open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aristides Pereira

Den **Aristides Maria Pereira**, gebuer de 17. November 1923 op Boa Vista, a gestuerwen den 22. September 2011 zu Coimbra, war deen éischte Staatspresident vum Cap Vert vun 1975 bis 1991.

Virdrun huet hie sech zanter de spéiden 1940er Jore bis zu der Onofhängegkeet vum Kap Verde an der Afrikanescher Onofhängegkeetspartei vu Guinea a Kap Verde engagéiert.

## Um Spaweck
Majuskel

**Majuskel** (Plural *Majuskelen*, ‚eppes méi grouss‘), ëmgangssproochlech „grousse Buschtaf“, ass an der Typographie e Fachbegrëff fir d'Groussbuschtawe vum Alphabet a gläichzäiteg eng Auszeechnungsart fir Buschtawe. E Schrëftsaz aus Majuskelen ass eng *Majuskelschrëft* oder eng *Kapitalschrëft*.

De synonymme Gebrauch vun der Bezeechnung **Versalbuschtawen** oder **Versal** (Pl.&nbsp;*Versalien*) ass gängeg Dréckersprooch, awer etymologesch gesinn ongenee. *Versal* ass vum laténgesche *versus*‚ Zeil, Ofsaz, ofgeleet a bezeechent eigentlech déi grouss, an alen Handschrëften a fréieren Dréck, dacks bemoolten Ufanksbuschtawen (Initialen) vun Ofsätz a Verszeilen.

## Ënnerscheedung
Majuskele ginn a véier Zäitepochen agedeelt:
* Griichesch Majuskel (9.&nbsp;bis 3.&nbsp;Joerhonnert v.&nbsp;Chr.) am Ënnerscheed zu der griichescher Unzial (3.&nbsp;Jh.&nbsp;vir bis 12.&nbsp;n.&nbsp;Chr.) an der spéiderer griichescher Minuskel
* Réimesch Majuskel: (Capitalis) (7.&nbsp;Jh.&nbsp;vir bis 5.&nbsp;n.&nbsp;Chr.) 
* Unzial (4.&nbsp;bis 8.&nbsp;Joerhonnert n.&nbsp;Chr.), déi och eng Majuskelschrëft ass, Hallefunzial als Iwwerganksform op d'Minuskel
* Gotesch Majuskel (13.&nbsp;a 14.&nbsp;Joerhonnert), eng reng epigraphesch Schrëft, déi bei Opschrëften, fréigoteschen (Enn des 11.&nbsp;bis zum 13.&nbsp;Joerhonnert), goteschen (14.&nbsp;Joerhonnert) a spéitgoteschen (16.&nbsp;Joerhonnert) Minuskele géintiwwerstinn.

## Majuskel- a Kapitalschrëft

Eng *Majuskel-* oder *Versalschrëft* ass eng Schrëft vum Drockwiesen, an där all Buschtawe Majuskele sinn. Am Géigesaz zu Kapitälchen ass d'Buschtawenhéicht dobäi konstant. Als Schreifschrëft ass si eng Form vun der *[[Blockschrëft]]*. Fir datt d'Majuskelschrëft gutt liesbar ass, soll si ëm ongeféier zéng Prozent méi kleng wéi d'Majuskele vum normalen Text a liicht espacéiert sinn. Domat erreecht ee méi e gläichméissege Growäert op der Textsäit. E Beispill fir Majuskelschrëft ass d*'[[Capitalis Monumentalis]],* déi sech zu Roum bis ongeféier 100&nbsp;v.&nbsp;Chr.&nbsp;ausgebilt huet. Si déngt als Grondlag fir d'Entwécklung vun eisen haitege Groussbuschtawen.

Vereenzelt historesch Majuskelschrëfte ginn als Kapitalschrëft bezeechent.

## Kuckt och
* Initialen
* Minuskel
* Schrëftauszeechnung

## Um Spaweck

* www.typolexikon.de
Buschtaf

E **Buschtaf** ass e Schrëftzeechen, dat an enger mënschlecher, alphabetescher Schrëftsprooch allgemenge Gebrauch fënnt. All d'Buschtawe vun enger phonembaséierter Schrëftsprooch erginn en Alphabet, woubäi d'Lauten (Phonemer) a Gestalt vun Zeechen (Grapheme) fixéiert ginn.

## Buschtawéieren
Beim Buschtawéiere vu schwierege Wierder oder Eegennimm, besonnesch bei Funk- a Fernspriechverbindunge gëtt gär buschtawéiert, fir Falschiwwermëttlungen ze vermeiden.

## Kuckt och
* Majuskel
* Minuskel
* Typographie

## Um Spaweck

* decodeunicode.org – Unicode-Wiki mit Abbildungen aller 98.884 Unicode-Zeichen (däitsch/englesch, Volltextsich)
* Wolfgang Beinert: ''Der lateinische Buchstabe''
* ''Das ABC cum notis variorum'' von 1695 – mit hunderten von Kuriositäten und Sprachspielen mit den Buchstaben des lateinischen Alphabets
Minuskel

Eng **Minuskel** ass an der Typographie de fachleche Begrëff fir kleng Buschtawen. D'Minuskele passen an e Véierlinneschema. An dësem kënnen d'Minuskelen och eng Uewerlängt (z.&nbsp;B. *b, d, f, h, k, l)* oder eng Ënnerlängt hunn (z.&nbsp;B. *g, j, p, q, y).* 

Minuskel ass och eng Bezeechnung fir eng a Minuskele geschriwwen Handschrëft, heefeg fir eng entspriechend Bibelhandschrëft.

## Wuerturspronk

D'Bezeechnung *Minuskel* ass aus dem laténgesche Wuert *minusculus* ofgeleet, wat (nees ofgeleet ass vu *minus* = méi kleng, manner) sou vill bedeit wéi *éischter kleng*.

Si staamt aus dem Mëttellaténgeschen, méiglecherweis aus dem Joer 1000 n. Chr.

D'Géigendeel vu Minuskel ass Majuskel resp. Versal.

