open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sinus Roris

De **Sinus Roris** – lat. fir *Bucht vum Da* – ass en Ausleefer vum Oceanus Procellarum um Äerdmound. D'Bezeechnung staamt vum italieeneschen Astronom Giovanni Riccioli (1598–1671); déi offiziell Benennung koum 1935 duerch d'International Astronomesch Unioun.

Déi donkelgro Basaltfläch vum verstengerte Lavaséi huet e mëttleren Duerchmiesser vun 202 Kilometer. D'Mieresbucht läit op der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinate 54° 00' Nord an 56° 36' West. Si geet am Süden um Mons Rümker an den Oceanus Procellarum iwwer an ass ëstlech mat dem Mare Frigoris verbonnen. Bannent der Bucht verleeft déi schmuel Moundrill Rima Sharp.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Sinus Roris
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Roris
Sinus Successus

De **Sinus Successus** – lat. fir *Bucht vum Erfolleg* – ass en Ausleefer vum Mare Fecunditatis op dem Äerdmound. D'Benennung war am Joer 1979 duerch d'International Astronomesch Unioun erfollegt.

Déi donkelgro Basaltfläch vum verstengerte Lavaséi huet e mëttleren Duerchmiesser vun 132 Kilometer. D'Mieresbucht läit um Equator am Oste vun der äerdzougedréiter Moundsäit, um Nordostrand vum Mare Fecunditatis, bei de selenographesche Koordinaten 0° 54' Nord an 59° 00' Ost.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: 
*  The-moon.wikispaces.com: Sinus Successus
Swedish Solar Telescope

De **Swedish Solar Telescope** (kuerz SST) ass en Teleskop fir Sonnenobservatioun mat enger Ëffnung vun engem Meter Duerchmiesser. Et steet um Roque de los Muchachos Observatoire op La Palma. Et gëtt vum *Institute for Solar Physics* vun der Kinneklech Schweedescher Akademie vun de Wëssenschafte bedriwwen.

D'Teleskop huet eng Ëffnungswäit vun 98&nbsp;cm. Domat ass et no deem 1895 gebaute Yerkes-Refrakter dat zweetgréisst Lënsenteleskop op der Äerd. En technesche Problem, deen de Gebrauch vum Teleskop vu Yerkes an aner grouss Teleskopen aschränkt, ass d'Verformung ënner hirem eegene Gewiicht. Beim SST gëtt dës Stéierung miniméiert, andeems dat eigentlecht Teleskop vertikal an engem Tuerm fest agebaut ass. Um Daach vum ronn 30m héije Gebai gëtt d'Sonneliicht iwwer een, der Beweegung vun der Sonn nogefouerten Zölostat, an d'Teleskop erageleet.

Den Teleskop gëtt bannen duerch d'Sonnestralung opgehëtzt. Eng Konvektion, déi sech doraus ergëtt kéint d'Opléisung staark stéieren. Fir déi Anomalie z'ëmgoen, ass den Tubus vum SST evakuéiert.

Den Teleskop ass mat enger adaptiver Optik ausgerëscht, déi d'Bild vun der Sonn 1000 mal pro Sekonn analyséiert, fir d'Loftonrou an der Atmosphär auszegläichen. D'Steierung vun der adaptiver Optik ass eng besonnesch Erausfuerderung. Bei der Observatioun vum Nuetshimmel kënne Fixsären, oder e kënschtleche Stär als Referenz gebraucht ginn. Am Dag ginn déi awer iwwerstraalt. Dofir dénge fir d'Sonnenobservatioun Detailer vun der Photosphär vun der Sonn als Vergläichsbild. Anescht wéi d'Stären ass dat Bild net punktfërmeg. Ausserdeem si se net ganz stationär. Dofir gëtt dat ganzt Bild vun der Sonn fir d'Berechnung vun de Korrekturen duerch d'adaptiv Optik erugezunn. Déi Technik gouf fir d'éischt um Sacramento Peak Solar Observatory an den USA gebraucht a fir de Virgängerteleskop vum SST weiderentwéckelt.

## Kuckt och

*Sonnenteleskop
## Um Spaweck

* Information on the SST from the Institute for Solar Physics
Roque de los Muchachos Observatoire

De **Roque de los Muchachos Observatoire** (span. *Observatorio del Roque de los Muchachos*, kuerz **ORM**) ass eng Usiidlung vun Observatoiren um Hang vum Roque de los Muchachos op der Kanarescher Insel La Palma. Zesumme mat dem Teide Observatoire op Teneriffa bilt den ORM den European Northern Observatory.

## Allgemeng
D'astrophysikalesch Observatoiren haten am Joer 1985 hir offizell Ouverture. En ettlech europäesch Länner sinn un der Anlag bedeelegt, déi eng vun de wichtegste vun där Aart weltwäit ass. Ausschlaggiewend fir d'Standplaz vum Projet waren déi klimatesch Bedingungen um héchste Bierg vu La Palma. Do sinn extreem vill wollekefräi Nuechten ze verzeechnen, zwar hänken tëscht 1.000 bis 2000 Meter Héicht dacks Wolleken, wat awer d'Observatioune net beaflosst. D'Loft op dem Roque de los Muchachos ass besonnesch kloer.

## Geschicht

Am Joer 1979 goufen Ofkommes tëscht Santa Cruz de La Palma an de Staate Spuenien, Schweden, Dänemark a Groussbritannien ënnerzeechent, dat hinnen astrophysikalesch Fuerschunge op dem Roque de los Muchachos erlaabt. Weider Länner hu sech ugeschloss, z.&nbsp;B.:Däitschland am Joer 1983. Feierlech ageweit gouf déi wëssenschaftlech Institutioun den 29. Juni 1985.

De 24. Juli 2009 gouf dat mat 10,4 m Duerchmiesser – weltwäit – gréisst Spigelteleskop, *[[Gran Telescopio Canarias]]* (GRANTECAN) vum spuenesche Kinnek Juan Carlos an der Kinnigin Sophia feierlech a Betrib geholl.


La Palma -- Roque de los Muchachos.jpg


## Teleskopen

Déi gréisst Observatoire si mat Spigelteleskope ageriicht, déi hei nom Duerchmiesser vum Haaptspigel zortéiert sinn:

* 10,4 Meter Gran Telescopio Canarias
* 4,2 Meter William Herschel Teleskop (ING)
* 3,6 Meter Telescopio Nazionale Galileo (TNG)
* 2,5 Meter Isaac Newton Teleskop (ING)
* 2,5 Meter Nordic Optical Telescope (NOT)
* 2,0 Meter Liverpool Teleskop
* 1,5 Meter Mercatorteleskop
* 1,0 Meter Jacobus Kapteyn Teleskop (ING)

Déi mat (ING) gezeechent Teleskope sinn an der „Isaac Newton Group“ zesummegefaasst

### Speziell Teleskopen

* 0,45 Meter Dutch Open Telescope, fir Sonnenobservatioun
* Swedish Solar Telescope (SST), 1-m-Refrakter fir Sonnenobservatioun
* 0,18 Meter Carlsberg Meridian-Refrakter (CMT) fir Astrometrie
* 2 × 17 Meter MAGIC (Tscherenkow-Teleskope fir Gammastralung).
* 3 Meter FACT-Teleskop (fréier als "CT3" Deel vum 6 HEGRA-Teleskope), Tscherenkow-Teleskop
* en Observatoire vum SuperWASP


 
 
 
 
 
 
 
 


## Kuckt och

* Paranal-Observatoire
* La Silla-Observatoire
* Cerro Tololo Inter-American Observatory
* European Extremely Large Telescope

## Um Spaweck

*   Observatorio del Roque de los Muchachos
*  http://www.ast.cam.ac.uk/~dwe/SRF/camc.html Carlsberg Meridian Telescope]
*  Isaac Newton Group of Telescopes
*  The MAGIC Telescope Homepage
Dounoux

**Dounoux** ass eng franséisch Gemeng am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.

Dounoux läit um Plateau vun der Vôge südlech vun Épinal. Déi héchst Plaz ass beim *[[Fort du Bambois]]* op 520 Meter. Vun Nordweste bis Südosten zitt sech d'Waasserscheed *Rhône-Rhäin*..
Cembalo

Den **Cembalo** oder **Clavecin** (ital. *Clavicembalo*, lat.: *clavis* = Tast; *cymbel* „Zimbel“; Pl. *Cembali*) ass en historescht Tasteninstrument, wat seng Héichzäit tëscht dem 15. an dem 18. Joerhonnert hat.

