open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cyrille Heymans

De **Cyrille Heymans**, gebuer de 4. Mäerz 1986 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Vëlossportler.

## Palmarès
### 2009
* 2. an der 1. Etapp vun der Flèche du Sud

### 2010
* 6. an der 1. Etapp vum Tour vun Hainan (China)
* 7. an der 6. Etapp vum Tour vun Hainan (China)

### 2011
* 87. am Prolog a 50. an der 1. Etapp vum Tour de luxembourg
NGC 2183

Den **NGC 2183** ass e Reflexiounsniwwel am Stärebild Monoceros.

D'Galaxie gouf vum Astronom Heinrich Louis d'Arrest am Joer 1864 mat engem 11-Zoll-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
Membrette

D**'Membrette** oder **Ruisseau de Membre** ass eng belsch Baach an der Provënz Namouer um Territoire vun der Gemeng Vresse-sur-Semois.

D'Baach entsteet aus dem Zesummelaf vun e puer Grief an der *Forêt de Sugny* südlech vu Sugny op enger Héicht vun 390 Meter, no bei der franséischer Grenz. Se leeft vun do aus an engem schmuelen Dall de ganzen Zäit no Norde fir no engem Laf vu ronn 10 Kilometer op enger Héicht vun 180 Meter zu Membre-sur-Semois an d'Semois ze lafen.
Donald Howard Menzel

Den **Donald Howard Menzel**, gebuer den 11. Abrëll 1901 zu Florence am Colorado, a gestuerwen de 14. Dezember 1976 zu Boston, Massachusetts, war en US-amerikaneschen Astronom.

De Menzel hat op der University of Denver studéiert a krut säi Ph.D. uschléissend op der Princeton Universitéit. Hien huet bis 1932 um Lick-Observatoire geschafft a krut duerno eng Plaz op der Harvard Universitéit. Vun 1954 bis 1956 war hie President vun der American Astronomical Society.

De Menzel hat am Ufank um Gebitt vun der Sonnefuerschung geschafft, hat sech awer spéider fir d'Gasniwwelen entscheet. 1922 entdeckt hien déi spéider no him genannt Planetaresch Niwwelen Menzel 1, Menzel 2 a Menzel 3. D'grondleeënd Prinzipie vu Planetareschen Niwwele formuléiert hien zesumme mam Lawrence Aller an dem James G. Baker.

Geschriwwen hat hien ë.&nbsp;a. *A Field Guide to the Stars and Planets*, Deel vu *Peterson Field Guides*. Nieft senger wëssenschaftlecher Aarbecht hat de Menzel och zu deenen Astronome gehéiert, déi Berichter iwwer méiglech UFO-Observatiounen ëmmer nees hannerfrot huet. Hien huet sech an dräi Bicher mat der Problematik beschäftegt: *Flying Saucers* (1953), *The World Of Flying Saucers: A Scientific Examination of a Major Myth of the Space Age* (1963) an *The UFO Enigma: The Definitive Explanation of the UFO Phenomenon* (1977). De Menzel erkläert 1968 virum U.S. House Committee on Science and Astronautics, all UFO-Observatioune sinn duerch natierlech Phenonemer z'erklären.

1976 krut hien de Jules-Janssen-Präis. Nom Menzel gouf den Asteroid (1967) Menzel an de Moundkrater Menzel genannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioune vum D. H. Menzel am Astrophysics Data System
*  Z. Kopal: *D. H. Menzel.* Nature, Volume 267 (1977), Issue 5607, p.&nbsp;189, (Noruff)
Menzel 2

**Menzel 2** oder **Henize 2-150**, ofgekierzt **Mz 2** resp. **Hen 2-150**, ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Norma. Den Niwwel gouf 1922 vum Donald Howard Menzel op Fotoe vum Bruce-24-Inch-Teleskop um Boyden Observatoire enger Baussestatioun vum Harvard-College-Observatoire zu Arequipa am Peru entdeckt a vum Karl Gordon Henize 1967 katalogiséiert.
## Kuckt och
Menzel 1

**Menzel 1**, ofgekierzt **Mz 1**, ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Norma. E läit ronn 3.400 Liichtjoer vun eis ewech.

Den Niwwel gouf 1922 vum Donald Howard Menzel op Fotoe vum Bruce-24-Inch-Teleskop op der Baussestatioun vum Harvard-College-Observatoire zu Arequipa am Peru entdeckt. Trotz senger héijer Hellegkeet gouf en zimmlech rar ënnersicht. E Modell erkläert seng Struktur unhand vun der Projektioun vun enger dräidimensionaler Sandauer-fërmeger Enveloppe mat enger Dicht déi vun der Taille bis zu de Polen ofhëlt. Mat enger radialer Ausdehnungsvitesse vun 23&nbsp;km/s gëtt säin Alter op 4.500 bis 10.000 Joer geschat. Et geet ee beim Zentralstär, e wäissen Zwerg vun 0,63 ± 0.05 M<sub>⊙</sub> aus.

Weider publizéiert Observatioune stame vun 1988, eng H2-Emissioun bei 2,12&nbsp;µm, vun 1992, mat Linnefilter an H*α* an OIII, a vun 2010, mam Spitzer-Weltraumteleskop bei Wellenlängte vun 3,6&nbsp;µm bis 8&nbsp;µm.

## Um Spaweck
* https://web.archive.org/web/20150923175538/http://www.astro.washington.edu/users/balick/PNIC/PNimages_by_galcoord/322.4-02.6.Mz1.jpg
* https://web.archive.org/web/20160304234208/http://crescent.astro.illinois.edu/projects/spitzer-pne/Mz_1_img.php
Lawrence Aller

De **Lawrence Hugh Aller**, gebuer de 24. September 1913 zu Tacoma, a gestuerwen de 16. Mäerz 2003, war en US-amerikaneschen Astronom.

Hien hat d'High School ni ofgeschloss an hat zäitweis als Goldgriewer geschafft. Säin Dokter vun de Wëssenschaften krut hien 1943 op der Harvard Universitéit. Op der Universitéit vu Michigan gouf hie Professer fir Astronomie bis hien 1960 op d'University of California, Berkeley gewiesselt asswar, fir do d'Astronomiesektioun mat opzebauen.

1992 krut hien d'Henry Norris Russell Lectureship.

D'Haaptgebitt vu senger Aarbecht war d'cheemesch Zesummesetzung vu Stären an Niwwelen.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Noruff
James G. Baker

Den **James Gilbert Baker**, gebuer den 11. November 1914 zu Louisville, Kentucky, USA, a gestuerwen den 29. Juni 2005 zu Bedford, New Hampshire, USA, ass den Entwéckler vun der Satellittekamera Baker-Nunn an anerer optescher Systemer fir d'Loft- a Raumfaart.

No engem Joer Déngscht am Zweete Weltkrich promovéiert hien 1942 um Harvard College Observatoire an Astronomie a préift an entwërft Objektiver fir Loftbildkamerae vun der Arméi a fir Remote Sensing. Ee vu senge Cheffe an der U.S. Army bezeechent hien als "the most versatile optical designer known to this command."

No 1945 huet de Baker fir den Air Force Photographic Laboratory, fir Perkin-Elmer, Eastman Kodak a schliisslech op der Universitéit Boston (Optical Research Laboratory, BUORL) geschafft. Vun 1955 un entwéckelt hie bal all d'Objektiver vun der US-Loftopklärung. Nieft de Kamerasystemer vun der U-2 war hien och fir d'Optik vun de Samos-Satellitte verantwortlech. Fir d'NASA entstoung 1966-67 eng speziell Versioun vun der Samos-Kamera fir d'fotografesch Fuerschung vum Äerdmound a fir d'Auswiel vun den Apollo-Landeplazen.

