open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Standby

***Standby*** ass en iresch-lëtzebuergesche Spillfilm vum Rob a Ronan Burke.

En hat seng Première den 8. November 2014 um Filmfestival vu Cork a koum de 14. November 2014 a Groussbritannien an de 7. Oktober 2015 zu Lëtzebuerg an de Kino.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Alan schafft ouni vill Enthusiasmus am Informatiounsguichet um Dubliner Fluchhafen. Enges Daags kënnt seng Ex, eng Amerikanerin, do un, a sicht ouni Succès no engem Hotelszëmmer. Den Alan bitt hir un, bei him doheem z'iwwernuechten …

## Um Spaweck
* Fiche op IMDb.com
Esclangon (Moundkrater)

Den **Esclangon** ass en Aschlagkrater op der nordëstlecher viischter Äerdmoundsäit tëscht dem Sinus Amoris an dem Lacus Bonitatis, nordëstlech vum Krater Hill a westlech vum Macrobius.

Den Zentrum vum Krater gouf vu Laven iwwerdeckt an ass dofir flaach, de Kraterrand gesäit och flaach mat mëllem Grat.

De Krater krut 1976 säin offiziellen Numm vun der IAU. Den Numm vum franséischen Astronom a Mathematiker Ernest Esclangon erausgesicht.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 43: De Krater Esclangon läit riets an der Mëtt
* Kaartenausschmëtt mam Krater an der Mëtt
(1509) Esclangona

Den **(1509) Esclangona** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture.

Hie gouf den 21. Dezember 1938 vum franséischen Astronom André Patry zu Nice entdeckt. Den Numm vum Asteroid erënnert un de franséischen Astronom Ernest Esclangon.

Den (1509) Esclangona gehéiert zu den Asteroiden déi e klenge Mound hunn. Den Trabant gouf am Joer 2003 entdeckt an huet déi virleefeg Bezeechnung *S/2003 (1509) 1*. Miessungen hunn fir de Mound en Duerchmiesser vu ronn 4&nbsp;km erginn. Hien huet eng ongewéinlech grouss Distanz zum Asteroid vun zirka 140&nbsp;km, wat op eng ongewéinlech Genesisgeschicht hindeit. Méiglecherweis geet d'System op en Impakt vu gréissere Kierper zeréck, déi dunn als Ausworfmaterial ewechgeschleidert goufen.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
André Patry

Den **André Patry**, gebuer den 22. November 1902, a gestuerwen den 20. Juni 1960, war e franséischen Astronom.

De Patry hat ganz jonk seng Eltere verluer a war als Weesekand opgewues. Schonn am Alter vu 17 Joer hat hien ugefaangen, am Observatoire vun Nice ze schaffen. Ufanks huet hie bei den Instrumenten assistéiert a spéider huet hie sech mat Ënnersich vun Asteroide befaasst an huet dobäi selwer néng nei Entdeckunge gemaach.

An Unerkennung fir seng Aarbecht gouf den Asteroid (1601) Patry no him genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden

## Um Spaweck
* Publikatioun vum A. Patry am Astrophysics Data System
*  Noruff am ''Journal des Observateurs'', 1960.
(1601) Patry

Den **(1601) Patry** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture.

Den Asteroid gouf den 18. Mee 1942 vum franséischen Astronom Louis Boyer zu Alger entdeckt.

Den Asteroid ass nom franséischen Astronom André Patry genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Conrad Ferdinand Meyer

De **Conrad Ferdinand Meyer**, gebuer den 11. Oktober 1825 zu Zürich, a gestuerwen den 28. November 1898 zu Kilchberg bei Zürich, war e Schwäizer Schrëftsteller vum Realismus, deen (absënns historesch) Novellen, Romaner a Gedichter geschriwwen huet. Hie gehéiert mam Gottfried Keller an dem Jeremias Gotthelf zu de bedeitendsten däitschsproochege Schwäizer Schrëftsteller vum 19. Joerhonnert.

## Wierker
### Prosa
* *Das Amulett*, Novelle, 1873
* *Jürg Jenatsch*, Roman, 1876 
* *Der Schuß von der Kanzel*, Novelle, 1878
* *Der Heilige*, Novelle, 1880
* *Plautus im Nonnenkloster*, Novelle, 1882
* *Gustav Adolfs Page*, Novelle, 1882
* *Das Leiden eines Knaben*, Novelle, 1883
* *Die Hochzeit des Mönchs*, Novelle, 1884
* *Die Richterin*, Novelle, 1885
* *Die Versuchung des Pescara*, Novelle, 1887
* *Angela Borgia*, Novelle, 1891

### Versepen
* *Huttens letzte Tage*, 1872 
* *Engelberg*, 1872

### Lyrik (Auswiel)
* *Zwanzig Balladen von einem Schweizer*, 1864
* *Romanzen und Bilder*, 1869
* *Gedichte*, 1882 
** *Der römische Brunnen*
** *Die Füße im Feuer*
** *Zwei Segel*
** *Der Ritt in den Tod*
** *Die Rose von Newport*
** *Eingelegte Ruder (Meine eingelegten Ruder triefen)*
** *In der Sistina (In der Sistina dämmerhohem Raum)*
** *Chor der Toten (Wir Toten, wir Toten sind größere Heere)* 
** *Schwüle (Trüb verglomm der schwüle Sommertag)*
** *Fingerhütchen (Liebe Kinder, wißt ihr, wo Fingerhut zu Hause?)*
** *Stapfen (In jungen Jahren wars)*
** *Schwarzschattende Kastanie*
** *Möwenflug (Möwen sah um einen Felsen kreisen)*

### Editioune vu senge Wierker
* Conrad Ferdinand Meyer: *Sämtliche Werke. Historisch-kritische Ausgabe.* Hrsg. von Hans Zeller und Alfred Zäch. 15 Bände. Benteli, Bern 1958–1996.
* Conrad Ferdinand Meyer: *Sämtliche Werke in zwei Bänden. Vollständiger Text nach den Ausgaben letzter Hand.* Mit einem Nachwort von Erwin Laaths. Winkler, München 1968.

## Literatur
* Erich Everth: *Conrad Ferdinand Meyer. Dichtung und Persönlichkeit.* Dresden: Sibyllen-Verlag 1924.
* Karl Fehr: *Conrad Ferdinand Meyer.* 2. Aufl. Stuttgart: Metzler 1980. (= Sammlung Metzler; M 102; Abt. D, Literaturgeschichte) ISBN 3-476-12102-X
* David A. Jackson: *Conrad Ferdinand Meyer. Mit Selbstzeugnissen und Bilddokumenten.* Reinbek bei Hamburg: Rowohlt 1991. (= Rowohlts Monographien; 238) ISBN 3-499-50238-0
* Andrea Jäger: *Conrad Ferdinand Meyer zur Einführung.* Hamburg: Junius 1998. (= Zur Einführung; 179) ISBN 3-88506-979-2
* Hans Wysling (Hrsg.): *Conrad Ferdinand Meyer 1825-1898. Gedenkband zum 100. Todesjahr*. Zürich: Verlag Neue Zürcher Zeitung 1998. ISBN 3-85823-724-8

## Um Spaweck

* Conrad-Ferdinand-Meyer-Gesellschaft - säi Gesamtwierk online
Leo A

**Leo A** (oder och **Leo III** genannt) ass eng irregulär Galaxie am Stärebild Leo.

D'Galaxie ass Member vun der Lokaler Grupp a gouf am Joer 1942 vum Fritz Zwicky entdeckt.

## Eegenschaften
### Gréissten
De *Leo A* beweegt sech op enger Distanz vu ronn 690 kpc zu eisem Sonnesystem an distanzéiert sech vun eiser Sonn mat enger Vitess vun ongeféier 24 km/s. Si ass relativ isoléiert vun anere Galaxien aus der Lokaler Grupp.
D'Mass léisst sech zu ongeféier  M<sub>⊙</sub> ofschätzen, mat engem Deel vun op d'mannst 80 % donkler Matière.

