open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samoa (Homonymie)

Mat **Samoa** ka gemengt sinn:

* Amerikanesch-Samoa, e Baussegebitt vun den USA am südleche Pazifik
* Däitsch-Samoa (1900–1914), eng däitsch Kolonie am westlechen Deel vu de Samoainselen
* Samoa, e Staat an Ozeanien
* Samoainselen, eng Inselgrupp a Polynesien

#### Schëffer:
* Samoa (Schëff, 1883), en däitscht Dampschëff
* Samoa (Schëff, 1886), e britteschen, méi spéit norwegeschen Dräimaster, deen 1918 vun engem däitschen U-Boot versenkt gouf
* Samoa (Schëff, 1943), e Liberty-Schëff, dat am Zweete Weltkrich ënnert britteschem Fändel gefuer ass
* Staatssekretär Solf, e fréiert däitscht Postschëff (1913-1917), dat méi spéit an USS Samoa ëmgenannt gouf
Turks- a Caicosinselen

D**'Turks- a Caicosinselen**, heiansdo och just *Turks & Caicos* genannt, sinn e brittescht Iwwerséigebitt op de Westindeschen Inselen, dat aus den zwou Inselgruppen Turksinselen a Caicosinsele besteet.

D'Turks- a Caicosinsele leie geographesch am Atlantik, ginn awer nach zur Karibik gezielt; se bilden d'südëstlech Ausleefer vun de Bahamas.

Ongeféier 150&nbsp;km südlech läit d'Insel Hispaniola mat de Staaten Dominikanesch Republik an Haiti, 50&nbsp;km südwestlech d'Inselgrupp Inagua déi zu de Bahamas gehéiert a 65&nbsp;km nordwestlech d'Insel Mayaguana déi och zu de Bahamas zielt.

## Ursprong vum Numm

* „Turks“ gëtt vum heemesche Kaktus *Melocactus intortus* (Englesch *Turk's cap cactus*) ofgeleet;
* „Caicos“ kënnt vun der Bezeechnung „caya hico“, déi d'Lucayaner (e Stamm deen zum Vollek den Arawak gehéiert) fir eng Inselkette gebraucht hunn. 

## Um Spaweck
Douzy

**Douzy** ass eng nei franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est am Dall vun der Kuer. Se ass de 15. September 2015 aus der Fusioun vun der fréierer Gemeng Douzy mat der Gemeng Mairy ervirgaangen.
## Geographie
### Nopeschgemengen

## Geschicht
Vu 1560 bis 1642 huet Douzy zum Fürstentum Sedan gehéiert.
## Kuckeswäertes
*D'Kierch *Saint-Barthélémy*.
*De Musée vun der Aviatioun.
## Jumelagen
* Kaiserslautern zanter 1967
Tokelau

**Tokelau**, bis Mee 1976 offiziell *Tokelau Islands*, fréiere Kolonialnumm *Union Islands*, ass en Atoll matten am Pazifeschen Ozean, dee vun Neiséiland ofhänkt.

Tokelau besteet aus den dräi tropesche Korallenatollen Atafu, Nukunonu a Fakaofo, déi zesummen eng Fläch vun 12,2&nbsp;km² hunn. Tokelau läit nërdlech vun de Samoainselen, ëstlech vun Tuvalu, südlech vun de Phoenixinselen, südwestlech vun de Linneninselen an nordwestlech vun der Cookinselen. D'Swainsinsel, déi op 180&nbsp;km vu Fakaofo am nooste bei Atoll läit, gehéiert zu Amerikanesch Samoa, engem Baussegebitt vun den USA, och wann et historesch a kulturell enk mat Tokelau verbonnen ass.

## Um Spaweck
Kleng entleeën Insele vun de Vereenegte Staaten

D**'Kleng entleeën Insele vun de Vereenegte Staaten** (Englesch: *United States Minor Outlying Islands*) ass eng reng statistesch Sammelbezeechnung déi vun der amerikanescher Vollekszielungsverwaltung fir néng onbewunnt Inselterritoirë vun der USA gebraucht gëtt.

Vun den néng Gebidder leien der aacht am Pazifik (Amerikanesch-Ozeanien) an eent an der Karibik (Navassa). Et besteet keng gemeinsam Administratioun.

Déi Kleng entleeën Insele begräife follgend Gebidder:


Fichier:Navassa ISS014.jpg|Navassa
Fichier:ISS010-E-9290 - View of Howland Island.jpg|Howlandinsel
Fichier:Aerial view of Wake Island in July 2014.JPG|Wake-Atoll


## Um Spaweck
Tour de Wallonie 2020

Déi 47. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 16. bis den 19. August 2020 a Wallounien tëscht Soignies an Érezée gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 750,7 km an d'Course stoung um Kalenner vun den UCI ProSeries 2020 an der Kategorie 2.Pro.

## Etappen

### Generalklassement
Demokratesch Arabesch Republik Sahara

D**'Demokratesch Arabesch Republik Sahara** (gekierzt DARS, Spuenesch *República Árabe Saharaui Democrática*, *RAD*) gouf am Laf vum Westsaharakonflikt 1976 vun der Frente Polisario ausgeruff. D'Republik gouf vun der Bevëlkerung vun de Sahrauis an de Regioune *Saguía el-Hamra* a *Río de Oro* gegrënnt. De Maroc revendiquéiert dat ganzt Gebitt awer och fir sech.

D'DARS gëtt vu ronn 50 Staaten gradewéi vun der Afrikanescher Unioun (AU) unerkannt, huet awer kee Sëtz bei de Vereenten Natiounen. D'Regierung vun der DARS kontrolléiert aktuell just en Drëttel vum Gebitt, revendiquéiert awer de ganzen Territoire vun der Westsahara. Zousätzlech kontrolléiert se awer nach véier Flüchtlingslageren an der Ëmgéigend vun der algerescher Stad Tindūf.

## Um Spaweck
Tour de Wallonie 2021

Déi 48. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 20. bis de 24. Juli 2021 a Wallounien tëscht Genappe a Quaregnon gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 874,77 km an d'Course stoung um Kalenner vun den UCI ProSeries 2021 an der Kategorie 2.Pro.

## Etappen

### Generalklassement
Tour de Wallonie 2018

Déi 45. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 22. bis de 26. Juli 2018 a Wallounien tëscht Stavelot an Thuin gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 916,1 km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2018 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Peter Vogel

**Peter Vogel** ass den Numm vu follgende Persounen:

* Peter Vogel (Moler 1802) (1802–1836), däitsche Moler
* Peter Vogel (Mathematiker) (1856–1915), däitsche Mathematiker
* Peter Vogel (Schauspiller) (1937–1978), däitsch-éisträichesche Schauspiller
* Peter Vogel (Artist) (1937–2017), däitschen Artist
* Peter Vogel (Regisseur) (* 1938), däitsche Regisseur
* Peter Vogel (Moler 1939) (* 1939), däitsche Moler  
* Peter Vogel (Vëlossportler) (* 1939), Schwäizer Vëlossportler
* Peter Vogel (Zoolog) (1942–2015), Schwäizer Zoolog
* Peter Vogel (Pedagog) (* 1947), däitsche Pedagog 
* Peter Vogel (Foussballspiller) (* 1952), däitsche Foussballspiller 
* Peter Vogel (Computerdesigner) (* 1954), australesche Computerdesigner
* Peter Vogel (Moler 1960) (Kënstlernumm *Pevo;* * 1960), däitsche Moler
* Peter Vogel (Tennisspiller) (* 1970), däitschen Tennisspiller
Tour de Wallonie 2019

Déi 46. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 27. bis den 31. Juli 2019 a Wallounien tëscht Le Rœulx an Thuin gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 920,3  km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2019 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Karibescht Holland

D**'Karibescht Holland** (Hollännesch *Caribisch Nederland*) läit am Karibesche Mier a besteet aus den dräi Insele Bonaire, Sint Eustatius a Saba mat hire jeeweilegen Nieweninselen.