## Kuckt och
* Typographie
* Alphabet
* Majuskel

## Literatur
* Herbert Hunger: *Antikes und mittelalterliches Buch- und Schriftwesen*. In: *Die Textüberlieferung der antiken Literatur und der Bibel*. dtv, München 1975, ISBN 3-423-04485-3

## Um Spaweck
Wizards of Waverly Place

***Wizards of Waverly Place*** ass eng US-amerikanesch Sitcom fir Kanner a jonk Jugendlecher vun der Walt Disney Company, déi tëscht Oktober 2007 a Januar 2012 fir d'éischt diffuséiert gouf. Op Däitsch heescht se *Die Zauberer vom Waverly Place* an op Franséisch *Les Sorciers de Waverly Place*.

Si handelt vum Alex Russo (gespillt vun der Selena Gomez), enger Jugendlecher déi zu Manhattan wunnt an zesumme mat hire Bridder Justin a Max zu Zauberer ausgebilt gëtt. 

D'Serie gouf 2010 mat engem Emmy an der Kategorie *Outstanding Children's Program* (Kannerprogramm) ausgezeechent.

## Haaptschauspiller
Gamma

De **Gamma** (griichescht Neutrum, Majuskel Γ, Minuskel γ) ass den 3. Buschtaf vum griicheschen Alphabet an hat virun der Aféierung vun den arabeschen Zifferen den numeresche Wäert vun 3.

## De Gamma am Gebrauch
* D'Γ-Funktioun bezeechent an der Mathematik eng Funktioun, déi als eng Erweiderung vun der Fakultéitsfunktioun op de komplexe Zueleplang opgefaasst ka ginn. Fir all natierlech Zuelen n \in \N besteet dobäi de follgende Zesummenhank: \Gamma(n+1) = n!
* An der Mathematik bezeechent γ d'Euler-Mascheroni-Konstant.
* Bei der Illustratioun vu Biller mat elektroneschen Apparaten oder an der Bildbeaarbechtung vun enger Kuerzbezeechnung fir d'Gammakorrektur. Et handelt sech ëm d'Upassen oder d'Korrektur vum Verlaf vun de Growäerter (de mëttlere Wäert) tëscht 100% Schwaarz an 100% Wäiss. Oder och: Korrektur an Upasse vum Verlaf vun der mëttlerer Faarfhellegkeet, Faarfwäerter oder Ofstufungen (un d'Emfindlechkeet vum A).
* An der Warscheinlechkeetstheorie bezeechent d'Gammaverdeelung eng Verdeelungsfunktioun.
* An der Differentialgeometrie bezeechent Γ d'Christoffelsymboler.
* An der Optiounstheorie bezeechent Γ déi zweet Ofleedung vum Optiounspräis nom Basiswäertcours.
* An der Physik ass γ d'Symbol vum Photon. Am méi enke Sënn bezeechent et an der Technik och nëmmen d'Photone vun héijer Energie (Gammastralen).
* An der Physik bezeechent γ de Lorentzfacteur.
* An der Héichenergiephysik bezeechent Γ d'Zerfallsbreet
* An der Physik gëtt γ och als Symbol vum gyromagnéitesche Verhältnes gebraucht.
* Méi rar gëtt γ an der Physik och als Zeeche fir d'Gravitatiounskonstant gebraucht.
* An der Thermodynamik bezeechent γ dacks den Adiabatenexponent.
* An der Quantefeldtheorie ginn d'Dirac-Matrize mat γ bezeechent.
* Als Gamma (Eenheetszeeche γ) huet e bis zum 4. Juni 1970 d'Eenheet vun der magnéitescher Flossdicht bezeechent.
* An der Statistik ass Gamma (Symbol: \gamma) eng Mooss vun der ordinaler Associatioun, dat wéi \tau _a, \tau _b  oder \tau _c (Tau a, Tau b, Tau c) um Puerkonzept baséiert.
* An der Astronomie kennzeechent de Gamma-Wäert vun enger Sonnendäischtert wéi zentral de Moundschied d'Äerd trëfft.
* An der Noriichtentechnik bezeechent Γ d'SNR-Gap, wat d'Differenz tëscht theoreetescher an erreechbarer Kanalkapazitéit modelléiert.
* An der Medezin, besonnesch an der Anesthesie an Intensivmedezin, gëtt γ heiansdo als alternativ Bezeechnung fir e Mikrogramm pro Kilogramm Kierpergewiicht pro Minutt gebraucht, besonnesch bei der Doséierung vu Katecholamin.
* Am Bauwiese bezeechent γ dacks en Deelsécherheetsbäiwäert.
## Unicode

## Kuckt och
* Gammastralen
* Gammazismus
* Gammakorrektur
* Gammaverdeelung
* Gammafunktioun
* Gammablëtz
* Gammaspektroskopie
## Um Spaweck
Delta

Den **Delta** (griichesch, Groussbuschtaf: Δ, Klengbuschtaf: δ) ass de véierte Buschtaf am griicheschen Alphabet.

## Urspronk
D'Zeeche kënnt vum phenizesche Buschtaf „daleth“.

## Delta am Gebrauch
An der algriichescher Sprooch representéiert den Delta als δ’ d'Zuel 4 an als,δ 4.000. Wéinst der Form vum Groussbuschtaf Δ gëtt zanter dem Herodot deen Deel vun Ënneregypten, deen tëscht den zwéin Niläerm läit, als Nildelta bezeechent, sou wéi och bei engem Flossdelta allgemeng.

An de Grondlage vun der Mathematik
* de groussen Delta (Δ)
** als Symbol fir d'Differenz, kuckt Subtraktioun
** als Symbol fir den Differenzoperateur – dovu leede sech déi meescht Kenngréissten of
** als Symbol fir d'symmetresch Differenz vun der Mengeléier
** als Symbol fir de Laplace-Operateur
* de klengen Delta (δ) bezeechent:
** d'Variatiounsofleedung oder d'virtuell Verrécklung
** d'Dirac δ-Funktioun, kuckt Delta-Distributioun
** de Kronecker-Delta, kuckt Kronecker-Delta
Een ëmgekéiert groussen Delta ∇ gëtt als Nabla bezeechent. Keen Delta ass d'Symbol \triangle (TeX ), mat deem een Dräieck bezeechent gëtt.

