1965

D'Joer **1965** huet op engem Freideg ugefaangen. Et war kee Schaltjoer.

## Evenementer
### Europa
* : An der EWG ginn d'Douanestauxen ëm 10&nbsp;% erofgesat.
* 22. Mäerz: De Nicolae Ceauşescu gëtt Generalsekretär vum Zentralcomité vun der Kommunistescher Partei vu Rumänien.
* 23. Mee: De Franz Jonas (SPÖ) gëtt zum éisträichesche Bundespresident gewielt.
* : Frankräich rifft säi Vertrieder beim Europäesche Conseil zeréck, Ufank vun der "Politik vum eidele Stull".
* 15. Juli: De Konstantin II. vu Griicheland entléisst de Ministerpresident Georgios Papandreou, doropshi kënnt et zu bluddege Manifestatiounen.
* 19. Juli: De Mont-Blanc-Tunnel, mat 11,6&nbsp;km dee längste Stroossentunnel vun der Welt, geet op.
* 19. September: Bundestagswalen an der Bundesrepublik Däitschland: D'CDU/CSU kritt mat 47,6&nbsp;% (245 Sëtz) déi meescht Stëmmen.
* 26. Oktober: D'Regierung ënner dem Bundeskanzler Ludwig Erhard gëtt vereedegt.
* 26. November: Frankräich schéisst mat enger „Diamant A“-Rakéit de Satellit Astérix an de Weltraum.
* : D'Bundesrepublik Däitschland a Lëtzebuerg ënnerschreiwen en Ofkommes, dat et soll Persoune méi einfach maachen, iwwer d'Grenz tëscht deenen zwee Länner ze goen. Et trëtt den 1. Mee 1967 a Kraaft.
* 19. Dezember: A Frankräich gëtt de Generol Charles de Gaulle am zweeten Tour mat 55,2&nbsp;% vun de Stëmme fir d'zweet zum Staatspresident gewielt.

### Afrika
* 18. Februar: Gambia gëtt onofhängeg.
* 13. Oktober: Am Kongo zwéngen de President Joseph Kasavubu an de Chef vun der Arméi Mobutu Sese Seko de Ministerpresident Moïse Tschombé zum Récktrëtt.
* 25. November: De Mobutu Sese Seko iwwerhëlt d'Muecht am Kongo.
* 22. Dezember: Am Dahomé putscht d'Arméi ënner dem Generol General Ch. Soglo.

### Amerika
#### USA
* : Am Nordoste vun den USA an a Kanada kënnt et zu engem stonnelaange Stroumausfall.

#### Südamerika

### Asien
* : Am Pakistan gewënnt de Muhammed Ayub Khan d'Presidentschaftswalen.
* 2. Januar: Éischt oppe Schluecht tëscht dem Südvietnam an de Vietcong.
* : Hindi gëtt offiziell Staatssprooch vun Indien.
* : Am Oste vu Pakistan komme bei engem Hurrikan zirka 30.000 Leit ëm d'Liewen.
* 26. Juli: D'Malediven ginn onofhängeg.
* : Singapur gëtt onofhängeg.
* 22. September: Waffestëllstand am Krich tëscht Indien a Pakistan.
* 30. September: An Indonesien kënnt et zu engem Putschversuch duerch de Lieutenant-Colonel Untung, duerno zu engem Géijeputsch duerch de Generol Suharto. Beim Biergerkrich duerno kommen tëscht 100.000 a 500.000 Mënschen ëm d'Liewen.

### Ozeanien & Pazifik
* 16. Dezember: De Kinnek Taufa'ahau Tupou IV. gëtt Staatschef vun Tonga.

### Arabesch Welt
* 19. Juni: Militärputsch an Algerie géint den Ahmad Ben Bella; de Colonel Houari Boumedienne iwwerhëlt d'Muecht a verstaatlecht déi meescht auslännesch Montangesellschaften.

