open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hellegen Nereus

Den **Nereus** war een nom griichesche Gott Nereus benannten Eunuch, deen am 3. Joerhonnert gebuer an ëm 304 zu Terracina an der Regioun Latium an Italien als Märtyrer gestuerwen ass.

## Legend
Mam Hellegen Achilleus zesumme war hien en Dénger vun der Flavia Domitilla, enger Niess vum réimesche Keeser Domotian, déi se allebéid zum chrëschtleche Glawe bekéiert hatt. Si sinn dunn op d'Insel Ponza verbannt an duerno zu Terracina gekäppt ginn.
 
Den Damasus I. bezeechent déi zwéin dogéint als Zaldoten, déi trei gedéngt hunn, dunn awer zum Chrëschtentum iwwergewiesselt sinn an du Märtyrer goufen.

Dem Nereus an dem Achilleus hir Griewer sollen an der Domitilla-Katakomb gewiescht sinn. Driwwer ass eng Basilika gebaut ginn déi no deenen zwéi benannt gouf an an där haut nach hir Reliquie solle sinn.

## Veréierung
Dem  säin Dag ass den 12. Mee. 

## Kuckt och
* Lëscht vun de chrëschtlechen Hellegen

## Um Spaweck

* Den  am ökumeenesche Lexikon vun den Hellegen
Nereus

**Nereus** bezeechent verschidde Begrëffer:

* e Gott aus der griichescher Mythologie: Nereus (Mythologie)
* e chrëschtlechen Hellegen: Hellegen Nereus
* en Asteroid: (4660) Nereus
Schluecht

Am Krich ass eng **Schluecht** eng militäresch Kampfhandlung, déi sech tëscht zwou oder méi Parteien ofspillt.

D'Wuert "*Schluecht*" ass ofgeleet aus dem alhéichdäitschen "*slahta*" an aus dem mëttelhéichdäitsche „*slaht*“. Déi ursprénglech Bedeitung vun dësem Wuert war *ëmbrengen* (doutmaachen). Eréischt zanter dem 16. Joerhonnert gëtt domat de Kampf tëscht zwou militäresche Formatioune bezeechent.

Eng Schluecht ënnerscheet sech vun engem Gefecht duerch hir Dimensiounen. Eng Schluecht kann des Weideren e méi oder wéineg groussen Afloss op den Ausgang vun engem Krich hunn.

Et ënnerscheet een tëscht:
* Landschluechten,
* Séischluechten a
* Loftschluechten.
Eng Landschluecht gëtt meeschtens no der Uertschaft genannt, wou se war, z.&nbsp;B. d'Schluecht vu Crécy.

## Kuckt och
* Lëscht vun de grousse Schluechten
* Séischluecht
* Loftschluecht

## Um Spaweck
Bertrand Blier

De **Bertrand Blier**, gebuer de 14. Mäerz 1939 zu Boulogne-Billancourt a Frankräich, a gestuerwen den 20. Januar 2025 zu Paräis, war e franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.

Säi Papp war de Schauspiller Bernard Blier.

## Filmer
* 2005: *[[Combien tu m'aimes ?]]* mam Monica Bellucci a Gérard Depardieu
* 2003: *[[Les côtelettes]]* mam Philippe Noiret a Michel Bouquet
* 2000: *[[Les acteurs]]* mam Gérard Depardieu a Claude Brasseur
* 1996: *[[Mon homme]]* mam Anouk Grinberg a Gérard Lanvin
* 1993: *[[Un, deux, trois, soleil]]* mam Anouk Grinberg a Claude Brasseur
* 1991: *[[Merci la vie]]* mam Charlotte Gainsbourg an Anouk Grinberg
* 1991: *[[Contre l'oubli]]* Sketch: *Pour Alirio de Crisanto Mederos, Vénézuela* mam Anouk Grinberg
* 1989: *[[Trop belle pour toi]]* mam Carole Bouquet a Gérard Depardieu
* 1986: *[[Tenue de soirée]]* mam Gérard Depardieu a Miou-Miou
* 1984: *[[Notre histoire]]* mam Alain Delon an Nathalie Baye
* 1983: *[[La femme de mon pote]]* mam Coluche an Isabelle Huppert
* 1981: *[[Beau-père]]* mam Patrick Dewaere a Maurice Ronet
* 1979: *[[Buffet froid]]* mam Gérard Depardieu a Bernard Blier
* 1978: *[[Préparez vos mouchoirs]]* mam Gérard Depardieu, Carole Laure a Patrick Dewaere
* 1976: *[[Calmos]]* mam Jean-Pierre Marielle a Brigitte Fossey
* 1974: *[[Les valseuses (Film)|Les valseuses]]* mam Patrick Dewaere a Gérard Depardieu
* 1967: *[[Si j'étais un espion]]* mam Bernard Blier a Bruno Cremer
* 1966: *[[La grimace]]* mam Jacques Perrin (Kuerzfilm)
* 1963: *[[Hitler, connais pas]]* (Dokumentarfilm)

## Kuckt och
*Lëscht vu Filmregisseuren

## Um Spaweck
*Bertrand Blier
Donen

**Dahnen** (lb:*Donen*) ass eng Uertsgemeng am Äifelkrees Béibreg-Prüm a Rheinland-Pfalz an Däitschland. Donen ass en Deel vun der Verbandsgemeng Arzfeld.

## Geschicht
Donen gëtt am Joer 1331 fir d'éischt ernimmt.

## Literatur
* Hagedorn, Gerd, 1996. Die Dahner Sprünge: Schildbürgerstreiche aus der Eifel. 111 S., Dahnen. ISBN 3-00-001999-5.
* Hagedorn, Gerd, 2003. Dahnen 1900-2000 - Bilderchronik eines Eifeldorfes. Ver. des Geschichtsvereins Prümer Land e.&nbsp;V. Band 48.

## Kuckeswäertes
* Monument vum Klëppelkrich
* Fielse vun der Königslay
* Ikone-Kierch St. Servatius, déi ëm 1500 gebaut gouf
* Pieta-Kapell
* D'Weekapell, den Hll. Cosmas an Damian geweit.
* Däitschen Zaldotekierfecht aus dem 2. Weltkrich

## Biller

Fichier:KieDahn12.JPG|Kierch St. Servatius vun Dahnen
Fichier:Dahnen Klëppelkrich-Monument.jpg|Klëppelkrich Monument zu Dahnen


## Kuckt och
* D'Uertsgemeng ass Member vun Islek ohne Grenzen EWIV

## Um Spaweck
*Websäit vu Donen
Lëscht vun de grousse Schluechten

Hei ass eng **Lëscht vun de grousse Schluechten**:
## Am Altertum
* Schluecht vu Quadesh (1258 v. Chr.)
* Schluecht vu Marathon (490 v. Chr.)
* Schluecht vun Issos (333 v. Chr.)

### An der réimescher Zäit
* Schluecht vu Cannae (2. August 216 v. Chr.)
* Schluecht vun Alesia (September/Oktober 52 v. Chr.)
* Varusschluecht (9 n. Chr.)
* Schluecht op de katalaunesche Felder (451 n. Chr.)