D'BES-Inselen (Akronym fir **B**onaire, St **E**ustatius, **S**aba) hu bis den 10. Oktober 2010 zum hollänneschen Iwwerséigebitt vun den Antille gehéiert, ier dat opgeléist gouf. Zanterhier sinn et besonnesch Gemengen (*bijzondere gemeenten*) bannent dem Kinnekräich Holland.

## Um Spaweck
Saba

**Saba** ass déi klengst bewunnt Insel vun de fréieren Hollänneschen Antillen. Zënter dem 10.&nbsp;Oktober 2010 ass se zesumme mat hirer onbewunnter Nieweninsel Green Island eng Besonnesch Gemeng (*bijzondere gemeente*) vun Holland am ëstleche Karibesche Mier.

Saba läit südwestlech vu Saint-Martin an nordwestlech vun Sint Eustatius a gehéiert zu den Inselen iwwer dem Wand.

## Um Spaweck
Sint Eustatius

**Sint Eustatius** vun den Awunner dacks just **Statia **genannt, ass eng Insel am Karibesche Mier. Als eng vun de BES-Inselen (Akronym fir **B**onaire, St **E**ustatius, **S**aba), gehéiert se zanter dem 10. Oktober 2010 zum Karibeschen Holland an ass eng Besonnesch Gemeng (*bijzondere gemeente*) bannent dem Kinnekräich Holland.

D'Nopeschinsele sinn am Südoste Saint Kitts, am Norde Saint-Barthélemy a Saint-Martin an am Nordweste Saba. Sint Eustatius gehéiert zu den Inselen iwwer dem Wand.

D'Haaptstad vu Sint Eustatius ass Oranjestad.

## Um Spaweck
Oranjestad

**Oranjestad** ass:

* eng Uertschaft op der Karibikinsel Aruba: Oranjestad (Aruba)
* den Haaptuert vun der Karibikinsel Sint Eustatius: Oranjestad (Sint Eustatius)
Mënschleche Kierper

De **mënschleche [[Kierper (Biologie)|Kierper]]** ass déi physesch Struktur vum Mënsch an ëmfaasst all anatomesch Komponenten, déi fir seng Funktioun an Existenz néideg sinn.

De Skelett bilt d'Gerëscht vum Kierper a besteet aus Schanken, déi Beweegung erméiglechen a liewenswichteg Organer schützen. D'Muskulatur ass verantwortlech fir déi Beweegung, well si op Nervesignaler reagéiert a Kontraktioune produzéiert.

D'Häerz, e Muskelorgan, pompelt Blutt duerch de Kreeslafsystem, versuergt d'Geweebe mat Sauerstoff an Närstoffer an transportéiert Offallproduiten zur Ausscheedung. D'Longen erméiglechen de Gasaustausch, bei deem Sauerstoff opgeholl a Kuelendioxid ausgestouss gëtt.

De Verdauungssystem fänkt am Mond un, wou Narung kleng gemaach a mat Enzymer vermëscht gëtt. De Mo an den Daarm fuere mam Verdauungsprozess virun an erméiglechen d'Ophuele vun den Närstoffer an d'Blutt.

Den Nervesystem besteet aus dem Gehier, dem Réckemuerch an den Nerven, déi Signaler iwwerdroen a Kierperreaktioune steieren. Den endokrinne System produzéiert Hormoner, déi d'Regulatioun vu Stoffwiessel, Wuesstem a Reproduktioun steieren.

D'Haut, als gréisst mënschlecht Organ, schützt de Kierper virun Aflëss vu baussen a regléiert d'Kierpertemperatur. Den Immunsystem verdeedegt de Kierper géint Krankheetserreeger an ënnerstëtz d'Heele vu Verletzungen.

D'Fortplanzungsorganer si verantwortlech fir déi sexuell Reproduktioun an d'Weidergi vu geneteschen Informatiounen.

De mënschleche Kierper ass ufälleg fir Krankheeten, Verletzungen an Alterung. D'Oprechterhale vun der Gesondheet erfuerdert eng equilibréiert Ernierung, genuch Beweegung a Schutz viru schiedlechen Ëmweltfacteuren.

De Kierper zeechent sech duerch e puer Eegenaarten aus. Am Verglach mat de meeschten anere Mamendéieren huet e wéineg Hoer; een am Verglach mat der Kierpergréisst grousst Gehier; an en oprechte Gang. Duerch den oprechte Gang hu sech déi viischt Been (déi iewescht Extremitéiten) zu Äerm (iewescht Extremitéiten) entwéckelt, déi net méi direkt bei der Fortbeweegung hëllefen, mee fir eppes unzepaken an ze gräifen, an domat der verbesserter Fäegkeet, Objeten ze transportéierten a Geschier (z.&nbsp;B. Handwierksgeschier) ze gebrauchen, wat erëm handwierklecht Agéieren erméiglecht.

## Um Spaweck
Kréiwénkel (Roman)

***Kréiwénkel*** ass e Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum Josy Braun, deen 1998 bei Editions Phi erauskoum. Et ass dem Braun säin zweete Roman op Lëtzebuergesch.

## Wourëms geet et am Roman?

De Roman spillt an engem klengen Duerf. D'Haaptpersoune sinn en ale Mann an e klenge Jong, déi sech eleng derduerch schloen. Mat engem Ziedel, deen dem Tolly aus engem vergiessene Buch entgéintfält, gëtt e vergaangent halleft Joerhonnert nees waakreg...

## Soss

## Kriticken
* De Jean-Michel Treinen schreift am *[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]*:
"[Mam neie Roman *Kréiwénkel*]  ... *as et wéi mat engem gudden, alen Duerfrestaurant: Et soll ee keng „nouvelle cuisine" erwoarden, mee et gët ee mat Sécherheet net ugeschass.*[...] 
[A]*m* Kréiwénkel *gët anstännegt Lëtzebuergesch geschwat, almoudesch, plazeweis schon e bësse verboopt, mee sou gehäerzt, sou rit eraus, dass et e Genoss as.* [...] *e wonnerschéint Stéck Lëtzebuergesch, dat engem bis an d'déck Zéiw gutt deet: Futisseg, duerchdriwwen, e bëssen derniewt, e bëssen traureg, jee, sou wéi se am Kréiwénkel sin.  * 

## Literatur
* Josy Braun: *Kréiwénkel. Roman.* Iechternach: Editions Phi, 1998. ISBN 3-88865-165-4. 
## Um Spaweck
*  Fiche op autorenlexikon.lu.
* Jean-Michel Treinen: Fénkleg Féchsercher. In: *[[d'Lëtzebuerger Land]]* 13.11.1998, S. 20. (Digitaliséiert vun der Lëtzebuerger Nationalbibliothéik).
Keen Däiwel méi, deen nach Hergotte keeft

***Keen Däiwel méi, deen nach Hergotte keeft*** ass en autobiographesche Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum Josy Braun, deen 2012 am Verlag Josy Braun erauskoum. Et ass dem Braun säi leschte Roman.