An den 1950er-Joren hat sech den Dr. Baker och reng astronomeschen Theemen zougedréit an huet Publikatiounen iwwer Schmidt-Cassegrain-Teleskopen an e Super Schmidt-Teleskop fir d'Observatioun vu Meteore gemaach. Zesumme mam Mecanicien Joseph Nunn huet hien 1957 d'Baker-Nunn-Kamera entwéckelt, där hiert méiachsegt System et fir d'éischt méiglech gemaach huet fir d'Kamera de Satellitten nozeféiern. D'Optik entstoung mat Computer-Ënnerstëtzung, wat deemools eng Pionéieraarbecht war.

D'„Baker-Nunn“ war en Undeel vum Smithsonian Astrophysical Observatory (SAO) fir den IGY 1957/58 (Internationaalt Geophysikalescht Joer) an hat bei der Bunnbestëmmung vun den éischte russeschen an US-Satellitte gehollef, ugefaange scho mat Sputnik 1 an der Explorer-Serie.

Duerch déi liichtstaark Optik (1:1, 50&nbsp;cm), d'Technik vun der Filmupressung an d'Noféierung war déi Kamera extreem genee a konnt Satellitte souguer do verfollege wou se mat bloussem A net méi ze gesi waren (Liichtstäerkt méi schwaach wéi Stäre vu 6.Gréisst). Ongeféier 20 vun deenen tonneschwéiere Kamerae goufen hiergestallt an hunn nieft der Bunnbestëmmung vum Differential Orbit Improvement-Programm (DOI) vum SAO och der Satellittengeodesie gedéngt. Schonn am Ufank vun den 1960er-Jore gouf de Projet vun engem Weltnetz erprouft, dat mat enger Dose global verdeelte Satellittestatiounen d'Prezisiounvun e puer Meter erreecht hat - deemools e Qualitéitsspronk fir d'Äerdmiessung.

1948 krut hien d'Medal for Merit, deemools déi héchst zivil Auszeechnung vun den USA.
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Dr. James G. Baker, Space Pioneer
* [James Gilbert Baker, Noruff Oktober 2005](https://web.archive.org/web/20060111105814/http://www.osa-opn.org/view_file.cfm?doc=$*%3cK*KP++%0a&id=%(,O,K%3cX+%0a)
Menzel (Moundkrater)

De **Menzel** ass e ganz klenge schosselfërmegen Aschlagkrater op der viischter Äerdmoundsäit op der Héicht vum Mare Tranquillitatis, südëstlech vum Moundkrater Wallach a südwestlech vum Moundkrater Zähringer.

De Krater gouf 1979 vun der IAU offiziell nom Donald Howard Menzel genannt.
LAMOST

De **Large Sky Area Multi-Object Fibre Spectroscopic Telescope** (**LAMOST**) vum Observatoire Xinglong Station ass dat gréisst chineesescht optescht Teleskop. Käschtepunkt ronn 30&nbsp;Milliounen US-Dollar. Et gouf am Juni 2007 a Betrib geholl.

Dësen neiaartegen, fir Spektroskopie optiméierte Spigelteleskop huet en effektiven Haaptspigelduerchmiesser vu ronn 4 m. En huet d'Méiglechkeet, bis zu 4000 Objeten a sengem Siichtfeld vu 5° gläichzäiteg spektroskopesch ze vermoossen, andeems deenen hiert Liicht iwwer Liichtwelleleeder vun der Bildfläch op e Spektrometer gefouert gëtt.

Seng Optik baséiert op där vun engem Schmidt-Teleskop, bei där de Korrekter als schréie Spigel ausgefouert ass. Dësen ass dréibar a ka sou op déi gewënscht Himmelsregioun ausgeriicht ginn. De Korrekter besteet aus 24 sechseckege Spigelsegmenter mat engem Duerchmiesser vu jee 110&nbsp;cm mat enger aktiver Optik. De sphäreschen Haaptspigel ass aus 46 Segmenter opgebaut.
## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Websäit vum LAMOST 
*  Opbau vum LAMOST ; PDF-Fichier; 1,78 MB
Kreesausschnëtt

E **Kreesausschnëtt** nennt een an der Geometrie eng Deelfläch vun enger Kreesfläch, déi vun engem Kreesbou an zwéi Kreesradie begrenzt gëtt. Einfach gesot: E Kreesausschnëtt gesäit aus wéi en Taartestéck, dat ee vun uewe kuckt.

## Kuckt och
* Krees (Geometrie)
* Kreessegment
Tour de Luxembourg 1936

Den **Tour de Luxembourg 1936** huet sonndes den 21. Juni 1936 an der Stad Lëtzebuerg ugefaangen an ass sonndes, den 28. Juni 1936 zu Nidderkuer zu Enn gaangen.

Et ware 94 Cyclisten um Depart an et sinn der 55 déi no 1122&nbsp;km op der Arrivée vum 2. Tour de Luxembourg ukomm sinn.

## D'Etappen

## Klassement vun den Etappen

## Generalklassement
Buzancy

* Buzancy, franséisch Gemeng am Departement Aisne
* Buzancy, franséisch Gemeng am Departement Ardennes
Xinglong Station

D**'Xinglong Statioun** ass e chineeseschen Observatoire, deen am Verwaltungsgebitt Chengde, 4&nbsp;km ëstlech vun der Stad Nanshuangdong a südlech vum Bierg Yan Shan op 960&nbsp;m Héicht läit. Et ass ee vun den Nationalen Astronomeschen Observatoirë vun der chineesescher Akademie vun de Wëssenschaften (NAOC).

## Teleskopen

D'Haaptinstrument vum Observatoire ass de *Large Sky Area Multi-Object Fibre Spectroscopic Telescope ([[LAMOST]])*, e  Spigelteleskop dee fir d'Spektroskopie optiméiert ass an am Juni 2007 a Betrib geholl. Et ass de gréisste chineeseschen opteschen Teleskop. De Käschtepunkt läit bei ronn 30&nbsp;Milliounen US-Dollar.

Den Observatoire huet och nach eng Rei vu klengen Teleskopen. Zortéiert no hirer Apertur sinn dat:
* Mark-III photoelektrescht Astrolabium
* 60&nbsp;cm Spigelteleskop
* 60/90&nbsp;cm Schmidt-Teleskop
* 85&nbsp;cm Spigelteleskop
* 1,26&nbsp;m Infrarout-Teleskop 
* 2,16&nbsp;m Ritchey Chrétien Spigelteleskop.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Xinglong Internetsäit
Scott McKenzie

De **Scott McKenzie** (mam richtegen Numm *Philip Wallach Blondheim*), gebuer den 10. Januar 1939 zu Jacksonville Beach, Florida, a gestuerwen den 18. August 2012 zu Los Angeles, war en US-amerikanesche Sänger, Songwriter a Gittarrist.

Hien ass virun allem bekannt fir seng Interpretatioun vum Lidd *San Francisco (Be Sure to Wear Flowers in Your Hair)* aus dem Joer 1967, dat eng Zort Hymn vun der Hippie-Kultur gouf a milliounemol verkaf gouf. En aneren Hit vun him war *Like An Old Time Movie*.

