Johann Sebastian Bach

De **Johann Sebastian Bach**, gebuer den  zu Eisenach, a gestuerwen den 28. Juli 1750 zu Leipzig, war en däitsche Barock-Komponist, an een zu senger Zäit berüümten Organist an Cembalist. Hie war dee jéngste vum Johann Ambrosius Bach a senger Fra Elisabeth hiren aacht Kanner. De Bach gëllt och nach hautdesdaags als ee vun de gréisste Komponiste vun der Welt deen déi méi spéit Musek staark beaflosst huet an deem seng Wierker op der ganzer Welt vertruede sinn.

## Bedeitung
Zu senge Liefzäiten hunn dem Bach seng Kompositioune keng grouss Beuechtung fonnt, am Verglach mat sengen Zäitgenosse Georg Friedrich Händel oder Georg Philipp Telemann. Europawäit war de Bach zu Liefzäite virun allem als Uergel- an Cembalovirtuos bekannt, souwéi als Meeschter vun der Improvisatioun. Hien hat och en exzellente Ruff als Uergelexpert. Donieft huet de Bach, wéi vill vun den deemolege Museker och d'Violin beherrscht an huet Opféierunge vu senge Wierker heefeg vun der Braatsch aus geleet.

Dem Bach seng haiteg Berüümtheet huet hir Wuerzelen zum engen an der Tatsaach, datt seng Wierker (zesumme mat deene vum Heinrich Schütz an den Operen an Oratorie vum Georg Friedrich Händel) déi eenzeg Barockkompositioune waren, déi um Ufank vum 20. Joerhonnert a groussem Ëmfang iwwerliwwert waren, an zum aneren huet seng konsequent Uwendung vum Kontrapunkt, verbonne mat der Affektwierkung vu senger Melodik an der Harmonik, op méi spéit Komponisten eng grouss Wierkung ausgeübt. Zanter dem 19. Joerhonnert schätze kierchlech Kreesser dem Bach seng geeschtlech Musek virum allem wéinst hirer staarker Reliéisheet.

Déi wäit Verbreedung a Receptioun vum Bach senge Wierker huet hiren Ufank fonnt, wéi d**[[Matthäuspassion (Bach)|Matthäuspassion]]'' vum [[Felix Mendelssohn Bartholdy]] am Joer [[1829]] nees nei opgefouert gouf, a säi ganzt Wierk vun [[1851]] bis [[1899]], bei deem ënner anerem de [[Johannes Brahms]] matgewierkt huet, erausbruecht gouf. Souwuel de Mendelssohn wéi och de Brahms hu Pianoswierker vum Bach ëffentlech virgedroen. Dem [[Philipp Spitta (Musekwëssenschaftler)|Philipp Spitta]] seng Biographie an zwéi Bänn ([[1873]]-[[1879]]) huet de Concertspublic, deen eréischt am [[19. Joerhonnert]] sou richteg entstanen ass, fir d'éischt a groussem Ëmfang mam Bach sengem Liewen a senge Wierker bekannt gemaach. Am Laf vum [[19. Joerhonnert|19.]] an [[20. Joerhonnert]] gouf de Bach fir Pianisten a Pianosschüler nees dat, wat e scho fir de [[Ludwig van Beethoven]] an de [[Robert Schumann]] war: e musikalescht Liewenselixier. D'Fleg vum Bach senger [[Kierchemusek]] gouf virun allem vu sengen Nofollger am Amt vum [[Thomaskantor]] zu [[Leipzig]] virubruecht. Am 20. Joerhonnert hu sech déi grouss [[Symphonieorchester]]en an hir berüümt Dirigenten ëmmer méi sengem Instrumentalwierk ugeholl.

== Säi Liewen ==


=== Kandheet zu Eisenach ===
De Johann Sebastian Bach war dat jéngst vun aacht Kanner vum [[Stadpäiffer]] an Hafftrompettist [[Johann Ambrosius Bach]] a senger Fra Elisabeth Bach, gebuere Lämmerhirt.

Bei der Gebuert vum Bach gouf a senger Gebuertsuertschaft [[Eisenach]] nach mam [[Julianesche Kalenner]] gerechent. Dofir gëtt säi Gebuertsdatum an der Reegel mam ërtlech gëltegen Datum, dem 21. Mäerz 1685, uginn, säin Doudesdatum dogéint nom [[Gregorianesche Kalenner]], deen zu [[Leipzig]] gëlteg war. Wann een dem Bach säi Gebuertsdatum mat aneren Date vun där Zäit vergläiche wëll, muss ee berécksiichtegen, datt hien nom Gregorianesche Kalenner, deen an anere Gebidder schonn am Gerauch war, eréischt den [[31. Mäerz]] 1685 op d'Welt koum.

De Bach gouf op engem Méinden, den 23. Mäerz, an der ''Georgenkirche'' gedeeft. Seng fréi Kandheet huet hien zu Eisenach verbruecht, wou hien duerch de Cousin vu sengem Papp, den Organist vun der Eisenacher ''Georgenkirche'' [[Johann Christoph Bach (1642-1703)|Johann Christoph Bach]], fir d'éischt Kéier a Kontakt mat Kierchen- an Uergelmusek koum. Am Alter vun aacht Joer ass hien op d'[[Latäin]]schoul vum Eisenacher Dominikanerklouschter gaangen.

Seng Mamm ass den [[3. Mee]] [[1694]] gestuerwen. De [[27. November]] 1694 huet säi Papp sech mat der Wittfra Barbara Margaretha Bartholomäi, gebuere Keul, bestuet, mä ass awer e puer Méint drop, den [[20. Februar]] [[1695]], gestuerwen. De Johann Sebastian ass mat sengem Brudder Johann Jacob bei säin eelere Brudder [[Johann Christoph Bach (1672-1721)|Johann Christoph Bach]] ([[1671]]-[[1721]]) op [[Ohrdruf]] geplënnert.


=== Beim Brudder zu Ohrdruf ===
Zu Ohrdruf huet de Johann Sebastian de [[Lycée]] bis zu der [[Prima]] gemaach, a krut domat eng besser Schoulausbildung wéi seng Virfahren opweises haten. An der Secunda ware säi Cousin [[Johann Ernst Bach]] a säi liewenslaange Frënd de [[Georg Erdmann]] seng Matschüler.

Säi Brudder de [[Johann Christoph Bach|Johann Christoph]], dee 14 Joer méi al an zu [[Ohrdruf]] Organist war, huet seng weider Erzéiung a musikalesch Ausbildung iwwerholl. Vun him huet de Bach d'Spillen op [[Tasteninstrument|Tastenintrumenter]] geléiert. Zu sengem Liewensënnerhalt huet seng Tätegkeet als Chouersänger bäigedroen.

Den [[19. Januar]] [[1700]] huet de Georg Erdmann Ohrdruf verlooss an ass op [[Lüneburg]] gereest. Kuerz drop, de [[15. Mäerz]], ass de Johann Sebastian him nogaangen.

=== Mettechouersänger zu Lüneburg ===
De Bach an den Erdmann goufen zu [[Lüneburg]] Fräischüler vum Michaelis-Klouschter. Si hunn als [[Diskant]]isten am Mettechouer gesongen. De [[Georg Böhm]] war zu där Zäit Organist an der ''[[Kierch St. Johannis|Johanniskierch]].'' Säin Afloss um Bach seng fréi Uergelwierker a Klavéiersuitë léisst sech stilkritesch unhuelen, awer net beleeën. Och, datt de Bach wéi ugeholl zu [[Celle]] Musek am franséische Stil konnt kenneléieren, ass net bewisen. Beluecht ass allerdéngs seng Fousswanderung op [[Hamburg]] bei de bekannten Organist [[Johann Adam Reincken]], bei deem hie sech am Uergelspill weidergebilt huet.