## Wourëms geet et am Roman?

*Keen Däiwel méi...* ass en autobiographesche Roman, an där Episoden aus dem  Protagonist Téidy Bourscheit (alias Josy Braun) sengem Liewe verzielt ginn, ugefaange bei senger Kandheet um Duerf an der Nokrichszäit, seng Zäit zu Clairefontaine am Internat, asw., an theematiséiert seng kathoulesch Erzéiung a Prägung, a wéi en sech vun där zanterdeems no an no lassgemaach huet.

## Soss

## Kriticken
* Elise Schmit am *[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]*:
[Ein] *Abgesang auf eine – zum Glück! – vergangene Zeit, in der der Klerus nach Gutdünken in öffentlichen und privaten Angelegenheiten herumfuhrwerken durfte, und reines Gewissen, soziales Ansehen wie beruflicher Erfolg eines jeden Einzelnen vom guten Willen des Dorfpfarrers abhängen konnten. Mit seinem letzten Roman verpflichtet uns Josy Braun auf die Erinnerung an Zeiten, in denen freie Meinungsäußerung und Selbstbestimmung unter diesen Voraussetzungen keine selbstverständlichen Gegebenheiten waren.*

## Literatur
* Josy Braun: *Keen Däiwel méi, deen nach Hergotte keeft.* Bartreng, Verlag Josy Braun, 2012. ISBN 978-99959-671-4-7. 
## Um Spaweck
*  Fiche op autorenlexikon.lu.
Niue

**Niue** (Niueanesch: **Niuē**; Englesch: []; fréieren Numm *Savage Island)*, ass eng isoléiert Koralleninsel am Südpazifik, an der Géigend vun Tonga, ronn 2400&nbsp;km nordëstlech vun Neiséiland. Den Inselstaat  läit südlech vu Samoa a westlech vun de Cookinselen.

Zanter 1974 ass Niue duerch en Associatiounsaccord mat Neiséiland verbonnen.

Niue läit direkt ëstlech vun der Datumsgrenz an domat besteet en Zäitënnerscheed mam Noper Neiséiland vun 23 Stonnen am Wanter a 24 Stonnen am Summer op der Südhallefkugel.

## Um Spaweck
Inselen iwwer dem Wand (Antillen)

D**'Inselen iwwer dem Wand** sinn den nërdlechen Deel vun de Klengen Antillen.

Se leien am Karibesche Mier, an engem Bou dee sech vu Puerto Rico aus a Richtung Südosten zitt. Méi am Südweste leien d'Inselen ënner dem Wand.

Politesch gehéieren eng Rëtsch Inselen zu Frankräich, dem Vereenegte Kinnekräich, de Vereenegte Staaten oder zu Holland, déi aner bilden onofhängeg Staaten.

## Ursprong vum Numm
D'Bezeechnung „iwwer dem Wand“ gëtt an der Séimannssprooch gebraucht fir unzeginn, datt en Objet (an dësem Fall d'Insel) op der Säit läit, aus där de Wand bléist. D'Inselen iwwer dem Wand leien deemno am direkten Afloss vum Nordost-Passatwand deen an där Géigend bléist.

Am Däitsche schwätzt ee vun *über dem Wind* oder *luvwärts*, *windward* am Engleschen an *au vent* am Franséischen.

## Lëscht vun den Inselen iwwer dem Wand

### Nërdlechen Deel (''Leeward Islands'')

### Südlechen Deel (''Windward Islands'')

## Billergalerie

Fichier:Britische Jungferninseln - Necker Island - panoramio.jpg|Brittesch Joffereninselen (Necker Island)
Fichier:Great&LittleHansLollik.jpg|Amerikanesch Joffereninselen (Hans Lollik Islands)
Fichier:Südküste von Anguilla.jpg|Anguilla
Fichier:Saint Martin.png|Saint-Martin/Sint Maarten
Fichier:St-Barth vue de Haut - panoramio.jpg|Saint-Barthélemy
Fichier:Saba World Wind.jpg|Saba
Fichier:Statia Island from the boat (1263070901).jpg|Sint Eustatius
Fichier:Timothy Hill (49950330897).jpg|Saint Kitts (Timothy Hill)
Fichier:2012-03-04 - Pearns Bay - Hansons Bay - panoramio.jpg|Antigua (Pearns Bay-Hansons Bay)
Fichier:Montserrat - panoramio (3).jpg|Montserrat
Fichier:Les Saintes - Archipel de Guadeloupe.jpg|Guadeloupe (Les Saintes)
Fichier:Isla de Aves Venezuela 001.jpg|Aves
Fichier:Scotts Head (Dominica).JPG|Dominica (Scotts Head)


## Kuckt och
* Westindesch Inselen

## Um Spaweck
Tour de Wallonie 2015

Déi 42. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 22. bis den 29. Juli 2015 a Wallounien tëscht Wanze an Thuin gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 909,59 km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2015 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Tour de Wallonie 2016

Déi 43. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 22. bis de 27. Juli 2016 a Wallounien tëscht Charleroi an Dison gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 931,9 km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2016 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Inselen ënner dem Wand (Antillen)

D**'Inselen ënner dem Wand** sinn de südlechen Deel vun de Klengen Antillen a leie am Karibesche Mier, virun der Nordküst vu Südamerika. An der englescher Sprooch ginn d'Inselen ënner dem Wand als *Leeward Antilles* bezeechent, am Géigesaz zu de *Leeward Islands* a *Windward Islands*, den zwéin Deeler vun den Inselen iwwer dem Wand.

D'Insele Margarita, Cubagua a Coche bilden de venezuelanesche Staat Nueva Esparta. Déi sougenannt ABC-Inselen ('''A'''ruba, '''B'''onaire a '''C'''uraçao) gehéieren zu Holland. Déi aner Inselen an Inselgruppe gehéieren zu de ronn 600 Insele vun de Federalen Dependancë vu Venezuela ( *Dependencias federales*).

Anescht wéi d'Inselen iwwer dem Wand, leien d'Inselen ënner dem Wand net am Afloss vum Nordost-Passat an hunn dowéinst e vill méi dréchent Klima.

Déi meescht Awunner liewen op Aruba, Curaçao a Margarita.
## Ursprong vum Numm
D'Bezeechnung „ënner dem Wand“ gëtt an der Séimannssprooch gebraucht fir unzeginn, datt en Objet (an dësem Fall d'Insel) op der entgéintgesater Säit läit, aus där de Wand bléist, d.&nbsp;h. vrum Wand geschützt ass. D'Inselen ënner dem Wand leien deemno net am direkten Afloss vum Nordost-Passatwand deen an där Géigend bléist.

Am Däitsche schwätzt ee vun *unter dem Wind* oder *leewärts*, *leeward* am Engleschen a *sous le vent* am Franséischen.