## Discographie
**Albumen**
* 1967 – The Voice of Scott McKenzie
* 1970 – Stained Glass Morning

**EPs**
* 1967 – San Francisco
* 1967 – The Voice of Scott McKenzie

**Sampler**
* 1967 – San Francisco (Be Sure To Wear Flowers In Your Hair)
* 1991 – San Francisco – The Very Best of Scott McKenzie
* 1998 – Spirit Voices
* 2001 – Stained Glass Reflections: Anthology, 1960-1970
* 2005 – Superhits

**Singles**
* 1967 – Look in Your Eyes / All I Want is You
* 1967 – No, No, No, No, No / I Want to be Alone
* 1967 – San Francisco (Be Sure to Wear Flowers in Your Hair) / What's the Difference
* 1967 – Like an Old Time Movie / What's the Difference (Chapter II)
* 1968 – Holy Man / What's the Difference (Chapter Three)
* 1970 – Going Home Again / Take a Moment

## Um Spaweck
*  www.scottmckenzie.info
Landkrees Würzburg

De **Landkrees Würzburg** ass e Landkrees am Norde vu Bayern an Däitschland. Nopeschkreesser sinn de Landkrees Main-Spessart, Landkrees Schweinfurt, Landkrees Kitzingen, Landkrees Neustadt an der Aisch-Bad Windsheim an de Main-Tauber-Krees. D'Kreesfräi Stad Würzburg ass komplett vum Landkrees Würzburg ëmginn.

## Geographie
### Gemengen a Stied
(Awunner, Stand 31. Dezember 2011)

## Um Spaweck
* Landkrees Würzburg https://web.archive.org/web/20081014082734/http://www.landkreis-wuerzburg.de/
Tony Scott

Den **Tony Scott**, gebuer den 21. Juli 1944 zu North Shields, Tynemouth, Northumberland, England, a gestuerwen den 19. August 2012 zu San Pedro, Los Angeles, Kalifornien, USA, war en englesche Filmregisseur, deen haaptsächlech Actionfilmer gedréint huet.

Hie war de klenge Brudder vum Ridley Scott.

No de Kuerzfilmer *One Of The Missing* a *Loving Memory*, engem Tëleesfilm an e sëllege Reklamms-Spotten huet den Tony Scott 1983 mat *The Hunger* säin éischte Kinofilm realiséiert. Säin zweete Film, *Top Gun* mam Tom Cruise, war säi gréisste Succès an ee vun den erfollegräichste Filmer vun den 1980er Joren.

Weider Filmer bei deenen e Regie gefouert huet, waren ë.&nbsp;a. *Revenge, Days of Thunder, Last Boy Scout, True Romance, Crimson Tide, Enemy of the State, The Taking of Pelham 123* an *Unstoppable*.

Hien huet mat sengem Brudder Ridley eng Produktiounsfirma, Ridley Scott Associates (RSA) gegrënnt, déi zwéin hunn 1995 och d'Shepperton Studios kaf, déi deemools a schlechten Dicher stouchen, an eng weider Produktionsfirma, Scott Free Productions op d'Bee gesat.

## Filmographie
### Als Regisseur
#### Kino
* 1969: *One of the Missing* (Kuerzfilm)
* 1971: *Loving Memory* (Kuerzfilm)
* 1971: *RHM Mother's Pride Supermarket Raid 87670* (Kuerzfilm)
* 1983: *The Hunger* - Haaptacteuren: Catherine Deneuve, David Bowie, Susan Sarandon
* 1986: *Top Gun* - Haaptacteuren: Tom Cruise, Kelly McGillis, Val Kilmer
* 1987: *Beverly Hills Cop II* - Haaptacteuren: Eddie Murphy, Judge Reinhold, Jürgen Prochnow
* 1990: *Revenge* - Haaptacteuren: Kevin Costner, Anthony Quinn, Madeleine Stowe
* 1990: *Days of Thunder* - Haaptacteuren: Tom Cruise, Nicole Kidman, Robert Duvall
* 1991: *Last Boy Scout* - Haaptacteuren: Bruce Willis, Damon Wayans, Chelsea Field
* 1993: *[[True Romance]]* - Haaptacteuren: Christian Slater, Patricia Arquette, Dennis Hopper
* 1995. *Crimson Tide* - Haaptacteuren: Denzel Washington, Gene Hackman, Viggo Mortensen
* 1996: *The Fan* - Haaptacteuren: Robert De Niro, Wesley Snipes, Ellen Barkin
* 1998: *Enemy of the State* - Haaptacteuren: Will Smith, Gene Hackman, Jon Voight
* 2001: *Spy Game* - Haaptacteuren: Robert Redford, Brad Pitt
* 2002: *Beat the Devil* (Kuerzfilm)
* 2004: *Man on Fire* - Haaptacteuren: Denzel Washington, Dakota Fanning, Christopher Walken
* 2004: *Agent Orange* (Kuerzfilm)
* 2005: *Domino* - Haaptacteuren: Keira Knightley, Mickey Rourke, Jacqueline Bisset
* 2006: *Déjà Vu* - Haaptacteuren: Denzel Washington, Paula Patton, Val Kilmer
* 2009: *The Taking of Pelham 123* - Haaptacteuren: Denzel Washington, John Travolta, John Turturro
* 2010: *Unstoppable* - Haaptacteuren: Denzel Washington, Chris Pine
#### TV
* 1974: *Nouvelles de Henry James* (TV-Serie) (1 Episod) 
* 2007: *The Hunger* (TV-Serie) (2 Episoden)
* 2007: *Numb3rs* (TV-Serie) (1 Episod)

## Um Spaweck
DLS (Produzent)

Den **DLS**, mam richtegen Numm **Gilles Hoffmann**, gebuer 1988, ass e lëtzebuergesche Produzent a Remixer.. Hie konzentréiert sech op den Hip Hop; donieft produzéiert en awer och Museksgenre wéi R&B, Reggae, Reggaeton, Pop, Grime, Drum & Bass, Dubstep a bal an all Zort vun Technomusek.

## Biographie

Den DLS huet 2002, am Alter vun 13 Joer, fir d'éischt Musek ënner sengem éischte Pseudonym "Da Luxo Style" gemaach. Hien huet mat elektronescher Musek ugefaangen, déi hien och op verschidde Platforme wéi MySpace oder YouTube eropgelueden huet. No enger Zäit huet hie säi Kënschtlernumm op d'Initialien *DLS* gekierzt a sech méi op Hip-Hop konzentréiert. Vun 2007 un hu verschidden international Kënschtler éischten Interessi u senger Aarbecht gewisen an hie gefrot, Beats fir si ze produzéieren.

2009 ass hien op Brighton a Groussbritannien geplënnert fir do ze studéieren a sech weider der Musikproduktioun ze widmen. 2012 huet den DLS e Master am Beräich Marketing op der University vu Surrey ugefaangen.

Den DLS huet een Album a méi wéi 25 Mixtapes verëffentlecht. Nieft der Produktioun vu Beats schafft den DLS och als Remixer, ënner anerem och fir lëtzebuergesch Kënschtler wéi Serge Tonnar & Legotrip oder d'Rapperen T the Boss a Rebel. E vu senge bekanntste Remixe fir en internationale Kënschtler ass *Time Will Tell* vun Dub FX. Als Remixer huet den DLS e puer Remix-Kompetitioune gewonnen.

## Remix-Kompetitiounen

## Discographie
### Album

### Mixtapes

## Um Spaweck
* Websäit vum DLS: www.dlsbeats.com
Nha Trang

**Nha Trang**, op Vietnameesesch *Thành phố Nha Trang*, ass d'Haaptstad vun der Provënz Khanh Hoa am Vietnam. D'Stad huet knapp 400.000 Awunner(Stand: 2015).

