open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guillaume Farel

De **Guillaume Farel**, gebuer 1489 zu Gap am Dauphiné, a gestuerwen den 13. September 1565 zu Neuchâtel an der Schwäiz, war e franséische Reformator, deen an der franséischsproocheger Schwäiz gewierkt huet. Hien ass ë.&nbsp;a. als Virgänger vum Jean Calvin ze betruechten.

## Liewen a Wierk
Wärend senger Studienzäit zu Paräis huet sech de Guillaume Farel, ënner dem Afloss vum Jacques Lefèvre d'Étaples, ganz staark fir d'Evangelien, also fir déi eigentlech Quelle vum chrëschtleche Glawen intresséiert. 1521 ass e vum Bëschof Guillaume Briçonnet, engem moderéierten Unhänger vun de Reformgedanken, op Meaux bei Paräis beruff ginn, wou e sech dann dem sougenannte "Cénacle de Meaux" ugeschloss huet. Well en awer 1523 vu Meaux verdriwwe gouf, ass de Farel d'éischt op Stroosbuerg, an dunn, der Rei no, op Zürich, Bern a schliisslech Basel gaangen.

Zu Basel konnt de Guillaume Farel sech am Ufank zwar mat sengen Iddien duerchsetzen, mä seng Géigner hunn duerchgesat kritt, datt hien d'Stad sollt verloossen. De Farel huet seng reformatoresch Aktivitéiten dunn zu Montbéliard (tëscht Besançon a Mulhouse), zu Aigle (am haitege Kanton Vaud) an am ganze Raum dertëscht, also an der *Romandie* ausgeübt. Sou sinn d'Uertschafte Morat/Murten, Grandson a besonnesch Neuchâtel, mat hirem jeeweilegen Ëmland, fir d'Reformatioun gewonne ginn. Zu Orbe konnt de Farel de jonke Pierre Viret bekéieren, dee säi beschte Schüler gouf.

1533 konnt de Guillaume Farel zu Genf Fouss faassen an d'Autoritéite sou iwwerzeegen, datt de Conseil vun der Stad am August 1535 decidéiert huet, d'reforméiert Léier z'iwwerhuelen. Dat Joer duerno konnt de Farel de Jean Calvin, deen op der Duerchrees war, dozou iwwerrieden, zu Genf ze bleiwen. De Calvin huet du mam Farel zesummen deem säi Wierk fortgesat an no an no Genf zu enger Héichbuerg vum Protestantismus gemaach. 1538, awer, si béid Reformatoren, wéinst hirem Rigorismus, vun de Genfer ausgewise ginn. De Calvin konnt kuerz duerno erëmkommen, awer de Farel huet sech zu Neuchâtel niddergelooss. Säi reformatoreschen Äifer war sou grouss, datt en och do, mat Momenter, Schwieregkeete mat der Bevëlkerung hat. Hien huet nach eng Rei vu Missiounsreesen a Frankräich ënnerholl ier en dunn zu Neuchâtel gestuerwen ass.

Vum Guillaume Farel sinn nëmme Schrëfte bekannt, déi bei iergendenger Geleeënheet verfaasst goufen, deemno ouni grouss theologesch Bedeitung. De Farel war an der Haaptsaach ee Mann vum Mëndlechen, vun der Priedegt mat gliddegem Äifer.

Souwuel zu Genf wéi zu Neuchâtel erënnere Statuen un de Reformator Guillaume Farel.

## Literatur
* Olivier Fatio, *Farel, Guillaume* ; in: *Theologische Realenzyklopädie*, 11 (1983); Ss. 30-36 (mat bibliogr. Referenzen).
Robert Grosseteste

De **Robert Grosseteste**, och **Robert vu Lincoln** (Robertus Lincolniensis, Robert of Lincoln), gebuer ëm 1168 zu Stradbroke an der Grofschaft Soffolk an England, a gestuerwen 1253 zu Lincoln, war e Franziskanerpater an Naturphilosoph.

Vun 1214 u war hien ee vun den éischte Kanzler (magister scholarum) vun der Universitéit vun Oxford a vun 1235 un, war hie Bëschof vu Lincoln. De Grosseteste gëllt als de Grënner vun der sougenannter Oxforder Schoul a gëtt als ee vun de geeschtege Pappe vum Roger Bacon ugesinn.

## Literatur
* Crombie, Alistair C.: *Robert Grosseteste and the origins of experimental science*. 1100-1700. Oxford 1971

## Um Spaweck
Kljujew

**Kljujew** ass de Familljennumm vu follgende Männer:
* Andrei Petrowitsch Kljujew (* 1964), ukrainesche Politiker,
* Andrei Wladimirowitsch Kljujew (* 1987), russesche Vëlosfuerer,
* Boris Wladimirowitsch Kljujew (* 1944), russesche Schauspiller,
* Denis Wiktorowitsch Kljujew (* 1973), russesche Foussballspiller,
* Jewgeni Wassiljewitsch Kljujew (* 1954), russesche Sproochwëssenschaftler a Schrëftsteller,
* Leonid Lawrowitsch Kljujew (1880—1943), russesche Feldhär,
* Michail Michailowitsch Kljujew (* 1960), ukrainesche Politiker,
* Mitrofan Alexejewitsch Kljujew (1848—1924), Kapp vun der Stad Lipezk (1903—1917) an Éierebierger,
* Nikolai Alexejewitsch Kljujew (1884—1937), russeschen Dichter,
* Nikolai Alexejewitsch Kljujew (Generol) (1859—1921), russesche Generolleutnant,
* Sergei Petrowitsch Kljujew (* 1969), ukrainesche Politiker,
* Wladimir Borissowitsch Kljujew (* 1954), bekannte Priister vun der Russesch-Orthodoxer Kierch.

**Kljujewa** ass de Familljennumm vu follgende Fraen:
* Tatjana Nikolajewna Kljujewa (* 1951), russesch Schauspillerin,
* Wera Nikolajewna Kljujewa (1894—1964), russesch Philologin, Iwwersetzerin an Dichterin.
Zitadell vun der Hồ-Dynastie

D**'Zitadell vun der Hồ-Dynastie** (Vietnameesesch: *Thành nhà Hồ*) an der Provënz Thanh Hoa am Vietnam ass eng fréier befestegt Plaz mat Keeserpalais um westlechen Uwänner vum Sông Mã. Se gouf tëscht 1400 a 1407 ënner der Herrschaft vun den zwéin eenzege Keeseren aus der Hồ Dynasty gebaut.
 
Zanter 2011 steet se op der Unesco-Lëscht vun de Weltierwen.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Weltierwen (Asien an Ozeanien)

## Um Spaweck
Bernard Plossu

De **Bernard Plossu**, gebuer de 26. Februar 1945 zu Đà Lạt am Süde vum Vietnam, ass e franséische Fotograf. De gréissten Deel vu sengem Wierk besteet aus Reesreportagen.

## Liewen
De Bernard Plossu huet vun 1951 bis 1962 zu Paräis studéiert. Hie fänkt ganz fréi mat der Fotografie un: 1958 reest e mat sengem Papp an d'Sahara, ausgerëscht mat engem Kodak Brownie Flash, an 1965 mécht e sech a Mexiko am Kader vun enger englescher Expeditioun fir den Urwald vun Chiapas ze fotograféieren.

Doropshi mécht en eng ganz Rei Faarf-Reportage bei de Maya-Indianer an an den USA.

1970 realiséiert hien eng Aarbecht iwwer Indien, wou d'Iddi vun den „séquences surbanalistes“ opkënnt. Dobäi handelt et sech ëm banal Sequenzen déi am Fong surrealistesch sinn.

Hie mécht weiderhi vill Reese fir Faarf-Reportagen ze maachen. 1975 ass e fir déi éischt Kéier am Niger. Vun do un fotograféiert hien nëmmen nach Schwaarz-Wäiss a mat enger 50&nbsp;mm-Festbrennwäit.