Tëscht [[Ouschteren]] [[1702]], wéi de Bach seng Schoulzäit zu Lüneburg ofgeschloss hat, a [[1703]] loosse sech dem Bach seng Spueren net méi genee verfollegen. Aus engem spéidere Bréif ergëtt sech, datt hie sech am [[Juli]] fir d'vakant Organisteplaz zu [[Sangerhausen]] opgestallt hat a beim Rot och de bevirzuchte Kandidat war, mä datt den Herzog vu [[Sachsen-Weissenfels]] sech iwwer dëse Votum ewechgesat huet.

=== Lakai a Violonist zu Weimar ===

Spéitstens zanter dem [[Mäerz]] [[1703]] war de Bach als [[Lakai]] a Violonist an der Privatkapell vum Matregent [[Johann Ernst III. vu Sachsen-Weimar|Johann Ernst vu Sachsen-Weimar]] ugestallt. Bei enger Uergelprouf de [[17. Mäerz]] 1703 huet de Bach Kontakter zum Rot vun [[Arnstadt]] geknëppt.

=== Organist zu Arnstadt ===
==== Eng Stad mat Bach-Traditioun ====


Den [[9. August]] [[1703]] krut de Bach ouni e weidert Proufspill seng [[Bestallung]] als Organist vun der ''Neuen Kirche'' zu [[Arnstadt]].<br>
Hei hate scho Membere vun der Bachfamill als Museker geschafft. Dem Johann Sebasian säi Grousspapp, de [[Christoph Bach]] (1613-1661), war Haff- a Stadmusikus a säi Brudder, den [[Heinrich Bach]] (1615-1692), war Organist vun der ''Liebfrauenkirche'' an der ''Oberkirche''. Den Heinrich Bach war de Grousspapp vum J. S. Bach senger éischter Fra, der [[Maria Barbara Bach]]. Zu Arnstadt huet och d'Wittfra vu sengem Monni, dem [[Johann Christoph Bach]] (1645-1695), mat hirem Jong, dem Johann Ernst Bach (1683-1739), gewunnt. De Johann Ernst huet de Bach wärend senger Rees op [[Lübeck]] vertrueden, a krut dem Bach säin Amt nodeem dësen op Mühlhause gezu war.
 
Fir eng ongewéinlech déck [[Pai]] vu 50 [[Gulden]] an 30 Gulde fir Kascht a Logis war de Bach an der ''Neuen Kirche'' offiziell nëmme fir d'Uergelspill, an net fir d'[[Figuralmusek]] zoustänneg. Zu engem Zäitpunkt, deen net genee ze bestëmmen ass, gouf hien awer zu der Zesummenaarbecht mam Chouer vum Lycée verflicht.

==== Éischt iwwerliwwert Uergel- a Pianowierker ====
Am [[Oktober]] [[1705]] krut de Bach fir eng Rees op [[Lübeck]] bei den [[Dietrich Buxtehude]] Congé vu véier Wochen, deen hien allerdéngs op dräi Méint verlängert huet. Obschonn hie fir e Vertrieder gesuergt hat, gouf hien den [[21. Februar]] [[1706]] dowéinst a wéinst "''Nachlässigkeit im Dienst''" vum [[Konsistorium]] vun der Gemeng gerügt.

Dës Rees bei de Buxtehude huet dem Bach wäertvoll musikalesch Andréck verschaf. Dem Buxtehude seng Owendmuseken, Uergel- a Pianowierker souwéi säin onvergläichlecht Uergelspill hunn de jonken Organist a Komponist waakreg gemaach.<br>
Déi éischt Uergel- a Pianosstécker vum Bach, déi nach erhale sinn, loossen den Afloss vum Buxtehude erkennen. Dozou gehéiere Choralvirspiller wéi zum Beispill ''"Wie schön leuchtet der Morgenstern"'' (BWV 739) a Präludien, Toccaten, Partiten a Phantasien.

Dem Bach säi ''"Capriccio sopra la lontananza del fratello dilettissimo"'', wat hie fir säi Brudder [[Johann Jacob Bach]], dee sech als Feldmuseker an der schweedescher Arméi verdéngt hat, komponéiert hat, gëtt op d'Joer [[1706]] datéiert.

An alle Biographie geet driwwer riets, datt de Bach e puermol a Konflikt mam Arnstädter Konsistorium gerode war. Dëst huet säi Verhale géintiwwer vun de Chouermembere betraff, säi Vertrieder wärend sengem Congé, a seng Manéier, op der Uergel ze spillen. Hie gouf e puermol drop higewisen, bei der Begleedung vun der Chorale am Gottesdéngscht Tëschespiller, Verzirungen a Modulatiounen z'ënnerloossen. Zitat: ''Halthen Ihm vor daß er bißher in dem Choral viele wunderliche variationes gemachet, viele frembde Thone mit eingemischet, daß die Gemeinde darüber confundiret worden.'' D'Choralbeaarbechtung zu "''Herr Jesu Christ, dich zu uns wend''" ([[BWV]] 726) mat hiren iwwerraschenden Ausweichungen, hirer Chromatik déi immens schaarf op den deemolegen Uergele geklongen huet, an den Tëschespiller, mécht d'Verwirrung vun der Gemeng verständlech.

Eng aner Kéier gouf sech beklot, datt hien eng "''frembde Jungfer''" (seng [[Cousin a Kusin|Kusin]] vum zweete Grad, d'[[Maria Barbara Bach]]) op d'Chouerempore matgeholl hätt.<br>
Dësen enke Verhältnesser huet de Bach gehofft zu Mühlhausen z'entgoen.

==== Héierbeispill ''Herr Jesu Christ, dich zu uns wend'' ====


=== Organist an der fräier Räichsstad Mühlhausen ===
==== Bestietnes ====
Nodeem de Bach de [[24. Abrëll]] [[1707]] zu [[Mühlhausen (Thüringen)|Mühlhausen]] virgespillt hat, huet hien do an der Kierch ''Divi Blasii'' den [[1. Juli]] säin Déngscht als Organist ugetrueden. Hie krut eng Pai vu 85 Gulden, dobäi koumen Naturalien a Ressourcen aus den Niewekierchen. Wéi schonn zu Arnstadt fält op, datt hie méi en héije Loun wéi seng Virgänger an Nofollger krut. Déi Verhältnesser hunn et him erlaabt, eng Famill ze grënnen. De [[17. Oktober]] [[1707]] huet hie sech zu [[Dornheim (Thüringen)|Dornheim]] bei Arnstadt mat der [[Maria Barbara Bach]] bestuet.

==== Quodlibet: e musikalesche Spass vun der Bachfamill ====
Méifach gëtt vun Treffe vun der grousser Bach-Famill erzielt. Bei sou Treffen, beispillsweis bei Hochzäitsfeieren, gouf zesumme gesongen a musizéiert, dacks méistëmmeg an improviséiert. Am sougenannte ''Quodlibet'' (BWV 524) huet de Bach warscheinlech [[1707]], spéitstens [[1708]] sou een Duerchernee vu Lidder opgezeechent, bei deem net nëmme Feeler a Kaf geholl goufen, mä wou sech och gär provozéiert an ameséiert gouf. Den Titel ''Quodlibet'' ass net original. Et ass nëmmen e Fragment dovun erhalen, a weist en Text voller Uspillungen op. Net alles ass sou verständlech wéi ''"Große Hochzeit, große Freuden, Große Degen, große Scheiden"''. Méiglecherweis gouf dëse ''Quodlibet'' beim Bach senger Hochzäit mat der Maria Barbara virgedroen.

==== Rotswiesselkantaten a Proufspill zu Weimar ====

Op Optrag zum Rotswiessel vum [[4. Februar]] [[1708]] huet de Bach déi festlech [[Kantat]] ''[[Gott ist mein König]]'' (BWV 71) komponéiert, déi als eenzeg aus där Zäit als Drock erhalen ass. Kuerz drop konnt hien eng deier Erweiderung a Reparatur vun der Uergel duerchsetzen.