## Lëscht vun den Inselen ënner dem Wand

### '''''Leeward Antilles'''''

## Billergalerie

MonjesDelSur.jpg|Los Monjes
Caribbean sea Aruba (18658522978).jpg|Aruba
Sunset view Jan Thiel Bay - panoramio.jpg|Curaçao
Bonaire coastline (467411866).jpg|Bonaire 
Islas las aves venezuela.jpg|Las Aves
Navegando por los cayos de Los Roques.JPG|Los Roques
La orchila.JPG|La Orchila
PLAYA EN ISLA DE LA TORTUGA.jpg|La Tortuga
La blanquilla venezuela 2.jpg|Blanquilla
Panoramic of Juan Griego 45.jpg|Margarita
Cubagua venezuela.jpg|Cubagua
En la isla de coche.JPG|Coche
Los frailes.jpg|Los Frailes
Los testigos venezuela.jpg|Los Testigos


## Kuckt och
* Westindesch Inselen

## Um Spaweck
Katalounesch

**Katalounesch**, oder d**'katalounesch Sprooch** (cat.: *català*, *llengua catalana*), och bekannt als **Valencianesch** oder d**'Valencianesch Sprooch** (cat.: *valencià*, *llengua valenciana*) an der Autonomer Gemeinschaft Valencia, gehéiert zu der Grupp vun de romanesche Sproochen. Et ass déi offiziell Sprooch vun dräi autonome Gemeinschaften a Spuenien: Katalounien, d'Gemeinschaft Valencia an d'Balearesch Inselen, souwéi vun Andorra. Se gëtt och nach an der sardinescher Stad Alghero geschwat. Katalounesch gëtt och am Departement Pyrénées-Orientales vu Frankräich (heiansdo *Nordkatalounien* genannt) an an zwee anere Beräicher am Oste vu Spuenien geschwat: der Regioun *Franja de Ponent* an Aragonien an der *Carche* an der Regioun Murcia.

Déi katalouneschsproocheg Territoiren ginn dacks *Països Catalans* (katalounesch Länner) genannt. Am Joer 2018 hat d'Sprooch 10.048.969 Spriecher, vun deenen ongeféier d'Halschent Mammesproochler waren. D'Normativ vun der katalounescher Sprooch gëtt vum *Institut d'Estudis Catalans*, an der *Acadèmia Valenciana de la Llengua* zu Valencia, gegrënnt.
Tour de Wallonie 2013

Déi 40. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 20. bis de 24. Juli 2013 a Wallounien tëscht Ans an Thuin gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 861,8 km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2013 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Karibescht Mier

D**'Karibescht Mier** ass en Niewemier vum Atlanteschen Ozean. Zesumme mam Golf vu Mexiko am Nordweste bilt et d'Amerikanescht Mëttelmier. Um nërdlechen an ëstleche Bord leien d'Westindesch Inselen.

Karibik ass d'Bezeechnung vun der ganzer Regioun, d.&nbsp;h. d'Karibescht Mier mat sengen Inselen an Inselgruppen an d'Küstegebidder. Deels gëtt och de Golf vu Mexiko mat abezunn.

Am Norde grenzt d'Karibescht Mier un d'Grouss Antillen, am Osten un d'Kleng Antillen, am Süde leie Kolumbien a Venezuela an am Weste sinn et d'Länner vun Zentralamerika.

## Um Spaweck
Westindesch Inselen

D**'Westindesch Inselen** (deels och **Westindien** genannt) bestinn aus enger Rei vun Inselen an Inselgruppen déi viru Mëttel- a Südamerika am  Atlanteschen Ozean leien. De grousse Bou vun den Antille bilt d'Limitt am Norden an am Oste vum Karibesche Mier. Méi nërdlech leien d'Bahamas an d'Turks a Caicosinselen (déi zesummen och vereelzt Lucayen genannt ginn).

## Andeelung vun den Inselgruppen
Déi Westindesch Inselen an der Karibik bestinn aus:

## Ursprong vum Numm
Bei der historescher Bezeechnung vu **Westindien** ass den Nummdeel *...indien* dovun ofgeleet, well de Christoph Kolumbus am Fong de westleche Waasserwee vun Europa an „Indien“ (d.&nbsp;h. an Ostasien) fanne wollt an hie sech op senge véier Reesen ni bewosst war, en neie Kontinent entdeckt ze hunn.

D'Bezeechnung féiert awer ier: „westindesch“ heescht gemenkerhand „am Weste vun Indien“, wat awer an dësem Fall net zoutrëfft. Villméi geet den Numm dorop zeréck, well d'Inselen um westleche Wee a Richtung Indien entdeckt goufen – am Géigesaz zum deem bis dohi bekannten Indien, dat ëmmer mat der Virstellung vum Wee no Oste verbonne war („Ostindien“). Datt et e westleche Mierwee vu Spuenien aus bis an Indien géif, war eng Suppositioun, déi och vum englesche Philosoph Roger Bacon ënnerstëtzt gouf, andeems dee sech op de Seneca, Plinius an Aristoteles beruff huet.

Den anglophonen Deel vun de Westindeschen Inselen ass als *British West Indies* bekannt.

## Um Spaweck
Helleg Muecht

**Helleg Muecht** ass e Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum Fernand Le Chartreux (Pseudonym vum Fernand Kartheiser), deen 2000 erauskoum.

## Wourëms geet et am Roman?

De Bartrenger Paschtouer Romain Seil leeft onverhofft enger internationaler Geheimorganisatioun, dem *Opus Domini*, iwwer de Wee, déi d'Kierch an de Staat ënnerwandert huet, an an där héichgestallt Perséinlechkeete vum Klerus an aus der Politik Member sinn. Hir Machenschaften a Strofdoten - verschidde Leit mussen dobäi hiert Liewe loossen - hunn als Zil, e Schaz vun den Tempelritter, deen am Éislek verstoppt soll sinn, ze fannen...

## Soss

## Kriticken
* De Romain Hilgert schreift am *[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]*:
* 'Helleg Muecht' ass net d'Wierk vun engem vun deene langweilege Pafefrësser, déi iwwerall nëmmen d'Männercher gesinn. D'Buch ass spannend a witzeg geschriwwen a jongléiert mat de Klischeë vum Genre. D'Geschicht ass an enger einfacher Sprooch verzielt: Dialoger, Aktioun a soss kee Schischi.*

## Literatur
* Fernand Le Chartreux: *Helleg Muechtt.* Lëtzebuerg, 2000. ISBN 

## Um Spaweck
* Fiche op autorenlexikon.lu.
Mäi Frënd Benn

***Mäi Frënd Benn*** ass en Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum Pol Greisch, deen 2004 bei den Editions Phi erauskoum.

## Wourëms geet et am Roman?

## Soss

## Kriticken

## Literatur
* Pol Greisch: *Mäi Frënd Benn.* Esch-Uelzecht: Editions Phi, 2004. ISBN 2-87962-184-4.
 
## Um Spaweck
*  Fiche op autorenlexikon.lu.
Frascht (Roman)

***Frascht*** ass e Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum Nico Helminger, deen 1990 bei den Editions Phi erauskoum. Et ass dem Helminger säin éischte Roman.

## Ëm wat geet et am Roman?

Den Alex Frascht an de Luc Lamberti sinn zanter der Primärschoul Kolleegen. Dono trenne sech hir Weeër; den Alex gëtt Schoulmeeschter, de Luc, iwwer Ëmweeër, Taxischauffeur...
## Soss
De Roman ass ganz a Klengschrëft

## Kriticken
* De Romain Kohn schreift am *[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]*:

*Was anhebt wie die großartige Momentaufnahme der Generation der Dreißigjährigen [...], entpuppt sich zunehmend als Innenleben einer gestörten Persönlichkeit. Der einigermaßen glatte Erzählrhythmus der Anfangskapitel wird mit voranschreitender Seitenzahl immer öfter von Einschüben durchschnitten, die immer weniger mit der Biographie des Helden zu tun haben und am Ende nur noch Gedankensplitter ausmachen. Die gesamte Umwelt verliert sich in den Wörtern, wird von ihnen zerstückelt, wie die Körper, die in den Wahnsinnsvorstellungen der Hauptfigur verstümmelt werden. Auch die Bezugspersonen lösen sich im Nichts au[f].*


## Literatur
* Nico Helminger: *Frascht. Roman.* Iechternach: Editions Phi, 1990. ISBN ISBN 3-88865-084-4.
 
## Um Spaweck
*  Fiche op autorenlexikon.lu.
Joffereninselen

D**'Joffereninselen** sinn en Archipel vun den Antillen am Karibesche Mier, déi tëscht Anguilla am Osten a Puerto Rico am Weste leien. Et sinn déi ëstlechst Insele vun de Groussen Antillen. Den Anegada-Passage trennt s'am Oste vun de Klengen Antillen. Wéinst hirer direkter Noperschaft mat de Klengen Antillen, gi se heiansdo bei déi derbäigezielt.