1978 kënnt säi Jong, de Shane, deen e reegelméisseg fotograféiert, op d'Welt. 1983 fänkt en un ze molen a mat der Agence Fotowest zesummen ze schaffen. Säin zweete Jong, de Joaquim, kënnt 1986 op d'Welt a säi Meedchen, d'Manuela, am Joer 1988.

## Um Spaweck
Octave Lapize

Den **Octave Lapize**, gebuer zu Montrouge de 24. Oktober 1887, a gestuerwen de 14. Juli 1917 zu Toul, war e franséische professionelle Vëlossportler a Pilot.

Seng bescht Performance war wéi en den Tour de France vun 1910 gewonnen huet, den éischten Tour deen duerch d'Pyrenäe gefouert huet.

Hie war am Ganze sechsmol um Tour de France dobäi, a war vun 1911 bis 1913 franséische Landesmeeschter.

Als Pilot war hien un der Front am Éischte Weltkrich am Asaz a war do de 14. Juli 1917 vun engem feindleche Fliger ofgeschoss ginn, an ass zu Noviant-aux-Prés ofgestierzt. 

1994 gouf hien an d'Lëscht vun de Gloires du sport opgeholl.
Music for 18 Musicians

***Music for 18 Musicians*** ass ee minimalistescht musikalescht Wierk, dat vum Steve Reich an der Period vum Mee 1974 bis den Abrëll 1976 fir een Ensembel vun 18 Museker geschriwwe gouf. Et gëllt als ee vun de Meeschterwierker vum Reich an als essentiellt Wierk vun der zäitgenëssescher klassescher Musek. D'Uropféierung war de 24. Abrëll 1976 an der Town Hall zu New York. D'Stéck ass geschriwwe fir een Cello, eng Gei, zwou Klarinetten (béid Museker spillen och Bassklarinett), véier Pianoen, dräi Marimbaen, zwee Xylophonen, e Metallophon a véier weiblech Stëmmen.
Observatorio de Sierra Nevada

Den **Observatorio de Sierra Nevada** (OSN) ass e spueneschen Observatoire um Loma de Dilar an der Provënz Granada. Et steet op enger Héicht vun 2.896 m an de Bierger vun der Sierra Nevada. 

Den Observatoire gouf 1847 gegrënnt. Bedriwwe gëtt e vum Instituto de Astrofísica de Andalucía (IAA). Den Observatoire huet en ettlech Spigelteleskopen, déi zwéi gréisst mat engem Haaptspigelduerchmiesser vun 1,5 a 0,9 Meter an do dernieft och e speziellen Teleskop fir Infraroutobservatioune mat 0,6 Meter an zwéi kleng Teleskope mat 0,36 Meter.

No dobäi steet och en 30 m-Radioteleskop vum Institut fir Radioastronomie am Millimeterberäich.


Telescopios OSN.jpg|Optesch Teleskope vum IAA
OSN - Observatorio de Sierra Nevada - IAA -Telescope 1.5m.jpg|1,5&nbsp;Meter Teleskop
Observatorio Mojon del Trigo 2014-08-07.jpg|Ee fréiert Observatiounsgebai um Mojón del Trigo
IRAM 30m midday.jpg|30 m-Radioteleskop vum Institut fir Radioastronomie am Millimeterberäich


## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Homepage
Charles Heirendt

De **Charles Heirendt**, gebuer den 8. Oktober 1911 zu Rëmeleng, a gestuerwen den 20. Mee 1995 zu Nidderkuer, war e lëtzebuergesche Laangstreckeleefer.

Den 28. Oktober 1947 huet hien, bis elo als eenzege Lëtzebuerger, de Marathon vu Košice an der Zäit vun 2:36:06 Stonne gewonnen.
Schiltigheim

**Schiltigheim** ass eng franséisch Gemeng am Departement Bas-Rhin am Elsass.

Duerch d'Gemeng leeft de Marne-Rhäin Kanal. Aner Waasserleef sinn d'Ill an d'Aar. 
## Bekannt Persounen aus der Gemeng
* Ivon Riemer, Olymionik a Weltmeeschter am Ringen.
* Bruno Spengler, Autospilot.
* Thomas Voeckler, Vëlossportler.
* Christian Ernst Stahl, Botaniker.
Bischheim

**Bischheim** ass eng franséisch Gemeng am Departement Bas-Rhin am Elsass, déi an der Peripherie vu Stroossbuerg läit.

Duerch d'Gemeng lafen de Marne-Rhäin Kanal an d'Ill.
Jean-Auguste Ingres

De **Jean-Auguste-Dominique Ingres**, gebuer den 29. August 1780 zu Montauban, a gestuerwen de 14. Januar 1867 zu Paräis, war e franséische Moler. Hie war de Grënner vun der franséischer akadeemescher Konscht.
## Liewen

## Wierk

## Um Spaweck
Hoenheim

**Hoenheim** ass eng franséisch Gemeng am Departement Bas-Rhin am Elsass.

## Um Spaweck

* D'Websäit vun der Gemeng
* Privatsäit iwwer d'Geschicht vun der Uertschaft
Buddy Richard

De **Buddy Richard**, gebuer als **Ricardo Roberto Toro Lavín** den 21. September 1943 zu Graneros, ass e chileenesche Sänger.
## Discographie
* Buddy Richard y sus amigos, 1964
* Buddy Ricard en el Astor, 1969
* Quiera Dios, 1971
* Buddy, 1974
* Buddy Richard, 1985

## Um Spaweck
* Seng Websäit
Thomas Voeckler

Den **Thomas Voeckler**, gebuer zu Schiltigheim den 22. Juni 1979, ass e franséische professionelle Vëlossportler. Hie fiert zanter 2001 an der Ekipp Europcar. Um Tour de France 2009 an um Tour de France 2010 konnt hien eng Etapp gewannen. Besonnesch bekannt gouf en 2004 an 2011 wéi en all Kéier zéng Deeg am Gielen Trikot gefuer ass.

## Palmarès
### 2003
* Gewënner vum Tour de Luxembourg

Hie gëtt zu de beschte franséische Coureuren aus den 2000er Jore gerechent.
Park Café

**Park Café** war eng lëtzebuergesch Popgrupp, déi 1986 vum Gast Waltzing ënner dem Numm **Parc Café** gegrënnt ginn ass. D'Haaptzil dovu war, senger Fra Maggie Parke et z'erméiglechen, hir Kreativitéit voll z'entfalen. Déi aner Museker am Grupp, ausser dem Maggy, waren am Ufank déi selwecht wéi am Grupp Atmosphere, awer de Musekstil war e ganz anere wéi bei Atmosphere. D'Grupp ass op verschiddene Concerten och nach mat zousätzleche Museker opgetrueden, dorënner och d'Marion Welter.

Den 20. Juni 1987 war um Glacis e groussen internationalen Open-Air-Concert ënner dem Motto "*L'Europe en musique*", organiséiert vun der lëtzebuergescher Regierung, der	EG an der CLT. Park Café huet dobäi Lëtzebuerg vertrueden an hat e groussen Erfolleg bei zirka 20 000 Leit am Publikum. Duerch dësen Optrëtt krute se e Kontrakt bei der Firma BMG.

1989 sinn et e puer Ëmbesetzungen an der Grupp ginn. Den Numm vun der Grupp ass vu *Parc Café* op *Park Café* geännert ginn.

Si huet Lëtzebuerg 1989 um Eurovision Song Contest zu Lausanne an der Schwäiz vertrueden. Mat dem Lidd "Monsieur" ass si dobäi op déi 20. (drëttlescht) Plaz komm.

1990 hunn nees 3 Leit d'Grupp verlooss. Et blouf en haarde Kär mat Maggy Parke, Gast Waltzing, Rom Heck a Rainer Kind am Grupp, déi aner Museker ware fir all Aktivitéit austauschbar.