## Am Mëttelalter
* Schluecht vun Hastings (14. Oktober 1066)
### Am Honnertjärege Krich
* Schluecht vu Crécy (26. August 1346)
* Schluecht vun Azincourt (25. Oktober 1415)

## An der Fréier Neizäit
### Am Drëssegjärege Krich
* Éischt Schluecht bei Breitenfeld (17. September 1631)
* Schluecht bei Lützen (16. November 1632)
### An den Napoleonesche Kricher

* Schluecht vun Trafalgar, (Oktober 1805)
* Schluecht vun Austerlitz, 2. Dezember 1805
* Vëlkerschluecht vu Leipzig (16. - 19. Oktober 1813)
* Schluecht vu Waterloo (18. Juni 1815)

## Am Éischte Weltkrich
* Schluecht bei Tannenberg (1914) (August 1914) 
* 
* Éischt Marneschluecht (September 1914)
* Schluecht bei de Masuresche Séien (September 1914),
* Schluecht vu Gallipoli oder Schluecht vun den Dardanellen (1915)
* Schluecht ëm Verdun (1916)
* Schluecht vun der Somme (1916)
* Skagerrakschluecht (1916)
* Schluecht vu Cambrai (1917), (Éischt Panzerschluecht an der Weltgeschicht)
* Schluecht vu Cambrai (1918)
* Yser-Front (1914-1918)
* Zweet Marneschluecht (Juli 1918)

## Am Zweete Weltkrich
* Schluecht ëm Narvik, (1940)
* Loftschluecht iwwer England (1940)
* Kesselschluecht bei Bialystok a Minsk (1941)
* Ugrëff op Pearl Harbor (7. Dezember 1941)
* Schluecht vu Stalingrad (1942-1943)
* Landung an der Normandie (Juni, 1944)
* Ardennenoffensiv 16. Dezember 1944 bis 27. Januar 1945

## Nom Zweete Weltkrich
* Sechsdeegkrich (1967)
* Panzerschluecht op de Golan-Héichten am Jom Kippur-Krich (1973)

## Iwwerbléckswierker
Paolo Cau: *Les 100 plus grandes batailles de l'histoire. De l'Antiquité à nos jours*. Paris 2007.

## Um Spaweck
Lëtschkampen

**Lützkampen**, op Lëtzebuergesch **Lëtschkampen**, ass eng Uertschaft am Äifelkrees Béibreg-Prüm a Rheinland-Pfalz an Däitschland, an eng Uertsgemeng an Verbandsgemeng Arzfeld, déi aus 43 Uertsgemenge besteet.

Zur Uertsgemeng Lëtschkampe gehéieren och d'Uertschafte Stupbach a Welchenhausen, an där, no beim Dreilännereck, zanter 2002 an engem fréiere Bushaischen dee "warscheinlech klengste Musée vun der Welt" steet, dee 24 Stonnen op 24 op ass.

## Kuckt och
* D'Uertsgemeng ass Member vun Islek ohne Grenzen EWIV

## Um Spaweck
* Offiziell Säit
* Websäit vun der Verbandsgemeng Arzfeld
* ''Museum in der Wartehalle'' ("De warscheinlech klengste Musée vun der Welt")
Volta Ciclista a Catalunya

D**'Volta Ciclista a Catalunya** ass eng Etappecourse, déi zanter 1911 a Katalounien gefuer gëtt.

D**Volta'' gëtt vun der Vëlosektioun vun der ''Unió Esportiva de Sants'' organiséiert. D**Unió Esportiva de Sants* ass de [[26. Abrëll]] [[1922]] gegrënnt ginn. Si ass aus der Fusioun vun de véier Entitéiten *Internacional CF*, *Centre Sports de Sants*, *Club Ciclista Nou Velòdrom de Sants* a *Velo Club Sants* entstanen.

D*'Unió Esportiva de Sants* an hir Vëlossektioun hunn hire Sëtz zu [[Barcelona]], am Häerz vum Quartier *Sants*.
 
Am Joer [[1940]] huet de Lëtzebuerger [[Christophe Didier]] d*'Volta* gewonnen an de [[Mett Clemens]] war zweete ginn.

Zanter [[2005]] gehéiert dës Course zu der Serie vum *UCI ProTour*.

== Gewënner ==


== Literatur zum Theema ==
* Juan Plans Bosch: *Volta ciclista a Catalunya*, Sección de Ciclismo de la M. D. de Sants, Barcelona, 1976

== Um Spaweck ==
* [http://www.voltacatalunya.cat/ Offiziell Websäit vun der *Volta Ciclista a Catalunya*]
* [https://web.archive.org/web/20160217155852/http://memoire-du-cyclisme.eu/etapes/eta_td_catalogne.php Resultater vun der *Volta Ciclista a Catalunya* op der Websäit vu *Mémoire du Cyclisme'']
Jean-Pierre Ries

De **Jean-Pierre Ries**, gebuer am Abrëll 1900 zu Simmer, a gestuerwen de 4. Dezember 1959 zu Diddeleng, war e lëtzebuergesche Paschtouer, dee 17 Joer laang (1937 - 1955) am Pafendall gewierkt huet. Bekannt ass hien, well en am Zweete Weltkrich an der Pafendaller Kierch sechs Zwangsrekrutéierter verstoppt hat.

Hie kënnt am Abrëll 1900 als aacht Kand vum Jean-Pierre Ries a senger Fra Victorine Theisen zu Simmer op d'Welt. Als Kaploun war hie vun 1927 bis 1934 zu Ettelbréck.

1959 huet de Jean-Pierre Ries virum hellege Rack zu Tréier eng Mass zelebréiert. Am selwechte Joer stierft hien de 4. Dezember zu Diddeleng, wou en 1955, no senger Zäit an der Stad hi versat ginn war.
Evy Friedrich

Den **Évrard Jean Pierre** ("**Evy**") **Friedrich**, gebuer den 30. Abrëll 1910 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 30. Juli 1989, war e lëtzebuergesche Journalist, Filmemécher, Editeur a Chronist.

Hien huet sech besonnesch fir de Kino intresséiert, an huet jorelaang Filmkritike publizéiert. Hie war den Editeur vun der éischter Kinoszäitschrëft zu Lëtzebuerg, *[[Le film luxembourgeois]]* (1927-1935). 1947 huet hien och en eegene Kuerzfilm gedréint: *[[Les danseurs d'Echternach]]*, eng *Docu-fiction* iwwer d'Iechternacher Sprangpressioun. Dat war den éischte Lëtzebuergesche Film, deen zu Cannes um Filmfestival gewise gouf (Kategorie "Documentaire").

1938 war hien Editeur vun der Zäitschrëft *[[Oesling (Zäitschrëft)|Oesling]]*.

An den 1980er Joren hat hien am Lëtzebuerger Programm vu Radio Lëtzebuerg eng Chronik, *Kalennerblieder* genannt. Dës huet hien, no eegenen Aussoen, als eng Zort Virleefer vun engem Lexikon iwwer Lëtzebuerg ugesinn.

A sengem Roman *[[De franséischen Doud vum Oscar Messidor]]* vun 2007 huet de Josy Braun him, als "Fred Evrard", e literarescht Denkmal gesat.

Hien huet nach ënner follgende Pseudonymme geschriwwen: A. Béjo; C.T.; Jacques Cartier; Censor; Marcel Contin; E.F. / e.f.; Filaxen Hary; Fréf; Harungo Marino; Willy Helm; Impresario; Jacques et Marcel; Camille Kraus; Kucki; Le; René Maupert a Wanda.

## No him genannt
Am Quartier Gaasperech vun der Stad Lëtzebuerg ass eng Strooss nom Evy Friedrich genannt.

## Schrëftlech Wierker
* *Der Spiegel*, 1937, 2 Bänn vun 160 Säiten, Malpaartes-Verlag
* *Camping-Briefe*, 1939, 76 S., Luxemburger Genossenschafts-Druckerei, Esch-Uelzecht
* *Jamboree am Wolfgangsee*, 1951, 30 S., C.O.P.E.
* *Die Tage der Wende - Luxemburgische Umsiedler in Niederschlesien erleben die Tage der Befreiung durch die Rote Armee*, 1951, 70 S., C.O.P.E.
* *Notiert in der Sowjetunion*, 1953, 120 S., Luxembourg-U.R.S.S.
* *Der 10. Mai - Versuch einer zusammenfassenden Darstellung*, 1955, 24 S., C.O.P.E
* *Als Luxemburg entvölkert werden sollte - Geschichte und Geschichten der Umsiedlung*, 1969, 159 S., Bourg-Bourger
* *Zeitung in Luxemburg - chronologischer Überblick*, 1975, 31 S., Bourg-Bourger
* *Kalennerblieder*, 5 Bänn, 1978 - 1985, Bourg-Bourger, J.-P. Krippler-Muller
* Editeur vun der Zäitschrëft *[[Le film luxembourgeois]]*.

