open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fra Mauro

De **Fra** ("Brudder") **Mauro**, gebuer ëm 1385, a gestuerwen 1459 zu Venedeg, war e venezianesche Pater a Kartograph.

De Kamaldulenser Mauro huet am Klouschter San Michele op der Insel mam selwechten Numm an der Lagun vu Venedeg gelieft.

Hien ass bekannt fir seng Weltkaart, déi en tëscht 1457 a 1459 fir de portugisesche Kinnek Alfonso V. gemaach huet. Dës *Mapa mundi* baséiert op der anticker Geographie vum Ptolemäus, et goufen awer och nei Erkenntnesser a Korrektiounen integréiert: Sou gouf dat op rezenten Expeditioune laanscht d'afrikanesch Westküst gesammelt Wëssen iwwerholl, an den Indeschen Ozean gouf net méi als Bannemier uginn, ronderëm dat Afrika an Asien mat engem Südkontinent verbonne wieren.

D'Kaart kann een deemno als de kartographeschen Iwwergang vum Mëttelalter zu der Neizäit ugesinn; si huet dozou bäigedroen, datt probéiert gouf, ronderëm Afrika ze seegelen, fir an den Indeschen Ozean ze kommen. Op hir ass Jerusalem och net méi als den Zentrum vun der geographescher Welt uginn.

D'Kaart gëtt an der Biblioteca Marciana versuergt.

De Krater Fra Mauro um Mound gouf no him genannt.

## Wierk
* *Il Mappamondo di Fra Mauro*. A cura di Tullia Gasparrini Leporace; presentazione di Roberto Almagià. Roma: Istituto poligrafico dello stato, 1956.

## Literatur
* *Dokumente zur Geschichte der europäischen Expansion* Band I: *Die mittelalterlichen Ursprünge der europäischen Expansion.* Hrsg. von Charles Verlinden und E. Schmitt. München: Beck, 1986. Darin: *Kenntnisse des 15. Jahrhunderts von der Umschiffbarkeit Afrikas: die Weltkarte des "geographus incomparibilis" Fra Mauro als Beispiel (1459).* S. 66–70.
* Luciano Tajoli: *Die zwei Planisphären des Fra Mauro (um 1460).* In: *Cartographica Helvetica* Heft 9 (1994) S. 13–16 Volltext
* Piero Falchetta: *Fra Mauro's world map: with a commentary and translations of the inscriptions.* Turnhout: Brepols, 2006. (*Terrarum orbis* vol. 5). ISBN 2-503-51726-9
* Angelo Cattaneo: *Fra Mauro's Mappamundi and fifteenth-century Venetian culture.* Turnhout: Brepols, 2007. (*Terrarum orbis* vol. 8). ISBN 978-2-503-52378-1
RTL4

**RTL4** ass e  privaten Televisiounssender an hollännescher Sprooch. E gehéiert zanter 2024 der  DPG Media. Virdrun huet en der RTL Nederland Holding BV gehéiert, un där d'RTL Group zu 73% bedeelegt war. 

De Sender ass/war? zu Lëtzebuerg terrestresch an ass an Holland via Kabel a Satellit z'empfänken.

## Geschicht
RTL4 huet den 2. Oktober 1989 ënner dem Numm RTL-Véronique als Jugendsender ugefaangen. 1990 gouf en an RTL4 ëmbenannt. Et war eng lëtzebuergesch Gesellschaft a keng hollännesch, wéinst dem hollännesche Mediegesetz, dat méi streng ass wéi dat Lëtzebuerger.

En huet vun Ufank bis 2024 der RTL Nederland Holding BV gehéiert, enger Duechterfirma zu 73% vun der RTL Group.

Enn 2023 huet d'RTL Group bekannt gemaach, am Laf vun 2024 RTL Nederland mat senge sëllege Senderen (RTL4, RTL5, RTL7, RTL8, RTLZ, sou wéi och d'Pay-TV-Senderen RTL Lounge, RTL Crime an RTL Telekids) fir 1,1 Milliard Euro un DPG Media ze verkafen. Déi zwéi Gruppe behalen awer weiderhin eng strateegesch Partnerschaft, wat d'Technologie, Publicitéitsmarketing a Content betrëfft. Ausserdeem soll DPG Media bis op d'mannst 2034 d'Mark "RTL" an Holland viru benotze kënnen.

D'Programmer ginn zu Hilversum vun der RTL Nederland Holding BV produzéiert an (bis op weideres) zu Lëtzebuerg ausgestraalt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Televisiounssenderen zu Lëtzebuerg

*RTL Group
*RTL5
*RTL7
*RTL8

## Um Spaweck
David Shallon

Den **David Shallon**, gebuer zu Tel Aviv de 15. Oktober 1953 a gestuerwen zu Tokio de 15. September 2000, war en israeeleschen Dirigent a Komponist. Vun 1997 bis 2000 huet hien den Orchestre philharmonique du Luxembourg (OPL) als musikaleschen Direkter geleet.

No sengem Doud krut de Bramwell Tovey am Joer 2002 déi Plaz.

## Karriär

## Um Spaweck
* Portrait vum David Shallon op enger eelerer Internetsäit vum OPL
* Internetsitt vum OPL
Carl Melles

De **Carl Melles**, gebuer de 15. Juli 1926 zu Budapest, a gestuerwen de 25. Abrëll 2004 zu Wien, war en éisträicheschen Dirigent mat ungarescher Ofstamung. Hie war am Joer 1958 wärend ganz kuerzer Zäit den Nofollger vum Henri Pensis als musikaleschen Direkter vum Orchestre philharmonique du Luxembourg (OPL). Wéinst Ondisziplin gouf hie relativ séier nach am selwechte Joer mam Louis de Froment ersat.

## Literatur
* Weber, Loll, 2001. Vom Radioorchester zum Orchestre Philharmonique. Ons Stad 66: 17-21. PDF

## Um Spaweck
* Internetsitt vum OPL
Alain Nacache

Den **Alain** David **Nacache**, gebuer den 9. Juni 1972 zu Cannes, ass e franséische Rabbiner an zanter dem 1. November 2011 Groussrabbiner vu Lëtzebuerg.

De 27. Oktober 2011 gouf den Alain Nacache am Staatsministère vum Kultusminister François Biltgen vereedegt, sou wéi et d'Gesetz vum 10. Juli 1998 virgesäit. De 4. Mäerz 2012 war seng offiziell a feierlech 'Installatioun' an der Synagog an der Stad Lëtzebuerg.

Virdru war den Alain Nacache Rabbiner vu Bordeaux an der Gironde.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Groussrabbiner vu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Delta Cephei

Den **Delta Cephei** ass e verännerleche Stär am Stärebild Cepheus. Seng Verännerlechkeet gouf schonn 1784 vum engleschen Astronom John Goodricke entdeckt.

Den Delta Cephei ass e giele Iwwerris, deen op enger Distanz vun 273 Parsec (892 Liichtjoer) vun eiser Sonn läit. Seng visuell Magnitude variéiert mat enger Period vu 5,36643 Deeg tëscht +3,61 an +4,64m, woubäi sech och säi Spektraltyp tëscht F5Ib a G2Ib verännert.

Den Delta Cephei ass de Prototyp vun enger Klass vu pulsatiounsverännerleche Stären, de sougenannten Delta-Cephei-Stären, déi – well hir Periodendauer nëmme vun der Liichtkraaft ofhänkt - bei der Distanzmiessung vu Galaxien eng Roll spillt.