1992 gouf déi lescht CD opgeholl an hat groussen Erfolleg. Trotzdeem gouf et vun 1993 u keen Optrëtt méi. D'Ursaach war Zäitmangel wéinst anere musikaleschen Aktivitéite vum Gast Waltzing a Maggy Parke.

## D'Band
* Maggie Parke
* Gast Waltzing
* *Atmosphere* (Besetzung bei der Grënnung: Jean-Jacques Wathgen, Alain Lenners, Romain Heck, Jitz Jeitz, Patrick Hartert)

## Discographie
* 1986, Thrilled to Escape (MC)
* 1986, Parc Café (Maxi-Single)
* 1987, Parc Café (Cd/LP)
* 1987, I want your Magic back/You (Single)
* 1989, Monsieur (Single)
* 1989, Living in Tooneland/You (Single)
* 1990, Won't fall again (CD/MC)
* 1990, Good time boy (Single)
* 1991, Rock um Knuedler Vol. 1 (Lidd 7 an 8) (CD)
* 1992, Never close your eyes (CD)
* 1992, Rock um Knuedler Vol. 2 (Lidd 13 a 14) (CD)

## Literatur
* Haas, Luke: Lëtzebuerger Rocklexikon, 1988, Éditions Phi, ISBN 3-88865-064-X
* Haas, Luke: Lëtzebuerger Rocklexikon II (1987-1994), 1995, Éditions Revue, ISBN 2-919999-03-6

## Um Spaweck
* Luxembourg Eurovision Song Contest 1989
Paternoster

E **Paternoster** ass e Lift dee permanent a Beweegung ass. De System besteet aus Kabinnen déi hannereen un zwou Ketten hänken. D'Kabinne sinn no vir op, sou datt d'Leit iwwerdeems wou d'Kabinn erop- oder eroffiert kënnen draklammen.

## Um Spaweck
Émile Krier

*Émile Krier, lëtzebuergesche Professer an Historiker.
*Émile Krier, lëtzebuergesche Vëlossportler.
Auguste Moneta

Den **Auguste Moneta**, gebuer den 22. Dezember 1913 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 7. Mee 1987 zu Éinen, war e lëtzebuergesche Vëlossportler.

Hie war Profi vun 1937 bis 1939.

## Palmarès
* 1935: 2. am Grand Prix François Faber
## Ekippen
*  Gillen Cycles
## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Sportler
## Um Spaweck
* Fiche op cyclingarchives.com
Arnold Schaack

Den **Arnold Schaack**, gebuer den 20. Mäerz 1912 zu Miersch, an och do gestuerwen de 4. Mäerz 1991, war e lëtzebuergesche professionelle Vëlossportler.

Hie war Profi am Joer 1935 an ass an der Ekipp Gillen Cycles gefuer.

## Palmarès
* 1931: 2. am Grand Prix François Faber. 
* 1932: 2. an der Landesmeeschterschaft am Cyclocross (Elite).
* 1934: 2. am Grand Prix François Faber
* 1935: 2. an der Landesmeeschterschaft op der Strooss (Independanten)
* 1935: 17. am Generalklassement vum Tour de Luxembourg
* 1935: 1. am Grand Prix Dopolavoro.

## Um Spaweck
*Fiche op cyclingarchives.com
Gillen Cycles

**Gillen Cycles** war eng professionell Vëlosekipp, déi mat Ënnerbriechungen tëscht 1935 an 1956 aktiv war. Si ass mat Ausnam vun 1936 ënner lëtzebuergeschem Fändel gefuer.

## 1935
*  Josef Hermann 
*  Émile Krier
*  Jean Majerus
*  Auguste Moneta 
*  Arnold Schaack

## 1936
*  Nicolas Bauer 
*  Roger Damey 
*  Josef Hermann 
*  Josy Kraus 
## 1948
*  Lull Gillen
## 1949
*  Lull Gillen
## 1950
*  Lull Gillen
## 1956
*  Lull Gillen
Nicolett

**Nicolett** war eng lëtzebuergesch professionell Vëlosekipp, déi vun 1947 bis 1951 bestanen huet.
## 1947
* Hary Ackermann
## 1948
* Hary Ackermann
## 1949
* Hary Ackermann
## 1950
* René Biver
## 1951
* René Biver
Johannes Herold

De **Johannes Herold** (och **Johannes Basilius**), gebuer de 17. Dezember 1514 zu Höchstädt/Donau, a gestuerwen de 17. Juni 1567, war en Editeur an Historiker, deen als Iwwersetzer a Korrekter fir verschidden Drécker zu Basel säi Liewensënnerhalt verdéngt huet.

Eng vu sengen editoriale Leeschtunge war d'Editioun vun de germanesche Stammesrechter, *Frisionum Lex* (1559). Hien huet déi éischt däitsch Iwwersetzung vum Dante Alighieri senger *Monarchia* gemaach a si 1559 publizéiert.

A senger Schrëft *De Germaniae veteris... locis antiquissimis*, déi zirka 1555 zu Basel erauskomm ass, huet hien déi antik Plazen aus deem ale Germanien beschriwwen, dorënner och déi réimesch Sail vun Igel. Hien huet gemengt, dat Monument wier bei Geleeënheet vun der Gebuert vum Gaius Caligula, réimesche Keeser vu 37 bis 41, opgeriicht ginn. D'Argument heifir huet op der fréier ganz beléifter etymologescher Method baséiert, déi an dësem Fall den Numm vun der Uertschaft “Egle“ = “Igel” vu “Caligula” (Cal-igula) ofgeleet huet. Dës (falsch) Theorie sollt gutt 200 Joer méi spéit och den Théodore Lorent vertrieden.

## Publikatiounen
* De Germaniae veteris, verae, quam primam vocabant, locis antiquissimis, insignioribus quoque nonnullis legionum Romanarum III., V., VII., VIII. & XXII. in ea stationibus, eorumque qui ex his supersunt urbium, oppidorum, municipiorum, vicorum celebriorum initiis primordinalibus commentariolus: Quin etia[m] eiusdem argumenti de Leg. III. Italicae August[a]eae in Rhetia Littorali, siue Ripe[n]si superiore Statiuis libellus. [78 Säiten]. http://www.europeana.eu/portal/record/03486/0AE2FBEB91630D6AE93730CB7EEFAF8CA74917F6.html?start=5&pageId=brd&query=De+Germaniae+veteris&qf=TYPE:TEXT&view=table&startPage=1

## Literatur
* J.M., 1928. *Johann Theodor Lorent aus Remich, Rechtsgelehrter und Archäolog, gest. 1786.* Obermosel-Zeitung 1928, Nr. 116 (18. Mai), S. 1.
* Killy, W., 2001. *Herold, Johannes*. In: W. Killy & R. Vierhaus (Hrsg.): *Deutsche biographische Enzyklopädie (DBE).* Band 4: *Gies - Hessel*. Deutscher Taschenbuch Verlag u. K.G. Saur, München, S. 636.
* Weibel, A., 2007. *Herold, Johannes Basilius.* In: Historisches Lexikon der Schweiz. Online. http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D25285.php
Abraham Ortelius

Den **Abraham Ortelius** (Ortels, Orthellius, Hortels), gebuer de 4. oder de 14. Abrëll 1527 zu Antwerpen an do gestuerwen den 28. Juni 1598, war e flämesche Geograph a Kartograph.

Hien ass besonnesch bekannt fir säi Wierk *Theatrum Orbis Terrarum* (1570), déi éischt Sammlung vu Landkaarten a Buchform (Atlas).

## Literatur
* Peter Fritzen, Karl Solchenbach: "Die Ortelius-Karte von Luxemburg und ihre Zustände." *Hémecht. Zeitschrift für Luxemburger Geschichte* 69 (2017), H.2, S. 149-160.