## Filmer
### Als Regie-Assistent
* *[[Il est un petit pays]]* (1937) vum René Leclère (Kuerzfilm) (47 Minutten)
* *[[Garçon ... un Bock]]* (1938) vum René Leclère (Kuerzfilm) (12 Minutten)
* *[[Circulez]]* (1939) vum René Leclère (Kuerzfilm) (9 Minutten)
### Als Regisseur
* *[[La journée des orphelins]]* (1931) (Kuerzfilm) (11 Minutten)
* *[[Les danseurs d'Echternach]]* (1947) (Kuerzfilm) (19 Minutten)

## Gielercher

* 

## Quellen
*Goetzinger, G. & C. D. Conter (zesumme mat aneren), 2007. *Luxemburger Autorenlexikon*. Centre national de littérature. Dréckerei Graphic Press, Lëtzebuerg, S. 182-183. ISBN 978-2-919903-06-1.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmregisseuren

## Um Spaweck
Üxheim

**Üxheim** ass eng Uertschaft an der Verbandsgemeng Hillesheim am Krees Daun a Rheinland-Pfalz mat enge 1.500 Awunner.

Üxheim läit op enger Héicht vu 430 m.

Zu der Uertschaft gehéieren:
* Ahütte
* Leudersdorf
* Niederehe
* Heyroth

## Kuckeswäertes
* De Rose Ausländer-Dokumentatiounszenter
* Bronzenaarbechte vum italieenesche Skulptuer Luciano Carnessali an der Parkierch an an der
* Kapell am Uertsdeel Heyroth
* An der Klouschterkierch zu Niederehe aus dem 12. Joerhonnert, sinn d'Griewer vum Grof Philipp von der Mark an der Katharina von Manderscheid.

## Tourismus
Fir Touriste bitt Üxheim 23 Trëppelweeër mat enger Totallängt vun 170&nbsp;km.

## Um Spaweck
Jules Mersch (Publizist)

De **Jules Mersch** (och nach *Julot* genannt), gebuer den 29. Mäerz 1898 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 1. Mee 1973, war e lëtzebuergesche Publizist, Historiker a Genealog.

Hie war de Generaldirekter vun der Dréckerei Victor Buck an den Editeur vun der *[[Biographie nationale]]*, an där en och déi meescht Artikele selwer geschriwwen huet. Dës Biographie ass iwwer déi Lëtzebuerger Familljen, dacks ënnerenee bestuet, déi vum 19. bis am Ufank vum 20. Joerhonnert d'politescht an d'wirtschaftlecht Soen zu Lëtzebuerg haten: d'Famillje Metz, Pescatore, Servais, Eyschen, Brasseur asw.

Hie selwer war den Neveu vum Mathieu-Lambert Schrobilgen.

De Jules Mersch war och Member vun der Section historique vum Institut grand-ducal.

## Gielercher
* 1950: 
* 1953: 
* 1954: 
* 1971: 

## No him benannt
De Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg huet de 17. November 2003 decidéiert eng Strooss an der Millebaach nom Jules Mersch ze nennen. D*'rue Jules Mersch* ass eng Sakgaass déi vun der Millebaacher Strooss, op der Héicht vum fréieren *Atelier Georges* aus fort geet.

## Säi Wierk
* *Biographie nationale du Pays de Luxembourg depuis ses origines jusqu'à nos jours. Collection présentée par Jules Mersch*, XXII fasc., 1947-1975.

## Um Spaweck

* Biographie nationale du pays de Luxembourg  komplett bei Luxemburgensia online.
Tak

Eng **Tak** ass eng quadratesch gosse Plack, déi eng Säitelängt vun ongeféier engem Meter huet, an déi un d'Mauer an enger Schminni gehaange gouf, fir datt se d'Hëtzt vum Feier sollt späicheren a reflektéieren. Meeschtens waren, a Relief, Dekoratiounen op der Tak, dacks z.&nbsp;B. Wopen.

Bei verschiddenen Haiser war hanner der Tak e Lach an der Mauer, dat op där anerer Säit mat enger Dier konnt op- oder zougemaach ginn. Dëst huet et erméiglecht, datt d'Hëtzt vun der Tak och an d'Nopeschzëmmer ausgestraalt konnt ginn. Dëst nennt een en Takeschaf.
## Literatur
*Van Werweke, N.: *Les plaques de foyer et de fourneau de la Collection Ed. Metz à Eich*
## Um Spaweck
Jacques Marie Bellwald

De **Jacques Marie Bellwald**, gebuer den 10. September 1871 zu Bech-Maacher, a gestuerwen de 25. Abrëll 1945 zu Iechternach, war e lëtzebuergesche Foto- a Filmpionéier.

Hien huet zu Paräis éischt Erfarunge mam Medium Fotografie gemaach, a goung dann an der Stad bei de Charles Bernhoeft an d'Léier. No sengem Bestietnes huet hie sech zu Iechternach als Fotograf etabléiert an do den 18. Oktober 1896, am *Hôtel du Cerf* fir d'éischt zu Lëtzebuerg eng Filmvirféierung organséiert. Gewise gouf ënner anerem deen alleréischte Film iwwerhaapt, *L'arrivée d'un train en gare* vun de Bridder Lumière. E puer Deeg drop, den 22. Oktober, huet en déi selwecht Filmer an der Stad, an der Villa Louvigny gewisen.

Hie war och Auteur vun zwéin Touristeguiden, engem Bichelchen iwwer d'Sprangpressioun an enger 1.500 - 2.000 Postkaarten.

## Säi Wierk
* *Album-Guide de la Petite Suisse luxembourgeoise.* 1898.
* *La Moselle luxembourgeoise et Mondorf-les-Bains.* Ouni Datum (no 1898).
* *St. Willibrord und die Springprozession*, 1902.

## Literatur
* Anne-Aymone Schmitz: „Abteistadt erinnert an Fotopionier“, Luxemburger Wort, 23. Mäerz 2015, S. 23

## Um Spaweck

* Ausféierlech Sammlung vu Bellwald-Postkaarte vun der Solange Coussement
Eugène Ruppert

Den **Eugène Ruppert**, gebuer den 21. Mäerz 1864 am Stadgronn, a gestuerwen den 3. November 1950 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Ingenieur, deen als ee vun deenen éischte westlechen Ingenieuren a China modern Schmelzen opgeriicht huet.

Hien huet vun 1886 bis 1890 zu Oochen op der Technescher Universitéit Metallurgie studéiert. Tëscht 1891 an 1893 war hie Cheemiker, duerno Directeur-adjoint vun enger Schmelz zu Duisburg. Vun 1894 bis 1898 war hien den techneschen Direkter vun enger Schmelz zu Hanyang a China, déi der belscher Cockerill gehéiert huet. 1901 - 1902 huet hie Rapporten iwwer Äerzvirkommen a Japan gemaach. Du koum hie fir ee Joer zeréck an Europa a gouf Direkter vun engem Héichuewebetrib zu Dortmund. Schonn d'Joer drop war en nees zu Hanyang, wou en Technesche Generaldirekter war. 1912 ass en aus gesondheetleche Grënn op Lëtzebuerg hanneschtkomm. Vun 1920 bis 1934 huet en do als onofhängegen Ingenieur e Bureau d'études gefouert.

Iwwer seng Zäit a China huet den Eugène Ruppert 1903 e Buch verëffentlecht; *Reise um die Welt mit mehrjährigem Aufenthalt in China und Japan*. Vun de Stater gouf en dacks "de Chinees" genannt. Seng Sammlung vun asiatesche Medailen a Mënzen gouf 1981 am Staatsmusée ausgestallt.

En aneren Deel vu senge Chinoiserien huet hien un d'Franziskanerinne verierft, déi s'an hirer Maison mère um Belair, zesumme mat hiren eegenen Objeten aus China an hirem Musée versuergen.

A sengem Haus um Lampertsbierg huet spéider de Pierre Werner gewunnt, duerno koum déi tschechesch Ambassade dran.