Säi Begleetstär kreest op engem Positiounswénkel vun 191 Grad 41". Hien huet eng visuell Hellegkeet vu +6,3m a gehéiert zu der Spektralklass B7.

**Koordinate** fir d'Equinoxe 2000:
*Rektaszensioun: 22h29m10.30s
*Deklinatioun: +58°24'55.0"

## Kuckt och
Walygator Parc

De *Walygator Parc "Grand Est"* ass e franséische Fräizäitpark an der Gemeng Maizières-lès-Metz a Loutrengen. Hien huet 1989 seng Dieren opgemach. De Walygator Parc huet virdrun *Big Bang Schtroumpf* (1989-1991), *Walibi Schtroumpf* (1991-2003) a *Walibi Lorraine* (2003-2006) geheescht. Hie war 2008 no der Kathedral vu Metz an dem Zoo an der Indoorschipist vun Amnéville mat 402.544 Visiteuren déi véiertmeeschtbesicht Attraktioun a Loutrengen.

## Aachterbunnen

## Um Spaweck
* Websäit vum Walwgator Parc
Johann Eberhard Jungblut

De **Johann Eberhard Jungblut**, gebuer den 18. Oktober 1722 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 7. Juli 1795 zu Prinzendorf an der Zaya, war e lëtzebuergesche Priister, deen am Weinviertel an Nidderéisträich gewierkt huet.

## Leben
De Jungblut huet zu Tréier studéiert. Seng Priisterwei krut hie 1757 zu Gorizia, enger italieenescher Stad, déi deemools zu Éisträich gehéiert huet. 1759 koum hien als Kooperator (Kaploun) op Wilfersdorf an Nidderéisträich, 1760 gouf hien net weit dovun ewech Paschtouer zu Prinzendorf an der Zaya. Et liest een awer och, de Jungblut wier an de Jore 1758 an/bis 1760 Kooperator zu Wilfersdorf gewiescht, an op Prinzendorf wier hien eréischt 1761 komm.

Hie soll 1761 d'Gromper zu Prinzendorf agefouert an domat den Ustouss fir hiren Ubau an Nidderéisträich ginn hunn. D'Knolle sollen aus senger Heemecht komm sinn. Well den Herzogtum Lëtzebuerg deemools zu den Éisträicheschen Nidderlanden gehéiert huet, ass de Jungblut fälschlecherweis als "Hollänner" an déi lokal Geschicht agaangen. Seng Efforte fir d'Abiergerung an d'Verbreedung vun der Gromper an Nidderéisträich hunn him de Spëtznumm "Erdäpfelpfarrer" abruecht.

Säin Nofollger, de Paschtouer Franz Xaver Elsner, huet him zu Éieren am Joer 1834 op der hënneschter Säit vun der Parkierch e Monument opriichte gelooss, op deem ze liese steet:


Ihm,
dem ersten Pflanzer jener Knollen,
die in großer Not sich so bewährt,
will die Nachwelt ihren Dank hier zollen,
wenn sie seine Ruhestätte ehrt.
Heb ab, Wanderer, dankbar deinen Hut:
Hier liegt Johann Eberhart Jungblut!


D'Ërennerung un den "Erdäpfelpfarrer" gëtt mat enger permanenter Ausstellung am “Prinzendorfer Erdäpfelmuseum”, deen 1973 gegrënnt gouf an 1974 opgaangen ass, wakreg gehalen.

## Literatur
* J. Flammang: *Der Erdäpfelpfarrer von Prinzendorf. Ein Luxemburger Priester führte in Niederösterreich die Kartoffel ein*. In: Letzeburger Bauere-Kalenner, Jahrgang 38, 1986, S. 185–193; Jahrgang 39, 1987, S. 238–239.
* J. A. Massard: ''300 Jahre Kartoffel in Luxemburg:'' (I) ''Europa entdeckt die Kartoffel''. (II) ''Grundbirne, Grompir, Gromper: die Kartoffel erobert Luxemburg.'' (III) ''Die Kartoffel in Luxemburg im 19. Jh''. In: *Lëtzebuerger Journal*. 2009, [I] Nr. 15 (22. Jan.), S. 23; Nr. 16 (23. Jan.), S. 10, Nr. 17 (24./25. Jan.), S. 11; [II] Nr. 18 (27. Jan.), S. 23, Nr. 19 (28. Jan.), S. 21; [III] Nr. 20 (29. Jan.), S. 9, Nr. 21 (30. Jan.), S. 21. Fußnoten und Quellen
* pw: *Erdäpfeltag in Prinzendorf a. d. Zaya. Dieser Kirtag ist dem Luxemburger Pfarrer J. E. Jungblut gewidmet.* Luxemburger Wort, 2. September 1986, S. 9.
François Heldenstein (1749-1824)

De **François Heldenstein**, gebuer de 27. Oktober 1749 zu Iechternach, an do gestuerwen den 30. Juli 1824, war e lëtzebuergeschen Apdikter a Gemengepolitiker.

Hie war de Fils vum Jean Georges Heldenstein a vun der Marie Elisabeth Koch. Hien huet sech den 31. Januar 1785 an der Stad Lëtzebuerg mat der Marguerite Seyler bestuet. Seng Nominatioun als Apdikter hat hie 1783 kritt. Hie gëllt als de Grënner vun der Iechternacher *Pharmacie du Lion* (*Löwen-Apotheke*). Hien ass 1824 um Klenge Maart, Nr. 80, verscheet. Seng Apdikt gouf 1827 vu sengen Ierwe sengem Eedem, dem Jean-Pierre Brimmeyr, dee mat senger Duechter Lambertine Constance Jeanne bestuet war, iwwerdroen.
Hie war Member vum Iechternacher Gemengerot a Buergermeeschter vun Iechternach vum 5. Mee 1799 bis den 21. August 1800.

Am Gebuertsregëster war hien als *Höldensteiner* opgeschriwwe ginn.

Hie war de Papp vum Stater Apdikter a Buergermeeschter Jean-Pierre David Heldenstein.
Heldenstein

* François Heldenstein (1749-1824), Apdikter a Gemengepolitiker.
** Jean-Pierre David Heldenstein (1792-1868), Apdikter a Gemengepolitiker.
*** François Ignace David Heldenstein (Franz Heldenstein) (1820-1907), Apdikter, Zeechner, Sculpteur a Moler.
**** Henri Alphonse Victor Heldenstein
***** Frantz Heldenstein (1892-1975), Sculpteur a Bannenarchitekt.
****** Huguette Heldenstein (1926-), Sculptrice
***** Willy Heldenstein (1896-1990), Bobfuerer an Olympionik.
Mensdorf

**Mensdorf** ass:
* de franséischen an den däitschen Numm vun der lëtzebuergerscher Uertschaft Menster an der Gemeng Betzder
* den Numm vun engem Deel vun der Uertschaft Mörtitz a Sachsen, Däitschland
Konkav

**Konkav** (vum lat. *concavus*‚ „ausgehielegt“, „bannen ausgebucht“) bezeechent:

* allgemeng eng negativ Krëmmung
* no banne gekrëmmt Lënsenuewerfläch, kuckt konkav Lëns
* no banne gekrëmmt Spigeluewerfläch, kuckt Huelspigel

Mathematik:
* eng Verlafseegeschaft analytescher Funktioune, kuckt konvex a konkav Funktioune
* no ënne gekrëmmt Fläch, kuckt Haaptkrëmmung

## Kuckt och
* konvex
Konvex

**Konvex** (vum lat *convexus*‚ „gekrëmmt“, „no bausse gekrëmmt“) bezeechent:

* allgemeng eng positiv Krëmmung
* no bausse gekrëmmte Lënsenuewerfläch, kuckt Sammellëns
* no bausse gekrëmmte Spigeluewerfläch, kuckt Konvexspigel

Mathematik:
* en Deelgebitt vun der Geometrie, d'Konvexgeometrie
* no uewe gekrëmmte Fläch, kuckt Haaptkrëmmung
* en Deelgebitt vun der (mathematescher) Optiméierungstheorie, d'konvex Optiméierung

## Kuckt och
* Konkav
Sabina Sesselmann

**Sabina Sesselmann**, och **Sabine Sesselmann**, gebuer als *Sabina Traude Sesselmann* den 13. August 1936 zu München, a gestuerwen den 1. Mäerz 1998 zu Tutzing, war eng däitsch Schauspillerin.

