open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Heinz Fischer

Den **Heinz Fischer**, gebuer den 9. Oktober 1938 zu Graz an der Steiermark, ass en éisträichesche Jurist a Politiker. Hie war vum Juli 2004 bis Juli 2016 Bundespresident vun Éisträich.

De Fischer kënnt aus enger sozialdemokratescher Famill. Hien huet Droit studéiert an dee Studium 1961 mat engem Doktorat ofgeschloss. 1978 gouf en habilitéiert an 1993 zum Professer fir Politikwëssenschaft op der Universitéit Innsbruck ernannt.

1962 gouf hien am Parlament Fraktiounssekretär vun der sozialdemokratescher Partei. 1971 gouf en an d'Parlament (*[[Nationalrat (Éisträich)|Nationalrat]]*) gewielt a war bis 2004 Deputéierten (ausser vun 1983 bis 1987, wéi e Wëssenschaftsminister war).

1975 gouf e Fraktiounspresident ("Klubobmann") vun der SPÖ, an 1977 Vizepresident vun der Partei. 1990 gouf en zum President vum Éisträicheschen Nationalrot (Parlament) gewielt a war dat bis 2002.

De 25. Abrëll 2004 huet hien d'Wale fir d'Bundespresidentschaft mat 52,39 Prozent vun de Stëmme gewonnen a gouf den 8. Juli den 8. Bundespresident vun der Zweeter Republik vun Éisträich (d.&nbsp;h. zanter 1945). De 25. Abrëll 2010 gouf e mat 78,9 Prozent vun de Stëmmen op eng weider 6 Joer an deem Amt confirméiert.

Den Heinz Fischer ass zanter 1968 bestuet.

### Publikatiounen
* *Die Kreisky-Jahre: 1967 - 1983*, Löcker, Wien 1994, ISBN 3-85409-149-4
* *Die Zukunft der europäischen Sozialdemokratie*, Löcker, Wien 1997, ISBN 3-85409-151-6
* *Reflexionen*, K&S, Wien 1998, ISBN 3-218-00634-1
* *Wendezeiten* (2001)
* *Überzeugungen: eine politische Biografie*, Styria, Wien 2006 (unter Mitarbeit von Alfred Reiter), ISBN 978-3-222-13195-0

## Literatur
* Hofbauer, Ernst: *Heinz Fischer. Der Mann im Schatten*, Iberia-Verlag, Wien 2004, ISBN 3-85052-179-6
* Horvath, Elisabeth: *Heinz Fischer - Die Biografie*, Verlag Kremayr & Scheriau, Wien 2009, ISBN 3-218-00805-0

## Um Spaweck

* Websäit vun der Chancellerie vum President
Robert Thill (Journalist)

De **Robert Thill**, gebuer den 21. Oktober 1904 zu Bouneweg an der deemoleger Gemeng Hollerech, a gestuerwen de 26. August 1981 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Journalist an Auteur.

Vun 1950 bis 1951 war hie President vun der *[[Association luxembourgeoise des journalistes]]*.

## Bibliographie (Auswiel)
* *Der Dialektdichter Batty Weber in Schwank*, Operette und Drama, 1934
* *Esch-Barcelona - Zur Erinnerung an die Konzertreise vom 7.-14. Juni 1935*, 1935
* *Wenn Jounalisten reisen...*, 1939
* *Seifenblasen*, Éditions Tony Jungblut, Luxembourg, 1948; 205 S.
* *Mit Titine auf der World's Fair*, 1964
* *Spotlights aus einer Reporter-Laufbahn*, 1969

## Gielercher
* 
* 

## Literatur
* Marson, Pierre, 2007. Thill, Robert. S. 607-608 in:
Henry Grey

* Henry Grey, 1. Duke of Suffolk (1515–1554), engleschen Adelegen
* Henry Grey, 10. Earl of Kent (1594–1651), engleschen Adelegen 
* Henry Grey, 1. Duke of Kent (1671–1740), brittesche Peer
* Henry Grey, 3. Earl Grey (1802–1894), brittesche Politiker
* Henry Grey (Ingenieur), US-amerikaneschen Ingenieur, Constructeur vum éischte Walzwierk fir déi spéider no him benannte Grey-Träger
Robert Thill

**Robert Thill** ass den Numm vum:
* lëtzebuergesche Journalist an Auteur Robert Thill (1904-1981)
* lëtzebuergesche Germanist a fréiere Secondairesenseignant: Robert Thill (1942-2015)
Carlo Klein

De **Carlo Klein**, gebuer den 11. Abrëll 1963, ass e lëtzebuergeschen Ekonomiesprofesser an Ekonomist.

De Carlo Klein huet op der Universitéit vu Montpellier 'Sciences économiques et sociales' studéiert. Seng Diplomaarbecht (1986) huet sech mam Marketing vun de Mieresprodukter beschäftegt. Am Kader vum 'Stage pédagogique' huet hien eng gréisser Aarbecht iwwer d'Mëllechfilière am Lëtzebuerger Land geschriwwen (1988). Hien ass Titulaire vun engem Doktorat, deen hien op der Université de Bourgogne zu Dijon virbereet a finaliséiert huet. Bis 2004 war hie Professer am LTE; duerno koum hien an de Stater Kolléisch. Nieft sengem Enseignement am Secondaire huet hien eng gewëssen Zäit nach als Chercheur fir de CEPS/INSTEAD an op der Universitéit Lëtzebuerg, als Formateur vun zukünftege Secondairesprofesseren am Fach Ekonomie geschafft. Zanter 2011 hält hie Virliesungen op der europäescher Antenn vun der Miami University (Ohio) zu Déifferdeng.

### Publikatiounen (Auswiel)
* *Rendement moyen de l'éducation et effet des interruptions involontaires des carrières professionnelles sur le rendement de l'éducation* ; in: *Document PSELL* (= Panel socio-économique "Liewen zu Lëtzebuerg"), Nr. 131, CEPS/INSTEAD, Déifferdeng, 2002. 
* *The Effects of Social Security Income on the Earnings Function* ; in: *PACO Research Paper*, CEPS/INSTEAD, Déifferdeng, 2003.
* *La valorisation des compétences linguistiques sur le marché du travail luxembourgeois* ; in: *Cahier PSELL* (= Panel socio-économique "Liewen zu Lëtzebuerg"), Nr. 139, CEPS/INSTEAD, Déifferdeng, November 2003. 67 Säiten.
* *La valorisation des compétences linguistiques sur le marché du travail luxembourgeois* ; in: *Population & Emploi*, erausgi vum CEPS/INSTEAD, vum STATEC a vum IGSS (Inspection générale de la Sécurité sociale), Nr. 5, Déifferdeng & Lëtzebuerg, Dezember 2003. 11 Säiten.
* *L'utilisation des compétences linguistiques sur le marché du travail luxembourgeois: une comparaison entre résidents luxembourgeois, étrangers et frontaliers* ; in: *Population & Emploi*, erausgi vum CEPS/INSTEAD a vum STATEC, Nr. 9, Déifferdeng & Lëtzebuerg, Oktober 2005. 8 Säiten.
* *Cohésion sociale - La cohésion sociale nous rend-elle heureux?* ; in: *annALes - d'annALe vum Staadter [sic] Kolléisch*, 04 / 2010-2011, Ss. 318-321; Lëtzebuerg (Drock Sankt-Paulus), 2011; ISBN 978-99959-631-3-2
* *Economic Crisis: Was Keynes right?*; in: *annALes de l'Athénée de Luxembourg / d'annALe vum Staadter Kolléisch*, 09/2015-2016; Lëtzebuerg (Drock: Sankt Paulus), August 2016; Ss. 366-371 (ill., Bibliogr.).
* *The Digital Euro: a Public Digital Currency*; in: *Delano News* (Lëtzebuerg, Maison Moderne), online; 2021, July 20th.
Mahlzeiten

**Mahlzeiten** ass en däitsche Film vum Edgar Reitz aus dem Joer 1967.

## Ëm wat geet et am Film?
Drama ëm eng bestuet Koppel.
Jean Krier (Ekonomist)

De **Jean Krier**, gebuer den 21. August 1935 zu Rouspert, a gestuerwen den 30. Oktober 2003 zu Amsterdam, war e lëtzebuergeschen Ekonomist a Banquier.