## Konscht a Kultur
* D'Cité internationale des arts zu Paräis mécht hir Dieren op.

### Molerei

### Literatur
* Edmond Dune, *Jonchets*.
* Edmond Dune, *Poètes italiens d'aujourd'hui*.

### Musek
* 20. Mäerz: D'France Gall gewënnt fir Lëtzebuerg mam Lidd *[[Poupée de cire, poupée de son]]* den 10. Eurovision Song Contest zu Neapel.

## Wëssenschaft an Technik
* Honeywell baut den éischte Fotoblëtz mat automatescher Beliichtungssteierung, den *Auto-Strobonar*.

### Raumfaart
*26. November: Frankräich start déi éischt Diamant-Rakéit mat Erfolleg zu Hammaguir.

## Sport
* De Josy Simon gëtt Weltmeeschter am Goen op der 100-Kilometer-Distanz.
### Foussball
* D'Spora gewënnt d'Coupe du Luxembourg.
* 17. Februar: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Oochen 0:6 géint d'Bundesrepublik Däitschland.
* 28. Februar: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg 2:2 géint d'Belsch. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Louis Pilot a Jean Klein geschoss.
* 27. Mee: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Trondheim, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1966, 2:4 géint Norwegen. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Erny Brenner an Edy Dublin geschoss.
* 19. September: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1966, 2:5 géint Jugoslawien. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de Louis Pilot geschoss.
* 29. September: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Den Haag 0:3 géint Holland.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Marseille, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 1966, 1:4 géint Frankräich. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Louis Pilot geschoss.
* 10. November: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Jambes 1:2 géint Belsch. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den Edy Dublin geschoss.