## Filmer
### Kino
* 1957: *Aufruhr im Schlaraffenland*, vum Otto Meyer mam Cordula Trantow 
* 1958: *Madeleine Tel. 136211*, vum Kurt Meisel mam Eva Bartok an Heinz Drache
* 1958: *[[Liebe kann wie Gift sein]]*, vum Veit Harlan mam Joachim Fuchsberger a Willy Birgel
* 1958: *U 47 - Kapitänleutnant Prien*, vum Harald Reinl mam Dieter Eppler a Joachim Fuchsberger
* 1958: *Ein Lied geht um die Welt*, vum Géza von Bolváry mam Hans Reiser an Theo Lingen
* 1959: *[[Freddy, die Gitarre und das Meer]]*, vum Wolfgang Schleif mam Freddy Quinn a Corny Collins
* 1959: *Kriegsgericht*, vum Kurt Meisel mam Karlheinz Böhm a Christian Wolff
* 1959: *[[Le bossu (Film, 1959)|Le bossu]]*, vum André Hunebelle mam Jean Marais a Bourvil
* 1959: *[[Der Schatz vom Toplitzsee]]*, vum Franz Antel mam Joachim Hansen a Gert Fröbe
* 1959: *Morgen wirst du um mich weinen*, vum Alfred Braun mam Sabine Bethmann a Joachim Hansen
* 1960: *[[Der Herr mit der schwarzen Melone]]*, vum Karl Suter mam Gustav Knuth a Charles Regnier
* 1960: *Die Brücke des Schicksals*, vum Michael Kehlmann mam Hannes Messemer a Günter Pfitzmann
* 1961: * [[Das Geheimnis der gelben Narzissen]] *, vum Ákos Ráthonyi mam Joachim Fuchsberger a Klaus Kinski
* 1961: *Information Received*, vum Robert Lynn mam William Sylvester an Hermione Baddeley
* 1962: * [[Die Tür mit den sieben Schlössern]] *, vum Alfred Vohrer mam Heinz Drache an Eddi Arent
* 1963: *[[Die ganze Welt ist himmelblau]]*, vum Franz Antel mam Johanna Matz a Peter Weck
* 1964: *[[Ein Sarg aus Hongkong]]*, vum Manfred R. Köhler mam Heinz Drache an Elga Andersen

### TV
* 1957: *Daphnis und Chloe*, vum Kurt Wilhelm mam Peter Mosbacher an Dietmar Schönherr
* 1962: *Alarm für Dora X* - (TV-Serie) mam Adrian Hoven - (1 Episod)
* 1978: *SOKO 5113* - (TV-Serie) - (1 Episod)

## Um Spaweck
* Sabina Sesselmann op www.filmportal.de
Châtenois-les-Forges

**Châtenois-les-Forges** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.
Marc Birsens

De **Marc Birsens**, gebuer de 17. September 1966 an der Stad Lëtzebuerg ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer.

Tëscht dem 27. Abrëll 1988 an dem 23. Februar 2000 huet de Marc Birsens 53-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Vun 1986 bis 1996 huet hie fir d'Union Lëtzebuerg gespillt a ass fir d'Saison 1996/97 bei den CS Gréiwemaacher gaange fir duerno nees bis 2000 bei d'Union Lëtzebuerg zeréckzekommen. Vun 2000 bis 2002 huet hie fir d'US Rëmeleng gespillt.

Zanter dem 1. Juli 2011 ass de Marc Birsens Trainer vun der lëtzebuergescher U17 Foussballnationalekipp.
Antoine Wehenkel (1934)

Den **Antoine Wehenkel**, gebuer de 7. Oktober 1934, ass e lëtzebuergeschen Ingenieur an Auteur.

De Fils vum fréiere Minister Antoine Wehenkel ass en Nokomme vun der Famill Pescatore.

2002 huet hien d'Buch *Chronique de la famille Pescatore - Une histoire généalogique et culturelle, Ses liens avec les familles Beving, Boch, Dutreux, de Gargan, de Scherff* publizéiert.
Lacus Lenitatis

De **Lacus Lenitatis** – latäin fir *Séi vun der Zäertlechkeet* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf vun der IAU am Joer 1976 festgelurecht.

Déi kleng Mieresfläch huet e mëttleren Duerchmiesser vun 80 Kilometer a läit op der Moundsäit, déi der Äerd zougedréint ass, tëscht dem Mare Serenitatis an dem Mare Vaporum bei de selenographesche Koordinaten 14,0 Grad Nord an 12,0 Grad Ost.

An der direkten Ëmgéigend vum Séi läit am Nordwesten de Lacus Doloris, am Norden de Lacus Gaudii an am Osten de Lacus Hiemalis. Eppes westlech vum Séi läit, virum Mare Vaporum, den 39 Kilometer grousse Krater Manilius.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Lenitatis
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Lenitatis
Selenographesch Koordinaten

Positiounen um Äerdmound ginn duerch d'Koordinaten **selenographesch Breet** an **selenographesch Längt** definéiert. An der Aart vun hirer Definitioun entsprieche si der geographescher Breet an der Längt op der Äerd.

D'Bezeechnung *[[Selenographie]]* entsprécht dem Wuert *Geographie* a setzt sech aus de griichesche Wierder fir Mound, Selene an zeechnen/ beschreiwen, „grafeïn“ zesummen. Si gouf virun allem duerch d'Aarbechte vum Moundfuerscher Johann Hieronymus Schröter (Haaptwierk "Selenotopographische Fragmente" 1790) an dem Johann Heinrich Mädler (1794–1874, éischte spezielle Moundatlas) an d'Astronomie agefouert.

D'selenographesch Breet bezitt sech op de Moundequator—d.&nbsp;h. déi zu der Rotatiounsachs senkrecht Fläch, déi de Mound an zwou Hallschenten deelt. D'Rotatiounspolen hunn d'Breet +90° (Nordpol) a -90° (Südpol). D'selenographesch Längt bezitt sech op e Nullmeridian, deen, am Géigesaz zum Greenwich-Meridian, vun der Geographie net *willkürlech* festgesat ass, mä sech op d'Mëttelstellung vum Systems Äerd-Mound bezitt:
:De selenographesche Nullmeridian schneid de Moundequator an deem Punkt, deen *an der Moyenne* en 18½-järege Zäitraum zum Äerdmëttelpunkt weist. D'Noutwendegkeet vun dëser Definitioun ergëtt sech aus der sougenannter Libratioun. D'Moundbunn verréckelt sech ausserdeem an engem Zäitraum vu ronn 18½ Joren am Raum.

