open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kompetenz (Pedagogik)

De Begrëff **Kompetenz** an der Pedagogik geet ënner anerem op de Kompetenzmodell vun der kritesch-konstruktiver Didaktik vum Wolfgang Klafki zeréck.

Mat deem Begrëff ginn d'Kapazitéite beschriwwen, mat där een a bestëmmte Gebidder Problemer léise kann, awer och d'Bereetschaft, dat dann ze maachen.

Am erzéiungswëssenschaftleche Kompetenzbegrëff sinn also sachlech-kategorial a methodesch Elementer matenee verknëppt an och d'Uwendung.

D'Bedeitung vum Wuert ëmfaasst also d'Fäegkeet, d'Bereetschaft an d'Zoustännegkeet.
Bildung

**Bildung** (vu Mhd. *Bildunga,* Schöpfung, Gestalt) bezeechent d'Formung vum Mënsch duerch seng geeschteg Fäegkeeten.

De Begrëff bezitt sech souwuel op de Prozess (sech bilden), wéi och op den Zoustand (gebilt sinn). Déi zweet Bedeitung entsprécht allerdéngs engem bestëmmte Bildungsideal, wat eeben am Laf vum Bildungsprozess ugestrieft gëtt. Een Zeeche vu Bildung, dat bal alle Bildungstheorien entsprécht, ass e reflektéiert Verhalen zu sech selwer, zu Aneren an zu der Welt.

De modernen, dynameschen a ganzheetleche Begrëff steet fir en Entwécklungsprozess, dee sech duerch d'ganzt Liewen zitt an duerch deen de Mënsch seng geeschteg, kulturell a liewenspraktesch Fäegkeeten an och seng perséinlech a sozial Kompetenzen erweidere kann.

## Kuckt och
* Educatioun
Kommissioun Juncker

D**'Kommissioun Juncker** war de Collège vun Europäesche Kommissären ënner dem President Jean-Claude Juncker. Si war vum 1. November 2014 bis den 30. November 2019 am Amt. Si war d'Nofollgerin vun der Kommissioun Barroso II. Si bestoung aus dem President a 27 Kommissären, wouvunner der 7 Vizepresident waren.

Am Juli 2014 hunn 422 Deputéiert vum Europäesche Parlament fir de Juncker gestëmmt, 250 géint en, 47 hu sech enthalen, 10 Stëmme waren ongëlteg an 22 goufen net ofginn.

Déi eenzel Kommissäre ginn, op Virschlag vun den eenzele Regierunge vun de Memberlänner, vum President erausgesicht; et ass och hien, deen d'hir Aarbechtsberäicher festleet.

Nodeems déi eenzel Kandidaten op e Kommissärsposte vum Europäesche Parlament ausgefrot goufen (wouropshin ee Kandidat huet missen ersat ginn), huet d'Parlament den 22. Oktober 2014 mat 423 dofir an 209 dergéint (bei 67 Enthalungen) der Juncker-Kommissioun säi Vertrauen ausgeschwat.

## Cluster
D'Kommissäre schaffen a sougenannte *Clusteren* (am Ganze fënnef) zesummen, d.&nbsp;h. a Politikberäicher, déi ënner dës 5 Rubricke falen (si entspriechen deene vum EU-Budget):
* Intelligenten an inklusive Wuesstem
* Nohaltege Wuesstem an natierlech Ressourcen
* Sécherheet a Biergerrechter
* Globaalt Europa
* Administratioun

## D'Ekipp vun der Kommissioun Juncker

## Um Spaweck

*Kommissäre vun der Kommissioun
Kommissioun Barroso II

D**'Kommissioun Barroso II** war de Collège vun Europäesche Kommissären ënner dem President José Manuel Barroso. Si war vum 10. Februar 2010 bis den 31. Oktober 2014 am Amt. Si war d'Nofollgerin vun der Kommissioun Barroso I. Si bestoung aus dem President a bis den 31. Dezember 2012 aus 26 Kommissären, wouvunner der 7 Vizepresident waren. Nom Bäitrëtt vu Kroatien koum 1 weidere Kommissär bäi. 

## D'Ekipp vum José Manuel Barroso

## Um Spaweck
François-René de Chateaubriand

De **François-René, Vicomte de Chateaubriand**, gebuer de 4. September 1768 zu Saint-Malo, a gestuerwen de 4. Juli 1848 zu Paräis, war e franséische Schrëftsteller, Politiker an Diplomat. Hie gëllt als ee vun de Grënner vum der literarescher Romantik a Frankräich.

Bekannt Wierker vun him si *Le Génie du Christianisme* (1802), en anti-opklärerescht an antirevolutionärt Pamphlet, an doranner d'Erzielungen *Atala* a *René* (déi och eenzel erauskoumen). *Atala* geet ëm de Konflikt tëscht Léift a Keuschheet vun enger jonker Fra, déi als Auswee just e Suizid aus deem Dilemma gesäit, iwwerdeems *René* e romantesche Kënschtler portraitiéiert, dee sech mam *Mal du siècle* schwéier deet.

Ausserdeem huet de Chateaubriad e Reesroman (*Itinéraire de Paris à Jérusalem*, 1811) an tragesch Liebesromaner, resp. -novelle geschriwwen (*Les Martyrs, ou le Triomphe de la religion chrétienne* (1809), *Les aventures du dernier Abencérage*, 1826 erauskomm).

Als Adlege war de Chateabriand géint d'Revolutioun, fir den Napoleon an d'Restauratioun vun de Bourbonen ënner dem 
Louis XVIII. Ausserdeem war hien an den 1820er Joren Ambassadeur, a war Editeur vun der Zäitschrëft *Le Conservateur*.

No der Julirevolutioun 1830, wou e sech aus der Politk zeréckgezunn huet, huet hien historesch Bicher geschriwwen, dorënner *Études historiques* (1831), den *Essai sur la littérature anglaise* (1836) an d'Geschicht vum Kongress vu Verona (1838). An de leschte Joren huet en u senge monumentale Mémoirë geschriwwen, de *Mémoires d'outre-tombe*, déi eréischt posthum publizéiert sollte ginn.

## Dëst an dat
Nom Chateaubriand gouf e klassesche Plat vun engem Rëndfleeschsfilet aus der franséischer Kichen gennant: de Steak Chateaubriand.

## Wierker (Auswiel)

* *Essai sur les révolutions* (1797)
* *[[Atala (Novelle)|Atala]]* (1801)
* *Génie du christianisme* (1802); 2021 vum Maxence Caron nei editéiert, mat anere Wierker zesummen: *Génie du christianisme - Textes historiques - Pamphlets - Essais politiques*; Paräis (Robert Laffont; collection 'Bouquins'); 1095 Säiten. ISBN 978-2-221-24303-9.
* *René* (1802)
* *Les martyrs* (1809)
* *Itinéraire de Paris à Jérusalem et de Jérusalem à Paris (...)* (1811)
* *De Buonaparte, des Bourbons, et de la nécessité de se rallier à nos princes légitimes, pour le bonheur de la France et celui de l'Europe* (1814)
* *Vie de Rancé* (1844)
* *Mémoires d'outre-tombe* (1848)

## Literatur
* Edoardo Costadura: *Der Edelmann am Schreibpult. Zum Selbstverständnis aristokratischer Literaten zwischen Renaissance und Revolution.* Niemeyer, Tübingen 2006
* Reinhold R. Grimm: *Wendezeiten, Revolution und Poesie: François-René de Chateaubriand* in: Jenaer Universitätsreden 15, 2005, S. 41–70
* Manfred Lentzen: *Francois-René de Chateaubriand* in: *Französische Literatur des 19. Jahrhunderts. I. Romantik und Realismus.* Quelle & Meyer, Heidelberg 1979, S. 189–216
* Friedrich Sieburg: *Chateaubriand. Romantik und Politik.* Deutsche Verlags-AnstaltDVA 1959; och Ullstein 1988.