## Um Spaweck
Welkenraedt

**Welkenraedt** ass eng Gemeng an der belscher Provënz Léck.

Welkenraedt, gradewéi e puer aner Uertschaften an deem Eck vun der Belsch (Sippenaken, Gemmenich, Bleyberg, Homburg, Moresnet, Montzen, Aubel, Baelen a Membach), bilt een Deel vum sougenannten *[[Altbelgien]]*. An deem Deel gouf Nidderfränkesch, respektiv Limburgesch nieft der franséischer Sprooch geschwat. Eng Minoritéit schwätzt haut Däitsch.
 
## Verkéier
Welkenraedt ass iwwer seng Gare mam belschen Eisebunnsnetz verbonnen. 
## Um Spaweck
Luc Spada

De **Luc Spada**, gebuer de 24. Mee 1985 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Schrëftsteller a Sänger. Hie lieft a schafft zu Lëtzebuerg a Berlin.

Bis 2015 war hien och als Schauspiller täteg.

## Liewen

De Luc Spada huet op der Theaterakademie August Everding a Ludwig-Maximilans-Universität zu München studéiert.

2010 gouf hie mat enger Residenz vun der Landesvertretung Nordrhein-Westfalen zu Berlin ausgezeechent.

Tëscht 2016 an 2019 huet hie fir de Lëtzebuerger Journal eemol d'Woch d'Kolumne "Vollrausch und Erholung" geschriwwen. Donieft huet hien och fir de Feierkrop geschriwwen.

2019 huet hie säin éischten Album erausbruecht, den däitschsproochegen *Ciao Luca*, dee mat Ënnerstëtzung vun der Oeuvre nationale de secours grande-duchesse Charlotte entstanen ass. Den Albumrelease war de 27. November 2021 am Opderschmelz zu Diddeleng an den 3. Dezember zu Berlin. Den éischten Extrait war *Madness Is Your Candle*. Weider Singleauskopplunge ware *Frei Tag*, *Forever Fan* an *Ciao Luca*.

De Luca Spada huet dem Tullio Forgiarini säi lëtzebuergesche Roman *Amok* op Däitsch iwwersat. Déi däitsch Fassung koum am September 2020 ënnert dem Numm "Leben. Nehmen." op de Maart.

## Filmographie
* 2006: *[[She.He.It]]*, Regie: Christian Neuman
* 2010: *[[Libre échange]]*, Regie: Serge Gisquière
* 2011: *[[Tabu - Es ist die Seele ein Fremdes auf Erden]]* vum Christoph Stark
* 2012: *[[Ibijazi]]*, Regie: Luc Feit
* 2014: *[[Das Vermächtnis]]*, Regie: Yasin Özen
* 2015: *[[Die dunkle Seite des Mondes]]*, Regie: Stephan Rick

## Discographie
* 2021: *Ciao Luca* (Album)

## Wierker
* *so sehr du mich auch willst, du wirst mich immer mehr wollen*, op der lay 2010

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schauspiller a Schauspillerinnen
## Um Spaweck
* Homepage vum Luc Spada
Amy Winehouse

D**'Amy Jade Winehouse**, gebuer de 14. September 1983 zu London, an och do gestuerwen den 23. Juli 2011, war eng brittesch Sängerin, déi bekannt war fir hir kräfteg Alt-Stëmm an hire Mix vu verschiddene Museksgenrë wéi R'n'B, Jazz, Pop, Soul a Ska.

Hir erfollegräichste Single an Europa war *Rehab*, mat där se 2007 an d'Charts koum.

An de Boulevardmedie gouf se als fënneffach Grammy-Gewënnerin gefeiert, mä si war do awer och dacks present wéinst hirem Drogen- an Alkoholkonsum, wéinst deem se ë.&nbsp;a. 2007 kuerzfristeg eng Rei Festivalstermäiner huet missen ofsoen, gradewéi 2011 hir Comeback-Tournee duerch Europa. Den 23. Juli vun deem Joer ass si am Alter vun nëmme 27 Joer dout an hirer Wunneng fonnt ginn. D'Obduktioun huet spéider erginn, datt si 4,16 Promill Alkohol am Blutt hat.

## Discographie
### Albumen
* *Frank* - 2003
* *Back to Black* - 2006
* *Lioness: Hidden Treasures (posthum)* - 2011

### Singelen
* *Stronger Than Me* - 2003
* *Fuck me pumps* / *I heard love is blind* - 2003
* *Take the Box* - 2004
* *In My Bed* / *You Sent Me Flying* - 2004
* *Pumps* / *Help Yourself* - 2004
* *Rehab* - 2006
* *You Know I'm no Good* - 2007
* *Back to Black* - 2007
* *Tears Dry on Their Own* - 2007
* *Valerie* (feat. Mark Ronson) - 2007
* *Love Is a Losing Game* - 2007
* *B Boy Baby*  - 2007
* *Just Friends* - 2008
* *Body and Soul (Duet mam Tony Bennett)* - 2011
* *Our Day Will Come* - 2011

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Sängerin
Léon Gambetta

De **Léon Michel Gambetta**, gebuer den 2. Abrëll 1838 zu Cahors, a gestuerwen den 31. Dezember 1882 zu Ville-d'Avray, war e franséische Politiker a Jurist.

Hie war vum 14. November 1881 bis de 27. Januar 1882 Premierminister (*Président du conseil*) vu Frankräich.

## Um Spaweck
Yulduz Usmonova

D**'Yulduz Oʻrayimoxunovna Usmonova** (uz-cyrl: *Юлдуз Ўрайимохуновна Усмонова*), gebuer den 12. Dezember 1963 zu Margʻilon, ass eng beléift usbeekesch Sängerin, déi an alle Sprooche vun Zentralasien séngt.

Am Summer 2010 huet se eng Kontrovers an hirem Nopeschland ausgeléist, wéi se an engem vun hire Lidder d'Kirgise fir d'Onrouen a Südkirgisistan 2010 verantwortlech gemaach huet.

## Videographie
* Görmesem Olmaz (feat. Fatih Erkoç) (2009)
* Affet Allahim (2008)
* Öp (2008)
* Babacim (2008)
* Shekilli (2008)
* Salovat (2008)
* Любовь моя (feat. Dostar) (2007)
* Yana bahor (2007)
* Oq kema (2007)
* Dadajon (2007)
* O'p - o'p (2007)
* Yolg'iz tashlama Olloh
* Bevafo yorim (2006)
* Oh dilame (2006)
* Ангел мой (2006)
* Muhabbat (2006)
* Jon me bari jon (2006)
* Sog'inch (2006)
* Iymon (2006)
* Sevaman seni (feat. Davron Ergashev) (2005)
* Biyo jonam biyo (2005)
* Nadur (feat. Akron Ibodullaev) (2005)
* Ko'rmasam bo'lmas (2005)
* Men kimman ayt (2004)
* Qalb (2004)
* O'g'il bola (2004)
* Mendan meni so'rama (2003)
* Senga (2003)

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* Videoclipen op YouTube
Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement

De **Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement** (COSTAR), gebaut vun der Firma Ball Aerospace, gouf 1993 duerch d'Crew vun der STS-61 an d'Hubble-Weltraumteleskop (HST) agebaut. COSTAR ass keen eigentlecht wëssenschaftlecht Instrument, mä en optescht Instrument fir d'Korrektur vu Teleskopbildfeeler vum HST. De COSTAR gouf an d'Plaz vum High Speed Photometer (HSP) an der axialer Positioun hanner dem Primärspigel vum Teleskop agebaut a korrigéiert deem seng sphäresch Aberratioun.

