ fir déi am Kader vun der Kepler-Missioun observéiert M-Zwerge gëllen.

## Planéitesystem vum Kepler-32

## Kuckt och
Hélène Philippart

D**'Hélène Philippart**, gebuer de 7. Februar 1902 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen de 25. November 1958, war eng lëtzebuergesch Zänndoktesch.

D'Hélène Philippart huet den 8. Mee 1926 hire lëtzebuergeschen Diplom als Zänndokter kritt. Si war domat déi zwéit Fra, no der Marcelle Dauphin, déi zu Lëtzebuerg Zänndoktesch ginn ass. Vum 1. Juli 1926 un hat si eng Praxis an der Stad op der Place d'Armes. Vun 1945 un huet si net méi praktizéiert. 1955 ass si Member vun der “Commission de conciliation et d'arbitrage pour les contestations entre les institutions d'assurances sociales et les médecins” ginn.

D'Hélène Philippart huet sech an der Action féminine, déi 1925 gegrënnt gouf, fir d'Verbesserung vun der Situatioun vun de Fraen agesat. Hiren Numm figuréiert am Comité d'honneur, deen an dem Organ vum Veräin, der Zäitschrëft “L'Action féminine”, tëschent 1927 an 1933 publizéiert gouf. An deem Kommitee fënnt een nieft hir Leit wéi Andrée Mayrisch (Duechter vum Émile Mayrisch), Henri Ahnen (Direkter vum Stater Meedercherslycée, Eugène Schaus (Affekot), etc.

Si war bestuet mam Gustave Stoltz, deen Affekot an duerno Attaché bei der Spuerkeess war, wou hie sukzessiv Conseiller, Conseiller de direction, Sous-Direkter a schliisslech, vun 1959 bis 1966, Direkter gouf.

De Robert Philippart ass hiren Neveu.

## Literatur
**Femmes pionnières de l'entrepreneuriat au Luxembourg: l'exposition* / initiée et réalisée par Joëlle Letsch, Netty Thines et Domenica Fortunato, ambassadrices de l'entrepreneuriat féminin au Luxembourg. Luxembourg: Female Entrepreneurship Ambassadors Luxembourg, 2015, [24] p.
*Frochisse, O. & H. Kugener, 2011.* Honneur aux dames.* Semper Luxembourg, mensuel pour médecins, médecins-dentistes et pharmaciens, N° 30, octobre 2011, S. 14-15. https://web.archive.org/web/20160305032720/http://www.dsb.lu/archives/semper_30_octobre_11.pdf
*Kugener, H., 2003. *“Eng Doktesch, mäi wärrech!”: Beitrag zur Medizingeschichte im Großherzogtum Luxemburg.* Die Warte 2003, Nr. 4 (30. Januar), S. 1-2.
*Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 2/3 (H-R). Luxemburg, Eigenverlag, S. 653-1342.
Certines

**Certines** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Se läit an der natierlecher Géigend vun der Bresse op enger Héicht vun 250 Meter.

Den Numm Certines kënnt vum ale Franséischen *essarter* wat defrichéieren oder ofholze bedeit. Am Ufank huet d'Gemeng *Essartines* geheescht, aus deem no an no Certines gouf. 
## Plazen a Monumenter
* D'Schlass vu Genoud aus dem 14. Joerhonnert
* E Mauerrescht an eng Dier vum Haus an deem den Edgar Quinet groussginn ass.
*D'Ruine vum Schlass vu Montfort.
## Um Spaweck
Grouf (Baach)

D**'Grouf** ass eng Baach an de Gemenge Bartreng an Dippech. Si huet hir Quell um Lieu-dit *Stackels* an der Gemeng Dippech op enger Héicht vun 334 Meter a leeft vu do un op enger Längt vu 6,6 Kilometer a Richtung Osten. Op der Helfenter Bréck fléisst se op enger Héicht vun 275 Meter an d'Péitruss.