Se sinn an dräi verschidde politesch Entitéite ënnerdeelt :

* d'Brittesch Joffereninselen, am Osten an am Norden, sinn e brittescht Iwwerséigebitt ;
* d'Amerikanesch Joffereninselen, am Süden, sinn e Baussegebitt vun den USA, dat net incorporéiert ass;
* d'Spuenesch Joffereninselen, am Westen, déi en Deel vum US-Baussegebitt Puerto Rico sinn an dowéinst och alt emol Puerto-ricanesch Joffereninsele genannt ginn.


Caneel Bay Hawknest Beach (4237605855).jpg|
Trunk Bay ~ St. John.jpg|
Fuera la Marina de Vieques Ya, Puerto Rico.jpg|


## Um Spaweck
Tour de Wallonie 2010

Déi 37. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 24. bis den 28. Juli 2010 a Wallounien tëscht Mouscron a Welkenraedt gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 899,1&nbsp;km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2010 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Tour de Wallonie 2011

Déi 38. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 23. bis de 27. Juli 2011 a Wallounien tëscht Amay an Thuin gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 837,6 km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2011 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Tour de Wallonie 2012

Déi 39. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 21. bis de 25. Juli 2012 a Wallounien tëscht Tournai a Perwez gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 937,3 km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2012 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Schank

Eng **Schank** (op Latäin a Franséisch: *os*), och nach **Knachen**, ass e rigid Organ, dat bei de meeschte Wierbeldéieren en Deel vum Skelett ass. Schanke schützen déi verschidden aner Organer vum Kierper, bilde rout a wäiss Bluttkierpercher, späichere Mineralien, ginn dem Kierper Struktur an Halt an erméiglechen d'Mobilitéit. Schanke gëtt et a verschiddene Formen a Gréissten. Se hunn eng komplex bannescht a baussenzeg Struktur. Se si liicht, mee trotzdeem stabil an haart an erfëllen e puer Funktiounen.

De **Schankentissu** (de: *Knochengewebe*, fr: *tissu osseux*), deen och meescht einfach als Schank bezeechent gëtt, ass eng Aart spezialiséiert Bindegeweebe (fr: *tissu conjonctif*). Et huet bannen eng Matrix a Form vu Waben, déi der Schank hir Festegkeet gëtt. De Schankentissu setzt sech aus verschiddenen Aarte vun Zellen zesummen. *Osteoblasten* an *Osteozyten* bedeelege sech un der Formatioun a Mineraliséierung vun der Schank; *Osteoklasten* hëllefe bei der Resorptioun vum Schankentissu. Modifizéiert (ofgeflaacht) Osteoblasten bilden d'Auskleedungszellen, déi eng Schutzschicht op der Schankenuewerfläch bilden. Déi mineraliséiert Matrix vum Schankentissu besteet aus enger organescher Komponent, déi haaptsächlech aus Kollageen, dem *Ossein*, besteet, an engem anorganescher Komponent, dem Schankemineral, dat sech aus verschidde Salzer zesummesetzt. Schankentissu ass mineraliséierten Tissu. Zu den aneren Tissusaarten, déi an de Schanken ze fanne sinn, zielen ënner anerem d'Muerch, d'Nerven, d'Bluttgefäässer an d'Knorpelen.

De mënschleche Kierper besteet bei der Gebuert aus ronn 300 Schanken, vun deenen der vill wärend der Entwécklung matenee verwuessen. Beim Erwuessene bleiwen am Ganzen 206 eenzel Schanken iwwreg, woubäi déi vill kleng Sesambeen net matgezielt ginn. Déi gréisst Schank am Kierper ass d'Schank an der Cuisse, déi klengst de Steigbigel (de: *Steigbügel*, fr: *étrier*) am Mëttelouer.

Dat griichescht Wuert fir Schank ass ὀστέον ("osteon"); dohier kommen déi vill Begrëffer, déi et als Virsilb gebrauchen, wéi zum Beispill Osteopathie oder Osteoporos. An der anatomescher Terminologie, dorënner am internationale Standard Terminologia Anatomica, ass d'Wuert fir eng Schank *os*.

## Um Spaweck
Francofolies

D**'Francofolies** sinn eng Rei Museksfestivallen a verschiddene Stied, bei deenen haaptsächlech franséisch a franséischsproocheg Kënschtler optrieden. Zënter 2018 gëtt et eng Editioun zu Esch-Uelzecht.

## Geschicht

De Festival gouf 1985 zu La Rochelle vum Jean-Louis Foulquier, als Hommage un déi franséisch Musek, an d'Liewe geruff. Zënterhier gëtt en all Joer iwwer fënnef Deeg organiséiert. En zitt all Joer ronn 150.000 Leit un.

1989 gouf de Festival fir d'éischt Kéier zu Montréal organiséiert, zwee Joer méi spéit zu Blagoewgrad a Bulgarien an 1994 dunn och nach zu Spa. Zënter 2017 gëtt et de Festival och op den Insele La Réunion an Neikaledonien, and zënter 2018 zu Esch-Uelzecht. Zesumme bilden all déi Festivallen d'Konfederatioun vun de Francofolies.

Donieft gouf et och kuerzlieweg aner Ausgaben an anere Stied, dorënner zu Berlin, Buenos Aires, Santiago de Chile, Kinshasa a Genève.

## Francofolies Esch-Uelzecht

### Editioun 2018

Déi éischt Editioun vun den Escher Francofolies war de 6. bis den 8. September 2018. Et war eng kleng Testeditioun, mat engem ausverkaafte Concert vum franséische Sänger Julien Clerc (an dem Julien Arpetti als Opener) am Escher Theater. De Concert vun der franséischer Rockband Shaka Ponk (mat Versus You a Mat Bastard als Opener) an der Rockhal gouf wéinst engem Accident ofgesot. En "Open Stage" op der Gemengeplaz huet wéineg Leit ugezunn, well zur selwechter Zäit och den Escher Kulturlaf war. Nëmme beim Ofschlossconcert vu Seed to Tree waren dunn awer nach ronn 300 Zuschauer present.

### Ofgesoten Editioun 2020
Eng zweet Editioun war fir de Juni 2020 geplangt, mee gouf wéinst der COVID-19-Pandemie zu Lëtzebuerg ofgesot.

### Editioun 2021
Déi zweet Editioun war du vum 11. bis zum 13. Juni 2021, mat der Haaptbün um Gaalgebierg. E puer Concerte waren och am Escher Theater an an der Kulturfabrik. Ënner anerem déi franséisch Kënschtler Philippe Katerine, Camélia Jordana, Feu! Chatterton, Yseult, Sébastien Tellier, Hervé, P.R2B an Terrenoire sinn opgetrueden. Donieft waren och d'Schwäizerin Chilla, d'Belsch David Numwami a Meskerem Mees an d'Lëtzebuerger Ryvage, Napoleon Gold, Nicool an Chaild derbäi.

