open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iewerleng

**Iewerleng** ass eng Uertschaft an der Gemeng Useldeng.
## Geographie
Iewerleng läit un der Atert, déi queesch duerch d'Duerf leeft.

## Soss
D'Teleesseie *[[Déi zwéi vum Bierg]]*, vum Menn Bodson, Marc Olinger a Gast Rollinger, gouf zu groussen Deeler tëscht Februar an Dezember 1984 zu Ierwerleng gedréint. 

## Kuckt och
* Kierch Iewerleng
Rippweiler

**Rippweiler** ass eng Uertschaft an der Gemeng Useldeng.

De Rippweiler hire Spëtznumm ass *Rippweiler Päerdsdéif*.

## Geschicht

Am Joer 1905 hat Rippweiler 26 Stéit an 148 Leit hunn am Duerf gewunnt.

## Veräinsliewen
**Chorale Sainte Cécile Rippweiler*
**Chorales Réunies Beckerich/Rippweiler/Schweecherdaul*
**Duerffrënn Rippweiler Asbl*
**Oeuvres paroissiales de Rippweiler*
**Rippweiler Jugend A.s.b.l.*

## Kuckeswäertes
*D'Ruine vun enger aler Portikusvilla am Bësch genannt *un der Laach* bei der Vëlospist PC12.
*D'Lourdes-Grott vun 1923 an der *Grottestrooss* am Ausgank vum Duerf um Wee fir op Schweebech. 

## Kuckt och
* Kierch vu Rippweiler

## Um Spaweck

*Offiziell Säit vun der Gemeng Useldeng
Chrëschtnech

**Chrëschtnech** (lokal: **Chrëstnech**) ass eng Uertschaft an der Gemeng Waldbëlleg.

Chrëschtnech gouf, wéinst senger gutt erhalener Architektur vu Bauerenhaiser aus dem 18. Joerhonnert vum Service des sites et monuments nationaux an den 1970er Joren zum Modellduerf deklaréiert an ass als eent vun den éischten Dierfer am Land systematesch renovéiert ginn. Verschidden Häff si sougenannt Véierkant-Häff, d.&nbsp;h. se sinn op 4 Säite ëm e Bannenhaff zougebaut (mat Wunnhaus, Ställ a Scheieren).

Kuckeswäert ass ë.&nbsp;a. och déi al Uelegsmille mat engem Weekräiz nieft dem Portal, dat e polychrome Relief vun enger *[[Pietà]]* weist.

**E puer klasséiert Haiser** (Nationalmonument oder Zousazinventaire):

Fichier:Christnach 5 r de Larochette 2013-08 --1.JPG
Fichier:Christnach 5, Mëllerdallerstrooss 2013-08 --2.JPG
Fichier:Christnach Mëllerdallerstrooss 3 2013-08 --1.JPG
Fichier:Christnach 12 r de Larochette 2013-08 --1.JPG
Fichier:Ueligsmillen-101.jpg


## Kuckeswäertes

* Parkierch vu Chrëschtnech.
* Uelegmillen.
* E puer Haiser déi op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter stinn.
*D'Hougeriicht, eng Gedenkplaz un déi lescht Hiriichtung am Joer 1793.

## Fräizäit
Am Oste vun der Uertschaft an deelweis op der Sektioun Waldbëlleg läit de *[[Golf (Sport)|Golf]] and Country Club Christnach* deen en 18-Lach-Parcours bitt a *Par 70* klasséiert ass.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Harmonie Hobscheid

D**'Harmonie Hobscheid** ass e Museksveräin aus der Gemeng Habscht.

## Geschicht

D**Harmonie vun Habscht'' gouf am Joer [[1919]] gegrënnt a besteet haut aus 45 aktive Musikanten.

Zanter dem Joer [[1998]] steet d**Harmonie Habscht'' ënner der Direktioun vum Lucien Bley, Member vun der Militärmusek. De Sous-Chef Jeannot Ney ass gläichzäiteg Chef vun den Äischdallbléiser Habscht.

Den Duerchschnëttsalter vun de Musikante läit bei 30 Joer.

Am Laf vun 2008 gouf et eng Ännerung un der Spëtzt vun der Harmonie. Am September gouf de belsche Museker François Godard Dirigent. De Godart huet um Conservatoire royal de Liège säi Museksstudium gemaach.

## Aktivitéiten
Zu den Aktivitéite vun der Habschter Musek gehéieren ënner anerem:
* Gala-Concert ëm Päischten: "Fiesta..." (den Titel huet ëmmer mat engem bestëmmten Theema ze dinn),
* Kiermes-Concert am Summer,
* den Hämmelsmarsch den Dag nom Kiermes-Concert,
* Käerzenowend (ëm Chrëschtdag).

## Kuckt och
Lëscht vun de lëtzebuergeschen Harmonien a Fanfaren

## Um Spaweck
*Websäit vun der Harmonie Habscht
Georgsbur (Tréier)

De ** Georgsbur** um Tréierer Karmaart ("Kornmarkt") gëllt als ee vun de schéinste Rokoko-Sprangburen an Däitschland.

Ëm 1751 ass de Sprangbur no Pläng vum Baumeeschter Johannes Seiz zu Éiere vum Kurfürst Franz Georg von Schönborn opgeriicht ginn. Dat 11 Meter héicht Monument stellt d'Saisonen an den hellege Georges duer.
## Um Spaweck
Freckeisen

**Freckeisen** ass e Lieu-dit an der Gemeng Waldbëlleg. Et läit op engem Plateau mat Felder a Wisen, op enger Héicht vun 370 Meter, laanscht den CR356, op hallwem Wee tëscht Suewelbuer a Chrëschtnech.

Nërdlech vun der Uertschaft, tëscht dem CR356 an dem *Kelleschhaff*, leien e puer suppeg Wisen, déi zum Quellgebitt vun der Halerbaach gehéieren.

Mat Ausnam vum Bauerenhaff op der *Kaasselhéicht* leien d'Gebaier all an der Sektioun Chrëschtnech.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Haler

**Haler** ass eng Uertschaft an der Gemeng Waldbëlleg.

## Kuckeswäertes
* D'Kierch Haler

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Wou der Däiwel ass...? Haller: Jean-Philippe Schmit, Warum Camper René nicht aus Haller weg will, wort.lu [€], 14.09.2024, gekuckt den 28.10.2025
Iernster

**Iernster** ass eng Uertschaft an der Gemeng Nidderaanwen.

## Geographie
Iernster läit un der Schwaarzer Iernz. Nopeschuertschafte si Gonnereng a Rammeldang.
## Geschicht

## Kuckeswäertes
* Bemierkenswäert Eech um Engelshaff

## Kuckt och
* Jousefskierch zu Iernster

## Um Spaweck
Dräikinneksdag

**Dräikinneksdag** ass de 6. Januar. Um 13. Dag no Chrëschtdag feieren d'Chrëschten d**[[Epiphanie]]'' ( ''epiphania domini''), d.&nbsp;h. d'Siichtbarginn vu [[Gott]] am [[Jesus Christus|Jesuskand]] dat op [[Chrëschtdag]] gebuer gouf. Dëst kënnt an der [[Liturgie]] zum Ausdrock am Text Mt 2,1-13a an deem [[Helleg dräi Kinneken|Geléiert aus dem Oste]] bei d'Jesuskand kommen, him Kaddoe bréngen an an him de [[Messias]] erkennen. D'Traditioun huet aus de ''Geléierten aus dem Osten'' [[Dräi|dräi]] [[Kinnek]]e gemaach, déi allen dräi e verschiddenen Alter hunn (e Jonken, en Erwuessenen an en Eeleren) an nach méi spéit aus dräi Kontinenter ([[Europa (Kontinent)|Europa]], [[Asien]] an [[Afrika]]) sollte sinn a fir déi ganz (deemools bekannt) Mënschheet stoe sollten.