## Kuckt och

## Um Spaweck
NGC 458

Den **NGC 458** ass en oppene Stärekoup an der klenger Magellanscher Wollek am Stärebild Tucana.Den oppene Stärekoup NGC&nbsp;458 gouf de 6.&nbsp;September 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* DSS Images for NGC 400 through NGC 499
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC458
* https://web.archive.org/web/20160310071854/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC458&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* NGC/IC Projet
Le grand blond avec une chaussure noire

**Le grand blond avec une chaussure noire** ass e franséische Film vum Yves Robert aus dem Joer 1972.
## Ëm wat geet et am Film?
De Museker François Perrin (Pierre Richard) gëtt vum Colonel Toulouse (Jean Rochefort) als geféierleche Geheimagent duergestallt fir de Milan (Bernard Blier) op eng falsch Spuer ze leeden...
## Soss
Wéinst dem groussen Erfolleg vu *Le grand blond avec une chaussure noire* huet den Yves Robert mat *[[Le retour du grand blond]]* eng Suite zum Film gedréint.
## Um Spaweck
*De Film op DVDclassic
NGC 881

Den ** NGC 881** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ Sc am Stärebild Cetus um südleche Stärenhimmel.Den Objet gouf den 10. September 1785 vum Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC881
* https://web.archive.org/web/20160310085905/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC881&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* NGC/IC Projet
Le retour du grand blond

**Le retour du grand blond** ass e franséische Film vum Yves Robert aus dem Joer 1972.
## Ëm wat geet et am Film?
De Museker François Perrin (Pierre Richard) gëtt erëm vum Colonel Toulouse (Jean Rochefort) verfollegt...
## Soss
*Le retour du grand blond* ass eng Suite vum Film *[[Le grand blond avec une chaussure noire]]*.
## Um Spaweck
*De Film op der IMDb
Châtenay (Ain)

**Châtenay** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Châtenay läit an der natierlecher Géigend vun der Dombes um Uwänner vun der Veyle.

## Plazen a Monumenter
* Reschter vun enger Commanderie aus dem 13. Joerhonnert vun de Johanniter
* D'Schlass vu Biard
* D'Schlass vu Montchamp

Panneau entrée dans Chatenay.JPG|D'Uertschaftsschëld.
War memorial of Chatenay (Ain).JPG|Monument aux morts vu Châtenay.
Church of Chatenay - 3.JPG|D'Kierch.


## Um Spaweck
Châtillon-la-Palud

**Châtillon-la-Palud** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Châtillon-la-Palud läit an der natierlecher Géigend vun der Dombes um Uwänner vum Ain. 
## Plazen a Monumenter
* De Cynodrom *Cynodrome des Broteaux* wou Coursse mat Wandhënn organiséiert ginn
*D'Kierch Saint-Irénée déi zanter 1966 op der Lëscht vun den historesche Monumenter steet.
* Romanesch Kierch vu Bublanne
*D'Reschter vum Schlass vu la Palud
## Persounen aus der Gemeng
* Johanny L'Herbette, Buergermeeschter vu Châtillon-la Pallud, Resistenzler am Maquis vum Ain a Member vun der Armée secrète, den 11. Juni 1944 um Lieu-dit *La Grange du Bois* erschoss.
*Louis de La Palud, franséische Kardinol 
## Biller

Mairie de Châtillon-la-Palud.JPG|D'Märei vu Châtillon
Cynodrome des Brotteaux - Châtillon-la-Palud (12).JPG|Eng Course um *Cynodrome des Broteaux*
Église Saint-Irénée de Châtillon-la-Palud - 4.JPG|D'Kierch Saint-Irénée
Church of Bublanne.JPG|D'Kierch vu Bublanne.
Mémorial de la Résistance - square Joanny L'Herbette à Bublanne.JPG|Resistenzmonument um Square Joanny-L'Herbette zu Bublanne.
Monument aux morts de Châtillon-la-Palud.JPG|Monument aux morts zu Châtillon.