An ugewandter Mathematik, Wëssenschaften an Technik
* de groussen Delta (Δ)
** als Bezeechner vu véier Baryonen (Δ++, Δ+, Δ0 an Δ-)
* de klengen Delta (δ) bezeechent
** eng partiell Charge (Chimie), kuckt Partiell Charge
** eng Schmierzleedungsfaser (Anatomie), Aδ-Faser
** an der Astronomie d'Deklinatioun (Astronomie), eng Koordinat am equatoriale Koordinatesystem
** an der Raumfaart eng US-amerikanesch Drorakéit Delta.
** an der Fuerwierktechnik z.&nbsp;B. de Steierwénkel och *Chasse* genannt.
** an der Automatentheorie (theoreetesch Informatik) d'Iwwerganksfunktioun.
Krzeszowice

**Krzeszowice** ass eng Stad an der Woiwodschaft Małopolskie a Polen. Se huet .

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vu Krzeszowice
Mare Fecunditatis

D**'Mare Fecunditatis** (Lat. „Mier vun der Fruchtbarkeet“) ass eent vun de grousse „Moundmierer“ op der Säit vum Äerdmound déi ee vun der Äerd aus gesäit.

Et läit op de selenographesche Koordinate 7,8° S, 51,3° O an huet en Duerchmiesser vun 900&nbsp;km.

A sengem Nordostberäich war déi sowjetesch Moundsond Luna 16, souwéi den Orbiter Chang'e-1 gelant. Nërdlech dovun, no beim Mare, d'Luna 18 an d'Luna 20.

## Um Spaweck
*  Mare Fecun-ditatis
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Fecunditatis
Mare Anguis

De **Mare Anguis** (Lat. „Schlaange-Mier“) ass e Moundmier mat engem Duerchmiesser vu ronn 150&nbsp;km.

Et ass am Crisium-Becken, d'Uewerfläch ass donkel, well et mat vulkaneschem Basalt gefëllt ass.

D'selenographesch Koordinate sinn 22° 36' N; 67° 42' E.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Anguis 
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Anguis
Mare Australe

D**'Mare Australe** (Lat. „Südlecht Mier“) ass e Moundmier, dat um südëstleche Rand vun der Moundrécksäit läit.

De mëttleren Duerchmiesser ass 603&nbsp;km. D'Uewerfläch ass donkelfaarweg, well d'Mier vu vulkaneschem Basalt bedeckt ass.

D'selenographesch Koordinate sinn 38° 54' S; 93° 00' O.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Australe 
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Australe
Epsilon

Den **Epsilon** (griicheschen Neutrum, Majuskel Ε, Minuskel ε oder ϵ) ass de 5. Buschtaf vum griicheschen Alphabet an huet e numeresche Wäert vu 5.

## Urspronk

D'Zeechen E kënnt vum phenizesche Buschtaf „he“ a gouf vun de Griiche fir de Vokal „E“ gebraucht. Den Numm (gr.) bedeit „einfacht“ oder „entbléisst“ (géintiwwer der Buschtawekombinatioun „αι“, déi zanter der hellenistescher Zäit de selwechte Lautwäert huet).

## Den Epsilon am Gebrauch

* An der Mathematik déngt ε fir d'Bezeechnung vun enger belibeg klenger Zuel déi méi grouss ass wéi Null. Sou eng Zuel gëtt an der Analys bei der Definitioun vu Grenzwäerter wéi Supremum an Infimum gebraucht. Dat Gebitt gëtt dofir och als „Epsilontik“ bezeechent.
* An der Mathematik beschreift ε(x) eng Heaviside-Funktioun.
* An der Mathematik steet ε fir déi numeresch Exzentrizitéit.
* An der Geometrie gebraucht een ε dacks fir e klenge Wénkel.
* An der Tensorrechnung bezeechent de klengen Epsilon d'Levi-Civita-Symbol.
* An der Informatik bezeechent de klengen Epsilon dat eidelt Wuert.
* An der Physik bezeechent de klengen Epsilon d'Permittivitéit, d'Leeeschtungszuel an den Emissiounsgrad.
* An der Astronomie bezeechent de klengen Epsilon d'Schréi vun der Ekliptik.
* An der Technescher Mechanik bezeechent de klengen Epsilon d'Deenung.
* Bei Verbrennungsmotore bezeechent de klengen Epsilon d'Verdichtungsverhältnes.
* An der Chimie bezeechent de klengen Epsilon den Extinktiounskoeffizient. 
* An der Vollekswirtschaftsléier gebraucht een ε dacks fir d'Akommenselastizitéit souwéi fir de reale Wiesselcours, definéiert duerch: ε = nominelle Wiesselcours * Präisniveau Am Land / Präisniveau am Ausland.
Mare Cognitum

D**'Mare Cognitum** (lat. „Bekannt Mier“) ass e klengt Moundmier, dat am Südoste vum Oceanus Procellarum-Becken an eppes westlech vun der visueller Moundmëtt läit.

Et huet e mëttleren Duerchmiesser vun 376&nbsp;km a grenzt am Nordwesten un d'Bierger Montes Riphaeus, am Südosten un d'Mare Nubium. Säi Mëttelpunkt huet d'selenographesch Koordinaten 10,0° Süd an 23,1° West.

D'Apollo 14 war beim Krater Fra Mauro no beim Mare Cognitum gelant. De Krater gouf duerch d'Fotoserie vun der Opschlagsond Ranger 7 am Joer 1964 fir d'éischt méi no ënnersicht.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Cognitum
*  Full Moon Atlas (interaktiv) Sektion E3, Fra Mauro und Mare Cognitum
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Cognitum
Mare Crisium

D**'Mare Crisium** (Lat. "Gefore-Mier") ass e Moundmier am Crisium-Bassin, nordëstlech vum Mare Tranquillitatis.

D'Mier läit op de selenographesche Koordinate 17° 00' N; 59° 06' E an huet e mëttleren Duerchmiesser vu 418&nbsp;km.