== Feierdag ==
De 6. Januar ass e [[Feierdag|gesetzleche Feierdag]] an [[Andorra]], [[Éisträich]], [[Griicheland]], [[Island]], [[Finnland]], [[Kroatien]], [[Liechtenstein]], [[Polen]], [[San Marino]], [[Schweden]], [[Spuenien]], an der [[Slowakei]] an op [[Zypern]].

An [[Däitschland]] ass de 6. Januar nëmmen a [[Baden-Württemberg]], [[Bayern]] an a [[Sachsen-Anhalt]] e gesetzleche Feierdag, an der [[Schwäiz]] nëmmen an de Kantone [[Schwyz]], [[Tessin]] an [[Uri]] an och an e puer Gemengen am Kanton [[Graubünden]].

A [[Georgien|Georgie]] gëllt de [[julianesche Kalenner]] an do ass den [[19. Januar]], deen als Dag vun der ''Epiphanie'' zielt, e gesetzleche Feierdag.

== Bräich ==


=== Dräikinnekskuch ===
Den Dräikinnekskuch ( galette des rois) deen op dësem Dag opgedëscht gëtt, geet op de [[Brauch]] zeréck, datt den Owend virum 6. Januar bannent der [[Famill]] e Mann zum Kinnek an eng Fra zur Kinnigin bestëmm goufen. Fir dësen Zweck gouf eng [[schwaarz]] (Kinnek) an eng [[wäiss]] (Kinnigin) Boun am Kuch matgebak. De Kinnek an d'Kinnigin ware verflicht, hir Leit ze bekäschtegen. Haut ginn d'Boune gewéinlech duerch eng kleng Porzeläinsfigur ersat, an den eigentlechen Zweck ass deene meeschte wuel net méi bekannt. Deen, deen d**Boun'' a sengem Stéck Kuch huet, gëtt Kinnek oder Kinnigin an däerf sech d'Kroun opsetzen.

De Brauch vum Dräikinnekskuch gëtt et an dëser oder enger änlecher Form ë.&nbsp;a. a Frankräich, an der Belsch, a Spuenien, Portugal, Brasilien an a Mexiko.

### Dräikinnekssangen
Dräikinnekssangen ass e Brauch, bei deem op Dräikinneksdag dräi Mënschen, déi als Helleg dräi Kinneke verkleet sinn, vun enger Dier bei déi aner heesche ginn, an dat fir e gudden Zweck.

## Kuckt och
* Helleg dräi Kinneken

## Um Spaweck
Epiphanie

**Epiphanie** (vu gr. επι - *iwwer* a φαίνομαι - *siichtbar ginn, ausgesinn, erschéngen*) bezeechent am Allgemengen d'Manifestatioun vun enger Gottheet an der Natur oder an enger Persoun. Dofir kann een och *[[Theophanie]]* soen.

Am Chrëschtentum nennt een Epiphanie och Dräikinneksdag, de Dag vun der d'Siichtbarkeet vu Gott am Jesuskand.

## Kuckt och
* Dräikinneksdag
* Helleg dräi Kinneken
Grooljen

**Grooljen** ass eng Uertschaft an der Gemeng Pëtschent.

## Kuckt och
* Lambertuskierch vu Grooljen

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Pëtschent
* Grooljen op der Websäit vun der Gemeng
* Wou der Däiwel ass...? Grooljen: Frederik Wember, Dank „Hobby-Bauer“ sind in Gralingen noch die Kühe im Dorf, wort.lu [€], 19.10.2025, gekuckt den 28.10.2025
Nuechtmanescht

**Nuechtmanescht** ass eng Uertschaft an der Gemeng Pëtschent.

Et läit op engem Plateau, knapps 2&nbsp;km westlech vum Staubaseng vum Niklosbierg, an ëstlech vum Dall vun der Stol, enger Niewebaach vun der Blees. Un d'Stroossennetz ass Nuechtmanechscht iwwer den CR353, am Stol-Dall, an den CR322, am Osten, ugebonnen.
 
## Kuckeswäertes
D'Kapell, d'Schoul, déi al Molkerei an eng grouss Lann déi all niewentenee stinn, sinn zënter 1990 (d'Lann) an 2011/12 (d'Gebaier) als national Monumenter klasséiert.

## Kuckt och
* Méchelskapell zu Nuechtmanescht

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Pëtschent
* Nuechtmanescht op der Websäit vun der Gemeng
Deewelt

**Deewelt**, mat der Variatioun *Dewelt*, ass eng Uertschaft an der Gemeng Wëntger. Mat der Nopeschuertschaft Diänjen bilt Deewelt eng Kadastersektioun.

## Geschicht
Virun der Gemengefusioun zur neier Gemeng Wëntger den 1. Januar 1977 huet d'Uertschaft zu der fréierer Gemeng Béigen gehéiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Wëntger
Cité Léibësch

D**'Cité Léibësch** gehéiert zu der Gemeng Wuermer. Se besteet aus zirka 70 Wunnhaiser a läit tëscht Éinen an dem Wuermer Bierg.

## Kuckt och
Kapenaker

**Kapenaker** ass e Lieu-dit an der Gemeng Wuermer.

## Geographie
Kapenaker läit op enger klenger Strooss, déi vum CR143 zirka an der Mëtt tëscht Gouschteng an der Kräizung mam CR122 fort geet an da weider a Richtung Beyren féiert.

## Kuckt och
Weiler

**Weiler** heeschen zwou Uertschaften zu Lëtzebuerg:
* Weiler an der Gemeng Pëtschent: Weiler (Pëtschent)
* Weiler an der Gemeng Wëntger: Weiler (Wëntger)
Ausserdeem gëtt et d'Uertschaft an d'Gemeng Weiler-la-Tour.

Leit mam Numm *Weiler*:
* Camille Weiler
* Ferdinand Weiler
* Lucien Weiler
Solistes Européens Luxembourg

D**'Solistes Européens Luxembourg** (kuerz: **SEL**) ass e Lëtzebuerger Orchester vu klassescher Musek, deen 1989 vum Eugène Prim gegrënnt gouf.

Den éischte Concert war den 20. September 1989 zu Lëtzebuerg. Den Orchester stoung 20 Joer laang ënner der Direktioun vum Jack Martin Händler, dee virun allem Musek aus dem Repertoire vun der Wiener Klassik gespillt huet. 2009 huet de Verwaltungsrot decidéiert, dem Händler säi Vertrag net méi ze verlängeren. Nofollger gouf de Christoph König.

D'Museker kommen aus ganz Europa an dinn sech reegelméisseg zesumme fir Concerten ze spillen oder Musekopnamen ze maachen. Zu Lëtzebuerg spillen s'an der Philharmonie d'Zyklen *Concerts du lundi* an trieden op de Musekfestivaller vu Wolz a vun Iechternach op.

Donieft spille se op Concerten uechter d'Welt an huelen der op fir Radio an Televisioun. Bis ewell hunn d'Solistes Européens, Luxembourg eng 100 CDen opgeholl, dorënner d'integral Londoner Sinfonië vum Joseph Haydn a 7 DVDen.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun de ''Solistes Européens, Luxembourg''
Späizmännchen

E **Späizmännchen** ass e verkofferte stolenen Drot, dee mat enger 4&nbsp;mm décker Matière déi brennt, beschicht ass, an där als Oxidatiounsmëttel Bariumnitrat enthalen ass. Wann déi Schicht vergloust, "späizt" de Späizmännchen, wéinst deem bäigesaten Aluminium- an Eisepolver, Fonken.

Späizmännercher gi virun allem op Chrëschtbeemercher, mä och op Pop- a Rockconcerten vum Public ugefaangen, fir bei eenzele Stécker eng besonnesch Stëmmung am Sall ze verbreeden.