## Um Spaweck
Genesis

**Genesis** ([ ˈgɛnezɪs ], algriich. γένεσις: *Schëpfung*, *Entstehung*, *Gebuert*) ass den Numm vun ë.&nbsp;a.:
* dem 1. Buch vum jiddeschen Tanach an der chrëschtlecher Bibel;
* dem René Genesis (* 1918), engem däitsche Schauspiller;
* Genesis (Sond), enger US-amerikanescher Raumsond;
* Genesis (Satellit), enger US-amerikanescher Serie vu Satellite fir eng privat Raumstatioun;
* Genesis (Band), enger brittescher Rockband, sou wéi den Titel vun engem Album vun hinnen.
Marcelle Dauphin

D**'Marcelle Dauphin**, gebuer de 7. September 1893 am Rollengergronn, a gestuerwen de 4. Mee 1976 zu Péiteng, war déi éischt lëtzebuergesch Zänndoktesch.

Hire lëtzebuergeschen Zänndokteschdiplom krut d'Marcelle Dauphin den 12. Oktober 1922. Ufanks 1923 huet si eng Praxis zu Wolz, wou hire Brudder Baukondukter war, opgemaach. Duerno huet si sech an der Stad niddergelooss, wou si vum 1. Juli 1926 u praktizéiert huet; eng Zäit laang huet si awer sonndes a méindes och nach zu Wolz geschafft. 1953 ass si op Péiteng geplënnert.

Zu Esch-Uelzecht gouf, fir u si z'erënneren, eng nei Strooss am Quartier Nonnewisen no hir genannt.

## Literatur
*Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 1/3 (A-G). Luxemburg, Eigenverlag, S. 1-652 (M. Dauphin, S. 300-301).
*Theves, G., 2002. *Die Frau in der Medizin. Kurioses aus vergangenen Zeiten.* Bulletin de la Société des sciences médicales du Grand-Duché de Luxembourg, N° 2/2002, S. 193-199. 
*Theves, G., 2003. *Die Frau in der Medizin.* Luxemburger Wort 2003 (26. Februar), S. 15.
Dompierre-sur-Veyle

**Dompierre-sur-Veyle ** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Dompierre-sur-Veyle läit an der natierlecher Géigend vun der Dombes an am Dall vun der Veyle an hirem Niewefloss dem *Bief de Pommier* och *Bief Lentet* genannt.

Fréier huet d'Gemeng Dompierre-sur-Chalamont geheescht.

## Kuckeswäertes
* D'Schlass vu Belvey oder *Mas Belvey* genannt
## Um Spaweck
Druillat

**Druillat** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Druillat läit tëscht der Dombes an dem Revermont am Dall vum Suran an der Leschère.

## Um Spaweck
NGC 141

Den **NGC 141** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ SBab? Pec am Stärebild Pisces. Si ass ongeféier 525 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 110.000 Liichtjoer..

Den Objet gouf den 29. August 1864 vum däitschen Astronom Albert Marth entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC141
* https://web.archive.org/web/20160310025054/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC141&SURVEY=Digitized%20Sky%20Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 141 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
Journans

**Journans** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Journans läit an der natierlecher Géigend vum Revermont. Duerch d'Gemeng leeft déi kleng Baach *Ruisseau de Chalix* an d'Reyssouze huet um Bord vun der *Forêt de St. Valérien* hir Quell.

## Um Spaweck
Montagnat

**Montagnat** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Montagnat läit am Revermont am Dall vun der Vallière südëstlech vu Bourg-en-Bresse.

## Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Saint-Just (Ain)

**Saint-Just** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

D'Vallière mécht am Süde vun der Gemeng plazeweis d'Grenz mat Montagnat.

## Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Louise Welter

D**'Louise Welter**, gebuer de 15. Oktober 1897 der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen de 5. Mäerz 1999 am Alter vun 101 Joer, war déi zweet lëtzebuergesch Doktesch an déi éischt als Generalistin. Déi éischt iwwerhaapt war d'Zänndoktesch Marcelle Dauphin.