### Alter
De *Leo A* ass eng vun den isoléierteste Galaxien an der lokaler Grupp a weist zanter engem Zäitraum vun en ettleche Milliarde Joer keng Zeeche vun enger Wiesselwierkung oder Verschmëlzung mat anere Galaxien. D'Presenz vun RR Lyrae-Stäre weist datt d'Zwerggalaxie *Leo A* eng ganz al Stärepopulatioun mat engem Alter bis zu 10 Milliarde Joer huet.

### Zesummesetzung
Den neutrale Waasserstoff vun der Galaxie huet eng raimlech Ausdeenung entspriechend der optescher Gréisst vun der Zwerggalaxie a Verdichtungen zu engem ongläichméissegem Rank.

D'Galaxie rotéiert net an de Waasserstoffgas beweegt sech an zoufällegen Unheefungen no alle Säiten. Den Deel vu méi schwéieren Elementer ass nëmmen ee bis zwee Prozent am Verglach mat eiser Sonn, wat op eng däitlech niddreg stellar Entwécklung am Verglach zu eiser Mëllechstrooss hiweist.
De *Leo A* huet Unzeeche vun enger méi héijer Stäregebuertsplaz virun e puer Milliarde Joer, déi momentan Genesisquot vu Stären ass awer kleng. Et existéieren do véier H-II-Gebidder ugereegt vu kuerzliewege Stäre vun der Spektralklass O

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Leo A bei SEDS
* Diverses iwwer Leo A
* Daten zum Leo A respektiv UGC 5364
Dan Theisen

Den **Dan Theisen**, gebuer den 29. November 1969, ass e lëtzebuergesche Fonctionnaire a Member vum Staatsrot.

Den 10. Juni 2015 huet den Dan Theisen seng Nominatioun als Member vum Staatsrot kritt, wou hien de Kik Schneider ersat huet.
Zac Goldsmith

De **Frank Zacharias Robin Goldsmith** (genannt ***Zac Goldsmith***), gebuer den 20. Januar 1975 zu London, ass e brittesche konservative Politiker, Ecolo-Aktivist a Journalist.

De 6. Mee 2010 gouf hien als Deputéierte vum Walbezierk Richmond Park (Greater London) an d'House of Commons gewielt.

Säi Papp war de brittesche Milliardärsfinanzier Sir James Goldsmith. De 14. Mäerz 2013 huet de Zac Goldsmith an engem zweete Bestietnes seng laangjäreg Frëndin, d'Alice Miranda Rothschild bestuet.

## Um Spaweck

* www.zacgoldsmith.com
* www.londonelects.org.uk
Hubble Extreme Deep Field

Den **Hubble Extreme Deep Field** (**XDF**) ass e Bild vun enger klenger südlecher Himmelsregioun, dat entstong, andeems Fotoe vum Hubble-Weltraumteleskop aus engem Deel vum Zentrum vum Hubble Ultra Deep Field (HUDF) iwwer en Zäitraum vun zéng Joer zesummegesat goufen. Et faasst Fotoe vun am Ganzen 50 Deeg an enger Gesamtbeliichtungszäit vun zwou Millioune Sekonnen (zirka 23 Deeg). D'Bild entstoung aus 2000 Eenzelbeliichtunge, déi vum Hubble „Advanced Camera for Surveys“ (ACS) an der „Wide Field Camera 3“ opgeholl goufen. Et gouf de 25. September 2012 publizéiert an huet den HUDF (bis dohin déifste Bild vum Universum, dat jeemools am Beräich vum visuelle Liicht opgeholl gouf, ofgeléist. Den XDF huet mat ronn 5.500 Galaxien eppes méi wéi d'Hallschent vu Galaxië wéi den HUDF, bei engem däitlech manner groussem Ausschnëtt. D'Liichtlafzäit vun e puer Galaxien um Bild dauert bis op d'Äerd 13,2 Milliarde Joer, déi jéngst Galaxien um Bild sinn an engem Stadium vun nëmme 450 Milliounen Joer nom Urknall.

Den Hubble Extreme Deep Field steet an der Traditioun vum Hubble Deep Field, vum Hubble Deep Field South an dem Hubble Ultra Deep Field.

## Kuckt och

* Hubble Ultra Deep Field
* Lëscht vun Deep-Sky-Objeten

## Um Spaweck
Hermippe (Mound)

De Mound **Hermippe** (oder Jupiter XXX) ass ee vun de klengste bekannte baussenzegste Mounde vum Planéit Jupiter.

## Entdeckung
Den Hermippe gouf den 9. Dezember 2001 vun Astronome vun der Universitéit vun Hawaii entdeckt. Den Mound krut ufanks déi virleefeg Bezeechnung S/2001 J 3.

De Mound gouf duerno no der Hermippe genannt, enger Frëndin vum Zeus aus der griichescher Mythologie.

## Bunndaten
Den Hermippe kreest op enger mëttlerer Distanz vun 21.131.000&nbsp;km a 633 Deeg an 22 Stonnen ëm de Jupiter. D'Bunn huet eng Exzentrizitéit vun 0,210. Mat enger Inklinatioun vun 150,7° géint de lokale Laplace-Plang ass d'Bunn retrograd, d.&nbsp;h. de Mound beweegt sech géint d'Rotatiounsrichtung vum Jupiter ëm de Planéit.

Wéinst senge Bunneegenschafte gëtt den Hermippe zu der Ananke-Grupp gezielt, genannt nom Jupitermound Ananke.

## Physikalesch Daten
Den Hermippe huet e mëttleren Duerchmiesser vu ronn 4&nbsp;km. Seng Dicht gëtt op 2,6 g/cm³ geschat. En ass warscheinlech haaptsächlech aus Silikatgesteng opgebaut. Den Hermippe huet eng ganz däischter Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,04, d.&nbsp;h., nëmme 4 % vum agestraalte Sonneliicht gi reflektéiert. Seng visuell Magnitude ass 22,1m.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* MPEC 2002-J54: ''Eleven new Satellites of Jupiter'' 15. Mee 2002 (Entdeckung)
* MPEC 2002-V06: ''S/2001 J 2, 2001 J 3'' 1. November 2002 (Zeréckentdeckung)
Iocaste (Mound)

De Mound **Iocaste** (oder Jupiter XXIV) ass ee vun de klenge baussenzege Mounde vum Planéit Jupiter.

## Entdeckung
Den Iocaste gouf den 23. November 2000 vun Astronome vun der Universitéit vun Hawaii entdeckt. De Mound krut ufanks d'Bezeechnung S/2000 J 3. E gouf spéider no der Iokaste, der Mamm vum Ödipus aus der griichescher Mythologie genannt.

## Bunndaten
De Mound Iocaste kreest a 631 Deeg an 12 Stonnen op enger mëttlerer Distanz vun 21.269.000&nbsp;km ëm de Jupiter. D'Bunn huet eng Exzentrizitéit vun 0,216. Mat enger Inklinatioun vun 149,4° géint de lokale Laplace-Plang ass d'Bunn retrograd, d.&nbsp;h. de Mound beweegt sech géint d'Rotatiounsrichtung vum Jupiter ëm de Planéit.

Wéinst senge Bunneegenschafte gëtt den Iocaste zu der Ananke-Grupp gezielt, genannt nom Jupitermound Ananke.

## Physikalesch Daten
Den Iocaste huet en Duerchmiesser vun zirka 5&nbsp;km. Seng Dicht gëtt op 2,6 g/cm³ geschat. Hien ass warscheinlech haaptsächlech aus Silikatgestengs opgebaut an huet eng ganz däischter Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,04, d.&nbsp;h. nëmme 4 % vum agestraalte Sonneliicht gi reflektéiert. Seng visuell Magnitude ass 21,8m.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* MPEC 2001-A28: ''S/2000 J 2, S/2000 J 3, S/2000 J 4, S/2000 J 5, S/2000 J 6'' 5. Januar 2001 (Entdeckung)
* MPEC 2001-W07: ''S/2000 J 3'' 16. November 2001 (Zeréckentdeckung)
Pasithee (Mound)

De Mound **Pasithee** (oder Jupiter XXXVIII) ass ee vun de klenge baussenzege Mounde vum Planéit Jupiter.