## Um Spaweck
Personnagen aus den Harry-Potter-Romaner

Dës Lëscht vun de **Personnagen aus den Harry-Potter-Romaner** ass en Deel vun de Referenztabellen.

### D'Haaptpersonnagen
* Den **[[Harry Potter]]** 
* De Ron Weasley 
* D'Hermione Granger
* De Lord Voldemort
* Den Albus Dumbledore
* De Severus Snape

### Niewepersonnagen

## Alphabetesch Lëscht

### A
* Mrs Abbott – Mamm vun der Hannah Abbott, ëmbruecht vun den Death Eater
* Hannah Abbott
* Euan Abercrombie 
* Stewart Ackerley 
* Falco Aesalon 
* Cornelius Agrippa 
* Olaf Andersen 
* Walter Aragon 
* Chavelle Arbelo Cartaya 
* Bertram Aubrey 
* Avery 
* Archie Aymslowe
Radio Belle Vallée

De **Radio Belle Vallée**, kuerz **RBV**, ass e Lokalradio zu Lëtzebuerg, deen zanter 1992 vu Féiz op der UKW-Frequenz 107&nbsp; ausgestraalt gëtt. E kann och  als Livestream iwwer den Internet empfaange ginn. De Studio ass zu Bieles.

Gesent gëtt déi ganzen Zäit ouni Ënnerbriechung, mä just eng 70 Stonnen d'Woch si vu fräiwëllege Radiosanimateure begleet, de Rescht vum Programm besteet aus verschiddenen thematesch am viraus zesummegesate Museksbléck.

## RBV Speakeren an hir Sendungen
### Tun
Den Tun ass de Motor hannert dem Radio Belle Vallée. Praktesch all fräi Minutt gëtt hie fir de Radio a suergt dofir, datt d'Speakeren hir Sendungen och maache kënnen. Am Programm vum Radio trëtt den Tunn ëmmer iwwerraschend op.

### Julien
De Julien ass sonndes mueres op Antenn, mat der Sendung "Hey Du". Dës Emissioun presentéiert verschidde Museksrichtungen an invitéiert Nolauschterer matzemaachen.

### Loïc Juchem
De Loïc ass zanter 2014 am Team vum RBV an elo mat  Joer och dee jéngste Speaker. Hie moderéiert all Samschde vu 14 bis 16 Auer "TMM - Talk, Music and More", eng modern Sendung wou alleguer d'Nolauschterer kënne matmaachen, an interessant Theemen an déi aktuellste Musek presentéiert ginn.
Bei him an der Sendung ware schonn eng ganz Rëtsch u Perséinlechkeeten: Paul Panzer, Dan Kersch, Andreas Gablier, Corinne Cahen, Jean-Claude Hollerich, Nancy Kemp-Arendt, Anne Faber, Joris, Tommy Schlesser, etc.

### Anerer
Den RBV Team besteet es Weideren Roger, Jacqueline, Benny, Man, Antonio, Netty Cloclo, Noel, Kevin, René, David, Pierre, a Lilly.

Verstuerwe Mataarbecher sinn den Nico an d'Liette.

## Kuckt och

* Lëscht vun de Radiosenderen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Websäit vum RBV
Tuermteleskop

E **Tuermteleskop** ass en Teleskop mat laange Brennwäiten, deem säin Tubus an engem Tuerm ass. Turmteleskope ginn haaptsächlech fir Ënnersich vun der Sonn gebraucht. Si bidde fir laang Brennwäiten eng käschtegënschteg Alternativ zu ausriichtbaren Teleskopen.

Amplaz duerch d'Beweegung vum ganzen Teleskop geschitt d'Noféierung op den Observatiounsobjet bei Tuermteleskopen normalerweis duerch en Coelostat. Bei Tuermteleskopen an anere Sonnenteleskope gëtt den Tubus dacks ënner Vakuum gesat, fir Bildstéierungen duerch erhëtzte Loft ze reduzéieren.

## Beispiller
* Schweedescht 1m-Sonnenteleskop um Roque de los Muchachos Observatoire.
* Vakuumtuermteleskop (VTT) um Teide Observatoire op Teneriffa, dem Kiepenheuer-Institut fir Sonnephysik.
* Dunn Solar Telescope (DST) um Sacramento Peak, USA.
* Einsteintuerm zu Potsdam.
* Sonnenobservatiounstuerm vu Meudon.
* 60-Fouss- a 150-Fouss-Tuermteleskopen um Mount Wilson-Observatoire, USA.

## Kuckt och
Melancholia

**Melancholia** ass e Film vum Regisseur Lars von Trier aus dem Joer 2011. E Weltënnerganksdrama erlieft vun zwou Schwësteren.

## Ëm wat geet et am Film?
Direkt an der Introsequenz gesäit ee wéi de Planéit Melancholia an d'Äerd kraacht. Den Zuschauer weess domat vun Ufank un datt et keen Happyend ka ginn, der Fatalitéit ass net z'entwutschen.

Den éischten Deel geet zeréck an der Zäit an dréit ëm d'Justine. Och um Dag vun hirer Hochzäit ass hir Freed just opgesat a cachéiert nëmmen hallef hir déif Depressioun, duerch déi et nach an der selwechter Nuecht zum Verloscht vun hirer Aarbechtsplaz an dem Zerwierfnes vun der jonker Koppel kënnt.

Den zweeten Deel handelt vum Drama ëm dem Justine seng Schwëster Claire, virum Hannergrond vum Weltënnergank. Uganks versicht dat staarkt Claire d'Justine ze stäipe fir hiren Zesummebroch z'iwwerwannen. Mä wat de Planéit méi no kënnt, wat d'Claire méi fäertereg gëtt, a wéi si begräift datt d'Enn effektiv kënnt, do aart hir Angscht a Panik aus. Am Kontrast dozou steet d'Justine, déi op eemol immens roueg a gefaasst gëtt well si d'Enn acceptéiert, an déi du versicht d'Claire virun hirer ängschtlecher Agitatioun ze behidden.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum Film
Coelostat

De **Coelostat** ass en Hëllefsinstrument an der praktescher Astronomie.

Mat den zwéi beweegleche Spigele vum Coelostat gëtt d'Liicht vun der Sonn sou dirigéiert, datt et ëmmer an en Observatiounsinstrument fält dat fest op enger Plaz steet. Well ee bei där Method nëmmen déi zwéi Spigele beweege muss, si ganz grouss Sonnenobservatiounsanlage realiséierbar. Dat eigentlecht Observatiounsinstrument e Refrakter oder e Spigelteleskop däerf laang Brennwäiten hunn.

Eng besonnesch reusséiert Konstruktioun ass de Jensch-Coelostat. Deen no sengem Erfinder Alfred Jensch genannte Coelostat huet de Virdeel, datt de ganzen Himmel kann observéiert ginn, ouni datt sech déi béid Spigele géigesäiteg Schiet maachen. D'Astellung vun Himmelspositiounen a vun Deklinatioun a Rektaszensioun ass op déi selwecht Manéier méiglech wéi bei enger gewéinlecher Teleskopmontéierung.