De Fluchhafe Cam Ranh läit ongeféier 26&nbsp;km am Süde vun Nha Trang. 

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
NGC 839

Den **NGC 839** ass eng lënsefërmeg Galaxie vum Typ (S0) am Stärebild Cetus.

D'Galaxie gouf den 28. November 1785 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

Den NGC 839 bilt zesumme mam NGC 833, NGC 835 an NGC 838 e Galaxiëkoup, deen als HGC 16 an ënner Arp 318 katalogiséiert ass.

## Kuckt och
Perth-Observatoire

De **Perth-Observatoire** ass en Observatoire zu Bickley, am australesche Bundesstaat Western Australia. En zielt zu den eelsten astronomeschen Ariichtungen an Australien. 

Den éischten Observatoire gouf 1896 um Mount Eliza zu Perth gebaut an 1900 feierlech ageweit. Domat hat en a Westaustralie wichteg Aufgabe fir d'Zäitbestëmmung an d'Wiederobservatioun iwwerholl.

Well d'Liichtverschmotzung ëmmer méi grouss gouf, ass den Observatoire op de Mount Gungin an d'Darling Range geplënnert, ongeféier 25&nbsp;km ëstlech vu Perth. Den neien Observatoire hat 600.000&nbsp;$ kascht a gouf 1966 ageweit.

Den Observatoire bedeelegt sech um Near Earth Asteroid Tracking (NEAT).

## Instrumenter
* 61-cm Perth-Lowell Automated Teleskop
* 35-cm Schmidt-Cassegrain-Teleskop (Celestron)
* 31-cm Calver Teleskop vun 1910
* 30-cm Schmidt-Cassegrain (Meade)

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Perth-Observatorium Websäit
Kierch Miedernach

D**'Kierch zu Miedernach** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Mëllerdall Saint-Michel, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Ärenzdall gehéiert.

D'Patréiner sinn déi helleg Péiter a Paul, als Niewepatréiner figuréiert den hellegen Haupert deem seng Statu iwwer dem Entréesportal steet..

Zur fréierer Par Miedernach hunn ausser der Parkierch vu Miedernach och nach d'Filialkierch vun Iermsdref an d'Kapell vu Suewelbuer gehéiert.

## Geschicht
D'Kierch gouf 1805 an neo-romanescher Architektur zu Miedernach gebaut.
 
Vun historeschem Intressi ass virun allem den Altor aus dem Joer 1712, deen aus der fréierer Franziskanerkierch vun Dikrech hierkoum. Dës gëtt et haut net méi, si stoung op der *Kluuschter*-Plaz. Och de Buffet vun der Uergel, déi 2004 nei agebaut gouf, ass aus der selwechter Kierch.

De 7. Mee 2004 gouf d'Kierch mat dem historesche Mobiliar op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *nationaalt Monument* agedroen.

## Mobiliar
### Galerie

Miedernach, Consolatrix-101.jpg|Consolatrix
Miedernach, Donatus-Statu um Duxall-101.jpg|Donatus-Statu um Duxall
Miedernach, Haupert-Statu um Duxall-101.jpg|Haupert-Statu um Duxall
Miedernach, Rochus-Statu um Duxall-101.jpg|Rochus-Statu um Duxall
Miedernach, Sebastian-Statu um Duxall-101.jpg|Sebastian-Statu um Duxall


Miedernach, Uergel-102.jpg|Uergel
Miedernach, Pietà-101.jpg|Pietà
Miedernach, Priedegtstull-101.jpg|Priedegtstull


## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ärenzdall

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kierch vu Miedernach op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op der Säit vun den ''Amis de l'Orgues Diekirch''
Uergel Kierch Ëlwen

D**'Uergel an der Kierch vun Ëlwen** ass um Duxall vun der Ëlwener Parkierch Hellegen Andreas.

D'Uergel ass zum Deel nach aus der Zäit, wou d'Kierch als Franziskanerkierch gebaut gouf (ëm 1658): D'Wierk ass warscheinlech vun engem südnidderlännesche Uergelbauer a gouf ëm 1658-1675 gebaut. Och de Buffet ass aus dem 17. Joerhonnert. Et ass deemno mat déi eelst am Land.

De 15. Dezember 1989 gouf si op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter als Nationalmonument agedroen.

D'Uergel gouf 1991-96 vun der Uergelmanufaktur Georg Westenfelder renovéiert. 2019 ass se vum Uergelbauer Damien Thoma grëndlech reviséiert ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ëlwen
* Uergelen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* D'Uergel vun der Ëlwener Kierch op ''Orgues.lu''
Lenglerlach

D**'Lenglerlach** (lokal: **Lenglerlooch**) ass e Lieu-dit an der Gemeng Ëlwen.

## Geographie
D'Lenglerlach läit ëstlech vun Huldang, laanscht d'Nationalstrooss 7, no bei der Buergplaz. 
## Kuckt och
Kierchermillen

**Kierchermillen**, lokal *Kirchermillen*, op den topographesche Kaarten als *Kiirchermillen* ze fannen, ass e Lieu-dit an eng fréier Millen an der Gemeng Ëlwen.

## Geographie
D'Kierchermille läit 1&nbsp;km südwestlech vu Kierchen, an der Gemeng Ëlwen, am Dall vun der Wolz, wou déi vun der Weierbaach gefiddert gëtt. D'Eisebunnslinn Ëlwen-Gouvy geet direkt do derlaanscht.

## D'Millen
D'Kierchermille gouf 1331 als Bannmillen am Fräiheetsbréif vun der Fräiheet Beesslek vum Jang de Blannen ernimmt. 1747 war de Georg Finck de Millepiechter. 1790 gouf d'Mille fir 850 Daler un de Johann Pauly vu Mettendorf verkaaft a war vun do u keng Bannmille méi.

Vun 1908 bis 1998 war d'Millen am Besëtz vun der Famill Schmitz-Pauly. 1946 war Schluss mam Muelbetrib. Duerno war se vun 1998 bis 2009 am Besëtz vun enger Stëftung.
	 
Déi nei Besëtzer vun der Millen, d'Famill Weis-Poeker, hu se vum Joer 2009 u restauréiert. D'Plaz vun der Kierchermillen, mat Terrain, Weier an Däich, gouf de 7. Januar 2011 op d'Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter opgeholl.

D'Millerad gouf net vun der Wolz ugedriwwen, déi net wäit dovu laanscht leeft, mä mat Waasser aus dem Milleweier, dee vun der Weierbaach gefiddert gëtt. Déi lescht Muelsteng aus Äifeler Sandstee sinn zu Kierchen op der Kräizung vun der Haaptstrooss, an der Strooss, déi op d'Kierchermille féiert, opgestallt.

D'original Millesteng an d'Francis-Turbinn (déi éischt Turbinn zu Lëtzebuerg) sinn am Haff vun der Millen opgestallt.

## Biller

Kiercher Millen01.jpg|wärend der Renovéierung (2014)
Millen 2020.jpg|Vue vu vir (2020)


## Kuckt och
* Millen zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Ëlwen

## Um Spaweck
Huldanger Millen

D**'Huldanger Millen** ass e Lieu-dit an der Gemeng Ëlwen.

## Geographie
D'Huldanger Mille läit südwestlech vun Huldang, an der Gemeng Ëlwen, am Dall vun der Wolz.

 
## Kuckt och
* Millen zu Lëtzebuerg
Schmëdd (Ëlwen)

D**'Schmëdd** (lokal: **Schmëtt**) ass e Lieu-dit an der Gemeng Ëlwen.