Am Mare Crisium läit déi sowjetesche Sond Luna 15, déi den 21. Juli 1969 haart um Mound opgeschloe war. D'Luna 24, déi lescht Sond vum Luna-Programm, déi den 18. August 1976 am Mare Crisium gelant war, huet 170 g Moundgestengs op d'Äerd zeréckbruecht hat.

## Um Spaweck
*  SkyTrip.de: Mare Crisium
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Crisium
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Crisium 
*  vum Kaguya (Raumsond) opgeholl Hdtv Video auf Youtube
Zeta

Den **Zeta** (griicheschen Neutrum, Majuskel Ζ, Minuskel ζ) ass de 6. Buschtaf vum griicheschen Alphabet an huet nom milesesche System en Zuelewäert vu 7.

## Zeta am Gebrauch

* An der Mathematik gëtt d'Symbol ζ ënner anerem fir d'Riemannsch ζ-Funktioun gebraucht.
* Am Ingenieurswiese gëtt ζ munnechmol fir den Drockverloschtbäiwäert gebraucht.
* An der Meteorologie steet ζ fir d'Vorticity.
* Als Erkennungszeechen (Zetapin) fir Zoophile an der Ëffentlechkeet.
* Als Dämpfung resp. Dämpfungsgrad an der Reegelungstechnik.
Mare Frigoris

D**'Mare Frigoris** (Lat. „Kaalt Mier“) ass e „Moundmier“ op der äerdzougedréiter Säit vum Äerdmound.

Et streckt sech nërdlech vum Mare Imbrium an dem Mare Serenitatis, baussenzeg vum Procellarum-Becken aus.

D'Mare läit op de selenographesche Koordinate 56° 00' N; 1° 24' E. Säi mëttleren Duerchmiesser ass 1.596&nbsp;km.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Frigoris
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Frigoris
Sonja Steland

D**'Sonja Steland**, gebuer den 31. Mee 1984 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Karateka.

Op den europäeschen Universitéitsmeeschterschaften am Karate 2007 koum si an der Kategorie bis 60 Kilo op déi 1. Plaz.
Jean-François Schneiders

De **Jean-François Schneiders**, gebuer den 22. Juni 1990 zu Wolz, ass e lëtzebuergesche Schwëmmer.

Hien huet Lëtzebuerg 2011 op de Schwammweltmeeschterschaften zu Schanghai vertrueden wou hie mat der 26. Plaz iwwer 50 Meter Réck säi bescht Klassement hat.
Eta

Den **Eta** (griicheschen Neutrum, Majuskel Η, Minuskel η) ass de 7. Buschtaf vum Griicheschen Alphabet an huet nom *mileseschem Prinzip* en numeresche Wäert vun 8.

## Urspronk
D'H-Zeeche gouf fir d'éischt als „heta“ iwwerholl a spéider zum „eta“ verännert. Well elo fir de Laut „H“ en Zeeche gefeelt huet, gouf de Buschtaf „H“ an der Mëtt vertikal getrennt an déi béid Hallschente gebraucht.

Am haitege Griicheschen gëtt Eta wéi i ausgeschwat.

## Eta am Gebrauch
* An der Analys gëtt de klengen Eta gär als „Partner“ zum laténgesche klengen Y gebraucht, z.&nbsp;B.  \int f(x,y,z)g(x-\xi,y-\eta,z-\zeta) \mathrm d\xi\,\mathrm d\eta\,\mathrm d\zeta.
* An der Elementardeelchephysik bezeechent de klengen Eta den η-Meson.
* An der Héichenergiephysik bezeechent de klengen Eta d'Pseudorapiditéit, eng Koordinat an Experimenter mat héichenergeteschen Deelchestralen.
* An der Stréimungsléier bezeechent de klengen Eta (η) d'dynamesch Viskositéit.
* Am technesche Beräich steet de klengen Eta (η) fir de Wierkungsgrad.
* An der Vollekswirtschaftsléier steet de klengen Eta (η) fir Elastizitéit.
* An der Geotechnik (Bauingenieurswiesen) steet de klengen Eta (η) fir de globale Sécherheetsbäiwäert.
* Am Seegelfluch steet de klengen Eta (η) fir d'Gleitzuel.
* An der Meteorologie steet de klengen Eta (η) fir d'absolut Vorticity.
* An der Mathematik ginn zwou verschidden Funktiounen als Eta-Funktioun bezeechent: d'Eta-Funktioun vum Dirichlet an d'Eta-Funktioun vum Dedekind
Lëscht vun de Musekskompositioune vum Dicks

Des Oplëschtung vum Dicks (Edmond de la Fontaine, 1823-1891) senge Musekskompositioune staamt aus dem Katalog vun der Dicks-Ausstellung, déi am Joer 2009 am nationale Literaturzentrum zesummegestallt an ausgestallt gouf.

* Opus 1.
* Opus 2. Ardennenklänge. Walzer.
* Opus 3. Méng Freiesch as en hierzecht Kant.
* Opus 4. Mazurka.
* Opus 5. Redouten-Polka.
* Opus 6. Gretchen-Galopp.
* Opus 7. Die Schmetterlings-Quadrille.
* Opus 8. Mondorfer Polka.
* Opus 9. Annen-Walzer
* Opus 10. Rheinwein-Champagner-Galopp.
* Opus 11. Caraïben-Polka.
* Opus 12. Schützen-Quadrille.
* Opus 13. Gruss aus der Heimat.
* Opus 14. De Scholdschäin.
* Opus 15. Quadrille-Scholtschein.
* Opus 16. De Koseng.
* Opus 17. De Lompekrëmer.
* Opus 18. D'Kadette vun der Spretz.
* Opus 19. D'Mumm Séis.
* Opus 20. Zuaven-Galopp.
* Opus 21. Coeur Dame. Polka.
* Opus 22. Jubiläums-Marsch.
* Opus 23. La Dame de Trèfle. Polka.
* Opus 24. Jägermarsch für das Lux. Bundeskontingent.
* Opus 25. La Dame de Carreau. Polka.
* Opus 26. Herzliebchen / Ma mie. Polka-Mazurka.
* Opus 27. Eduard und Cunigunde. Galopp.
* Opus 28. Erinnerungen an Walferdingen. Walzer.
* Opus 29. D'Mum Sěs. Quadrille.
* Opus 30. D'Kiermesgäscht.
* Opus 31. La tréviroise. Gruss aus Trier. Polka-Mazurka.
* Opus 32. Pique-Dame. Polka.
* Opus 33. Springinsfeld. Polka.
* Opus 34. Elisen-Quadrille.
* Opus 35. Drei Jungfrauen-Marsch.
* Opus 36. Victoria. Polka-Mazurka.
* Opus 37. Frétillon-Polka.
* Opus 38.
* Opus 39. La folle de Sébastopol.
* Opus 40. Ouvertüre.
* Opus 41. De Ramplassang.
* Opus 42. Op der Juegd.
* Opus 43. Concordia Marche.
* Opus 44. Liss, du bass mei Kapriss.
* Opus 45. Dat elei an dat elo.
* Opus 46. A wat hett éch méch kësse geloss.
* Opus 47. Kiéwerlénk komm.
* Opus 48.
* Opus 49. De blannen Theis.
* Opus 50. D'Letzebuerger Lant.
* Opus 51.
* Opus 52. Uowen an Ennen.