## Entdeckung
De Pasithee gouf den 11. Dezember 2001 vun Astronome vun der Universitéit vun Hawaii entdeckt. Hie krut am Ufank déi virleefeg Bezeechnung S/2001 J 6.

De Mound gouf no der Pasithea, enger vun de Chariten aus der griichescher Mythologie genannt.

## Bunndaten
De Mound Pasithee kreest a 719 Deeg, 10 Stonnen a 34 Minutten op enger mëttlerer Distanz vun 23.004.000&nbsp;km ëm de Jupiter. D'Bunn huet eng Exzentrizitéit vun 0,2675. Mat enger Inklinatioun vun 165,138° ass d'Bunn retrograd, dat heeschtt, de Mound beweegt sech géint d'Rotatiounsrichtung vum Jupiter ëm de Planéit.

Wéinst senge Bunneegenschafte gëtt de Pasithee zu der Carme-Grupp gezielt, genannt nom Jupitermound Carme.

## Physikalesch Daten
De Pasithee huet an der Moyenne en Duerchmiesser vun zirka 2&nbsp;km. Seng Dicht gëtt op 2,6 g/cm³ geschat. Hie besteet warscheinlech haaptsächlech aus Silikatgestein an huet eng ganz däischter Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,04, d.&nbsp;h., nëmme 4 % vum agestraalte Sonneliicht gi reflektéiert. Seng visuell Magnitude ass 23,2m.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* MPEC 2002-J54: ''Eleven new Satellites of Jupiter'' 15. Mee 2002 (Entdeckung)
* MPEC 2003-F59: ''S/2001 J 6'' 29. Mäerz 2003 (Zeréckentdeckung)
Praxidike (Mound)

De Mound **Praxidike** (oder Jupiter XXVII) ass ee vun de klenge baussenzege Mounde vum Planéit Jupiter.

## Entdeckung
De Praxidike gouf den 23. November 2000 vun Astronome vun der Universitéit vun Hawaii entdeckt. Hie krut ufanks déi virleefeg Bezeechnung S/2000 J 7.

De Mound gouf no der Praxidike, enger Frëndin vum Zeus aus der griichescher Mythologie genannt.

## Bunndaten

De Praxidike kreest a 625 Deeg a 7 Stonnen, op enger mëttlerer Distanz vun 21.147.000&nbsp;km ëm de Jupiter. D'Bunn huet eng Exzentrizitéit vun 0,230. Mat enger Inklinatioun vun 149,0° géint de lokale Laplace-Plang ass d'Bunn retrograd, d.&nbsp;h. de Mound beweegt sech géint d'Rotatiounsrichtung vum Jupiter ëm de Planéit.

Wéinst senge Bunneegenschafte gëtt de Praxidike zu der Ananke-Grupp gezielt, genannt nom Jupitermound Ananke.

## Physikalesch Daten
De Praxidike huet en Duerchmiesser mat an der Moyenne 7&nbsp;km. Seng Dicht gëtt op 2,6 g/cm³ geschat. Hien ass warscheinlech haaptsächlech aus Silikatgestengs opgebaut.
De Praxidike huet eng ganz däischter Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,04, d.&nbsp;h. nëmme 4 % vum agestraalte Sonneliicht gi reflektéiert. Déi visuell Magnitude ass 21,2m.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* MPEC 2001-A29: ''S/2000 J 7, S/2000 J 8, S/2000 J 9, S/2000 J 10, S/2000 J 11'' 5. Januar 2001 (Entdeckung)
* MPEC 2002-A27: ''S/2000 J 7'' 8. Januar 2002 (Zeréckentdeckung)
Visible Multi-Object Spektrograph

De **Visible Multi-Object Spektrograph (VIMOS)** ass e Breetfeld Fotoapparat an e Spektrograph, deen um Very Large Telescope (VLT) vum European Southern Observatory am Chile installéiert ass. D'Instrument dat fir déif astronomesch Ënnersich benotzt gëtt, liwwert visuell Biller a Spektre vu bis zu 1.000 Galaxië gläichzäiteg. 

D'Instrument ass eng Kooperatioun vu Frankräich an Italien a schafft am visuellen Deel vum Spektrum vun 360 bis 1000 Nanometer (nm). 

De VIMOS gouf fir d'éischt de 26. Februar 2002 ausprobéiert.

## Kuckt och

* Paranal-Observatoire

## Um Spaweck
* De Visible Multi-Objet Spektrograph
* Allgemeng Beschreiwung vum VIMOS
* Highlights vum VIMOS
NGC 5371

Den **NGC 5371** ass eng Balkespiralgalaxie mat engem hellen aktive Kär. Si steet am Stärebild Canes Venatici (Juegdhënn) an huet eng Gréisst vu 4 × 3 Bouminutten bei enger Hellegkeet vun 10,6 mag. D'Distanz vum NGC 5371 bis bei eis gëtt op zirka 110 Millioune Liichtjoer geschat bei engem Duerchmiesser vun 130.000 Liichtjoer.

Den Objet gouf de 14. Januar 1788 vum Wilhelm Herschel entdeckt. Den NGC 5371 gëtt och als *NGC 5390* gefouert, well si eng vun de wéinegen iertemlechen Duebelnotéierungen am NGC-Katalog ass..

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC5371
* https://web.archive.org/web/20160310010920/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC5371&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* NGC/IC Projet
Viz

**Viz** ass e Gedrénks dat aus gegäertem Uebst gemaach gëtt, an deemno e Synonym fir Wäin, wann et ëm anert Uebst wéi Drauwe geet.

Donieft gëtt mat "Viz" och alt gewéinleche Jus, meeschtens vun Äppel an/oder Biere bezeechent.
Silikat

**Silikater** sinn d'Salzer an d'Estere vun der Ortho-Kiselsaier (Si(OH)4) an hire Kondensater. D'Estere ginn ënner Kiselsaierester beschriwwen, fir d'Kondensater kuckt Kiselsaier. All d'Salzer sinn duerch SiO4−Tetraeder opgebaut Verbindungen, deenen hir Tetraederen awer op verschidde Weis matenee verbonne kënne sinn. Onverbonne Plaze vun den Tetraederen droen zum Luedungsausgläich Metallkatioune bäi oder leien eventuell als Hydroxidionen (OH−) vir. Mat Ausnam vun Alkalisilikater si Silikater net am Waasser oder an anere Léisungsmëttele léislech. 

Natierlech Silikate (**Silikatminerale**) spillen eng grouss Roll an der Mineralogie, well sech ganz vill Minerale vun dëser Stoffgrupp zouordne loossen. D'Äerdkuuscht besteet zu iwwer 90&nbsp;Prozent, den Äerdmantel bal vollstänneg aus Silikaten. Déi meescht Silikate an der Äerdkuuscht si mat 50–60&nbsp;Volumeprozent d'Feldspate. Aner wichteg gestengsbildend Minerale sinn Glimmer, Tounminerale, Amphibole, Pyroxene, Granat an Olivin. Dat Mineral, dat et am dackste gëtt, de Quaarz (SiO2) gëtt an der daitschsproocheger Literatur zu den Oxide gezielt, am angloamerikanesche Schrëfttum awer zu de Silikater.