Hien huet op der *[[Université catholique de Louvain]]* studéiert, wou hien eng *Licence en sciences commerciales et financières* gemaach huet.

1962 ass hien op d*'[[Banque internationale à Luxembourg]]* komm, wou hien d'Departementer *Marchés des capitaux* a *Private & Retail Banking* geleet huet. Duerno, vun 1990 bis 1996, war hie Generaldirekter vun där Bank.

Vun 1988 bis 1992 war hie President vun der ABBL.

Bei der Bourse vu Lëtzebuerg war hie vun 1981 bis 1985 President vun der *Commission de la bourse*, vun 1985 bis 1991 a vun 1997 bis 2001 Member vum Verwaltungsrot, a vun 2001 bis zu sengem Doud am Joer 2003 President vum Verwaltungsrot.
Partei fir regional a réel Politik

**Partei fir regional a réel Politik** (PRP) war den Numm vun enger Ee-Mann-Partei vum Jhemp Bertrand, déi fir d'Chamberwale vum 12. Juni 1994 am Bezierk Zentrum ugetrueden ass.

Si gouf net an d'Chamber gewielt.

Bei de Chamberwale vum 13. Juni 1999 huet de Bertrand mat enger neier Partei, De Steierzueler, kandidéiert.
Neutral an onofhängeg Mënscherechterpartei

**Neutral an onofhängeg Mënscherechterpartei**, kuerz **NOMP**, war den Numm vun enger lëtzebuergescher Partei, déi fir d'Chamberwale vum 12. Juni 1994 an d'Europawalen de selwechten Dag ugetrueden ass.

Fir d'Chamberwalen huet se Lëschten an zwéi Walbezierker presentéiert: am Süden an am Zentrum. Spëtzekandidatin am Zentrum war d'Hilda Rau-Scholtus.

Si gouf a keent vun deenen zwee Parlamenter gewielt an ass 1999 net méi ugetrueden.
Groupement fir d'Lëtzebuerger Souveränitéit

**Groupement fir d'Lëtzebuerger Souveränitéit** (**GLS**) war den Numm vun enger lëtzebuergescher Partei, déi bei de Chamberwale vum 12. Juni 1994 am Walbezierk Zentrum an den Europawalen deen nämmlechten Dag, mat un der Spëtzt dem Lex Roth, ugetrueden ass.

Hiert Haaptuleies war et, sech dem Auslännerwalrecht bei Parlamentswalen, an allgemeng enger Europäescher Unioun, déi hirer Meenung no ze séier zesummewuesse géif, ze widdersetzen.

Si gouf a keent vun deene Parlamenter gewielt, an huet 1999 net méi kandidéiert.
Association luxembourgeoise pour un futur amélioré

**Association Luxembourgeoise pour un Futur Amélioré**, kuerz **ALFA**, war eng lëtzebuergesch politesch Ee-Mann-Partei vum Armand Hoffmann, déi bei de Chamberwale vum 12. Juni 1994 am Walbezierk Süden kandidéiert huet, awer net an d'Chamber gewielt gouf.

1999 huet si net méi kandidéiert.
InterRegio s

Den **InterRegio s** ass e belschen Zuch, deen op der Streck Antwerpen - Noorderkempen am Stonnentakt fiert.

## Geschicht
2009 ass d'Héichvitessstreck 4 als Deel vun der Héichvitessstreck Bréissel - Amsterdam fäerdeg gestallt ginn. Well eng Rei Stied laanscht d'Streck bis dohi keen Uschloss un den Zuchreseau haten, goufen zu Luchtbal an Noorderkempen, wat Quartiere vun Antwerpe sinn, Gare fir Pendler gebaut.

D'LGV 4 gehéiert zu den éischte Strecken an Europa bei deenen den neien ETCS-System installéiert gouf. Eréischt kuerz virum Enn vum Chantier, Ufank 2008, huet d'SNCB erkannt datt si kee Material hat, dat mat deem neie System ekipéiert war.

D'Steierween M6 BDx waren zwar domat ekipéiert, mä well keng Lokomotiv do war déi kompatibel gewiescht wier, hätt den Zuch nëmme kennen an eng Richtung fueren.
An der Nout gouf probéiert d'Serie 28 mat ETCS nozerëschten, wat net geklappt huet. Donieft huet sech erausgestallt datt d'Serie 28 sech net mat den M6'er Steierween verdroen huet.

An leschter Sekonn gouf sech du fir eng eenzegaarteg Kompositioun decidéiert. 2 M6 BDx Steierween encadréieren eng Serie 13 SNCB, a fuere sou als Shuttle déi ronn 24 Kilometer laang Streck. Well de ganzen Trajet nëmmen 20 Minutten dauert, ass just eng Ramm am Asaz, eng zweet steet als Reserve bereet.

## Gare wou den Zuch hält
Antwerpen - Luchtbal - Noorderkempen

## Numerotatioun vun den Zich
Antwerpen - Noorderkempen: 606 - 621
Noorderkempen - Antwerpen: 626 - 641
Wolga-Gambit

D**'Wolga-Gambit**, och alt **Benkö-Gambit** oder **Wolga-Benkö-Gambit** genannt, ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Zouene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner de Schlësselen A57 bis A59 klassifizéiert. D'Erëffnung ass nom ongresche Schachgroussmeeschter Pal Benko benannt.

D'Wolga-Gambit fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. d4 Sf6**
:**2. c4 c5**
:**3. d5 b5**

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass d'Wolga-Gambit ënner de Schlësselen A57 bis A59 klassifizéiert.
* A57: 1. d4 Sf6 2. c4 c5 3. d5 b5
* A58: 1. d4 Sf6 2. c4 c5 3. d5 b5 4. cxb5 a6 5. bxa6
* A59: 1. d4 Sf6 2. c4 c5 3. d5 b5 4. cxb5 a6 5. bxa6 Lxa6 6. Sc3 d6 7. e4

## Literatur
* Jan Pinski: *The Benko Gambit*. Quality Chess, 2005. ISBN 9789197524384
* Nicholai V. Pedersen: *Play the Benko Gambit*. Everyman Chess, 2011. ISBN 1-85744-634-8
* Steffen Pedersen: *Gambit Guide to the Benko Gambit*. Gambit Publications, 1999. ISBN 1-901983-15-3

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Meekranz

E **Meekranz** ass e Kranz aus jonkem Laf deen, wéi de Brauch et wëllt, den 1. Mee mueres fréi vun de Veräiner am Bësch fabrizéiert gëtt. De Kranz gëtt gewéinlech am Cortège an d'Duerf gedroen an iwwer d'Dier vum Gebai opgehaangen, an deem d'Versammlungen ofgehale ginn; dacks sinn dat Caféen.

Laang ier den Éischte Mee als internationalen Dag vun der Aarbechterklass gefeiert gouf, bestoungen an eise Géigende sougenannt Mee-Bräich, déi dacks nach op heednesch Afferfester zeréckgaange sinn, ier se vum Chrëschtentum iwwerholl goufen. Fir beispillsweis béis Geeschter ewechzehalen, si fréier an den Haiser, Ställ a Scheiere geseent Kraider a geweite Pällem gestreet ginn oder et goufe mat Kräid grouss Kräizer op d'Fënsteren an d'Diere gemoolt an d'Zëmmere goufe mat Wäiwaasser besprutzt.

Iwwerdeems fréier richteg Meebeem opgestallt goufen, gëtt sech hautdesdaags drop limitéiert Meekränz ze flechten, déi dann a engem Cortège duerch d'Dierfer an d'Stied gedroen a schliisslech iwwer den Hausdieren an op de Fassaden opgehaange ginn. Op déi Manéier gëtt déi waarm a sonneg Joreszäit agelaut.