## Gebuer
*  Isabelle Schmitz, lëtzebuergesch Sculptrice..
* : Julia Ormond, brittesch Schauspillerin.
* : Guy Forget, franséischen Tennisspiller.
* : Yvan Attal, franséische Schauspiller a Filmregisseur.
* : Pascal Obispo, franséische Sänger a Komponist.
* 14. Januar: Désirée Nosbusch, lëtzebuergesch Schauspillerin, Regisseurin an Televisiounspresentatrice.
* : Stéphanie vu Monaco, Duechter vum Rainier III. vu Monaco.
* : Jan Svěrák, tschechesche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur.
* : Mathilda May, franséisch Schauspillerin.
* 17. Februar: Michael Bay, US-amerikanesche Filmregisseur a Filmproduzent.
* 18. Februar: Dany Prum, lëtzebuergesch Molerin.
* : Marina Tchebourkina, franséisch-russesch Organistin a Musikologin.
* 16. Mäerz: Mark Carney, kanadesche Politiker a Manager.
* 25. Mäerz: Fred Berend, lëtzebuergesche Schachspiller.
* 16. Abrëll: Jon Cryer, US-amerikanesche Schauspiller.
* 20. Abrëll: Patrick Dury, lëtzebuergesche Gewerkschaftler.
* 26. Abrëll: Kevin James, US-amerikanesche Komiker a Schauspiller.
* : Blanche Weber, lëtzebuergesch Soziologin an Ëmweltaktivistin.
*  Jana Tichá, tschechesch Astronomin
* : Jean-Claude Strasser, lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* 13. Mee: Carine Krecké, lëtzebuergesch Ekonomistin, Kënschtlerin an Auteur.
* 13. Mee: Elisabeth Krecké, lëtzebuergesch Ekonomistin, Kënschtlerin an Auteur.
* 23. Mee: Tom Tykwer, däitsche Filmregisseur -produzent.
* 25. Mee: Anne Heche, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 25. Mee: Yahya Jammeh, Staatspresident vu Gambia.
* 31. Mee: Brooke Shields, US-amerikanesch Schauspillerin.
* : Michael E. Brown, US-amerikaneschen Astronom.
* : John Petry, lëtzebuergesche Jurist.
* 10. Juni: Veronica Ferres, däitsch Schauspillerin.
* 12. Juni: Marco Weiten, lëtzebuergesche Moler.
* 23. Juni: Manuel Andrack, däitsche Tëleesredakter an Auteur.
* 30. Juni: Sylvie Lucas, lëtzebuergesch Diplomatin.
* 17. Juli: Roy Reding, lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* 21. Juni: Yang Liwei, chineeseschen *Taikonaut*.
* 25. Juni: Jean Castex, franséische Beamten a Politiker.
* 18. Juli: Marc Hostert, lëtzebuergesche Beamten an Tëlee- a Radiosmoderator.
* 20. Juli: Laurent Lucas, franséische Schauspiller.
* 23. Juli: Saul Hudson, brittesche Gittarist.
* 24. Juli: Pascal Kohlvelter, lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 29. Juli: Claudine Junck, lëtzebuergesch Diplombiologin.
* 31. Juli: Joanne K. Rowling, brittesch Schrëftstellerin.
* : Sam Mendes, brittesche Regisseur.
* : Fredrik Reinfeldt, schweedesche Politiker.
* : Marion Mitterhammer, éisträichesch Schauspillerin.
* 11. August: Bruno Baltzer, franséische Fotograf.
* 3. September: Charlie Sheen, US-amerikanesche Schauspiller.
* : Jörg Pilawa, däitschen Tëleesmoderator.
* 11. September: Moby, US-amerikanesche Produzent an DJ vun elektronescher Musek.
* 12. September: Monique Feltgen, lëtzebuergesch Schrëftstellerin.
* 14. September: Dmitri Anatoljewitsch Medwedew, russesche Politiker, 3. President vun der Russescher Federatioun.
* 19. September: Elvira Berend, lëtzebuergesch Schachspillerin.
* 26. September: Petro Poroschenko, ukrainesche Geschäftsmann a Politiker.
* 27. September: Maria Schrader, däitsch Schauspillerin.
* : Ann-Cathrin Bröcker, lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* : Thierry Helminger, lëtzebuergeschen Diplombiolog a Botaniker.
* 20. Oktober: Albena Petrovic-Vratchanska, Komponistin, Pianistin a Museksenseignante.
* 28. Oktober: Karin Mayer, lëtzebuergesch Karateka.
* : Shahrukh Khan, indesche Filmschauspiller.
* 2. November: Samuel Le Bihan, franséische Schauspiller.
* 2. November: Pénélope Palmer, franséisch Schauspillerin.
* : Misch Bervard, lëtzebuergesche Monteur a Regisseur.
* 21. November: Björk, islännesch Musekerin.
* 23. November: Eva Almstädt, däitsch Schrëftstellerin.
* 27. November: Jacky Terrasson, franséisch-amerikaneschen Jazzpianist.
* 30. November: Ben Stiller, US-amerikanesche Schauspiller, Dréibuchauteur, Filmregisseur a -produzent.
* : Katarina Witt, däitsch Äiskonschtleeferin.
* : Françoise Groben, lëtzebuergesch Cellistin.
* 4. Dezember: Jean-Paul Schaaf, lëtzebuergeschen Assistant social a Politiker.
* 10. Dezember: Alain Hamer, lëtzebuergesche Foussballarbitter.
* 10. Dezember: Martine Hansen, lëtzebuergesch Politikerin.
* 10. Dezember: Hippolyt Kempf, Schwäizer Schileefer.
* 21. Dezember: Anke Engelke, däitsche Komikerin a Schauspillerin.
* 21. Dezember: Cem Özdemir, däitsche Politiker.
* 22. Dezember: Sergi López, spuenesche Schauspiller.
* 31. Dezember: Gong Li, chineesesch Schauspillerin.