## Literatur
* Goetzinger, Germaine, Roger Muller, Nicole Sahl, Josiane Weber, 2009. *"Ech sinn e groussen Hexemeeschter": Dicks (1823-1891) Edmond de la Fontaine.* Ausstellungskatalog, Miersch: CNL. 275 S.
* La Fontaine, Edmond de, 1893-1894. Vollständige Gesamt-Ausgabe der Operetten in Luxemburger Mundart / von Dicks ; Clavierauszug mit vollständigem Text. Luxemburg: Wilh. Stomps, 1893-1894, Leipzig, C.G. Röder. Kaméidistécker vum Dicks
NGC 248

Den **NGC 248** ass en Emissiounsniwwel am Stärebild .

E gouf den 11. Abrëll 1834 vum britteschen Astronom John Frederick William Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC248
* https://web.archive.org/web/20200918083651/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC248&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 248 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  ''NGC 248'' an der NASA Extragalactic Database
NGC 249

Den **NGC 249** ass en Emissiounsniwwel am Stärebild .

E gouf de 5. September 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 456

Den **NGC 456** ass en Emissiounsniwwel mat engem oppene Stärekoup an der klenger magellanescher Wollek am Stärebild .

Den NGC 456 gouf den 1. August 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 2081

Den **NGC 2081** (och **ESO 57-SC13**) ass en oppene Stärekoup mat engem Emissiounsniwwel ronderëm.

E läit an der grousser magellanescher Wollek a gouf 1834 vum John Herschel entdeckt.

## Kuckt och
Lëscht vun den NGC-Objeten

Dës Lëscht ass en Deel vun de 

An dëser Lëscht fannt Dir op den hei drënner opgeféierte Säiten allkéiers en Deel vun de 7.840 Objeten am New General Catalogue

## Kuckt och
*Astronomesch Katalogen
## Um Spaweck
* Verschiedene NGC Indices
* Interaktiver NGC Katalog
* Das NGC/IC Project
* Geschichte der NGC/IC Kataloge
Eta (Homonymie)

D'Wuert **Eta** bezeechent:
* e griichesche Buschtaf: Eta;
* eng baskesch terroristesch Organisatioun: ETA.
Theta

Den **Theta** (griichesche Neutrum, Majuskel Θ, Minuskel θ oder ϑ) ass den 8.&nbsp;Buschtaf vum griicheschen Alphabet an huet nom *milesesche Prinzip* e numeresche Wäert vun 9.

De Buschtaf gëtt wéi e schaarfen *th* aus der englescher Sprooch ausgeschwat.

## Theta am Gebrauch

* An der Physik
** ass de klengen Theta θ d'Zeeche fir Temperatur.
** ass de klengen Theta θ d'Zeeche fir de Verdréiwénkel
** ass de groussen Theta Θ d'Zeeche fir d'magnéitesch Duerchflutung souwéi fir den Inertiemoment.
** De Kontaktwénkel bei Phasegrenzen.
* An der Meteorologie
** ass de klengen Theta d'Zeeche fir d'potentiell Temperatur.
* An der Mathematik
** ass de klengen Theta d'Koordinat vum Azimutwénkel an de sphäresche Polarkoordinaten.
** ass de klengen Theta d'Zeeche fir de Wénkel vun enger Fläch.
** ass de groussen Theta ee vun de Landau-Symboler.
** ginn e puer Funktiounen als Theta-Funktioun bezeechent.
* An der Neurologie/Neuropsychologie
** bezeechent de klengen Theta θ eng bestëmmt Frequenz am Elektroenzephalogramm (EEG).
* An der Vollekswirtschaftsléier
** bezeechent de klengen Theta de Reservesaz, deen e Finanzinstitut wéinst gesetzleche Grondlagen hale muss.
* An der Populatiounsgenetik
** bezeechent de klengen Theta d'geneetesch Differenzéierung tëscht Populatiounen (analog zu Wrights FST).
* An der Podologie
** bezeechent de groussen Theta de volumetresche Waassergehalt. \mathit{\Theta} = \frac{V_{\text{w}}}{V_{\text{b}}} = \frac{\text{Volume vum Waasser}}{\text{Volume vum Buedem}}
 
## Um Spaweck
Mare Humboldtianum

De **Mare Humboldtianum** (Lat. „Humboldt-Mier“) ass e Moundmier banne vum Humboldtianum-Becken ëstlech vum Mare Frigoris.

Et ass op de selenographesche Koordinate 56,8° N, 81,5° E a weist en Duerchmiesser vun 273&nbsp;km op.

De Johann H. Mädler, huet d'Mier nom Alexander von Humboldt genannt, als Unerkennung un deem seng Fuerschunge vun onentdeckte Landstreecher.