## Um Spaweck
Max Delbrück

De **Max** Ludwig Henning **Delbrück**, gebuer de 4. September 1906 zu Berlin, a gestuerwen den 9. Mäerz 1981 zu Pasadena, Kalifornien, war en däitschen, vun 1945 un US-amerikanesche Geneetiker, Biophysiker an Nobelpräisdréier.
Hien huet mat dozou bäigedroen, datt Molekularbiologie erfuerscht soll ginn, an huet vum Enn vun den 1930er Joren u Physiker dozou bruecht, sech fir Biologie z'intresséieren (wat deemools streng ofgetrennten Disziplinne waren), absënns fir d'Grondlagefuerschung vun de Genen, vun deenen deemools net villes gewosst war.

__TOC__

Hien huet 1945 mam Salvador Luria an dem Alfred Hershey d'Phage Group op d'Bee gesat, déi en och geleet huet, an en huet sou wichteg Aspekter vun der Physiologie vun den Zelle entdeckt. Déi dräi hunn dann och 1969 zesummen den Nobelpräis fir Physiologie oder Medezin kritt "fir hir Entdeckungen iwwer de Vermehrungsmechanismus an d'geneetesch Struktur vu Viren".

## Wierker (Auswiel)
* *Über die Natur der Genmutation und der Genstruktur*. (mam Nicolaj W. Timoféeff-Ressovsky an dem Karl Günter Zimmer) Weidmann, Berlin 1935
* *Wahrheit und Wirklichkeit: Über die Evolution des Erkennens*. Rasch und Röhring, Hamburg 1986, ISBN 3-89136-058-4
* *Die Pipette ist meine Klarinette. Originaltonaufnahmen 1954-1979*, hrsg. v. Klaus Sander. Audio-CD, 65 min. supposé, Köln 2007, ISBN 978-3-932513-75-6
* *A physicist's renewed look at biology: Twenty years later.* Science, 12 June, 168, 1312-1315 (1970).

## Literatur
* J. Cairns, G. S. Stent, J.D. Watson (Hrsg.): *Phage and the Origins of Molecular Biology*, CSHL Press, Cold Spring Harbor, NY, 1992, ISBN 0-87969-595-1
* Ernst Peter Fischer: *Das Atom der Biologen. Max Delbrück und der Ursprung der Molekulargeneetik.* Piper, München und Zürich 1988.
* Erhard Geißler: *Drosophila oder die Versuchung*. Berliner Wissenschaftsverlag 2010.
## Kuckt och
* Lëscht vun den Nobelpräisdréier fir Physiologie oder Medezin
## Um Spaweck
Albert Schweitzer

Den **Albert Schweitzer**, gebuer de 14. Januar 1875 zu Kaysersberg am Elsass (dunn Däitscht Räich), a gestuerwen de 4. September 1965 zu Lambaréné, Gabun, war en däitschen, vun 1920 u franséischen Dokter evangeeleschen Theolog, Organist, Philosoph a Pazifist.

De Schweitzer huet zu Lambaréné e Spidol gegrënnt. Hien huet theologesch a philosophesch Texter publizéiert, Ofhandlungen iwwer Musek, absënns iwwer de Johann Sebastian Bach, an och autobiographesch Schrëften, déi wäit Opmierksamkeet kruten.

1952 ass de Schweitzer mam Nobelpräis fir de Fridden ausgezeechent ginn. Hie krut de Präis awer eréischt 1953 iwwerreecht.

## Um Spaweck
Lord Protector

**Lord Protector** war an England am Mëttelalter den Titel vun engem Regent.

Bekannt gouf en awer virun allem an der kuerzer Phas vun der brittescher Geschicht, wéi Groussbritannien vu 1653 bis 1659 eng Republik war. Zwéi Staatscheffen haten deen Titel: Den Oliver Cromwell a säi Jong, de Richard Cromwell.

## Geschicht
Nodeems den Charles I. vun England 1649 gekäppt an domat d'Monarchie an England ofgeschaaft gi war (*kuckt: [[Englesch Revolutioun]]*), huet den Oliver Cromwell probéiert, eng nei Verfassung op d'Been ze setzen, wat awer näischt gouf. Geschwënn huet hien dat gemaach, wat e virdrun dem Kinnek virgeworf hat: 1653 huet en an engem Staatsstreech d'Parlament opgeléist an eng Militärdiktatur agefouert, als där hire Chef hien den Titel *Lord Protector* ugeholl huet.

Wéi den Oliver Cromwell 1658 gestuerwen ass, huet säi Jong Richard d'Amt an den Titel iwwerholl. Hie konnt sech awer weeder bei der Arméi nach bei der Bevëlkerung duerchsetzen an huet am Fréijoer 1659 ofgedankt. Dat huet de Wee fir eng Restauratioun vun der Stuart-Kinneksfamill ënner dem Charles II., d'Joer drop fräigemaach.

## Literatur
* *A History of Britain – The Stuarts*. Ladybird, 1991. ISBN 0-7214-3370-7.
Victor Lenert

De **Victor Lenert**, gebuer den 25. Januar 1905 zu Beefort a gestuerwen den 28. Oktober 1970, war e lëtzebuergeschen Douanier an Erfinder.

Hien huet den 22. Mäerz 1946 e Brevet fir de Bau vun engem Perpetuum mobile ugemellt.

Et war dëst e Rad, bei deem sech, wann et gedréint huet, Gewiichter, déi ronderëm an Trommele waren, verlagert hunn, an duerch Hiewelwierkung nei Schwong kritt hunn.

Well kee sech dofir intresséiert huet, déi Maschinn ze bauen - déi franséisch Académie royale des Sciences hat z.&nbsp;B. schonn 1775 festgestallt, datt Perpetuum-mobileën absolut onméiglech wieren - huet de Lenert nach e puer Konferenzen organiséiert an eng Broschür publizéiert, fir drop opmierksam ze maachen.
An der Broschür (no eegener Ausso *"èn historescht Dokument"*) schrouf en, hiren Zweck wier,

*...jidder Ênzelnen mat menger invention bekannt ze man fir dat kè mir spe'der de 'Reproche' mâche kann, ech hätt neischt fir meng Idé n der Hémecht önnerholl, resp. fir se opzerîchten. Ech mâche wât a menge Kräften ass, a kè me' we' ech, ge'f et bedaueren, a liewenslänglech dofir kränken, wann d'Ausland ons zevir ke'm, an sech domat de 'Prestige' an d' 'Sensatio'n' verschâfe ge'f, den 1. 'Perpetuum Mobile' gebaut ze hun.*

## Literatur
* Romain Hilgert:"Victor Lenerts Perpetuum mobile." In: *d'Lëtzebuerger Land* Nr.32, 8. August 2014, S.13.
Moskwa-City

**Moskwa-City** (oder Moskau City, russ.: Москва-Сити) ass en neie Quartier an der russescher Haaptstad Moskau, deen nach am Gaang ass, gebaut ze ginn. Mam ganzen Numm heescht e **Moskauer Internationalen Handelszentrum Moskwa-City** (*Московский международный деловой центр «Москва-Сити»*).

E läit haaptsächlech um lénksen Uwänner vun der Moskwa, um westleche Bord vum Bezierk Zentrum, eng 5&nbsp;km Loftlinn ewech vum Kreml. Et solle virun allem Geschäfts- a Bürosgebaier dohikommen, dorënner eng ganz Rëtsch héich an architektonesch spektakulär Wollekekrazerten. An eenzelen dovu si Luxuswunnengen dran.

1992 gouf d'Aktiëgesellschaft *Moskwa-City* gegrënnt, déi de ronn 100&nbsp;Hektar groussen Terrain vun der Stad gepacht huet, fir dorop Bauprojeten auszeféieren. Den Terrain louch relativ no um Zentrum, a war gutt un d'Transportinfrastruktur ugeschloss. E puer Joer drop gouf mat den Aarbechten ugefaangen.

