Mathias Hardt

De **Mathias Hardt**, gebuer de 4. Juni 1809 zu Iechternach, a gestuerwen de 17. Januar 1877 an der Stad Lëtzebuerg, war Iechternacher Conrektor a Regierungsarchivar zu Lëtzebuerg. Hie gëllt als Pionéier vun der Lëtzebuergescher Sproochfuerschung.

## Liewen
De Mathias Hardt war de Jong vun engem Iechternacher Schlässer. Hie gouf Professer am Kolléisch a gëtt zu den éischte Sozialisten zu Lëtzebuerg gezielt. 1848 gouf hie Redakter an der éischter sozialistescher Zeitung zu Lëtzebuerg, *[[Der Grenzbote]]*. Hie gouf am selwechte Joer an d'Assemblée constituante gewielt a blouf bis 1858 Deputéierten.

Seng sozialistesch Haltung gouf mat der Zäit méi konservativ; 1858 huet hie fir d'Zeitung *[[La Revue]]* geschriwwen, déi dech fir de Staatsstreech vun 1856 staark gemaach huet.

## Wierk
Duerch säi *"Vocalismus der Sauermundart"* gëllt hien als Grënner vun der lëtzebuergescher Philologie. Hien deelt Lëtzebuerg a véier Sproocheregiounen an:
*ëstlech Variantë laanscht Our, Sauer a Musel;
*nërdlech Éisleker Mondaart;
*westlech Dialekter;
*südlech Varianten am Industriegebitt (Minett).
Dës Andeelung gëllt bis de Robert Bruch se weider ausféiert.

## Publikatiounen (Auswiel, chronologesch)

* Hardt, Mathias & Nicolas Theis, 1837. Précis de grammaire allemande en XI tableaux. Bruxelles: Chez J. A. Mayer et Somerhausen.
* Hardt, Mathias & Nicolas Theis, 1839. Thuiscon: ou Cours de langue allemande, (procédant du plus simple au plus difficile. 1ère partie: Recueil de 800 exemples, servant d'explication aux règles de la grammaire [et] 2e partie: Choix de morceaux de lLittérature allemande en prose et en Vers. 2è éd. Bruxelles: J.-B. Tircher, Libraire-Editeur. 363 p.
* Hardt, Mathias, 1843a. Rede des Conrektors Hardt gehalten am Progymnasium zu Echternach, de 24. August, beim Schluße des Schuljahres 1842-1843. Diekirch: J. A. Schröll. 49 p.
* Hardt, Mathias, 1843b. Vocalismus der Sauer-Mundart. pp.&nbsp;1–29 in: Programm, herausgegeben beim Schlusze des Schuljahres 1842-43 / Königlich-Grossherzogliches Progymnasium zu Echternach. Trier: Buchdruckerei Fr. Lintz. http://www.bsb-muenchen-digital.de/~web/web1052/bsb10523312/images/index.html?digID=bsb10523312&pimage=5&v=100&nav=0&l=de
* Hardt, Mathias, 1859. Une énigme paléographique résolue. *Bulletin du bibliophile belge*, nouv. série, t. VI, p.&nbsp;185-186. Bruxelles.
* Hardt, Mathias, 1868. Luxemburger Weisthümer: als Nachlese zu Jacob Grimm's Weisthümern. 4. Lieferung. Luxemburg: V. Bück. 496 S.
* Hardt, Mathias, 1870. Luxemburger Weisthümer: als Nachlese zu Jacob Grimm's Weisthümern. Luxemburg: V. Bück. LXIII, 795 p.
* Würth-Paquet, Michel, Wies, B. Weber, M. Hardt, 1862. Aufruf des Luxemburger Hülfsverein zur Herstellung der Basilika in Echternach. Statuten des Luxemburger Hülfsvereins zur Herstellung der Willibrordus-Basillika in Echternach. Luxemburg: V. Bück. 8 p. [Tiré à part du Luxemburger Wort, 1862, Nr. 141]

## Nom Mathias Hardt genannt
* eng Strooss am Péitrussdall (Stad Lëtzebuerg): *Rue Mathias-Hardt*

## Literatur
* Grégoire, Pierre, 1966. Pädagogen-Profile: Beiträge zur luxemburgischen Literatur- und Kulturgeschichte. Pflichtbücher / de Frëndëskrees, Bd. 26. 594 p. Sankt-Paulus-Dr., Luxemburg.
* Hess, Joseph, 1939. Der Anteil der Professoren an der Luxemburger Volkskunde. pp.&nbsp;228–231 in: Un siècle de vie intellectuelle 1839-1939: nouvelles pages d'histoire nationale. Luxembourg.
* Lech, Pierre, 1998. Mathias Hardt (1809 - 1877): Professor, Publizist und Politiker. *récré* 14: 101-153. Diekirch.