Eng zweet Besonnerheet vun de selenographeschen zu de geographesche Koordinaten läit am Ënnerscheed tëscht der Mound- an der Äerdfigur. D'Äerd ass en Ellipsoid, wärend de Mound bal eng ronn Kugel duerstellt. Dofir muss net tëscht ellipsoidescher Breet an (geo)zentrescher Breet ënnerscheet ginn, mä als Koordinatenangab geet eng Breet, déi op *d'mëttel Moundkugel* bezunn ass, duer.

## Kuckt och
* Selenographie, Selenodesie, Moundrécksäit
* ellipsoidesch Koordinaten an der Planetologie
* areographesch Koordinaten op dem Planéit Mars
Trévenans

**Trévenans** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

Den Numm kënnt vu den zwou fréiere Gemengen Trétudans a Vourvenans déi 1972 fusionéiert hunn.
Triple Cross

**Triple Cross** ass e franséisch-brittesche Krichsfilm vum Terence Young aus dem Joer 1966.

## Ëm wat geet et am Film?
Spionagedrama am Zweete Weltkrich.

## Um Spaweck
Otley (Film)

** Otley** ass e brittesche Film vum Dick Clement aus dem Joer 1968.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Gerald Otley erwächt mueres nieft der Läich vun engem Bekannten an deem sengem Haus...

## Um Spaweck
Lacus Luxuriae

De **Lacus Luxuriae** – latäin fir *Séi vum Iwwerfloss* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf duerch d'International Astronomesch Unioun am Joer 1976 festgeluecht.

Déi kleng onreegelméisseg Mieresfläch huet e mëttleren Duerchmiesser vu 50 Kilometer a läit nërdlech vun der Mëtt vun der Moundrécksäit bei de selenographesche Koordinaten 19 Grad Nord an 176 Grad Ost.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Luxuriae
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Luxuriae
Meroux

**Meroux** ass eng fréier franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

Den 1. Januar 2019 huet Meroux mat Moval fusionéiert fir déi nei Gemeng Meroux-Moval ze bilden.

## Nopeschgemengen

## Verkéier
Um Territoire vun der Gemeng steet déi nei Gare Gare Belfort - Montbéliard TGV op der LGV-Linn Rhin-Rhône
Moundrécksäit

**Moundrécksäit** gëtt déi Hemisphär vum Äerdmound genannt, déi vun der Äerd aus net ze gesinn ass.

Datt eng Hallschent vun eisem Mound ëmmer vun der Äerd ofgedréit ass, huet seng Ursaach an der gebonnener Rotatioun vum Trabant – e Phenomeen deen dacks optrëtt wann zwéin Himmelskierper sech enk ëmkreesen. Duerch d'Gezäitekraaft vun der Äerd huet sech d'Rotatiounsdauer vum Mound no an no der Mountlängt (senger Ëmlafzäit ëm d'Äerd) ugepasst.

## Ënnerscheeder zu der visueller Moundhallschent

D'Moundrécksäit gouf fir d'éischt Enn 1959 vun der russescher Moundsond Luna 3 erfuerscht. Hir Funkbiller hate 70 Prozent vun der äerdofgedréiter Säit erfaasst.

De Lunar Reconnaissance Orbiter vun der National Aeronautics and Space Administration hat d'Moundrécksäit viru kuerzer Zäit a ganz héijer Opléisung kartéiert.

Schonn op den éischte Bléck fält op, datt déi donkel Gebidder, déi vu verstengerter Lava bedeckten Déifflächen, nëmmen e puer Prozent vun der Uewerfläch ausmaachen, am Géigesaz zu ongeféier 30 Prozent op der Viischter Säit. Dofir ass d'Récksäit am Schnëtt e bëssi méi hell, si huet eng méi héich Albedo. Méiglecherweis als Folleg vun de feelende Moundmierer resp. groussen Aschléi existéieren hei och manner Moundgebierger a -rillen. De maximalen Héichtenënnerscheed ass - am zentralen Héichland tëscht Korolev an Hertzsprung, resp. Bierger vum éiwege Liicht no beim Südpol - ongeféier 16&nbsp;km. Dëst sinn e puer Kilometer méi wéi op der äerdzougedréiter Moundhälschent an nëmmen eppes manner wéi 20&nbsp;km op der Uewerfläch vun der Äerdkuuscht.

Aus geologesch-kosmogonescher Siicht ass bemierkenswäert, datt et op der Moundrécksäit nëmme véier kleng Moundmierer gëtt: Déi zwee relativ zentral geleeën Déiflänner Mare Moscoviense a Mare Ingenii souwéi déi bei extreemer Libratioun um Rand virun der viischter Säit visuell Déiflänner Mare Australe a Mare Orientale. D'Moundrécksäit besteet zu iwwer 90 Prozent aus hellen, kraterbedeckten Héichlänner. Opfälleg ass och den donkele Buedem vum grousse Krater Tsiolkovskiy, an dem Krater Jules Verne. Déi zwou sou ongläich Hemisphären hu sech och ënnerschiddlech entwéckelt, an deem Sënn datt de geometresche Mëttelpunkt vun der Moundkugel an hire Schwéierpunkt ëm 1,8 Kilometer (1 Promille vum Moundradius) vuneneen ofstinn, wat mat enger Asymmetrie vum bannenzegen Opbau an der Moundkuuscht zesummenhänkt.

## Literatur
* Antonín Rükl: *Atlas Mond-Mars-Venus*. Prag 1977.
* Sadil: *Blickpunkt Mond*. 1968.
* Chuck J. Byrne: *The far side of the moon - a photographic guide.* Springer, New York 2008, ISBN 978-0-387-73205-3

## Um Spaweck
* NASA Images
* Lunar Farside Chart Lunar and Planetary Institute
* Maurice Collins' Farside Map the-moon
Manuel Cardoni

De **Manuel Cardoni**, genannt **Manu**, gebuer den 22. September 1972 zu Esch-Uelzecht, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer.

Tëscht dem 20. Mee 1993 am 13. Oktober 2004 huet hien a 69 Matcher fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 5 Goler geschoss.

Tëscht 1994 an 2000 gouf hie 4-mol mam Challenge Guy Greffrath als Foussballspiller vum Joer aus dem Lëtzebuerger Foussballchampionnat geéiert.

Vun 1990 bis 1992 huet hie fir d'US Rëmeleng gespillt. Duerno war hie vun 1992 bis 1996 bei der Jeunesse Esch wou hien no zwou Saisone bei Bayer Leverkusen 1998 zeréckkomm ass a wou hie bis 2006 gespillt huet.

Vun der Saison 2008/2009 u war hie Kotrainer bei der US Rëmeleng ier hien de 27. Abrëll 2010 d'Plaz als Trainer krut.

Hien ass bestuet, an huet zwéi Bouwen an zwee Meedercher. Säi Papp, de Furio Cardoni, war och e Foussballspiller bei der US Rëmeleng.
L'important c'est d'aimer

** L'important c'est d'aimer** ass e franséisch-italieenesch-däitsche Film vum Andrzej Żuławski aus dem Joer 1975.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Nadine Chevalier (Romy Schneider) begéint bei den Dréiaarbechte vun engem Film dem Fotograf Servais Mont (Fabio Testi). De Servais Mont verléift sech an d'Nadine...

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
What's new Pussycat?

** What's New Pussycat** ass en US-amerikanesch-franséische Film vum Clive Donner a Richard Talmadge aus dem Joer 1965.

## Ëm wat geet et am Film?
De Michael James (Peter O'Toole) e notoresche Fraleitsheld sicht Hëllef beim Psychiater Dr. Fritz Fassbinder (Peter Sellers)...