## Literatur
* W. L. Bragg: *The structure of silicates.* In: *Z. Kristallogr.* 74. 1930, 237–305.
* W. A. Deer, W. A. Howie und J. Zussman: *Rock-Forming Minerals, Volume 1A: Orthosilicates*. Longman, London, 2.&nbsp;Oplo, 1982.
* I. Kostov: *Crystal chemistry and classification of silikate minerals.* In: *Geokhimiya, Mineralogiya i Petrologiya.* 1. 1975, 5–41.
* F. Liebau: *Die Systematik der Silicate.* In: *Naturwissenschaften.* 49. 1962, 481–491.
* F. Liebau: *Structural Chemistry of Silicates*. Springer-Verlag, Berlin 1985.
* S. Matthes: *Mineralogie*. Springer-Verlag, Berlin, 4.&nbsp;Editioun, 1993. (heivu gëtt et eng nei Oplo, Datum onbekannt)
* S. Na’ray-Szabo: *Ein auf der Kristallstruktur basierendes Silicatsystem.* In: *Z. Physik. Chem. Abt.* B9. 1930, 356–377.
* H. Pichler und C. Schmitt-Riegraf: *Gesteinsbildende Minerale im Dünnschliff*. Enke Verlag 1987.
* P. H. Ribbe: *Reviews in mineralogy Volume 5: Orthosilicates*. Mineralogical Society of America, Washington, 2.&nbsp;Oplo, 1982
* J. V. Smith und W. L. Brown: *Feldspar Minerals, Volume 1*. Springer-Verlag, Berlin, 2.&nbsp;Oplo; 1988
* H. Strunz: ''Strunz mineralogical tables: chemical structural mineral classification system.'' 9. Oplo, Schweizerbart, Stuttgart. ISBN 978-3-510-65188-7
* W. E. Tröger: *Optische Bestimmung der gesteinsbildenden Minerale, Teil 1: Bestimmungstabellen*. Schweizerbart'sche Verlagsbuchhandlung, Stuttgart, 4.&nbsp;Oplo, 2001. 
* W. E. Tröger: *Optische Bestimmung der gesteinsbildenden Minerale, Teil 2: Textband*. Schweizerbart'sche Verlagsbuchhandlung, Stuttgart, ?.&nbsp;Oplo, 1967.
* T. Zoltai: *Classifikation of silicates and other minerals with tetrahedral structures.* In:*American mineralogist*. 45. 960–973, 1960

## Um Spaweck

* Komplett Virliesung iwwer Silikate vum ''ruby.chemie.uni-freiburg.de''
* Mineralogie-web.de
Bryce-Canyon-Nationalpark

De **Bryce-Canyon-Nationalpark** ass en Nationalpark, um Colorado-Plateau, am Südweste vun Utah, an de Vereenegte Staaten.

De Grond, firwat dës Landschaft als Nationalpark deklaréiert gouf, sinn déi faarweg Fielspyramiden a -sailen, déi sougenannt Hoodooen, déi um Bord vum Paunsaugunt-Plateau duerch Erosioun entstane sinn. Den Ofbroch vun deem Plateau leeft net linear, mä a Form vun engem Hallefkrees, engem "natierlechen Amphitheater". Ee vun dësen "Amphitheateren", déi fälschlecherweis als Canyon bezeechent ginn (e Canyon entsteet duerch e Floss, wat hei net de Fall ass), ass de Bryce Canyon. En ass bal 5&nbsp;km breet, 19&nbsp;km laang a läit 240 Meter méi déif wéi de Plateau.

De Bryce Canyon Nationalpark läit op enger Héicht vun 2400 bis 2700 Meter um Colorado-Plateau; deemno e gutt Stéck méi héich wéi den Zion-Nationalpark an de Grand Canyon-Nationalpark an der Noperschaft.

Ëm 1850 hu sech wäiss Siidler do néiergelooss, 1875 och e gewëssen Ebenezer Bryce, no deem e spéider den Numm krut. Den Nationalpark gouf 1924 als *National Monument* ernannt an 1928 als *National Park* deklaréiert. 2014 hu 1.435.741 Leit de Park besicht.

Duerch Erosioun sinn d**Hoodooen'' entstanen. Dat si stenge Sailen oder Pyramiden déi bis zu 60 Meter héich kënne ginn.

Haut kann een de Park iwwer den 29&nbsp;km laange ''Scenic Drive'' besichen, deen op 13 Aussichtspunkte féiert, dorënner de ''Sunrise Point'', ''Sunset Point'', ''Inspiration Point'' an de ''Bryce Point''. Méi südlech sinn d**Natural Bridge*, de *Rainbow Point* an de *Yovimpa Point*. Et kann een och op ausgewisene Weeër derduerch wanderen.

== Literatur ==
* *Secrets in The Grand Canyon, Zion and Bryce Canyon National Parks.* National Photographic Collections. Lorraine Salem Tufts, North Palm Beach Fl <sup>3</sup>1998, ISBN 0-9620255-3-4.
* National Park Service: *The Hoodoo*. Fall, Winter, Spring edition 2003-2004.
* National Park Service: *Bryce Canyon visitors guide.* (some public domain text in the biology section)
* United States of America: *Bryce Canyon National Park, Utah.* A guide. Washington 1947.
* Frank De Courten: *Shadows of Time, the Geology of Bryce Canyon National Park.* Bryce Canyon Natural History Association, Utah 1994, ISBN 1-882054-05-9.
* Eugene P. Kiver, David V. Harris: *Geology of U.S. Parklands*. John Wiley & Sons, New York <sup>5</sup>1999, ISBN 0-471-33218-6.
* Douglas A. Sprinkel, Thomas C. Chidsey Jr., Paul B. Anderson: *Geology of Utah's Parks and Monuments*. Utah Geological Association. Publishers Press., Salt Lake City Utah 2000, ISBN 0-9702571-0-4.
* Robert C. Lindquist: *The geology of Bryce Canyon National Park''. Bryce Canyon Natural History Association, Utah 1977.

## Um Spaweck
Utah

De **Utah** ass e Bundesstaat am Weste vun den USA.

Den Numm *Utah* ass op den Indianer-Stamm vun den Ute zeréckzeféieren, déi do, nieft aneren, bis haut do liewen.

## Geographie
De Utah ass Noper mam Nevada, Idaho, Wyoming, Colorado, New Mexico an Arizona. Zesumme mam Colorado, New Mexico an Arizona huet de Utah e Véierlännereck. (*Four Corners*).

Am Osten an am Süden ass de Colorado-Plateau, am Westen d'Basin and Range Province. Tëscht deenen zwou Groussregioune sinn d'Wasatch Mountains, déi d'Grenz maachen. D'Rocky Mountains ginn am Osten an Nordosten nach sou just bis an de Utah. Am Nordosten, an de Uinta Mountains, ass de Kings Peak (4123&nbsp;m), den héchste Bierg vum Utah.

## Demographie
De Utah huet 2,855 Milliounen Awunner (2012), wouvun iwwer 80 % an der Metropolregioun *Wasatch Front* ënner der Westflank vun der Wasatchkette liewen. De Rescht vum Bundesstaat ass extreem dënn bewunnt.

Ronn 60 % vun der Bevëlkerung si Mormonen.

## Kuckeswäertes
Am Utah sinn déi heiten Nationalparken:
*Arches-Nationalpark
*Bryce-Canyon-Nationalpark
*Canyonlands-Nationalpark
*Capitol-Reef-Nationalpark
*Zion-Nationalpark

De Monument Valley ass keen Nationalpark a gëtt autonom vun den Indianer, déi do wunnen, verwalt.

Zu den *National Monuments* zielenː
*Cedar Breaks National Monument
*Dinosaur National Monument
*Grand Staircase-Escalante National Monument
*Natural Bridges National Monument
*Rainbow Bridge National Monument
*Timpanogos Cave National Monument

## Um Spaweck
Chuck Yeager

Den **Charles Elwood "Chuck" Yeager**, gebuer den 13. Februar 1923 zu Myra a West Virginia, a gestuerwen de 7. Dezember 2020 zu Los Angeles, war en US-amerikanesche Veteran vun den US Army Air Forces am Zweete Weltkrich, fréieren Testpilot a Generol.