Den Eugène Ruppert ass um Nikloskierfecht um Lampertsbierg begruewen.

## Éierungen

* Titulaire vum 'Ordre Impérial du Double Dragon'
* Titulaire vum 'Ordre du Mérite Chinois'
* Officier vum Ordre de la Couronne
* 

Als Undenken un den Eugène Ruppert gouf op der Cloche d'or an der Stad eng Strooss no him genannt: d'Rue Eugène Ruppert (L-2453).

## Literatur
* Bost B., 2014. *Vor 150 Jahren in Stadtgrund geboren. Eugène Ruppert, "de Chines". Gründer des größten Stahlwerkes in China.* Die Warte vum 3. Abrëll 2014, S. 6-7.
*Haag E., 2011. *Eugène Ruppert <sup>*</sup>1864 <sup>†</sup>1950, «Le Chinois», le pionnier de la sidérurgie moderne en Chine*, In: *Une réussite originale - Le Luxembourg au fil des siècles*; Lëtzebuerg (Éditions Guy Binsfeld), 2011; 576 Säiten (ill.); ISBN 978-2-87954-235-5, S. 322-329.
* Phillipart Robert L., 1986. *L'activité industrielle d'Eugène Ruppert en Chine.* Imprimerie Saint-Paul.
* Thill M., C. Feyereisen & L. Marteling, 2008. *Chinoiserien im Kloster der Franziskanerinnen.* In: Top Secret 3. Auch das ist Luxemburg, S. 39-41. (Fotoe vum Marc Wilwert). éditions saint-paul. ISBN 978-2-87963-744-0.

## Kuckt och
* Jean Mich
## Um Spaweck
Haupeschkapell vu Weweler

D**'Haupeschkapell vu Weweler** steet op engem Hiwwel an ass scho vu wäitem ze gesinn. Si ass fir d'éischt Kéier 1313 ernimmt ginn. Vu 1495 bis 1772 war si d'Parkierch vu Burg-Reuland, duerno huet d'Stephanus-Kierch zu Burg-Reuland déi Roll iwwerholl.

De Fouss vum Tuerm ass am romanesche Stil a staamt aus dem 13. Joerhonnert. D'Schëff an de Chouer goufen am 15. Joerhonnert gebaut an am 16. vergréissert. Zu där Zäit gouf dat aktuellt Kiercheschëff gebaut mat engem Spatzbéi-Verwëllef dat sech op eng Zentralsail stäipt. Si ass domat eng vun de sougenannten *Zweeschëfferkierchen*. Eng aner *Zweeschëfferkierch* an der Géigend mat méi Zentralstäipen ass d'Kierch vu Waimes. Wéi vill Kierchen an der Äifel war de Bannesall mat ville Freske garnéiert, déi awer no an no de Restauratiounen zum Affer gefall sinn. Nëmmen zwéi Fragmenter dovu konnten hanner de Säitenaltär erëmfonnt a geséchert ginn.

Hiert barockt Ausgesinn krut d'Kapell um Ufank vum 18. Joerhonnert; do gouf d'Entréesdier geréckelt, eng Sakristei bäigebaut an de Klackentuerm opgeriicht, deen nodeem en am Joer 1712 vun engem Blëtz getraff gouf, eréischt ëm 1990 nees opgebaut gouf.

De siwestäckegen Daach vum Klackentuerm, dee mat Leeë gedeckt ass, ass fir sech eleng scho kuckeswäert.

D'Kapell steet ënner Denkmalschutz.

Hautdesdaags ginn an der Kapell zu Weweler nëmmen nach Masse gehalen op Haupeschdag, an den Namensdeeg vum hellege Jacques vu Compostella an der helleger Martha, Kirmessonndeg an Allerséilen. Wéinst der heemleger Akustik vun der Kapell ginn heiansdo Concerten organiséiert.

## Kuckt och
* Weweler
Paul Cerf

De **Paul Cerf**, gebuer de 27. November 1929 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 10. Januar 2003, war e lëtzebuergesche Journalist an Historiker.

De Paul Cerf war Beamte bei der Europäescher Kommissioun zu Bréissel, wou hien am Ressort Press geschafft huet. Do donieft huet hie sech a senge Fuerschungsaarbechte mam Liewen a virun allem der Verfollgung vun de Judden zu Lëtzebuerg an der Zäit vum Zweete Weltkrich befaasst.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *Longtemps j'aurai mémoire. Documents et témoignages sur les juifs du Grand-duché de Luxembourg durant la Seconde guerre mondiale*. 1974.
* *De l'épuration au Grand-duché de Luxembourg après la Seconde guerre mondiale*. 1980.
* *Le Luxembourg et son armée - Le service obligatoire au Grand-Duché de Luxembourg de 1945 à 1967* ; Lëtzebuerg, RTL Édition, 1984; 217 Säiten (ill.). ISBN 2-87951-044-9
* *L'étoile juive au Luxembourg*, 1986.
* *Dégagez-moi cette racaille*. 1995.
* (mam Isi Finkelstein): *Les Juifs d'Esch - Déi Escher Judden.* 1999.
### Artikelen
* *La grande consultation* CL 1964/2
* *L'élu* CL 1964/3
* *Chronique d'une Libération* CL 1964/4
* *Les Médailles et les médaillés* CL 1965/2
* *Le chagrin des eurocrates* CL 1988/1
* *Wenn's regnet* (à propos du 150e anniversaire de notre indépendance) CL 1988/3
* *Le dentier de ma grand-mère* in CL 1990/4
* *Gilt das auch für Luxemburger?* CL 1993/3
* *Theresienstadt (Guido Oppenheim)* CL 1994/1
* *Brigades internationales* CL 1997/2
* *Les Chiens d'Agadir* Cahiers luxembourgeois CL 1999/3
* mam Isi Finkelstein *Theresienstadt* CL 1999/4

### Publizéiert Interviewen
* *Acteur et témoin de 50 ans d'histoire: *'Victor Bodson*' fête son 80e anniversaire* ; in: *Tageblatt*, Ausgab vum 20. Mäerz 1982, S. 7.

## Gielercher

* Chevalier vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 1980)
Weweler

**Weweler** ass eng kleng Uertschaft an der Gemeng Burg-Reuland an der däitschsproochescher Belsch, am Südoste vun der Provënz Léck.

D'Uertschaft läit am Dall vun der Our deen am Weste vum *Ourberg* (480&nbsp;m) an am Oste vum *Alertzberg* (508 m) begrenzt ass. D'Uertschaft selwer läit um Niveau vun der Our op enger Héicht vun 350 m.

Duerch d'Uertschaft leeft d'Nationalstrooss N693 an et gëtt nach zwou Secondairestroossen, wouvun déi eng op Ouren an déi aner op Bracht geet.

Kuerz viru Weweler leeft d'Ulf, déi vu Buerg-Räiland kënnt, an d'Our.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 huet Weweler zu der fréierer Gemeng Reuland gehéiert.

## Kuckeswäertes
*Haupeschkapell vu Weweler
* D'Seeërei vum Fritz Oestges, déi iwwer honnert Joer al ass.

## Um Spaweck

* Weweler op der Websäit vun der Gemeng Burg-Reuland
Mahmud Ahmadinedschad

De **Mahmud Ahmadinedschad** [], op Persesch محمود احمدی ‌نژاد‎, Transskription (DMG): *Maḥmūd Aḥmadī-Nežād*, weider Schreifweisen: *Ahmadineschad*, *Ahmadi-Nedschad*, *Ahmadinejad* an *Ahmadinezhad*, gebuer den 28. Oktober 1956 zu Garmsar, a gestuerwen den 28. Februar 2026 zu Teheran, war e radikale fundamentalisteschen iranesche Politiker. Hie war vum 3. August 2005 bis den 3. August 2013 de sechste President vun der Islamescher Republik Iran.

