Nationalmusée um Fëschmaart

Den **Nationalmusée um Fëschmaart**, fréier dacks vereinfacht *Staatsmusée* genannt, ass e Musée an der Stad Lëtzebuerg um Fëschmaart, dee vum Staatleche Kulturinstitut *[[Musée national d'archéologie, d'histoire et d'art]]* (*MNAHA*) bedriwwe gëtt. De Musée krut säin aktuellen Numm mam Gesetz vum 16. Dezember 2022, virdrun housch e **Musée national d'histoire et d'art**.
## Geschicht
Zanter 1939 ass de Musée um Fëschmaart am fréieren *Haus Colart-De Scherff*. An den 1970er Jore goufen d'Haiser vis-à-vis an der Wiltheimstrooss mat abezunn, fir dora konschthandwierklech an Alldagsgéigestänn aus de vergaangene Joerhonnerten auszestellen.

1997 huet de *Fonds de la rénovation de la vieille ville* en Architekteconcours ausgeschriwwen, fir de Musée ze moderniséieren an ze vergréisseren. De Gewënner, de Christian Bauer, konnt säi Projet realiséieren, deen et erméiglecht huet, d'Ausstellungsfläch ze verduebelen, ouni datt dat op d'Käschte vun den Nopeschhaiser goung. Hien huet de Fiels ënner dem Fëschmaart aushielege gelooss, fir do op 5 Stäck ënner dem Buedem Säll anzeriichten. Virun d'Säitefassad vum Haaptgebai gouf eng nei Fassad gebaut, déi, streng rechteckeg an ouni Fënsteren (bis op d'Entrée), e modernen Accent setzt.

D'Konzept vum Musée ass et z'erméiglechen, d'Chronologie vu Geschicht a Konscht vun ënnen no uewen nozevollzéien. Sou sinn Ur- a Fréigeschicht am ënneschte Keller, um -5 (de fräigeluechte Sandstee bitt heifir e giedleche Kader), an d'geet dann erop bis op de 4. Stack, wou d'modern Molerei ënnerbruecht ass.

De Musée ass a senger neier Form den 22. Juni 2002 (iwwer dem Buedem) an den 29. November 2002 (ënner dem Buedem) ageweit ginn.

Direktesch vum Musée ass zanter dem 1. Januar 2025 d'Tania Brugnoni, als Nofollgerin vum Geschichtsprofesser an Archeolog Michel Polfer, deen déi Funktioun vun 2006 bis 2024 assuréiert huet.

## Sektiounen
Déi eenzel Sektioune vum Musée kënnen iwwer sougenannt Parcourse besicht ginn:

### Archeologie: vun der Steenzäit bis zu den Ufäng vum Mëttelalter
Op dësem Tour gesäit ee Saachen, déi zënter dem 17. Joerhonnert zu Lëtzebuerg fonnt goufen. D'Ausstellung vun archeologesche Patrimoine ass souwuel chronologesch wéi och thematesch agedeelt, a geet iwwer déi fënnef Stäck, vun der Virgeschicht, iwwer d'Bronze- an d'Eisenzäit, gradewéi galloréimesch Zäit bis zu den Ufäng vum Mëttelalter.

Nationalmusée Fëschmaart-Parcours-Archéologie (101).jpg|Muse-Mosaik vu Viichten
Petit sanglier du Titelberg.jpg|Gisselche vum Tëtelbierg (1. Jh v. Chr. - 1. Jh. n. Chr.)
MNHA – Cavalry Helmet found in Hellange - Belsaker - I century AD (51186345202).jpg|Réimeschen Helm, zu Helleng fonnt.
Luxembourg MNHA 261 Epona Dalheim.jpg|Relief vun der Epona
Nationalmusée Fëschmaart-Parcours-Archéologie (102).jpg


### Mënzen a Medailen
Um Parcours gesäit ee Goldmënzen, Dekoratiounen, déi éischt lëtzebuergesch Geldschäiner an antik Edelsteng.

Fichier:Nationalmusée Fëschmaart-Parcous-Monnaies-et-médailles (101).jpg|Am Cabinet mat de Mënzen
Fichier:Nationalmusée Fëschmaart-Parcous-Monnaies-et-médailles (102).jpg|De Schatz vun der Schanz, ëm 50 v. Chr.
Fichier:Goldmedallion from the Machtum treasure - Diademed bust right of Emperor Gratian - obverse.jpg|Gëlle Mënz mam Keeser Gratian drop
Fichier:Nationalmusée Fëschmaart-Parcous-Monnaies-et-médailles (103).jpg|D'Gielercher vum Staatsminister Joseph Bech (1887-1975)


### Konschthandwierk a Vollekskonscht: vum Mansfeld bis bei den Design (1500-2014)
De Parcours ass gréisstendeels am Wiltheim-Fligel a weist al Wunnhaiser an erméiglecht e Bléck op d'Wunnkultur ugewant Konscht zu Lëtzebuerg, vun der Renaissance bis an d'21. Joerhonnert.