## Um Spaweck
Katharinenkierch (Frankfurt)

D**'Katharinenkierch** ass déi gréisst evangeelesch Kierch zu Frankfurt am Main. Si steet am Stadzentrum. D'Barockkierch ass vu 1678 bis 1681 gebaut ginn.
Groesteen

**Groesteen** ass e Lieu-dit um CR322 an der Gemeng Pëtschent, zirka 1,5&nbsp;km südlech vu Pëtschent (Loftlinn). Et sti 5 Haiser do.

## Geographie
De Groesteen läit op enger Héicht vun zirka 500 – 510 m (NG-L). An der Noperschaft leien am Süden de Ronnebësch an den Houschterhaff, am Westen de Pull (Poul) an am Osten den Niklosbierg, deen ongeféier 1&nbsp;km wäit ewech a Richtung Veianen läit.

Um Groesteen ass d'Kräizung vum CR322 a vum CR352.

## De Groesteen

Bemierkenswäert op der Plaz ass dee sougenannte *Groesteen* (*Grafenstein*), deen dem Lieu-dit säin Numm ginn huet. Dëse Steen huet d'Grenz tëscht den Herrschaftsberäicher vun de Grofe vu Stolzebuerg, Veianen a Branebuerg markéiert.

Op dem Groestee waren ursprénglech dräi Kräizer agemeesselt, wouvun der nëmme méi zwee nach däitlech z'erkenne sinn. Iwwer d'Interpretatioun vun deene Kräizer ginn d'Meenungen auserneen. Fir déi eng sinn et chrëschtlech Symboler, fir anerer sollen et steenzäitlech Duerstellunge vu Mënsche sinn.

De Groestee stoung laang op privatem Terrain. 2013 gouf en op d'Initiativ vum Syndicat d'initiative Stolzembourg erëm op senger ursprénglecher Plaz nieft der Strooss opgestallt. Och en Informatiounspanneau gouf nieft dem Groesteen opgeriicht.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Pëtschent
Feier

**Feier** bezeechent de Virgank vun der Verbrennung, d.&nbsp;h. vun enger séierer Verbindung vu brennbare Stoffer mat Sauerstoff, woubäi Liicht a Wäermt entstinn.

Wéi d'Mënsche bis d'Feier Meeschter gi sinn, si se a ganze Schotz an der Evolutioun no vir komm. D'Feier kacht de Kascht, bréngt Luucht an d'Däischtert, wiermt de Mënsch a verdreift wëll Déieren. Spéidere Gebrauch ass d'Brenne vun Zillen an d'Erhëtze vu Waasser fir d'Dampkraaft auszenotzen.

Feier kann een op eng sëllegen Aart a Weise maachen. Primitiv Vëlker bueren oder reiwen dréchen Hëlzer géinteneen, oder schloe Steng openee fir Fonken ze kréien. Eng Weiderentwécklung war de Feierstol, dee bis an d'17. Joerhonnert a Gebrauch war, an deen aus engem gebéite Stéck Stol bestanen huet, dat géint e Feierstee geschloe gouf. Ëm 1830 koumen dunn déi éischt Fixspéin op de Maart.

## Kuckt och
* Brandschutz
* Pyrotechnik
* Feierläscher
* Symbolik vum Feier an der Bibel

## Um Spaweck
Fixspoun

E **Fixspoun**, och nach **Fixfeier** genannt, ass en Holzspéinchen, deen un enger Spëtz mat enger Zündmass iwwerzunn ass, déi sech beim Reiwen un enger Reiffläch entzünt.

Déi alleréischt Fixspéin konnt een nach op all rauer Fläch ufänken. Well se awer Phosphor enthalen hunn, ware se gëfteg a goufen dowéinst verbueden. Déi haiteg Fixspéin sinn net gëfteg, mä kënne just op ganz spezielle Reifflächen ugefaange ginn.

## Um Spaweck
Musée

E **Musée** (v. gr.: *μουσείο* - "Musenhellegtum") ass eng Hal oder soss en Uert, an deem eng Sammlung vu Konschtwierker, Naturgéigestänn, Erfindungen, technesch Wierker, etc. ausgestallt sinn. Dës Schatzkummere vum Wësse sollen d'Visiteuren op eng einfach an anschaulech Aart a Weis an d'Konscht, Kultur, Technik a Geschicht aféieren.

Fir gewéinlech si Muséeë spezialiséiert op e bestëmmt Theema. Sou gëtt et z.&nbsp;B. naturhistoresch Muséeën, technesch Muséeën, Aueremuséeën, asw.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Muséeën

## Um Spaweck
Koordinéiert Weltzäit

Déi **Koordinéiert Weltzäit**, kuerz **UTC**, ass d'Referenzzäit, déi fir déi ganz Welt déi selwecht ass a vun där all d'Zäiten an deene verschiddenen Zäitzone vun der Welt ofgeleet ginn.

Déi international Ofkierzung *UTC* stellt eng Zort Kompromëss tëscht dem englesche Begrëff *Coordinated Universal Time* an dem franséische Begrëff *Temps Universel Coordonné* duer.

Fréier war d*'[[Greenwich Mean Time]]* (GMT) d'Referenzzäit. Si ass 1926 a *[[Universal Time]]* (UT) ëmbenannt ginn. Si gouf bestëmmt duerch astronomesch Beobachtungen um Observatoire vu Greenwich, mat deenen d'Äerdrotatiounszäit bestëmmt gouf.

Well d'Gezäiten d'Rotatioun vun der Äerd ëm hir eegen Achs all Dag ganz liicht ëm 0,002 Sekonne méi lues gi loossen, an d'Rotatioun och nach weidere klengen onprevisiblen Onreegelméissegkeeten duerch Magmastréim tëscht Äerdmantel an Äerdkär ausgesat ass, huet déi Method leider keng prezis Zäitdefinitioun op engem Niveau ënner deem vun der Sekonn erlaabt. Et gouf no méi exakte Methode gesicht, an 1967 ass d'Definitioun vun der Sekonn als Zäiteenheet du vun enger Atomauer ofgeleet ginn.

1972 ass och d'Referenzzäit mat där Atomzäit synchroniséiert ginn, an d'UTC ass op där neier Basis entstanen.

Well d'Atomzäit, an doduerch d'UTC, also net genee der Äerdrotatiounszäit UT1 entsprécht, op déi et awer u sech eleng ukënnt an déi dofir och an de Geowëssenschaften an an der Astrometrie gebraucht gëtt, muss all 1-3 Joer bei der UTC eng Schaltsekonn derbäigesat ginn, fir datt d'Differenz tëscht UTC an UT1 ni méi grouss wéi 0,9 Sekonne gëtt. Sou gouf z.&nbsp;B. d'Silvesternuecht 2008/9 ëm eng Sekonn méi laang.

D'Koordinatioun vun der Weltzäit ass d'Aufgab vum Internationale Büro fir Moossen a Gewiichter (BIPM).

Wann hautdesdaags nach vu GMT rieds geet, da just an engem reng informelle Kontext a synonym fir UTC oder UT1. D'wëssenschaftlech Gemeinschaft verfollegt d'Definitioun vun der GMT net méi a gebraucht just nach déi prezis an onzweedeiteg Termen UTC an UT1.

Lëtzebuerg läit an der Wanterzäit op UTC+1 an an der Summerzäit op UTC+2, d.&nbsp;h. datt dem Land seng Zäitzon, eng, respektiv zwou Stonne, virun der Referenzzäit läit. Sou ass et z.&nbsp;B. mat enger UTC vu 14:00 zu Lëtzebuerg am Summer scho 16:00.