Nieft dem Mare Smythii sinn nëmmen zwéi Maria no Persoune benannt.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Humboldtianum
*  SkyTrip.de: Mare Humboldtianum
*  The-moon.wikispaces.com: Humboldtianum, Mare
* Mare Humboldtianum lunar photo of the day, 13. Januar 2010
* Moon: Mare Humboldtianum Gazetteer of Planetary Nomenclature Feature Information, USGS
Mare Humorum

D**'Mare Humorum** (Lat. „Fiicht Mier“) ass e „Mier“ vum Äerdmound.

Et läit op der äerdzougedréiter Moundsäit bei de selenographesche Koordinate 24° 24' S; 38° 36' W an huet e mëttleren Duerchmiesser vun 389&nbsp;km.

D'Gestengs vum Mare ass ongeféier 3,9 Millioune Joer al. D'Basaltschicht ass deelweis iwwer 3&nbsp;km déck. Am Norde grenzt et un de Krater Gassendi, dee sengersäits als méiglech Landeplaz fir Apollo&nbsp;17 a Betruecht gezu gi war.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Humorum 
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Humorum
David Wagner (Politiker)

Den **David Wagner**, gebuer den 3. Mäerz 1979 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Journalist a Politiker (Déi Lénk).

## Biographie
Den David Wagner koum als Jong vun enger franséischer Mamm an engem lëtzebuergesche Papp an der Stad op d'Welt an ass zu Lëtzebuerg opgewuess.

Wärend senger Zäit am Jongelycée um Lampertsbierg koum hien iwwer d'„Schülerdelegatioun Lëtzebuerg“ (SDL) 1995 bei d'KPL, mä ass awer schonn 1996 bei d'LSAP gewiesselt, wou hien ee Joer drop Generalsekretär vun hire Jeunesses socialistes, an domat och Member vun der Parteileedung gouf.

Awer schonn am Joer duerno huet hien der LSAP de Réck gekéiert fir 1998 ze hëllefen déi Lénk ze grënnen. Nom Secondairesexamen 1999 huet hie Geschicht um Centre universitaire de Luxembourg, an zu Paräis studéiert.

Den David Wagner war vu Juli 2002 bis September 2004 *Attaché parlementaire* vum Deputéierte Serge Urbany an ass zanter Abrëll 2005 Redakter bei der Wochenzäitschrëft woxx, wou hie fir Bildung, Medien, Migratioun a Gender zoustänneg ass.

Bei de Gemengewalen 2011 gouf hien als Spëtzekandidat an der Stad Lëtzebuerg an de Gemengerot gewielt, wou hie vum 5. Dezember 2011 bis Ufank 2015 Conseiller war. De 26. Januar 2015 gouf de Joël Delvaux als säi Successeur vereedegt.

Den 28. Abrëll 2015 ass den David Wagner fir de Justin Turpel an d'Chamber nogeréckelt, deen aus Gesondheetsgrënn säi Mandat néiergeluecht hat. Bei de Chamberwale vum 14. Oktober 2018 gouf hien dohinner erëmgewielt. Den 19. Mee 2021 huet hie wéinst dem parteiinterne Rotatiounsprinzip säi Sëtz mat der Nathalie Oberweis getosch.

Zanter Januar 2012 ass hien, zesumme mat der Fabienne Lentz, nationale Porte-parole vun déi Lénk.

## Verschiddenes
Hie war ee vun den Haaptacteuren am Donato Rotunno sengem Dokumentarfilm *[[André an d'dissident Stëmmen]]*.

## Um Spaweck
Iota

De **Iota** resp. **Jota** (griicheschen Neutrum ‚de klengste Buschtaf‘, Majuskel Ι, Minuskel ι ass den 9.&nbsp;Buschtaf vum griicheschen Alphabet. Bei de griicheschen Zuelen huet en den numeresche Wäert 10. Vum Iota staamt de laténgesche Buschtaf i of.

## Urspronk
De Iota staamt, wéi bal all griichesch Buschtawe vu phenizesche Buschtawen, nämlech vum Jod, of.
Kappa

De **Kappa** (griicheschen Neutrum, Majuskel Κ, Minuskel κ oder ϰ) ass den 10. Buschtaf vum griicheschen Alphabet an huet nom *milesesche Prinzip* e numeresche Wäert vun 20.

## Gebrauch vum Kappa

An der Physik gëtt d'Symbol \kappa fir verschidde physikaldsch Gréisste gebraucht. Et ass op enger Säit d'Formelzeeche fir d'elektresch Leetfäegkeet, fir d'kinematesch Viskositéit an zum aneren d'Formelzeeche vun der Kompressibilitéit. Heiansdo gëtt och d'Formelzeeche fir d'Isentropenexponent \kappa gebraucht.

D'Mathematik gebraucht d'Symbol fir d'Bezeechnung vun der Krëmmung.

An der Psychologie gëtt d'Symbol fir Cohens Kappa als Mooss vun der Inter-Rater-Koherenz benotzt.

An der Medezin gi bei Monoklonaler Gammopathie (Plasmozytom a Virstufen) d'Paraproteinnen (inkomplett Immunglobulinnen) fir d'Differenzéierung a Miessung a Kappa- a Lambda-Proteinnen agedeelt.

## Um Spaweck
Laténgescht Alphabet

D**'laténgescht Alphabet** ass dat am wäitste verbreet Alphabet op der Welt.

Dat modernt laténgescht Alphabet huet follgend 26 Zeechen: 

## Um Spaweck
Mare Ingenii

D**'Mare Ingenii** (Lat. „Mier vun der Fäegkeet“) ass e „Moundmier“ op der Moundrécksäit vum Äerdmound.

D'Mare läit op der südlecher Hemisphär an dem inoffiziell sougenannten Ingenii-Becken an huet d'selenographesch Koordinaten 33° 42' S 163° 30' E. D'Mare huet e mëttleren Duerchmiesser vun 318&nbsp;km.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Ingenii
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Ingenii
Mare Marginis

D**'Mare Marginis** (lat. „Randmier“) ass e „Moundmier“ um Äerdmound.

Seng selenographesch Koordinate sinn 13° 18' N; 86° 06' E. Et huet e mëttleren Duerchmiesser vu 420&nbsp;km. Säi gréisste Krater Al-Biruni läit am Norden. D'Mare zeechent sech duerch e staarkt Magnéitfeld aus an ass den Antipod vum Mare Orientale.