Fichier:Nationalmusée Fëschmaart-Parcours-Arts décoratifs et populaires (101).jpg|Eng Kollektioun vu Standaueren
Fichier:Nationalmusée Fëschmaart-Parcours-Arts décoratifs et populaires (102).jpg|Den éischten Auto dee op Lëtzebuerg geliwwert gouf (1895)
Fichier:Nationalmusée Fëschmaart-Parcours-Arts décoratifs et populaires (103).jpg|D'Ariichtung vun enger aler Apdikt


### Beaux-Arts
Um 3. a 4. Stack vum Haaptgebai sinn d'national Konschtkollektioune vum 13. bis d'21. Joerhonnert: *Al Meeschteren*, *modern an zäitgenëssesch Konscht* a Konscht zu *Lëtzebuerg*. Den Tour weist dann nach am Wiltheim-Fligel d'Fotoe vum Edward Steichen an e Panorama vun der Konscht zu Lëtzebuerg.

File:Le cheval de bois, Joseph Kutter.jpg|Joseph Kutter: *Hëlze Päerd*
Le barrage, Dominique Lang.jpg|Dominique Lang: *Le barrage*
Nico Klopp Le Pont de Rémich.jpg|Nico Klopp: *Bréck zu Réimech*
Eugène Mousset, Paysage enneigé, 1910, MNHA.jpg|Eugène Mousset: *Schnéilandschaft*
Nationalmusée Fëschmaart-Parcours-Beaux-Arts-Art-au-Luxembourg (101).jpg|Schéi Kënscht zu Lëtzebuerg
Nationalmusée Fëschmaart-Parcours-Beaux-Arts-Vieux-Maîtres (101).jpg|Al Meeschteren
Nationalmusée Fëschmaart-Parcours-Beaux-Arts-Époque-moderne-contemporaine (101).jpg|Modern an zäitgenëssesch Konscht


### Luxembourg for Kids: e Familljeparcours
De Parcours “Luxembourg for Kids” ass fir Kanner vu sechs Joer un, déi de Musée zesumme mat hirer Famill entdecke wëllen. Den Tour geet iwwer zwielef Statiounen duerch d'Sammlunge vum Musée an et gëtt ënnerwee verschiddenen Aktivitéiten ze maachen. D'Zil vum Rondgang ass et, de Kanner op eng spilleresch Aart a Weis en Abléck an d'Lëtzebuerger Geschicht ze ginn an hinne spannend Detailer aus der Kultur an dem Alldag vu verschiddenen Zäiten z'erklären.

## Direkteren
* 1939-1964: Joseph Meyers
* 1964-1969: Marcel Heuertz
* 1969-1990: Gérard Thill
* 1990-2005: Paul Reiles
* 2006-2024: Michel Polfer
* zanter 2025: Tania Brugnoni

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Muséeën
* Schéieschlach, e Passage an der rue Wiltheim ënner engem vun de Gebaier vum Musée

## Um Spaweck

* De Site vum Musée
* 3D-Visitt vum Musée
* Interview mam Christian Bauer vun 2001 iwwer den Ausbau an d'Nei-Organisatioun am d'Lëtzebuerger Land vum 23.03.2001, op eluxemburgensia.lu
* *[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1960/08/17/n1/jo Loi du 17 août 1960 ayant pour objet l'organisation des Musées de l'Etat]* am Mémorial N° 52 vum 17. August 1960, S. 1279 - S. 1280
* *[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/1988/12/28/n1/jo Loi du 28 décembre 1988 portant réorganisation des instituts culturels de l'Etat]* am Mémorial A - N°71 vum 28. Dezember 1988, S. 1480 - 1492
* *[http://data.legilux.public.lu/eli/etat/leg/loi/2004/06/25/n7/jo Loi du 25 juin 2004 portant réorganisation des instituts culturels de l'Etat]* am Mémorial A - N° 120 vum 15. Juli 2004, S. 1798 - S. 1810
* Nationalmusée fir Geschicht a Konscht: Youtube channel