## Kuckt och
* International Atomzäit
* Mëtteleuropäesch Zäit

## Um Spaweck
Sprangspannen

D**'Sprangspannen** (*Salticidae*) sinn eng Famill aus der Uerdnung vun de Wiefspannen (Araneae).
Zu hinne gehéiere 5.026 Aarten a 520 Gattungen.

## Auszeechnungen

D'Sprangspann (*Salticus scenicus*) gouf vun der (AraGes) zur Spann vum Joer 2005 gewielt.

## Um Spaweck
Spannendéieren

D**'Spannendéieren** (Arachnida) sinn eng Klass vun Déiere vum Stamm vun den Arthropoden.

## Liewensraum

## Kierperbau

## Systematik

## Kuckt och
* Systematik vun de Spannendéieren

## Um Spaweck
Theophanie

**Theophanie** (vu gr. θεός - *Gott* a φαίνομαι - *siichtbar ginn, ausgesinn, erschengen*) bezeechent am Allgemengen eng fir Mënsche siichtbar Manifestatioun vun enger Gottheet an der Natur oder an enger Persoun.

Am Chrëschtentum ass d'Transfiguratioun e Beispill vun enger Theophanie.

## Kuckt och
* Epiphanie
Kanech

**Kanech** ass eng Uertschaft an der Gemeng Lenneng.

## Kuckeswäertes
* Kanecher Wéngertsbierg
* Méchelskierch vu Kanech

## Kuckt och
* FC Jeunesse Kanech

## Um Spaweck
Pretten

**Pretten** ass eng Uertschaft an der Gemeng Lëntgen.

## Geographie
Pretten gëtt 960 fir d'éischt an engem offiziellen Dokument genannt.

## Demographie
An der Gemeng Lëntgen hunn um 1. Mäerz 2012 2.700 Leit gewunnt, dovun 102 an der Uertschaft Pretten, dat sinn 3,8 % vun der gesamter Gemengepopulatioun. Dobäi waren d'Lëtzebuerger mat 67 Persounen (65,7 %) déi am meescht vertrueden Nationalitéit, virun de Portugise mat 17 Persounen (16,7 %).

## Kuckt och

## Um Spaweck
Kurhaus Baden-Baden

**D'Kurhaus zu Baden-Baden** ass Treffpunkt fir Touristen, Nuetseilen, Kurgäscht, Geschäftsleit a Glécksspiller. Et gouf am 19. Joerhonnert vum Karlsruher Baumeeschter Friedrich Weinbrenner am klassistesche Stil entworf.

D'Gebai besteet aus dräi Deeler a läit direkt nieft dem Kurgaart.

De Casino, ass ee vun de schéinsten a beléiftsten aus Däitschland. 1809 goufen déi éischt offiziell Casinoen zu Baden-Baden am Konversatiounshaus an am Promenadenhaus (haitegt Kurhaus) opgemaach. 1824 gouf dunn d'Kurhaus vum Weinbrenner gebaut. 1855 gouf de Casino vu franséische Kënschtler a Bannenarchitekten an eng fantastesch Spillhal am Stil vun de franséische Kinneksschlässer aus dem 17. Joerhonnert, mat ville verschiddene Säll (Salon Pompadour, roude Sall, Wantergaart, florentinesche Sall) ëmgebaut.

## Um Spaweck
Henry Moore

Den **Henry Moore** (Henry Spencer Moore), gebuer den 30. Juli 1898 zu Castleford am Yorkshire an den 31. August 1986 zu Much Hadham am Hertfordshire gestuerwen, war en englesche Sculpteur a Moler.

Hien ass bekannt fir seng abstrakt Skulpturen, déi vu mënschleche Figuren inspiréiert sinn, an dacks Titelen hu wéi *Mamm a Kand* oder *Figur déi läit*, an déi uechter d'ganz Welt ze gesi sinn. 

Zu Lëtzebuerg steet eng Skulptur *Mother and Child* (1983) am Rousegäertchen op der Stater Gare. Um Briddel gouf eng Strooss no him genannt.

## Galerie


Henry Moore Grosse Liegende 1957-1.jpg|*Große Liegende* (1957) – virun der Neue Pinakothek zu München
Kantmoore1.jpg|*Zurückgelehnte Figur* (1959) – Duisburg – Kant-Park
Kantmoore2.jpg|*Verschlußstück* (1962) – Duisburg – Kant-Park
Berlin, Tiergarten, Potsdamer Strasse 50, Neue Nationalgalerie, Skulptur The Archer von Henry Moore.jpg|*Three Way Piece No. 2: Archer* (1968) – Neue Nationalgalerie, Berlin
HMoore2a.jpg|*Large Divided Oval: Butterfly* (1987) – Kongresshalle Berlin
moore henry liegende figur in zwei teilen 1969 düsseld ansicht01.jpg|*Liegende Figur in zwei Teilen* (1969) – Düsseldorf – Hofgarten
moore henry liegende figur in zwei teilen 1969 düsseld ansicht02.jpg|*Liegende Figur in zwei Teilen* (1969) – Düsseldorf – Hofgarten
'Sheep Piece' von Henry Moore Hafen Riesbach, Zürich-Seefeld 2014-02-24 16-55-57.JPG|*Sheep Piece* (1971–72), Zürich, Seefeldquai
der goslarer krieger.jpg|*Der Goslarer Krieger* (1975) – Goslar
Hill Arches Bronze-Plastik Henry Moore DSC 2441w.jpg|*Hill Arches* (1973), Karlsplatz, Wien


## Um Spaweck

* Henry Moore Foundation
Heeschdref

**Heeschdref** ass eng Uertschaft an der Gemeng Steesel.

## Geographie
Heeschdref läit am Uelzechtdall.

D'Nationalstrooss 7, Haaptverkéiersachs tëscht der Stad Lëtzebuerg a Miersch, féiert duerch Heeschdref. D'Heeschdrefer Gare läit op der Streck Lëtzebuerg-Ettelbréck.

## Geschicht
## Kuckeswäertes
* D'Heeschdrefer Schlass an de Park mat senge bemierkenswäerte Beem

## Kuckt och
* Kierch vun Heeschdref

## Um Spaweck
Iener

**Iener**, oder och **Éiner**, ass eng Uertschaft an der Gemeng Sëll. D'Uertschaft ass un d'Stroossennetz ugestréckt duerch den CR301 vun Ielwen op Ell.

## Kuckeswäertes
* Kapell Iener
* Bemierkenswäerten Dräidar zu Iener
* Bauerenhaff vun 1832

## Kuckt och

* 

## Um Spaweck
Kaalmes

**Kaalmes** ass eng Uertschaft an der Gemeng Sëll.

## Geographie
Kaalmes ass eng Uertschaft déi landwirtschaftlech markéiert ass. D'Wisen an d'Akerfläche breede sech haaptsächlech no Westen an no Norden aus, am Osten an Nordoste läit de grousse Bësch *Härel* mat dem *Ditzebierg* eng 376 m héich Kopp, an dem *Kuelebierg* mat 378 Meter. Am Süde stéisst d'Gewan un d*'Läichenhiel* e laangen Hank dee sech bis op Iener zitt.

Iwwer de Flouer vu Kaalmes an deelweis laanscht d'Sektiounsgrenz leeft d'Hasselbaach, déi am Norde vu Kaalmes an d'Schweebech leeft.

D'Uertschaft ass un de Verkéier ugeschloss iwwer den CR301, an e Feldwee deen op Kapweiler féiert.

Am Westen, am Dall vun der Hasselbaach läit d'Kaalmesser Millen.