Wärend senger Zäit als President war den Ahmadineschad souwuel innepolitesch wéi och international eng kontrovers Perséinlechkeet. Doheem bei sech gouf e wéinst senge Wirtschaftsdecisiounen a senge Mënscherechtsverletzunge kritiséiert. International huet e sech keng Kolleege gemaach mat sengen Haasstirade géint Israel (inklusiv Holocaustleegnung), Groussbritannien an natierlech d'USA, a virun allem och mat senger Ënnerstëtzung fir den iraneschen Nuklearprogramm.

Seng Erëmwiel, den 13. Juni 2009, gouf vum Oppositiounskandidat Mir-Hossein Mousavi kontestéiert, doropshi koum et zu deeglaange Masseprotester zu Teheran an an anere Stied. Den Ahmadinedschad konnt sech awer am Suedel halen a seng zweet Amtszäit op en Enn bréngen, souguer nodeem e sech am Fréijoer 2011 mam Staatschef Ali Chamenei iwwerworf hat. Duerno huet hien der iranescher Verfassung no net méi däerfe kandidéieren an den Hassan Rohani huet sech bei de Walen als säin Nofollger um Presidentestull duerchgesat.

Den 28. Februar 2026 gouf hie bei den Attacke vun den USA an Israel op den Iran ëmbruecht.

## Um Spaweck
Rochuskierch zu Éinen

D**'Rochuskierch vun Éinen** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Musel a Syr Saint-Jacques, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Wuermer gehéiert. 
 
De Patréiner ass den hellege Rochus, deem säi Fest de 16. August gefeiert gëtt. Zweete Patréiner ass den hellegen Antonius de Klausener.

Et ass déi eenzeg Kierch am Land mat engem ronne Kiercheraum. Se steet op der Kiercheplaz matzen am alen Duerfkär.

Den 23. September 2020 gouf se als nationaalt Monument klasséiert.

## Geschicht
An engem Dokument aus dem 12.Joerhonnert gëtt schonn eng Kierch zu "Inne" ernimmt. Bis 1826 war se eng Filial vun der Par Lenneng.

Den Tuerm mat de Schéissschaarten, duerch deen een an de Banneraum kënnt, staamt aus dem Mëttelalter. Déi historizistesch Kierch selwer, eng vun deenen éischten an deem Stil zu Lëtzebuerg, ass 1826 gebaut ginn. D'Pläng goufe vum belschen Architekt Spaack gemaach, dee sech dofir vum Pantheon zu Roum inspiréiere gelooss huet.

An den Nischen iwwer den Altär si Molereie vum Gustave Zanter (1916-2002) aus den 1950er Joren.
Iwwer dem Haaptaltor hänkt e Kruzifix aus dem Atelier Greeff vun Altwis (18. Joerhonnert).

Bannen an der Kierch si Statue vum hellegen Antonius den Einsiidler, vum hellegen Niklos, vum hellege Rochus a vum hellegen Urban.
Bausse si gotesch Skulpturen ubruecht, déi vu fréiere Gebaier stamen.

## Klacken
Am Klackentuerm hänke 4 Klacken ënnert der Dispositioun d*, h', a', fis'. Déi kleng Klack am Toun d* staamt aus dem Mëttelalter. Déi aner dräi Klacke goufen am 19. Joerhonnert vun der Klackegéisserei Causard-Slégers vun Tellin gegoss.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Maacher, Mäertert, Widdebierg, Wormer
* D'Kierch vun Éinen op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux'' 
* D'Fënstere vun der Kierch vun Éinen op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' (de)
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''


Fichier:Kirche Ehnen 02.jpg|De mëttelalterleche Kierchtuerm
Fichier:Kirche Ehnen 03.jpg|Den Agank vun der Kierch
Martin Linster

De **Martin Linster**, gebuer den 13. Oktober 1956 zu Boende am Kongo, a gestuerwen den 22. Oktober 2017 zu Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Fotograf.

Hie selwer gesouch sech awer net als Fotograf, mä als Fotojournalist.

Seng Spezialisatioun war laang Zäit d'Schwaarz-Wäiss-Fotografie. Seng faarweg Digitalfotografie huet hien nëmme minimal retouchéiert, an nëmme sou wéi hie seng Fotoen och an der Dunkelkammer retouchéiert oder verschafft hätt. Vill vu senge Fotoe si charakteriséiert duerch eng ongewinnt Wiel vu Cadrage a Perspektiv.

Beim Rodchenko huet hie sech am meeschten inspiréiert.

Vun 1997 bis 2011 war hien attitréierte Fotograf bei der Wochenzeitung D'Lëtzebuerger Land.
Vun 2007 bis 2009 war hien dacks zu Paräis, wou hie Fotoe vun de Maquilleusen an der Opéra Bastille a vu Leit a Muséeën, am Metro an op der Strooss gemaach huet.

## Ausstellungen
* 1995: *[[Lëtzebuerger Nationalarchiven|Archives nationales de Luxembourg]]* (zesumme mam Boris Kremer), Lëtzebuerg
* 2004: *Alimentation Générale*, Stad Lëtzebuerg
* 2005: *Réfugiés au Luxembourg*, *[[Centre de documentation sur les migrations humaines]]*, Diddeleng
* 2005: *Rétro-perspectives en Bosnie 1992-2006*, Bäitrag: *Sarajevo pendant la guerre*, *[[Centre Mondial de la Paix]]*, Verdun
* 2007: *(De)Constructing Lux*, *Espace Paul Wurth*, Stad Lëtzebuerg
* 2009: *Regard(s) sur le Malawi*, Kräizgank vum Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster, Stad Lëtzebuerg
* 2011: *Entre les lignes*, am Kader vum *Mois Européen de la Photographie 2011*, Nosbaum & Reding, Stad Lëtzebuerg

## Bicher
* Robert Hornung, Martin Linster a Christophe Olinger (Fotoen): *luxembourg marmelade*, 2001, ISBN 2-9599783-2-3
* Martin Linster (Fotoen): *Malawi \ Martin Linster*, ONG "Eng oppen Hand fir Malawi" a.s.b.l., ISBN 978-2-87996-644-1

## Um Spaweck
* "Ech waarde bis d'Situatioun komesch ass", Portrait vum Martin Linster an der Woxx
* Bekannter Bildreporter - Fotograf Martin Linster gestorben op wort.lu den 28. Oktober 2017, gekuckt de 4. November 2017
* Boris Kremer, Nachruf - Martin Linster † am Luxemburger Wort vum 4. November 2017, S. 80
Ina

D**'Ina** ass en 129&nbsp;km laange Waasserlaf a Pommern. Se entspréngt e puer Kilometer ëstlech vu Stargard Szczeciński a leeft dann an engem grousse Bou no Westen, wou se bei Stettin an de Jezioro Dąbie an domat an d'Oder leeft.

D'Anzuchsgebitt vun der Ina ass 2.190&nbsp;km² grouss.
## Um Spaweck
Heimat und Mission

***Heimat und Mission*** ass eng Zäitschrëft, déi zanter 1927 vun den Häerz-Jesu-Pateren zu Clairefontaine publizéiert gëtt.

## D'Zäitschrëft haut
D'Drockoplo ass haut 10.000 Hefter. Den iwwergroussen Deel vun deenen, déi verkaaft ginn, ginn un Abonenten. Well et ze deier géif ginn, fir eng Nummer nozedrécken, gëtt eng Partie méi gedréckt, wéi direkt verkaaft gëtt. Dat ass drop zeréckzeféieren, datt besonnesch d'Theemenhefter iwwer Uertschaften a besonnesch Kierchen, déi vun 1977 un publizéiert goufen, kontinueéierlech nogefrot ginn.

*Heimat und Mission* gëtt zweemol d'Joer verëffentlecht.

D'Artikele sinn op Däitsch an op Franséisch.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
## Um Spaweck
* Presentatioun vun der Zäitschrëft an dem Verlag um Site vun den Häerz-Jesu-Patere vun der Provënz EF.
Norbert Richtsteig

Den **Norbert Richtsteig**, gebuer 1948 zu Rheinberg an Nordrhein-Westfalen, ass en däitschen Organist.