## Literatur
* Paul D. Spudis: *The Once and Future Moon*. Smithsonian Institution Press, 1996, ISBN 1-56098-634-4.

## Um Spaweck
*  http://lunar.arc.nasa.gov: Mare Marginis
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Marginis
NGC 2004

Den **NGC 2004** ass en oppene Stärekoup am Stärebild Dorado (Schwertfësch). Hien huet eng Wénkelausdehnung vu 2,7' an eng visuell Magnitude vu +9,6&nbsp;mag. E gouf de 24. September 1826 vum James Dunlop entdeckt, a gëtt och als **ESO 86-SC4** bezeechent.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 05 30 40,3 
* Deklinatioun: -67° 17' 10"

## Kuckt och
Waassertuerm zu Stengefort

De **Waassertuerm zu [[Stengefort]]** steet um Kinneksbierg, nërdlech vun der Uertschaft. Zesumme mam Waassertuerm um Bëchel zu Klengbetten, versuergt en d'Gemeng Stengefort mat Drénkwaasser. Déi zwéi Waassertierm sinn zesummegeschloss a funktionéieren nom Prinzip vun de Vases communicants.

An den 1990er Joren ass d'Capacitéit vum Waassertuerm um Bëchel net méi duergaange fir d'Versuergung mat Drénkwaasser an der Gemeng ze garantéieren. D'Gemeng huet dunn de Bau vun engem zweete Waassertuerm, um Kinneksbierg, decidéiert.

De Waassertuerm um Kinneksbierg gouf de 25. September 2003 vum deemolegen Inneminister Michel Wolter a vum deemolege Buergermeeschter Jean Asselborn offiziell ageweit, dat no enger Bauzäit vun zwee Joer (2001-2003).

Den Tuerm ass 37,5 m héich. De Waasserbaseng huet en Duerchmiesser vu 15 m an e Faassungsverméige vun 1000 m³.

Den Tuerm aus Bëtong gouf bausserëm mat patinéierte (raschtege) stole Panneauen agekleet, fir déi visuell Integratioun an d'Ëmwelt, virun allem de Bësch niewendrun, z'erméiglechen. D'Stabilitéit vun de Panneauë gëtt mat zwéi Réng aus Inox verstäerkt, déi d'Panneauë mam Tuerm selwer verbannen.

De Bau vum Waassertuerm huet 2,5 Milliounen Euro kascht.

## Literatur
(c.m.), 2013. *Chronik vor 10 Jahren. Neuer Trinkwasserbehälter in Steinfort eingeweiht*. Luxemburger Wort vum 25. September 2013, S. 35.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Waassertierm zu Lëtzebuerg
Mare Moscoviense

D**'Mare Moscoviense** (Lat. „Moskauer Mier“) ass eng markant, donkel Dält matzen an der bockeleger Moundrécksäit. Si ass nieft dem Mare Ingenii dat eenzegt Moundmier op där Äerdmoundsäit an huet en Duerchmiesser vu ronn 350&nbsp;km.

## Entdeckung
D'Mare - deemools **Mare Moskwa** genannt, gouf als donkelen Objet op Biller vun der sowjetescher Moundsond Luna 3 entdeckt, déi am Joer 1959 fir d'éischt Biller vun der Moundrécksäit op d'Äerd gefunkt huet. D'Mier gouf no der russescher Haaptstad Moskau genannt. Déi international Schreifweis ass laténgesch, wéi fir all d'Strukturen um Äerdmound.

## Genesis
D'Moskauer Mier ass ongeféier sou grouss wéi d'Mare Humorum oder d'Nectaris op der viischter Säit vun eisem Trabant, huet awer am Géigesaz zu dësen *keng* mierklech Schwéiereanomalie am Ënnergrond, d.&nbsp;h. keng Mascon an der déiwer Moundkuuscht resp. am dorënner leiende Mantelgesteng. Wéi d'Moundmierer op der visueller Moundsäit däerft och dësen Aschlag duerch e groussen Asteroid entstane sinn.
Opgrond vun den opfälleg donkeler Buedemfierwung gëtt ugeholl, datt de Mare Moscoviense genee wéi de Moundkrater Tsiolkovskiy méi jonk ass wéi déi grouss Maria op der äerdzougedréiter Säit.

## Ëmgéigend
D'Mare Moscoviense läit an engem Héichchland mat ville Krateren. Ronderëm d'Mare leie Reschter vu kreesfërmege Biergréng, déi beim Impakt entstane sinn. Am Zentrum leie relativ wéineg nei Krateren, wat sech mat der Theorie vun engem jonken Alters deckt. Déi gréisst Kratere sinn de Komarov am Südosten an den Titov am Norden.
Déi eegenaarteg Lag vum donkele Mare Moskwa matzen an engem hellen, kraterbedeckten Héichland fält op neie Fotoen ëmsou méi op, well nëmmen 200&nbsp;km südlech eng bal gläichgrouss Struktur ass, de Risekrater Mendeleev, a süd- resp. westlech dovun de Gagarin an de Korolev. Si hu keng donkel Lava-Uewerfläch, hunn awer Mascon am Ënnergrond. Geologesch resp. selenographesch Famill sinn awer den Apollo- an den Hertzsprung-Baseng.

## Schwéierfeld

D*'Moskauer Mier* ass ongeféier sou grouss wéi d'Mare Humorum op der viischter Säit an huet änlech, awer méi kleng Gravitatiounanomalien: an der Mëtt liicht positiv, an engem Gebitt mat staark negativen Anomalien. Ofgesi vun der Lavafëllung gläicht dat Gravitatiousbild deem vun 3 Risekrater vun der Mondrécksäit, virun allem de ronnen Aschlagbaseng Hertzsprung op der rietser Bildhalschent.