## Geschicht
Ënner dem Wëllem II. goufen den 8. August 1822 d'Gemenge Sëll a Kaalmes per Dekreet fusionéiert.

## Kuckeswäertes
* Kierch Kaalmes
* Bemierkenswäert Eech op Béik
* Restauréierte Wäschbuer am Duerfzentrum

## Kuckt och
* 

## Um Spaweck

* Kaalmes op der Websäit vun der Gemeng Sëll
* Kaalmes op der Websäit "Kierchtuermspromenaden"
* Wou der Däiwel ass...? Kaalmes: Frederik Wember, Im „Wëllen Westen“ ist hinter Hügeln ein Kleinod versteckt, wort.lu [€], 29.06.2025, gekuckt den 28.10.2025

## Fotoen

Fichier:Calmus Luxembourg 02.jpg|Den ale Wäschbuer am Duerfzentrum
Fichier:Calmus Wash-house int.jpg|De Wäschbuer vu bannen
Fichier:Calmus Luxembourg Béik 01.jpg|Lieu-dit Béik, mat der gefaasster Quell an der bemierkenswäerter Eech
Wiefspannen

D**'Wiefspannen** (Araneae) sinn eng Uerdnung aus der Klass vun de Spannendéieren am Stamm vun de Arthropoden.

Dacks gi se och einfach just als *Spanne* bezeechent, well et déi bekanntst Uerdnung vun de Spannendéieren ass a mat 40.000 Aarten och déi zweetgréisst, no de Milben.

## Um Spaweck

* Bestëmmungsschlëssel fir mëtteleuropäesch Spannen
Kapweiler

**Kapweiler** ass eng Uertschaft an der Gemeng Sëll.
## Geographie

## Geschicht

## Kuckeswäertes
D'Uertschaftsbild vun Kapweiler gëtt vun der Kapell bestëmmt, déi op engem Hiwwel vun 270 Meter Héicht läit. Si ass en einfache véiereckege Bau.

## Kuckt och
Bierkenhaff

De **Bierkenhaff** gehéiert zu der Gemeng Schieren. E läit ronn 2,3&nbsp;km vu Schieren, op der lénkser Säit vum CR346 wann ee vu Schieren op Schrondweiler fiert, a vis-à-vis vum Matgeshaff.

## Kuckt och
Colmer Bréck

**Colmer Bréck** ass eng Uertschaft an der Gemeng Schieren.

## Geographie
D'Colmer Bréck läit op enger Héicht vu ronn 210 m um südleche Wupp vun der Gemeng Schieren. D'Uelzecht mécht d'Grenz mat der Gemeng Colmer-Bierg.

Zur Uertschaft gehéieren e puer Gebaier op der Kruuchtener Strooss (CR123), zu deenen och d'Gare vu Colmer-Bierg gehéiert, an zwee Haiser déi tëscht der Eisebunn an der Uelzecht leien.

Op der Colmer Bréck ass d'Kräizung vun der N7 mat dem CR123.

## Kuckt och
Schierenerhaff

De **Schierenerhaff** ass e Lieu-dit an der Gemeng Schieren.

E läit südëstlech vu Schieren op enger Héicht vun 333 Meter (NG-L) laanscht den CR346 dee vu Schieren op Schrondweiler féiert. Et gëtt keng landwirtschaftlech Aktivitéit méi um Haff bedriwwen.

## Kuckt och
Zisterzienserinnenabtei Lichtenthal

D**'Klouschter Lichtenthal** zu Baden-Baden ass eng Zisterzienserinnen-Abtei.

Si läit um Enn vun der Lichtentaler Allee an ass am 13. Joerhonnert entstanen.


Klouschter Lichtenthal Agankspaart.JPG|Agankspaart vum Klouschter Lichtenthal
Prënzekapell vum Klouschter Lichtenthal.JPG|Prënzekapell vum Klouschter Lichtenthal
Baden-Baden-Kloster Lichtental-66-2014-gje.jpg
Baden-Baden-Kloster Lichtental-Brunnen-32-Madonna-2021-gje.jpg
Baden-Baden-Kloster Lichtental-Klausur-18-Klosterfriedhof-2021-gje.jpg
Baden-Baden-Kloster Lichtental-Klausur-42-Mauer-Friedhofskapelle-2021-gje.jpg
Baden-Baden-Kloster Lichtental-Klosterkirche-08-2017-gje.jpg
Baden-Baden-Kloster Lichtental-Klosterkirche-11-zum Altar-2021-gje.jpg


## Um Spaweck

*Zisterzienserinnen-Abtei Lichtenthal
Lichtentaler Allee

D**'Lichtentaler Allee** zu Baden-Baden ass 2300 m laang. Si féiert vun der Goetheplaz laanscht d'Oos erop bis bei d'Klouschter vum Staddeel Lichtental.

## Um Spaweck

* Lichtentaler Allee - Stadtwiki Baden-Baden
Schweebech

**Schweebech** ass eng Uertschaft an der Gemeng Sëll. Zu Schweebech stinn ongeféier 20 Haiser.

## Geographie
D'Uertschaft läit am Norde vun der Baach *[[Schweebech (Baach)|Schweebech]]*, op enger Héicht vun 256 Meter (NG-L).

Nordwestlech vu Schweebech läit Rippweiler a südlech läit Kapweiler.

Op Schweebech kënnt een iwwer 2 Weeër déi net wäit vun der Schweebecher-Bréck vun der N 12 fortginn, an 2 aner Weeër wouvun deen ee vu Kapweiler an deen anere vu Rippweiler kënnt.

## Kuckeswäertes
Am Zentrum vum Duerf läit d'Kapell vu Schweebech, déi géint 1850 gebaut gouf, an där hiren Daachreider eng apaart aachteckeg Form huet.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Biertreng

**Biertreng** ass eng Uertschaft an der Gemeng Schieren.

Biertreng läit um lénksen Uwänner vun der Uelzecht op der Héicht vu Schieren. Wéi 1850 d'Gemeng Schieren entstan ass, gouf den Uert Biertreng vun Ettelbréck ofgetrennt.

Déi eenzeg Gebaier zu Biertreng sinn déi vum Biertrenger Schlass a vun der Schierenermillen.

## Kuckeswäertes
* Schlass Biertreng

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng Schieren
Theater Baden-Baden

Den **Theater Baden-Baden** op der Goetheplaz ass de Stadtheater vun der Stad Baden-Baden.

Extra fir d'Aweiung, den 9. August 1862, hat de Komponist Hector Berlioz d'Oper an zwéin Akten *[[Béatrice et Bénédict]]* geschriwwen, no dem Shakespeare sengem Stéck *[[Much Ado About Nothing]]*.

## Fir ze liesen
*Hannes Tannert et.al.: *100 Jahre Theater Baden-Baden. Rendez-vous mit einem Jahrhundert*, Bäder- u. Kurverwaltung, Baden-Baden, 1962

## Um Spaweck
* Internetsite vum Theater
Baden-Baden

**Baden-Baden** ass eng däitsch Stad am Weste vu Baden-Württemberg. Si ass déi klengst vun am Ganzen 9 kreesfräie Stied an deem Bundesland. D'Stad ass eng bekannt Kuruertschaft.

## Geographie
Baden-Baden läit am nërdleche Schwarzwald no bei der franséischer Grenz am Dall vun der Oos.

## Kuckeswäertes a Kultur

* Den Theater ass en Theater mat engem festen Ensembel. E läit um Ufank vun der Lichtentaler Allee.
* D'Festspillhaus ass déi zweetgréisst Concertshal an Europa.
* De stättesche Musée ass am Alleehaus an der Lichtentaler Allee.
* De Musée Frieder Burda läit och an der Lichtentaler Allee direkt nieft der Konschthal.
* Den architektonesche Mëttelpunkt vu Baden-Baden ass d'Kurhaus mat sengem Casino.
* D'Caracalla-Thermalbieder sinn e modernt Thermalbad.
* Klouschter vun den Zisterzienserinnen.