## Um Spaweck

* Genehmigungspflicht für Maikränze? Dieschbourg dementiert op wort.lu den 29. Abrëll 2019
Zitadell Québec

D′**Zitadell vu Québec** ass e Festungswierk a militäresch Installatioun zu Québec am Kanada. Si ass en Deel vun de Festungsanlage vu Québec, der eenzeger ëmwallter Stad an Nordamerika, an zanter hirem Bau 1820 bis 1831 a Gebrauch. Si läit op der Héicht vu Cap Diamant. D′Zitadell an den Historeschen Distrikt vun Al-Québec goufen 1985 op d′UNESCO Lëscht vum Weltkulturierwen opgeholl.

D′Parlamentsgebai vum Québec an eng Rei Verwaltungsgebaier sinn no bei der Zitadell.

## Geschicht

Déi éischt Enceinte vun der Stad gouf am 17. Joerhonnert ënner dem Louis de Buade, sieur de Frontenac, Gouverneur vu Québec gebaut. De Plang gouf vum Festungsingenieur Jacques Levasseur de Néré (1662-1723) gemaach a vum Louis XIV sengem Generalkommissär fir Befestegunge Sébastien Le Prestre de Vauban 1701 guttgeheescht. Si war d'Reaktioun op den Ugrëff vun enger Flott vun de brittesche Kolonien 1690 op d'Stad, déi duerch de Gouverneur ofgewiert gi war. D'Angscht blouf awer bestoen, datt Québec kéint belagert ginn an déi provisoresch gebaut Verdeedegungsanlage goufe vun 1693 un duerch permanenter ersat. 1721 goufen d'Aarbechten ënnerbrach, well d'Verdeedegung vun anere Stied géint Ugrëffer vu Britten an Truppen aus Nei-England Prioritéit krut.

No der Belagerung an der Prise vu Louisbourg 1745 goufen d'Aarbechten ënner dem Festungsingenieur Gaspard-Joseph Chaussegros de Léry erëm opgeholl, ma d'Zitadell gouf eréischt wärend dem Krich vun 1812 fäerdeg gestallt. Hir haiteg Form krut d'Zitadell wärend Moderniséierungsaarbechten tëscht 1820 an 1831, fir d'Stad besser virun engem US-amerikaneschen Ugrëff ze schützen a fir de britteschen Truppe Schutz ze bidden. Een Deel vun de franséische Festungsanlage vu 1745 gouf dobäi mat iwwerholl.

D'Majoritéit vun de Festungsanlage vun der Stad Québec blouf duerch d'Interventioun vum Generalgouverneur vu Kanada (1872 – 1878), Frederick Hamiton-Temple-Blackwood, Lord Dufferin erhalen, deen aus der Zitadell seng offiziell Residenz gemaach huet.

D'Zitadell war tëscht 1943 an 1944 d'Plaz wou de Winston Churchill, de Franklin D. Roosevelt an de William Lyon Mackenzie King hir gemeinsam Strategie fir den Zweete Weltkrich an de sougenannte Québec Konferenzen diskutéiert hunn.

Zanter 1920 ass d'Zitadell den Haaptquartéier vum kinneklechen 22. Regiment vun der kanadescher Arméi. Donieft ass si zanter 1872 och d'offiziell Residenz vum Generalgouverneur vu Kanada deen, sou wëll et d'Traditioun, all Joer e puer Wochen do residéiert. D'Haaptresidenz vum Generalgouverneur ass zu Rideau Hall, an der Stad Ottawa.

De 4. Abrëll 2008 ass eng Hal an der Zitadell no enger Explosioun quasi ofgebrannt. Vu datt si zum groussen Deel aus Holz gebaut war, blouf nëmmen eng Baussemauer stoen.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Zitadell (Tourisme Québec)
* La Citadelle (Gouverneur Général du Canada)
* Internetsite vum 22. Regiment
Enrôlés de force

**Enrôlés de force** war den Numm vun enger politescher *Single-issue*-Partei zu Lëtzebuerg mat un der Spëtzt dem Jos Weirich, där hiert Uleies et war, datt déi Lëtzebuerger Zwangsrekrutéiert an d'Wehrmacht zu der Zäit vun der Däitscher Besatzung am Zweete Weltkrich sollten als Krichsaffer unerkannt a moralesch a materiell net diskriminéiert ginn.

Se ass 1979 gegrënnt ginn an de Jos Weirich gouf bei de Chamberwale vum 10. Juni 1979 als hiren Deputéierten an d'Chamber gewielt.

Um Enn vu sengem Mandat ass hien an d'CSV gewiesselt an d*'Enrôlés de force* huet als Partei 1984 net méi kandidéiert.
Paul Galles

De **Paul Galles**, gebuer den 18. Mee 1973 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Theolog a Politiker (CSV). Hie schafft bei Young Caritas als Coordinateur vum solidaresche Benevolat.

## Formatioun a Karriär
No senger Première 1992 am Lycée Michel-Rodange huet hien Theologie op der Universitéit vun Tréier a vun 1995 un op der Pontificia Università Gregoriana studéiert, wou hien 2004 säin Ofschloss gemaach huet. Am Jubeljoer 2000 hat hien zu Roum an der vatikanescher Jugendpastoral matgeschafft an ënner anerem de Weltjugenddag mat virbereet. De Paul Galles huet de 16. Abrëll 2010, op der peepstlecher Universitéit Gregoriana zu Roum, eng Dokterthees an der Theologie mat der Mentioun "summa cum laude" verdeedegt mam Titel vun der Dissertatioun: *Situation und Botschaft - Die soteriologische Vermittlung von Christologie und Anthropologie in den offenen Denkformen von Paul Tillich und Walter Kasper* Hie war vun 1999 bis 2010 kathoulesche Priister a reegelméissege Mataarbechter um DNR. Vun 2005 bis 2010 war hien am pastorale Projet *Pimp my church* engagéiert.

Am Joer 2011 huet hien en Opbaustudium am Beräich Nohalteg Entwécklungszesummenaarbecht op der TU Kaiserlautern gemaach. Duerno huet hie bei der Caritas ugefaange mat schaffen an huet matgehollef d'Young Caritas opzebauen. Op der Universitéit Tréier huet hien 2015/16 eng Ausbildung zum Coach gemaach.

Am Joer 2016 krut hien de *Prix du citoyen européen* fir säi soziaalt Engagement fir d'Flüchtlingen a fir seng Aarbecht am Déngscht vun der Solidaritéit an der sozialer Inklusioun zu Lëtzebuerg.

## Politesch Mandater
Bei de Gemengerotswalen 2017 gouf hien an de Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg gewielt. No de Gemengewale vun 2023 gouf hien do Schäffen.

2018 huet hie fir d'Chamberwale kandidéiert a gouf fir d'CSV am Bezierk Zentrum gewielt.
Bei deene vum 8. Oktober 2023 gouf hien erëmgewielt.

## Literatur
* (gh) *Abbé Paul Galles neuer Doktor der Theologie* ; in: *Luxemburger Wort* , Ausgab vum 27. Abrëll 2010, S. 17.

## Um Spaweck
* Nei Deputéiert: De Paul Galles vun der CSV Reportage op rtl.lu den 22. Oktober 2018, fir d'lescht gekuckt den 23. Oktober 2018
Antonia vu Lëtzebuerg

D**'Antonia Roberta Sophie Wilhelmine vun Nassau-Weilburg**, gebuer de 7. Oktober 1899 um Schlass Hohenburg a Bayern, a gestuerwen den 31. Juli 1954 zu Lenzerheide an der Schwäiz, war eng lëtzebuergesch Prinzessin an duerch hiert Bestietnes mam Rupprecht vu Bayern wier si déi lescht bayresch Krounprinzessin ginn, wann d'Novemberrevolutioun vun 1918 d'Monarchie an Däitschland net scho virdrun ofgeschaaft gehat hätt.

