Sender vu Jonglënster

De **Sender vu Jonglënster** ass eng Anlag, déi 1932 vu Radio Lëtzebuerg opgeriicht gouf.

D'Maste vun der Anlag an d'Leeschtung goufen am Laf vun de Joren e puermol verännert, an haut ass se nach haaptsächlech do, fir am Fall vun enger Noutsituatioun bei aneren Anlage vun RTL als Ersatz anzesprangen.

D'Masten, déi een haut gesäit, hunn eng Héicht vun 215 Meter a si sti bausst Jonglënster laanscht d'Iechternacher Strooss (Nationalstrooss 11) op enger Héicht vun 356 m op der Kopp déi *Bichel* heescht.

Am Oktober 2025 gouf bekannt gemaach, datt et virgesinn ass fir d'Masten ewech ze rappen an de ganzen Areal (36 Hektar) als Wunnquartier z'amenagéieren, virausgesat, d'Faisabilitéitsetude déi gemaach musse ginn erlaben et.

D'Gebai vum Sender, dat net wäit ewech vum ëstlechste Mast steet, ass op Basis vun engem Arrêté ministériel vum 19. Dezember 2022 als nationaalt Kulturierwe geschützt. CLT-Ufa huet als Proprietär vum Gebai virum Verwaltungsgeriicht géint den nationale Schutz geklot, krut awer an éischter Instanz net Recht.

## Geschicht
1932, ee Joer no der Grënnung vun der Compagnie luxembourgeoise de radiodiffusion (CLR), goufen déi dräi 180 m héich Masten opgeriicht an de 15. Mäerz 1933 a Betrib geholl, andeems doriwwer Sendungen an Englescher a Franséischer Sprooch ausgestraalt goufen. Et war deemools dee stäerkste Langwellesender an Europa.

Am Zweete Weltkrich huet de Jonglënster Sender zum Großdeutscher Rundfunk gehéiert. No der Befreiung vu Lëtzebuerg, hunn d'Amerikaner de Sender kuerzzäiteg – vun Abrëll bis November 1945 – fir Propaganda a Richtung vun den Däitsche benotzt. Duerno huet d'CLR de Sender awer nees selwer gebrauche kënnen.

1954 goufen zwéin zousätzlech Gittermaste vu jee 250 m opgeriicht, absënns fir besser a Richtung Süden, bis op déi franséisch Mëttelmierküst senden ze kënnen.

No an no gouf d'Leeschtung vun der Anlag bis 1960 op 750&nbsp;kW erop gesat.

D'Stäerkt mat där vu Jonglënster aus gesent gouf, huet e Phenomeen bewierkt, dat méi spéit als „Lëtzebuerg-Effekt” am Fachjargon vun der Radiotechnik bekannt gouf: d'Tatsaach datt een a rouege Momenter op engem Laang- oder Mëttelwellesender am Hannergrond en anere Programm héiere kann, obwuel béid Senderen op anere Frequenze senden.

Vu Jonglënster aus sinn 1955 den éischten Tëleesprogramm, 1957 den RTL Programm op Däitsch an 1959 deen op Lëtzebuergesch ausgestraalt ginn.

Déi dräi ursprénglech Maste goufen demontéiert nodeems déi zwéin nei vun 1954 a Betrib waren. 1959 koum nach en Drëtte vum selwechte Modell derbäi. Wéinst ze grousse Schwéngungen, sinn d'Masten 1983 vun 250 m op 215 m gekierzt ginn, dat zu enger Zäit an där se just nach als Reserv fungéiert hunn an nëmmen nach geleeëntlech a Betrib waren.

2020 huet den RTL Group zesumme mat der Enovos ronderëm dem Site vu Jonglënster e Solarpark fir d'Produktioun vu Stroum iwwer Photovoltaik opgeriicht.

## Technesch Detailer
* 1 Sender vun 234&nbsp;kHz - 1200&nbsp;kW (Als Hëllef fir de Sender vu Beidler)
* 1 Sender vu 6090&nbsp;kHz - 500&nbsp;kW (inaktiv)
* 1 Sender vu 15350&nbsp;kHz - 10&nbsp;kW (inaktiv)

## Literatur
* Herzog, Marc, 1999. *Der Sender*. nos cahiers - Lëtzebuerger Zäitschrëft fir Kultur. Nr. 3 (1999), S. 181-198.
*Joseph Colbach, Rob Kieffer, 2020, „Luxemburg : eine Zeitreise”, Luxembourg : Ernster éd., ISBN 978-2-919944-80-4, S. 208-211

## Um Spaweck

* Vu Lëtzebuerg aus a bal ganz Europa, Reportage op play.rtl.lu, gekuckt den 30.10.2023