Theater Baden-Baden-01-gje.jpg|Theater
Baden-Baden-Festspielhaus-Alter Bahnhof-70-Suedostseite-gje.jpg|Festspillhaus
Baden-Baden-Stadtmuseum-04-2020-gje.jpg|De stättesche Musée
Baden-Baden-Frieder-Burda-Museum-20-gje.jpg|Musée Frieder Burda
Baden-Baden-Kunsthalle-19-Treppe-2020-gje.jpg|Konschthal
Baden-Baden-Kurhaus-25-gje.jpg|Kurhaus
Baden-Baden-Kurhaus-Casino-20-Poker-gje.jpg|Casino
Baden-Baden-Caracalla-Therme-32-gje.jpg|Caracalla-Thermalbieder
Baden-Baden-Kloster Lichtental-42-2020-gje.jpg|Klouschter vun den Zisterzienserinnen
Baden-Baden-Kloster vom Heiligen Grab-64-vom Florentinerberg-gje.jpg|Klouschter vum Hl. Grab


## Kuckt och
* Lëscht vun de kreesfräie Stied an Däitschland

## Um Spaweck

* Informatiounen iwwer Baden-Baden
Lénger

**Lénger** ass eng Uertschaft an der Gemeng Käerjeng, déi nërdlech vu Péiteng an nordwestlech vun Nidderkäerjeng läit.

## Kuckt och
* Kierch Lénger
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Käerjeng

## Um Spaweck

* D'Websäit vun der Gemeng Käerjeng
Nidderkolpech

**Nidderkolpech** ass eng Uertschaft an der Gemeng Ell.

## Kuckeswäertes
* Schlass Kolpech mam Park
* Kierch Nidderkolpech

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Gemeng Ell
* Websäit vum ''Cercle des Amis de Colpach''
Rued (Ell)

**Rued** ass eng Uertschaft an der Gemeng Ell.

## Geographie
D'Grenz tëscht Guttland an Éislek geet queesch duerch d'Uertschaft Rued.

## Kuckt och
* Kierch vu Rued

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Gemeng Ell
Dippecher Gare

D**'Dippecher Gare** ass e Lieu-dit deen zur Gemeng Dippech gehéiert. Op der Dippecher Gare gëtt et weeder eng Kierch nach eng Kapell.

## Verkéier
D'Uertschaft ass un de Verkéier ugeschloss iwwer d'Dräikantonstrooss (N13), déi vum Wandhaff op Bous féiert, an iwwer den CR103, deen engersäits vun der Gare iwwer Betteng op der Mess an iwwer Sprénkeng op Schuller féiert, anerersäits op Dippech.

Un d'Eisebunnsnetz ass se mat hirer Gare op der Eisebunnsstreck Péiteng-Lëtzebuerg ugeschloss an et gëtt eng Barriär op der N13.

## Kuckt och
Aassel

**Aassel** (lokal: **Assel**) ass eng Uertschaft an der Gemeng Bous-Waldbriedemes a läit tëscht den Uertschafte Réid a Bous.

## Hydrographie
Duerch an neelech laanscht d'Uertschaft lafen d'Aasselerbaach an d'Albaach.
## Bekannt Aasseler
*Johny Schleck, Lëtzebuerger Vëlossportler.
*Säi Papp den Auguste Schleck, och Vëlossportler a spéider Wiert zu Aassel.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Rued

Et gëtt zu Lëtzebuerg dräi Uertschafte mam Numm **Rued**:
*Rued (Ell)
*Rued (Simmer)
*Rued-Sir

## Kuckt och

* Ruet op der Our, däitsch Uertsgemeng déi Säit vu Veianen
Ierpeldeng (Bous-Waldbriedemes)

**Ierpeldeng** ass eng Uertschaft an der Gemeng Bous-Waldbriedemes. Virun der Fusioun mat der Gemeng Waldbriedemes, den 1. September 2023, louch Ierpeldeng an der Gemeng Bous.

## Kuckeswäertes
*Kierchepad Bous-Ierpeldeng

## Kuckt och
* 

## Um Spaweck
Elleng

**Elleng** ass eng Uertschaft an der Gemeng Munneref.
## Geographie

## Geschicht

## Literatur
* Émile Wies, 2012: *Ein Dorf zwischen Tradition und Zukunft*, 262 S., Saint-Paul Luxembourg, ISBN 978-2-87996-510-9

## Kuckt och
* Ellenger Gare
* Kierch Elleng

## Um Spaweck

* Ellange, Websäit vum Emile Wies.
Meloun (Hutt)

Eng **Meloun** ass e ronne steifen Hutt aus Filz, dee fir d'éischt 1860 vum William Bowler zu Southwark, engem Quartier vu London fabrizéiert gouf, an dowéinst an engleschsproochege Géigenden *Bowler* genannt gëtt. An den USA heescht deen Hutt och *Derby hat*.

D'Meloun gëtt a Südamerika traditionell vu Frae gedroen.

## D'Meloun an der Tëlee an am Film
*De Stan Laurel an den Oliver Hardy, Den Décken an den Dënnen, d'Slapstick-Koppel *Laurel and Hardy*;
*Den Charlie Chaplin;
*D'Figur vum John Steed an der englescher Serie *[[The Avengers]]*, zu Lëtzebuerg besser bekannt ënner dem däitschen Numm *Mit Schirm, Charme und Melone*.

## Um Spaweck
Zisterzienser

D**'Zisterzienser** bilden en Uerde vun der réimesch-kathoulescher Kierch, mam offiziellen Numm *Ordo Cisterciensis* (ofgekierzt OCist). Et gëtt souwuel eng männlech (reliéis Bridder a Pateren) wéi eng weiblech Branche (Nonnen).

Dësen Uerde geet op de Robert vu Molesmes zeréck, deen 1098 eng Benediktinergemeinschaft zu Cîteaux (ëstlech vun Nuits-Saint-Georges, am fréieren Herzogtum Burgund) gegrënnt huet, mam Zil erëm streng dem Benedikt vun Nursia senger Reegel vun 450 ze follegen, wat dee Moment bei de Benediktiner net méi de Fall war. An dës Gemeinschaft vu Cîteaux ass dunn och de Bernhard vu Clairvaux agetrueden, deen 1115 d'Klouschter vu Clairvaux gegrënnt huet vun deem aus d'Zisterzienser sech a ganz Europa verbreet hunn.

D'Membere vum Uerde versprieche Bestännegkeet (*stabilitas*), bestänneg Ëmkéier (*conversatio morum*) a Gehorsam (*oboedientia*). Si liewen a Kléischter déi entweeder Abteie sinn (méi wéi 12 Memberen a vum Poopst zur Abtei erhuewen, mat engem Abt, respektiv enger Äbtissin un der Spëtzt), oder Prioraten (ofhängeg vun enger Abtei oder selbstänneg, mat engem Prior, respektiv enger Priorin un der Spëtzt). D'Abteien an d'Priorater sinn a verschidde Kongregatiounen zesummegefaasst. Weltwäit gehéieren ongeféier 1400 Männer an 870 Fraen zum Zisterzienseruerden (September 2005).

## Literatur
* Marcel Pacaut, *Les moines blancs - Histoire de l'ordre de Cîteaux*; Paräis (Fayard), 1993; 431 S. (11 Kaarten, Bibliographie, Index); ISBN 2-213-02925-3
* Julie Roux, d'Mönche vun der Abtei Acey, Nicolas d'Andoque, *Les Cisterciens*; Vic-en-Bigorre (MSM), 2007 (3. Editioun; déi éischt ass vun 1998); 321 S. (Photoen, Kaarten, Index, Bibliographie); ISBN 978-2-3508-0048-6

## Kuckt och
* Lëscht vun de reliéise Fraenuerden
* Lëscht vun de reliéise Männeruerden
## Um Spaweck

* Offiziell Säit vum Zisterzienseruerden
Martinsklouschter (Tréier)

Op der Héicht vun der Keeser-Wëllem-Bréck zu Tréier läit um Muselufer déi fréier Benediktiner-Abtei **St. Martin**. Haut ass just nach de Westflillek vum Renaissancebau (1626), deen als Studentewunnenge benotzt gëtt, an eng spéitgotesch Kräizegungsgrupp (1498) erhalen.