Am [[Juni]] [[1708]] ass de Bach am Zesummenhang mam Ofschloss vun de Renovéierungsaarbechte vun der Uergel op [[Weimar]] gereest, an huet virum Herzog [[Wilhelm Ernst vu Sachsen-Weimar|Wilhelm Ernst]] virgespillt. Deen huet him d'Plaz als Hafforganist a Kammermuseker mat enger Pai vun 150 Gulde plus Naturalien ugebueden. Ausserdeem hat e grousse Brand zu [[Mühlhausen/Thüringen|Mühlhausen]] zu enger Verdeierung vun de Liewenskäschte gefouert. D'Aussiicht op eng wesentlech besser finanziell Situatioun war wuel de Grond, datt de Bach schonn de [[25. Juni]] [[1708]] – knapps e Joer no sengem Amtsuntrëtt – zu Mühlhause gekënnegt huet. Säin Nofollger gouf de [[Johann Friedrich Bach]]. De Bach ass awer weiderhi mat der Stad Mühlhausen verbonne bliwwen. Jeeweils fir de [[Februar]] [[1709]] a [[1710]] krut hien Opträg fir Rotswiesselkantanten, déi och op Käschte vum Rot gedréckt goufen, awer verschwonne sinn.

=== Hafforganist a Kammermuseker zu Weimar ===

An der éischter Julihalschent [[1708]] ass de Bach mat senger schwangerer Fra op [[Weimar]] geplënnert. Den [[29. Dezember]] vum selwechte Joer koum dat éischt Kand, d'[[Catharina Dorothea Bach|Catharina Dorothea]], gedeeft. Wärend der Weimarer Zäit koumen nach fënnef weider Kanner: de [[Wilhelm Friedemann Bach|Wilhelm Friedemann]] (* [[22. November]] [[1710]]), d'Zwillinge Maria Sophia a Johann Christoph (* [[23. Februar]] [[1713]], si sinn awer kuerz drop gestuerwen), de [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emanuel]] (*  [[1714]]) an de [[Johann Gottfried Bernhard Bach|Johann Gottfried Bernhard]] (* [[11. Mee]] [[1715]]).

==== Fräi a liturgesch gebonnen Uergelwierker ====
E groussen Deel vum Bach sengem Uergelwierk ass zu [[Weimar]] entstanen, dorënner seng [[Passacaglia]] a verschidden [[Toccata|Toccaten]], Präludien a [[Fug]]en. Hei huet hie säin ''[[Orgelbüchlein|Orgel-Büchlein]]'' ugefaangen, wat als Sammlung vun 164 Choralvirspiller ugeluecht war, vun deenen hien awer nëmme 44 fäerdeg geschriwwen huet.<br>
Nieft sengem Déngscht an der Wilhelmsbuerg vum Herzog Wilhelm Ernst stoung Bach och sengem [[Neveu]], dem [[Ernst August I. vu Sachsen-Weimar-Eisenach|Ernst August]] immens no, deen am Roude Schlass gewunnt huet, an zanter [[1709]] Matregent gi war. Säi Brudder Johann Ernst war e Schüler vum [[Johann Gottfried Walther]]. Vun him stame Virlage fir dem Bach seng Piano- an Uergeltranskriptioune BWV 592, 595, 982, 984 an 987.

==== Éischt iwwerliwwert weltlech Kantanten ====
Den [[21. Februar|21.]] an [[22. Februar]] [[1713]] war de Bach zu [[Weißenfels]] wéinst de Feierlechkeeten zum Gebuertsdag vum Herzog [[Christian vu Sachsen-Weißenfels]]. Méiglecherweis goufen do d**Jagdkantat* [[Bach-Werke-Verzeichnis|BWV]] 208 opgefouert, dem Bach seng fréist bekannt weltlech [[Kantat]]. Kierchekantate sinn aus der fréierer Weimarer Zäit nëmme wéineg iwwerliwwert.

Géint Enn vum Joer 1713 gouf dem Bach no der Opféierung vun enger Proufkantate d'Organisteplaz an der *Liebfrauenkirche* zu [[Halle (Saale)|Halle]] ugebueden. De Grond fir dem Bach säin Interessi un der Plaz ass net bekannt. Hie krut de [[14. Dezember]] seng Bestallung vum Kierchekollegium, huet awer gezéckt de Vertrag z'ënnerschreiwen, an huet eréischt den [[19. Mäerz]] [[1714]] eng Ofso mat der Begrënnung, datt d'Pai net sengen Erwaardunge géif entspriechen, geschéckt.

=== Concertsmeeschter zu Weimar ===


Den [[2. Mäerz]] [[1714]] gouf de Bach zu Weimar zum [[Concertsmeeschter]] ernannt. Obschonn hien an der Hierarchie nach ëmmer ënner dem Kapell- an dem Vizekapellmeeschter stoung, krut hie mat 250 Gulden eng wiesentlech méi déck Pai wéi déi aner zwéin.

==== Nei Aufgaben ====
Mam neien Amt war d'Flicht verbonnen, all véier Wochen eng Kierchekantat um jeeweilege Sonnden ze komponéieren. Als éischt Kantat gouf de [[25. Mäerz]] ([[Pällemsonnden]]) d'Kantat *Himmelskönig, sei willkommen* (BWV 182) virgedroen. Dozou koumen a reegelméissegen Ofstänn nach mindestens 20 weider Wierker, déi de Stack vun de spéidere Leipziger Kantatejoergäng gebilt hunn.

Schliisslech huet sech de Bach no enger neier Plaz ëmgekuckt, an huet dës um Haff vum Fürst [[Leopold vun Anhalt-Köthen]] fonnt, deem seng Schwëster den Ernst August de [[24. Januar]] [[1716]] bestuet hat. De Grond fir dëse Schratt kann nëmme gemuttmoosst ginn. Den [[1. Dezember]] [[1716]] war den éischte Kapellmeeschter [[Johann Samuel Drese]] gestuerwen. Eng Nofollegreegelung war net getraff ginn, mä säi Jong de Johann Wilhelm hat eng gewësse Virrangstellung, well hien als Vizekapellmeeschter schonn iwwer eng länger Zäit a sengem Papp seng Geschäfter hat. Domat wier fir de Bach den Opstig zum Kapellmeeschter laangfristeg blockéiert gewiescht.

De Bach huet de [[5. August]] [[1717]] de Vertrag fir seng nei Plaz zu Köthen ënnerschriwwen, ouni virdru seng Entloossung zu Weimar gefrot ze hunn. Wéi en dat nohuele wollt, krut hie seng Demissioun net, mä gouf de [[6. November]] wéinst senger "*Halßstarrige Bezeügung*" an der Landrichterstube festgeholl. Den [[2. Dezember]] gouf hien aus der Haft an aus dem Déngschtverhältnes entlooss.

An den Hierscht [[1717]] gëtt eng Episod datéiert, déi [[1739]] fir d'éischt Kéier ernimmt gëtt. De Bach ass op den Haff op [[Dresden]] gereest, wou et zu engem Wettsträit mam berüümten Uergelvirtuos [[Louis Marchand]] komme sollt. Mä sou wäit ass et net komm, well de Marchand deen Dag scho moies fréi nees fortgereest war, anscheinend well hie kee Verglach wollt hunn. Dës Episod ass en typescht Beispill dofir, datt scho kuerz nom Doud vum Bach glorifizéierend Anekdote gefleegt goufen, déi dacks duerch ongenee Erënnerunge vu Schüler oder senge Jongen ausgeléist goufen. De Bach selwer hat, dem Carl Philipp Emanuel Bach no, wéineg fir mëndlecht oder schrëftlecht Weidergi vu sou Anekdoten iwwereg.

==== Bezéiungen zum Johann Georg Pisendel ====
Méi wichteg wéi en Zesummentreffe mam Marchand, deem seng Wierker hie geschat huet, ware fir de Bach seng Bezéiungen zum Dresdner Musekdirekter [[Johann Georg Pisendel]] ([[1687]]-[[1755]]). Stilkritesch Vergläicher vun de Solowierker fir Violin vum Bach a vum Pisendel leeën no, datt de Pisendel de Bach zu der Kompositioun vun de 6 Sonaten a Partiten ugereegt huet. Schonn [[1709]] haten déi zwee eng Zäitchen zesummen zu Weimar verbruecht an zanterhier Kompositiounen ausgetosch. Duerch de Pisendel konnten dem Bach dem [[Antonio Vivaldi|Vivaldi]] seng Kompositioune vermëttelt gi sinn. De Pisendel war nämlech de [[27. September]] [[1717]] aus [[Italien]] zeréckkomm, wou hie kuerzzäiteg e Schüler vum Vivaldi war. En Zesummentreffen an e kënschtlereschen Austausch sinn also unzehuelen.