*[[Heliostat]]en * an *Siderostaten* hunn déi selwecht Aufgab wéi de Coelostat. Well si awer nëmme mat engem eenzege Spigel schaffen, dréint sech d'Bild vun der Sonn an der Brennfläch vum Observatiounsinstrument.

## Literatur
* Rolf Riekher: *Fernrohre und ihre Meister*. 2. Auflage. Verlag Technik GmbH, Berlin 1990 S. 255 ISBN 3-341-00791-1

## Kuckt och
Waasserhaus (Kino)

D**Waasserhaus** ass e Kino zu Munneref am Domaine thermal, dee mat engem Bistrot kombinéiert ass, an deen de 17. Oktober 2012 seng Dieren opgemaach huet.

De Kino ass mat engem 2K-Digitalprojekter an enger 7.1 Tountechnologie ekipéiert. Den Ecran ass 7,5 m breet, an et ass Plaz fir 54 Spectateuren.

E gëtt vum Caramba-Grupp bedriwwen.

De 5. September 2017 gouf et op den Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Kinoen
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Munneref

## Um Spaweck
* Websäit vum Waasserhaus op mondorf.lu
* Informatiounen op caramba.lu
Faverois

**Faverois** ass eng franséisch Gemeng am Territoire de Belfort an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Kuckeswäertes
*D'Kierch vu 1727 mat Elementer aus dem 18. Joerhonnert.
De Bauereblues

***De Bauereblues*** ass e lëtzebuergeschen Documentairefilm aus dem Joer 2011 vun der Julie Schroell.

En hat den 8. November 2011 Avant-première am Ciné Starlight an ass den 11. November an de Kinoen erauskomm.

## Wourëms geet et am Film?

Géint Enn vum 19. Joerhonnert hu ronn 60% vun der lëtzebuergescher Bevëlkerung vun der Agrikultur gelieft, 2011 waren dat der just nach 1%. De Film portraitéiert dat haitegt Liewen an engem Bauerewiesen, a léisst verschidde Generatiounen zu Wuert kommen, déi och erzielen, wat sech an deene leschte Joerzéngte verännert huet… Am Ganze ginn 8 Bauere begleet.

## Produktioun

De Film war eng Optragsaarbecht vum Centre national de l'audiovisuel (CNA). Am Ganzen huet d'Produktioun dräi Joer laang an Usproch geholl.

A verschiddene Kinoen ass de Film zesumme mat engem aneren Documentaire iwwer d'Mëllechbaueren aus dem Joer 1939, *[[Mëllech a Botter]]*, gewise ginn.

## Accueil
De Film war an der Kategorie "Beschten Documentaire" fir déi 5. Editioun vum Lëtzebuerger Filmpräis (2012) nominéiert.

E gouf am Ganze vu 6.637 Leit am Kino gesinn.

## Kritik
De Christiane Walerich vu Woxx huet geschriwwen:
*„De Bauereblues“ ist ein Film, der genau zur richtigen Zeit erscheint, in der sich die Landwirtschaft trotz Konsumüberfluss in der Krise befindet. Auch wenn Julie Schroell, die sich bereits einen Namen durch den Film „[[100 Joer Jeunesse Esch - E stoarkt Stéck Minett|Ee stoarkt Stéck Minett]]“ gemacht hat, letzlich mit dem Genre des Dokumentarfilms eher eine konventionelle Herangehensweise gewählt hat, ist es ihr dennoch gelungen nicht nur zu dokumentieren, sondern den Zuschauer auch hellhörig werden zu lassen. *

D'Sonja Kmec schreift am *[[Forum (Zäitschrëft)|Forum]]*:
*Le marché global, la politique agricole européenne et la production alimentaire sont des sujets fort pesants, rendus divertissants par ce film léger – trop léger peut-être.*

Op rtl.lu konnt ee liesen:
*D'Schwieregkeet vum "Bauereblues" war et, fir historesch Dokumenter mat neie Biller ze verbannen. Dat ass net ëmmer gegléckt; et ass sécher interessant, den historesche Kontext gewisen ze kréien, mä et wär sécher och spannend gewiescht, méi iwwert d'Bauere vun haut gewuer ze ginn, virun allem, wou d'Julie Schroell zimlech pittoresk Personnagen erausgesicht huet. Eng Contrainte, mat där d'Julie Schroell och esou hir Problemer hat.*

D'Josée Hansen mengt am *[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]*:
*Peu inventif visuellement, De Bauere[-]blues prouve définitivement que le documentaire (historique) autochtone est arrivé à un moment crucial de son évolution: né suite à l'appel public à dépôt de films privés et d'amateurs du CNA, ce type de documentaire, après avoir fait le tour de la deuxième guerre mondiale et de l'histoire de la sidérurgie, afin d'en documenter et archiver des traces audiovisuelles, touche à ses limites, esthétiques aussi bien que thématiques. Trop convenus, trop bienveillants peut-être.*

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
* Landwirtschaft zu Lëtzebuerg
## Um Spaweck
Carlo Schmitz

]
De **Carlo Schmitz**, gebuer den 8. Oktober 1959, ass e lëtzebuergesche satireschen Zeechner a Graphiker.

Hien huet op der Académie royale des beaux-arts zu Bréissel an um Institut d'arts plastiques zu Stroossbuerg studéiert.

De Carlo Schmitz war Zeecheprofesser zu Esch am Jongelycée.

Zanter 1978 verëffentlecht de Carlo Schmitz Zeechnungen an Zäitschrëften a Publikatioune wéi Revue, Forum, Cahiers luxembourgeois, Collection APESS, Estuaires, a Cartoon Aid (GB), Witty World (USA), Almanach Vermot (F).

## Bicher
* *Commedia dell'Arte* (zesumme mam Michel Raus). Éditions Publications mosellanes, 1994.
* *Musikalische Federspiele* (zesumme mam Roland Harsch). Éditions Collection APESS, 1996.
* ''DUDA - Kurioses aus dem Rotstiftmilieu'' (zesumme mam Roland Harsch). Éditions Guy Binsfeld, 2011.
* ''D'Hoogen-Stoogen Tulp'' (zesumme mam Robert Schofield). Éditions Guy Binsfeld, 2013.
* ''D'Glühschwéngchen'' (zesumme mat der Nora Wagener a Luc Caregari), Éditions Op der Lay, 2016.

## Zeechnunge fir Bicher
### Collection APESS
*Henry Gelhausen:
***Satiren & Glossen* (1994)
***Satiren & Glossen II* (1997)
* Roland Harsch:
***Kalendarium für geplagte Stadt- und Landleut* (1997)
***Laub und Nadel* (2000)
***PARODIES... und DAS* (2004)
* Nic Klecker: *Chroniques et Ergotages* (1998)

### Éditions Cahiers Luxembourgeois
*Pir Kremer: *Méi wéi honnert Pärelen* (1995)

### [[Éditions Phi]]
*Carla Lucarelli: *Dekagonon*, Série Graphiti (2016)

### Éditions CartoonArt.lu
**Humoristic Luxembourg*, 31 portraits de cartoonistes contemporains (2017)
**60 Illustrators of Luxembourg* (2020)

### Éditions CartoonArt.lu et [[Mouvement écologique|Mouvement écologique asbl]]
**Branded Nation*, cartoons & illustrations (2018)

### Éditions Op der Lay
**Eng Rees am Krees*, e Buch fir de Robert Gollo Steffen (2019)

### Éditions Fondation Robert Krieps
**Impôts et justice sociale au Luxembourg: les éléments-clé pour une future réforme* (2021)