## Um Spaweck
Robert Lamoureux

De **Robert Lamoureux**, gebuer de 4. Januar 1920 zu Saint-Mandé, a gestuerwen den 29. Oktober 2011 zu Boulogne-Billancourt, war e franséische Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
## Filmer
### als Regisseur
* 1960: *[[Ravissante]]*
* 1960: *La brune que voilà*
* 1973: *Mais où est donc passée la septième compagnie ?*
* 1974: *Impossible... pas français*
* 1975: *On a retrouvé la septième compagnie*
* 1975: *Opération Lady Marlène*
* 1977: *La septième Compagnie au clair de lune*

### als Schauspiller
*1951: *Le roi des camelots*, vum André Berthomieu mam Jean Carmet
* 1951: *Le don d'Adèle*, vum Émile Couzinet mam Marguerite Pierry
*1951: *Au fil des ondes*, vum Pierre Gautherin mam Pauline Carton a Jacques Charon
*1951: *Chacun son tour*, vum André Berthomieu mam Jane Marken a Jeanne Fusier-Gir
* 1952: *Allô... je t'aime*, vum André Berthomieu mam Denise Grey a Jacques Dynam
* 1953: *Lettre ouverte*, vum Alex Joffé mam Pierre Dux a Geneviève Page
* 1953: *L'incantevole nemica*, vum Claudio Gora mam Silvana Pampanini a Buster Keaton
*1953: *Virgile*, vum Carlo Rim mam Fernand Sardou
*1953: *Femmes de Paris*, vum Jean Boyer mam Michel Simon a Brigitte Auber
* 1953: *Village magique*, vum Jean-Paul Le Chanois mam Lucia Bosé a Walter Chiari
* 1954: *Escalier de service*, vum Carlo Rim mam Etchika Choureau an Danielle Darrieux
* 1954: *[[Papa, Maman, la Bonne et moi]]*, vum Jean-Paul Le Chanois mam Fernand Ledoux an Nicole Courcel
* 1955: *[[Si Paris nous était conté]]*, vum Sacha Guitry mam Françoise Arnoul, Jean Marais, Michèle Morgan a Gérard Philipe
* 1956: *[[Papa, maman, ma femme et moi (Film)|Papa, maman, ma femme et moi]]*, vum Jean-Paul Le Chanois mam Fernand Ledoux an Nicole Courcel
* 1956: *Rencontre à Paris*, vum Georges Lampin mam Betsy Blair a Jacques Castelot
* 1956: *Une fée pas comme les autres*, vum Jean Tourane
* 1957: *L'amour est en jeu*, vum Marc Allégret mam Annie Girardot a Jacques Jouanneau
* 1957: *[[Les aventures d'Arsène Lupin]]*, vum Jacques Becker mam Liselotte Pulver an O.E. Hasse
* 1958: *[[La vie à deux]]*, vum Clément Duhour mam Pierre Brasseur a Lilli Palmer
* 1959: *[[Signé Arsène Lupin]]*, vum Yves Robert mam Alida Valli a Robert Dalban
* 1960: *[[La française et l'amour]]* Sketch: *La femme seule*, vum Jean-Paul Le Chanois mam Silvia Monfort a Simone Renant
* 1960: *[[Ravissante]]*, vum Robert Lamoureux mam Sylva Koscina, Philippe Noiret a Lucile Saint-Simon
* 1960: *La brune que voilà*, vum Robert Lamoureux mam Françoise Fabian a Michèle Mercier
* 1973: *Mais où est donc passée la septième compagnie ?*, vum Robert Lamoureux mam Jean Lefebvre a Pierre Mondy
* 1974: *Impossible... pas français*, vum Robert Lamoureux mam Jean Lefebvre a Pierre Mondy
* 1975: *On a retrouvé la septième compagnie*, vum Robert Lamoureux mam Jean Lefebvre a Pierre Mondy
* 1975: *Opération Lady Marlène*, vum Robert Lamoureux mam Michel Serrault a Sybil Danning
* 1977: *[[L'apprenti salaud]]*, vum Michel Deville mam Georges Wilson a Claude Piéplu
* 1991: *Le jour des rois*'', vum Marie-Claude Treilhou mam Danielle Darrieux a Micheline Presle

## Um Spaweck
Centre de recherche public de la santé

De **Centre de recherche public de la santé**, gekierzt **CRP-Santé**, ass eng ëffentlech Fuerschungsariichtung déi 1988 gegrënnt gouf an de Statut vun engem ëffentlechen Etablissement huet. Mam Gesetz vun 2014 gouf e reorganiséiert a heescht zanterhier **Luxembourg Institute of Health** (gekierzt **LIH**).

Den LIH ass zu Lëtzebuerg déi féierend ëffentlech Ariichtung fir grondleeënd, preklinesch a klinesch Fuerschung am Beräich vun de Biowëssenschaften.

Den Haaptsëtz vum LIH ass an der Rue Thomas-Edison zu Stroossen a seng Departementer sinn a verschiddene Gebaier ronderëm an uechter d'Stad ënnerbruecht. Et ass geplangt, datt e spéider op de Belval plënnere soll, wou en en Deel vun der Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation op der Héichuewenterrass géif.

## Missiounen
Dem LIH seng spezifesch Missioun ass et fir wëssenschaftlech, wirtschaftlech a gesellschaftlech Wäerter fir Lëtzebuerg ze schafen, andeems en eng orientéiert Grondlagefuerschung, eng applizéiert Fuerschung gradewéi Studien an Entwécklungen am Beräich vun der biomedezinescher Fuerschung mécht.

Zu den Aufgabe vum LIH gehéiert och d'Uleeën, d'Exploitatioun an d'Gestioun vun enger Biobank am Respekt vun den eetheschen an internationale Sécherheetsvirschrëften an andeems d'Confidentialitéit vun de Spenderdonnéeë garantéiert gëtt. D'Biobank bitt Ressource wéi annotéiert perséinlech Prouwen, Technologieplattformen a wëssenschaftlech Expertisen, déi fir d'Entwécklung vum Wëssen iwwer d'Präventioun, d'Diagnos an d'Behandlung vu Krankheeten erfuerdert sinn.

Alles wat mat der Biobank ze dinn huet, gëtt an engem gesonnerten Institut vum LIH, dem Institut Integrated BioBank of Luxembourg realiséiert.

## Aktivitéiten a Servicer
Dem LIH seng Fuerschungsberäicher begräifen haaptsächlech Kriibs, Immunologische Krankheeten, neurodegenerativ Erkrankungen a Präventivmedizin.

## Departementer vum LIH
* Kardiovascular Krankheeten
* Immunologie
* Onkologie
* Ëffentlech Gesondheet
* Virologie, Allergologie an Immunitéit

## Organisatioun
Den LIH gëtt vun engem Verwaltungsrot vun néng Membere geréiert, vun deenen der aacht wéinst hirer Kompetenz an der Fuerschung, hirer Erfarung an der Gestioun vu wëssenschaftleche Programmer a Projeten, der Opwäertung vun der Fuerschung an der industrieller Entwécklung oder wéinst hire Kenntnisser am Gesondheetsberäich ausgewielt ginn. En néngte Member gëtt vum Regierungsrot op Propositioun vum Ekonomiesminister genannt.

## Um Spaweck

* Internetsäit vum Luxembourg Institute of Health
Sinus Amoris

De **Sinus Amoris** ass e klengt, buchtaartegt Moundmier am Mare Tranquillitatis um Äerdmound. De laténgeschen Numm heescht op Lëtzebuergesch *Bucht vun der Léift* a gouf vun der IAU am Joer 1976 offiziell festgeluecht.