=== Fürstleche Kapellmeeschter zu Köthen ===

Zanter [[Dezember]] [[1717]] war de Bach [[Kapellmeeschter]] zu [[Köthen]]. De Bach huet de jonke musikaleschen Herzog [[Leopold vun Anhalt-Köthen]] geschat, a stoung him anscheinend och perséinlech ganz no, wat een z.&nbsp;B. doru gesäit, datt souwuel de Leopold wéi och seng Gesëschter August Ludwig an Eleonora Wilhelmine, Pätter a Giedel vum Bach sengem Bouf Leopold August (*[[15. November]] [[1718]]) waren. D'Kand ass awer knapps e Joer drop gestuerwen.

==== Eng Kapell *„Avec plusieurs Instruments“* ====
De Bach konnt zu Köthen fir eng exzellent Kapell komponéieren. De Fürst Leopold hat bis zu 17 Museker engagéiert, déi zum Deel aus der Kapell vum [[Preisen|preisesche]] Kinnek [[Friedrich Wilhelm I. vu Preisen|Friedrich Wilhelm I.]] komm sinn, déi [[1713]] opgeléist gi war. Aacht Instrumentalisten hate Solistequalitéiten an de Rang vum "*Cammermusicus*". Den Herzog huet seng Kapell mat gudden Instrumenter ausstafféiert, an huet de Bach [[1719]] op [[Berlin]] geschéckt, fir en neien [[Cembalo]] ze kafen. Do konnt de Bach de Markgrof [[Christian Ludwig vu Brandenburg]] kenneléieren. Fir hien huet hien [[1721]] eeler a méi nei Instrumentalsätz zu de *"Six Concerts avec plusieurs Instruments"* zesummegestallt, déi méi spéit "*Brandenburgische Konzerte*" genannt goufen ([[BWV]] 1046-1051).

==== Doud vu senger Fra an nei Hochzäit ====


Nodeem de Bach [[1720]] no enger Rees vun zwéi Méint vum Haff vu [[Karlsbad]] zeréckkomm war, huet hie misse gewuer ginn, datt seng Fra Maria Barbara no kuerzer Krankheet gestuerwen, an de [[7. Juli]] begruewe gi war. Den [[3. Dezember]] [[1721]] huet hie sech mat der [[Anna Magdalena Wilcke|Anna Magdalena]] bestuet, der Duechter vum fürstlechen Haff- a Feldtrompettist zu [[Sachsen-Weissenfels]] [[Johann Kaspar Wilcke]], déi 1720 als [[Sopran]]istin un de Köthener Haff komm war.

Och aus dësem Bestietnes gounge vill Kanner eraus, vun deenen déi meescht awer schonn am fréien Alter nees gestuerwe sinn: Christiana Sophia Henrietta (* Fréijoer 1723; † 29. Juni 1726), [[Gottfried Heinrich Bach|Gottfried Heinrich]] (* 26. Februar 1724), Christian Gottlieb (gedeeft 14. Abrëll 1725; † 21. September 1728), [[Elisabeth Juliana Friederica Bach|Elisabeth Juliana Friederica]] (gedeeft 5. Abrëll 1726), Ernestus Andreas (* 30. Oktober 1727; † 1. November 1727), Regina Johanna (10. Oktober 1728; † 25. Abrëll 1733), Christiana Benedicta (* 1. Januar 1730; † 4. Januar), Christiana Dorothea (* 18. Mäerz 1731; † 1732), [[Johann Christoph Friedrich Bach|Johann Christoph Friedrich]] (* 21. Juni 1732), Johann August Abraham (* 5. November 1733; † 6. November 1733), [[Johann Christian Bach|Johann Christian]] (* 5. September 1735), Johanna Carolina (gedeeft 30. Oktober 1737), Regina Susanna (gedeeft 22. Februar 1742).

==== Unterrechtswierker, virtuos Instrumentalkompositiounen a Kantaten ====
Als Bäitrag zu der musikalescher Erzéiung vu senge Kanner hat de Bach den [[22. Januar]] [[1720]] d*'Clavierbüchlein* fir den eelste Jong Wilhelm Friedemann ugefaangenn, an deem ënner anerem déi zweestëmmeg *Inventiounen* an dräistëmmeg *Sinfonien* ze fanne waren. D*Clavierbüchlein vor Anna Magdalena Bachin* ([[1722]]) weist Fréifaassunge vun de Franséische Suiten. Nieft dem *Wohltemperierten Klavier* an de sechs Violin[[Partita|partiten]] a -sonate sinn dat déi [[autograph]] Instrumentalkompositiounen déi sécher op d'[[Köthen]]er Zäit datéiert kënne ginn.

Donieft sinn nach e puer Gebuertsdags- an Neijoerschkantaten iwwerliwwert, mä awer net fir all Feierdag deen a Fro kënnt. Et gëllt als sécher, datt de Bach fir den Haff vill Instrumentalkompositioune geschriwwen huet, déi awer gréisstendeels verschwonne sinn, oder a spéidere Beaarbechtungen als Cembaloconcerten oder Kantatesätz ze fanne sinn.

==== Op der Sich no enger neier Plaz ====
===== Hamburg =====
Am [[September]] [[1720]] gouf d'Organisteplaz zu *St. Jakob* zu [[Hamburg]] fräi, fir déi sech de Bach gemellt hat. Hie gouf och vum Hamburger Rot fir e Proufspill zougelooss, huet awer dann ofgesot, warscheinlech well d'Iwwerhuele vun der Plaz mat enger grousser Kafzomm verbonne war.

===== Berlin =====
Méiglecherweis ass d'Widmung vun de *Brandenburgischen Konzerte* vum [[24. Mäerz]] [[1721]] fir de Markgrof [[Christian Ludwig vu Brandenburg]] am Zesummenhank mam Bach senger Sich no enger neier Plaz ze gesinn.

Aus onbekannte Grënn huet de Fürst Leopold sech duerno ëmmer méi vum Bach senger Ensembelmusek ofgewand. Vläicht bezitt sech d'berüümte Plaz am Bach sengem Bréif vum [[20. Oktober]] [[1730]] u säi Jugendfrënd Georg Erdmann op déi Ännerung am Museksgout vum Fürstenhaus, woubäi hien ongerechterweis der Fra vum Fürst d'Haaptschold gëtt: "*Daselbst [in Köthen] hatte einen gnädigen und Music so wohl liebenden als kennenden Fürsten; bei welchem [ich] auch vermeinte meine Lebenszeit zu beschließen. Es musste sich aber fügen, dass erwehnter Serenissimus sich mit einer Berenburgischen Princeßin vermählete, da es denn das Ansehen gewinnen wollte, als ob die musicalische Inclination [= Neigung] bey besagtem Fürsten in etwas laulicht werden wollte, zumahln da die neüe Fürstin schiene eine amusa zu sein.*" Dëst gëtt doduerch bestätegt, datt nodeem de Bach gaange war, seng Plaz zu Köthen net méi nobesat gouf.

===== Leipzig =====

Nom Doud vum [[Johann Kuhnau]] de [[5. Juni]] [[1722]] gouf zu [[Leipzig]] d'Plaz vum [[Thomaskantor]] fräi. No engem éischte Proufspill de [[14. Juli]] gouf vun de Bewerber, zu deenen de [[Johann Friedrich Fasch]] (Kapellmeeschter um Haff zu [[Fürstentum Anhalt-Zerbst|Anhalt-Zerbst]]) an de Christian Rolle (Musekdirekter zu [[Magdeburg]]) gezielt hunn, de [[Georg Philipp Telemann]] gewielt. Well den Telemann awer wéinst enger Gehaltserhéijung zu Hamburg bliwwen ass, gouf eng zweet Kantoratsprouf aberuff, wou nieft dem Bach de [[Georg Friedrich Kauffmann]] aus [[Merseburg]], dee fräiwëlleg zeréckgetrueden ass, de [[Johann Christoph Graupner]] (Kapellmeeschter zu [[Darmstadt]]) an de [[Balthasar Schott]] (Organist an der *Neuen Kirche* zu Leipzig) kandidéiert hunn.