### [[Nos cahiers|Éditions Nos Cahiers]]
**Thomas Mann im Spiegel der Karikatur*, zesumme mam Guy Weirich (2025)

## Aner Aarbechten
**Wat ass wäiss a kënnt vun zwou Säiten?*; Plakett fir de 15. Anniversaire vun der Fondation Servais (2005).
*Zeechnunge fir d'CD *Hôtel Numéro 25* vun der Lëtzebuerger Ska-Punk Band The Disliked (2015).
**Zeichnerische Streitzüge durchs Zwergenland*, Satirischer Abend, Karlsruher Bücherschau (2014).
**Teifëlslee*, touristesche Panneau op der Nationalstrooss N27 fir de Syndicat d’Initiative vun der Gemeng Géisdref. (2022)
**200 Joër Dicks,* een artistesche Projet fir de Rotary Club Esch/Uelzecht am Kontext vum Bicentenaire vun der Gebuert vum Nationalpoet Edmond de la Fontaine (2023)
**Passioun,* een artisteschen Dialog mam Jacques Schmitz an der Kierch Sainte Barbe zu Zowaasch (2025)
Hadol

**Hadol** ass eng franséisch Gemeng am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.

Hadol läit eng ronn 12&nbsp;km südlech vun Épinal tëscht Arches a Xertigny. Duerch déi hiwweleg Géigend déi zu de Monts Faucilles gehéiert, lafe vill kleng Baachen déi entweeder an d'Musel oder an de Coney lafen. D'Waasserscheed tëscht der Nordséi am Mëttelmier féiert queesch duerch d'Gemeng.
Lacus Somniorum

De **Lacus Somniorum** – latäin fir *Séi vun den Dreem* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. Seng Bezeechnung staamt vum italieeneschen Astronom Giovanni Riccioli (1598–1671) a gouf vun der IAU am Joer 1935 offiziell festgeluecht.

Déi basaltesch Déiffläch mat onreegelméissegen Ëmrëss huet e mëttleren Duerchmiesser vun 384 Kilometer, e Flächeninhalt vu ronn 70.000&nbsp;km² a läit am Nordoste vun der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinaten 38° 00' Nord an 29° 12' Ost. D'Formatioun ass am Südweste mat dem Mare Serenitatis an am Norde mat dem Lacus Mortis verbonnen.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Somniorum
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Somniorum
Lacus Spei

De **Lacus Spei** (latäin.: *Séi vun der Hoffnung*) ass verstengerte Lavaséi um Äerdmound. Hie läit bei 43° N / 65° O an huet e mëttleren Duerchmiesser vun 80&nbsp;km. Am Joer 1976 gouf säin Numm offiziell vun der IAU op hirer Generalversammlung zu Grenoble akzeptéiert.
Lacus Temporis

De **Lacus Temporis** (lat.: *Séi vun der Zäit*) ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. D'Bezeechnung gouf 1976 vun der IAU festgeluecht.

Déi kleng Mieresfläch huet e mëttleren Duerchmiesser vun 117&nbsp;Kilometer a läit am Nordoste vun der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinate 45,9 Grad Nord an 58,4&nbsp;Grad Ost.

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Lacus Temporis
*  The-moon.wikispaces.com: Lacus Temporis
Drumont

Den **Drumont** (*Trumenkopf* op Däitsch) ass eng Biergspëtz an de Vogesen zu Bussang am Departement Vosges. Op der plakeger Kopp, op enger Héicht vun 1.200, ass eng Orientéierungsplack vun där aus een eng gutt Vue iwwer d'Géigeng huet. Um Fouss vu sengem südwestlechen Ausleefer läit Bussang wou d'Quell vun der Musel ass.

## Um Spaweck
Lacus Timoris

De **Lacus Timoris** – (latäin) bedeit *Séi vun der Fuercht* – ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound. Säi mëttleren Duerchmiesser ass 117&nbsp;km. Seng **Koordinaten** sinn: 38,48° N / 27,18° W. Op senger Westsäit läit de Moundkrater Hainzel.

D'International Astronomesch Unioun huet op hirer Generalversammlung zu Grenoble den Numm offiziell registréiert.
Bussang

**Bussang** ass eng franséisch Gemeng am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.

D'Gemeng gehéiert zu den 198 Gemengen déi de Parc naturel régional des Ballons des Vosges bilden.
## Geographie
Bussang läit um südëstleche Wutz vu Loutrengen op der Grenz mam Elsass um Fouss vum Drumont. Ronderëm leien en ettlech héich Koppe wéi d*Tête des Neuf Bois* (1.231 m), d*Tête de Fellering* (1.222 m), den Drumont (1.200 m), d*Tête de la Bouloie* (1.166 m) an d*'Tête des Corbeaux* (1.093 m). Remiremont läit op 34&nbsp;km a bis op Thann sinn et et iwwer de Col de Bussang 26&nbsp;km. Eng kleng Strooss féiert iwwer de Col du Page op Ventron

### Quell vun der Musel
E Buer op der Héicht vu 731 Meter no beim Col de Bussang gëtt als déi offiziell Quell vun der Musel duergestallt. Eigentlech entsteet d'Musel awer aus dem Zesummelaf vu méi Baachen déi op de Koppe ronderëm, dacks op Héichten iwwer dausend Meter entsprangen. 
 

*Lëscht vun den Uertschafte bei der Musel
Lacus Veris

De **Lacus Veris**, (Fréijoers-Séi), ass e verstengerte Lavaséi um Äerdmound, deen en Duerchmiesser vun ongeféier 396&nbsp;km huet. Säin Numm krut en offiziell am Joer 1970. Seng Koordinate leie bei 16° 30' S / 86° 06' W. De Lacus Veris a säin Noper, de Lacus Autumni leien tëscht zwou Biergketten - de Montes Cordillera an de Montes Rook.

## Um Spaweck
Foto
Abbot (Moundkrater)

Den **Abbot** ass e klenge Moundkrater am zerkniwwelten Terrain tëscht dem Mare Fecunditatis am Süden an dem Mare Crisium am Norden.

De Krater gouf fréier *Apollonius K* genannt, ier hien am Joer 1973 vun der IAU säin haitegen Numm krut.

## Um Spaweck

* planetenkunde.de: Abbot
* Moundkaart Nr 62: De klenge Krater Abbot läit lénks an der Mëtt
L'amour à la mer

**L'amour à la mer** ass e franséische Film vum Guy Gilles aus dem Joer 1964.

## Ëm wat geet et am Film?
De Guy deen aus dem Algeriekrich zeréckkënnt, begéint d'Geneviève……

## Um Spaweck
10:30 P.M. Summer

** 10:30 P.M. Summer** ass en US-amerikanesch-spuenesche Film vum Jules Dassin aus dem Joer 1966, no engem Buch vun der Marguerite Duras.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Griechin Maria (Melina Mercouri) besicht mat dem Paul, hirem Mann (Peter Finch) an hirer Frëndin dem Claire (Romy Schneider) Spuenien...

## Um Spaweck
* De Film op dvdbeaver
Abel (Moundkrater)

Den **Abel** ass en ale Moundkrater am Nordweste vum Mare Australe op der viischter Moundsäit. Hie läit südlech vum Barnard-Krater.

De Rand vum Krater ass staark erodéiert an onreegelméisseg. Hie gouf vun e puer Aschlagkrateren ageschnidden an iwwerlagert. De Krater Abel A iwwerlagert de südleche Rand, wärend den Abel M an den Abel L an de westleche Kraterrand andréngen.

Déi bannenzeg Fläch am Oste gouf vu Lava-Flëss nei geformt, soudatt eng relativ glat Fläch mat wéineg Albedo entstanen ass. Am Westen ass den Ënnergrond méi rau an d'Albedo entsprécht där vum Terrain, deen ëm de Krater läit.