D'Prinzessin Antonia war dat véiert Meedche vum Wëllem IV. vu Lëtzebuerg an der Maria Ana vu Bragança. An de leschte Krichsméint vum Éischte Weltkrich, den 20. Februar 1918, huet si sech mam 30 Joer méi ale Krounprënz verloobt. Déi Verlobung gouf awer aus politesche Grënn erëm opgeléist. Am Februar 1921 hunn déi zwee en zweeten Ulaf geholl an de 7. Abrëll 1921 goufe si bestuet. D'Koppel krut sechs Kanner.

Nom Attentat vum "Däitsche Widderstand" op den Adolf Hitler den 20. Juli 1944, gouf an de Militärkreesser no Matwësser an hire Famillje gesicht, déi zur chrëschtlech-konservativer "Reaktioun" gezielt goufen an dowéinst géint den nationale Sozialismus agestallt waren. Sou gouf och nom fréiere Krounprënz a Generolfeldmarschall a. D. Rupprecht gesicht, deen s'allerdéngs net fonnt hunn, well hie sech am italieenesche Florenz bei sengem Kolleeg, dem Fräihär vu Fraunberg verstoppt huet.

D'Gestapo huet dunn d'Antonia an hir Kanner eleng verhaft an am KZ Sachsenhausen, respektiv duerno an deem vun Dachau internéiert, wou si eréischt am Abrëll 1945 fräikoumen. D'Antonia déi sech ni ganz vum Openthalt an de Konzentratiounslager erkritt hat, ass mat 54 Joer zu Lenzerheide gestuerwen.

Si gouf um Campo Santo Teutonico zu Roum bäigesat. Hiert Häerz ass an der Gnodekapell vun Altötting.

## Kanner
* Heinrich Franz Wilhelm (* 28. Mäerz 1922; † 14. Februar 1958) 
* Irmingard Marie Josepha (* 29. Mee 1923; † 23. Oktober 2010)
* Editha Marie Gabrielle (* 16. September 1924; † 4. Mee 2013) 
* Hilda Hildegard Marie (* 24. Mäerz 1926; † 5. Mee 2002) 
* Gabriele Adelgunde Marie (* 10. Mee 1927) 
* Sophie Marie Therese (* 20. Juni 1935)

## Biller

Fichier:Prince Rupprecht (Bavaria) & Antonie of Luxemburg LCCN2014711484.jpg|D'Antonia mam Rupprecht von Bayern (ëm/virun 1920)
Fichier:Antonia and her children, shortly after the end of the war.jpg|D'Antonia mat hire Kanner (kuerz nom 2. Weltkrich)


## Literatur
* Jean Louis Schlim, *Antonia von Luxemburg. Bayerns letzte Kronprinzessin*. LangenMüller, München 2006, ISBN 3-7844-3048-1.

## Um Spaweck

* Merten Michael, Jahrestag des 20. Juli 1944, Als die Rache der Nazis eine luxemburgische Prinzessin traf, 1. Deel; "Überall sahen wir Tote und Halbverhungerte", 2. Deel, wort.lu 19. an 20. Juli 2021; *Der lange Schatten des 20. Juli 1944, Die Rache der Nazis traf mit Antonia auch eine luxemburgische Prinzessin*, Luxemburger Wort, 20. Juli 2021, S. 8-9
Misch Bervard

De **Michel Bervard**, besser bekannt als **Misch Bervard**, gebuer de 4. November 1965 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Monteur a Regisseur.

No senger Lycéeszäit am Kolléisch a sengem Film-Studium zu Louvain-la-Neuve huet de Misch Bervard vun 1990 un als onofhängege Regisseur a Monteur ënner anerem fir den RTL geschafft a Publicitéitsspotte fir verschidden Entreprisë gedréint.

## Filmographie als Monteur (Auswiel)
* 2003: Monsieur Warum
* 2004: La revanche
* 2005: Leslie Kent, a Tale of Sex, Booze and the Blues
* 2005: Deepfrozen
* 2006: Stam. Nous restons là
* 2007: Bloë Steen
* 2007: Weilerbach
* 2008: InThierryview
* 2008: Tausend Ozeane
* 2010: Trouble no more
* 2010: Schockela, Knätschgummi a brong Puppelcher
* 2012: D'Symmetrie vum Päiperlek
* 2012: D'Belle Epoque
* 2013: D'Fifties

## Um Spaweck
Max Hahn

De **Max Hahn**, gebuer den 30. Abrëll 1981, ass e lëtzebuergeschen Elektroingenieur a Politiker (DP). 
Hien ass zanter dem 17. November 2023 Minister fir Famill, Solidaritéiten, Zesummeliewen an den Accueil an der Regierung Frieden-Bettel.
## Biographie
De Max Hahn ass zu Betteng op der Mess opgewuess an ass zu Schuller an d'Primärschoul gaangen. No sengem Technikerdiplom am Lycée des arts et métiers huet hie fir Elektroingenieur op der Universitéit Lëtzebuerg studéiert. Hien huet säi Studium als beschte vun 200 Studenten ofgeschloss.

Zanter 2005 ass hien an der DP aktiv.

Zanter de Gemengewale vun 2005 war hien am Gemengerot vun der Gemeng Dippech, an am Januar 2009 war hien eng Woch laang zweete Schäffen, mä schonn d'Woch drop huet déi éischt Schäffin Gaby Schaul der DP de Réck gekéiert, déi sou d'Majoritéit verluer huet, an hie koum nees op Conseillersbänk.

Zanter de Gemengewalen 2011 war hien nees Schäffe vun der Gemeng Dippech a vun Abrëll 2010 bis Mäerz 2014 President vun der JDL.

No de Chamberwale vum 20. Oktober 2013 ass hien de 5. Dezember 2013 an d'Chamber "nogerëtscht" an d'Plaz vum Claude Meisch, dee Minister gouf. Bei de Chamberwale vum 14. Oktober 2018 gouf hien an d'Chamber erëmgewielt.

Den 28. November 2015 gouf hien zum Éischte Vizepresident vun der Demokratescher Partei gewielt. 2025 huet hien net op en Neits kandidéiert.

De 15. Juni 2023 gouf hien als Nofollger vun der Corinne Cahen zum Minister fir Famill a fir d'Groussregioun vereedegt, nodeems si hire Ministeschposten opginn hat, fir an der Folleg vun de Gemengewalen 2023 e kommunaalt Mandat an der Stad unzehuelen..

Bei de Chamberwale vum 8. Oktober 2023 gouf hien erëmgewielt. Hien huet awer op säin Deputéiertemandat verzicht, fir Minister fir Famill, Solidaritéiten, Zesummeliewen an den Accueil an der Regierung Frieden-Bettel ze ginn.
## Um Spaweck

* Portrait vun der DP fir d'Wale 2009
* Profil vum Max Hahn op smartvote.lu
Luftbusiness

***Luftbusiness*** (eng: *Life for Sale*) ass e Film vum Dominique de Rivaz aus dem Joer 2008.

## Ëm wat geet et am Film?
Iwwer Internet versichen 3 jonk Strummerten zu Geld ze kommen.

## Auszeechnungen
Beim Festival Européen du Cinéma 2009 gouf *Luftbusiness* vun der Pressejury als beschte Film ausgezeechent, den Dominique Jann alias *Moritz* krut de Schwäizer Filmpräis 2009 als beschten Acteur.

## Um Spaweck
* ''Luftbusiness'' op theirisgroup.eu
* ''Luftbusiness'' op swissfilms.ch
* Presseheft vum Film
Stéphanie Kovacs

D**'Stéphanie Kovacs**, den 3. Mäerz 1977 zu Déifferdeng gebuer, ass eng lëtzebuergesch Geschichtsprofessesch an Historikerin.