De Bach huet de [[7. Februar]] [[1723]] als Proufstéck d'Kantaten *Jesus nahm zu sich die Zwölfe* ([[BWV]] 22) an *Du wahrer Gott und Davids Sohn* (BWV 23) opgefouert. Gewielt gouf de Graupner, deen awer huet missen ofsoen, well den hessesche Landgrof hien net entloosse wollt. Domat gouf de Bach als "drëtt Wal" Thomaskantor, en Amt, wat e bis zu sengem Doud behalen huet.

Den Titel vum Fürstleche Köthenesche Kapellmeeschter duerft de Bach weider féieren, an hien huet bis zum Doud vum Fürst am Joer [[1728]] Musek fir d'Festdeeg geliwwert.

=== Thomaskantor a stättesche Musekdirektor zu Leipzig ===

Enn [[Mee]] [[1723]] huet de Bach säin Déngscht zu [[Leipzig]] opgeholl. Als Kantor a Musekdirekter war hie fir d'Musek an de véier Haaptkierche vun der Stad verantwortlech. Dozou huet och d'Virbereedung vun enger Kantatenopféierung all Sonnden an all Feierdag gezielt. Ausserdeem war hie fir de Museksunterrecht an der Thomasschoul responsabel. D'Internatsschüler ware verflicht, als Chouersänger d'Gottesdéngschter matzegestalten. Säin [[Deputat]] als Latäinprofesser, wat mat senger Plaz traditionell verbonne war, huet hie géint Suen un e [[Schoulmeeschter]] vun der Schoul iwwerdroen.

==== Musek fir d'Kierch ====
Gläich nodeem en ukomm war, huet de Bach ugefaangen, Kantate fir d'Opféierungen ze komponéieren oder z'iwwerschaffen. Bei där systematescher Aarbecht muss an den éischten zwee Joer am Schnëtt ongeféier ee Wierk pro Woch entstane sinn, duerno goung et méi lues virun. Am Ganze sinn zwéi komplett Joergäng iwwerliwwert, den Nekrolog erzielt vun dräi weideren (kuckt [[Bachkantaten]]). Am Ganze sollen an där Zäit ongeféier 300 Kantaten entstane sinn.

Fir Chrëschtdag [[1723]] huet de Bach déi zweet Fassung vum *Magnificat* an Es-Dur mat de Sätz fir Chrëschtdag (eng éischt Fassung gouf et ouni dës Sätz schonn den [[2. Juli]] [[1723]]) geschriwwen, fir de Karfreideg [[1724]] säi bis dohi gréisst Wierk d*Johannespassion*, a fir Chrëschtdag [[1724]] e *Sanctus*. Wuel um Ufank vum Joer [[1725]] ass de Bach dem Textdichter [[Christian Friedrich Henrici]] alias Picander begéint, dee schliisslech den Text fir d*Matthäuspassion* geliwwert huet, déi [[1727]] oder [[1729]] uropgefouert gouf.

D'Opféierungsbedingungen hate sech an dësen éischte Leipziger Joren am grousse Ganze verschlechtert. De Bach huet sech gezwonge gesinn, dem Rot vun der Stad Leipzig den [[23. August]] [[1730]] genee senge Virstellunge vun der vokaler an instrumentaler Ausstattung vun enger „*wohlbestallten Kirchenmusic*“ ze dokumentéieren. Dësen „*höchstnöthige Entwurff*“ ass haut eng wichteg Source fir d'historesch Opféierungspraxis vu senge Wierker.

De Bach huet sech déi Zäit beméit, den Titel vum Haffkompositeur zu [[Dresden]] ze kréien, well hie mat der Pai onzefridde war, den héije Liewenskäschten an der Leipziger Obregkeet, déi dem Bach säi Schafen net a sengem Sënn gefërdert huet, wéi an engem Bréif aus dem Joer [[1730]] ze liesen ass: *„Da aber nun (1) finde, daß dieser Dienst bey weitem nicht so erklecklich als mann mir Ihn beschrieben, (2) viele* accidentia *dieser* station *entgangen, (3) ein sehr theurer Orth u. (4) eine wunderliche und der* Music *wenig ergebene Obrigkeit ist, mithin fast in stetem Verdruß, Neid und Verfolgung leben muß, als werde genöthiget werden mit des Höchsten Beystand meine* Fortun *anderweitig zu suchen.“*.

==== Weltlech Musek ====
===== Collegium musicum =====
[[1729]] huet de Bach d'Leedung vum *Collegium musicum* iwwerholl, wat [[1701]] vum [[Georg Philipp Telemann|Telemann]] gegrënnt gi war, déi hie bis [[1741]], vläicht souguer bis [[1746]], behalen huet. Mat där studentescher Instrumentalkapell - et gouf nach weiderer zu Leipzig - huet hien däitsch an italieenesch Instrumental- a Vokalmusek opgefouert, ausserdeem huet hien eng jett vu senge weltleche Kantate geschriwwen, wéi z.&nbsp;B. *Hercules am Scheidewege*, déi hien *"Dramma per la Musica"* oder "*Dramma per Musica*" genannt huet, an déi strukturell no bei der [[Oper (Theater)|Oper]] stoungen. An der *Bauernkantate* an der *Kaffeekantate* weist sech, datt hien och am humoristesche Genre schreiwe konnt. D*Kaffeekantate* gouf warscheinlech am "*Zimmermannischen Caffee-Hauß*" opgefouert, wou hie mam *Collegium musicum* konzertéiert huet. Eemol pro Woch, wärend der Leipzeger Mass souguer zweemol, goufen hei oder am Kaffeehausgaart deen dozou gehéiert huet, owes sou "*Musikalischen Concerten, oder Zusammenkünffte*" ofgehalen. Si gëllen als Noweis vum biergerleche Verlaangen no méi héijer musikalescher Ënnerhalung zu Leipzig.<br>
Dem hunn och déi vill Cembaloconcerte fir bis zu véier Soliste gedéngt, déi zum gréissten Deel als nei Arrangementer vu meeschtens eegene Violin- oder Hautboisconcerten an Instrumentalsätz aus Kantaten, awer och aus frieme Virlagen (z.&nbsp;B. Vivaldi) entstane sinn. Als Soliste stoungen nieft dem Bach selwer seng Bouwen a Schüler zur Verfügung.

===== Piano- an Uergelwierker fir Schüler, Kenner an Amateuren =====
A senger gesamter Leipziger Zäit war de Bach e villgesichte Léiermeeschter. Dacks hunn och Schüler a sengem Stot gewunnt. Zil vum Unterrecht war et, Museker auszebilden, déi als Instrumentalisten a Komponisten de villfältegen Aufgabe beim Haff, an der Kierch an am biergerleche Museksliewen, dat grad ugefaangen huet, gewuess waren. Dem Bach säin Unterrecht huet virun allem bei senge Bouwe vill Friichte gedroen.

Fir dësen Unterrecht huet de Bach méi nei awer och méi eeler Kompositioune benotzt. Vill dovun huet hien zesummegefaasst, an als *Clavierübung I, II, III und IV* verëffentlecht.