De Sinus Amoris huet e mëttleren Duerchmiesser vun 130 Kilometer a streckt sech vum Nordostrand vum Mare Tranquillitatis 250 Kilometer wäit bis bei d'selenographesche Koordinaten 18° 06' Nord an 39° 06' Ost. Südëstlech dervu läit de Sinus Concordiae.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Sinus Amoris
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Amoris
Vézelois

**Vézelois** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.
## Kuckeswäertes
* De Fort vu Vézelois
Stärenassociatioun

Als **Stärenassociatioun** bezeechent een an der Astronomie eng lasse Gruppéierung vu 5 bis 100 jonk Stären, där hir Membere physikalesch Eegenschaften hunn déi sech gläichen. Si sinn am Allgemengen nëmme wéineg géint en Zentrum verdicht – soudatt si sech munnechmol kaum vum Stärenhannergrond ofhiewen – an dofir gravitativ net oder kaum uneneen gebonne sinn. Wa se zimmlech déi selwecht Beweegungsrichtung hunn, kann ee se och zu de Stärestréim zielen.

## Grousse Bier an aner Stärestréim
Ënner dëse Stäregruppen, vun deenen een haut e puer Dose kennt, war déi sougenannt Bieregrupp eng vun deenen éischten, déi entdeckt an ënnersicht goufen. Fënnef vun de siwen Haaptstäre vum Stärebild Ursa Major, déi de „Grousse Woon“ formen, hunn net nëmme bal déi selwecht Hellegkeet a Gréisst, mä och déi gläich Beweegungsrichtung relativ zu der Mëllechstrooss. De Courvoisier hat 1915 nach weider 6 Stäre vun dësem Stärestroum; zwéi leien souguer um Südhimmel, wouraus ze schléissen ass, datt eist Sonnesystem am Ëmkrees vun dëser Grupp läit, obwuel et net dozou gehéiert.

D'Membere vu Stärenassociatiounen hu sech meeschtens wärend engem vergläichswäis kuerzem Zäitraum an engem kollektiven Stäregenesissgebitt entwéckelt. Hir relativ heefeg Glidderung an eenzele Stärereie kënnt mat der gruppeweiser Genesis an "Elefanterüsselen" vun der originärer Gaswollek zesummenhänken. Eng Stärenassociatioun ass déi labber Form vun engem Oppene Stärekoup, an där d'Stären am mannsten uneneegebonne sinn, soudatt si sech am Laf vun der Zäit duerch Kräfte bannent dem Mëllechstroossesystem zerstreeën.

## Aarte vun Associatiounen
Unhand vu bestëmmte Krittäre gi Gruppe vu Stärenassociatiounen ënnerscheet:
* OB-Associatioun (och *O-Associatioun*)
*:Eng OB-Associatioun besteet virun allem aus gliddege Stäre vun de Spektralklassen O a B. Et gëtt ongeféier 70 Associatiounen, z.&nbsp;B. am Stärebild Perseus a bei der Orionceinture.
* T-Associatioun
*:Eng T-Associatioun besteet virun allem aus Stäre vu verännerlechen Typpe wéi T Tauri. Dës ganz jonk Stäre hunn nach net den Zoustand vun der Haaptrei erreecht, si sinn also nach net am banneschte Gläichgewiicht. Eng bekannt T-Associatioun läit am Ëmfeld vun den Trapezstären am Orion).
* R-Associatioun
*:Eng Usammlung vu Stäre mat engem Alter vun ëm 1 Millioun Joer, déi an e Reflexiounsniwwel agebett sinn. Den Niwwel besteet aus der Matière, aus deenen och d'Stäre geschaf sinn.

## Literatur
* Helmut Zimmermann, Alfred Weigert: *Lexikon der Astronomie*. Spektrum, Heidelberg 1999, ISBN 3-8274-0575-0
* L. Courvoisier: *Über die Bahnkrümmung des Sternsystems Ursa major*. Astr.Nachrichten Band 202, Berlin 1915; siehe auch http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/asna.19152020802/abstract
## Kuckt och
Delle

**Delle** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

Delle läit am Dall vun der Allaine, an ass de Chef-lieu vum Canton de Delle.
## Jumelage
* Szentgotthárd (Ungarn)

## Bekannt Persounen
* Maurice Feltin, spéideren Äerzbëschof vu Bordeaux a vu Paräis.
Stärerei

Als **Stärerei** gëtt an der fréierer Astronomie eng linnenaarteg Struktur vun dräi oder méi Fixstäre bezeechent, déi um Stärenhimmel enk Nopere sinn oder relativ gläichméisseg Ofstänn hunn. Sou Konstellatioune formen d'Gestalt vu ville Stärebiller, beispillsweis dem Serpens an der Hydra, dem Draco, dem Eridanus oder dem Scorpius.

Eng bekannt Stärerei ass d**'[[Orionceinture]]** mat dräi helle Stären déi gläichméisseg wäit vunenee stinn an déi et an där Form keng zweet Kéier um Himmel gëtt. Doriwwer eraus weise s'op de Sirius, den hellste Fixstär vum ganze Stärenhimmel. Nëmme fënnef Grad méi déif gesäit een eng weider (schwaach) Stärerei. Se besteet aus dräi nach gutt siichtbare Stären. Mat der Spektiv entpuppt sech de mëttelste „Stär“ als de bekannten Orionniwwel.

An der Géigend vun der Mëllechstrooss gëtt et méi Stärereien déi ee mat bloussem A gesäit, wat duerch déi héich Stäredicht bedéngt ass. Besonnesch um Wanterhimmel sinn e puer Stärereien opfälleg.

Bei kloren Hierschtowender ass am Osten d**'[[Fënnefstärerei]]** aus fënnef Stären 2. Gréisst ze gesinn. Déi laanggestreckt reegelméisseg Stärerei, där Widmann/Schütte de Charakter vun engem eegene Stärebild zouschreiwen, fänkt am Perseus un, faasst dräi Stäre vun der Andromeda an hält op mat den zwéin Haaptstäre vum Pegasus.

Ongeféier 15° méi südlech formt d'Stärebild Aries eng Konstellatioun, déi eng oppe flaach logarithmesch Spiral duerstellt: Véier Stären, deenen hiren Ofstand all Kéier ëm d'Hallschent méi kleng gëtt an deenen hir Verbindungslinnen ëmmer weider no riets dréien.

## Weider Stärereien
Ënner de weidere ronn 20 Stärereie sinn nach de *Feil* (3–4 Stären), d'Längsachs vum Cygnus (Schwan) (fënnef Stären) an déi iewescht fënnef Stäre vum Ursa Major ze nennen.

## Literatur
* H. Kraemer, W. Foerster: *Weltall und Menschheit.* Band III, Berlin/Leipzig/Wien 1902, S.12f, 30f, 55ff, 270ff.
* Widmann, Schütte: *Welcher Stern ist das?* Kosmos-Verlag 1958.
* D. Block: *Astronomie als Hobby.* Bassermann, München/Těsín 2005.
* A.W. Schur: *Vermessung der beiden Sternhaufen h und chi Persei.* Göttingen 1900.
* M. Feiler, P. Noack: *Deep Sky Reiseatlas.* 2. Auflage. Oculum-Verlag 2005.
Lacus Mortis

De **Lacus Mortis** – latäin fir *Doud-Séi* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung staamt vum italieeneschen Astronom Giovanni Riccioli (1598–1671) a gouf vun der IAU am Joer 1935 sou festgehalen.