## Markant Héichhaiser a soss Bauwierker (Auswiel)
* *Tower 2000* (2000/2001 als éischte fäerdeg), en Héichhaus mat 34 Stäck, an do derbäi d'Bagrationbréck (1997) iwwer d'Moskwa.
* *Evolution* (virdrun *City Palace* oder *Wedding Palace*), 249 Meter héich mat 48 Stäck, war 2014 fäerdeg. 
* *Imperia Tower*, 239 Meter héich mat 60 Stäck (geplangt)
* *Gorod Stoliz* (engl. *Capital City*; 2010 fäerdeg), 2 Tierm, deen een ("Moskau") 302 héich mat 76 Stäck, deen aneren ("Sankt Péitersbuerg") 257 Meter héich mat 65 Stäck. D'Tierm gesinn aus wéi openeegetässelt Baukastestécker.
* *Naberejnaja-Tuerm*, e Komplex mat 3 Héichhaiser, dorënner een 268 Meter héije Wollekekrazert (fäerdeg resp. 2003, 2004 an 2007). 
* *Eurasia* (am Bau), soll 309 Meter héich ginn a 75 Stäck hunn. 
* *Federazija*, e Projet vun 2 Héichhaiser mat driwwer enger Tuermspëtzt vu 506 Meter, eent vun 360 Meter/93 Stäck an eent vun 243 Meter/62 Stäck (ugefaangen 2004, soll 2017 fäerdeg ginn).
* *Mercury City Tower*, 339 Meter héich mat 75 Stäck (vun 2009 bis 2013 am Bau).
* *Oko Business Centre*, e Gebaikomplex aus dräi Tierm: um Südtuerm hu se vun 2011 bis 2015 geschafft fir en op 354 Meter a 85 Stäck eropzezéie wouduerch e momentan deen héchste Wollekekrazert an Europa ass, den Nordtuerm huet 245 Meter an 49 Stäck, an dann ass dernieft nach en dräi Stären Hotel mat 79 Meter an 22 Stäck. 
* *Nordtuerm* (russ. Северная башня), 108 Meter mat 27 Stäck, 2007 fäerdeg.

## Um Spaweck
Heterochromie

**Heterochromie** nennt ee bei enger Iris vum A de Fait, datt entweeder bei engem an dem selwechten A d'Iris verschiddefaarwech Zonen Opweises huet (lat.: *heterochromia iridum*) oder, datt déi zwou Irisse vun den zwee Ae vun engem Individuum eng verschidde Faarf hunn (lat.: *heterochromia iridis*).

D'Faarf vun der Iris geet virun allem op d'Intensitéit vun der Konzentratioun vu Melanin zeréck. Ass dës an engem A oder tëschent zwee Aen net iwwerall d'selwecht, kënnt et zu Heterochromie.

Heterochromie ass dacks geneetesch bedingt, kann awer och pathologesch Ursaachen hunn (z.&nbsp;B. Tumoren oder Blessuren).

Net nëmmen beim Mënsch, och bei Déierenaarte kann Heterochromie virkommen. Bei verschiddene Rassen ass dat méi heefeg, sou datt dës Eegenschaft da bewosst geziicht gëtt, wéi z.&nbsp;B. bei Tierkeschen Angorakazen.

## Um Spaweck
Planisphär vum Cantino

D**'Planisphär** (oder Weltkaart) **vum Cantino**, och bekannt als **Cantino-Planisphär** oder **Cantino-Weltkaart**, ass eng Kaart, déi ëm 1501 entstanen ass, an déi d'Welt, vum Stand vun de portugiseschen Entdeckungen am Osten an am Weste aus, weist. Se gouf nom Alberto Cantino genannt, deen heemlech eng Kopie vun dëser geheim gehalener Kaart maache gelooss hat, fir se 1502, am Opdrag vum Ercole I. d'Este, Herzog vu Ferrara, vu Portugal an Italien ze schmuggelen.

D'Kaart ass bemierkenswäert, well se déi Deeler vu Brasilen weist, déi just virdru vum portugisesche Séifuerer Pedro Álvares Cabral entdeckt goufen. Doriwer eraus gëtt d'Kaart mat grousser Genauegkeet d'Erkenntnesser vum Christoph Kolumbus senge Reesen an d'Karibik erëm, déi vum Vasco da Gama a méi spéit vum Pedro Álvares Cabral an Ostafrika an an Indien, an och déi vum Gaspar a Miguel Corte-Real (de Jonge vum Entdecker João Vaz Corte-Real) a Grönland an Neifundland. Och d'Linn, déi um Traité vun Tordesillas tëscht Spuenien a Portugal festgehale gouf, fir hir jeweileg Intressegebidder ofzegreznen, ass drop marquéiert. Si ass mat déi éischt Kaart, déi déi verschidde Weltdeeler mat de bis do bekannte Plazen op deene korrekte Breedegraden erëmgëtt.

D'geographesch Informatioune vun der Cantino-Kaart goufen an Italien an d'Caveri-Kaart iwwerdroen, vun där hirersäits ugeholl gëtt, datt se d'Primärquell vum Martin Waldseemüller senger Weltkaart aus dem Joer 1507 war.

D'Kaart ass 218 × 102&nbsp;cm grouss. Se besteet aus dräi uneneegepaapte Pergamentblieder, ass op der Hand gezeechent a koloréiert. Se gëtt haut an der Biblioteca Estense zu Modena an Italien, versuergt.

Et gëtt e populärwissenschaftleche Roman vum hollänneschen Historiker Gerard Vindt, deen d'Geschicht vun der Kaart an hir machtpolitesch Bedeitung als Sujet huet.

## Literatur
* Ernesto Milano (Verf.), Ministero per i beni culturali, Ufficio centrale per i beni librari e gli istituti culturali, Biblioteca estense e universitaria di Modena (Hrsg.): *La carta del Cantino e la rappresentazione della terra nei codici e nei libri a stampa della Biblioteca estense e universitaria*. Schriftenreihe: *Il giardino delle Esperidi.* 1. Il Bulino, Modena 1991.
* Gérard Vindt: *Le planisphère d'Alberto Cantino, Lisbonne 1502*. Éd. Autrement Littératures, Paris 1998, ISBN 2-86260-809-2.
* Guarino Alves d'Oliveira: *A costa setentrional do Brasil na carta de navegar de Alberto Cantino: (charta del navigare); exame crítico e paleográfico exornado com o cimélio de Nicolò de Cavéri] para servir à história das viagens de [[Gaspar de Lemos]] e Gonçalo Coelho; (1501–1503)*. Ed. A Fortaleza, Fortaleza (Ceará, Brasil) 1968.
* Miles Harvey: *The Island of Lost Maps: A True Story of Cartographic Crime*. Random House, New York 2000 ISBN 0-7679-0826-0.
* Jorge Nascimento Rodrigues, Tessaleno Devezas: *Portugal - O Pioneiro da Globalização.* Centro Atlântico, Famalicão (Portugal) 2007, ISBN 978-989-615-042-6.

## Um Spaweck
Place de la Constitution

D**'Place de la Constitution**, am Volleksmond „(Bei der) Gëlle Fra“ genannt, ass eng Plaz an der Uewerstad vun der Stad Lëtzebuerg. Se läit um Bord vum Boulevard Roosevelt (N50), op der fréierer Bastioun Beck.

An der Mëtt vun der Plaz steet de *Monument du souvenir*, déi sougenannt *[[Gëlle Fra]]*, déi der Plaz hire Lëtzebuerger Gebrauchsnumm ginn huet. Ronderëm d'Monument si Parkplazen. D'Plaz gëtt awer och fir Volleksfester, den Oktav-Mäertchen oder de Chrëschtmaart benotzt.

Am Abrëll an am August 2019 gouf bekannt gemaach, datt d'Plaz vum Staat ëmgebaut soll ginn, fir se méi attraktiv fir d'Foussgänger ze maachen. D'Parkplazen, inklusiv déi vun den Touristebussen, solle verschwannen. D'Stad Lëtzebuerg hirersäits plangt fir e Lift z'installéieren, deen d'Plaz mam Péitrussdall verbënnt. E Concours fir d'Neigestaltung gëtt am Hierscht 2019 ausgeschriwwen.