### Editioun 2022
Tëscht dem 8. an dem 12. Juni 2022 war déi drëtt Ausgab vun den Escher Francofolies. De Festival huet sech am Kader vun Esch 2022 ofgespillt. Nieft dem Gaalgebierg, dem Escher Theater an der Kulturfabrik ware fir d'éischt Kéier och Evenementer am Zentrum L'Arche zu Villerupt. 15.000 Zuschauer waren 2022 dobäi.

Follgend Kënschtler sinn opgetrueden:

* PNL
* Damso
* Clara Luciani
* Grand Corps Malade
* Roméo Elvis
* Juliette Armanet
* Eddy de Pretto
* Gaël Faye
* Hoshi
* Aldebert
* Ibeyi
* Bon entendeur
* Vladimir Cauchemar
* Mezerg
* Thylacine
* Sofiane Pamart
* Lujipeka
* Alcest
* Noé Preszow
* Charles
* Lucie Antunes & Collectif Scale
* La Jungle
* Regarde les hommes tomber
* Francis of Delirium

### Editioun 2023
Déi véiert Editioun war tëscht dem 8. an dem 11. Juni 2023. Ronn 25.000 Persoune waren am Public, dovu koum d'Hallschent aus Frankräich.

De Festival krut de Label "Green Events" vum Ëmweltministère.

Follgend Kënschtler sinn opgetrueden:
ABC-Inselen

**ABC-Inselen** ass d'Bezeechnung fir d'Inselen Aruba, Bonaire a Curaçao an der Karibik, déi geographesch zu den Inselen ënner dem Wand a geologesch zu Südamerika gehéieren. Nieft den dräi Haaptinsele gëtt et nach déi onbewunnt Nieweninsele *Kleng Curaçao* a *Kleng Bonaire*.
 
Aruba a Curaçao sinn Iwwerséigebidder vun Holland, iwwerdeems Bonaire de Status vun enger besonnescher Gemeng vun Holland huet.


Aruba (14663558863).jpg|
Clear water of Bonaire, Dutch Antilles.jpg|
Playa Kenepa Grandi - Curaçao.jpg|


## Um Spaweck
Antillen

D**'Antille** sinn eng Inselgrupp an der Karibik. Se bestinn aus de Groussen an de Klengen Antillen.

Zesumme mat de Bahamas an den Turks- a Caicosinselen (déi och ënner dem Begrëff Lucayen zesummegefaasst ginn) bilden se d'Westindesch Inselen.

D'Antille bilden d'ëstlech an d'nërdlech Limitt vum Karibesche Mier.

## Ënnerdeelung

## Iwwersiicht
Iwwersiichtslëscht vun de gréissten Insele vun den Antillen.
Antillen (Homonymie)

**Antillen** steet ë.&nbsp;a. fir

* Antillen, karibesch Inselgrupp, ënnerdeelt an:
** Grouss Antillen
** Kleng Antillen
* Franséisch Antillen, fréiert franséischt Iwwerséigebitt
* Hollännesch Antillen, fréiert hollännescht Iwwerséigebitt
Antigua (Homonymie)

Mat **Antigua** ka gemengt sinn:

* Antigua a Barbuda, Inselstaat an der Karibik
* Antigua, Insel vun de Klengen Antillen an der Karibik
* Antigua, Gemeng op der kanarescher Insel Fuerteventura
* Antigua Guatemala, Stiedchen am zentralen Héichland vu Guatemala
* fréier brittesch Kolonie (Inselen Antigua, Barbuda a Redonda), kuckt: Antigua a Barbuda#Geschicht
Lucayen

**Lucayen **oder **Lucayesch Inselen** ass eng vereelzt Bezeechnung fir d'Inselgrupp vun de Bahamas an den Turks- a Caicosinsele virun der Südostküst vun Nordamerika zesummenzefaassen.

Den Toponym gëtt ofgeleet vum Numm vun den „Lucayan“, den hautdesdaags ausgestuerwenen Urawunner vum Archipel.

Zesumme mat den Antillen, gehéieren d'Lucayen zu de Westindeschen Inselen.


Bahamas 1989 (765) San Salvador (25727476613).jpg|Bahamas
Drones In Turks (Unsplash).jpg|Turks a Caicos


## Um Spaweck
Milano-Sanremo 2020

Déi 111. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2020 den 8. August gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 305&nbsp;km, an de belsche Coureur Wout van Aert konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Julian Alaphilippe a Michael Matthews.

Vun 162 Coureuren um Depart goufen der 149 op der Arrivée gezielt.

Den eenzege Lëtzebuerger um Depart war de Bob Jungels, dee mat engem Retard vu 5 Minutten a 5 Sekonnen als 73. iwwer d'Arrivée gefuer ass.
Milano-Sanremo 2021

Déi 111. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2021 den 20. Mäerz gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 299,05&nbsp;km, an de belsche Coureur Jasper Stuyven konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Caleb Ewan a Wout van Aert.

Vun 172 Coureuren um Depart goufen der 169 op der Arrivée gezielt.

Den eenzege Lëtzebuerger um Depart war de Kevin Geniets, dee mat engem Retard vun 29 Sekonnen als 50. iwwer d'Arrivée gefuer ass.
Milano-Sanremo 2022

Déi 113. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2022 den 19. Mäerz gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 293&nbsp;km, an de sloweenesche Coureur Matej Mohorič konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Anthony Turgis a Mathieu van der Poel.

Vun 165 Coureuren um Depart goufen der 159 op der Arrivée gezielt.

Lëtzebuerger um Depart waren de Kevin Geniets (107.), de Bob Jungels (52.) an den Alex Kirsch (40.)
Milano-Sanremo 2023

Déi 114. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2023 den 18. Mäerz gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 294&nbsp;km, an de hollännesche Coureur Mathieu van der Poel konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Filippo Ganna a Wout van Aert.

Vun 175 Coureuren um Depart goufen der 170 op der Arrivée gezielt.

Lëtzebuerger um Depart waren de Kevin Geniets (116.), de Luc Wirtgen (82.) an den Arthur Kluckers (109.)
Spuenesch Joffereninselen

D**'Spuenesch Joffereninselen**, och alt **Puerto-ricanesch Joffereninselen** genannt, sinn eng Inselgrupp am Karibesche Mier, ëstlech vu Puerto Rico. Trotz hirem Numm sinn d'Inselen, gradewéi Puerto Rico selwer, en Iwwerséigebitt vun de Vereenegte Staate vun Amerika.

Den Archipel besteet aus den Haaptinsele Culebra a Vieques an enger Rei vu klengen Nieweninselen (ë. a. d'Inselen *Icacos Island, Cayo Lobo, Cayo Diablo, Palomino Island, Palominito Island, Isla de Ramos, Isla Pineiro, Cayo Lobo* a *Cayo de Luis Pena*).

Zesummegerechent hunn d'Spuenesch Joffereninselen eng Fläch vun 165,1&nbsp;km².


Zoni Beach Culebra, Puerto Rico.png|Culebra
Playa El Gallito Vieques Puerto Rico 2021-08-02 14-26-14 1.jpg|Viques


## Kuckt och
* Amerikanesch Joffereninselen
* Brittesch Joffereninselen

## Um Spaweck
Saint-Martin (Franséisch Antillen)

**Saint-Martin** ass e franséischt Iwwerséigebitt an der Karibik. Et läit um nërdlechen Deel vun der gedeelter Insel Saint-Martin. De südlechen Deel vun der Insel gehéiert zum hollänneschen Iwwerséigebitt Sint Maarten.