## Um Spaweck

* Krater Abel im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Moundkaart Nr 116: De Krater Abel läit uewe lénks
Abetti (Moundkrater)

Den **Abetti** ass e klengen Aschlagkrater, dee vollstänneg vun engem Maria iwwerdeckt ass. Op der Mounduewerfläch ass nëmmen en ofgeronnten Hiwwel, deen de Rand undeit, siichtbar. Den Abetti läit no bei dem südëstleche Rand vum Mare Serenitatis a westlech vum Mons Argaeus. De Krater ass nëmme bei ganz flaachem Liichtafall siichtbar.

## Um Spaweck
* Krater Abetti am "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Moundkaart Nr 42: De ganz klenge Krater Abetti läit ënne riets
Abul Wáfa (Moundkrater)

Den **Abul Wáfa** ass en Aschlagkrater an der Géigend vum Moundequator op der Récksäit vum Äerdmound. E läit tëscht de Kratere King am Nordosten a Vesalius am Südwesten. Genee ëstlech läit d'Kraterkoppel Ctesibius an Heron.

D'Begrenzung vum Krater erënnert un en ofgerënnten Diamant. De Kraterrand an déi bannenzeg Ramplie sinn duerch Aschléi erodéiert a weise Virspréng, déi méiglecherweis eemol Terrassen oder opgetiermt Stengofhäng waren.

E klengen, awer däitlech erkennbare Krater läit um Nordrand vum Kraterbuedem, an e weidere klenge Krater läit direkt beim südwestleche Bausserampli.

## Um Spaweck
* Krater Abul Wáfa im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Moundkaart Nr 65: De Krater Abu Wafa läit ënnen an der Mëtt
Acosta (Moundkrater)

Den **Acosta** ass e klenge Moundkrater am ëstlechen Ausleefer vum Mare Fecunditatis, nërdlech vum opfällege Krater Langrenus. Westlech dovun ass eng Dräiergrupp vu Krateren, déi vun de Kratere Atwood, Bilharz an dem Naonobu gebilt gëtt. Op kuerzer Distanz läit am Norden de Krater Webb.

Den *Acosta* ass kreesronn a schosselfërmeg. Hien huet e klenge Kraterbuedem am Mëttelpunkt vun de bannenzege Ramplien.

De Krater gouf als *Langrenus C* bezeechent, ier hien 1976 vun der IAU säin haitegen Numm krut.

## Um Spaweck
* Krater Acosta im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Moundkaart Nr 80: De Krater Acosta läit iwwer dem grousse Krater Langrenus an der Mëtt
Fabeldéieren an den Harry-Potter-Romaner

An de Bicher iwwer den Zauberschüler Harry Potter vun der J.K. Rowling gi vill Fabeldéiere beschriwwen. D'Joanne Rowling huet och e sonnert Buch erausbruecht *Fantastic Beasts and Where to Find Them* (Fantastesch Béischten a wou se ze fanne sinn). Dat Buch dat an den Harry-Potter-Romaner och selwer als Schoulbuch fir d'Fach *Care of Magical Creatures* (Fleeg vu magesche Wiesen) virkënnt, gouf als Grondlag benotzt fir eng Iwwersiicht iwwer d'Fabeldéieren ze ginn.

## Wat ass e Fabeldéier?
Als Fabeldéier bezeechent een all d'Déiere mat magesche Fäegkeeten, déi d'mënschlech Sprooch net beherrschen.
Och wann d'Acromantula dat kann, gouf se vum Zauberministère, wéinst dem Ausgesinn an de gesellschaftleche Méiglechkeeten déi hir feelen zu engem Fabeldéier deklaréiert.
Eng aner Ausnam ass den Zentaur, deen an enger vun den éischte Versammlungen am 5. Joerhonnert zu engem magesche Wiesen erkläert gouf. Mä d'Gesellschaft vun den Zentauren huet dat strikt ofgeleent, well se net mam Mënsch gläichgesat wollte ginn. Vun do un, gouf doriwwer diskutéiert.

## Klassifikatioun
D'Departement fir d'Iwwerwaachung vu magesche Wiese klasséiert déi bekannt Déieren, Wiesen a Gäscht op enger Skala vun X bis XXXXX follgendermoossen:
***X**: Fir Schlof ze bréngen.
***XX**: Onschiedlech, kann als Hausdéier gehale ginn.
***XXX**: Stellt kee Problem duer fir gutt Zauberer.
***XXXX**: Geféierlech, et brauch e speziell Kenntnesser, eventuell ze manipuléiere vun talentéierten Zauberer.
***XXXXX**: Bekannt Wiesen déi Zauberer ëmbréngen, onméiglech ofzeriichten oder zam ze kréien.

## Bekannt Fabeldéieren
* Acromantula
* Basilisk
* Draach
* Eenhar
* Hippogräif 
* Phoenix
* Thestral
* Troll
* Wierwollef
* Zentaur

## Manner bekannt Fabeldéieren

### Augurey
### Hippocampus
### Jarvey
### Jobberknoll
### Klabbert
### Letifold
### Mantikor
### Nundun
### Quintaped
### Re'em

## Um Spaweck
* Massard, J.A. & G. Geimer, 2003. ''Fabelwesen und Zauberpflanzen bei Harry Potter.'' Katalog der Ausstellung vom 8. bis 15. November 2003 in der Galerie des Lycée classique d'Echternach im Rahmen von «Zauber am LCE», zusammengestellt von Prof. Jos. A. Massard in Zusammenarbeit mit Prof. Gaby Massard-Geimer. LCE, Département de biologie, 77 S.
Patrick Feyder

De **Patrick Feyder**, gebuer de 25. Oktober 1971, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hien huet den 29. Mäerz 1995 an de 26 Abrëll 1995 fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hien huet vun 1988 bis 1991 fir de Progrès Nidderkuer a vun 1991 bis 1996 fir d'Union Lëtzebuerg gespillt.
Col de Bussang

De **Col de Bussang** ass e vun de meescht befuerene Collen an de Vogesen. E verbënnt iwwer d'Nationale 66 déi zwou Gemenge Bussang an Urbès.

Fréier gouf et um Col e Scheedtunnel. En ass haut nach nieft der neier Strooss, déi méi héich iwwer de Col féiert, ze gesinn. D'Douanesgebaier, déi dobäi stoungen, sinn an der Tëschenzäit ewechgerappt.

An den 1930er Jore war op der Eisebunnsstreck Épinal-Bussang en iwwer aacht Kilometer laangen Tunnel geplangt ginn, fir déi Streck mat där vu Lutterbach op Kruth ze verbannen. Nodeem op der Elsässer Säit scho 4 Kilometer gegruef waren, gouf de Plang opginn. An der Zäit vum Zweete Weltkrich huet d'Wehrmacht d'Entrée vum Tunnel mat engem Blockhaus befestegt, an den Tunnel selwer gouf als Waffefabréck gebraucht, an där haaptsächlech Prisonéier vum Struthof hu misse schaffen.
Magesch Wiesen an den Harry-Potter-Romaner

D**'Magesch Wiesen** (*en: Magical creatures*) sinn en Deel aus Zauberwelt vun den Harry-Potter-Romaner vun der brittescher Schrëftstellerin Joanne K. Rowling

## Klassifikatioun
D'Departement fir d'Iwwerwaachung vu magesche Wiese klasséiert déi bekannt Déieren, Wiesen a Gäscht op enger Skala vun X bis XXXXX follgendermoossen:
***X**: Fir Schlof ze bréngen.
***XX**: Onschiedlech, kann als Hausdéier gehale ginn.
***XXX**: Stellt kee Problem duer fir gutt Zauberer.
***XXXX**: Geféierlech, et brauch e speziell Kenntnesser, eventuell ze manipuléiere vun talentéierten Zauberer.
***XXXXX**: Bekannt Wiesen déi Zauberer ëmbréngen, onméiglech ofzeriichten oder zam ze kréien.