Den Norbert Richtsteig staamt aus enger Organistefamill an huet Kierchemusek beim Herbert Voß op der Kierchemusekschoul *St. Gregorius-Haus* zu Oochen studéiert. Säin Ofschloss huet hien 1969 mam *A-Examen* gemaach. Nodeem hie beim Professer Michael Schneider zu Köln virustudéiert hat, huet en Interpretatiounscoursë beim André Isoir, beim Peter Planyavsky a beim Ludger Lohmann beluecht.

Den Norbert Richtsteig ass Dozent fir Uergelimprovisatioun an Uergelliteraturspill op der *Kathoulescher Héichschoul fir Kierchemusek St. Gregorius* zu Oochen.

Zanter 1987 ass hien Doumorganist am Oochener Doum.

## Kuckt och
*Doum Oochen
## Um Spaweck
* Seng Websäit
Barbarossalüster

**Barbarossalüstere** ware ronn Lüsteren, déi de Keeser Barbarossa a seng Fra Beatrix tëscht 1165 an 1170 verschiddene Kierche gestëft hunn. Et sinn der haut nach dräi am Originalzoustand erhalen.

## Deen am Oochener Doum
An der Pfalzkapell am Oochener Doum hänkt e Lüster, op deem eng Inskriptioun an zwou Zeilen ass: "Jerusalem, himmleschen Zion, deens d'erof klëmms aus der stäreglënnereger Färent, an du blénks a lauter Gold an du liichs an denge wäertvolle Steng".

## Den Eelsten
Den eelste Barbarossalüster huet en Duerchmiesser vu sechs Meter an ass aus Kofferblech, dee mat Gold iwwerzunn ass an op deem d'Nimmm vun Apostelen a vu Prophéite stinn. De Lüster hänkt am Hildesheimer Doum, deen e vum Bëschof Hezilo geschenkt krut.

## Den Drëtten
Den drëtten, deen nach erhalen ass, gouf tëscht 1102 an 1108 fir d'éischt ernimmt an hänkt an der fréierer Benediktinerkierch zu Großcomburg.

## Kuckt och
*Doum Oochen
Kathedral Notre-Dame vun Amiens

D**'Kathedral Notre-Dame vun Amiens** ass, vum Volumen hier, déi gréisst gotesch Kathedral vu Frankräich.

Si ass duebel sou grouss wéi d'Notre-Dame vu Paräis: S'ass 145 m laang an 112 m héich; hiert Mëttelschëff huet eng Héicht vun 43 m (et ass dat zweethéchst a Frankräich: just d'Kathedral vu Beauvais, déi awer ni fäerdeg gebaut gouf, ass méi héich). Si gouf an 49 Joer (tëscht 1220 an 1269), no Pläng vum Robert de Luzarches, gebaut. D'Architekte vum Kölner Doum, mä och vun der St. Patricks Cathedral vun New York, hu sech dës Kathedral zum Virbild geholl.

## Baussen

Am Géigesaz zu de meeschte franséische Kathedralen goufen zu Amiens d'Statuen an der Franséischer Revolutioun net zerstéiert. Bei Restauratiounsaarbechte goufen d'Originalfaarwen ënner enger Couche Schmorri erëmfonnt. Et gouf decidéiert, d'Statuen net nees ze bemolen, mä dofir ginn am Summer owes Diae baussen op d'Statue projezéiert, déi d'Statue faarweg ausgesi loossen. Den Haapttympan baussen op der Westsäit weist dat Jéngst Geriicht. Op der Südsäit ass d'Kréinung vun der Maria ofgebilt.

## Bannenan
Bannena sinn ë.&nbsp;a. e Labyrinth, dat am Original erhale blouf, vun 234 m Längt um Buedem a Relieffer iwwer d'Liewe vum hellege Jang a vum hellege Firmin aus dem 15. Joerhonnert ze gesinn. Och d'Ställercher, d.&nbsp;h. d'Sëtzer fir d'Geeschtlech ronderëm den Altor, aus dem 16. Joerhonnert, ganz aus Eechenholz, si mat vill Léift zum Detail mat Zeenen aus der Bibel dekoréiert.

Wéinst hirer Schéinheet steet d'Kathedral vun Amiens op der Unesco-Lëscht vun de Weltkulturierwen.

## Kuckt och
*Lëscht vun de Weltierwen an Europa
## Um Spaweck
* Websäit iwwer de Liichtspektakel mat der Kathedral
* Fotoalbum
Këppchen

D**'Këppchen**, a lokaler oder fréierer Schreifweis **Köppchen** oder **Koeppchen**, ass de westlechen Ausleefer vun enger Kopp déi tëscht Ohn a Wuermer läit, an déi hiren héchste Punkt mat 295 Meter iwwer dem Flouer *Elterbierg* huet.

D'Këppche selwer läit op enger Héicht vun an der Moyenne 250 Meter. Duerch hir géi Hanglag déi vu Südwesten no Südosten orientéiert ass, ass d'Këppche besonnesch als Wäilag fir Riesling predestinéiert. Op der Këppchen an an den Nopeschlagen, *Nossbam*, *Nidert*, a *Pietert* sinn dofir mat déi bescht Rieslingscrue vun der Musel ze fannen.

Matzen an de Wéngerte gouf am hallwen Hank op enger Héicht vun 241 Meter, 1925 eng Kapell zu Éiere vum Hellegen Donatus opgeriicht.

Vun der Këppchen aus, engem vun de schéinste Point-de-vuen am Land, huet een en eenzegaartegen Iwwerbléck iwwer Wuermer, op de Wuermer Bierg an op den Dall vun der Musel.

#### Weebeschreiwung fir op d'Këppchen
Fir op d'Këppchen ze kommen, fiert een am beschten tëscht Dräibuer a Wuermer vum CR122 an d'Strooss Richtung Këppchen (mat engem Schëld markéiert), den CR146A. Vun där Strooss béit no zirka 350 m riets e Wee of a Richtung Këppchen. Op deem Wee fiert een de Schëlter no, hält sech riets an da kënnt een no 350 m op eng kleng Parkplaz, vun där aus een dann zu Fouss weidergoe kann.

## Biller

Schild Wormeldange Koeppchen 01.jpg|Schëld um Wee fir op d'Koeppchen
Koeppchen Kapell.jpg|D'Kapell op der Këppchen
Luxembourg, Wormeldange (103).jpg|Vue vun der Këppechen op Wuermer


## Kuckt och
* Donatus-Monument am Éislek tëscht Mäerkels an Alschent

## Um Spaweck
Home Saint-Christophe

Den **Home Saint-Christophe** gouf kuerz no der Grënnung vun de Lëtzebuerger Guiden a Scouten - Groupe Saint-Christophe Beggen am Joer 1957 dëser Guiden-a Scoutsgrupp vun der deemoleger Gemeng zur Verfügung gestallt. Et handelt sech ëm ee fréiert Eefamilljenhaus dat ouni Baugeneemegung opgeriicht gi war. D'Besëtzer waren dowéinst enteegent ginn.

Méi wéi 40 Joer laang hunn d'Lëtzebuerger Guiden a Scouten - Groupe Saint-Christophe Beggen den Home Saint-Christophe fir hir Versammlungen a Scoutsaktivitéiten benotzt. D'Gebai gouf vun hinne selwer mat bescheidene Mëttele reegelméisseg "renovéiert" an an der Rei gehalen.

Am September 2004 huet d'Gemeng zesumme mat de Lëtzebuerger Guiden a Scouten - Groupe Saint-Christophe Beggen de Chalet zougemaach well hien de Sécherheets- an Hygienesbestëmmungen net méi entsprach huet. De selwechten Ament ass och de Schantjen ugaange fir den Home Saint-Christophe ze renovéieren. D'Renovatiounsaarbechte waren Enn 2007 ofgeschloss.