Hie war den éischte Mënsch, dee mat senger Bell X-1, d'Schallmauer duerchbrach huet. Dat war de 14. Oktober 1947 an enger Héicht vun 13.700&nbsp;m (45.000&nbsp;ft) an enger Vitess vun 1080&nbsp;km/h respektiv Mach 1,06. Duerno huet de Yeager nach weider Vitess- an Héichterekorder opgestallt.

1985 krut e vum US-President Ronald Reagan d'Presidential Medal of Freedom, den héchsten ziville Gielchen an den USA.

## Wierker
* Chuck Yeager, Charles Leerhsen: *Press on! Further adventures in the good life.* Bantam Books, Toronto u. a. 1988, ISBN 0-553-05333-7.
* Chuck Yeager, Leo Janos: *Yeager. An autobiography.* Bantam Books, Toronto u. a. 1986, ISBN 0-553-25674-2.

## Literatur
* Michael Martin: *Chuck Yeager.* Lucent Books, San Diego CA 2003, ISBN 1-59018-284-7.
* Colleen Madonna Flood Williams: *Chuck Yeager.* Chelsea House Publishers, Philadelphia PA 2003, ISBN 0-7910-7216-9.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Mario Caiano

De **Mario Caiano**, gebuer den 13. Februar 1933 zu Roum, an och do gestuerwen den 20. September 2015, war en italieenesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.

De Mario Caiano ass de Jong vum Filmregisseur a Filmproduzent Carlo Caiano. Hien huet haaptsächlech Genrefilmer wéi Sandalefilmer, Italowestern a Kriminalfilmer gedréint.

De Caiano huet och Filmer ënner de Pseudonymme *William Hawkins*, *Allan Grunewald* a *Mike Perkins* realiséiert.

## Filmographie
### als Regisseur
#### Kino
* 1962: *[[Ulisse contro Ercole]]* - Haaptacteuren: Georges Marchal, Alessandra Panaro
* 1963: *[[Il segno di Zorro]]* - Haaptacteuren: Sean Flynn, Folco Lulli
* 1963: *[[Il segno del coyote]]* - Haaptacteuren: Fernando Casanova, Arturo Dominici
* 1963: *[[Goliath e la schiava ribelle]]* - Haaptacteuren: Gordon Scott, Massimo Serato
* 1964: *[[I due gladiatori]]* - Haaptacteuren: Richard Harrison, Moira Orfei
* 1964: *[[Maciste, gladiatore di Sparta]]* - Haaptacteuren: Mark Forest, Marilù Tolo
* 1964: *[[Cavalca e uccidi]]* - Regie zesumme mam José Luis Borau, - Haaptacteuren: Alex Nicol, Robert Hundar
* 1964: *[[Le pistole non discutono]]* - Haaptacteuren: Rod Cameron, Ángel Aranda
* 1965: *[[Amanti d'oltretomba]]* - Haaptacteuren: Barbara Steele, Paul Muller
* 1965: *[[Erik il Vichingo]]* - Haaptacteuren: Gordon Mitchell, Giuliano Gemma
* 1965: *[[Una bara per lo sceriffo]]* - Haaptacteuren: Anthony Steffen, Eduardo Fajardo
* 1966: *[[Le spie uccidono in silenzio]]* - Haaptacteuren: ang Jeffries, Erika Blanc
* 1967: *[[Los cuatro salvajes]]* - Haaptacteuren: Anthony Steffen, Frank Wolff
* 1967: *[[L'assalto al centro nucleare]]* - Haaptacteuren: Frank Wolff, Claudio Gora
* 1967: *[[Un treno per Durango]]* - Haaptacteuren: Anthony Steffen, Enrico Maria Salerno
* 1967: *[[Sette pistole per un massacro]]* - Haaptacteuren: Craig Hill, Eduardo Fajardo
* 1968: *[[Il suo nome gridava vendetta]]* - Haaptacteuren: Anthony Steffen, William Berger
* 1969: *[[Liebesvögel]]* - Haaptacteuren: Claudine Auger, O. W. Fischer
* 1970: *[[Ombre roventi]]* - Haaptacteuren: William Berger, Daniela Giordano
* 1972: *[[L'occhio nel labirinto]]* - Haaptacteuren: Adolfo Celi, Alida Valli, Horst Frank
* 1973: *[[I racconti di Viterbury - Le più allegre storie del '300]]* - Haaptacteuren: Rosalba Neri, Christa Linder
* 1973: *[[Il mio nome è Shanghai Joe]]* - Haaptacteuren: Klaus Kinski, Gordon Mitchell
* 1975: *[[...a tutte le auto della polizia...]]* - Haaptacteuren: Antonio Sabato, Luciana Paluzzi
* 1976: *[[Milano violenta]]* - Haaptacteuren: Vittorio Mezzogiorno, John Steiner
* 1977: *[[La svastica nel ventre]]* - Haaptacteuren: Sirpa Lane, Giancarlo Sisti
* 1977: *[[La malavita attacca. La polizia risponde.]]* - Haaptacteuren: Leonard Mann, John Steiner
* 1977: *[[Napoli spara]]* - Haaptacteuren: Leonard Mann, Henry Silva
* 1980: *[[Ombre]]* - Haaptacteuren: Lou Castel, Laura Belli

## Um Spaweck
(164) Eva

Den **(164) Eva** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture.

Hie gouf den 12. Juli 1876 vum Paul Pierre Henry entdeckt.

Den Asteroid Eva huet eng eppes irregulär, exzentresch Bunn, déi staark schréi zur Ekliptik steet. Hie beweegt sech dobäi tëscht 1,7282 (Perihel) AE bis 3,5409 AE (Aphel) a 4,276 Joer ëm d'Sonn. D'Bunn steet 24,4782° géint d'Ekliptik an d'Bunnexzentrizitéit ass 0,3440.

Den Asteroid Eva huet en Duerchmiesser vun 105&nbsp;km. Hien huet eng däischter kuelestoffräich Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,055. A ronn 13 Stonnen a 40 Minutte rotéiert hien ëm seng eegen Achs.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Cyllene (Mound)

De Mound **Cyllene** (Jupiter XLVIII) ass ee vun de klenge Mounde vum Planéit Jupiter.

## Entdeckung
De Cyllene gouf den 8. Februar 2003 vun Astronome vun der Universitéit vun Hawaii entdeckt. Den 30. Mäerz 2005 krut de Mound vun der IAU offiziell säin Numm (no der Nymph Kyllene).

## Bunndaten
De Cyllene kreest a 737,8 Deeg op enger mëttlerer Distanz vu 24.349.000&nbsp;km ëm de Jupiter. D'Bunn huet eng Exzentrizitéit vun 0,319. Mat enger Inklinatioun vun 149,3° ass seng Bunn retrograd, d.&nbsp;h., de Mound beweegt sech géint d'Rotatiounsrichtung vum Jupiter ëm de Planéit.

Wéinst senge Bunneegenschafte gëtt de Cyllene zu der Pasiphae-Grupp gezielt, genannt nom Jupitermound Pasiphae.

## Physikalesch Daten
De Cyllene huet en Duerchmiesser vun zirka 2&nbsp;km., seng Dicht gëtt op 2,6 g/cm³ geschat. Hien ass warscheinlech haaptsächlech aus Silikatgestengs ogebaut.
Hien huet eng Albedo vun 0,04, d.&nbsp;h., nëmme 4 % vum agestraalte Sonneliicht gi reflektéiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* MPEC 2003-G09: ''S/2003 J 13'' 2. Abrëll 2003 (Entdeckung)
* MPEC 2004-H08: ''S/2003 J 13'' 16. Abrëll 2004 (Wiederentdeckung)
Isonoe (Mound)

De Mound **Isonoe** (oder Jupiter XXVI) ass ee vun de klengste baussenzege Mounde vum Planéit Jupiter.