## Fabeldéieren

## Wiesen
* Veelaen
* Grim
* Hauselfen
* Kobolden
* Miermënschen - XXXX

### Däischter Wiesen

## Gäscht

## Kuckt och
* Fleeg vu Fabeldéieren
* Fabeldéieren a wou se ze fanne sinn
Gammateleskop

**Gammateleskope** sinn astronomesch Instrumenter fir d'Opfänken an d'Miessung vun der Gammastralung aus dem Weltraum. Déi grouss energieräich elektromagnéitesch Stralung geet vun astronomeschen Objeten ë.&nbsp;a. vu kärphysikalesche Prozesser aus, oder vun extreem gliddegen Objeten (z.&nbsp;B. Supernovaen) a bei staarker Matièreacceleratioun duerch Schwaarz Lächer.

D'Gammaastronomie ass dee jéngste Fuerschungsdeel vun der Astronomie an ass dobäi, déi gewalteg Energieprozesser am Ëmkrees vun aktive Galaxiëkären a bei Gammablëtzer z'erklären.

## Weltraumobservatoiren
D'Stralung mat Wellelängten ënner 0,01 nm ass vun der Äerd aus netz e observéieren, well d'Atmosphär an dësem Energieberäich (Photonen >200 keV) onduerchléisseg ass. Doduerch gi Gammateleskopen nëmmen a Fuerschungssatelliten oder Weltraumobservatoire agesat.

Gammastralen duerchdrénge souguer Teleskope fir *[[sträifenden Afall]]* (kuckt Röntgenoptik) a kënnen dofir mat traditionelle Methode kaum gebëndelt ginn. Et brauch ee masseräich Stralungsdetekter, fir Gamma-Photonen iwwerhaapt anzefänken. Sou hat d'Compton Gamma Ray Observatory (a Betrib 1991 bis 2000) eng Mass vu 17 Tonnen. D'Lokaliséierung vu Gammaquelle reecht net aus, fir déi produktiv Objeten z'identifizéieren.

Dofir huet d'NASA hiren neie Gammastralenobservatoire Swift (gestart 2004) mat engem Röntgenteleskop kombinéiert, dat déi meescht laangwelleg Rëntgestralen déi gläichzäiteg ukommen op e puer Bousekonne genee lokaliséiere kann. Soubal de Swift en Ausbroch am Gammastraleberäich entdeckt, sichen déi aner Detekteren d'Quell am Röntgen- an och am optesche Spektralberäich.

## Miessungen um Äerdbuedem
Op der Äerduewerfläch léisst sech Kosmesch Gammastralung *indirekt* duerch d'Ausléisung vun Deelcheschauere an der Loft noweisen. Déi afalend Deelercher triede mat Loftatomer a Wiesselwierkung, wouduerch eng Kaskad vu Sekundärdeelercher entstinn. An dëse *[[Loftschauer]]e* gi Stéckstoffatomer hir Ureegungsenergie als Fluoreszenz- an Tscherenkow-Liicht of.
 
Buedemgestëtzt Teleskope fir Gammastralung si virun allem d'MAGIC-System op La Palma an d'High Energy Stereoscopic System (HESS) an Namibia.

## Literatur
* J.Bennett, M.Donahue, N.Schneider, M.Voith: *Astronomie (Kapitel 6.4)*, Hsg.Harald Lesch, 5. Auflage (1170 S.), Pearson-Studienverlag, München-Boston-Harlow-Sydney-Madrid 2010
* Sterne und Weltraum: *Ein neues Fenster zum Kosmos: Gamma-Astronomie mit HESS*. SuW-Dossier 1/2010 "Sieben Blicke in den Kosmos", Heidelberg 2010

## Kuckt och
Acromantula

D**'Acromantula** ass e Fabeldéier an den Harry-Potter-Romaner vun der brittescher Schrëftstellerin Joanne K. Rowling.

## Beschreiwung a Verhalen
D'Acromantula ass eng riseg Spann mat aacht Aen, där dicht, schwaarz Hoer um ganze Kieper wuessen. Si huet bis zu dräi Meter laang Bee mat um Enn geféierleche Schéieren. Domat ka se, bei Roserei an Opreegung, e gelungent Klicke vu sech ginn dat se an hir Sprooch abaut. Et si Fleeschfrësser déi eng Virléift fir grouss Affer hunn. D'Acromantula gehéiert zu deene wéinege Fabeldéieren déi der mënschlecher Sprooch mächteg sinn. D'Weibercher si méi grouss wéi d'Männercher.

Acromantulae sinn Déieren déi a grousse Kolonien am Bësch liewen, mat ee bis zwee alen Déieren, déi als Leetdéiere fungéieren. Se bauen hir Spawecker a Kuppelform um Buedem. 
An enger Grupp sinn all d'Spannen d'Kanner vun de Leetdéieren. D'Weibche ka bis zu honnert, wäiss, mëll Eeër op eng Kéier leeën. Déi jonk Spanne ginn no ongeféier sechs bis aacht Wochen aus, duerno hëllefe se Iessen erbäizeschafen.

An der Klassifikatioun vun de Fabeldéiere gëtt se als **XXXXX** (*Bekannt Wiesen déi Zauberer ëmbréngen, onméiglech ofzeriichten oder zam ze kréien*) aklasséiert.

## Liewensraum
D'Acromantula kënnt aus dem Reebësch vun de groussen a klengen indonesischen Inselen, wéi Borneo, Sulawesi, Sumatra a Java. Duerch de Schwaarzmaart an deene Regioune koume s'am 18. Joerhonnert op d'asiatescht Festland an d'Nordküst vun Australien. Se iwwerliewe sou gutt an der Hëtzt wéi an der Keelt.

Et gëtt souguer Geschichten iwwer eng Kolonie an de schottesche Bëscher, mä dat konnt nach net nogewise ginn.

Déi gigantesch Spann privilegiéiert Bëscher an deenen et och vereenzelt, oppe Plaze gëtt fir hir Affer ze fänken.

## Geschicht
D'Acromantula ass warscheinlech vun engem Zauberer op der Insel Borneo geziicht ginn. Dohier kënnt et och, datt se d'mënschlech Sprooch beherrschen. Nëmme wéineg Fabeldéiere kënnen déi vu sech aus eleng léieren. Eng Ausnam ass de *Kappa*, deen dem Mënsch bal alles nomécht.
Wéi scho gesot gouf d'Acromantula, duerch de Schwaarzmaart vill doruechter verdeelt, an iwwerall gouf versicht d'Populatioun kleng ze halen.

Zanter e puer Joerhonnerten ass de Ver- an Akaf vun hiren Eeër verbueden.

## An de Bicher
Eng Acromatula kënnt fir d'éischt am zweete Band vir. 
Ënner dem Numm *[[Aragog]]* ass et eng männlech Spann an dem Rubeus Hagrid säin Hausdéier. Dës gouf fir e Muerd un enger Hogwatsschülerin beschëllegt. Duech d'Agräife vun dem Albus Dumbledore ass den Hagrid enger eeschter Strof entgaangen. Fofzeg Joer duerno gouf et sechs Attacke fir déi erëm den *Aragog* verantwortlech sollt sinn. Dës Kéier koum den Hagrid op Askaban an nëmmen duerch de Virwëtz vum Harry Potter a senge Frënn konnt de wierkleche Schëllegen, e Basilisk (→Fabeldéieren an den Harry-Potter-Romaner), entdeckt a besiigt ginn.
Màxim Serranos Soler

De **Màxim Serranos Soler**, gebuer 1975 zu Vilanova i la Geltrú a Katalounien, ass e spueneschen Auteur deen zanter 2002 zu Lëtzebuerg lieft. Hien huet seng véier éischt Bicher op Katalounesch geschriwwen. Mat *Le suicide du phénix et autres événements improbables* huet hien 2011 säin éischt Buch op Franséisch geschriwwen.