## Biller

Fichier:Place de la Constitution a Kathedral NOV13.jpg|Vue op d**Gëlle Fra'', riets d'[[Kathedral Notre-Dame vu Lëtzebuerg|Kathedral]]
Fichier:Luxemb pl Constitution from cathedral 01.jpg|Vue op d'Plaz a Richtung Weste gekuckt
Fichier:" GËLLE FRA " the " GOLDEN LADY " at Christmas.jpg|D**Gëlle Fra* an der Chrëschtzäit
Fichier:Luxembourg, Oktavmäertchen 2018 (23).jpg|Den Oktav-Mäertche bei der *Gëlle Fra''.


## Kuckt och

* Bastioun Beck

## Um Spaweck
David (Michelangelo)

Den **David** vum Michelangelo (1475–1564) ass eng Skulptur, déi tëschent 1501 a 1504 zu Florenz entstanen ass. Et ass déi éischt Monumentalstatu aus der Héichrenaissance a gëllt allgemeng als déi bekanntst Skulptur vun der Konschtgeschicht. D'Original steet zanter 1873 an der Galleria dell'Accademia zu Florenz.

## Beschreiwung
D'Skulptur weist den David aus der Bibel, wéi dee prett ass, mat enger Steeschleider iwwer der Schëller, mam Ris Goliath ze kämpfen (1 Sam 17). Si ass, mam Sockel, 5,17 m héich an aus Marber vu Carrara. De Michelangelo huet 1501 d'Commande vun der Florenzer *Arte Della Lana*, der Wollwiewerzonft kritt, fir aus engem Block Marber, deen déi hat, sou eng Statu ze maachen. Virun him hate schonn zwéi Skulpteure probéiert, aus dem Block eng David-Figur ze maachen, hunn awer bei de graffe Proportiounen opgehalen: 1464 den Agostino di Duccio a 1476 den Antonio Rossellino.

Ursprénglech war geplangt, d'Figur baussen un der Kierch Santa Maria del Fiore unzebréngen. 1504 huet eng Kommissioun, déi vun der *[[Signoria]]* vun der Stad agesat gi war (an an där ë.&nbsp;a. de Sandro Botticelli an de Leonardo da Vinci Member waren), awer decidéiert, datt den *David* virun de Palazzo Vecchio, dem Sëtz vun der *Signoria*, op d'Piazza della Signoria, stoe komme soll. Do gouf en den 8. September 1504 feierlech ageweit.

Well am 19. Joerhonnert d'Statu ëmmer méi duerch d'Wieder an duerch Vullendreck beschiedegt gouf, gouf decidéiert, se ënnerdaach ze stellen. Sou koum se 1873 an d'Florentiner *Accademia*, wou extra e Raum dofir gebaut gouf. 1910 gouf op der Plaz, wou se virdru stoung, eng Kopie opgeriicht.


Fichier:Michelangelo's David.JPG|Den David vu riets gekuckt...
Fichier:Michelangelo's David 2.JPG|... a vu lénks


## Literatur
* Adelmann, Willi u.a.: *Florenz*. Frankfurt am Main, 1982; S. 236–256.
* Amendola, Aurelio (Fotografien) und Paolucci, Antonio (Text): *Michelangelos David*, DuMont-Literatur-und -Kunst-Verlag, Köln 2002, ISBN 3-8321-7189-4. 95 S. 
* Heimann, My: *Florenz und die Medici*. Köln, 1981
* *Michelangelo's David. A Masterpiece Restored* / Text: Franca Falletti; Hg.: HoIlaria Ferraris, Christopher McDowall; Fotos: Antonio Quattrone; Übersetzung: Joan Reifsnyder. Giunti / Firenze Musei, Mailand 2006. ISBN 978-88-09-03760-1

## Um Spaweck
Bochotnica

**Bochotnica** ass en Duerf am Südoste vu Polen. Et läit op der Weichsel (Wisła), tëscht Puławy a Lublin an huet ronn 1.000 Awunner(Stand 2021). Et läit am Powiat Puławy an der Woiwodschaft Lublin.

## Um Spaweck
John Dalton

Den **John Dalton**, gebuer de 6. September 1766 zu Eaglesfield, Cumberland, a gestuerwen de 27. Juli 1844 zu Manchester, war en englesche Cheemiker an Naturwëssenschaftler. No him gouf déi alternativ Bezeechnung *Dalton* (Da) fir d'Atomar Masseneenheet genannt.

## Atomtheorie
Ier e sech fir d'Chimie intresséiert huet, war den Dalton Meteorolog. 1803 huet hien an enger Virliesung seng Atomtheorie detailléiert presentéiert. Säi wichtegst Wierk, an deem en déi Theorie beschreift, ass *A new system of chemical philosophy* (1808). Dora kommen déi heite Postulater vir:
# All Matière besteet aus klenge Partikelen, déi net gedeelt kënne ginn (Atomismus).
# All Atomer vun engem bestëmmten Element hunn hir eegen, eenzegaarteg Eegenschaften an hir eege Mass. 
# Verschidde cheemesch Elementer bestinn aus verschiddenen Zorten Atomer. All Atomzort huet eng charakteristesch Mass.
# Atomer kënnen net zerstéiert ginn a behalen hir Identitéit no enger cheemescher Reaktioun (am Géigesaz zu deem wat d'Alchimie behaapt hat).
# Cheemesch Verbindunge ginn duerch Kombinatioune vun Atome vu verschiddenen Elementer forméiert. Eng bestëmmt cheemesch Verbindung huet ëmmer dat selwecht Verhale vun den Atomer vun den Elementer, déi zesummekommen. 
# Et gëtt 3 Zorten Atomer: einfacher, zesummegesater a komplexer.

Den Dalton huet och op engem anere Gebitt Pionéieraarbecht geleescht: Hie war deen éischten, deen d'Faarweblannheet wëssenschaftlech beschriwwen huet (*Extraordinary facts relating to the vision of colours* 1794). Hie war selwer faarweblann, an déi Anomalie vun der Vue gëtt och alt, him zu Éieren, *Daltonismus* genannt.

## Bibliographie
* *Meteorological Observations and Essays*, 1793
* *Extraordinary facts relating to the vision of colours*, 1794
* *Elements of English Grammar*, 1801
* *A New System of Chemical Philosophy*, 1808
## Kuckt och
* Lëscht vu Physiker
* Lëscht vu Cheemiker
* Elementsymbol

## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker
* Lëscht vu Physiker

## Um Spaweck
Marc Michel (Schauspiller)

De **Marc Michel**, gebuer de 4. Dezember 1932 zu Montreux an der Schwäiz, a gestuerwen den 3. November 2016 zu Dreux, war e Schwäizer Schauspiller.
 
Bekannt Filmer mam Marc Michel sinn *Le trou* (1960) vum Jacques Becker mam Michel Constantin a Philippe Leroy, dann zwéi Filmer vum Jacques Demy *Lola* (1961) mam Anouk Aimée a Jacques Harden a *Les parapluies de Cherbourg* (1964) mam Catherine Deneuve a Nino Castelnuovo.