De réimesche Prokonsul Tetradius soll ëm 386 seng Villa un de Galliemissionär Martin vun Tours verschenkt hunn, wou spéider eng Martinskierch mat enger reliéiser Communautéit entstanen ass, déi am 8. Joerhonnert Benediktreegel iwwerholl huet. D'Abtei huet seng Héichzäit am 13. Joerhonnert erlieft, wéi si an d'mëttelalterlech Stadmauer mat abezu ginn ass an d'Martinspaart entstanen ass.

No der Opléisung vun der Abtei am Joer 1802 gouf e Groussdeel vun de Gemaier ofgerappt. De reschtlechen Deel gouf laang Zäit vun enger Parzeläinsfabrik benotzt.

## Kuckt och
* Benediktinerabtei St. Matthias
## Um Spaweck

* martinskloster-trier.de
Jean Goldschmit

De **Jean (Jang) Goldschmit**, gebuer den 20. Februar 1924 zu Weimeschkierch, a gestuerwen an der Stad de 14. Januar 1994, war e lëtzebuergesche Vëlossportler, e Kolleeg vum Charly Gaul, dee véiermol den Tour de France zu Enn gefuer ass an dobäi zwou Etappe gewonnen huet.

De Jean Goldschmit war sportleche Leeder vun der NELUX-Ekipp am Tour de France 1958 a 1959. 1961 war hie Leeder zesumme mam Alex Burtin vun der schwäizeresch-lëtzebuergescher Ekipp.

No senger Sportscarrière war hien eng Zäit laang Wiert, hien huet de Café *[[Ënnert de Stäiler]]* exploitéiert.
## Palmarès
### [[1945]]
* 22. am Grand Prix des Nations
### [[1946]]
* 5. am Tour de Luxembourg
* 7. am Grand Prix François Faber
* 9. an der Volta Ciclista a Catalunya
### [[1947]]
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss an der Course en Ligne (Kategorie Professionel)
* 1. am internationale Cyclocross zu Murten an der Schwäiz virum Ernst Kühn an dem Belsch Van der Meersch. 
* 5. am Tour de Luxembourg
* 9. am Tour de Romandie
* 10. am Critérium international de cyclo-cross 
* 18. am Tour de Suisse
* 20. am Tour de France
* 21. a Paris-Bruxelles

### [[1948]]
* 1. am Tour de Luxembourg
* 2. am Tour de Romandie
* 2. an der Ronde van Nederland
* 9. am Tour de Suisse
** 1. an der 3. Etapp(a) vu La Chaux-de-Fonds op Morges (100,7&nbsp;km)
### [[1949]]
* 7. am Tour de Romandie
* 8. am Tour de France
** 1. an der 14. Etapp vu Nîmes op Marseille
* 16. am Giro d'Italia
### [[1950]]
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss an der Course en Ligne (Kategorie Professionel)
* 2. am Tour de Suisse
** 1. an der 1. Etapp vun Zürich op Winterthur (272&nbsp;km)
** 1. an der 2. Etapp vu Winterthur op Liestal (240&nbsp;km)
** 3. an der 4. Etapp(a) vu Genf op Lausanne, Eenzelzäitfueren (61&nbsp;km)
** 6. an der 4. Etapp(b) vu Lausanne op Gstaad (101&nbsp;km)
** 5. an der 6. Etapp vu Luzern op Bellinzona (220&nbsp;km)
* 10. am Tour de France (huet an der 2., 3. a 7. Etapp de Maillot jaune gedroen)
** 1. an der 1. Etapp vu Paräis op Metz
* 26. am Tour de Romandie
* 40. am Giro d'Italia

### [[1951]]
* 8. am Tour de Luxembourg
* 13. am Tour de Suisse
** 1. an der 3. Etapp vu Boncourt op Bern (239&nbsp;km)
** 1. an der 8. Etapp vun Davos op Zürich (234&nbsp;km)
* 14. am Tour de Romandie
### [[1952]]
* 2. am Tour de Luxembourg
* 6. am Tour de Suisse
** 3. an der 1. Etapp vun Zürich op Basel (249&nbsp;km)
** 1. an der 4. Etapp vun Adelboden op Monthey (235&nbsp;km)
* 16. am Tour de France

### [[1953]]
* 31. am Tour de Suisse

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Mémoire du cyclisme
* Websäit vum lëtzebuergesche Vëlossportveräin
* De Jean Goldschmit am Tour de France
Beesslek

**Beesslek** ass eng Uertschaft an der Gemeng Ëlwen.

## Verkéier
Beesslek ass iwwer den CR337 an den CR341 un d'Stroossennetz ugeschloss.

Bis den 22. Mee 1998 hat d'Uertschaft iwwer d'Gare vu Bellain en Uschloss un d'Eisebunnsnetz.

## Fir ze liesen
* Stephany, Jean: *Belsonacum Anno Domini 585: vor 1420 Jahren, Ersterwähnung von Besslingen* In: De Cliärrwer Kanton. - Clervaux. - Joer [28](2006), Nr. 1, p.&nbsp;71-78, ill.

## Kuckt och
* Corneliuskierch vu Beesslek

## Um Spaweck

* Fotoe vu Beesslek
* Wou der Däiwel ass...? Oberbesslingen: Franziska Jäger, Im hohen Norden tüftelt Paul in seiner Werkstatt, wort.lu [€], 01.10.2024, gekuckt den 28.10.2025
Haastert

**Haastert** (lokal: **Haaster**) ass eng kleng Uertschaft an der Gemeng Biwer.

## Geographie
Haastert läit um lénksen Uwänner vun der Sir an direkt nieft der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg. Un d'Stroossennetz ass Haastert ugebonnen duerch den CR134.

Déi héchst Plaz ass am Bësch *Hënnescht Haard* op 303 m, an den déifste Punkt ass op der Sir *am Wénkel* mat 213 m.

## Kuckeswäertes
* Kapell Haastert

## Kuckt och

## Um Spaweck
Weydeg

**Weydeg** ass eng Uertschaft an der Gemeng Biwer.

## Kuckeswäertes
Eng Stilleech, déi zënter dem 20. Juni 1973 um Zousazinventaire vun de Klasséierte Monumenter opgelëscht gëtt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Fléiber (Buerschent)

D**'Fléiber** ass e Lieu-dit an der Gemeng Buerschent. E läit op der Nationalstrooss 7, tëscht dem Fridhaff am Südosten an der Lëpschter Dällt am Nordwesten. 

Vun der Fléiber féiert de CR379 erof op Méchela.

Op der Fléiber gëtt et nieft e puer Haiser, d'Industriezon *Um Holz* mat engem Busentreprener an enger Transformater- a Verdeelerstatioun vun der Creos, souwéi den Haff *Mathay*, en industriellen Eeërproduzent.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Giewelsmillen

D**'Giewelsmillen** ass eng Uertschaft an der Gemeng Buerschent.

## Geographie
D'Giewelsmille läit op der Sauer.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng Buerschent
Lëpschent

**Lëpschent** oder och **Lëpscht** ass eng Uertschaft an der Gemeng Buerschent.

## Geographie
D'Uertschaft läit op enger Héicht tëscht 310 a 460 Meter.

## Kuckt och
* Kierch vu Lëpschent

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng Buerschent
Méchela

**Méchela** ass eng Uertschaft an der Gemeng Buerschent.

## Méchela am Iwwerbléck
Méchela läit um lénksen Uwänner vun der Sauer.

De Mëttelpunkt vum Duerf ass d*'Al Schoul* an där haut nach ëmmer Festivitéiten ofgehale ginn.