## Formatioun a Karriär

No hirem Secondaire am Lycée Hubert-Clément zu Esch-Uelzecht huet d'Stéphanie Kovacs Geschicht um Centre universitaire zu Lëtzebuerg an op der Universitéit vu Stroossbuerg studéiert. Si gëtt sech haaptsächlech mat der Geschicht vun de lénksextremen Organisatiounen am Lëtzebuerger Land of. Si ass zanter 2007 "Professeur-détaché" (vum Lycée technique d'Esch-sur-Alzette) an der Lëtzebuerger Nationalbibliothéik an do Responsabel vum *Service éducatif*, deen ë.&nbsp;a. Visitë vu Schoulklassen an der Nationalbibliothéik organiséiert.. D'Stéphanie Kovacs huet en Doktorat vun der Universitéit Lëtzebuerg an ass zanter 2007 am Fuerschungsprojet *Terres rouges - Histoire de la sidérurgie luxembourgeoise*, coordonéiert vum *[[Centre d'études et de recherches européennes Robert Schuman]]*, aktiv agebonnen.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *Communisme et anticommunisme au Luxembourg (1917-1932)* ; Bartreng (Drock: Rapidpress), 2002; 458 Säiten.
* *L'extrême gauche au pouvoir - Stratégie et politique du Parti communiste luxembourgeois de la fin de la Seconde Guerre mondiale au début de la Guerre froide (1945-1947)* ; Lëtzebuerg, 2010; 356 Säiten. ISBN 978-2-8106-1095-2
* *[http://lequotidien.editpress.lu/index.php/interview-du-lundi/11796-perception-limage-dun-parti-est-fragile-volatile.html «La perception de l'image d'un parti est fragile et volatile»]*. Interview mat der Stéphanie Kovacs iwwer hir Recherchen iwwer d'Kommunistesch Partei Lëtzebuerg, publizéiert am Le Quotidien vum 25. Mee 2010.
* *La place des immigrés dans le discours politique du PCL et du FLA dans l'immédiat après-guerre (1945-1947): mise en avant ou occultation?* ; in: *Mutations - Mémoires et perspectives du bassin minier*, Nr.4 / (Lëtzebuerg) 2012: *Solidarité entre étrangers - Solidarité avec les étrangers: Du mutualisme associatif à l'engagement politique et syndical*, Ss. 79 - 81.
* *Le Dr [[Charles Marx]] (1903-1946), médecin, résistant, ministre - Parcours hors pair d'un 'patriote' luxembourgeois et sa place dans la mythologie politique du Parti Communiste Luxembourgeois (PCL) après 1945*; in: *Histoire & Mémoire*, Les cahiers du CDREF (erausgi vum Centre de documentation et de recherche sur l'enrôlement forcé/Ministère d'État), n° 5. [Lëtzebuerg] 2015, Ss. 12-17.

## Literatur
* Henri Wehenkel, *1945-47: les communistes aux portes du pouvoir* ; in: *forum*, Nr.299 (September 2010), Ss. 23-28 (ill. + Referenzen).
Alkohol

* **Alkohol** ass de geleefegen Numm vum Ethanol
* En Alkohol ass eng organesch Substanz, bei där d'Moleküll mat engem oder méi OH-Gruppementer verbonnen ass.
Hydrauleschen Turnéckel

En **hydrauleschen Turnéckel** ass eng Zort Turnéckel, dee mat Waasserkraaft funktionéiert.

Et ass eng einfach Konstruktioun, déi an der Physik gebraucht gëtt fir de Säitendrock vum Waasser ze beweisen an z'erklären.

E besteet aus enger gliesener Bir, déi op der Kopp steet an uewen un engem klenge Gaalge festgemaach ass, soudatt dat Ganzt ëm eng vertikal Achs kann dréinen. Ënnen un der Bir sinn zwéi kleng Réier an engem Wénkel vun 90° zur Achs festgemaach, duerch déi d'Waasser erauslafe kann. Déi Réier sinn un hirem Enn erëm 90° an der Horizontaler verwënscht. Duerch d'Waasser, dat erausleeft, entsteet en Drock deen d'Réier an eng Rotatiounsbeweegung versetzt, an zwar am entgéigegesate Sënn vum Waasserauslaf. Ënner deem Ganzen ass en zylindresche Behälter fir d'Waasser opzefänken. Et ass souzesoen eng primitiv Turbinn.

Am Praktesche fënnt ee Konstruktiounen, déi op deem Prinzip baséieren, alt emol bei Apparate fir de Wues ze nätzen.
Luki Frieden

De **Luki Frieden**, gebuer am Joer 1973 zu Bern, ass e Schwäizer Filmregisseur an Dréibuchauteur. Hien huet op der New York Film Academy studéiert.

## Filmographie
### Kino
* 2003: *[[November(Film)|November]]*
* 2008: *[[Tausend Ozeane]]*

## Um Spaweck
Lüxeberg

De **Lüxeberg** ass e Vulkankeegel, deen erläscht ass, um südleche Bord vun der Äifel an der Wittlicher Sank.

D'Kopp läit op ronn 200 Meter. Fréier gouf et do zwou Steekollen, an deenen d'Steng gebrach goufen, déi gebraucht goufe fir d'Haiser an den Dierfer Wittlich-Neuerburg a Bombogen ze bauen. De reng gebrachene Basalt gouf als Gravier benotzt an déi méi grouss Bätz fir Stroossen ze stécken.

Op der Ostsäit gëtt et eng kleng Hiel, déi am Zweete Weltkrich eng Zort Loftschutzkeller sollt sinn, an op der Kopp ass e Waasserbaseng fir d'Uertschafte Bombogen a Wengerohr.

## Um Spaweck
CFL 2100

D**'Serie 2100** war eng Serie vun Autorailen déi tëscht 2002 an 2005 bei der CFL an Déngscht stoungen. D'Spëtznimm vun der Serie ware Blowal an Dildo. Se koumen aus der Serie Alstom Coradia A TER eng Entwécklung vun Alstom fir dat däitscht a franséischt Eisebunnsnetz.

## Allgemenges
* D'CFL 2100 si baugläich mat den *X 73500* vun der SNCF, an der *Baurei 641* vun der DB
* Si goufe vum Wierk wäirout ugestrach a sinn nom Verkaf un d'SNCF nach eng Zäit sou duerch Frankräich gefuer. 

## Geschicht
D'2100er goufen Ufanks aus 3 Grënn ugeschaaft:
* De Spannungsënnerscheed op der Klengbettener Streck huet d'CFL vum Material vun der SNCB ofhängeg gemaach. Deem wollt een entgéint wierken andeems Dieselmaterial kaaft gouf, dat vum Stroumsystem onofhängeg ass.
* Wéinst diverse Stroumausfäll op auslännesche Reseaue wollt d'CFL Dieselmaterial hunn, fir am Noutfall d'Haaptachse kënnen ze befueren. 
* Et gouf Ufanks der 2000er Joren eng Diskussioun fir de Passagéiertrafic op der Streck Klengbetten - Stengefort, déi net elektrifizéiert ass, erëm anzeféieren, an dowéinst wollt d'CFL virsuergen an huet Dieselmaterial kaaft.
## Grënn fir de Verkaf
De Verkaf vun der Serie mam Fuerplangwiessel 2005/2006 war duerch eng Rei vun aneren onofhängege Facteure bedéngt:
* Mam Kaf vun den CFL-Dosto Voituren an hirem Asaz um Krop vun den CFL 3000, hat d'CFL hiert eegent Material fir d'CFL-Linn 5 a sou waren d'2100er op der Klengbettener Streck iwwerflësseg. Den Asaz vun den Dostoen huet 2006/2007 ugefaangen, nodeem an engem Iwwergangsjoer d'CFL 628.4 zesumme mat belschen Automotricen op der Streck gefuer sinn.
* Déi niddreg Capacitéit vun der Serie huet eng héich Frequenz vun den Zich néideg gemaach, wat beim CFL weider Personalkäschte mat sech bruecht huet.
* De laangen Accelaratiounswee huet d'2100er vun den Haaptachsen ausgeschloss, well se de Fuerplang net hale konnten. Hiren Asaz ass op d'Antenne vum Reseau limitéiert bliwwen.
* Et ass ëmmer méi däitlech ginn datt den Asaz vun Dieselmaterial am Persounentransport, op engem integral elektrifizéierte Reseau, net sënnvoll ass. 
Des Weideren ass de Plang fir d'Bretell Klengbetten-Stengefort, erëm opzemaachen, fale gelooss ginn, nodeem an der Belsch d'CFL-Linn 80 fir de Persounentransport reamenagéiert gouf.