## Geographie
D'Schmëdd läit op enger Héicht vu 540 m nërdlech vun Huldang an ass déi nërdlechst Uertschaft vu Lëtzebuerg. Se läit direkt op der belscher Grenz, op der Nationalstrooss 7, déi do an déi belsch N68 a Richtung Vielsalm iwwergeet.

Tëscht 1839 an 1919 war op der Schmëdd de lëtzebuergesch-belsch-preiseschen Dräilännereck.

Haut ass do en Akafszentrum an e puer Bensinnsstatiounen.

## Um Spaweck

## Kuckt och
Morphologie

**Morphologie** (vum griicheschen μορφή, *morphé*, „Gestalt, Form“, an λόγος, *lógos*, „Wuert, Léier, Vernonft“) ass d'Léier vun de Formen an hiren Ëmännerungen. Si ass en Deelgebitt a ville Wëssenschaften:
* Morphologie (Astronomie), d'Form vu groussen astronomeschen Objeten, z.&nbsp;B. vun enger Galaxie oder engem Niwwel.
* Morphologie (Linguistik)
* Morphologie (Biologie)
* Morphologesch Analys (Kreativitéitstechnik) och *Morphologesch Method* oder *Morphologescher Këscht* nom Fritz Zwicky
* Geomorphologie
* Hydromorphologie
* Kristallmorphologie
* Kulturmorphologie an der Ethnologie
* Mathematesch Morphologie (Mathematik/Bildveraarbechtung)
* Psychologesch Morphologie
* Stadmorphologie

**Kuckt och:** Morphing
Guy Spitaels

De **Guy Spitaels**, gebuer den 3. September 1931 zu Ath, a gestuerwen den 21. August 2012 zu Uccle/Ukkel, war e belsche Politiker vun der Parti Socialiste (PS) a Professer fir Politikwëssenschaften op der ULB an dem Collège d'Europe.

Hie war laangjärege Minister op nationalem Niveau, Buergermeeschter vun Ath a vun 1992 bis 1994 Ministerpresident vun der Wallounescher Regioun. Hie war President vun der PS, wou e wéinst senger Muecht, déi en do hat, de Spëtznumm *Dieu* krut.

An der Korruptiounsaffär Augusta (a spéider Dassault) gouf de Spitaels 1998 vun der Cour de Cassation fir mat schëlleg gesprach, an zu zwee Joer Prisong mat Surcis an enger Geldstorf verurteelt, sou wéi dem Verbuet, déi nächst 5 Joer politesch Ämter auszeüben. Hien huet an de leschte Jore virun allem Publikatiounen zu internationale politeschen Theeme gemaach.

## Politesch Ämter

* 1972 – 1974: Member vun de Cabinete vu verschiddene Minister
* 1974 – 1977: Provënziale Senateur 
* 1977 – 1997: Buergermeeschter vun Ath (deelweis verhënnert)
* 1977 – 1995: Direkt gewielte Senateur (deelweis empêchéiert)
* 1977 – 1979: Minister fir Beschäftegung an Aarbecht an de Regierungen Tindemans IV a Vanden Boeynants II
* 1979 – 1980: Vizepremierminister a Minister fir de Budget an de Regierunge Martens I an II
* 1980 – 1981: Vizepremierminister a Minister fir Verkéier an de Regierunge Martens III a IV
* 1980 – 1999: Member vum Wallounesche Parlament (deelweis empêchéiert)
* 1992 – 1994: Ministerpresident vun der Walluonescher Regioun, responsabel fir d'Ekonomie, PMEen an Aussebezéiungen
* 1995 – 1997: President vum Wallounesche Parlament

## Literatur
* J-F. Furnémont: *Guy Spitaels, au-delà du pouvoir.* Éditions Luc Pire, Brüssel 2005, ISBN 2-87415-525-X.

## Um Spaweck
* Biographie op der Websäit vum Institut Jules Destrée
Mars-Scout-Programm

De **Mars-Scout-Programm** ass e Fuerschungsprogramm vun der NASA zanter 2005 an ass Deel vum Mars-Fuerschungsprogramm. 
Dozou gehéieren d'Mars-Scout-Missiounen déi manner käschtenintensiv Projete sinn (bis 500 Milliounen Dollar). Grad wéi beim Discovery-Programm sinn Ëmfang an Ausriichtung begrenzt. Déi mëttel Klass vu Mars-Missioune am *Mars Exploration Program* ass vergläichbar mam New-Frontiers-Programm. Käschtepunktmit tëscht 500 Mio. bis 750 Mio. Dollar. Dës weider ausgeluecht Missioune si generell Orbiter. De Mars Reconnaissance Orbiter ass déi éischt Missioun vun där Klass. Déi opwennegst a käschtenintensiivst Projeten (vu 750 Mio. Dollar bis zu e puer Milliarden Dollar) sinn d'Flaggschëff-Missiounen, wovun dat éischt de Mars Science Laboratory (MSL) ass.

## Missiounen

D'Missioune vum Mars-Scout-Programm sollen duerch e Concours ausgewielt ginn. Verschidden international Wëssenschaftler solle matenee mat méiglechst innovative Virschléi konkurréieren. Sou ware fir déi éischt Mars-Scout-Missioun nieft der Phoenix-Sond, e Mars-Fliger, en Orbiter fir d'Sich no vulkanescher Aktivitéit an eng Missioun fir Prouwen ze huelen an der Endauswiel.

### Mars Scout 1

Déi éischt Missioun vum Programm, Mars Scout 1, war d'Landesond Phoenix, déi de 4. August 2007 gestart an de 25. Mee 2008 (UTC) erfollegräich um Mars gelant war. De Käschtepunkt vun der Missioun, inklusiv d'Drorakéit louch bei ronn 420 Milliounen Dollar.

### Mars Scout 2

Mars Scout 2 soll 2013 starten. Zwee Missiounskonzepter aus 26 virgeschloene goufen dofir am Januar 2007 erausgesicht, 2008 goufen doraus eng definitiv Missioun bestëmmt. D'Konzepter waren:
* Mars Atmosphere and Volatile Evolution (MAVEN): En Orbiter géif d'Froen iwwer d'Marsklima an d'Bewunnbarkeet vum Planéit beäntwerte souwéi d'Verständnes vun dynamesche Prozesser an der ieweschter Marsatmosphär an an der Ionosphär verbesseren.
* *The Great Escape*: D'Missiounskonzept ass och als Orbiter ausgeluecht. D'Raumsond géif d'Struktur an d'Dynamik vun der ieweschter Marsatmosphär studéieren, a géif ausserdeem potentiell biogen Atmosphärebestanddeeler (z.&nbsp;B. Methan) vermoossen.

De 15. September 2008 gouf d'Missioun MAVEN vun der NASA zeréckbehalen.

### Mars Scout 3

Fir 2018 ass déi drëtt Missioun vum Programm virgesinn. Als Concoursbeiträg ginn nieft konventionellen Orbiter a stationäre Lander, och Sonden déi fléien (Fliger, Ballonen), Penetratoren, oder Konzepter fir Eenheeten déi goen, sprangen oder klotere kënnen, erwaart.

## Kuckt och

* New-Frontiers-Programm
* Discovery-Programm
* Chronologie vun de Mars-Missiounen

## Um Spaweck
*  Mars-Exploration: Missions
*  ARES-Marsflugzeug
*  Mars Scout 2007
Vũng Tàu

**Vũng Tàu**, op Vietnameesesch *Thành phố Vũng Tàu*, ass d'Haaptstad vun der Provënz Bà Rịa-Vũng Tàu am südleche Vietnam an huet 303.244 Awunner (Stand 1. August 2011).