## Filmographie
### Kino
* 1955: *[[Sophie et le crime]]*, vum Pierre Gaspard-Huit mam Marina Vlady a Peter van Eyck
* 1955: *Les premiers outrages*, vum Jean Gourguet mam Françoise Vatel a Maurice Sarfati 
* 1960: *[[Le trou]]*, vum Jacques Becker mam Michel Constantin a Philippe Leroy 
* 1961: *[[Lola (Film 1961)|Lola]]*, vum Jacques Demy mam Anouk Aimée a Jacques Harden 
* 1963: *Désormais*, vum Denis Epstein mam Paul Vecchiali (Kuerzfilm)
* 1963: *Blague dans le coin*, vum Maurice Labro mam Fernandel a Perrette Pradier
* 1963: *[[La ragazza di Bube]]*, vum Luigi Comencini mam Claudia Cardinale an George Chakiris 
* 1964: *El señor de La Salle*, vum Luis César Amadori mam Mel Ferrer a Fernando Rey
* 1964: *[[Les parapluies de Cherbourg]]*, vum Jacques Demy mam Catherine Deneuve an Nino Castelnuovo 
* 1965: *Su e giù*, vum Mino Guerrini 
* 1965: *[[Samba (Film 1965)|Samba]]*, vum Rafael Gil mam Sara Montiel 
* 1965: *La bugiarda*, vum Luigi Comencini mam Catherine Spaak an Enrico Maria Salerno
* 1967: * Singapore, Singapore*, vum Bernard Toublanc-Michel mam Sean Flynn a Marika Green 
* 1968: *Capitaine Singrid*, vum Jean Leduc mam Elga Andersen a Robert Woods 
* 1969: *Les chemins de Katmandou*, vum André Cayatte mam Jane Birkin a Serge Gainsbourg 
* 1970: *Le cœur fou*, vum Jean-Gabriel Albicocco mam Michel Auclair an Ewa Swann 
* 1973: *[[Il n'y a pas de fumée sans feu]]*, vum André Cayatte mam Annie Girardot a Mireille Darc 
* 1977: *[[Madame Claude (Film 1977)|Madame Claude]]*, vum Just Jaeckin mam Françoise Fabian a Klaus Kinski 
* 1983: *Un dimanche de flic*, vum Michel Vianey mam Victor Lanoux a Jean Rochefort 
* 1998: *Sucre amer* vum Christian Lara 
* 2003: *Après tout*, vum César Campoy (Kuerzfilm) 
* 2004: *1802, l'épopée guadeloupéenne*, vum Christian Lara

## Um Spaweck
Prizren

**Prizren** (op Albanesch: *Prizren* oder *Prizreni*, op Serbesch: *Призрен/Prizren*) ass mat  – no der Haaptstad Pristina – déi zweetgréisst Stad am Kosovo. Si ass de wichtegsten Handels- a Verwaltungszentrum am Süde vum Land. D'Gemeng Prizren grenzt un Albanien am Westen an un Nordmazedonien am Osten. 

Déi meescht Awunner si Kosovo-Albaner (82%), donieft gëtt et ënner anerem 9,5% Bosnier a 5% Tierken. Déi offiziell Verwaltungssprooche sinn Albanesch, Serbesch, Bosnesch an Tierkesch.

Prizren ass eng historesch Stad mat kultureller an touristescher Bedeitung fir de Kosovo. Zu de bekanntste Monumenter zielen déi al Steebréck, d'Festung an d'Sinan-Pascha-Moschee. Zanter 2002 ass all Joer den Dokumentarfilmfestival *Dokufest* an zanter 2011 de Musekfestival *NGOM Fest*.

## Galerie

Fichier:VUES IV41070-1-.jpg|Prizren an den 1860er Joren
Fichier:Kalaja e Prizrenit.jpg|Vue op d'Festung vu Prizren
Fichier:Prizren Fortress.jpg|D'Festung vu Prizren
Fichier:Prizren.jpg|Vue op Prizren vun der Festung aus
Fichier:Şadırvan - Prizren 01.jpg|D'Haaptplaz am Zentrum vun der Stad
Fichier:SinanPasha.JPG|D'Sinan-Pascha-Moschee
Fichier:Our Lady of Ljeviš, Prizren, 2010. View from clock tower.jpg|D'Kierch Bogorodica Ljeviška
Fichier:Gazi Mehmed Paşa Hamamı - Prizren 01.jpg|Den alen Hammam
Fichier:House of the League of Prizren.JPG|D'Haus vun der Liga vu Prizren
Fichier:Muzeu Arkeologjik dhe Sahat Kulla.JPG|Den archeologesche Musée mam Auertuerm


## Um Spaweck
Andy Loor

Den **Andy Loor** ass e lëtzebuergesche Sänger an Dirigent.
 
Säi musikalesche Wee huet als jonke Perkussionist a verschiddenen Ensembelen, sou wéi an der Foulschter Musek (Fanfare Union Folschette) ugefaangen. Wéi hien an de Conservatoire du Nord komm ass, huet hie virun allem Uergel bei de renomméierten Organiste Carlo Hommel a Maurice Clement geléiert. Spéider huet hie sech op d'Chouerleedung beim Martin Folz an op de klassesche Gesang bei der Mariette Lentz konzentréiert. 2016 huet hien de *Prix* Supérieur am Sologesank kritt.

An Zesummenaarbecht mat den Ensembelen Eurocantica an dem Kamerkoor Maastricht, sou wéi bei de Produktioune vun der *Classe d'art lyrique* vum Conservatoire du Nord, ass hien als Solist opgetrueden. Am Februar 2014 hat hien an der Oper *[[Rinaldo (Oper)|Rinaldo]]* vum Georg Friedrich Haendel, déi am Centre des arts pluriels Edouard-Juncker (CAPe) opgefouert gouf, seng éischt Rollen an enger professioneller Opereproduktioun: déi vum Mago a vum Heraldo.

2016 huet hien de Masterstudium an der Chouerleedung beim Ludo Claesen am Conservatoire zu Maastricht, souwéi den Diplôme du 1er Prix an der Orchesterdirektioun (Klass vum Carlo Jans am Conservatoire de la Ville de Luxembourg) ofgeschloss. Dono mécht hien nach e Studium fir moderne Gesang um Complete Vocal Institute zu Kopenhagen.

Zanter e puer Joer schafft hien als Dirigent fir den Institut européen de chant choral (INECC) a fir d'Union Grand-Duc Adolphe (UGDA) an hien ass Enseignant an der Réidener Museksschoul. 2017 huet hien den A-Capella-Chouer Crush?! gegrënnt.

## Chéier, déi den Andy Loor dirigéiert
*Crush?! Vocal Band
*Dikricher Solschlësselcher
*Ensemble vocal Eurocantica
*Sängerbond Helvetia
*Sängerbond Dikkrech

## Um Spaweck
* Dem Andy Loor seng Facebook-Säit
Frédéric Mistral

De Joseph Étienne **Frédéric Mistral** (*Frederi Mistral* oder *Mistrau* op Okzitanesch), gebuer den 8. September 1830 zu Maillane (Departement Bouches-du-Rhône), an och do de 25. Mäerz 1914 gestuerwen, war e franséische Schrëftsteller a Lexikograph vum Okzitaneschen (*langue d'oc*), Auteur vum Dictionnaire *Lou Tresor dóu Felibrige*.

Hie war 1854 Grënnungsmember vun der Associatioun Félibrige, déi sech fir d'Okzitanesch Sprooch agesat huet, Member vun der Académie de Marseille, Maîtres ès-Jeux vun der Académie des Jeux floraux vun Toulouse.

Säi wichtegst literarescht Wierk ass *Mirèio* (*Mireille*), dat 1859 erauskoum. Et ass e lyrescht Wierk a Versen, an zwielef Gesäng, op Okzitanesch, dat déi tragesch Libesgeschicht vum Vincent an der Mireille erzielt, déi aus sozial ënnerschiddleche Milieue kommen. 1904 gouf hien dofir mam Nobelpräis fir Literatur ausgezeechent.