Déi nom COSTAR agebaut Instrumenter hunn eege Korrekturglidder, soudatt d'Korrektur no an no onnéideg gouf. Bei der fënnefter Reparaturmissioun zum Hubble STS-125 gouf d'Instrument nees ausgebaut an op d'Äerd zeréckbruecht. Et ass zanterhier am National Air and Space Museum vum Smithsonian Institute ausgestallt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*The Corrective Optics Space Telescope Axial Replacement (Costar)
Enigma

D**'Enigma** war eng Verschlësselungsmaschinn déi an Däitschland entwéckelt gi war an déi haaptsächlech vun der Wehrmacht a vun der däitscher Krichsmarine gebraucht gouf.

## Beschreiwung
D'Maschinn, déi eng ronn zwielef Kilo gewien huet, war an enger hëlze Këscht vu 34 × 28 × 15&nbsp;cm agebaut. Se huet aus engem Schreifmaschinnsclavier bestanen, engem Konnexiounstableau, 3 Rotore mat 26 Positiounen, engem Reflekterrotor och mat 26 Positiounen an engem Tableau mat 26 elektresche Biren déi all Kéier ee Buschtaf affichéiert hunn. D'Enigma, déi laang als onentschlësselbar gegollt huet, gouf ongeféier 100.000-mol gebaut.

## Geschicht
D'Enigma gouf vum däitschen Elektroingenieur Arthur Scherbius, op Basis vun enger Chiffréiermaschinn déi e mat de Rechter dem Hollänner Hugo Koch ofkaaft hat, entwéckelt. 1918 hat hie sech den Apparat patentéiere gelooss. Vun 1923 un huet hien déi sougenannt *Funkschlüssel* kommerzialiséiert. Déi däitsch Marinn huet deen Apparat kaaft an den 9. Februar 1926 fir d'éischt a Betrib geholl. No e puer Verbesserungen huet d'Wehrmacht se zwee Joer méi spéit och agesat. D'Codéierung ass iwwer elektresch Impulser geschitt. D'Versetze vun dräi, méi spéit 4 Rotoren, huet et méiglech gemaach dat et méi wéi 150 Millioune Méiglechkeete gouf fir e Message ze verschlësselen.

Fir datt de System konnt funktionéiere war et néideg datt d'Operateuren zwou identesch Maschinnen haten, an datt all Dag de Code, d.&nbsp;h. de Reglage vun de Rotoren an de Konnexiounsfiche geännert gouf. Déi obligatoresch Prozedur war e schwaache Punkt deen d'Geheimdéngschter vun den Nopeschlänner ausgenotzt hunn. De polnesche Renseignementsservice, dee sech schonn vun 1928 u mat dem Dechiffréiere vun der Enigma beschäftegt hat, war am wäitsen avancéiert. E puer brillant Mathematiker, dorënner de Marian Rejewski, waren dofir engagéiert ginn. Vun 1931 un hat de franséischen Deuxième bureau, deemools ënner der Leedung vum Capitaine G. Bertrand, e *Maulef* am däitsche Verdeedegungsministère sëtzen, den Hans-Thilo Schmidt genannt *Asche*, dee fir 10.000 Mark am Mount d'Chiffréiernotizen an d'Codéiertableauen un d'Fransouse verkaf huet.

Déi wichteg Renseignementer goufen un d'Pole weiderginn, déi eng Maschinn gebaut haten déi amstand war d'Fonctionnement vun enger däitscher Enigma ze simuléieren. De 24. Juli 1939 hunn d'Polen hir franséisch a brittesch Kolleegen op Warschau invitéiert an hunn hinnen d'Resultat vun hire Recherchë matgedeelt. Si hunn de Fransousen an de Britten zwou Koppele Maschinne matginn. Ee Mount no der Invasioun vu Polen koume fofzéng polnesch Kryptologen a Frankräich an hunn déi franséisch Ekipp, déi am Schlass vu Vignolles installéiert war, verstäerkt. Si hunn dunn zesumme mat den Englänner, déi am Bletchley Park souzen, probéiert de Code ze knacken. Den 28. Oktober 1939 konnten déi éischt Messagen entziffert ginn.

## Um Spaweck
* Web Applikatioun fir d'Verschlëssele mat verschiddenen Enigma Modeller
Karl Ludwig von Littrow

De **Karl Ludwig Edler von Littrow** (an der Literatur och als Carl Ludwig Littrow beschriwwen) gebuer den 18. Juli 1811 zu Kasan, a gestuerwen de 16. November 1877 zu Venedeg, war en éisträicheschen Astronom.

Hie war de Jong vum 1836 geadelten Astronom Joseph Johann von Littrow, säi Brudder Heinrich war Kartograph. De Karl Ludwig stoung sengem Papp vum Joer 1831 un als Hëllef zur Säit a gouf 1842 Direkter vum Universitéitsobservatoire Wien.

1847 gouf de Karl Ludwig von Littrow mam Otto Wilhelm von Struve zum Beuerteelungskommissar iwwer den trigonometreschen Uschloss vu Russland an Éisträich ernannt. Als Universitéitsdekan huet hien 1850 vill fir Aféierung vun däitschen Héichschoulen an Éisträich bäigedroen. Zanter 1862 huet hie sech un den Aarbechte vun der mëtteleuropäescher Gradmiessung bedeelegt. Eng nei Method fir d'Längtebestëmmung um Mier staamt och aus senger Fieder. Mam Edmund Weiss mécht hie meteorologesch Observatiounen am Wiener Observatoire an iwwersetzt „Abriß einer Geschichte der Astronomie im Anfang des 19. Jahrhunderts“ vum George Biddell Airy.

De Littrow huet och d*Populäre Geometrie* geschriwwen. Am *Physikalischen Wörterbuch* vum Johann Gehler publizéiert de Littrow 1844 säi *Verzeichnis der geographischen Ortsbestimmungen* wat hien am selwechte Joer zu Leipzig separat publizéiere konnt (Nachträge 1846). D**Annalen der Wiener Sternwarte'' sinn ënner senger Leedung ganz wichteg [[Astronomescht Joerbuch|astronomesch Joerbicher]] ginn.

Den Neibau vum [[Universitéitsobservatoire Wien]] ass vun him fäerdeggestallt ginn. D'Aweiung dovun huet hien net méi materlieft

[[1879]] gouf zu Wien [[Währing]] (18.&nbsp;Bezierk) d**Littrowgasse* no him benannt.

== Schrëften ==
* *Beitrag zu einer Monographie des Halleyschen Cometen*, (1834);
* *Populäre Geometrie* (1839)
* *Verzeichnis geographischer Ortsbestimmungen*, (1844);
* *Physische Zusammenkünfte der Planeten*, (1859).
* [[:s:Popular Science Monthly/Volume 9/August 1876/On the Backwardness of the Ancients in Natural Science|On the Backwardness of the ancients in natural science]]

== Literatur ==
* J. Hamel, I. Müller und Th. Posch: *Die Geschichte der Universitätssternwarte Wien. Harri Deutsch, Frankfurt am Main* [[2010]], ISBN 978-3-8171-1865-6
* *Littrow, Karl Ludwig*. In [[Constantin von Wurzbach]]: *Biographisches Lexikon des Kaiserthums Oesterreich''. 15. Band. Wien 1866. literature.at

## Um Spaweck
Universitéitsobservatoire Wien

Den **Universitéitsobservatoire Wien** ass ee vun zwéin Observatoiren déi vum Institut fir Astronomie vun der Universitéit Wien bedriwwe ginn. E steet am *[[Sternwartepark]]* op der Türkenschanze, engem breede Plateau am 18. Wiener Gemengebezierk Währing, um westleche Stadrand vu Wien.

Bei senger Aweiung am Joer 1883 hat den Observatoire den deemools gréisste jee gebaute Lënsenteleskop (no Renovéierung nees a Betrib), an nach haut ass et dat gréisst zouent Observatoiresgebai vun der Welt.