===== Huldegungskantanten a Festmuseken =====


Schonn zu [[Weimar]] an zu [[Köthen]] hat de Bach Huldegungskantate fir d'Fürstenhaiser vu [[Weimar]], [[Weissenfels]] a [[Köthen]] souwéi Festmuseken a Forum vu Kantate fir verschidden Uläss komponéiert. Zu Leipzig si weider Wierker an deem Genre entstanen, woubäi de Bach jeefeg eeler Virlage verschafft huet. D'Festmuseken an Huldegungskantate waren zum Beispill fir den Ëmkrees vun der Universitéit an der Thomasschoul souwéi fir d'Kurfürste Friedrich August I. an II. vu Sachse geduecht, déi gläichzäiteg als [[August II. vu Polen|August II.]] an [[August III. vu Polen|III.]] Kinneke vu Pole waren. Och weider Adeleg a räich Bierger goufe mat musikaleschen Éierunge beduecht.

Déi Kantate goufe meeschtens am Fräien opgefouert, an hunn dofir misse mat Chouer an Instrumentalkapell staark besat sinn. Dat war virun allem méiglech, nodeem de Bach de *Collegium musicum* iwwerholl hat. Zur Verstäerkung stoungen him d'Museker vun der *musicalischen Stadt Compagnie* zur Verfügung.

Iwwer d'Opféierung vu sou engem Wierk, nämlech der Kantat „*Preise dein Glücke, gesegnetes Sachsen*“ (BWV 215) fir dem August III. säi Kréinungsjubiläum de [[5. Oktober]] [[1734]], gëtt et ëmfangräich Opzeechnungen an der stättescher Chronik. Well d'kinneklech Famill zu Leipzig keng eege Residenz hat, gouf si am biergerlechen Apelesche Stadpalais ënnerbruecht.

Aus der Chronik:<br>
:*Gegen 9 Uhr Abends brachten Ihro Majt. die allhiesigen Studierenden eine allerunterthänigst Abend Music mit Trompeten und Pauken, so Hr. Capell Meister Joh. Sebastian Bach Cant. zu St. Thom. componieret. Wobey 600. Studenten lauter Wachs Fäckeln trugen, und 4. Grafen als Marschälle die Music aufführten.*
Des Weidere gëtt de Wee vum Zuch bis zu der Logis vum Kinnek beschriwwen. Den Dag drop ass den 1. Trompettist [[Gottfried Reiche]], de Senior vun der *Musikalischen Stadt Compagnie* gestuerwen, „*weil er vorher...wegen des Blasens große Strapazzen gehabt, und auch der Fackel Rauch ihm sehr beschwerlich gewesen.*“
 
Och an där Kantat huet de Bach eeler Kantatesätz benotzt. Ee vun de Sätz gouf méi spéit an d*'Messe in h-Moll* opgeholl.

==== Parodien: Ëmaarbechtunge vu weltleche Kantante fir kierchlech Zwecker ====
Eng jett vu sengen Huldegungskantaten huet de Bach kuerz nodeem e se geschriwwen hat a geeschtlech Wierker ëmgewandelt. Där [[Parodie]]prozedur ass d*Chrëschtdagsoratorium* vu [[1734]]/[[1735]] ze verdanken, d*Himmelfahrtsoratorium* vu 1735 an d*Ouschteroratorium*. Duerch d'Parodéiere vu geeschtleche Kantate sinn déi sougenannt [[Lutheresch Massen]] entstanen, souwéi och d'Urfaassung vun der *Mass a Si mineur* vu [[1733]] (déi sougenannt Missa), déi nëmmen de [[Kyrie]] an de [[Gloria]] ëmfaasst huet. Nodeem dëst Wierk beim kurfürstlechen Haff zu Dresden agereecht gouf, krut de Bach den [[19. November]] [[1736]] endlech d'Noriicht, sech *Compositeur bey Dero Hoff-Capelle* nennen ze däerfen, allerdéngs net den erhoffte Ruff, vun elo un an der Residenzstad Dresden ze wunnen an ze wierken.

==== Rees op Mühlhausen ====
Am [[Mee]] [[1735]] huet de Bach d'Bewerbung vu sengem Jong Johann Gottfried Bernhard fir d'Plaz vum Organist an der Kierch *Beatae Mariae Virginis* zu [[Mühlhausen (Thüringen)|Mühlhausen]] ënnerstëtzt. De Bach huet sech vum [[6. Juni|6.]] bis [[20. Juni]] 1735 zu Mühlhausen opgehalen, wou de Jong säi Proufspill absolvéiert huet. De [[16. Juni]] 1735 gouf de Johann Gottfried Bernhard zum Organist gewielt. Wéi de Bach zu Mühlhausen war, gouf hie gefrot, op hie sech kéint d'Uergel an der Mariëkierch ukucken, déi huet misse reparéiert ginn. Hien huet geroden, den Uergelbauer [[Zacharias Hildebrandt]] fir d'Aarbechten ze huelen.

Op der Réckrees huet sech de Bach fir zwéin Deeg zu Weissensee opgehalen, wou hien den [[22. Juni]] 1735 d'Uergel an der Kierch St. Péiter a Paul gepréift huet, déi vum Conrad Wilhelm Schäfer reparéiert gi war.

Ob de Bach direkt nees op Leipzig zeréckgefuer ass, oder nach aner Stied besicht huet, ass net bekannt. Seng Presenz zu Leipzig ass eréischt fir Ufank August nees beluecht. Den [[3. August]] gouf d*Namenstagskantate* (warscheinlech BWV 207a) fir de Friedrich August II. opgefouert.

==== Déi lescht Joer ====
===== Déi grouss kontrapunktesch Instrumentalwierker an d'Endfassung vun der h-Moll-Mass =====

An de 1740er Jore schéngt sech de Bach vun Neikompositioune fir d'Kierch an de *Collegium musicum* zeréckgezunn ze hunn.

Am Mee 1747 huet hien op Invitatioun vum [[Friedrich II. vu Preisen|Friedrich dem Groussen]], an deem senger Haffkapell de [[Carl Philipp Emanuel Bach]] ugestallt war, Potsdam a Berlin besicht, an op de [[Pianoforte|Pianoforti]] an Uergelen improviséiert. Hien huet versprach, en Theema wat de Kinnek géif virginn als Fug auszeféieren, an a Koffer ze stiechen. Aus dësem Versprieche gouf d*Musikalescht Affer*, eng Sammlung vun zwou Fugen (dräi- a sechsstëmmig), zéng Kanonen an enger Triosonat, all iwwer dat selwecht Theema.

„*Einige canonische Verænderungen über das Weynacht-Lied: Vom Himmel hoch da komme ich her vor die Orgel mit 2. Clavieren und dem Pedal*“ heescht e Variatiounswierk wat de Bach fir seng Entrée [[1747]] an d'„*Correspondierende Societæt der musikalischen Wissenschaften*“ (gegrënnt vum Lorenz Christoph Mizler) agereecht hat. Et gëllt als e bedeitend kontrapunktescht Spéitwierk vum Bach.

E weidere kontrapunktesche Wierkzyklus ass d*Kunst der Fuge*, eng éischt Kéier fäerdeggestallt 1742, mä deen awer duerno bis [[1749]] erweidert an iwwerschafft gouf. D'Sammlung vun einfache Fugen, Géigefugen, Spigelfugen, Fuge mat méi Theemaen a Kanone stellt e Kompendium vun den Technike vun der Fugekompositioun duer.

An déi lescht Jore fält och d'Vollendung vun der *Mass a Si mineur* fir déi de Bach d'Missa vu 1733, de Sanctus vu 1724 an aner eeler Kompositioune benotzt huet.