## Asaz
Bis Dezember 2005 goufe se bei de CFL op de follgende Verbindungen agesat:
* Lëtzebuerg - Klengbetten 
* Kautebaach - Wolz 
* Näerzeng - Rëmeleng
* Beetebuerg - Wuelmereng

### Nummeréierung bei der SNCF
Nodeem am Dezember 2005 déi ganz Serie 2100 vum CFL un d'SNCF verkaaft gouf, goufe se do an deenen hir Serie X 73000 ënner den Déngschtnumeroen X 73813 bis X 73818 an d'Flott integréiert a se sinn Haaptsächlech am Métrolorservice am Grand Est gelaf.

## Um Spaweck
CFL 2100 um rail.lu
Bolland (Herve)

**Bolland**, op Wallounesch *Bolan*, ass eng Sektioun an der belscher Gemeng Herve an der Provënz Léck.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Bolland eng eegestänneg Gemeng.

## Geographie

### Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng

## Kuckeswäertes
* Schlass vu Bolland
* Den Haff Berlaymont
* D'Kapell zu Noblehaye

## Um Spaweck
Elena Berlato

D**'Elena Berlato**, gebuer den 2. August 1982 zu Schio an Italien, ass eng italieenesch Vëlossportlerin.

## Palmarès
### [[2006]]
* 2. bei den italieenesche Landesmeeschterschaften op der Strooss, Kategorie Junioren
### [[2009]]
* 5. an der 3. Etapp vun der Grande Boucle Féminine Internationale mat Arrivée zu Pau
### [[2010]]
* 7. am Trofeo Alfredo Binda
* 8. an der Flèche wallonne féminine mat Arrivée zu Huy

## Ekippen
Emma Johansson

D**'Emma Johansson**, gebuer den 23. September 1983 zu Sollefteå a Schweden, ass eng schweedesch Vëlossportlerin.

Si huet 2008 bei den Olympesche Summerspiller vu Peking, hanner der Nicole Cooke, d'Sëlwermedail an der *Course en ligne* gewonnen.

## Palmarès
### 2009
* 2. an der Flèche wallonne
### 2010
* 1. am Omloop Het Nieuwsblad
* 1. am Grand Prix Mameranus
* 3. an der Flèche wallonne
* 4. am Grand Prix Elsy-Jacobs

## Um Spaweck
* Websäit vun der Emma Johansson
Monochloromethan

**Monochloromethan** ass e chloréierte Kuelewaasserstoff mat der Formel CH3Cl. Et ass ee vun de véier chloréierten Derivatsprodukte vum Methan.

## Physikalesch Eegenschaften
Monochloromethan ass e Gas, deen zu enger Flëssegkeet ka kompriméiert ginn. En huet keng Faarf a richt no Ether.

## Hierstellung
Monochloromethan entsteet beim Erhëtze vu Chlor a Methan op 400–500&nbsp;°C. Bei dëser Temperatur kënnt et zu enger gradueller Substitutioun vum Waasserstoff duerch de Chlor:

:\mathrm{CH_4 + Cl_2 \longrightarrow CH_3Cl + HCl} (Monochloromethan)
:\mathrm{CH_3Cl + Cl_2 \longrightarrow CH_2Cl_2 + HCl} (Dichloromethan)
:\mathrm{CH_2Cl_2 + Cl_2 \longrightarrow CHCl_3 + HCl} (Trichloromethan)
:\mathrm{CHCl_3 + Cl_2 \longrightarrow CCl_4 + HCl} (Tetrachloromethan)

D'Resultat vum Prozess ass e Gemësch vun deene véier Zorte vu Chloromethan, déi duerch Destillatioun getrennt kënne ginn.

Technesch gëtt Monochloromethan duerch eng Reaktioun tëscht dem Methanol an dem Waasserstoffchlorid gewonnen:

:\mathrm{CH_3OH+ HCl \longrightarrow CH_3Cl + H_2O}

## Uwendung
Fréier ass Monochloromethan als Narkosemëttel benotzt ginn. An der Industrie gëtt Monochloromethan als Léisungsmëttel benotzt. E gëtt och als Kill- an Dreiwmëttel gebraucht. Fir Silikonen hierzestellen, gëtt en als Methyléierungsmëttel geholl. E soll a loftdichte Behältere gelagert ginn.

An der organescher Chimie ass Monochlormethan en Zwëscheprodukt fir aner Substanzen ze produzéieren.

## Auswierkungen op d'Gesondheet
Wann ee gréisser Quantitéite vun den Dämp vum Monochloromethan chronesch oder punktuell anotemt, dauchen d'Vergëftungssymptomer dacks no e puer Stonnen op. Dat sinn ënner aneren Dronkenheet, Bauchwéi, Kappwéi, Siichtstéierungen a se kënne bis zum Koma oder zum Doud féieren. Niere-, Liewer- a Gehierschied sinn och méiglech.

## Literatur
* Martindale, The Extra Pharmacopoeia, Thirtieth Edition

## Um Spaweck
*http://www.seilnacht.com/Lexikon/halkw.html
Andrea Bosman

D**'Andrea Bosman**, gebuer zu Eindhoven de 6. August 1979, ass eng hollännesch Vëlossportlerin an Ergotherapeutin.

An der Saison 2010 fiert se fir d'Ekipp Leontien.nl.

Si war 2008 an der hollännescher Ekipp bei den olympesche Summerspiller zu Peking, konnt awer kee Gielche mat Heem huelen.
Engelsdorf (Zweifelscheid)

**Engelsdorf** ass eng Uertschaft an der Gemeng Zweifelscheid am Äifelkrees Béibreg-Prüm a Rheinland-Pfalz an Däitschland.
Nikloskierch vu Lëtzebuerg

D**'Nikloskierch** an der Stad Lëtzebuerg war eng Kierch, déi fréier um *Neie Maart*, haut als Krautmaart bekannt, stoung. Si geet zeréck op eng Kapell, déi de Stater Bierger Hezelo ëm 1140 gestëft huet. Hir Wichtegkeet huet d'Nikloskierch deen Ament kritt, wéi d'Stad sech am 12. Joerhonnert no Westen ausgebreet huet.

Si huet eigentlech zur Par Weimeschkierch gehéiert, mä den Hezelo huet am Joer 1166 duerchgesat, datt d'Kierch vu Weimeschkierch getrennt an un d'Mënsterabtei iwwerdroe gouf. Dem J.P. Koltz no gouf dësen Transfert den 28. Mäerz 1225 vum Äerzbëschof vun Tréier, deen och fir Lëtzebuerg zoustänneg war, confirméiert. Kiercherechtlech, preziséiert de Michel Schmitt, hätt d'Verbindung mat der Par Weimeschkierch awer bis 1585 weiderbestanen.

Nieft der Kierch war e Kierfecht. Do ass am Joer 1660 de Jesuittepater Jacques Brocquart, de Grënner vun der Muttergottesoktav, begruewe ginn.

Vu 1673 bis 1717 huet d'Niklospar sech zu der gréisster a wichtegster Par an der Stad entwéckelt. D'Kierch selwer ass awer kleng a bescheide bliwwen; si hat wéineg Prestige, besonnesch am Verglach mat der Franziskanerkierch um Knuedler an der 1621 geweiter Jesuittekierch nieft dem Kolléisch. Mëtt vum 18. Joerhonnert huet d'Kierch ugefaangen, vill ze vill kleng an och baufälleg ze ginn, an et gouf decidéiert, se ofzerappen. D'Ofrappaarbechten hunn am Hierscht 1778 ugefaangen a waren am Mäerz 1779 fäerdeg.