## Wierker (Auswiel)

* *[[Mirèio]]* (1859) - online graphie mistralienne, graphie classique - version française
* *Calendau* (1867) - online
* *[[Coupo Santo]]* (1867)
* *Lis Isclo d'or* (1875) - en ligne: partie I, partie II
* *Lou Tresor dóu felibrige* ou *Dictionnaire provençal-français*, (1879) - http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k7486f/f1.image.r=.langEN
* *Nerto*, nouvelle (1884) - online
* *La Rèino Jano*, drame (1890) - online
* *Lou Pouèmo dóu Rose* (1897) - online
* *Moun espelido, Memòri e Raconte* (Mes mémoires) (1906) - online
* *Discours e dicho* (1906) - online
* *La Genèsi, traducho en prouvençau* (1910) - online
* *Lis óulivado* (1912) - online
* *Proso d'Armana* (posthume) (1926, 1927, 1930) - online

## Literatur

* Frédéric Mistral, *Mémoires et Récits*, Julliard. op Gallica
* Firmin Boissin, *Frédéric Mistral et les Félibres*, 1879, E-J Savigné imprimeur-éditeur, Vienne, Lire online
* *Les écrivains célèbres*, Tome III, le XIXe siècle et le XXe siècles, Éditions d'art Lucien Mazenod.
* Mauron, Claude, 1993, *Frédéric Mistral*, Paris, Seuil.
* Fabre, Pierre, 2002, *Mistral en Héritage*, Marseille, Autres Temps.
* Charles Maurras, *La Sagesse de Mistral*, 1926, les Éditions du Cadran.

## Um Spaweck

* Bibliothèque virtuelle Frédéric Mistral, manuscrits, livres numérisés, articles et expositions virtuelles
* Gallica. Trésor du Félibrige T1
* Gallica. Trésor du Félibrige T2
Klangbaach

D**'Klangbaach** ass eng Baach an der Gemeng Pëtschent, déi an d'Our leeft.

Si entspréngt op 390 m an enger Sank, um hallwe Wee Loftlinn tëscht Pëtschent a Weiler, eng 200 m ëstlech vun do, wou den CR320 an den CR322 sech kräizen.

Si leeft Richtung Ost-Nordosten, an hëlt op hallwem Wee vu riets eng kleng Baach ouni Numm op, déi vu Süde kënnt, an déi *op der Alersang* uewent der Pëtschter Kläranlag entspréngt. Kuerz duerno leeft se laanscht den Agank vun der fréierer Koffergrouf vu Stolzebuerg, ier se dann, tëscht den Hiwwele vum Fréibësch am Süden an der Fëschdell am Norden erduerch, zu Stolzebuerg ukënnt wou se (déi lescht 100 m ënnerierdesch) op enger Héicht vun 227 m an d'Our leeft, déi do vum Virwier op der Bréck vu Stolzebuerg gestaut ass.
Lëtzebuerger Landesmeeschteren am Schach

Dëst ass d**'Lëscht vun de Lëtzebuerger Landesmeeschteren am Schach**.

## All Kategorien
Vun 1920 bis 1931 gouf et inoffiziell Landesmeeschterschaften. De Francis Kraus war Landesmeeschter vun 1926 bis 1931. No der Grënnung vum Lëtzebuerger Schachverband am Joer 1931 goufen d'Landesmeeschterschafte vun 1932 un offiziell.

## B an C Kategorien
D'B- an C-Meeschterschafte gëtt et zanter 1976. D'B-Meeschterschaft ass fir Spiller mat enger ELO-Zuel vu 1700 bis 2000 Punkten. D'C-Meeschterschaft ass fir Spiller mat enger ELO-Zuel ënner 1700 Punkten.
Schlass Saint-Hubert

**Schlass Saint-Hubert** ass den Numm vun en ettlech Schlässer:
* Schlass Saint-Hubert, e fréiert Schlass an der Gemeng Sandweiler;
* Schlass Saint-Hubert, e fréiert kinneklecht Schlass zu Perray-en-Yvelines;
* Schlass Saint-Hubert, e Schlass a Klouschter zu Chavenon am Allier;
* Schlass Saint-Hubert, zu Neuvy-sur-Barangeon am Cher;
* Schlass Saint-Hubert, zu Saint-Evroult-Notre-Dame-du-Bois an der Orne.
Richard Kiel

De **Richard Kiel**, gebuer den 13. September 1939 zu Detroit, Michigan, a gestuerwen den 10. September 2014 zu Fresno, Kalifornien, war en US-amerikanesche Schauspiller, deen duerch seng Gréisst vun 2,17 Meter opgefall ass.

De Richard Kiel ass besonnesch bekannt als Béisen an den James Bond Filmer *[[The Spy Who Loved Me (Film)|The Spy Who Loved Me]]* a *[[Moonraker]]*, dee mat sengem Gebëss aus Stol alles konnt duerchbäissen.

## Filmographie
#### Kino
* 1961: *The Phantom Planet*, vum William Marshall 
* 1962: *Eegah! *, vum Arch Hall Sr. mam Arch Hall Jr. 
* 1963: *Lassie's Great Adventure*, vum William Beaudine mam June Lockhart 
* 1963: *House of the Damned*, vum Maury Dexter mam Ron Foster 
* 1963: *[[The Nutty Professor]]*, vum Jerry Lewis mam Jerry Lewis a Stella Stevens
* 1964: *Roustabout*, vum John Rich mam Elvis Presley a Barbara Stanwyck
* 1964: *The Nasty Rabbit*, vum James Landis 
* 1965: *Two on a Guillotine*, vum William Conrad mam Connie Stevens an Dean Jones
* 1965: *The Human Duplicators*, vum Hugo Grimaldi mam George Nader a Barbara Nichols
* 1965: *Brainstorm*, vum William Conrad mam Jeffrey Hunter an Anne Francis
* 1966: *Las Vegas Hillbillys*, vum Arthur C. Pierce mam Jayne Mansfield a Mamie Van Doren
* 1968: *A Man Called Dagger*, vum Richard Rush mam Paul Mantee an Terry Moore
* 1968: *Skidoo*, vum Otto Preminger mam Jackie Gleason a Carol Channing
* 1970: *On a Clear Day You Can See Forever*, vum Vincente Minnelli mam Barbra Streisand an Yves Montand
* 1971: *Deadhead Miles*, vum Vernon Zimmerman 
* 1974: *The Longest Yard*, vum Robert Aldrich mam Burt Reynolds an Eddie Albert
* 1976: *Flash and the Firecat*, vum Beverly Sebastian a Ferd Sebastian 
* 1976: *Gus*, vum Vincent McEveety
* 1976: *[[Silver Streak]]*, vum Arthur Hiller mam Gene Wilder an Jill Clayburgh
* 1977: *[[The Spy Who Loved Me (Film)|The Spy Who Loved Me]] *, vum Lewis Gilbert mam Roger Moore a Curd Jürgens
* 1978: *Force 10 from Navarone*, vum Guy Hamilton mam Robert Shaw an Harrison Ford
* 1978: *They Went That-A-Way & That-A-Way*, vum Stuart E. McGowan 
* 1978: *L'umanoide*, vum George B. Lewis mam Corinne Cléry a Barbara Bach
* 1979: *[[Moonraker]] *, vum Lewis Gilbert mam Roger Moore a Michael Lonsdale
* 1979: *Phoenix*, vum Sam Arikawa 
* 1981: *So Fine*, vum Andrew Bergman mam Ryan O'Neal a Mariangela Melato
* 1983: *Hysterical*, vum Chris Bearde mam Murray Hamilton an Julie Newmar
* 1983: *Cannonball Run II*, vum Hal Needham mam Burt Reynolds an Dean Martin
* 1984: *Zuijia paidang zhi nuhuang miling* aoder och *Mad Mission III: Our Man from Bond Street*, vum Hark Tsui 
* 1985: *[[Pale Rider]] *, vum Clint Eastwood mam Clint Eastwood a Michael Moriarty
* 1985: *Qing bao long hu men* oder och *Mob Busters*, vum Winston Richard 
* 1989: *The Princess and the Dwarf*, vum Mary Grace-Phelan mam Aimee Brooks an Dom DeLuise
* 1990: *Think Big*, vum Jon Turteltaub 
* 1991: *The Giant of Thunder Mountain*, vum James W. Roberson mam Cloris Leachman
* 1996: *Happy Gilmore*, vum Dennis Dugan mam Adam Sandler 
* 1999: *Inspector Gadget*, vum David Kellogg mam Matthew Broderick a Rupert Everett

## Um Spaweck
AVL-Linn 26

D**'AVL-Linn 26** ass eng Buslinn vun de Stater Bussen déi zanter dem 3. November 2019 um Trajet Steesel, Kennedy - Kierchbierg, Rehazenter fiert.