## Gestuerwen
* : T. S. Eliot, Schrëftsteller.
* : Eusebio Fernández Ardavín, spuenesche Filmregisseur.
* 23. Januar: Erich Schoenberg, däitsche Geodet an Astronom.
* 24. Januar: Winston Churchill, brittesche Politiker a Premierminister.
* 11. Februar: Robert Serebrenik, Groussrabbiner vu Lëtzebuerg.
* 15. Februar: Nat King Cole, US-amerikanesche Sänger an Jazz-Museker.
* 21. Februar: Malcolm X, US-amerikanesche Leader vun der Schwaarzebeweegung.
* 23. Februar: Stan Laurel, brittesche Schauspiller a Komiker.
* 23. Februar: Marie Rausch-Weinand, lëtzebuergesch Resistenzlerin.
* 25. Februar: Théodore Kapp, lëtzebuergeschen Enseignant a Lokalpolitiker.
* 10. Mäerz: Jean Boyer, franséische Regisseur.
* 14. Mäerz: Jeanne Reuter, lëtzebuergesch Molerin.
* 18. Mäerz: Faruq, egyptesche Kinnek.
* 19. Mäerz: Gheorghe Gheorghiu-Dej, rumänesche Politiker a Staatspresident.
* 22. Mäerz: Mario Bonnard, italieenesche Filmregisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur.
* 25. Mäerz: Ladislao Vajda, ungaresche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* : François Hentges, lëtzebuergeschen Turnweltmeeschter an Olympionik.
* 10. Abrëll: Linda Darnell, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 10. Abrëll: Charly Knorr, franséische Moler.
* 27. Abrëll: Edward R. Murrow, US-amerikanesche Journalist.
* : Spike Jones, US-amerikanesche Museker.
* : Ernesto De Martino, italieeneschen Anthropolog.
* 17. Mee: Théophile Aubart, lëtzebuergeschen Industriellen a Buergermeeschter.
* 18. Mee: Paul Finet, belsche Gewerkschaftler.
* 22. Mee: Christopher Stone, brittesche Radiosspeaker.
* 23. Mee: Honoré Wagner, lëtzebuergesche Fliger- an Autospilot, Autosbauer an Zwangsrekrutéierten.
* 27. Mee: Nicolas Mannes, lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Lokalpolitiker.
* : Marcel Guill, lëtzebuergeschen Architekt.
* 12. Juni: Charles Bouillaud, franséische Schauspiller.
* 15. Juni: Steve Cochran, US-amerikanesche Schauspiller.
* 22. Juni: David O. Selznick, US-amerikanesche Filmproduzent.
* 25. Juni: Bertil Lindblad, schweedeschen Astronom.
* 15. Juli: Nic Biever, lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker.
* 23. Juli: Jean-Pierre Gleis, lëtzebuergesche Moler.
* 27. August: Le Corbusier, Schwäizer-franséischen Architekt, Urbanist, Moler a Sculpteur.
* : Venant Paucké, lëtzebuergesche Sänger an Dirigent.
* : Albert Schweitzer, elsässeschen Dokter, Theolog, Museker a Philosoph.
* : Otto Rommel, éisträicheschen Theater- a Literaturhistoriker.
* : Hermann Staudinger, däitsche Cheemiker.
* 23. September: Emile Maar, lëtzebuergesche Resistenzler.
* : Claus Cito, lëtzebuergesche Sculpteur (Gëlle Fra).
* : François Simon, lëtzebuergesche Politiker.
* 11. Oktober: Dorothea Lange, US-amerikanesch Dokumentarfotografin.
* 18. Oktober: Henry Travers, englesche Schauspiller.
* 25. Oktober: Jean Rettel, President vum Office des Assurances sociales zu Lëtzebuerg.
* 27. Oktober: Edouard Oster, lëtzebuergesche e Professer, Lycéesdirekter an Historiker.
* 18. November: Henry A. Wallace, US-amerikanesche Politiker.
* : François Wenner, lëtzebuergesch-belsche Kolonialverwalter.
* : Dean Benjamin McLaughlin, US-amerikaneschen Astronom.
* 14. Dezember: Leopoldine Konstantin, éisträichesch Schauspillerin.
* 16. Dezember: William Somerset Maugham, englesche Schrëftsteller.

## Um Spaweck