Nodeem de Jesuittenuerden 1773 vum Poopst opgeléist gi war, stoung d'Jesuittekierch, déi haiteg Kathedral, zur Dispositioun, an d'Iddi koum op, déi verstaatlecht Kierch der Niklos-Par z'iwwerloossen. Den 29. Abrëll 1778 huet d'Keeserin Maria Theresia hir Awëllegung dozou ginn, an den 10. Mee 1778 ass ënner dem Paschtouer Paul Feller de Par-Sëtz vu Sankt Niklos an déi Kierch, déi méi grouss war, verluecht ginn. Sou erkläert et sech, firwat d'Kathedral bis an dat 20. Joerhonnert am Volleksmond "Nikloskierch" genannt gouf. Offiziell huet déi nei Parkierch "St. Niklos a St. Theresia" — *Pfarrkirche zum heiligen Nikolaus und zur heiligen Theresia* (als Merci un d'Keeserin Maria-Theresia) — geheescht.

De Kierfecht vun der Nikloskierch gouf 1779 op de Lampertsbierg verluecht; dofir gëtt de Lampertsbierger Kierfecht nach haut Nikloskierfecht genannt.

## Literatur
* Faltz, M., 1920. *Heimatstätte U.L. Frau von Luxemburg, einst und jetzt.* 1.-3. Tausend. Luxemburg, 172 S.
* Koltz, J.P., 1970. *Baugeschichte der Stadt und Festung Luxemburg.* Luxemburg, 743 S.
* Lascombes, F., 1988: *Chronik der Stadt Luxemburg: 1684-1795.* Luxemburg, 576 S.
* Schmit, M., 1997. *Die Sankt-Nikolaus-Kirche am Neumarkt*. an ons stad: 54, S. 2-5. Artikel am Pdf-Format
Danièle Wagener

D**'Danièle Wagener**, gebuer de 5. Abrëll 1956 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Konschthistorikerin a Conservatrice.

Si war bis September 2018 Direktesch vu *Les 2 musées de la Ville de Luxembourg* déi sech aus dem *[[Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg|Musée d'histoire de la Ville de Luxembourg]]* an der *[[Villa Vauban|Villa Vauban - Musée d'art de la Ville de Luxembourg]]* zesummesetzen.

D'Danièle Wagener gouf 1986 Curatrice vun der deemoleger *Galerie d'art municipale* vun der Stad Lëtzebuerg. Si huet d'Ausstellung vum *Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg* (haut: Lëtzebuerg City Museum) geleet, an och den Ëmbau vum Stater Konschtmusée an der Villa Vauban.

Si ass zënter Mäerz 2022 Presidentin vun der Œuvre nationale de secours grande-duchesse Charlotte.

## Um Spaweck
Ernst Wilhelm Contzen

Den **Ernst Wilhelm Contzen**, gebuer den 28. November 1948 zu Köln, ass en däitsche Jurist a Banquier.

Vun 1988 bis 1993 war hien Direkter vun der belscher Filial vun der Deutsche Bank zu Bréissel a vun 1998 bis 2014 vun där zu Lëtzebuerg.  Vun 2010 bis 2014 war hie President vun der ABBL. Vun 2014 bis 2015 war hie President vum Verwaltungsrot vun der KBL.
Paul Feller (1709)

De **Paul Feller**, gebuer de 4. September 1709 zu Simmer, a gestuerwen den 21. Februar 1788 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.

Hie krut 1733 d'Priisterwei a koum als Kaploun an d'Stater Niklos-Par (Nikloskierch), duerno gouf hie Paschtouer zu Näerzeng (1741) an dann an der Nikloskierch an der Stad (1743), wou hie 45 Joer laang, bis zu sengem Doud, am Amt war.

Säin Nofollger war de Jean-Baptiste Kaeuffer vun Iechternach.

De Paul Feller war den Neveu vum Paschtouer Antoine Feller.
Alkoholen

**Alkoholen** oder **Alkanole** sinn organesch Verbindungen, déi aus Kette mat gesiedegten C-Atomen, déi mat enger oder méi Hydroxylgruppen (-OH) verbonne sinn.

Ass d'Hydroxylgrupp un e Kuelestoffatom gebonn, dat Deel vun engem aromatesche Réng ass, da ginn d'Verbindungen als Phenole bezeechent. Si zielen net zu den Alkoholen, well hir Hydroxylgruppe gradewéi Carboxygruppe sauer reagéieren.

## Lëscht vu wichtegen Alkoholen
Landkrees Bad Dürkheim

De **Landkrees Bad Dürkheim** ass e Landkrees am Süde vum däitsche Bundesland Rheinland-Pfalz an der Metropolregioun Rhein-Neckar

## Stied a Gemengen
**[[Verbandsfräi Gemeng|Verbandsfräi Stied a Gemengen]]**
* Bad Dürkheim
* Grünstadt
* Haßloch
**[[Verbandsgemeng]]e** mat hire Membergemengen:

## Um Spaweck
Antoine Feller

*Antoine Feller (1636), Paschtouer vun der Nikloskierch

*Antoine Feller (1693), Paschtouer vu Monnerech
Verbandsgemeng Brohltal

D**'[[Verbandsgemeng]] Brohltal** ass eng däitsch Gebittskierperschaft, déi aus engem Verband vu 17 Membergemenge besteet, am Landkrees Ahrweiler.

## Membergemengen
Antoine Feller (1693)

Den **Antoine Feller**, gebuer am Joer 1693 zu Simmer (Septfontaines), a gestuerwen den 31. Januar 1755 zu Monnerech, war e lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.

Den Antoine Feller war vu 1729 bis zu sengem Doud Paschtouer zu Monnerech; hie war och Deche vum Landkapitel Lëtzebuerg.

## Literatur
* Thiel, B.J., 1958. *Antoine Feller, curé de Mondercange (1729-1755).* In: Die Warte, 11(1958), Nr. 12.
Antoine Feller (1636)

Den **Antoine (Antonius) Feller**, gebuer am Joer 1636 zu Simmer, a gestuerwen den 8. Dezember 1717 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.

No sengem Studium am Jesuittekolléisch an der Stad Lëtzebuerg an op der theologescher Fakultéit vun Tréier krut hie 1661 d'Priisterwei a koum dunn als Paschtouer op Waldbriedemes. Duerno war hie vu 1673 u bis zu sengem Doud Paschtouer vun der Nikloskierch an der Stad. Am Laf vu senger 44 Joer laanger Amtszäit huet sech d'Niklos-Par zu der bedeitendster Par vun der Stad entwéckelt. Dem Feller huet dat aalt Paschtoueschhaus an der haiteger Kongregatiounsgaass net méi gefall an hien huet 1678 en neit Haus an der "Neugasse", der haiteger Paschtoueschgaass kaaft. Domat war et awer net gedunn: 1691 huet hien op eege Käschte méi eng grouss Wunneng nieft dem ale Paschtoueschhaus baue gelooss. 1695 ass hien dann an dat neit Paschtoueschhaus geplënnert.

Den Antoine Feller, dee 1679 vum Landkapitel zum Deche gewielt ginn ass, war de Monni vum Paschtouer Paul Feller.

Den Antoine Feller huet e voluminéist Regëster hannerlooss, dat hie vu 1674 un als Paschtouer vun der Nikloskierch redigéiert huet, a wou hien Dag fir Dag d'Kanddafen, d'Hochzäiten, d'Begriefnesser a Kasualien notéiert huet. Donieft fënnt een doran och perséinlech Notizen an eng Chronik vun der Belagerung an der Eruewerung vun der Stad Lëtzebuerg duerch d'Fransousen (Dezember 1683-Juni 1684).