Bis 2007 war Saint-Martin eng franséisch Gemeng an huet zesumme mat der Nopeschinsel Saint-Barthélemy en Arrondissement am Iwwerséidepartement Guadeloupe gebilt. Zanterhier ass et eng *[[Collectivité d'outre-mer]]*, gehéiert awer nach weiderhin zur Europäescher Unioun (et ass de westlechste Punkt vun der EU).

## Um Spaweck
Barbuda

**Barbuda** ass eng Insel an der Karibik a gehéiert als Dependance zum Inselstaat Antigua a Barbuda.

Barbuda läit ongeféier 40&nbsp;km nërdlech vun Antigua. Ronn100&nbsp;km am Südweste läit Saint Kitts an Nevis an a Richtung Westnordwest läit Saint-Barthélemy.

## Um Spaweck
Antigua (Kleng Antillen)

**Antigua** (op spuenesch „Déi Al“) ass eng Insel an der Karibik an d'Haaptinsel vum Inselstaat Antigua a Barbuda.

Antigua ass 281&nbsp;km² grouss a gehéiert zu den Inselen iwwer dem Wand. D'Insel läit ongeféier 40&nbsp;km südlech vu Barbuda, 80&nbsp;km ëstlech vun Nevis a vu Saint Kitts, 50&nbsp;km nordëstlech vu Montserrat an 100&nbsp;km nërdlech vun der Guadeloupe.

Antigua gouf den 10.&nbsp;November 1493 vum Christoph Kolumbus op senger zweeter Rees entdeckt. Knapps 150 Joer duerno, ass d'Insel am Joer 1632 vun de Britte koloniséiert ginn.

Am Joer 1674 huet Antigua zesumme mat Nevis, St Kitts a Montserrat eng Konfederatioun vun engleschen Inselkolonië mat engem gemeinsame Parlament ënner dem Gouverneur William Stapleton gebilt.

Déi brittesch Kolonialherrschaft huet bis 1981 gedauert a mat der Onofhängegkeetserklärung vum 1.&nbsp;November 1981 gouf aus der Kolonie *Antigua* den onofhängege Staat Antigua a Barbuda.

D'Haaptstad, Saint John's, läit op Antigua.

## Um Spaweck
Wattman

E **Wattman** ass e Chauffer vum Tram. Den Ausdrock war beim fréiere Stater Tram an beim Minettstram geleefeg, e gëtt awer hautdesdaags net méi gebraucht. Gemenkerhand schwätzt en elo vum Tramschauffer.

Fir Wattman ze ginn huet ee missen tëscht 22 an 32 Joer al an op d'mannst 170&nbsp;cm grouss sinn. Et huet een misse gutt gesinn, näischt am Casier judiciaire stoen hunn an en Examen am Rechnen, Franséischen an Däitsche maachen.

## Ursprong vum Numm
Wéi de 7. Januar 1890 zu Clermont-Ferrand den éischte franséischen elektreschen Tram ageweit gouf, gouf e „Wattman“ gedeeft. Dësen Numm ass ouni zweiwel och den Urspronk vum Numm vu sengem Chauffer. Wattman kënnt offensichtlech vum Wuert „Watt“, der Moosseenheet fir d'Leeschtung, déi absënns an der Elektrizitéit als Energiequell vum Tram benotzt gëtt. D'Wuert gëtt deemno nom selwechte Prinzip geformt wéi „Barman“. Deen een ass hannert dem Bar verantwortlech, deen anere fir d'Reegele vun der elektrescher Leeschtung am Motor.

Anescht wéi beim Barman, wou *man* gemenkerhand an der Englescher Aussproch geleefeg ass (/mæn/), gouf de Wattman - wéi am Engleschen - just mat engem  geschriwwen, awer als *mann* ausgeschwat (/mɑn/).

## Video
* „De Wattman“, Reportage op RTL Télé Lëtzebuerg de 16.Mäerz 2006

## Um Spaweck
Hollännesch Karibik

D**'Hollännesch Karibik** (hollännesch: *Caribisch deel van het Koninkrijk*) begräift follgend Inselen an Inselgruppen an der Karibik:

* d'autonom Länner Aruba, Curaçao a Sint Maarten, déi zu Holland gehéieren,
* d'Insele Bonaire, Sint Eustatius a Saba déi als besonnesch Gemengen zu Holland gehéieren.

Zanter 1816 waren dës sechs Inselen duerch „definitiv“ Reegelunge vun den europäesche Muechten an hollänneschem Kolonial-Besëtz. Vun 1877 un goufe s'als *Curaçao en Onderhorigheden* bezeechent.

D'Hollännesch Karibik mat hire sechs Inselen ass net ze verwiessele mat dem Karibeschen Holland (*Caribisch Nederland*) dat just déi dräi Insele Bonaire, Sint Eustatius a Saba mat hire jeeweilegen Nieweninsele begräift. Als **besonnesch Gemeng** gehéiere se politesch zum europäeschen Holland, also dem Land um Nordmier. Se sinn deemno manner eegestänneg wéi eng Insel déi de Statut vun engem autonome Land huet.


Aruba bliss (28091923403).jpg|
Last interglacial reef bench.jpg|
Almost Private Beach Cove.jpg|
Pirate Cliffs (6562166221).jpg|
View from our hotel (8610805844).jpg|
N362AE (8245403072).jpg|


## Kuckt och
* Karibescht Holland

## Um Spaweck

* Caribisch deel van het Koninkrijk  Informatiounen iwwer den hollänneschen Deel an der Karibik op der Internetsäit vum hollännesche Staat
Milano-Sanremo 2016

Déi 107. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2016 den 19. Mäerz gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 296&nbsp;km, an de franséische Coureur Arnaud Démare konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Ben Swift a Jürgen Roelandts.

Vun 199 Coureuren um Depart goufen der 180 op der Arrivée gezielt.

Den eenzege Lëtzebuerger um Depart war de Jempy Drucker deen als 140. eragelaf ass.
Würd

**Würd** oder **Dignitéit** ass e grondleeënd Konzept, dat den inherenten an onverännerte Wäert vun all Mënsch beschreift. Si steet fir d'Unerkennung an d'Héichschätzung, déi all Persoun zousteet, eleng well se als Mënsch existéiert. 

D'Iddi vun der Würd ass enk mat där vun de Mënscherechter verbonnen. Si ass e moralesche Moossstaf fir d'Behuele géigeniwwer aneren an e Prinzip, deen d'Grondlag fir eng gerecht an ethesch Gesellschaft bilt. All d'Mënsche si gläich a verdéngen de Respekt an de Schutz vun hirer Dignitéit, onofhängeg vu Geschlecht, Hautfaarf, Relioun, sozialer Stellung oder anere Charakteristiken.

D'Würd ëmfaasst verschidden Dimensiounen. Engersäits ass et d'Recht op Selbstbestëmmung a perséinlech Autonomie. All Mënsch sollt d'Recht hunn, iwwer säin eegent Liewen kënnen ze entscheeden a seng eegen Entscheedungen ze treffen. Op där anerer Säit gehéiert zur Dignitéit och d'Recht op kierperlech a séilesch Integritéit. Jiddereen huet d'Recht, viru Gewalt, Mëssbrauch an Diskriminéierung geschützt ze ginn.