De Fluchhafe Vũng Tàu läit ongeféier 2&nbsp;km am Süde vun der Stad.

## Um Spaweck
Malgré-nous

D'Bezeechnung **Malgré-nous** („géint eise Wëllen“) bezitt sech op d'elsässesch a loutrengesch Männer, déi am Zweete Weltkrich forcéiert goufen an d'Wehrmacht anzetrieden. S'entspriechen deem wat zu Lëtzebuerg als Zwangsrekrutéierte bezeechent gëtt.

Fraen, déi an d'Nazi-Organisatiounen (Reichsarbeitsdienst RAD, Kriegshilfsdienst KHD, asw.) agezu goufen, ginn als Malgré-elles bezeechent.

## Um Spaweck
Bemannt Raumfaart

**Bemannt [[Raumfaart]]** ass de Sammelbegrëff fir all Weltraummissiounen, bei deene Mënschen an hire Raumschëffer an de Weltraum fléien. Wa Raumfuerer gezwonge sinnn, vun hirem Raumschëff oder hirer Raumstatioun ze schaffen (*[[Baussebordasaz]]*), du musse si opwenneg Raumkostümer undoen. 

## Länner
Am Ament gëtt et zwee Länner, deenen hir Raumfaartagenture bemannt Raumfaartmissioune mat eegene Raumgefierer maachen: Russland (Roskosmos) an d'Volleksrepublik China (CNSA). Russland start seng Kosmonaute mat konventionellen Drorakéiten, op deenen hirer Spëtzt e Raumschëff opgesat ass. D'Volleksrepublik China baut eng eegen Infrastruktur am Weltraum op. Den 2003 duerchgefouerte, bemannte Raumfluch gouf zwar gréisstendeels duerch Gebrauch vun engem modifizéierten Nobau vum russesche Sojus-Raumschëff erméiglecht. Déi eegen Entwécklungen a Programmer stinn awer an der Tëschenzäit fest. D'USA bedreift no der Ausrangéierung vun der Space-Shuttle-Flott am Ament keng bemannt Raumfaart méi mat eegenen Drorakéiten. Wéi d'Raumfaartagenturen aus Europa (ESA), Japan (JAXA) a Kanada (CSA) benotzt d'US-amerikanesch NASA d'Kapazitéite vun de russesche Sojus-Raumschëffer als Transportmëttel op d'International Raumstatioun.

E chronologeschen Iwwerbléck ass an der Lëscht vun de bemannte Raumfaartmissiounen registréiert.

## Kuckt och

* Lännerstatistik vun der bemannter Raumfaart – Rekorder an der bemannter Raumfaart – Katastrophen an der Raumfaart
* Lëscht vu Raumfuerer
* Nautilus-X

## Literatur
* Luca Codignola u. a. (Hrsg.): *Humans in outer space – interdisciplinary Odysseys.* Springer, Wien u. a. 2009, ISBN 978-3-211-87464-6 (*Studies in Space Policy* 1).
* David Darling: *The complete book of spaceflight. From Apollo 1 to Zero gravity.* Wiley, Hoboken NJ 2003, ISBN 0-471-05649-9.
* Matthias Gründer u. a.: *Lexikon der bemannten Raumfahrt. (Raketen, Raumfahrzeuge und Astronauten).* Lexikon-Imprint-Verlag, Berlin 2001, ISBN 3-89602-287-3.
* Stephen B. Johnson (Hrsg.): *Space exploration and humanity. A historical encyclopedia.* 2 Bände. ABC-CLIO, Santa Barbara CA u. a. 2010, ISBN 978-1-85109-514-8.
* Wiley J. Larson (Hrsg.): *Human spaceflight – mission analysis and design.* McGraw-Hill, New York NY 2003, ISBN 0-07-236811-X.
* Donald Rapp: *Human missions to Mars – enabling technologies for exploring the red planet.* Springer u. a., Berlin u. a. 2008, ISBN 978-3-540-72938-9.
* Haeuplik-Meusburger: *Architecture for Astronauts - An Activity based Approach*. Springer Praxis Books, 2011, ISBN 978-3-7091-0666-2

## Um Spaweck
* raumfahrer.net: Bemannt Raumfaart
* Wiener Zeitung: Christian Pinter: Die befraute Raumfahrt. Der lange Weg zur Gleichberechtigung im All
*  ESA: ESA: Human Spaceflight
*  NASA: Humans in Space
*  NASA: Human Space Flight
Association des Luxembourgeois aux universités de Strasbourg

D**'Association des Luxembourgeois aux Universités de Strasbourg**, kuerz ALUS, ass de Veräi vun de Lëtzebuerger Studenten zu Stroossbuerg.

De Veräin, deen 1972 gegrënnt gouf, huet 2014 eng 200 Memberen an ass domat, nom Bréisseler CELB, deen zweetgréisste lëtzebuergesche Studenteveräin.

D'ALUS ass Member vun der Association des cercles d'étudiants luxembourgeois (ACEL).

Zil vun der ALUS ass et senge Membere bei Froen iwwer de Studium, de Logement, oder soss "Studentesches" an der Universitéitsstad Stroossbuerg Äntwerten ze ginn.

Donieft organiséiert d'ALUS eng Rei kulturell an aner Aktivitéite fir hir Memberen, sou virun allem:
* den Niklosrallye, ëm d'Zäit vu Kleeserchersdag;
* d'Visite vum Europaparlament; d'Visite gëtt vun engem vun deene sechs lëtzebuergeschen Europadeputéierte guidéiert;
* d'Route du vin, all Kéier um Enn vum Unisjoer; dësen Ausfluch féiert bei zwéi verschidde Wënzer op der elsässescher Route du vin.

## De Storchi
Zanter 2011 huet d'ALUS e Maskottchen, de *Storchi*. Et ass e Wäisse Stuerk, well dësen dacks am Elsass ze fannen ass an domat och e Symbol fir d'Elsass ass. De "Storchi" mécht an de sozialen Netzwierker Propaganda fir d'Aktivitéite vum Studenteclub. 

## Um Spaweck
* Association des Luxembourgeois aux Universités de Strasbourg
Schlass Miersch

D**'Schlass Miersch** ass e Schlass zu Miersch a gëtt zum Dall vun de Siwe Schlässer gezielt. Seng Geschicht geet an d'13. Joerhonnert zeréck. Haut si Verwaltungsservicer vun der Gemeng Miersch dran ënnerbruecht.

## Geschicht
D'Buerg vu Miersch gouf am 13. Joerhonnert vum Theodoric gebaut, engem Ritter am Déngscht vun der Gräfin Ermesinde vu Lëtzebuerg. Am 15. Joerhonnert hunn d'Burgunder se ageholl an néiergebrannt. 1574 huet de Paul von der Veltz se an e Schlass am Renaissance-Stil ëmbaue gelooss. De Buergfrid hat breet Fënsteren, a ronderëm Proprietéit war eng Mauer mat siwen Tierm. Um Rez-de-chaussée an um éischte Stack goufe verwëlleft Plaffongen agebaut. De Rittersall um 2. Stack hat eng beandrockend Schminni. D'Mauere ware mat de Wope vu 16 Adelegen dekoréiert. 1603 gouf d'Schlass vun den Hollänner zerstéiert. 1635, wärend dem Drëssegjärege Krich, gouf net méi vill vum Duerf a vum Schlass ganz gelooss. Ëm 1700 gouf en neien Ulaf mam Erëm-Opbau geholl; de Johann-Friedrich von Elter huet d'Paart nees opbauen an do säi Wopen ubrénge gelooss. 1717 gouf d'Kapell vum von Elter nees opriichte gelooss. Um Altor ass de Wope vu senger Ierwin, der Charlotte von Elter, ze gesinn.