Den Home Saint Christophe an Zuelen:
*Total Fläch: 411m2
*1 Inoxkiche mat 6 Gaskachplakken, engem Uewen an 2 Frigidären
*2 Schlofraim mat jee 12 Better um 1. Stack
*1 Schlofraum mat 2 Better um Rez-de-chaussée (Handicapéiertegerecht)
*26 Better dovun 2 mam Rullstull accessibel
*1 Campplaz mat Feierplaz an Iwwerdaach hanner dem Gebai
*5 Versammlungsraim (1 fir all Trupp vum Groupe Saint-Christophe Beggen)
*1 Atelier
*2 Ofstellraim (dovun eng Remise an eng Garage)
*1 grousse Versammlungsraum
## Quell
Fräi iwwersat aus der offizieller Pressemap "Porte Ouverte Chantier Home-Saint-Christophe Eecherfeld 15 septembre 2005".

## Kuckt och
* Lëtzebuerger Guiden a Scouten - Groupe Saint-Christophe Beggen
* Lëtzebuerger Guiden a Scouten

## Um Spaweck
* De Site vum Home St Christophe
* De Site vum Groupe St Christophe vun der LGS - Lëtzebuerger Guiden a Scouten.
* "Porte Ouverte Chantier Home-Saint-Christophe Eecherfeld 15 septembre 2005"
Scouten zu Lëtzebuerg

Zu Lëtzebuerg gëtt et dräi Scoutsverbänn:

* Fédération nationale des éclaireurs et éclaireuses du Luxembourg (FNEL)
* Lëtzebuerger Guiden a Scouten (LGS)
* Europa Scouten vu Lëtzebuerg (ESL)

Déi éischt béid si Member an der World Organization of the Scout Movement an d'ESL ass Member an der chrëschtlecher Union internationale des guides et scouts d'Europe (UIGSE), och nach bekannt als  *Fédération du scoutisme européen* (FSE), wou d'Gruppen nach traditionell op Jongen a Meedercher opgedeelt ginn. Tëschenzäitlech gouf et och eng Grupp vun de Royal Rangers zu Lëtzebuerg.

De Scoutissem gouf vum Robert Baden-Powell gegrënnt an orientéiert sech a senger ursprénglecher Form streng um chrëschtleche Glawen. Hie war uganks nëmme fir Jonge reservéiert gewiescht, éier mam Guidissem e weibleche Pendant gegrënnt gouf.

## Verspriechen
Beim Versprieche streckt de Scout seng dräi Mëttelfangeren an d'Luucht fir domat seng
* Verflichtung géintiwwer dem Herrgott an der Monarchie *(To do my duty to God and the King)*
* Verflichtung géintiwwer senge Matmënschen *(To help other people at all times)*
* Verflichtung géintiwwer sech selwer, d'Scoutsgesetz anzehalen *(To obey the Scout Law)*
zu weisen. Sou d'Originalversprieche vum Baden-Powell.

D'Lëtzebuerger Guiden a Scoute formuléieren dëst Verspriechen haut sou:

*"Ech engagéiere mech,<br>*
*mäi Liewe sënnvoll ze gestalten a Verantwortung ze iwwerhuelen,<br>*
*meng Ëmwelt ze respektéieren a mech fir Fridden a Gerechtegkeet anzesetzen,<br>*
*mech dobäi u Jesus Christus ze orientéieren an nom Guide/Scoutsgesetz ze liewen."*

Bei der FNEL versprécht e Scoutschef dëst:

*"Ech verspriechen op Éier a Gewëssen,<br>*
*meng Charge am Geescht vum Scoutsgesetz an am Sënn vun de Statute vun der FNEL<br>*
*voll a ganz z'erfëllen<br>*
*a bridderlech iwwer déi mir uvertraut Jongen a Meedercher ze waachen."*

## Kuckt och
* Guidissem
* Joseph Tockert

## Um Spaweck

* Websäit vun der LGS - Lëtzebuerger Guiden a Scouten
* Websäit vun der FNEL - Fedération nationale des éclaireurs et éclaireuses du Luxembourg
* Websäit vun den ESL - Europa Scouten vu Lëtzebuerg
Guiden zu Lëtzebuerg

Zu Lëtzebuerg gëtt et véier Guideverbänn

* Lëtzebuerger Guiden a Scouten (LGS)
* Fédération nationale des éclaireurs et éclaireuses du Luxembourg (FNEL)
* Association des Girl Guides luxembourgoises (AGGL)
* Europa Scouten vu Lëtzebuerg (ESL)

D'LGS an d'AGGL si Member an der World Association of the Girl Guides and Girl Scouts (WAGGGS) an d'ESL ass Member an der chrëschtlecher Union Internationale des Guides et Scouts d'Europe, wou d'Gruppen nach traditionell op Jongen a Meedercher opgedeelt ginn. D'FNEL nennt sech selwer Scouten a Guide-Verband, awer ass nëmme Member an der World Organization of the Scout Movement. Tëschenzäitlech gouf et och e Grupp vun de Royal Rangers zu Lëtzebuerg.

De Guidissem gouf vun der Agnes Baden-Powell gegrënnt, orientéiert sech a senger ursprénglecher Form streng um chrëschtleche Glawen an ass nëmme fir Meedercher reservéiert. De männleche Pendant ass de Scoutissem.

## Kuckt och
* Scoutissem

## Um Spaweck
* Websäit vun den LGS - Lëtzebuerger Guiden a Scouten
* Websäit vun der FNEL - Fedération nationale des éclaireurs et éclaireuses du Luxembourg
* Websäit vun der AGGL - Association des Girl Guides luxembourgoises
* Websäit vun den ESL - Europa Scouten vu Lëtzebuerg
Massaker

Ënner **Massaker** versteet een d'Ëmbrenge vu Mënschen op eng ganz grujeleg Manéier, e Gemetzel oder e Bluttbad, aus Haass oder fir sech ze rächen.
Am Krich versteet een dorënner d'Ëmbrenge vun enger grousser Zuel vu Mënschen, meeschtens vun Zivilpersounen, ouni militäresch Ursaach, mä ënner engem pseudo-politeschen oder ethnesche Virwand. Dacks erfollegen dës Massemuerde fir ofzeschrecken oder fir eng ganz Populatioun béissen ze loossen. Den Ausdrock *Massaker* gëtt och gebraucht, wann onberechebar Amokleefer oder Terroristen ouni Grond Mënschen a grousser Zuel ëmbréngen oder niddermetzelen.

Am internationale Recht geet an dësem Zesummenhank och dacks rieds vu Vëlkermuerd, Krichsverbriechen oder Verbrieche géint d'Mënschheet.

## Kuckt och
* Lëscht vu Massakeren

## Um Spaweck
Naturschutzgebitt Réiserbann

**Réiserbann** ass en Naturschutzgebitt an de Gemengen Hesper a Réiser. Tëscht Hesper a Peppeng erstreckt sech e Fiichtgebitt, dat vun der Uelzecht duerchzu gëtt a wou vun 352,67 ha zanter dem 8. September 1994 ënner Naturschutz stinn. D'Gebitt deelt sech an e Kärberäich vun 24,9 ha am nërdleche Lieu-dit *[[Réiserbann]]* an an eng 327,77 ha grouss Pufferzon op.

Am Kader vun der EU-Vulleschutzdirectiv (79/409/CEE) gehéiert d'Reserv zesumme mat fënnef anere Reserve mat 1040 ha gläichzäiteg dem europäeschem Natura 2000 Netz vu schützenswäerte Gebidder un.
## Um Spaweck
Lëscht vun de Kinneke vu Preisen

Dës **Lëscht vun de Kinneke vu Preisen** ass en Deel vun de .

1618 war d'Herzogtum Preisen mat der Maarkgrofschaft Brandenburg an hiren Niewelänner an enger Personalunioun vereenegt ginn.
1701 gouf d'Herzogtum zum Kinnekräich Preisen erhuewen, en Numm deen am allgemenge Sproochgebrauch séier op all Territoire vun den Hohenzollern iwwergaangen ass. D'Kinneke koumen alleguer aus dësem Fürstenhaus.