Se fiert wiertes all 15 bis 20 Minutten, samschdes all hallef Stonn a sonndes mëttes all Stonn an ersetzt déi fréier RGTR-Linn 282 (Steesel - Lampertsbierg) déi ofgeschaaft gouf.

Duerch eng Konventioun tëscht der Stad Lëtzebuerg an dem Mobilitéitsministère iwwer AVL-Buslinnen déi vun der Stad aus an eng Nopeschgemeng fueren, gehéiert d'Linn 26 zum “service coordonné AVL/RGTR”. Se gëtt net vun AVL Bussen, mee nëmme vu privaten Entreprisë gefuer.

## Halten op der Linn 26
(*D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn*.)

## Entwécklung vun der Linn 26
*virum 2. Juni 2014: *et gouf keng Linn mat der Nummer 26* 
*2. Juni 2014 - 31. Januar 2017: Gare - Houwald - Cloche d'or - Leideleng - Helfenter Bréck - Bartreng/Belle Étoile; zanter dem 1. Februar 2017 gëtt en änlechen Trajet als RGTR-Linn 655 (bis de 16. Juli 2022 RGTR-Linn 226) gefuer.
Déi fréier Linn 26 war sengerzäit entstanen duerch eng Zesummenaarbecht vun der Stad Lëtzebuerg mat hiren Nopeschgemenge Bartreng, Hesper, Leideleng, Stroossen an dem Ministère fir nohalteg Entwécklung an Infrastrukturen am Kader vun der „DICI Konventioun fir déi koordinéiert an integrativ interkommunal Entwécklung am Südweste vun der Stad Lëtzebuerg”. D'Zil vun dëser Konventioun war et fir ë. a. d'Liewensqualitéit ze verbesseren an d'Natur ze erhalen.
* 1. Februar - 9. Dezember 2017: *et gouf keng Linn mat der Nummer 26*
*10. Dezember 2017 - 14. Oktober 2018: Cloche d'or, Guillaume Kroll - Ban de Gasperich - Houwald, Peternelchen
*15. Oktober 2018 - 1. Juni 2019: *et gouf keng Linn mat der Nummer 26*
*2. Juni 2019 - 2. November 2019: Kockelscheier, Patinoire - Ban de Gasperich - Houwald, Peternelchen.

## Um Spaweck

*Linn 26 op der Säit vun der Stad Lëtzebuerg
Jonathan Hill

Den **Jonathan Hill, Baron Hill of Oareford**, gebuer de 24. Juli 1960 zu London, ass e brittesche konservative Politiker.

Vun 2013 bis 2014 war hie ''Leader'' vum *[[House of Lords]]* an *[[Chancellor of the Duchy of Lancaster]]* ënner dem Premier David Cameron.

Hie gouf den 10. September 2014 zum Kommissär an der Europäescher Kommissioun ënner der Presidence vum Jean-Claude Juncker ernannt, responsabel fir d'Finanzstabilitéit, Finanzservicer a Kapitalmäert. Den 1. November huet hie säin Amt ugetrueden.

De 25. Juni 2016 huet den Jonathan Hill säi Récktrëtt fir de 15. Juli dat Joer ugekënnegt, nodeems eng Majoritéit vun de brittesche Wieler beim sougenannte Brexit-Referendum dofir gestëmmt hat, datt Groussbritannie soll aus der EU austrieden. De Valdis Dombrovskis huet säi Portefeuille bannent der Kommissioun iwwerholl.

## Auszeechnungen
* 2010:  **Barong** am *[[Peerage of the United Kingdom]]* op Basis vum *[[Life Peerages Act (1958)]]*
* 1995:  **Commandeur** vum *[[Order of the British Empire]]* (1995).

## Kuckt och
* Kommissioun Juncker

## Um Spaweck

*  Biographie op ''Debrett's People of Today''
Trojany (Mazowieckie)

**Trojany** ass eng Uertschaft a Polen tëscht Wołomin a Warschau an huet 490 Awunner (2014). Si läit an am Distrikt Wołomiński, eng administrativ Ënnerdeelung vun der Woiwodschaft Mazowieckie.
Hämichtbaach

**Hämichtbaach** ass den Numm vun zwou Baachen zu Lëtzebuerg:
* Hämichtbaach, eng Niewebaach vun der Wemperbaach
* Hämichtbaach, eng Niewebaach vun der Stool

## Kuckt och
* Hämichterbaach
AVL-Linn 27

D**'AVL-Linn 27** ass eng Buslinn vun de Stater Bussen. Se fiert zanter dem 13. Dezember 2020 vu méindes bis freides all hallef Stonn um Trajet Kockelscheier, Patinoire - Cloche d'or - Gaasperech - Zéisseng - Hollerech - Gare - Verluerekascht - Polvermillen - Hamm, *Rue de Bitbourg* an zeréck. Si huet 34 Halten um Aller an der 33 um Retour.

Den 11. September 2022 ass den Trajet op der Cloche d'or liicht ugepasst ginn, sou datt d'Linn 27 do dräi zousätzlech Halten ufiert.

## Halten op der Linn 27
(*D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn*.)

## Entwécklung vun der Linn 27
*virun 2014: *et gouf keng Linn mat der Nummer 27* 
*02.06.2014 - 02.11.2019: Gare - Märel - Aktivitéitszon *Bourmicht* - Stroossen - Bartreng, Belle Étoile

D'Linn 27 war entstanen duerch eng Zesummenaarbecht vun der Stad Lëtzebuerg mat hiren Nopeschgemenge Bartreng, Hesper, Leideleng, Stroossen an dem Ministère fir nohalteg Entwécklung an Infrastrukturen am Kader vun der „DICI Konventioun fir déi koordinéiert an integrativ interkommunal Entwécklung am Südweste vun der Stad Lëtzebuerg”.

D'Zil vun der Konventioun war et fir ë.&nbsp;a. d'Liewensqualitéit ze verbesseren an d'Natur z‘erhalen.

* 03.11.2019 - 12.12.2020: Bouneweg, LTB - Gare - Märel - Aktivitéitszon Bourmicht - Stroossen - Bartreng, Belle Étoile

Duerch eng Konventioun tëscht der Stad Lëtzebuerg an dem Mobilitéitsministère iwwer AVL-Buslinnen déi vun der Stad aus an eng Nopeschgemeng fueren, huet d'Linn 27 zum “service coordonné AVL/RGTR” gehéiert.

## Um Spaweck

* Linn 27 op der Säit vun der Stad Lëtzebuerg
Il terrorista

** Il terrorista** ass en italieenesch-franséische Film vum Gianfranco De Bosio aus dem Joer 1963.

## Ëm wat geet et am Film?
1943 am Zweete Weltkrich preparéiert déi italieenesch Resistenz en Attentat op d'Kommandantur vun der däitscher Arméi zu Venedeg.

## Um Spaweck
8½

** 8½** ass en italieenesch-franséische Film vum Federico Fellini aus dem Joer 1963.
## Ëm wat geet et am Film?
Dem Filmregisseur Guido Anselmi feelt d'Inspiratioun fir seng Aarbecht un engem Film fäerdeg ze maachen. Hie gëtt vun Erënnerungen u seng fréier Filmer an u seng Schauspillerinne geplot

## Um Spaweck
HA Schult

Den **HA Schult**, de 24. Juni 1939 als *Hans-Jürgen Schult* zu Parchim an Däitschland gebuer, ass en däitsche Kënschtler, deen haaptsächlech duerch Objekt- an Aktiounskonscht bekannt gouf.

## Säi Liewen

Den HA Schult gouf zu Parchim (Mecklenburg-Vorpommern) gebuer an ass zu Berlin opgewuess. Vun 1958 bis 1961 huet hien op der Kunstakademie Düsseldorf studéiert. Vun 1961 bis 1978 huet hien zu München gelieft, duerno bis 1986 zu New York, bis 1990 zu Essen, bis 1992 erëm zu Berlin. Haut schafft hie vun Köln aus.