Méchela ass bei den Éisleker Leit bekannt fir d'Disco "Moonlight" déi et vun 1979-2003 gouf. Dëst am alen "Hôtel des Ardennes" vis-à-vis vun der Gare. D'Gebai gouf 2021 ofgerappt, nodeems et ronderëm komplett verwëldert war. Zur Sauer zou, um alen Futtballterrain, soll e Park entstoen.

## Kuckeswäertes
* D'Buerschterschlass. D'Schlass läit nordwestlech vu Méchela op enger Nock tëscht dem *Schleedbësch* an der *Fuusslee*, an et huet een eng gutt Vue iwwer Méchela.
* D'Donatus Monument. D'Monument steet op enger Héicht am Agang vun der Uertschaft aus Richtung Fléiber. E Chronogramm, deen op Däitsch verfasst ass, ergëtt d'Joreszuel 1862.

## Kuckt och
* Gare Méchela
* Parkierch vu Méchela

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng Buerschent


Fichier:Bréck Biirderwee Méchela.jpg|Sauerbréck
Fichier:Michelau - Sûre.jpg|Sauer zu Méchela vum Buerschterschlass aus
Fichier:Donatus Mechela-001.JPG|Donatusmonument
Schlënnermanescht

**Schlënnermanescht** ass eng Uertschaft an der Gemeng Buerschent.

Zu Schlënnermanescht gëtt et e Keelenzenter.

## Geographie
D'Uertschaft läit op enger Héicht vu ronn 380 Meter (Duerschschnëtt am Duerf), um lénksen Uwänner vun der Sauer. Déi héchst Plaz um Flouer ass op der *Héicht* mat 471 Meter, an déi déifst ënner dem *Schlënnerbierg* op der Sauer mat ongeféier 230 Meter.

Um Flouer vu Schlënnermanescht hunn eng Dose kleng Baachen, déi all vu lénks an d'Sauer lafen, hir Quell. Dräi dovu sinn op der topographescher Kaart mat hirem Numm ogedroen, d'Géischelterbaach, d'Schlënner an d'Tälerbaach.

## Triviales
Schlënnermanescht a Buerschent ginn am Michel Rodange sengem Reenert, absënns am zweete Gesank ernimmt:


*Zweete Gesank, Vers 46:*
De Bier koum ëm den Owend
Beim Schlass **Malpaartes** un:
Do woren zou all Dieren,
D’Fallbréck war opgezunn.

*Zweete Gesank, Vers 49:*
**Malpaartes** ass eng Festonk,
Di schéinst, déi Reenert huet,
An dat vu senge Schlässer,
Dat him am beste guet.

*Zweete Gesank, Vers 239:*
Sou sot de Fuuss, de Schallek,
Du mouch en sech derduerch
Voll Freeden no **Malpaartes**
An d’Schlënner op seng Buerg.


De Reenert wunnt op der Buerg *Malpaartes*. Malpaartes ass e Flouernumm zu Schlënnermanescht, an zwar den ëstlechen Hank mat Bëscher, tëscht *Rëmelesch* a *Kampeschdell* deen op d'Schlënner erofgeet.



*Zweete Gesank, Vers 115:*
„Wann dat ass“, sot de Rouden,
„– ech menge, Braun, ’t wier Spaass –
Op **Féischent **weess ech Hunneg,
Nach wuel e Fudderfaass.“

*Zweete Gesank, Vers 126:*
Sou sot de Fuuss. Se gungen
Eenzock op **Féischent **lass.
Dat läit eng hallef Stënnchen
Vum Reenert sengem Schlass.

*Zweete Gesank, Vers 133:*
E wosst e Plach op **Féischent**
Beim Staarke senger Schmëdd,
Dat war mat Aax a Käilen
Gespaalt bis bal an d’Mëtt.


*Féischent *läit um rietsen Uwänner vun der Sauer. De Bauerenhaff vun deem am Gesank rieds geet ass de *[[Féischterhaff]]* bei Buerschent.

## Kuckt och
* Kierch Schlënnermanescht

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng Buerschent
* Claude Faber, Flouernimm - An der Schlënner op 100komma7.lu den 21. August 2020, gekuckt den 21. August 2020
* Wou der Däiwel ass...? Schlënnermanescht: Glenn Schwaller, Zu Besuch im Kegel-Paradies, über das bereits Fausti sang, wort.lu [€], 10.08.2024, gekuckt den 28.10.2025
Wecker (Biwer)

**Wecker** ass eng Uertschaft an der Gemeng Biwer.

## Geographie
Wecker läit op der Sir an op der Biwer Baach. D'Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg geet duerch d'Uertschaft, wou s'eng Halt, d'Gare Wecker, huet.

## Kuckeswäertes
Interessant ass zu Wecker d'Parkierch, déi am Joer 1875 am neogotesche Stil gebaut gouf, mat hire véier Klacken am Kierchtuerm.

Interessant ass och d'Graf vum Fabrécksgrënner a Lëtzebuerger Nationaldichter André Duchscher um Kierfecht, wou och säi Jong Max Duchscher begruewe läit.

## Kuckt och
* Gare Wecker
* Kierch Wecker
* André Duchscher
* Cité Syrdall
* Usines de Wecker

## Um Spaweck
Beezebierg

De **Beezebierg** ass e Lieu-dit an der Gemeng Hiefenech.
## Geographie
De Beezebierg läit op enger Héicht vu ronn 320 Meter, ongeféier 500 m nord-ëstlech vum Kär vun Hiefenech a grenzt un Iernzen an un d'Supp. Um Beezebierg sti ronn 20 Haiser.

## Geschicht
Wéini dat éischt Haus do gebaut gouf ass net genee gewosst. Ëm 1800 huet do jiddefalls den Hiert vu Steebur gewunnt. Am 19. Joerhonnert gouf et wuel nëmmen e Grapp voll Haiser do, déi zum Deel am Ufank vum 20. Joerhonnert ofgerappt goufen. An de Fofzeger an an de Siechzeger Jore vum 20. Joerhonnert goufe ronn eng Dose Weekendhaiser gebaut. An de Siwwenzeger an an den Uechtzeger koumen dunn en ettlech richteg Wunnhaiser dobäi.

An der éischter Hallschent vum 20. Joerhonnert gouf et eng kleng Steekaul fir Lëtzebuerger Sandsteen. D'Qualitéit a d'Quantitéit vum Stee war awer net sou, datt d'Kaul ekonomesch rentabel konnt sinn, an dofir gouf se fale gelooss.

## Kuckeswäertes
* Panorama op den Duerfkär vun Hiefenech
* Verloosse Steekaul

## Kuckt och
Supp (Hiefenech)

**(An der) Supp** ass e Lieu-dit an der Gemeng Hiefenech. D'Supp läit op enger Héicht vun 285 Meter um rietsen Uwänner vun der wäisser Iernz, net wäit vun der Kräizung vum CR119 mam CR128. Dat bekanntst Gebai an der Supp ass de Restaurant *Hostellerie de la Vallée*. Soss gëtt et nach e grousse Bauerebetrib an eng fréier Millen.

An der Supp lafen d'Wälbaach an d'Wisbech zesummen, fir eng ronn 150 Meter duerno an d'Wäiss Iernz ze lafen.

## Um Spaweck

* Wou der Däiwel ass...? Schlammige Wege und alte Schleusen: Warum der Name „Supp“ Programm ist.: Frank Weyrich, wort.lu [€], 25.01.2026, gekuckt de 25.01.2026

## Kuckt och