## Entdeckung
Den Isonoe gouf den 23. November 2000 vun Astronome vun der Universitéit vun Hawaii entdeckt. Hie krut am Ufank déi virleefeg Bezeechnung S/2000 J 6.

De Mound gouf no der Isonoe, enger vun den Danaiden a Frëndinne vum Zeus aus der griichescher Mythologie genannt.

## Bunndaten

Den Isonoe kreest a 725 Deeg an 12 Stonnen op enger mëttlerer Distanz vun 23.155.000&nbsp;km ëm de Jupiter. D'Bunn huet eng Exzentrizitéit vun 0,246. Mat enger Inklinatioun vun 165,2° ass seng Bunn retrograd, d.&nbsp;h., de Mound beweegt sech géint d'Rotatiounsrichtung vum Jupiter ëm de Planéit.

Wéinst senge Bunneegenschafte gëtt den Isonoe zu der Carme-Grupp gezielt, genannt nom Jupitermound Carme.

## Physikalesch Daten
Den Isonoe huet en Duerchmiesser vun zirka 4&nbsp;km. Hien ass warscheinlech haaptsächlech aus Silikatgestengs opgebaut.
Den Isonoe huet eng ganz däischter Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,04, d.&nbsp;h., nëmme 4 % vum agestraalte Sonneliicht gi reflektéiert. Seng visuell Magnitude ass 22,5m.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* MPEC 2001-A28: ''S/2000 J 2, S/2000 J 3, S/2000 J 4, S/2000 J 5, S/2000 J 6'' 5. Januar 2001 (Entdeckung)
* MPEC 2002-A12: ''S/2000 J 6'' 4. Januar 2002 (Zeréckentdeckung)
Chang'e-2

D**'Chang'e-2** (嫦娥二号) ass déi zweet Raumsond vun der China National Space Administration (CNSA) an déi zweet vun op d'mannst dräi geplangt Missiounen am Moundprogramm vun der Volleksrepublik China. D'Sond war den 1. Oktober 2010 um 10:59 Auer UTC vum Kosmodrom Xichang gestart. D'Sond hat den Äerdmound sechs Méint ëmkreest, fir en ze vermoossen an ze fotograféieren.

D'Missioun hat als Virbereedung fir déi mëll Landung vun Chang'e-3 am Joer 2013 gedéngt. Am Dezember 2012 hat d'Sond Chang'e-2 den Asteroid (4179) Toutatis erreecht.

D'Käschtepunkt vun der Missioun gëtt op ronn 900 Millione Yuan respektiv knapps 100 Milliounen Euro beziffert.

## Opbau
D'Chang'e-2 war ufanks als Backup fir d'Chang'e-1 virgesinn. D'Sond baséiert och op dem Dong Fang Hong-III-Bus. Solarzellen (knapps 2&nbsp;kW) fabrizéieren déi elektresch Energie an Drallrieder souwéi Kalgasdüse suerge fir d'Lagreegelung.

Aacht Instrumenter gläichen der Virgängermissioun. D'CCD-Kamera gouf weiderentwéckelt, hir Opléisung mécht aus ongeféier 100 Kilometer Héicht elo siwe Meter aus. Duerch Erofsetze vum Moundorbit um Enn vun der Missioun ka souguer eng Opléisung vun engem Meter erreecht ginn. Déi aner Instrumenter sinn en Detekter fir d'Moosse vun der Deelchestralung vun der Sonn, e LASER-Héichtemiesser, optesch Röntgen- a Gamma-Spektrometer an e Mikrowelleradiometer.

## Missiounsverlaf
Am Géigesaz zum Virgänger Chang'e-1 ass d'Chang'e-2 mat engem méi groussen Dreifstoffasaz direkt op den Äerdmound geflunn. Doduerch hat sech d'Fluchzäit vu bal 14 op 5 Deeg verkierzt. D'Moundëmlafbunn war mat 100 Kilometer Héicht iwwer der Uewerfläch nëmmen nach hallef sou héich wéi bei Chang'e-1. Am Mee 2011 gouf de moundnooste Punkt vun der Bunn weider erofgesat a louch nëmme 15 Kilometer iwwer dem Sinus Iridum. Sou konnte Fotoe mat enger Opléisung vun 1,5 Meter pro Bildpunkt vun der geplangter Landeregioun vum Rover Chang'e-3 gemaach ginn.

Den 9. Juni 2011 goufen d'Dreifwierker vun der Chang'e-2 gezünt, an d'Sond hat d'Ëmlafbunn a Richtung Lagrangepunkt L2 vum Sonn-Äerd-System erreecht. Hei blouf si ongeféier zéng Méint, huet de Sonnewand gemooss an huet China wichteg Erfarungen am Betrib vun enger Déifraumsond geliwwert. Am Abrëll 2012 huet si de Lagrangepunkt L2 verlooss fir den äerdnoen Asteroid (4179) Toutatis z'erreechen. Den 13. Dezember 2012 um 08:30 UTC ass d'Sond dann op enger Distanz vun 3,2&nbsp;km a mat enger Relativvitess vun 10,73&nbsp;km/s laanscht den Asteroid Toutatis geflunn. Dobäi gouf aus enger Distanz vun 93 bis 240&nbsp;km eng Billerserie opgeholl.

## Kuckt och

* Lëscht vun onbemannte Raumfaartmissiounen
* Chronologie vun de Moundmissiounen
* Moundprogramm vun der Volleksrepublik China
* Raumfaart an der Volleksrepublik China
* Lëscht vun de kënschtlechen Objeten um Äerdmound

## Um Spaweck
* Five amazing engineering camera videos from Chang'e-2
Peters (Moundkrater)

De **Peters** ass e klengen Aschlagkrater um nordëstleche Rand vun der viischter Äerdmoundsäit.
Hie läit tëscht de Krateren Neison an Arnold.

De Krater gouf am Joer 1935 offiziell vun der IAU nom däitschen Astronom Christian August Friedrich Peters genannt.

## Um Spaweck
* Peters op The-Moon Wiki
Neison (Moundkrater)

Den **Neison** ass en Aschlagkrater um nordëstleche Rand vun der viischter Äerdmoundsäit. Hie läit südëstlech vum Krater Meton a westlech vum Arnold.

## [[Niewekrater]]en

De Krater krut 1935 vun der IAU offiziell den Numm vum britteschen Astronom a Selenograph Edmund Neison (eigentlech *Edmund Neville Nevill*).

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 4: ënne Mëtt lénks de Krater Neison a seng Ëmgéigend
Arnold (Moundkrater)

Den **Arnold** ass en Aschlagkrater um nordëstleche Rand vun der viischter Äerdmoundsäit. Hie läit ëstlech vum Neison, südlech vum Baillaud an nërdlech vum Democritus. De Kraterrampli ass staark erodéiert an am Südwesten ofgeflaacht, de Kraterkär ass flaach an ouni Zentralbierg.

## [[Niewekrater]]en

De Krater gouf am Joer 1935 vun der IAU offiziell nom däitschen Astronom Christoph Arnold genannt. Ufanks gouf den Numm vum Schroeter verginn.

## Um Spaweck

* Moundkaart Nr 4:De Moundkrater Arnold läit ënnen an der Mëtt.
Händschefabréck Reinhard am Stadgronn

D**'[[Händsch|Händschefabréck]] vum Albert Reinhard am [[Stadgronn]]** an der Plaetisgaass gouf am Joer 1910 fäerdeg gestallt. An hirer beschter Zäit hunn do bis 1.000 Leit geschafft. Et war deemools déi gréisst industriell Firma an der Stad Lëtzebuerg.

## Geschicht
1882 huet den Albert Reinhard, gebuer den 9. August 1853 zu Hamm an Däitschland, eng Gierwerei, Fierwerei an Händschefabréck opgemaach. Hie war bestuet mat der Caroline Frank, enger Tatta vum Otto Heinrich Frank, dem Papp vun der Anne Frank.