1898 huet d'Famill Sonnenberg-Reinach dem Geschäftsmann Schwartz-Hallinger d'Schlass verkaf. 1930 huet den deemolege Proprietär, den M. Uhres, et restauréiere gelooss. 1938 gouf an engem neie Gebai nieft dem Schlass eng Jugendherberg amenagéiert. 1957 huet d'Gemeng Miersch d'Schlass opkaaft fir et 1960 dem Lëtzebuerger Staat ze verkafen. 1988 gouf et nees un d'Gemeng zeréckgetosch, iwwerdeems dës dem Staat d'Servais-Haus iwwerlooss huet. Nodeem d'Schlass grëndlech renovéiert gouf, sinn zanter 1993 administrativ Servicer vun der Gemeng Miersch dran ënnerbruecht.

De 17. Mäerz 1980 gouf d'Mierscher Schlass als nationaalt Monument klasséiert, a fir d'zweet de 6. Dezember 2023..

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Miersch

## Um Spaweck
Trojaner-Mound

En **Trojaner-Mound** ass e natierleche Satellit vun engem Planéit, dee sech an engem vun de Libratiouns- oder Lagrange-Punkten vun engem gréissere Mound beweegt. D'Trojaner-Mounde formen eng Ënnergrupp vun de koorbitale Mounden.

Am Ament sinn nëmmen am Moundsystem vum Planéit Saturn Trojaner-Mounde bekannt:

* de Saturnmound Tethys gëtt op senger Bunn vun de béide klenge Mounden Telesto (L4-Punkt) an Calypso (L5-Punkt) begleet;
* de Saturnmound Dione deelt sech seng Bunn mat de béide klenge Mounden Helene (L4-Punkt) an Polydeuces (L5-Punkt).

## Kuckt och

* Trojaner (Astronomie)
NGC 1019

Den **NGC 1019** ass eng Balkespiralgalaxie vum Typ (SBbc) am Stärebild Cetus (Walfësch). D'Galaxie gouf 1880 vum franséischen Astronom Édouard Jean-Marie Stephan entdeckt.

## Kuckt och
Waassertuerm + Pomhouse

**Waassertuerm + Pomhouse** ass den Numm vun enger Ausstellungsgalerie fir Fotoen, déi zu Diddeleng am fréiere Waassertuerm vun der Diddelenger Schmelz an am Pompelhaus niewendrun amenagéiert gouf. Si gëtt vum CNA bedriwwen an huet den 29. September 2012 hir Dieren opgemaach.

Am Waassertuerm ass eng permanent Ausstellung ze gesinn, déi vum Edward Steichen 1962 zesummegestallt Kollektioun *[[The Bitter Years 1935-1941]]*. D'Pompelhaus ass fir temporär Ausstellungen.

### Geschicht vum Site
De Waassertuerm gouf 1928 gebaut. Et gouf nach en zweeten, laanscht d'Wuelmerengerstrooss beim fréieren Haaptportal vun der Schmelz, den haut net méi besteet. Den Architekt ass net bekannt. Den Tuerm, aus Bëtong a Stol, ass eng 54 m héich an huet eng zylinderfërmeg Cuvette vun 12 m Duerchmiesser. D'Waasser, wat dra gespäichert gouf, gouf als Killwaasser benotzt.

De Waassertuerm steet zanter dem 25. Mäerz 2003 op der Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter.

Den Tuerm gouf vun den Architekte Claudine Kaell a Jim Clemes am Optrag vum Service des sites et monuments nationaux restauréiert a fir d'Ausstellung ëmgebaut. Sou gouf e Lift an d'Mëtt gebaut, an och d'Pompelhaus krut e Lifting. Déi ganz Renovatiounsaarbechte vun Tuerm a Pompelhaus hunn 8,9 Milliounen Euro kascht.

Vun 2012 bis Enn 2020 gouf um Site d'Ausstellung The Bitter Years vum Edward Steichen ausgestallt. Säit 2021 gëtt de Site benotzt fir multimedial, temporär Ausstellungen ze weisen, wéi 2021 d'Expo 'LandRush - Ventures into Global Agriculture' vum Kënschtlerduo Frauke Huber an Uwe H. Martin. Am Kader vun Esch 2022 - European Capital of Culture, feiert de Waassertuerm+Pomhouse 2022 säin 10. Gebuertsdag als Kultursite mat der grousser Expo 'Stëmme vun der Schmelz', déi dem Site seng industriell Vergaangenheet als Deel vun der Schmelz opschafft.

## Literatur
* Antoinette Lorang: "The Château d'Eau: A water tower as cultural reservoir". In: "The Bitter Years. The Farm Security Administration Photographs Through the eyes of Edward Steichen" (éd. Françoise Poos, Thames and Hudson), 2012
* Centre national de l'audiovisuel (CNA) : "Steichen's Castle and Tower". CNA, 2013.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Diddeleng
* opderschmelz
* Centre national de l'audiovisuel

## Um Spaweck
Johann Ph. Holwarda

De **Johannes Phocylides Holwarda**, eigentlech *Jan Fokkes van Holwerd*, gebuer am Joer 1618 zu Holwerd (Provënz Frisland), a gestuerwen den 22. Januar 1651, war e friseschen Astronom.

Den Holwarda huet ënner dem Adriaan Metius op der Universitéit vu Franeker studéiert an huet zanter 1639 Virliesungen iwwer Logik gehalen. 1640 gouf hien Dokter vun der Medezin, 1647 Professer fir Philosophie. Doriwwer eraus huet hien theoreetesch a praktesch Astronomie studéiert. 1638 war him d'Zeréckentdeckung vum Stär Mira gelongen, deen no senger éischter Entdeckung duerch den David Fabricius an de Vergiess gerode war. Him war et och gelongen 1639, d'Period vun den Hellegkeetsschwankunge vum verännerleche Stär op ronn 11 Méint ze bestëmmen. 1640 huet hien a senger *Dissertatio astronomica* d'astronomesch Tafele vum Johan Philip Lansberg ënnersicht an eng ganz Rëtsch Feeler fonnt.

Dem Holwarda zu Éiere gouf e Moundkrater Phocylides genannt.

## Wierker
* *Dissertatio astronomica*, 1640
* *Philosophia naturalis, seu physica vetus-nova*, 1651 
* *Elementale logicum*, 1648 
* *Collegium logicum disputt. XII*, 1646
* *Sciagraphica logicae*, 1643 
## Kuckt och
Rubin

**Rubin** (Al2O3, mat Spuere vu Cr) gëtt déi rosazeg bis rout Varietéit vum Mineral Korund genannt. Déi rout Fierwung ass op kleng Quantitéite vu Chrom zeréckzeféieren, déi mat dra sinn. Korunden an anere Faarfvarietéiten (z.&nbsp;B. blo oder brongelzeg) ginn net Rubin, mä Saphir genannt.

Den Numm Rubin kënnt vum mëttellaténgesche *rubens, rubinus* fir *rout, dee Rouden*.

Rubine kommen ausser an der Antarktis op alle Kontinente vir. Déi am meeschte gesicht ginn, kommen aus Asien (Haaptexportlänner: Myanmar, Thailand a Sri Lanka). An Europa goufen a Finnland, op Grönland, an Norwegen an an Nordmazedonien Rubine fonnt.