## Wierker
* *Incipit vila nova (i la Geltrú)*, El Cep i la Nansa, 2002, ISBN 978-84-85960-73-4
* *La seducció de la vida*, Emboscall, 2005, ISBN 978-84-96443-37-2
* *Paramites*, Emboscall, 2006, ISBN 978-84-96716-11-7
* *Le suicide du phénix et autres événements improbables*, mat Illustratioune vum Luigi Mastroserio, Éditions Ultimomondo, 2011, ISBN 978-2-919933-68-6
* *La seduzione della vita* (ebook), Iwwersetzung vu Letizia Trombetta, mat Illustratioune vum Luigi Mastroserio, Meligrana, 2011, ISBN 978-88-97268-32-1
* *Explicit vila nova*, El Cep i la Nansa, 2013, ISBN 978-84-92745-62-3
Erich Kobler

Den **Erich Kobler** war en däitsche Filmregisseur, Filmediteur an Dreibuchauteur.
## Filmer
### als Regisseur
* 1949: *Krach im Hinterhaus*, mam Paul Dahlke a Fita Benkhoff 
* 1949: *Nach Regen scheint Sonne*, mam Sonja Ziemann a Gert Fröbe 
* 1951: *Eva und der Frauenarzt*, mam Albrecht Schoenhals an Til Kiwe 
* 1953: *Skandal im Mädchenpensionat*, mam Walter Giller a Marianne Koch 
* 1953: *Auf Dich kommt es an*, mam Margit Saad (Kuerzfilm)
* 1953: *Auf Dich kommt es an*, mam Martin Benrath a Margit Saad (Kuerzfilm)
* 1954: *Una parigina a Roma*, mam Barbara Laage an Alberto Sordi
* 1955: *Schneeweißchen und Rosenrot *
* 1955: *Schneewittchen*, mam Elke Arendt 
* 1956: *Die Heinzelmännchen*, mam Elke Arendt
* 1957: *Rübezahl - Herr der Berge*
* 1955: *Ein Sheriff für den Sarg*, mam Werner Pochath a Fritz Wepper (TV)

## Um Spaweck
Dänzerin, déi sech ronderëm sech selwer dréint

**D'Dänzerin déi ronderëm sech selwer dréint** (en: *Spinning dancer*) ass eng animéiert bistabil Kippfigur, deemno eng optesch Täuschung, déi anscheinend eng Fraesilhouette weist, déi eng Pirouette dréint. Tatsächlech huet dës Animatioun keng Indikatioun iwwer eng dräidimensional Déift, soudatt deen, dee se kuckt, jee nodeem, den Androck huet, se géif no riets oder no lénks dréinen.

Dës Animatioun gouf vum Webdesigner Nobuyuki Kayahara entworf.

Duerch en Artikel am australeschen ''Daily Telegraph'' huet sech dës Animatioun ëm 2007/2008 am Internet verbreet, woubäi dacks als Explikatioun matgereecht gouf, et wier e psychologeschen Test dee sollt 'beweisen', jee nodeem, wat fir eng Dréirichtung een z'erkenne menge géif, wat fir eng Gehierhallschent déi méi dominant wier.

D*'Dänzerin* fält an déi selwecht Kategorie vun opteschen Täuschunge wéi den Necker-Wierfel.

## Um Spaweck

* The New York Times: The Truth About the Spinning Dancer
Zuidhorn

**Zuidhorn** (Gronengesch: *Zuudhörn*) ass eng Uertschaft a fréier Gemeng an der Provënz Groningen an Holland mat ronn 8.500 Awunner (2023).

## Um Spaweck

* Statistik vun der Uertschaft Zuidhorn
Annick Sinner

D**'Annick Sinner**, gebuer de 14. Januar 1975 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Léierin an Illustratorin.

Si huet eng Rei Bicher illustréiert, déi ënner anere bei den Éditions Guy Binsfeld an den Éditions Ultimomondo erauskoumen.

## Literatur
* *Bicherbuch - Livre des livres - Bücherbuch - Book of books*, Éditions Ultimomondo, 2010, ISBN 978-2-919933-65-5, Ss. 173-180

## Um Spaweck
Willy De Clercq

De **Willy De Clercq**, gebuer den 8. Juli 1927 zu Gent, a gestuerwen och do den 28. Oktober 2011 war e belsche liberale Politiker, Member vun der Europäescher Kommissioun an Deputéierten am Europa-Parlament.

Den De Clercq huet Droit sutudéiert a gouf Affekot bei der Cour d'appel zu Gent a Professer op der Universitéit Gent an der Vrije Universiteit Brussel. E gouf Member vun der Liberaler Jugend, Gemengerot an Deputéierten. Hie war laang President vun der deemoleger liberaler Partei (*Partij voor Vrijheid en Vooruitgang*).

Hie war Minister an enger Rëtsch Regierungen: vun 1960 bis 1961 Minister fir de Budget, vun 1966 bis 1968 Vizepremier- a Budgetsminister, vun 1973 bis 1974 Vizepremier a Finanzminister a Vizepremier 1980. Wärend den 1970er Jore war hie President resp. Gouverneur vu verschiddenen internationale wärungspoliteschen Institutiounen.

1979 bis 1981 war den De Clercq Member vum Europäesche Parlament. Vun 1985 bis 1989 war hien an der Kommissioun Delors I europäesche Kommissär fir Handel an Aussepolitik. 
 
1989 gouf en nees an d'Europaparlament gewielt an 1994 an 1999 erëmgewielt (bis 2004).

De 6. Januar 1985 krut den De Clercq den Éierentitel Staatsminister. 2006 gouf hien, zesumme mat senger Fra Fernande Fazzi vum Kinnek zum *[[Vicomte]]* geadelt.

## Um Spaweck
Eedelgas

D**'Eedelgase** sinn eng Grupp vun de cheemeschen Elementer. Op d'mannst déi follgend sechs Elementer sinn Eedelgasen: Helium, Neon, Argon, Krypton, Xenon an de radioaktive Radon. Ob de kënstlech hiergestallten, och radioaktiven Oganesson och an dës Grupp gehéiert, ass nach net gewosst, well d'Atomer nees zerfalen, ier sech eng Elektronekonfiguratioun ka bilden.

D'Grupp vun den Eedelgasen ass déi lescht Grupp um rietse Bord vum Periodesystem, riets nieft den Halogeenen (7. Haaptgrupp). D'Eedelgase bilden déi 18. Grupp vum Periodesystem vun de Elementer.

Den Helium ass bei wäitem deen Eedelgas deen am meeschte verbreet ass. Op der Äerd kënnt den Argon am heefegste vir; all déi aner gehéieren zu de rare Komponente vun der Äerd. Als Gase si se Bestanddeeler vun der Loft.

## Physikalesch Eegenschaften

## Um Spaweck
Ljudmila Wladimirowna Radtschenko

D**'Ludmilla Radchenko**, gebuer den 11. November 1978 zu Omsk als **Ljudmila Wladimirowna Radtschenko** (russesch: Людмила Владимировна Радченко), ass e russesche Model, Moudendesignerin a Schauspillerin déi an Italien aktiv ass.