Déi basaltesch Déiffläch huet e mëttleren Duerchmiesser vun 151&nbsp;Kilometer, e Flächeninhalt vu ronn 21.000&nbsp;km² a läit am Nordoste vun der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinate 45° 00' Nord a 27° 12' Ost. D'Formatioun gläicht engem vollgelafene Krater. Op hirem Grond gëtt et Rillen a Grief. Ëstlech an hirem Mëttelpunkt läit dee 40&nbsp;Kilometer grousse Krater Bürg.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Mortis
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Mortis
Türk Telekom Arena

De Stadion **Türk Telekom Arena** ass e Foussballsstadion am Distrikt Şişli vun Istanbul an der Tierkei. Et ass e Stadion dee komplett mat Sëtzplazen ekipéiert ass, a mat 52.650 Plazen ass et nom Atatürk Olympia Stadion den zweetgréisste Foussballsstadion an der Tierkei.

De Gronstee fir de Stadion gouf 2007 geluecht, an en ass de 15. Februar 2011 opgemaach ginn. Den Architekt war de Mete Arat.

D'Foussballfeld ass 105 x 68 m grouss, a vun der UEFA gëtt et an der Klass vun de Fënnefstärestadione gefouert.

Et ass de Stadion op deem de Galatasaray seng Heemspiller ausdréit.

## Um Spaweck
Lepuix-Neuf

**Lepuix-Neuf** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

D'Uertschaft läit op enger Héicht vu 400 Meter am Südoste vum Territoire de Belfort op der Grenz mam Departement Haut-Rhin.
Sinus Asperitatis

De **Sinus Asperitatis** ass e klengt, buchtaartegt Moundmier tëscht dem Mare Tranquillitatis an dem Mare Nectaris um Äerdmound. De laténgeschen Numm bedeit *Ronzeleg Bucht* a gouf am Joer 1976 vun der Internationaler Astronomescher Unioun offiziell festgeluecht.

Déi donkelgro Basaltfläch vum verstengerte Lavaséi huet e mëttleren Duerchmiesser vun 206 Kilometer a verbënnt de Mare Tranquillitatis am Norden mat dem Mare Nectaris am Süden, bei de mëttlere selenographesche Koordinaten 3° 48' Süd an 27° 24' Ost. Am Kär vun der Marebucht läit den 23 Kilometer grousse Krater Torricelli, an un sengem Südrand de ronn 100 Kilometer grousse Krater Theophilus.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Sinus Asperitatis
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Asperitatis
Sinus Concordiae

De **Sinus Concordiae** (lat. fir *Bucht vun der Harmonie*) ass e klengt buchtaartegt Moundmier beim Mare Tranquillitatis um Äerdmound. Den Numm gouf vun der Internationaler Astronomescher Unioun am Joer 1976 festgeluecht.

Déi donkelgro Basaltfläch vum verstengerte Lavaséi huet e mëttleren Duerchmiesser vun 142 Kilometer. Hie läit um Ostrand vum Mare Tranquillitatis bei de mëttlere selenographesche Koordinaten 10° 48' Nord an 43° 12' Ost. Nordwestlech vun him erstreckt sech de Sinus Amoris.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Sinus Concordiae
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Concordiae
Fontaine (Belfort)

**Fontaine** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

D'Uertschaft läit am Dall vun der Saint-Nicolas.

Bis 1966 war um Territoire vun der Gemeng e Fluchhafe vun der NATO.
Bessoncourt

**Bessoncourt** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

D'Uertschaft läit an den Däller vun der Madeleine an der Autruche.
Ralph Ferron

De **Ralph Ferron**, gebuer den 13. Mee 1972, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 20. Mee 1993 an dem 16. Oktober 2002 huet de Ralph Ferron 26-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hien huet vun 1991 bis 1999 fir den Avenir Beggen gespillt an duerno vun 1999 bis 2007 beim FC Etzella Ettelbréck.
Arrondissementer am Departement Yvelines

D'Departement Yvelines besteet aus véier Arrondissementer.

Déi véier Ënnerprefecturë sinn: **[[Versailles]]**, Mantes-la-Jolie, Rambouillet, Saint-Germain-en-Laye.

D'Arrondissementer sinn:

* Arrondissement Versailles
* Arrondissement Mantes-la-Jolie
* Arrondissement Rambouillet
* Arrondissement Saint-Germain-en-Laye

## Geschicht
* De 4. Mäerz 1790 gëtt d'Departement Seine-et-Oise gegrënnt.
* De 17. Februar 1800 ginn d'Arrondissementer Mantes a Versailles gegrënnt. 
* 1812: Grënnung vum Arrondissement Rambouillet 
* Den 10. September 1926 gëtt d'Arrondissement Mantes suppriméiert, an 1943 nees restauréiert.
* De 7. November 1962 gëtt d'Arrondissement Saint-Germain-en-Laye gegrënnt. 
* Den 1. Januar 1968 gëtt d'Departement Seine-et-Oise opgeléist an d'Departement Yvelines gëtt mat senge véier Arrondissementer gegrënnt.
* Den 29. November 1969 kommen d'Gemenge Châteaufort an Toussus-le-Noble bei d'Arrondissement Versailles. Virdru waren déi am Departement Essonne.
Moval

**Moval** ass eng fréier franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

Se läit op der N19 déi Delle mat Belfort verbënnt.

Den 1. Januar 2019 huet Moval mat Meroux fusionéiert fir déi nei Gemeng Meroux-Moval ze bilden.

## Nopeschgemengen
Autrechêne

**Autrechêne** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

Den Numm vun der Gemeng kënnt vun de fréiere Gemengen Eschêne-Autrage a Rechotte déi den 1. Januar 1973 fusionéiert hunn. Se läit am Dall vun der Saint-Nicolas an der Madeleine déi do zesummelafe fir d'Bourbeuse ze bilden.

## Nopeschgemengen
Lacus Oblivionis

De **Lacus Oblivionis** – laténgesch fir *Séi vum Vergiessen* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf vun der Internationaler Astronomescher Unioun am Joer 1976 festgeluecht.

Déi kleng Mierfläch huet e mëttleren Duerchmiesser vu 50 Kilometer a läit südlech matzen op der Moundrécksäit bei de selenographesche Koordinaten 21 Grad Süd an 168 Grad West.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Oblivionis
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Oblivionis
Dorans

**Dorans** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Nopeschgemengen
Vescemont

**Vescemont** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

D'Gemeng gehéiert zu den 198 Gemengen déi de Parc naturel régional des Ballons des Vosges bilden.
Lacus Odii

De **Lacus Odii** – lat. fir *Haass-Séi* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. Hien huet en Duerchmiesser vu 70&nbsp;km a läit bei de selenographesche Koordinaten 19° Nord a 7° Ost. Den Numm gouf 1976 vun der Internationaler Astronomescher Unioun op hirer 16. Generalversammlung akzeptéiert.

## Um Spaweck
* Astrolink.de: Lacus Odii
* The-moon.wikispaces.com: Lacus Odii
Lacus Perseverantiae

De **Lacus Perseverantiae** – laténgesch fir *Séi vun der Ausdauer* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf vun der IAU am Joer 1979 festgeluecht.