Hire lëtzebuergeschen Dokteschdiplom krut d'Louise Welter de 24. November 1923. Am Juli 1926 krut si d'Plaz als vollberufflech Schouldoktesch vun der Stad Lëtzebuerg. Am Laf vun de Joren huet si de Service vun der Schoulmedezin ausgebaut. 1927 ass d'Schoulmëllech fir kleesper Kanner agefouert ginn, 1932 d'Schoulschwamme fir d'Kanner aus dem 5. a 6. Schouljoer; vun 1930 bis 1959 si wärend de Wanterméint Fëschtron a Vitamintabletten un d'Kanner verdeelt ginn; an all Schoul gouf en Apdikteschschaf ageriicht.

D'Louise Welter ass 1962 a Pensioun gaangen.

Zu Ierpeldeng bei Ettelbréck an zu Uewerkuer goufen d'Rue (Dr) Louise Welter no hir genannt.

## Literatur

*Kugener, H., 2003: *“Eng Doktesch, mäi wärrech!”: Beitrag zur Medizingeschichte im Großherzogtum Luxemburg.* Die Warte 2003, Nr. 4 (30. Januar), S. 1-2.
*Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 3/3 (S-Z). Luxemburg, Eigenverlag, S. 1343-1756 (L. Welter, S. 1690).
* Rausch, K., 2007. *Portraits de femmes célèbres luxembourgeoises.* Kará éd., 2007, Luxembourg, Impr. Saint-Paul, 111 S. (Louise Welter, S. 90-98).
*Theves, G., 2003. *Die Frau in der Medizin.* Luxemburger Wort 2003 (26. Februar), S. 15.

## Um Spaweck

* rues-au-feminin.lu : Rue Dr Louise Welter - Erpeldange/
Saint-Martin-du-Mont (Ain)

**Saint-Martin-du-Mont** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Saint-Martin-du-Mont läit an der natierlecher Géigend vum Revermont westlech vum Jura. Duerch d'Gemeng lafen de Suran, d'Reyssouze an d'Leschère

## Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Servas (Ain)

**Servas** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Leschère

D'Leschère ass eng franséisch Baach am Departement Ain an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes. Et ass en Niewefloss vun der Reyssouze.
Versailleux

**Versailleux ** ass eng franséisch Gemeng am Departement Ain (01) an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Versailleux läit an der natierlecher Géigend vun der Dombes am Zentrum vu Fiichtgebidder mat Honnerte vu Fëschweieren a vill Juegdterrainen.

## Nopeschuertschaften

## Um Spaweck
Castle Keep

**Castle Keep** ass en US-amerikanesche Krichsfilm vum Sydney Pollack aus dem Joer 1969 nom Roman mam selwechten Numm vum William Eastlake.
## Ëm wat geet et am Film?
Um Enn vum Zweete Weltkrich besetzen US-amerikanesch Zaldoten e Schlass an de belschen Ardennen. Am Schlass gi vill kulturell wäertvoll Schätz versuergt.
Awer an der Ardennenoffensiv gëtt Schlass mat all senge Konschtwierker vun den däitschen Truppen zerstéiert.

## Um Spaweck
La fille de d'Artagnan

** La fille de d'Artagnan** ass e franséisch-italieenesche Film vum Bertrand Tavernier aus dem Joer 1994.
## Ëm wat geet et am Film?
D'Eloise (Sophie Maceau), d'Meedche vum Kapitän d'Artagnan (Philippe Noiret) ass sengem Papp nogeschloen. Nodeems hat e Komplott géint de Kinnek entdeckt huet, geléngt et him säi Papp a seng aner Mousquetairen aus der Pensioun erauszehuele fir dem Kinnek zu hëllefen.

## Soss
De Bertand Tavernier Produzent vum Film duerch seng Produktiounsfirma Little Bear huet de Film als en Hommage un d'Serie-B Filmer gesinn an hien hat de 84 Joer alen italieenesche Regisseur Riccardo Freda engagéiert fir de Film ze dréien. De Fredda konnt no e puer Deeg d'Filmaarbechten net weider féieren, sou datt de Bertrand Tavernier d'Regie vum Film iwwerholl huet.

De Film ass zum Deel am Perigord zu Sarlat-la-Canéda an am Schlass vu Beynac gedréint ginn.

## Um Spaweck
*De Film op allocine.fr
*De Film op der IMDb