## Kuckt och

* Preisen
LIFE-Nature

**LIFE-Nature** ass e Finanzéierungsinstrument vun der Europäescher Unioun, dat zanter 1992 hire Membersstate bei ausgewielten Naturschutzprojete finanziell Mëttelen zur Verfügung stellt. Déi ënnerstëtzte Projete gi bis zu 50&nbsp;% vun der EU finanzéiert a bezéie sech op d'Erhalen oder Restauréierung vun Natura-2000-Schutzgebidder oder d'Erhale vun den op der Habitat- a Vulleschutzdirectiv opgelëschten Aarten.

## Life-Nature-Projeten zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gëtt et dräi Life-Nature-Projeten:
* Ekologesch Opwäertung vum Ieweschten Dall vun der Uelzecht an der Gemeng Schëffleng
* Projet Fëschotter am Dall vun der Uewersauer (zesumme mat der Belsch) 
* Projet Pärelmuschel am Dall vun der Our (zesumme mat der Belsch) Kuckt och:'''D'Muschelziichterei op der Kaalber Millen '''

## Kuckt och
* Fondatioun Hëllef fir d'Natur
* natur&ëmwelt

## Um Spaweck
* LIFE op der Websäit vun der Europäescher Kommissioun
Prix Libertés

De **Prix Libertés** ass e Lëtzebuerger Literaturpräis, deen 2000 vun der Vereenegung *[[Liberté de conscience]]* an d'Liewe geruff ginn ass. De Präis huet den Zweck fir dat literarescht Schafen z'ënnerstëtzen an Idealer wéi Mënscherechter a Laizitéit ze verbreeden.

De Concours fir de *Prix Libertés* adresséiert sech un Auteuren déi an de Beräicher Fiktioun oder Net-Fiktioun op Lëtzebuergesch, Däitsch oder Franséisch schreiwen.

## Laureaten
* 2000: Maryse Krier fir *[[Herzschlag]]*
* 2002: Jhemp Hoscheit fir *[[Ouni Titel]]*

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Centre National de Lttérature''
Al-Qaida

**Al-Qaida** ass e labbert islamistescht Terrornetzwierk, dat weltwäit aktiv ass an haaptsächlech aus sunitteschen islamisteschen Organisatioune besteet. 2011 gouf hire Grënner an ideologesche Leader Osama bin Laden vum US-amerikanesche Militär ëmbruecht. Dem säin Nofollger, den Aiman az-Zawahiri, gouf den 31. Juli 2022 zu Kabul bei engem geziilten Dronenugrëff ëmbruecht.

## Um Spaweck
Giro d'Italia

Den **Giro d'Italia**, oder méi kuerz den **Giro**, ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi zanter 1909 gefuer gëtt.
D'Course gëtt vun der Firma RCS MediaGroup S.p.A. organiséiert, déi och d'Sportszeitung *[[La Gazzetta dello Sport]]* erausgëtt.

Vun 1909 bis 1949 gouf den *Giro* nëmme vun Italieener gewonnen. Mam Schwäizer Hugo Koblet am Joer 1950 ass d'Victoire vum *Giro* déi éischt Kéier un en Net-Italieener gaangen.

De Lëtzebuerger Charly Gaul huet den *Giro* 1956 a 1959 gewonnen; 2007 gouf den Andy Schleck Zweeten.

Zanter 2005 gehéiert de *Giro* zum UCI ProTour.

## D'Gewënner

## Um Spaweck

* De ''Giro d'Italia'' op der Websäit vun der italieenescher Sportszeitung ''La Gazetta dello Sport''
* Resultater vum ''Giro d'Italia'' op der Websäit vun ''Mémoire du Cyclisme''
Apartheid

**Apartheid** (Afrikaans: *Trennung*) gouf d'Rassentrennung a Südafrika genannt.

Et ass e Regimm dee vun de Wäissen a Südafrika installéiert gouf. No dem Fräiloosse vum Nelson Mandela ass et lues awer sécher mat dem Regimm op en Enn gaangen. Dat Gelungenst bei dem Ganzen ass datt d'UNO Südafrika als Demokratie consideréiert huet, obwuel nëmme Wäisser (15&nbsp;% vun der Bevëlkerung) duerfte wiele goen.

## Um Spaweck
Google

**Google** ass eng Internet-Sichmaschinn vun der Firma Google Inc., déi hire Sëtz zu Mountain View an den USA huet. Google gouf vum Larry Page a vum Sergey Brin entwéckelt.

Ugefaangen huet alles mat Recherche fir hir Dokteraarbechten am Januar 1996 op der Stanford Universitéit, wou de Brin an de Page sech kenne geléiert haten.

Google huet fir d'éischt "BackRub" geheescht, well hire System ëmmer d'Backlinke gepréift huet, fir d'Relevanz vun enger Internetsäit erauszefannen.

Den Domain google.com gouf de 15. September 1997 registréiert, virdrun ass Google ënner dem Domain vun der Stanford Universitéit gelaf 'google.stanford.edu'.

Haut huet Google Inc. iwwer 6500 Mataarbechter an de Page an de Brin sinn nom Boursegank vun hirer Firma am Joer 2004 zwéi vun de räichste Mënschen op der Welt.

Interessanterweis hunn och d'Entwéckler vun der Internet-Sichmaschinn Yahoo, den David Filo an den Jerry Yang, op der Stanford Universitéit studéiert.

Bei besonneschen Evenementer, wéi z.&nbsp;B. der Olympiad, oder Feierdeeg a Gebuertsdeeg vu bekannte Perséinlechkeeten, changéiert Google zanter dem Joer 2000 säi Logo. Dës themebaséiert Logoe ginn och nach "Google Doodle" genannt (op Lëtz.: Gekrozels).

## Um Spaweck

* Google.lu
Badminton

**Badminton** ass besser bekannt als **Fiederball**, mä ass mëttlerweil well sou bekannt datt och Hobby-Spiller dëse Begrëff benotzen. Op der ganzer Welt sinn iwwer 14 Millioune Spiller an 156 Länner aktiv.

Badminton gehéiert zu de Réckschlagsportaarten a gëtt mat engem Fiederball (Shuttlecock) a jeeweils enger Rackett pro Persoun gespillt. De Ball muss iwwer d'Netz an dem Géigner säin Terrain gespillt ginn. D'Badmintondisziplinne sinn Eenzel, Dubbel a Mixt. Badminton gëtt bal nëmmen an der Hal gespillt.

## Badminton zu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg huet am Ganzen 23 Badmintonclibb déi am nationale Verband federéiert sinn. Et gëtt Jugend-, Senior, Loisir- a Veteran-Championnater. Ausserdeem gëtt et all Joer eng "Coupe de Luxembourg" an eng Jugend-, Senior- a Veteran-Landesmeeschterschaft. Fir d'Seniore gëtt et d'Masters-Tournoien (Eenzel, Dubbel, Mixt) a fir d'Jugend d'Grandprixtournoien (Eenzel, Dubbel, Mixt).

## Ranking
De Ranking am Badminton ass an d'Klassen A, B, C, D agedeelt, woubäi A déi bescht ass. All lizenzéierte Spiller fänkt als D35 un a kann duerch Plussen, déi ee kritt, wann ee géint ee gläich oder méi héich klasséierte Spiller gewënnt, eng Klass opklammen. Falls ee géint ee méi niddreg oder gläich klasséierte Spiller verléiert kann een och Minusse maachen. Et brauch een 12 Plusse fir eng Klass ze steigen oder 6 Minusse fir eng Klass ze falen.
**Klassen:** D35 - D30 - C25 - C20 - B15 - B10 - A05- A00

## FELUBA
D'lëtzebuergesch Badmintonfederatioun heescht gekierzt FELUBA.

## Nationalekipp
Lëtzebuerg huet och eng Nationalekipp. D'Spiller ginn och duerch de Projet vum Sportlycée ënnerstëtzt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* FELUBA - Fédération luxembourgeoise de badminton