Eng Rei vu sengen Aktiounen huet hien zesumme mat senger „Muse“ Elke Koska realiséiert.

Zanter dem Hierscht 2010 ass hien am véierte Mariage mat der Violonistin Anna Zlotovskaya bestuet déi vu Moskau staamt an zanter 2003 zu Köln lieft.

Den HA Schult huet 1972 op der Documenta V a 1977 och op der Documenta VI zu Kassel Deel geholl.

## Säi Wierk (Auswiel)
*1991: Flügelauto
*1996: Weltkugel
*1996: Trash People 
*1999: Hotel Europa
*2001: Love Letters
*2003: Trees for Peace
*2013: Herz aus Müll

### Trash People
1996 huet d'Gebuertsstonn vun den *Trash People* geschloen, enger ronn Dausend liewensgrousse Skulpturen aus Offall.

Se stoungen ënner der Grande Arche zu Paräis, op der Rouder Plaz zu Moskau, op der Chineesecher Mauer, virun de Pyramide vu Gizeh an op der Grande Place zu Bréissel. Se hu sech beim Matterhorn, am Salzwierk zu Gorleben a virum Kilkenny Castle an Irland versammelt. D'Schrottarméi stoung och virum Kölner Doum, beim Palais Herberstein zu Graz, zu Roum op der Piazza del Popolo, zu Barcelona op der Plaza Real, zu Washington D.C. an an der Arktis.

Vum 5. bis de 14. September 2014 stoungen d'Trash People op der Clairefontaine-Plaz an der Stad Lëtzebuerg am Kader vun de Photomeetings déi zu Lëtzebuerg vun der Galerie Clairefontaine organiséiert goufen.











## Um Spaweck
MKaart

D**'mKaart** ass eng Plastikskaart am ëffentlechen Transport, der duusser Mobilitéit oder der Elektromobilitéit zu Lëtzebuerg.

## Bis den 29. Februar 2020
Et ass eng Plastikskaart, op déi ee verschidde Produite lueden a sech duerno entscheede kann, fir wat een d'Billjeeë benotze wëll. Op eng mKaart kann ee bis zu 8 Tickete setzen. Eng mKaart ass gemenkerhand net personaliséiert. Fir kënnen e Joresabonnement (Joresabo, Jugendabo, mPass...) drop ze setzen, muss een awer eng personaliséiert mKaart hunn, wou eng Foto an den Numm drop sinn.

Wann d'Billjeeën, déi op d'Kaart geluede goufen, verfuer sinn, kann ee sech d'Kaart erëm opluede loossen. D'Kaart kann deemno ëmmer erëm gebraucht ginn.

Fir e Billjee deen op der mKaart gespäichert ass ze benotzen, muss een d'mKaart widder eng elektronesch Borne halen, déi an de Bussen, op de Garen oder op enger Bushalt installéiert sinn.

Nieft der primärer Funktioun fir Billjeeë vum ëffentlechen Transport op d'Kaart ze lueden, ass d'mKaart och nach fir aner Déngschtleeschtunge virgesinn. Sou kann een z.&nbsp;B. mat der mKaart säi Vëlo an eng sécher Vëloskëscht (bikebox) vun der CFL stellen oder vun enger kombinéierter Park-and-Ride Offer profitéieren. D'mKaart kann och gebraucht gi fir en Elektroauto op enger Chargy-Statioun opzelueden.

D'mKaart gouf am Juni 2014 agefouert an huet d'Funktionalitéite vum Projet e-go iwwerholl, deen déi ugestrieft Ziler ni erreeche konnt. An enger Iwwergankszäit bis Enn August 2014 hunn déi zwéi Systemer parallel funktionéiert.

## Zanter dem 1. Mäerz 2020
No der Aféierung vum gratis ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg den 29. Februar 2020 gëtt d'Kaart - wat den am ëffentlechen Transport ugeet - just nach gebraucht fir 1. Klass- oder Regiozon-Billjeeën drop ze lueden. Donieft gëtt se viru fir d'bikebox a soss periphär Déngschtleeschtunge benotzt, wéi z.&nbsp;B. fir de Vëloslokatiounssystem Vël'Ok Régional.

## Um Spaweck

*Websäit vum Verkéiersverbond
*„ma carte mobilité / meine Mobilitätskarte“ vum Verkéiersverbond.
Prefecture (Frankräich)

A Frankräich huet de Begrëff **Prefecture** verschidde Bedeitungen. 

E bezeechent an éischter Linn de Ressort vun engem Prefet an déi administrativ Servicer déi dozou gehéieren.

Dernieft gëtt och d'Gebai an deem de Prefet säi Büro huet an an deem seng Servicer sinn, Prefecture genannt.

Am iwwerdroene Sënn gëtt d'Stad an der eng Prefecture hire Sëtz huet och sou bezeechent. 

## Kuckt och
*Ënnerprefecture
Jean-Pierre Robert (Journalist)

De **Jean-Pierre Robert**, gebuer 1882, a gestuerwen 1949, war e lëtzebuergesche Journalist.

Vun 1922 bis 1941 war hie Chefredakter vun der *[[Luxemburger Zeitung]]*.

Den Henri Wehenkel beschreift hien 2014 an engem Artikel als e *[[Konservatismus|konservative]] [[Liberalismus|Liberalen]]* ("liberal" am Sënn vun de biergerlechen Eliten an den Duerfnotabilitéiten), dee sozial Onroue gefaart huet, deen de *[[Front populaire]]* bekämpft huet, an dem Nationalsozialismus an der däitscher Heim-ins-Reich-Ideologie méi wéi just Sympathien ofgewanne konnt. Nom däitschen Iwwerfall 1940 huet hien an der *Luxemburger Zeitung* d'Politik vum "Drëtte Räich" verdeedegt, bis Enn 1941 d'Zeitung net méi publizéiert gouf, well se déi selwecht Linn vertrueden huet wéi dat gläichgeschalt *[[Luxemburger Wort]]*. Hien huet bis 1944 als Wirtschaftsredakter beim *Wort* geschafft, wou e weiderhi pronazistesch Artikele publizéiert huet.

## Literatur
* Henri Wehenkel: "L'homme du juste milieu." *d'Lëtzebuerger Land* Nr.37, 12. September 2014, S.12-13 ((Archivéiert).

## Kuckt och
* Nazi-Kollaboratioun zu Lëtzebuerg
Jean-Pierre Robert

**Jean-Pierre Robert** ass den Numm vu follgende Persounen:

* Jean-Pierre Robert, lëtzebuergesche Journalist. 
* Jean-Pierre Robert, franséische Museker.
* Jean-Pierre Robert, franséische Moler.
Grégoire Le Roy

De **Gregorius Albertus Ferdinandus Leroy**, genannt **Grégoire Le Roy**, gebuer zu Gent de 7. November 1862, a gestuerwen de 5. Dezember 1941 zu Ixelles, war e belsche franséischsproochegen Auteur a Graveur.

Déi belsch Gemeng Schaerbeek huet eng Strooss no him genannt, d*'[[Rue Grégoire Leroy]]*.

De Le Roy war de Schwéierpapp vum Architekt a Graveur Jules Vanpaemel.

## Bibliographie
*1887 - *La Chanson d'un soir*
*1889 - *Mon Coeur pleure d'autrefois...*
*1911 - *La Couronne des soirs*
*1912 - *Le Rouet et la besace*
*1920 - *Les Chemins dans l'ombre*
Neapel

**Neapel** (ital:*Napoli*, am Dialekt vu Kampanien: *Nàpule*) ass eng italieenesch Groussstad am Süde vun Italien. Et ass d'Haaptstad vun der Provënz Neapel an d'Haaptstad vun der Regioun Kampanien. D'Stad selwer huet , am Groussraum wunnen awer ëm déi 3.000.000 Leit.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad Neapel 
* Kaart vun Neapel