An der moderner Welt, an där komplex sozial a politesch Erausfuerderungen existéieren, ass et vun entscheedender Bedeitung, d'Dignitéit als Leetprinzip ze schützen. An enger Gesellschaft, déi Wäert op Würd leet, ginn d'Mënscherechter agehalen a geschützt. Diskriminéierung, Ausbeutung an Ongerechtegkeet hunn an hir keng Plaz. D'Uechte vun der Dignitéit erfuerdert e respektvollt Mateneen. Dat bedeit, Empathie ze weisen an d'Perspektive vun deenen aneren ze verstoen. Si ze verletzen, sief et duerch Wieder oder Akten, féiert zu enger Entwürdegung vum Eenzelen an ënnergrueft d'Fundament vun enger gerechter Gesellschaft.

## Um Spaweck
Milano-Sanremo 2015

Déi 106. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2015 den 22. Mäerz gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 293&nbsp;km, an den däitsche Coureur John Degenkolb konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Alexander Kristoff a Michael Matthews.

Vun 199 Coureuren um Depart goufen der 160 op der Arrivée gezielt.
Milano-Sanremo 2014

Déi 105. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2014 den 23. Mäerz gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 294&nbsp;km, an den norwegesche Coureur Alexander Kristoff konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Fabian Cancellara a Ben Swift.

Vun 200 Coureuren um Depart goufen der 114 op der Arrivée gezielt.

Vun de Lëtzebuerger um Depart ass de Bob Jungels als 87. an de Laurent Didier als 111. eragelaf.
Milano-Sanremo 2013

Déi 104. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2013 de 17. Mäerz gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 246&nbsp;km, an den däitsche Coureur Gerald Ciolek konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Peter Sagan a Fabian Cancellara.

Vun 200 Coureuren um Depart goufen der 135 op der Arrivée gezielt.

Den eenzege Lëtzebuerger um Depart war de Ben Gastauer deen opginn hat.
Milano-Sanremo 2012

Déi 103. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2012 de 17. Mäerz gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 298&nbsp;km, an den australesche Coureur Simon Gerrans konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Fabian Cancellara a Vincenzo Nibali.

Vun 200 Coureuren um Depart goufen der 149 op der Arrivée gezielt.
Milano-Sanremo 2011

Déi 102. Editioun vu **[[Milano-Sanremo]]** gouf 2011 den 19. Mäerz gefuer. D'Course goung iwwer eng Distanz vun 298&nbsp;km, an den australesche Coureur Matthew Goss konnt d'Course fir sech entscheeden, virum Fabian Cancellara a Philippe Gilbert.

Vun 198 Coureuren um Depart goufen der 156 op der Arrivée gezielt.
Tour de Wallonie 2008

Déi 35. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 26. bis den 30. Juli 2008 a Wallounien tëscht Tubize an Aubel gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 909,6 km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2008 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Tour de Wallonie 2007

Déi 34. Editioun vum **[[Tour de Wallonie]]**, gouf vum 28. Juli bis den 1. August 2007 a Wallounien tëscht Haccourt a Barvaux gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 880,5 km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2007 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Walgesetz

D**'Walgesetz** zu Lëtzebuerg leet d'Reegele fest, no deenen d'legislativ Walen (Chamberwalen), d'Gemengewalen an d'Europawalen organiséiert an duerchgefouert ginn.

## Legislativ Walen
Aus 4 Bezierker ginn am Ganze 60 Deputéiert gewielt.

### Kandidatelëschten
D'Kandidatelëschte musse spéitstens 60 Deeg virun de Walen deposéiert ginn: Am Zentrum beim Bezierksgeriicht Lëtzebuerg, am Norde beim Bezierksgeriicht Dikrech, am Süde beim Friddensgeriicht zu Esch an am Osten op enger Plaz an der Gemeng Gréiwemaacher, déi vum President vum Stater Bezierksgeriicht definéiert gëtt. Beim Depot vun de Lëschte muss een entweder d'Ënnerschrëfte vun 100 Wieler (zu deenen och d'Kandidate gehéieren däerfen, wa s'am entspriechende Walbezierk ugemellt sinn), vun dräi Gemengeconseilleren oder vun engem Deputéierte, egal aus wat fir enger Partei, presentéieren. Viraussetzung ass, datt déi 100 Persounen och an deem Bezierk als Wieler ageschriwwe sinn, respektiv d'Conseilleren oder den Deputéierten an deem Bezierk gewielt goufen.

Anescht wéi d'Wieler däerfen d'Kandidaten sech hire Bezierk eraussichen. Nom Walgesetz mussen op der Lëscht den Numm, d'Virnimm, de Beruff an de Wunnuert vun all Kandidat separat opgefouert ginn. D'Kandidaten erkläre sech hirersäits duerch eng ënnerschriwwen Deklaratioun domat averstanen, datt si an deem Bezierk untrieden.

## Gemengewalen

## Europawalen

## Kuckt och

* Politesche System vu Lëtzebuerg
Tour de la Région wallonne 2006

Déi 33. Editioun vum **[[Tour de Wallonie|Tour de la Région wallonne]]**, gouf vum 24. bis den 28. Juli 2006 a Wallounien tëscht Flobecq a Wanze gefuer. Et goung iwwer eng Streck vun 904,2 km an d'Course stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2006 an der Kategorie 2.HC.

## Etappen

### Generalklassement
Brennpunkt Drëtt Welt

**Brennpunkt Drëtt Welt** ass eng lëtzebuergesch Zäitschrëft, déi vun der lëtzebuergescher Netregierungsorganisatioun (NRO) ASTM (Action Solidarité Tiers Monde) publizéiert gëtt. Zënter 1973 informéiert si reegelméisseg iwwer national an international Entwécklungszesummenaarbechtspolitik, behandelt aktuell Themen a géif de Leit vum Globale Süden hei zu Lëtzebuerg eng Stëmm ginn.

## Inhalter
40 illustréiert Säiten op Däitsch a Franséisch an Englesch (an Spuenesch). Doriwwer eraus ergänzend Artikelen, Meenungen an Interviewen op der Internetsäit.https://www.brennpunkt.lu/de/

Duerch déi ënnerschiddlech a breet Ausriichtung vun hiren Artikelschreiwer - aktive Membere vun der lëtzebuerger Entwécklungshëllef, Journalisten, Fuerscher, engagéierten Aktivisten, Biergerkollektiver, souwuel aus de Globale Süden an dem Globale Norden - kann de Brennpunkt Drëtt Welt déi ëffentlech Diskussioun iwwer den Iwwergang zu enger globaler Solidaritéit initiéieren a weiderféieren.

Méi wéi nëmmen Informatioun bitt de "Brennpunkt Drëtt Welt" Zougang zu kriteschen Inhalter, déi sech mat Iwwerleeungen an Handlungen beschäftegt, déi am Hibléck vun de klimateschen Grenzen, der Erhéijung vun der sozialer Ongerechtegkeet an dem ëmmer méi groussen Ofbau vun der Solidaritéit tëscht de Vëlker ëmmer méi wichteg ginn.

## Verëffentlechungsfrequenz
"Brennpunkt Drëtt Welt" kënnt zanter 2022 véiermol am Joer eraus. Virdru waren et sechsmol an am Ufank esouguer zèngmol.

Am Dezember 2017 ass déi 300. Nummer erauskomm.https://www.brennpunkt.lu/issue/no-corporate-impunity-droits-humains-avant-profit/

Am Joer 2023 huet de "Brennpunkt Drëtt Welt" seng 50 Joer gefeiert.https://www.brennpunkt.lu/nous-fetons-nos-50-ans/

## Um Spaweck
https://www.brennpunkt.lu/de/ueber-uns/