Am Ufank hat en e puer Gebaier vun der Gierwerei August Charles & Cie am Gronn gelount, déi en 1886 ganz opkaaft huet. En huet an den 1890er Jore weider Gierwereien an der noer Ëmgéigend kaaft a sou seng Firma vergréissert.

Am Dezember 1904 ass seng Firma ofgebrannt, gouf awer 1905 vum Architekt J.P. Martin nei opgebaut an 1910 op eng Längt vun 160&nbsp;m vergréissert. 1914 hu 560 Leit do geschafft, am Joer 1925 waren et der 1.000.

Den Albert Reinhard ass de 26. Juli 1924 an der Stad Lëtzebuerg gestuerwen. Proprietär vun der Firma goufen d'Bridder Siegmund an Hermann Geiershöfer vun Nürnberg, déi mat den zwee Reinhard-Meedercher Lucie an Irma bestuet waren.

Am Zweete Weltkrich gouf d'Fabréck vum däitschen Okkupant beschlagnaamt. 1941 ass de Betrib vun der Firma Baxmann & Wagner O.H.G. iwwerholl ginn. 1943-44 goufen do mat 205 Leit Gasmaske produzéiert.

Am September 1943 gouf d'Irma Geiershöfer-Reinhard am KZ Auschwitz ëmbruecht an am Mee 1944 ass och de Siegmund Geiershöfer zu Auschwitz am KZ gestuerwen. De 17. August 1942 ass och den Hermann Geiershöfer an der Stad Lëtzebuerg gestuerwen.

1944-45 huet d'Famill Geiershöfer, déi zwee Kanner vum Hermann Geiershöfer, d'Charlotte an de Fredy, d'Händschefabréck nees a Besëtz geholl. Et goufen nees Händschen an och Krawatte produzéiert.

Vun 1947 bis 1953 huet d'Radiosfabréck Ducal den drëtte Stack vun der Händschefabréck gelount fir do mat 60 bis 70 Leit Radioen ze produzéieren.

Enn vun den 1950er Joren ass d'Produktioun gestoppt ginn. De Fredy Geiershöfer, deen 1948 zesumme mat sengem Meedchen offiziell den Numm Storm vu senger Fra ugeholl huet, ass an d'USA emigréiert. Een Deel vun der Fabréck ass vun der Brauerei Funck-Bricher, der spéiderer Brasserie Nationale, kaaft ginn. Deen aneren Deel vum Gebai gouf vun der Gemeng Lëtzebuerg iwwerholl, déi et ofgerappt huet fir do e Park z'amenagéieren.

Den Deel, deen der Brasserie Nationale gehéiert huet, gouf 1985 restauréiert an als Wunnhaus ëmgebaut. Dobäi huet et seng ursprénglech Struktur bäibehalen, nëmmen en Daach mat Mansarden ass zousätzlech drop komm.

## Literatur
* Jean-Claude Schumacher: *Monuments historiques de l'industrie luxembourgeoise - Denkmäler Luxemburger Industriekulltur*, Service des sites et monuments nationaux, 1997, 143 S., ISBN 2-919883-00-3 (D'Händschefabréck Reinhard: S. 84-85)

## Kuckt och
* Händschenindustrie zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Händschefabréck Albert Reinhard am Gronn (op www.industrie.lu)
* Stammbam vun der Famill vum Albert Reinhard
I Zwicky 18

D**'I Zwicky 18** (**I Zw 18**), genannt no hirem Entdecker, Fritz Zwicky, ass eng Zwerggalaxie, déi zirka 59 Millioune Liichtjoer vun eis ewech am Stärebild Ursa Major läit.

Laang Zäit goung een dovun aus, datt d'Galaxiëformatioun schonn e puer Milliarde Joer nom Urknall fäerdeg war. Enn 2004 war et duerch Fotoe vum Hubble-Weltraumteleskop sécher, datt d'I&nbsp;Zwicky&nbsp;18 eréischt 500 Millioune Joer al ass - am Géigesaz zum Beispill zu eiser Mëllechstrooss, déi schonn en Alter vun 12 Milliarde Joer huet.

Duerch nei Auswäertunge vu Fotoe vum Hubble-Teleskop am Joer 2007 goufen allerdéngs liichtschwaach, rout Stären an der I&nbsp;Zwicky&nbsp;18 entdeckt, déi drop hindeiten, datt d'Galaxie däitlech méi al ass, wéi bis elo ugeholl ginn ass, nämlech tëscht 1 an 10 Milliarde Joer.

Zousätzlech gouf d'Distanz vun der I&nbsp;Zwicky&nbsp;18 zu der Mëllechstrooss op 59 Millioune Liichtjoer duerch nei Miessunge bei Cepheide korrigéiert.

D'Galaxie ass déi meescht Zäit zanter hirer Genesis éischter onproduktiv gewiescht an huet eréischt relativ spéit mat der Produktioun vun hire Stären ugefaangen. De Grond fir déi spéit Stäregebuerten ass onbekannt.

## Galerie

I_Zwicky_18a.jpg|Detailléiert Foto, opgeholl vum Hubble-Weltraumteleskop


## Kuckt och

## Um Spaweck
* Astronews: "D'Babygalaxie ass méi al wéi geduecht.
* Hubble Uncovers a Baby Galaxy in a Grown-Up Universe
* Zoom an den I Zwicky 18.
NGC 6401

Den **NGC 6401** (oder *GCl 73* oder *ESO 520-SC11*) ass ee Kugelstärekoup a läit ronn 40.000 Liichtjoer vun eis ewech am Stärebild Ophiuchus.

Hie gouf den 21. Mee 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Literatur
* B. Barbuy, S. Ortolani, E. Bica, S. Desidera: "The metal-rich bulge globular cluster NGC 6401"; Astronomy and Astrophysics Bd. 348, S. 783-788 (1999)

## Um Spaweck

* ''NGC 6401'' SEDS.org (Revised NGC) 
* ''NGC 6401'' NASA Extragalactic Database 
*  SIMBAD Astronomical Database
* ''Enigmatic cluster targeted by Hubble''
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC6401
* https://web.archive.org/web/20160310085926/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC6401&SURVEY=Digitized%20Sky%20Survey
* Artikel a Biller vum NGC 6401 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
Five hundred meter Aperture Spherical Telescope

De **Five hundred meter Aperture Spherical Telescope** (kuerz **FAST**) ass e Radioteleskop mat engem Duerchmiesser vun iwwer 500&nbsp;Meter.

Et ass zanter 2011 am Pingtang-Krees an der Provënz Guizhou am Südweste vu China am Bau. E soll am Joer 2016 fäerdeg ginn, an de gréissten a geneeste Radioteleskop vun der Welt ginn. De Käschtepunkt läit bei 1200&nbsp;Millioune Yuan, ronn 166 Mio. €. Den Terrain gouf ënner 30&nbsp;méigleche Standplaze an enger natierlecher Karstmuld erausgesicht.

D'Endkontroll an d'offiziell Inbetriebnahm huet den 11. Januar 2020 stattfonnt.

D'Anlag gläicht där vum Arecibo-Observatoire.

De FAST-Observatoire soll am Frequenzberäich vun 0.3-3.0&nbsp;GHz bedriwwe ginn.

## Kuckt och

* Lëscht vu Radioteleskopen

## Um Spaweck
* Websäit vum FAST
* Five-Hundred Meter Aperture Spherical Radio Telescope (FAST) Cable-Suspended Robot Model and Comparison with the Arecibo Observatory
55 Days at Peking

**55 Days at Peking** ass en US-amerikanesche Film vum Nicholas Ray aus dem Joer 1963.
## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt op eng romancéiert a geschichtlech net ganz korrekt Manéier de Boxeropstand zu Peking am Joer 1900.
## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
* Fotoe vum Film op DVDBeaver
* De Film op dvdclassic
Scoresby (Moundkrater)

De **Scoresby** ass en Aschlagkrater héich am Norden op der viischter Äerdmoundsäit. Hie läit tëscht de Kratere Challis am Nordwesten a Meton am Südosten. De Krater huet en Zentralbierg. De Kraterrand ass bal net erodéiert.