===== Krankheet an Doud =====

A senge leschte Joren huet de Bach un enger Aakrankheet gelidden. Och vu motoresche Stéierungen am rietsen Aarm geet riets. Zanter 1749 si guer keng Schrëftstécker méi vun him erhalen. Déi lescht bekannten Ënnerschrëft staamt vum [[6. Mee]] 1749. Seng Fra Anna Magdalena oder säi Jong Johann Christian hu bal all Dokumenter ënnerschriwwen. D'Sehverméigen huet sou staark nogelooss, datt sech de Bach vum schonn deemools ëmstriddenen Okultist John Taylor operéiere gelooss huet, dee vum 4. bis zum 7. Abrëll 1750 zu Leipzig war. Komplikatiounen hunn eng weider Operatioun noutwenneg gemaach. Fir eng kuerz Zäit konnt de Bach nees gesinn, hie krut awer e puer Deeg viru sengem Doud e Schlag. De Bach ass den [[28. Juli]] 1750 gestuerwen.<br>
Am haaptsächlech vum Carl Philipp Emanuel Bach a [[Johann Friedrich Agricola]] verfaassten, 1751 fäerdeggestallten a 1754 verëffentlechten Nekrolog heescht et zum Bach senger Krankheet a sengem Doud:
:*„Sein von Natur etwas blödes Gesicht, welches durch seinen unerhörten Eifer in seinem Studieren [...] noch mehr geschwächt worden, brachte ihm, in seinen letzten Jahren, eine Augenkrankheit zu Wege. Er wollte dieselbe [...] durch eine Operation heben lassen. Doch diese [...] lief sehr schlecht ab. Er konnte nicht nur sein Gesicht nicht wieder brauchen; sondern sein, im übrigen gesunder Cörper, wurde auch zugleich dadurch, und durch hinzugefügte Medicamente, und Nebendinge, gäntzlich über den Haufen geworfen: so daß er darauf ein völliges halbes Jahr lang, fast immer kränklich war. Zehn Tage vor seinem Tod schien es sich gähling mit seinen Augen zu bessern: so daß er einsmals des Morgens ganz gut wieder sehen, und auch das Licht wieder vertragen konnte. Allein wenige Stunden darauf, wurde er von einem Schlagflusse überfallen; auf diesen folgte ein hitziges Fieber, an welchem er [...] am 28. Julius 1750, des Abends nach einem Viertel auf 9 Uhr, im sechs und sechzigsten Jahre seines Alters, auf das Verdienst seines Erlösers sanft und seelig verschied.“*
Déi méi nei Bachfuerschung hält et allerdéngs och fir méiglech, datt dem Bach seng [[Diabetes mellitus|Zockerkrankheet]] d'Ursaach dofir war, datt hien ëmmer manner gesinn huet, an och datt hien e Schlag krut.

Nodeem en zweemol geréckelt gouf, läit säi Graf haut an der Leipzeger *Thomaskierch.*

== Säi Wierk ==
=== Iwwerbléck ===
==== De Bach - en Autodidakt am Komponéieren ====
Wann een dem Bach sengem Jong [[Carl Philipp Emanuel Bach]] gleewe kann, dann huet sech de Bach beim Komponéieren als Autodidakt ugesinn. Et gëtt op allefall keng Prouf fir e Kompositiounsunterrecht. Der Ënnerweisung bei sengem Brudder zu Ohrdruf *„mag wohl einen Organisten zum Vorwurf gehabt haben u. weiter nichts“* (C. Ph. E. Bach 1775). Spéider wier dem Bach säin Openthalt beim Buxtehude eng Geleeënheet gewiescht, ënnerriicht ze ginn, mä dëst ass net beluecht.<br> 
Datt de Bach als Autodidakt zu engem bedeitende Komponist ginn ass, war méiglech, well e vu senger Jugend un d'Wierker vun de verschiddenste Komponisten duerchstudéiert huet, an aus hinne geléiert huet. Dëst ass duerch Héieren, Liesen, Ofschreiwen, Transkribéieren, Beschaffen an Nomaache vun der Musek souwéi duerch Iwwerhuele vu kompositoresche Mëttelen, Formen a Gattunge geschitt. Den C. Ph. E. Bach dozou (1775):
:*„Der seelige hat durch eigene Zusätze seinen Geschmack gebildet. [...] Blos eigenes Nachsinnen hat ihn schon in seiner Jugend zum reinen u. starcken Fughisten gemacht. [...] Durch die Aufführung sehr vieler starcken Musiken, [...] ohne systematisches Studium der Phonurgie hat er das arrangement des Orchesters gelernt.“*
Am Bach sengem villfältege Wierk treffe sech Aflëss aus der Musek vu Mëttel-, Nord- a Süddäitschland respektiv Éisträich souwéi Frankräich an Italien. Dobäi ass ze beuechten, datt sech déi regional Traditioune géigesäiteg beaflosst hunn. Sou ginn an den däitschen Traditiounen och italieenesch a franséisch Gattungen a Stilmëttel weiderginn. Dofir ass et bei verschiddene Komponisten net einfach, si enger Gattung zouzeuerdnen.

Kenntnis vum musikaleschen Afloss op de Bach huet een aus verschiddene Quellen:
* aus dem Bach sengen Ofschrëften a Keef vu Wierker vun anere Komponisten
* aus dem Bach sengen Transkriptiounen a Beaarbechtungen
* aus schrëftlechen a mëndlechen Ernimmungen duerch de Bach a sengem Ëmkrees
* aus Berichten a Rezensiounen aus dem 18. Joerhonnert
* duerch stilkritesch Ënnersichunge vun der Musekswëssenschaft un de Wierker vum Bach a vu senge Schüler

Mëtteldäitsch Aflëss duerch:
:[[Johann Christoph Bach]], [[Johann Pachelbel]], [[Johann Kuhnau]], [[Johann Ludwig Bach]], [[Johann Gottfried Walther]], [[Johann Georg Pisendel]], [[Silvius Leopold Weiss]], [[Johann Friedrich Fasch]]

Norddäitsch Aflëss duerch:
:[[Johann Adam Reincken]], [[Dietrich Buxtehude]], [[Nicolaus Bruhns]], [[Georg Böhm]]

Süddäitsch-éisträichesch Aflëss duerch:
:[[Johann Jakob Froberger]], [[Johann Caspar Kerll]], [[Johann Caspar Ferdinand Fischer]], [[Johann Joseph Fux]]

Italieenesch Aflëss duerch:
:[[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], [[Girolamo Frescobaldi]], [[Arcangelo Corelli]], [[Giovanni Legrenzi]], [[Giovanni Bassani]], [[Giuseppe Torelli]], [[Alessandro Marcello]], [[Tomaso Giovanni Albinoni]], [[Antonio Vivaldi]], [[Benedetto Marcello]], [[Nicola Antonio Porpora]], [[Francesco Durante]], [[Giovanni Alberto Ristori]], [[Giovanni Battista Pergolesi]]
 
Franséisch Aflëss duerch:
:[[André Raison]], [[François Dieupart]], [[François Couperin]], [[Louis Marchand]], [[Nicolas de Grigny]],

Verschidde berüümte Museker, déi de Bach deelweis perséinlech kannt huet, si schwéier zouzeuerdnen. Si hate selwer ënnerschiddlech Musek verschafft an de Bach mat hire Wierker beaflosst, wéi zum Beispill [[Jan Dismas Zelenka]], [[Johann Mattheson]], [[Georg Philipp Telemann]], [[Reinhard Keiser]] a [[Georg Friedrich Händel]].

Op de Bach och Ureegunge vu senge Jonge [[Wilhelm Friedemann Bach|Wilhelm Friedemann]] a [[Carl Philipp Emanuel Bach|Carl Philipp Emanuel]] opgeholl huet, ass net sécher, mä unzehuelen. Datt verschidde Kompositioune vun den zwéin eelste Bouwe vum Bach als Wierker vum Papp gëllen an ëmgedréint, léisst dëst awer vermudden.

==== D'musikalesch Gattungen ====
De Bach konnt sech am Kader vu sengen Ämter an de verschiddene Wierkungsstätten ënner dem Afloss vun de Komponisten, déi uewe genannt goufen, och no an no déi ënnerschiddlechst Gattungen, Kompositiounsstiler a Musizéierweisen uneegnen. Zu dësem Zil huet de Bach och seng Reesen ënnerholl.