## Geschicht

D'Geschicht vun der Astronomie an der Stad Wien geet bis an d'14. Joerhonnert zeréck. No der Grënnung vun der Universitéit Wien am Joer 1365 goufen do vun 1391 bis 1882 stänneg Liesungen „Iwwer Himmel an Äerd“ gehalen. Am 15. Joerhonnert hunn de Johannes von Gmunden, de Georg von Peuerbach an deem säi Schüler Regiomontanus zu Wien geléiert a gefuerscht. Am Ufank vum 18. Joerhonnert huet sech den Haffmathematiker Johann Jakob Marinoni op dem Daach vu sengem Wiener Haus en astronomeschen Tuerm gebaut, an deem hien haaptsächlech mat selwer gebauten Instrumenter observéiert huet. Heiduerch ugereegt hunn d'Jesuitten am Joer 1733 och um Daach vum Kolléischsgebai en Observatoire gebaut.

## Literatur

* Jürgen Hamel (Hrsg.): *Die Geschichte der Universitätssternwarte Wien. Dargestellt anhand ihrer historischen Instrumente und eines Typoskripts von Johann Steinmayr.* Harri Deutsch Verlag, Frankfurt am Main 2010, ISBN 978-3-8171-1865-6 (*Acta Historica Astronomiae* 38).
* Franz Kerschbaum, Thomas Posch: *Der historische Buchbestand der Universitätssternwarte Wien.* Teil 1: *15. bis 17. Jahrhundert.* Peter Lang Publishing Group, Frankfurt am Main u. a. 2005, ISBN 3-631-52890-6.
* Karin Lackner, Isolde Müller, Franz Kerschbaum, Thomas Posch: *Der historische Buchbestand der Universitätssternwarte Wien.* Teil 2: *18. Jahrhundert.* Peter Lang Publishing Group, Frankfurt am Main u. a. 2006, ISBN 3-631-53868-5.
* Peter Müller: *Sternwarten in Bildern. Architektur und Geschichte der Sternwarten von den Anfängen bis zirka 1950.* Springer-Verlag, Berlin u. a. 1992, ISBN 3-540-52771-0.
* Volker Witt: *Die Universitätssternwarte in Wien.* In: *Sterne und Weltraum.* Jg. 45, Heft 2, 2006

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Websäit vum Universitéitsobservatoire
* Die neue Sternwarte der Wiener Universität. In: Allgemeine Bauzeitung, 1881. Mit Bildern und Plänen auf Anno (Austrian Newspapers Online)
* Observatoiren an Éisträich
University of Dublin

D**'Universitéit Dublin** (englesch: *University of Dublin*) ass eng Universitéit an der irescher Haaptstad Dublin. Si gouf 1592 vun der Kinigin Elisabeth I. als „*The College of the Holy and Undivided Trinity of Queen Elizabeth near Dublin*“ gegrënnt an ass déi eelst Universitéit an Irland. De Bau gouf mat Spendegelder opgeriicht, d'Grondstéck, souwéi d'Ruine vum All Hallows Klouschter, goufe vun der Stad gestëft.

Am Studiejoer 2003/04 goufe 15.428 Studente immatrikuléiert.

## Um Spaweck
*  The University of Dublin, Trinity College
D'Schatzritter an d'Geheimnis vum Melusina

***D'Schatzritter an d'Geheimnis vum Melusina*** ass e Film vun der lëtzebuergescher Regisseurin Laura Schroeder, deen am Summer 2011 gedréint gouf. D'Première war de 4. Juli 2012 am Kino Utopolis um Kierchbierg, zwéin Deeg drop koum en an d'Kinoen.

An Däitschland, wou en an enger däitschsproocheger Versioun gelaf ass, hat de Film den 30. August Première.

## Ëm wat geet et am Film?
De Jeff lieft mat sengem Papp op engem Camping um Fouss vun enger Buerg, déi dem Jeff sengem Papp gehéiert. Dee steet kuerz virdrun d'Buerg missen ze verkafen, dees, se géife séier Suen opdreiwen.

De Jeff huet keng Kolleege bei sech am Duerf, mä an der Summervakanz kommen dräi aner Kanner, de "Killer", de Leo an deem seng Schwëster, d'Julia op de Camping. Enges Daags fënnt de Jeff eraus, datt et dee legendäre Schatz vum Melusina wierklech gëtt. Wann en dee géif fannen, kéinte se d'Buerg halen. Zesumme mat deenen Dräi mécht e sech op eng abenteuerlech Schatzsich. Well si sinn net déi eenzeg, déi dee Schatz fanne wëllen...

### Soss
De Film gouf ë.&nbsp;a. an engem Studio zu München an an den natierlechen Dekore vun der Stater Kathedral, de Kasematten, zu Esch-Sauer, zu Altwis, op der Branebuerger Buerg, an der Halsbech bei Bäerdref a bei der grousser Saarschleef gedréit.

E gouf vum Lëtzebuerger Filmfong ënnerstëtzt. Zu Lëtzebuerg hat de Film am Joer 2012 11.300 Spectateuren an de Kino gelackelt

En ass am Hierscht 2012 op DVD erauskomm.

#### Dréiplazen

Fichier:Brandenbourg.jpg|d'Branebuerger Buerg
Fichier:Kathedrale unserer lieben Frau Westportal 8195-112.jpg|d'Stater Kathedral
Fichier:Luxembourg Casemates (30).JPG|d'Kasematten
Fichier:Haalsbaach 2020-08.jpg|D'Haalsbaach bei Bäerdref
Fichier:Saar River.jpg|d'Saarschleef


## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
*Offiziell Säit vum Film
*Offiziell Säit vun der Produktiounsfirma
* "Dies sind die Hauptdarsteller des Films" wort.lu, 21.07.2011 16:09.
* "Vacances devant la caméra." lequotidien.lu, 18.08.2011 11:08:00.
* De Film op der IMDb
Bernard Thomas

De **Bernard Thomas**, gebuer den 30. September 1983 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Historiker, Journalist an Auteur.

## Formatioun
De Bernard Thomas huet, no sengem Secondaire, zu Paräis (*Université de Paris 1 - Panthéon-Sorbonne*) an zu Berlin (*Humboldt Universität*) zäitgenëssesch Geschicht studéiert. 2009 huet hien eng Ofschlossaarbecht (*Master 2*), ënner der Leedung vum franséische Professer an Historiker Pascal Ory, iwwer de Versuch vun däitsche Wëssenschaftler, am Kader vun der sougenannter *[[Westforschung]]*, groussdäitsch Uspréch op Lëtzebuerg sproochlech-kulturell, geographesch, historesch, asw. ze legitiméieren, verdeedegt.

Vun 2011 bis 2013 huet de Bernard Thomas als Journalist bei der Zäitschrëft *[[forum]]* geschafft. Zënter dem Hierscht 2013 schafft hie beim Lëtzebuerger Land.

## Auszeechnungen
* 2009: Preis vun der *[[Fondation Robert-Krieps]]* fir déi bescht Master-Aarbecht am Beräich Politikwëssenschaften oder Geschicht.

## Wierk (Auswiel)
* *Le Luxembourg dans la ligne de mire de la 'Westforschung' (1931-1940)* ; Lëtzebuerg (*fondation robert krieps* & *d'Lëtzebuerger Land*), 2011; 276 Säiten. ISBN 978-291990805-9

## Literatur
* Henri Wehenkel, *Dialogues germano-luxembourgeois à l'ombre du Troisième Reich* ; in: *forum*, Nr. 309 (Juli 2011), Ss. 52-55.
* Laurent Moyse, *Sous l'emprise de la "Westforschung" - Le Luxembourg et le pangermanisme des années 1930* ; in: *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 5. Juli 2011; S. 17 (mat enger Foto vum B. Thomas).
Strangers in the Night (Film, 2011)

***Strangers in the Night*** ass en Documentaire vun der lëtzebuergescher Regisseurin Beryl Koltz iwwer de Performancekënschtler a Museker Pit Vinandy ("Cyber Piper").