## [[Niewekrater]]en

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. offiziell nom britteschen Entdecker William Scoresby genannt.

## Um Spaweck
* Scoresby op The-moon Wiki
* Moundkaart Nr 4: De Krater Scoresby läit uewe lénks
Cutting Crew

**Cutting Crew** ass eng brittesch Museksgrupp vun London, déi 1985 gegrënnt gouf. De Stil vun der Grupp ass Pop Rock.

1986 hate se hire gréissten Hit *[[(I Just) Died in Your Arms]]*.

## Discographie
### Albumen
* *[[Broadcast (Album vu Cutting Crew)|Broadcast]]* (1986) – US #16, CAN #11, GER #49, NOR #3, SWE #30, UK #41
* *The Scattering* (1989) – US #150
* *Compus Mentus* (1992)
* *Grinning Souls* (2005)
* *Add To Favourites* (2015)

### Singelen
* *I've Been In Love Before* (1986) – CAN #8, GER #44, IRL #25, UK #24, US #9, US AC #9
* *[[(I Just) Died in Your Arms]]* (1986) – AUS #8, CAN #1, GER #4, IRL #4, UK #4, US #1, US Main #4, US AC #24
* *Any Color* (1987) – UK #87
* *One For The Mocking-Bird* (1987) – AUS #96, CAN #47, UK #52, UK #38, US Main #28
* *(Between A) Rock And A Hard Place* (1989) – CAN #54, UK #66, US #77
* *The Scattering* (1989) – UK #96
* *Everything But My Pride* (1989) – CAN #72, US AC #4
* *The Last Thing* (1990) – CAN #90, US AC #17
* *If That's the Way You Want It* (1992)
* *Hard On You* (2005)
* *Till The Money Run$ Out* (2015)
### Kompilatiounen
* *The Best Of* (1993)
* *Cutting Crew* (2000)
* *The Best of Cutting Crew* (2003)
## Um Spaweck
* Websäit 
* Billboard-Chats
Lyme-Borrelios

D**'Lyme-Borrelios** ass eng Krankheet, déi vun Zecken iwwerdroe gëtt. Den Erreeger ass eng Bakteerie, déi zu der Gattung vun de Borrelie gezielt gëtt.

## Um Spaweck

*Association Luxembourgeoise Borréliose de Lyme asbl.
Josée Hansen

D**'Josée Camille Hansen**, gebuer den 20. Februar 1968 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Journalistin.

## Liewen a Karriär
D'Josée Hansen huet Kommunikatioun op der Université de Provence Aix-Marseille an zu Paräis op der Université Panthéon Assas studéiert. No zwee Joer bei RTL Radio Lëtzebuerg huet si vun 1996 bis 2020 beim *[[D'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]* geschafft. 2015 bis 2019 huet si do de Kulturressort geleet, a vun Abrëll 2019 bis Juli 2020 war si d'Chefredaktesch vun där Zeitung. 

Dono war si gutt 4 Joer laang Direktesch vum *Département de la création et de la promotion artistiques* vum Kulturministère.

Vum Mäerz 2025 un ass si Direktesch vum *Service culture* vun der Stad Esch-Uelzecht. 

Vun 2004 bis 2014 war d'Josée Hansen ausserdeem Presidentin vum Verwaltungsrot vun der Rockhal a vu Februar 2016 bis Oktober 2016  Member vum Verwaltungsrot vum MUDAM.
Louis Simmer

De **Louis Simmer**, gebuer de 26. Abrëll 1889 zu Keel, a gestuerwen den 28. Mäerz 1987 an der Stad Lëtzebuerg, war een héije lëtzebuergesche Staatsbeamten.

Nodeems hien als Professer am Stater Kolléisch an am Stater Meedercherslycée geschafft hat, ass hien 1916 an d'Verwaltung, déi fir den Enseignement verantwortlech war, iwwergewiesselt.

Säin 1926 publizéiert Buch iwwer d'Geschicht vum Léierpersonal am Primär zanter 1815 gouf laang als Standardwierk betruecht.

De 16. Juni 1934 gouf hien zum Conseiller de Gouvernement ernannt.

Wärend den éischte Méint vun der Occupatioun am Zweete Weltkrich, war hie Member vun der Verwaltungskommissioun, zoustänneg fir d'Ëffentlech Erzéiung, fir d'Konscht a fir d'Wëssenschaften, awer och fir d'Kulten. Am Rapport Artuso gëtt seng Haltung an der Juddeverfollgung ganz kritesch betruecht.

Nom Zweete Weltkrich war hie Member vun der Conférence de St. Vincent de Paul.

1949 goung de Louis Simmer an d'Pensioun.

## Gielchen
* 

## Publikatiounen
Louis Simmer, *Étude sur la formation du personnel de notre enseignement primaire depuis 1815*; Lëtzebuerg (Jos. Beffort), 1926, 134 S.

## Literatur
* Félix Heuertz & Charles Lang, *Le personnel de l'enseignement secondaire et supérieur du Grand-Duché de Luxembourg (1839-1922) - Travail statistique de Félix Heuertz (1922) complété par Charles Lang (1967)*; Lëtzebuerg (Ministère de l'Éducation nationale), 1967; fir de **Louis Simmer**, vgl. Ss. 90-91!
Thelxinoe (Mound)

De Mound **Thelxinoe** (Jupiter XLII) ass ee vun de klenge Mounde vum Planéit Jupiter.

## Entdeckung
Den Thelxinoe gouf am Joer 2004 op Fotoen entdeckt, déi den 9. Februar 2003 vun Astronome vun der Universitéit vun Hawaii gemaach goufen. De Mound krut den 30. Mäerz 2005 vun der I.A.U. den offiziellen Numm **Thelxinoe**, sou no der Thelxinoe genannt, enger titanescher Mus.

## Bunndaten
Den Thelxinoe kreest a 628 Deeg an 43 Minutten op enger mëttlerer Distanz vun 21.162.000&nbsp;km ëm de Jupiter. D'Bunn huet eng Exzentrizitéit vun 0,2206. Mat enger Inklinatioun vun 151,4° géint de lokale Laplace-Plang ass d'Bunn retrograd, d.&nbsp;h. de Mound beweegt sech géint d'Rotatiounsrichtung vum Jupiter ëm de Planéit.

Wéinst senge Bunneegenschafte gëtt den Thelxinoe zu der Ananke-Grupp gezielt, genannt nom Jupitermound Ananke.

## Physikalesch Daten
Den Thelxinoe huet en Duerchmiesser vun 2&nbsp;km. Seng Dicht gëtt op 2,6 g/cm³ geschat. Hien ass warscheinlech haaptsächlech aus Silikatgestengs opgebaut.
Hien huet eng ganz däischter Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,04, d.&nbsp;h., nëmme 4 % vum agestraalte Sonneliicht gi reflektéiert. Seng visuell Magnitude ass 23,5m.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* MPEC 2004-B41: ''S/2003 J 22'' 24. Januar 2004 (Entdeckung)
* MPEC 2004-B82: ''S/2003 J 22'' 31. Januar 2004 (Zeréckentdeckung)
Funerarium

**Funerarium** ass eng lëtzebuergesch Museksgrupp vu Steenem, déi 2003 gegrënnt gouf. De Stil vun der Grupp ass Black Metal.

## D'Band

### Memberen
* *De Rais* (2003–), Gesank, Bass, Rhythmusgittar
* *Necroshadow* (2003–), Batterie

### Ex-Memberen
* *A.W. "Caacrinolaas"* (2003–2005), Éischt Gittar
* *M.S. "Penetrator"* (2003–2004), Bass

## Discographie

### Albumen
* *Nocthule* (2008) – 

### Demoen
* *Demo 2005* (2005)

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Rockgruppen

## Um Spaweck
* Websäit