## Literatur
*Lafontaine, P., 1997. *Die Belagerung und Erstürmung der Stadt Luxemburg aus der Sicht des Pfarrers von St. Nikolaus, Antonius Feller (1683-1684).* Hémecht, 49(1997), H. 3, S. 415-421.
*Zettinger, L., 1966. *La chronique de l'abbé Antoine Feller, curé de l'église paroissiale de Saint-Nicolas à Luxembourg: (1674-1717).* Hémecht, 18(1966), H. 4, S. 433-447.
*Zettinger, L., 1967. *La chronique de l'abbé Antoine Feller, curé de l'église paroissiale de Saint-Nicolas à Luxembourg: (1674-1717).* Hémecht, 19(1967), H. 2, S. 181-197.
*Zettinger, L., 1971. *La chronique de l'abbé Antoine Feller, curé de l'église paroissiale de Saint-Nicolas à Luxembourg: (1674-1717).* Hémecht, 23(1971), H. 1, S. 59-77.
Jean-Baptiste Kaeuffer

De **Jean-Baptiste Kaeuffer** (Joh.-Bapt. Käuffer, Kaüffer, Käufer, Kayfer oder Keiffer) gebuer zu Iechternach den 3. Abrëll 1748 an do gestuerwen de 24. September oder de 4. Oktober 1805, war e lëtzebuergesche kathoulesche Geeschtlechen.

Hien huet op der Universitéit vu Léiwen studéiert. Nodeem hie 1773 d'Priisterwei krut a 1774 eng kuerz Zäit Theologie am *[[Athénée de Luxembourg|Collège Royal]]*  zu Lëtzebuerg enseignéiert hat, gouf hie Paschtouer vu Besch am Bistum Tréier (1774 bis 1788). De 7. oder den 21. Juni 1788 huet hien d'Nofolleg vum Paul Feller als Paschtouer vun der Nikloskierch ugetrueden.

Eng besonnesch Éier fir de Kaeuffer war et, wéi de Stater Biergercorps hien den 11. August 1791 als säi "General-Feldprediger" gewielt huet. Dës Nominatioun ass am Kontext vum Biergercorps senger Virbereedung op seng Participatioun un der Huldigungszeremonie fir déi éisträichesch Generalgouverneure vu Lëtzebuerg, d'Äerzherzogin Maria-Christina an hire Mann, den Herzog Albert Casimir von Sachsen-Teschen, déi fir de 25. August geplangt war, erfollegt. D'Argument, firwat grad de Kaeuffer als Feldpriedeger gewielt gouf, war: *seine bekannte Anhänglichkeit und unerschütterliche Treue gegen seinen Monarchen, seine Liebe und unermüdete Sorgfalt gegen seine Pfarrkinder, seine rechtschaffene Pünklichkeit in Ausübung seiner Pflichten.* De Séjour vum Herzog an der Äerzherzogin, déi de 24. August an der Stad ukomm waren, goung de 26. August zu Enn mat enger Mass, déi de Kaeuffer an der Neipuertskapell um Glacis gehalen huet.

Am Oktober 1797 huet de Kaeuffer op d'Dränge vum Generalvikariat vun Tréier de republikaneschen Eed geschwuer, wat bei ville Leit aus senger Par a bei de Kolleegen, déi dat net gemaach haten, net gutt ukomm ass. No 15 Joer am Amt huet hie seng Par de 25. Februar 1803 verlooss a sech op Iechternach zeréckgezunn. Vun do aus huet hie seng Par nach bis de 7. Mäerz 1803 weider verwalt. Den 1. Juli 1803 huet hien offiziell resignéiert. Hie gouf elo Domkapitular vu Metz, wou hie vun 1803 bis de Juli 1805 bliwwen ass. Hie goung duerno erëm eng Kéier op Iechternach an ass do kuerz drop als Parverwalter vu senger Heemechtstad gestuerwen.
Hollerecher Elektrozentral

D**'Hollerecher Elektrozentral** gouf tëscht 1913 an 1914 zu Hollerech vun der *[[Union des Aciérie]]s* gebaut. 1923 koum se, gradewéi d'Géisserei, an de Besëtz vun den Ateliers Paul Wurth.

An der Zentral, déi aus enger grousser Dampchaudière mat Killtuerm bestanen huet, gouf iwwer eng Dampmaschinn mat horizontale Pistonen eng Generatrice ugedriwwen déi 250 Volt Gläichstroum geliwwert huet.

De Stroum gouf vun den Ateliere vu Paul Wurth gebraucht. Donieft gouf d'Tubaksmanufaktur Heintz van Landewyck an d'Schampeskellerei Mercier, souwéi en ettlech Stéit beliwwert.

Wéi 1980 d'Zentral opgehalen huet mat schaffen, goufen d'Hal an déi Haaptelementer ofgeriicht an 1988 am Industrie- an Eisebunnspark Fond-de-Gras erëm opgeriicht.

Do kann ee se elo sonndes tëscht 2 a 6 Auer mëttes kucke goen.

## Um Spaweck
Henry Grey (Ingenieur)

Den **Henry Grey**, gebuer 1846, a gestuerwen de 4. Mee 1913, war en engleschen Ingenieur, deen an Amerika ausgewandert war.

Hie gouf bekannt well hien zesumme mam Charles M. Schwab e spezielle Breetflanschträger entwéckelt huet an dee besonnesch zu Lëtzebuerg als Grey-Träger bekannt ass. An Amerika gëtt deen Träger *Bethlehem-beam* genannt, nom Numm vun der Bethlehem Steel Corporation bei där déi Eisendunn gewalzt gouf.
Landkrees Bad Kreuznach

De **Landkrees Bad Kreuznach** ass e Landkrees am Zentrum vum däitsche Bundesland Rheinland-Pfalz. Ronderëm leien der Auer no de Rhein-Hunsrück-Krees an d'Landkreeesser Mainz-Bingen, Alzey-Worms, den Donnersbergkrees, an d'Kreesser Kusel a Birkenfels.
## Stied e Gemengen

Verbandsgemenge mat den Uertsgemengen

## Um Spaweck
Verbandsgemeng Bad Sobernheim

D**'[[Verbandsgemeng]] Bad Sobernheim** ass eng däitsch Gebittskierperschaft, déi aus engem Verband vun 19 Membergemenge besteet, am Landkrees Bad Kreuznach.

## Membergemengen
Curtius Millen

D**'Curtius Millen** ass eng fréier Waassermillen aus dem 16. Joerhonnert, déi op enger Derivatioun vun der Vesdre zu Vaux-sous-Chèvremont an der Gemeng Chaudfontaine bei Léck stoung. Hautjesdaags besteet nach just d'Bréck iwwer den dréchne Millegruef an am Gebai ass e Wunnhaus.

## Geschicht
1548 huet de Warnier vu Gulpen, Här vu La Rochette zwéi Lécker Geschäftsleit, dem Raskin Germeau an dem Thomas Gilman d'Erlabnes ginn, fir zu Vaux-sous-Chèvremont e Kanal laanscht d'Vesdre unzeleeën. Déi hunn do en hydraulesche Concasseur gebaut. Déi Anlag huet awer net laang funktionéiert, a wéi de Lécker Industrielle Jean Curtius se den 19. August 1595 kaaft huet, war et schonn eng Ruin.

De Curtius, de « Commissionnaire Général d'Approvisionnements de Guerre » vum Kinnek Philippe II. vu Spuenien war, huet d'Millen ëmgebaut an eng Polverfabréck draus gemaach. En huet d'Installatioune vergréissert, eng Mauer an eng Kasematt gebaut. En huet och déi kënschtlech Insel déi entstane war no Süde vergréissert, andeems en eng Partie vun der Vesdre ëmgeleet huet. De 24. Mee 1605 huet en Terraine vun der klenger *Île de Ster* kaaft, dat Ganzt befestegt a vun enger 30 Mann staarker Trupp bewaache gelooss.

Haut ass de Kanal dréchegeluecht, an d'Befestegunge goufen ofgerappt. Un d'Kasematt erënnert nach den Numm vun der Plaz *Casmaterie*.