E koum am Juli 2011 an d'Kinoen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Lëtzebuerger Pit Vinandy ass op der Online-Platform Second Life als "Cyber Piper" bekannt. Do féiert hien en zweet, erfollegräicht Liewen. An deem virtuelle Liewen ass hie mat enger Fra bestuet, déi am reelle Liewen Denise heescht an zu New York wunnt. Déi zwee hu sech baussent där virtueller Welt nach ni getraff. De Film begleet de Pit Vinandy, wéi en an Amerika flitt, fir dem Denise fir d'éischt Kéier an der Realitéit ze begéinen.

## Soss
Offiziellen Zuelen vum CNA no waren nëmmen 39 Leit den Documentaire zu Lëtzebuerg an de Kino kucken.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Trailer vum Film op Youtube
* Interview iwwer de Film mam Cyberpiper an "20vir" op RTL Tëlee Lëtzebuerg
* De Film an de Emissioun "Kultur" op RTL Tëlee Lëtzebuerg
* Interview mat der Regisseurin iwwer de Film mat der Zeitung Woxx
Laurent Moyse

De **Laurent Moyse** ass e lëtzebuergesche Journalist an Auteur.

No senge Secondairesstudien am Lycée Michel Rodange (Promotioun 1983, Sektioun C), ass de Laurent Moyse Journalist ginn. Hien huet ufanks beim *[[Tageblatt]]* geschafft, ass dunn 1991 bei d**[[Luxemburger Wort]]'' gewiesselt, wou en déi franséischsproocheg Säite betreit huet. Aus deenen ass 2001 eng eegestänneg franséischsproocheg Dageszeitung ginn, ''[[La Voix du Luxembourg]]''. Vun där war e vum Ufank un, bis de [[15. Oktober]] [[2008]] Chefredakter, an huet quasi all Dag e Leitartikel publizéiert. 
Zanterhier schafft hien als onofhängege Journalist. Hien ass Auteur oder Coauteur vu Konferenzen, Essaien a radiophonesche Chroniken, déi sech mat Politik, Wirtschaft, Kultur, Geschicht oder Relioun beschäftegen.

== Publikatiounen ==
* ''La **présence juive au Luxembourg** du Moyen Âge au 20ème siècle''; Introductioun fir e Colloque, organiséiert vum [[B'nai B'rith Luxembourg]] am November 1998.
* ''Du rejet à l'intégration - Histoire des **Juifs du Luxembourg** des origines à nos jours'' ; Lëtzebuerg (Sankt-Paulus Verlag), 2011; 288 Säiten. ISBN 978-2-87963-810-2
* ''L'éclosion du **sionisme** au Luxembourg'' ; in: ''Émancipation, éclosion, persécution - Le développement de la communauté juive luxembourgeoise de la Révolution française à la 2e Guerre mondiale'' ; erausgi vum Thorsten Fuchshuber a vun der [[Renée Wagener]], Bréissel & Fernelmont (EME & InterCommunications), 2014; vgl. Ss. 161-171. 
* ''Les **cimetières juifs** du Luxembourg'' ;
* ''Les artisans de l'industrie financière - Témoignages sur l'origine et le développement de la **place financière*' de Luxembourg* ; (mam Claude Meiers a mam Michel Maquil), Lëtzebuerg (Sankt-Paulus Verlag), 2014. ISBN 9782879639482

## Literatur
* Bernard Thomas, * "Un processus d'adaptation réciproque" * ; Interview mam Laurent Moyse, Auteur vum Buch *Du rejet à l'intégration (...)* ; in: *forum*, Nr. 307 (Mee 2010), Ss. 4-8.
* Gaston Carré, *Du rejet à l'intégration, de la singularité à l'équité - Laurent Moyse publie une Histoire des Juifs du Luxembourg des origines à nos jours* ; in: *Lesezeit / Lectures pour tous*, Literaturbeilag vum *Luxemburger Wort* respektiv vu *La Voix du Luxembourg*, erauskomm den 30. Mäerz 2011; Ss. 16-17.
* Gaston Carré, *Le judaïsme, une culture et une forme de civilisation* ; Gespréich mam Laurent Moyse, in: *Lesezeit / Lectures pour tous*, Literaturbeilag vum *Luxemburger Wort* respektiv vu *La Voix du Luxembourg*, Editioun vum 30. Mäerz 2011; S. 17.
* Henri Wehenkel, *Un destin hors du commun (1) - Grandeurs et misères du judaïsme luxembourgeois* ; in: *Tageblatt*, Ausgab vum 2. August 2011; S. 18. Zweeten Deel: *Tageblatt* vum 3. August 2011, S. 18. Drëtten Deel: *Tageblatt* vum 4. August 2011, S. 18.

## Um Spaweck

*Artikelen an der Europe Press Review
Tabu - Es ist die Seele ein Fremdes auf Erden

***Tabu - Es ist die Seele ein Fremdes auf Erden*** ass en éisträichesch-lëtzebuergesch-däitsche Spillfilm vum Christoph Stark aus dem Joer 2011.

En hat seng Première de 27. Juni 2011 um Filmfest München.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film thematiséiert d'Bezéiung vum Dichter Georg Trakl a senger Sëschter Grete.
Mandy Minella

D**'Mandy Minella**, gebuer den 22. November 1985 zu Esch-Uelzecht, ass eng Lëtzebuerger Tennisspillerin a Politikerin (DP).

## Karriär
### Sport
Si huet am Alter vu fënnef Joer ugefaangen Tennis ze spillen a konnt bis haut 8 Eenzel- a 6 Dubbelturnéier mat verschiddene Partnerinne vum ITF Women's Circuit gewannen.

Bei de Spiller vun de klenge Länner konnt si 2003 Sëlwer am Eenzel a Gold am Dubbel gewannen, 2005 Gold am Eenzel an Dubbel, an 2007 d'Goldmedail am Dammendubbel. 2009 konnt si schliisslech hiren Erfolleg vun 2005 mat Gold am Eenzel an am Dubbel widderhuelen.

Den Duerchbroch ass hir 2010 bei den US Open zu New York gelongen, wéi si sech fir d'éischt Kéier fir d'Haaptfeld vun engem Grand-Slam-Turnéier qualifizéiere konnt. Si konnt sech géint d'Top-50-Spillerinne Polona Hercog an Zwetana Pironkowa duerchsetze bis si an der drëtter Ronn an zwéi Sätz géint d'Venus Williams verluer huet.

D'Mandy Minella gouf 2011 als Lëtzebuerger Sportlerin vum Joer gewielt.

Den 23. Februar 2013 konnt d'Mandy Minella hiert éischt WTA-Turnéier am Dubbel mat der Timea Babos zu Bogotá gewannen. Am Abrëll hunn déi zwee zu Marrakesch hiert 2. WTA-Turnéier gewonnen.

De 5. Juni 2016 huet d'Mandy Minella hiren éischte WTA-Turnéier am Eenzel zu Bol (Kroatien) mat 6-2, 6-3 gewonnen.

### Politik
D'Mandy Minella ass Member vun der DP. Bei de Chamberwale vum 8. Oktober 2023 huet si am Bezierk Süde kandidéiert. Si gouf net direkt gewielt, ass awer den 21. November dat Joer nogeréckelt, wéi de Claude Meisch eng Ministeschfonktioun ugeholl huet.

## Um Spaweck

* Mandy Minella, DP: "Mir hunn eng Verantwortung zu den nächste Generatiounen", rtl.lu, 26.11.2023
* Offiziell Websäit vun der Spillerin
* Mandy Minella op Facebook 
* Spillerprofil op WTAtennis.com
* Spillerprofil op ITFtennis.com
* Fed Cup Statistik vum Mandy Minella
* Resultater a Ranking op Coretennis.net
Slipknot

**Slipknot** ass eng 9-käppeg amerikanesch Metal-Band.

Iwwer si gëtt vill kontrovers diskutéiert. Dat läit zum Deel un hirer aggressiver Büneshow (Si trieden mat Masken an Overalls op), zum Deel awer och un hire provokativen Texter.