Zanter 1835 kann ee Rubinen och kënschtlech produzéieren.

Rubine gi virun allem als Edelsteng an der Bijouterie verschafft, wou se geschlaff ginn, fir a Bijouen integréiert ze ginn.

Syntheetesch eekristallin Rubine sinn en aktiivt Medium a Rubinlaseren.

Och a Prezisiounsinstrumenter wéi Aueren, Koordinate-Miessapparater oder Nole vu Plackespiller komme Rubinen zum Asaz.

## Literatur
* Petr Korbel, Milan Novák: *Mineralien Enzyklopädie*. Nebel Verlag GmbH, Eggolsheim 2002, ISBN 3-89555-076-0
* Walter Schumann: *Edelsteine und Schmucksteine*. 13. Auflage. BLV Verlags GmbH, 1976/1989, ISBN 3-405-16332-3

## Um Spaweck

* Rubin bei *www.mindat.org* (engl.)
Provënz Concepción (Chile)

**Concepción** ass eng Provënz an der chileenescher Regioun Bío-Bío. D'Haaptstad ass Concepción.

D'Provënz huet eng Fläch vun 3.439,3&nbsp;km², 2002 goufen 912.889 Awunner do gezielt.

## Kuckt och
* Gran Concepción
* Florida
* Santa Juana

## Um Spaweck

*  Offiziell Websäit
Phocylides (Moundkrater)

De **Phocylides** ass en Aschlagkrater um südwestleche Rand vun der Viischter Äerdmoundsäit, südlech vum grousse Rankbierg Schickard a südëstlech vum Wargentin. Säin nërdlechen Deel iwwerdeckt deelweis den noe Krater Nasmyth.
De Kraterrand ass erodéiert mat Spuere vun Terrasséierungen, de Krater ass mat Lava gefëllt a glat.
De Krater gouf 1935 vun der IAU nom friseschen Astronom Johannes Phocylides Holwarda offiziell genannt.

## [[Niewekrater]]en

## Um Spaweck
* Phocylides op The-Moon Wiki
São Filipe

**São Filipe** ass eng Uertschaft an Haaptuert vun der Gemeng mam selwechten Numm, am Südweste vun der kapverdescher Insel Fogo. 2006 hunn do eng 7600 Leit gelieft. 3&nbsp;km ëstlech ass de Fluchhafe vu Fogo, nërdlech den Hafe vu Vale dos Cavaleiros.

## Geschicht
São Filipe gouf am 16. Joerhonnert gegrënnt an ass, no Cidade Velha, déi zweeteelst Stad am Cap Vert. Si krut awer eréischt 1922 offiziell hir Stadrechter. 1655 gouf São Filipe vu flämesche Piraten zerstéiert.

## Kuckeswäertes
* Den historesche Stadzentrum *Bila Baxo* mat sengen Haiser am portugisesche Kolonialstil, d*'Sobrados*. 
* D'Stadhaus (*Camara Municipal*) vun 1928.
* D'Kierch *Nossa Senhora da Conceição* vum Enn vum 19. Jh. 
* De Musée *Casa da Memória* op der *Praça 12 de Setembro*, deen an engem alen Handelshaus vun 1820 amenagéiert ass. 
* D' *Praça Serpa Pinto* mat sengen Härenhaiser am Kolonialstil, an engem Point-de-vue op d'Plage mam schaarze Sand an d'Nopeschinsel Brava.
* Deeler vun der Festung *Fortim Carlota* vu 1667, am Süde vun der Alstad, mat engem fréiere Prisong..

## Um Spaweck
*www.sao-filipe.com
Fogo

**Fogo** (lb.: "Feier", och: "Liichttuerm") ass eng vun de Kapverdeschen Inselen am Atlantik. Si gehéiert zu der kapverdescher Inselgrupp *Ilhas de Sotavento* (lb.: "Inselen ënner dem Wand") a läit ëstlech vu Brava a westlech vu Santiago. De Pico do Fogo ass, mat ronn 2.800 m, den héchste Bierg an eenzegen aktive Vulkan vum Archipel.

## Geographie
D'Distriktstad ass São Filipe mat 8.300 Awunner. Zweetgréisst Uertschaft ass Mosteiros mat ronn 5.000 Awunner.

D'Insel ass, vun der Form hier, en eenzege grousse Vulkankeegel (Stratovulkan) mat enger riseger Caldera, an där sech e klenge Konus opgebaut huet an deen haut d'Spëtzt *Pico do Fogo* ausmécht. Dësen ass 1630 sou staark ausgebrach, datt een de Bierg nuets vun Honnerte vu Kilometer ewech konnt gesinn, an en sou de Schëffer en Orientéierungspunkt war. Dohier krut d'Insel den aktuellen Numm. Zanter hirer Entdeckung am 15. Joerhonnert gouf et eng 30 Eruptiounen, déi bis ewell lescht 1995 an am November 2014.

Nëmmen d'Häng op der Nord-Ost Säit sinn d'ganzt Joer duerch gréng; soss besteet d'Insel virun allem aus Wüsten- a Stepperegiounen. Mat Hëllef vu kënschtlecher Bewässerung gëtt am Süde Geméis (virun allem Kabes a Paprika) ugebaut. Och Papayaen an Tamarinde wuesse gutt do. Am Norde gëtt un de Bierghäng Kaffi ugebaut. D'Lavasteng gi geholl fir ze bauen.

## Geschicht
Fogo gouf 1460 vum italieenesche Kapitän Antonio da Noli entdeckt an ufanks *São Filipe* genannt. Ëm 1500 hu sech adeleg Portugisen als Léinshären do néiergelooss déi op de Plantage, Sklave fir sech schaffe gedoen hunn.

## Flora

Et gëtt e puer endeemesch Planzen op Fogo:
* Crabo bravo (*Erysimum caboverdiana*)
* Língua de vaca (*Echium vulcanorum*)
* Losma (*Artemisia gorgonum*)
* Totolho (*Euphorbia tuckeyana*).

## Ekonomie an Tourismus
Deen eenzege méi groussen Hafen ass de Porto do Vale de Cavaleiros, ee méi klengen ass zu São Jorge.

Eenzeg nennenswärt Produkter vun der Insel kommen aus der Landwirtschaft (dorënner héichwäertege Kaffi a Wäin) an der handwierklecher Fëscherei. De gréissten Deel vum Akommes kënnt vun Emigranten, déi reegelméisseg Suen an hir al Heemecht schécken. Den Tourismus ass am Gaang e Wirtschaftsfacteur ze ginn, och wann et keng grouss Plagë ginn, an dofir éischter Leit ugesprach ginn, déi gär Wanderen oder sech fir Kultur intresséieren.

## Biller

Fichier:Mount fogo.jpg| De Pico do Fogo, mam *Pico Grande* genannte Konus
Fichier:Fogo, 2009.jpg|D'Caldeira mam Äsche-Konus
Fichier:Ilha do Fogo aerial shot 2.jpg|Loftvue
Fichier:Cape Verde isle of Fogo Park panel.jpg
Fichier:Pico-94-117-13.jpg|Pico do Fogo  Haiser an der Caldeira op 1.600&nbsp;m Héicht
Bild:Fogo-94-112-34.jpg|São Filipe, Praça
Bild:Fogo-94-114-03.jpg|Den Hafe Vale de Cavaleiros (1994)
Bild:BangaeiraRuaPrincipal.jpg|Bangaeira


## Um Spaweck