Mat Ausnam vun der [[Oper]] huet de Bach Wierker a quasi alle musikalesche Gattunge vu senger Zäit komponéiert:

Vokalmusek
* Geeschtlech a weltlech Kantaten (Concerto, Cantata, Serenata, Dramma per Musica)
* [[Motette]], [[Mass (Zeremonie)|Mass]], Magnificat, Passioun, [[Oratorium]]
* Choral, Geeschtlecht Lidd
* Vokal Kammermusek

Instrumentalmusek
* Fräi Uergelwierker ([[Sonat]]; Präludium, Fantasie, [[Toccata]], [[Passacaglia]] - eenzel a mat [[Fug]]; Concerto, Trio)
* Choralgebonnen Uergelwierker (Uergelchoral, Choralvirspill, Choralbeaarbechtung, Choralpartita, Canounesch Verännerungen)
* Klavéiermusek (Inventioun, [[Duett]], [[Sinfonie]], [[Suite]], Partita, Concerto, Fantasie, [[Ouverture]], Variatioun, [[Präludium]] a [[Fug]], Fantasie a [[Fug]], Toccata, [[Sonat]])
* Lautemusek ([[Suite]], [[Präludium]], [[Fug]])
* Kammermusek ([[Solosonat]] an Triosonate mat [[Basso Continuo]], Sonat a Partita senza Basso fir Violin, [[Suite fir Violoncello solo (Bach)|Suite fir Violoncello solo]], Kanon)
* Musek fir eng choresch besaten Instrumentalkapell ([[Concerto grosso]], Concerto mat bis zu 4 Solostëmmen, [[Ouverture]])
* Ouni fest instrumental Zesummesetzung ([[Kanon (Musek)|Kanon]], [[Fug]])

==== De *Clavier*-Komponist, "Harmonist", Kontrapunktiker a Komponist vu funktionaler Musek ====
Dem Bach seng Wierker si gréisstendeels funktional gebonnen, beispillsweis als Kantoren- an Organistemusek fir d'Kierch, Instrumentalmusek fir den Haff an d'Biergertum oder Léierwierker fir den Unterrecht. D'Qualitéit vun der Ausféierung iwwersteigt awer an de meeschte Fäll dat Üblecht.<br>
Verschidde Wierker gi méi wäit wéi den tradéierte Formekanon. Dat ass virun allem de Fall bei den Uergel- a Klavéierwierker, déi vum eegenen instrumentale Kënne geprägt sinn, a bei de grousse kontrapunktesche Sammelwierker.

Bei sengen Zäitgenosse war de Bach zu Recht a bedeitenden „Harmonist“, deen d'Méiglechkeete vun de Gammen an hir Eegenschaften duerch de ganze Quintenzirkel ausgeschëpft huet, wéi et virun him nach kee gemaach hat. Kritik krut hie well seng vokal Kierchemusek der Oper immens no stoung a wéinst der Textbehandlung an der instrumentaler Stëmmféierung vun de Solopartien.

==== Vokal Kierchemusek ====
Dem Bach seng kierchlech Wierker si geprägt vu senger déiwer protestantesch-lutheranescher Reliéisitéit. Vun him si ronn 250 Kantaten iwwerliwwert, dovun zirka 200 Kierchekantaten. A senge Kantaten a [[Passioun (Musek)|Passiounen]] huet de Bach heefeg op populär Chorale vum evangeelesche Gesangsbuch zeréckgegraff. Eng grouss Zuel vu senge Wierker, virun allem aus der fréier Zäit, gëllt als verschollen.

De Bach huet warscheinlech fënnef Passioune geschriwwen. D'[[Johannespassioun (Bach)|Johannes-]] an d'[[Matthäuspassioun (Bach)|Matthäuspassioun]] sinn déi eenzeg erhalen authentesch Passiounen. Et gëtt ugeholl, datt ënner den dräi anere verschwonnene Wierker eng Lukaspassioun an eng Markuspassioun waren. Bei der fënnefter Passioun vermudde Fuerscher datt et eng iwwerschaffte Variant vun der Matthäus-Passioun ass.

=== Besonnesch bekannt Wierker ===


=== Héierbeispill aus dem "Wohltemperierten Klavier" ===


=== Verzeechnes vum Bach senge Wierker ===
Dem Johann Sebastian Bach seng musikalesch Wierker sinn am „[[Bach-Werke-Verzeichnis]]“ (BWV) katalogiséiert. E méi neit awer bäi wäitem net sou dacks benotzte Verzeechnes ass d'„[[Bach-Compendium]]“ vun de Musekwëssenschafler H.-J. Schulze a [[Christoph Wolff]].

== Afloss op Musektheorie, Spilltechnik an Instrumentebau ==
Nieft senger Wierkung als Museker a Komponist hat de Bach och en Afloss op d'[[Musektheorie]], déi méi spéit virun allem an de Schrëfte vum [[Johann Philipp Kirnberger]] erfaasst ginn ass. Warscheinlech ugereegt duerch déi verschidden Temperéierunge vum [[Andreas Werckmeister]] huet de Bach säi *Wohltemperiertes Klavier* komponéiert, deem seng Popularitéit méi spéit der [[Wueltemperéiert Stëmmung|wueltemperéierter Stëmmung]] zum Duerchbroch verhollef huet. Dem Bach goung et doran - wéi et de Kirnberger beschriwwen huet - ënner anerem dorëms, d'[[Affekteléier|Affekter]] duerzestellen, déi vun der Temperéierung ofhängeg sinn, a si ze léieren.

Donieft gëtt de Bach dacks als Matgrënner vun der Spilltechnik mam Daum als vollwäertege Spillfanger bei den Tasteninstrumenter genannt. Dës Technik huet d'Ausdrocksverméige vun de Kompositioune bis an de virtuose Beräich eran erweidert, awer och en elegant villstëmmegt [[Legato]]spill erméiglecht. *„Er hatte sich eine eigene Fingerordnung ausgesonnen, daß es ihm nicht schwer fiel, die größten Schwierigkeiten mit der fließensten Leichtigkeit herauszubringen...Man... weiß, daß es dabey hauptsächlich auf den Gebrauch des Daumens ankömmt,..."* (aus [[Johann Adam Hiller]]: *Mein Leben*)

:*Kuckt och:* [[Carl Philipp Emanuel Bach]], *„Versuch über die wahre Art das Clavier zu spielen“*

Ausserdeem huet sech de Bach fir d'Weider- an Neientwécklung vu Musekinstrumenter agesat. Och dat war op eng Erweiderung vun de kompositoresche Mëttel ausgeriicht. D'[[Viola pomposa]] ass seng Erfindung. Bei den Tasteninstrumenter interesséieren hie besonnesch klanglech Neientwécklungen. Hien huet sech zum Beispill mat hirer Temperéierung beschäftegt, bei den [[Uergel]]en zum Beispill mat hirer [[Dispositioun (Uergel)|Klangdispositioun]] an de mechanesche Qualitéiten. E Beispill ass dem Bach seng *„Disposition* der neüen *reparatur* des Orgelwercks *ad D: Blasii*“ (Mühlhausen 1708).

De Bach war e geschaten a gutt bezuelten Uergelinspekter, dee kee Blat virun de Mond geholl huet. Dobäi huet en och mam [[Gottfried Silbermann]] zesummegeschafft. Hien huet de Bach an der Entwécklung vum [[Piano]]forte gefuerdert a gefërdert, wat am Bach senge spéidere Joren no engem Bericht vu sengem Schüler [[Johann Friedrich Agricola]] *„von ihm völlige Gutheißung erlangte“*.

== Reesen ==


== Literatur zum Theema ==
* Klaus Eidam, *Das wahre Leben des Johann Sebastian Bach*, 1999 
* Martin Geck, *Johann Sebastian Bach*, 2002 
* Douglas R. Hofstadter, *Gödel, Escher, Bach, ein Endloses Geflochtenes Band*, 1991 
* Ludwig Prautzsch, *Die verborgene Symbolsprache Johann Sebastian Bachs'', 2004 

## Kuckt och
* Alphabetesch Lëscht vum Johann Sebastian Bach senge Wierker
* Bachkantaten

## Um Spaweck

*  Bach-Archiv Leipzig
*  Bachhaus Eisenach
*  Bach Partituren
* Matthäuspassion BWV 244       
*  Goldberg-Variatiounen BWV 988/1087
*  der h-Moll-Mass BWV 232