Déi kleng Mierfläch huet e mëttleren Duerchmiesser vu 70&nbsp;Kilometer a läit am Oste vun der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinaten 8&nbsp;Grad Nord an 62&nbsp;Grad Ost.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Perseverantiae
* The-moon.wikispaces.com: Lacus Perseverantiae
Sinus Fidei

De **Sinus Fidei** (lat. fir *Bucht vum Glawen*) ass eng kleng mareaarteg Formatioun beim Mare Vaporum op der äerdzougedréiter Säit vum Äerdmound. D'International Astronomesch Unioun hat am Joer 1976 d'Benennung virgeholl.

Déi donkelgro Basaltfläch vum verstengerte Lavaséi huet e mëttleren Duerchmiesser vu 70 Kilometer. D'Mieresbucht läit um Nordrand vum Mare Vaporum bei de mëttlere selenographesche Koordinaten 18,0° Nord an 2,0° Ost. Si grenzt nërdlech bis westlech un d'Moundalpen. An hirer ëstlecher Noperschaft läit de Lacus Felicitatis.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Sinus Fidei
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Fidei
Sinus Honoris

De **Sinus Honoris** – lat. fir *Bucht vun der Éier* – ass en Ausleefer vum Mare Tranquillitatis op der äerdzougedréiter Säit vum Äerdmound. D'Benennung ass am Joer 1976 duerch d'International Astronomesch Unioun erfollegt.

Déi donkelgro Basaltfläch vum verstengerte Lavaséi huet e mëttleren Duerchmiesser vun 109 Kilometer. D'Mieresbucht läit um Nordwestrand vum Mare Tranquillitatis bei de mëttlere selenographesche Koordinaten 11° 42' Nord an 18° 06' Ost. An nërdlecher Noperschaft stinn d'Haemusbierger.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Sinus Honoris
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Honoris
Jeff Saibene

De **Jeff Saibene**, gebuer den 13. September 1968 zu Keespelt, ass e lëtzebuergesche Foussballtrainer a fréiere Foussballspiller.

Tëscht dem 14. Oktober 1986 an dem 6. Oktober 2001 huet hien 63-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

De Jeff Saibene, dee beim FC Kehlen seng éischt Lizenz hat, huet an der Saison 1985/1986 fir d'Union Lëtzebuerg gespillt. Duerno war hie vun 1986 bis 1989 beim Standard Léck, ier hie vun 1989 bis 1992 an der Schwäiz beim FC Aarau gespillt huet, fir vun do bei Old Boys Basel ze wiesselen, wou hie bis 1995 bliwwen ass. Hien ass dunn nees zeréck bei den FC Aarau gewiesselt vu wou hien 1998 bei den FC Locarno gaangen ass. 1999 ass hie fir seng lescht Statioun als Foussballspiller bei de Swift Hesper gewiesselt, wou hie bis 2002 bliwwen ass.

Vu Juli 2004 bis 2006 war de Jeff Saibene Kotrainer zesumme mam Guy Hellers bei der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp. Duerno war hie bis 2007 d'éischt Kotrainer an duerno Trainer beim FC Thun deen hie virum Ofstig gerett huet. Vun 2007 bis 2009 war hien du Kotrainer beim FC Aarau an duerno wärend 3 Méint Trainer vum FC Aarau. Vun August 2010 bis Mäerz 2011 war hien Trainer vun der lëtzebuergescher U21 Nationalekipp.

Vum Mäerz 2011 a bis de September 2015 war hien Trainer beim FC St. Gallen an der Schwäiz. Vun 2015 bis 2017 war hien Trainer beim FC Thun, 2017 bis 2018 bei Arminia Bielefeld an 2019-2020 beim FC Ingolstadt.

Zanterhier ass hien Trainer vum 1. FC Kaiserslautern.
Lacus Solitudinis

De **Lacus Solitudinis** – latäin fir *Séi vun der Isolatioun* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf duerch d'International Astronomesch Unioun am Joer 1976 festgeluecht.

Déi kleng onreegelméisseg Mierfläch huet e mëttleren Duerchmiesser vun 139 Kilometer a läit um südwestleche Rand vun der Moundrécksäit bei de selenographesche Koordinaten 27° 48' Süd an 104° 18' Ost. Déi donkelgro Formatioun ass nach baussenzeg vum Randberäich vun der Libratioun, tëscht de Krateren Titius am Westen an Scaliger am Osten.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Solitudinis
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Solitudinis
Royal Standard de Liège

De **Standard Léck** mam Offiziellen Numm **Royal Standard de Liège** ass e Lécker Sportsveräin deem seng Foussballsekipp an der ieweschter belscher Divisioun der Jupiler Pro League spillt. Zanter 1963 gëtt et am Veräin och eng Rugby-Sektioun de Standard Rugby Club.

De Foussballsveräi spillt seng Heemmatcher zu Sclessin um Stade Maurice Dufrasne.
Le Clerjus

**Le Clerjus** ass eng franséisch Gemeng am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.

Clerjus läit um Plateau vun der Vôge südlech vun Épinal. Déi héchst Plaz ass um *Noirmont* mat 574 Meter, vu wou aus en och eng gutt Vue iwwer d'Géigend huet.
Thomas Wolf

Den **Thomas Wolf**, gebuer den 28. Januar 1963 an der Stad Lëtzebuerg, ass e fréieren däitsch- lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 11. September 1991 am 22. Februar 1995 huet den Thomas Wolf an 19 Matcher fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp 2 Goler geschoss.

Vun 1986 bis 1988 huet hie fir den Avenir Beggen gespillt a vun 1988 bis 1994 war hie bei der Union Lëtzebuerg ier hie vun 1994 bis 1998 beim CS Gréiwemaacher gespillt huet.
Sinus Iridum

De **Sinus Iridum** (lëtzebuergesch: *Reeboubucht;* iertemlech och „Sinus Iridium“) ass eng Ausbuchtung vum Mare Imbrium, enger Déiffläch op der äerdzougedréiter Säit vum Äerdmound.

D'Marebucht läit op 44° 06' Nord an 31° 30' West, südwestlech vun de Montes Jura (Jura-Bierger), deen dëse vum Terra-Terrain südlech vum Mare Frigoris (Mier vun der Keelt) trennt. Den Duerchmiesser vun der Basaltbucht ass 236&nbsp;km. Agerummt gëtt se un den Enner vun de Montes Jura duerch de Promontorium Heraclides (Kap Heraclides) am Südwesten an duerch de Promontorium Laplace (Kap Laplace) am Nordosten.

D'Benennung staamt vum italieeneschen Astronom Giovanni Riccioli (1598–1671) a gouf am Joer 1935 vun der IAU offiziell festgeluecht.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Sinus Iridum
* SkyTrip.de: Sinus Iridum
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Iridum
* Sliced crater lunar photo of the day, 3. Januar 2010
Sinus Lunicus

De **Sinus Lunicus** – lat. fir *Luna-Bucht* – ass eng Bucht vum Mare Imbrium um Äerdmound. D'Benennung ass am Joer 1970 duerch d'IAU fir déi éischt Landeplaz vun enger Raumsond um Mound, 1959 duerch d'Lunik&nbsp;2 erfollegt.

Déi donkelgro Basaltfläch vum verstengerte Lavaséi huet e mëttleren Duerchmiesser vun 126 Kilometer. D'Mieresbucht ass um Südostrand vum Mare Imbrium bei de mëttleren selenographesche Koordinaten 31° 48' Nord an 1° 24' West. Südwestlech grenzt un si de Krater Archimedes, an nordëstlech de Krater Aristillus, ëstlech läit de Krater Autolycus an nordwestlech d'Montes Spitzbergen.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Sinus Lunicus
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Lunicus