D'Membere vun der Band: Corey Taylor (Gesang), Mick Thomson an den James Root (Gittar), Joey Jordison, Chris Fehn, Shawn Crahan (Perkussioun) a Craig Jones a Sid Wilson (Sampling/DJ).

Hire Bassist, de Paul Gray, ass am Joer 2010 un enger Iwwerdosis Morphium gestuerwen. Bei där Geleeënheet hunn d'Membere vu Slipknot sech fir d'éischt onmaskéiert an der Ëffentlechkeet gewisen. De Paul Gray gouf mam Donnie Steele ersat, deen och scho virun der Grënnung vun der Band vill mat de Membere gespillt hat. Allerdéngs trëtt hien net mat hinnen op der Bün op, mä spillt hanner der Batterie, soudatt een en nëmmen héieren, mä net gesi kann. Zanter dem Doud vum Paul Gray maache Slipknot op all Concert kuerz viru Schluss eng Gedenkminutt un hien.

## Um Spaweck
Corey Taylor

De **Corey Todd Taylor**, gebuer den 8. Dezember 1973 zu Des Moines am Iowa, ass en US-amerikanesche Museker.

Hien ass bekannt als Sänger vun de Bands Slipknot a Stone Sour. Hien huet och vill Projete mat anere Museker, sou huet hien zum Beispill e Lidd mam Cello-Metal-Ensembel Apocalyptica oder mam Travis Barker opgeholl.

Bei Stone Sour iwwerhëlt hien zum Deel och d'Rhythmusgittar.

## Um Spaweck
Joey Jordison

Den **Joey Jordison**, gebuer de 26. Abrëll 1975 zu Des Moines an Iowa, war en US-amerikanesche Museker. Hie war bekannt als Drummer vun der Band Slipknot an als Sänger a Gittarist vun der Band Murderdolls.
Les fameux gars

***Les fameux gars*** ass e Spillfilm vum lëtzebuergesche Regisseur a Produzent Adolf El Assal.

De Film gouf am Juli 2011 zu Lëtzebuerg gedréint. En ass den 23. Mäerz 2012 an de Kinoen erauskomm.

## Wourëms geet et am Film?
De Steven, en net ganz helle Schüler an enger Spezialkass, gëtt gewuer, datt seng Schoul eng Rees op Alcabideche a Portugal gewonnen huet. Hie freet sech, endlech d'Land, wou en hierkënnt, mat senge Kolleege Guy, Armand an Henri besichen ze kënnen. Do ukomm geréit déi ganz Geschicht séier aus der Bunn, wéi de Steven mengt, se missten en Deal mat gefälschte Suen dréinen...

## Iwwer de Film
All d'Zeenen, déi a Portugal spillen, goufen zu Lëtzebuerg gedréint. Bekannt Leit vun der Televisioun hu Cameo-Optrëtter am Film, an eng sëllege Rapper an Hip-Hop-Museker maachen am Film mat.

2.500 Leit waren de Film 2012 an de Kino kucken.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Pressebichelche vum Film op Englesch
Strangers in the Night

***Strangers in the Night*** ass:
* den Titel vun engem populäre Lidd, dat vum Bert Kaempfert komponéiert gouf; kuckt dofir Strangers in the Night (Lidd)
* den Titel vun engem Documentaire vun der Regisseurin Beryl Koltz aus dem Joer 2011: Strangers in the Night (Film, 2011)
* den Titel vun engem Film vum Regisseur Anthony Mann aus dem Joer 1944: Strangers in the Night (Film, 1944)
* den Titel vun engem Kuerzfilm vum Regisseur James Cotter aus dem Joer 2002: Strangers in the Night (Film, 2002)
Édouard Kutten

Den **Édouard Kutten**, gebuer den 12. Abrëll 1945, ass e lëtzebuergeschen Enseignant a sozialkriteschen Auteur (ronn 15 Bicher bis elo).

No sengem Secondaire am Escher Jongelycée an am Stater Kolléisch huet hie säi Studium op der University of Exeter an England ofgeschloss. Duerno huet hie bis zu senger Pensioun Englesch- a Franséischcoursen an der Handwierkerschoul zu Esch-Uelzecht ginn.

Hien ass, ë.&nbsp;a., President vum Lëtzebuerger Fräidenkerbond.

## Publikatiounen
* *Dans les coulisses de l'obscurantisme.*: E.Kutten, 2017
* * Entre profit et déficit social = Profit und soziale Pleite*. [S.l.]: E. Kutten, 2011.
**Inventaire: un monde à la dérive II*. [S.l.]: E. Kutten, 2009.
**Constats: un monde à la dérive: (2006 - 2007).* [S.l.]: E. Kutten, 2007.
* *Pro Memoria: Gesellschaftskritische Merkzettel.* [S.l.]: E. Kutten, 2006.
* * Coin de rue: Geschichten, so nebenbei... * [S.l.]: E. Kutten, 2005.
* * Gesellschaft der Widersprüche: Gesellschaftspolitische Bestandsaufnahme: 2002 - 2004 = Société contradictoire: rétrospective sociopolitique: 2002 – 2004.* [Esch-sur-Alzette]: Polyprint, 2004.
* * Nota bene: Gesellschaft, Politik und Religion im Spiegel der Zeit!: 1998 – 2002.* [Esch-sur-Alzette]: Polyprint, 2002
* *Klerikokratie: 2000 Jahre unter Gottes Joch!* Luxemburg: impr. Copé, 2001.
* *Reconquista Anno 2000.* Luxemburg: impr. Cope, [1999].
** Am Pranger: ein Gesellschaftssystem hat versagt: gesellschaftskritisches Tagebuch 1988 – 1997*. Luxemburg: Copé, cop. 1998.
* * Im Auftrag Gottes? * Luxemburg: impr. Cope, [1996].
* * Luxemburg und seine Heiligen: kirchliche Manipulation mit Heiligenlegenden. * Luxemburg: Impr. Cope, [1995].
* * Demokratie in Luxemburg? * Luxemburg: Cope, [1993].
* * Zwischen Ablass und Sünde, oder Manipulationsgeschichte des Glaubens.* [Luxemburg]: Cope, 1992.
* *Gesellschaftskritisches Tagebuch: 1969-1987*. [S.l.]: E. Kutten, [1989], Luxemburg, impr. Copé.
* *Das katholische 1 × 1 des Glaubens * [Luxemburg]: [s.n.], [1985], [Luxemburg], Copé.

## Um Spaweck
* Fiche beim autorenlexikon.lu
Masiela Lusha

D**'Masiela Lusha**, gebuer den 23. Oktober 1985 zu Tirana, ass eng albanesch-US-amerikanesch Schauspillerin a Schrëftstellerin.

## Filmographie
*2000: Father's Love, Lisa 
*2001: Summoning, Grace
*2001: Lizzie McGuire, Model
*2002: George Lopez, Carmen Lopez (101 episodes)
*2003: Clifford's Puppy Days, Nina (46 episodes) 
*2004: Cherry Bomb, Kim
*2005: Unscripted
*2006: Law and Order: Criminal Intent, Mira
*2007: Time of the Comet, Agnes
*2008: Blood: The Last Vampire, Sharon
*2009: Ballad of Broken Angels: Harmony, Harmony 
*2009: Lopez Tonight
*2010: Kill Katie Malone, Ginger
*2010: Of Silence, Annabelle
*2010: Signed in Blood, Nina 
*2011: Under the Boardwalk: The Monopoly Story
*2011: Tough Business, Grace
*2011: Science of Cool

## Um Spaweck

* MasielaLusha.com