## Filmographie
### Kinosfilmer

*2005: A Light of Passion, de Ulderico Acerbi - Film
*2006: Scaccomatto, de Carlo Fumo - Kuerzfilm
*2008: Un posto al sole d'estate, registi vari - Soap opera - Rôle: Natasha
*2010: Ganja Fiction de Mirko Virgili - Film - Rôle: Luna
*2005: A Light of Passion, de Ulderico Acerbi - Film
*2006: Scaccomatto, de Carlo Fumo - Kuerzfilm
*2008: Un posto al sole d'estate, registi vari - Soap opera - Rôle: Natasha
*2010: Ganja Fiction de Mirko Virgili - Film - Rôle: Luna

### Fernseeserien
*2001: La sai l'ultima?
*2002: Passaparola
*2003: Spicy Tg
*2005: Il viaggio, de Ettore Pasculli - Film TV
*2005: La talpa
*2005: R.I.S. - Delitti imperfetti, de Alexis Sweet et Pier Belloni - Serie TV - Épisodes: L'ora del veleno et Bella da morire
*2005: L'ispettore Coliandro: Sesso e segreti, de Manetti Bros. - Film TV
*2006: On the Road
*2007: Tuning and Fanatics
*2007: Reality Game
*2008: Modeland

## Agencen
* Urban Management
* Gwen Management

## Literatur
* *Pop Art*, Edizioni Skira-Feltrinelli (2010) ISBN 978-8-85720-892-3

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Dylan Ryder

D**'Dylan Ryder**, oder och *Lanna, Dylan Katz* an *Dylan Rider*, gebuer den 23. Februar 1981 als **Shannon Lybarger** zu Fresno, Kalifornien, ass eng US-amerikanesch Pornoduerstellerin an "Adult"-Model.

Si huet an iwwer 100 Pornofilmer matgemaach, an huet och eng Abberzuel AVN Awards gewonnen. Ausserdeem entwërft si Kleedung fir Fraen, an ass Autorin vun engem Buch. Als Adult-Model war si schonn an Zäitschrëfte wéi dem Xcitement-Magazin ze gesinn.

## Filmer
* 2006: Tug Jobs 7
* 2007: It's All About The Pink
* 2008: Cheating Wives Tales 11
* 2009: SuperMILFs
* 2010: BatfXXX: Dark Night Parody
* 2010: Big Tits at School 9
* 2011: This Ain't Cougar Town
* 2011: Bad Girls 2

## Gielercher
* 2009: DanniGirl Januar
* 2011: AVN Award Nominéierung - Unsung Starlet of the Year
* 2011: AVN Award Nominéierung - Best Group Sex Scene in Bonny & Clide

## Literatur
* Porn - Philosophy for Everyone: How to Think With Kink, 2010. ISBN 978-1405199629

## Um Spaweck
Centurion (Film)

** Centurion** ass e franséisch-brittesche Film vum Neil Marshall aus dem Joer 2010.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Legend ëm déi néngt réimesch Legioun déi am Joer 117 no Christus a Schottland verschwonnen ass.
## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
Tequixquiac

**Tequixquiac** oder **Municipio de Tequixquiac** ass eng vun den 125 Gemengen (*municipios*) am mexikanesche Bundesstaat México. Si läit ronn 60 km nërdlech vum Zentrum vu Mexiko-Stad.

Tequixquiac ass eng vun den eelste Gemengen am Bundesstaat; si gouf 1820 gegrënnt. Op enger Fläch vun 122,89 km² hunn 2010 ronn 34.000 Awunner gelieft. 
## Um Spaweck
* www.tequixquiac.gob.mx
Sonneparallax

D**'Sonneparallax** ass dee klenge Wénkel, ënner deem de Radius vum Äerdequator vum Sonnemëttelpunkt aus erschénge géif (méi genee: vum Baryzentrum vum Sonnesystem).

Et ass de Maximalwäert vun deem parallaktesche Wénkel, ëm dee sech d'Sonn virum Stärehannergrond fir den Observateur op der Äerd verréckele kann. Wéinst der Iwwerstralung vun de Stäre kann d'Sonneparallax awer nëmmen indirekt gemooss ginn.

Déi mëttel Sonneparallax ass 8,79415". Gëtt dëse Wäert op d'Boumooss ëmgerechent an den Equatorradius vun der Äerd duerch dësen dividéiert, ergëtt sech déi sougenannt Astronomesch Eenheet – d'Mëtteldistanz tëscht Äerd a Sonn. Hire moderne Wäert ass 149 597 871&nbsp;km.

Well d'Aerdbunn eng Keplerbunn ass, déi vun enger Kreesbunn ëm 1,67 Prozent ofwäicht, variéiert d'Sonneparallax tëscht de Wäerter 8,64" (Aphel, ongeféier 5. Juli) an 8,94" (Perihel, ongeféier 3. Januar).

Déi geneest Method fir hir Bestëmmung war bis 1900 d'Vermiessung vun de rare Venustransite virun der Sonn. An dëser Konstellatioun ass d'Venus mat „nëmme“ ronn 42 Millioune Kilometer den nooste Planéit zu der Äerd a weist virun der Sonnescheif eng Parallax vun iwwer 30" op, déi iwwer d'Astrometrie op 1 Promille oder eppes méi genee bestëmmbar ass. Schonn den Astronome vum 19. Joerhonnert war déi Genauegkeet ze wéineg.

Am Joer 1898 gëtt de Klengplanéit Eros entdeckt, deen der Äerd all dräi Joerzéngten op 20 Millioune Kilometer méi no kënnt. Doduerch léisst sech d'Miessgenauegkeet méi wéi verduebelen, well
# seng Parallax zweemol méi grouss ass wéi déi vun der Venus, an
# e klenge „Punkt“ virun de Stäre méi genee ze moossen ass, wéi eng duerch d'Hëtzt flimmernt Planéitescheif virun der Sonn.

De moderne Wäert vun der Sonneparallax gouf mat Radarmiessungen zu der Venus a verschiddenen Distanzmiessunge mat Raumsonde bestëmmt. Wärend d'Astronomesch Eenheet ëm 1950 fir d'éischt op 0,1 Gigameter bekannt war (149,6 ± 0,1 Mill.km), war se dräi Joerzéngte duerno schonn 1000-mol méi genee an haut kennt ee se souguer besser wéi 1&nbsp;km. Domat sinn all absolut Distanzen am Sonnesystem – wéi si fir d'Raumfaart wichteg sinn – op 1 bis 10&nbsp;km genee ze berechnen.

Relativ Distanze bannent dem Sonnesystem si wéinst dem drëtte Keplergesetz schonn zanter laangem mat grousser Prezisioun bekannt, well sech d'Ëmlafzäite vun de Planéite ganz genee ermëttele loossen.

## Kuckt och

* Parallax
* Bunnbestëmmung
* Wénkelmiessung
* Equatorial-Horizontalparallax
Attem

**Attem** (däitsch: Athem, franséisch: Athus, wallounesch: Atu) ass eng Uertschaft an der Gemeng Éibeng, (Provënz Lëtzebuerg) op der Grenz mat Lëtzebuerg. Et ass eng Nopeschuertschaft vu Rodange (Gemeng Péiteng).

Vum 6. Juni 1878 un, war Attem eng onofhängeg Gemeng. Bei der belscher Gemengereform vun 1977 huet Attem a seng Nopeschgemenge mat der Gemeng Éibeng fusionéiert.

## Um Spaweck
Drive (Film 2011)

**Drive** ass en US-amerikanesche Film vum Nicolas Winding Refn aus dem Joer 2011.

## Ëm wat geet et am Film?
Den **Driver** (Ryan Gosling) schafft an enger Garage, donieft spillt hien och nach Chauffer bei Bankiwwerfäll. Hie begéint duerch Zoufall d'Irene (Carey Mulligan) deem säi Mann (Oscar Isaac) am Prisong sëtzt...

## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert
* Offiziell Websäit
Ces dames préfèrent le mambo

** Ces dames préfèrent le mambo** ass franséisch-italieenesche Film vum Regisseur Bernard Borderie aus dem Joer 1957.

## Ëm wat geet et am Film?
De Burt Brickford (Eddie Constantine), aus der US-amerikanescher Arméi desertéiert, versicht a Südamerika säi Gléck…

## Um Spaweck
* De Film bei allociné
* IMDb