## Literatur
* Rolf Sauermost (Hrsg.): *Lexikon der Astronomie. Die große Enzyklopädie der Weltraumforschung.* In 2 Bänden. Herder, Freiburg - Basel - Wien 1989f. ISBN 3-451-21632-9
* Antonín Rükl: *Mondatlas*. Werner Dausien, Hanau 1990. ISBN 3-7684-2047-7
* Taschenatlas *Mars-Mond-Venus*, Dausien-Verlag, Hanau 1977

## Um Spaweck
*  Untersuchungsergebnisse der US-amerikanischen Raumsonde Clementine
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Moscoviense
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Moscoviense
*  http://planetarynames.wr.usgs.gov
Mare Nectaris

D**'Mare Nectaris** (Lat. „Nektarmier“) ass e klengt Moundmier an engem Aschlagkrater um Äerdmound.

Et läit op de selenographesche Koordinate 15° 12' S; 35° 30' E an huet e mëttleren Duerchmiesser vun 333&nbsp;km.

De gréisste Krater ass de Rosse-Krater am zentrale Süden.

Am Weste grenzt et un d'Moundbierger Montes Pyrenaeus.

D'Gestengs huet eng Déckt vun 1.000 m.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Nectaris
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Nectaris
Anubispavian

Den **Anubispavian** oder **Grénge Pavian** (*Papio anubis*) ass eng Primatenaart aus der Gattung vun de Pavianen (*Papio*) bannent der Famill vun de Cercopithecidae. Säin Numm geet op den egyptesche Gott Anubis zeréck, deen dacks mat engem Hondskapp duergestallt gouf an e gewësse Glach mat der Schnëss vum Pavian huet.

## Morphologie
Anubispaviane hunn e gro- bis olivgrénge Pelz, d'Männercher hunn op de Schëlleren an um ieweschte Réck eng Mähn. D'Schnëss ass laanggezunn, ouni Hoer a schwaarz gefierft, an och den Hënner huet keng Hoer an ass donkel. Vum Kapp bis un den Hënner ginn d'Déieren 48 bis 76 Zentimeter laang, derbäi kënnt e Schwanz vun 38 bis 58 Zentimeter. D'Männchercher gi mat bis zu 25 Kilogramm däitlech méi schwéier wéi d'Weibercher, déi just eng 15 Kilo weien. Och de Männercher hir Eckzänn sinn däitlech méi grouss.

## Verbreedung, Habitat
D'Anubispaviane sinn déi am wäitste verbreet Pavianaart: a Mëttelafrika vu Mali bis Ethiopien a südlech bis an Tansania. Si liewen haaptsächlech an de Savannen, kënnen awer och a Bëscher an aneren Habitater virkommen.

## Liewensweis, Kascht
D'Anubispaviane sinn daagsiwwer meeschtens um Buedem, wou se op véier Patte lafen. Nuets klamme se gär op Beem oder Fielse fir ze schlofen. Se liewen a Gruppen vu 15 bis 150 (meeschtens 40 bis 80) Déieren. An dëser Grupp gëtt et eng streng Hierarchie, mat komplexem Sozialbehuelen.

Si sinn Allesfrësser, an erniere sech haaptsächlech vu Friichten, Grieser, Wuerzelen a Knollen, mä och vun Insekten, Eeër a klenge Wierbeldéieren.

D'Déiere kënne sech dat ganzt Joer duerch fortplanzen. Dacks gëtt et Gestreits an der Grupp, wat fir e Männche bei wat fir engem Weibchen zum Zuch kënnt. No 180 Deeg kënnt (gewéinlech just all Kéier ee) Klengen op Welt, deen 1&nbsp;kg weit a schwaarz gefierft ass. No engem Joer gëtt e gespéint, no 5 bis 8 Joer ass e geschlechtsräif.

D'Déiere kënne 25 bis 30 Joer al ginn.

## Literatur
* Thomas Geissmann: *Vergleichende Primatologie.* Springer-Verlag, Berlin u. a. 2003, ISBN 3-540-43645-6.

## Um Spaweck

* K. A. Cawthon Lang: Primate Factsheets: Olive baboon (''Papio anubis'')
* Informatioune bei Animal Diversity Web
Mare Nubium

De **Mare Nubium** (la: fir „Wollekemier“) ass eent vun de 7 gréisste Moundmierer. Et ass een aalt Mier, deem säin Déifland mat erstarrtem Magma resp. Lava bedeckt ass. Et läit am Südwest-Quadrant vun der visueller viischter Moundsäit an ass scho mat bloussem A däitlech als donkele gefränjeslte Fleck ze gesinn.

Seng liicht gewellt Fläch ass bal kreesfërmeg an huet e mëttleren Duerchmiesser vu 715&nbsp;km – also bal e Fënneftel vum Moundduerchmiesser.
 
D'selenographesch Koordinate vum Zentrum sinn 21° 18' Süd, 16° 36' West.

Fir geologesch intresséiert Amateurastronomen ass déi Moundlandschaft e besonnesche Genoss, well verschidde Linnestrukturen an terrassenaerteg Terrainsniveaue vun der aler Lavadecken an déi zerklüfte Kraterränner interessant Schieter werfen an doduerch och speziell Héichtemiessungen zouloossen.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Nubium
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Nubium
Mare Serenitatis

D**'Mare Serenitatis** (lat. „Mier vum Frousënn“) ass e Moundmier ëstlech vum Mare Imbrium um Äerdmound. Et läit am Serenitatis-Becken.

D'Mare Serenitatis grenzt am Südosten un d'Mare Tranquillitatis an am Südwesten un d'Mare Vaporum.

Laanscht de südwestleche Beckerand zitt sech de Bierg Montes Haemus. Weider westlech vum Mare war Apollo 15 gelant. Südëstlech vu sengem Rand leien d'Montes Taurus, wou an der Géigend d'Luna 21 an Apollo 17 gelant waren.

D'Mier läit am Zentrum op de selenographesche Koordinaten 28°&nbsp;00'&nbsp;N, 17° 30' E. De mëttleren Duerchmiesser ass 707&nbsp;km. 

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Serenitatis
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Serenitatis
My

De **My** (griichescht Neutrum, Majuskel Μ, Minuskel μ) ass den 12. Buschtaf vum griicheschten Alphabet an huet nom milesesche Prinzip en numeresche Wäert vu 40.

## Gebrauch vum My

De Klengbuschtaf μ gëtt benotzt
* als Kuerzzeeche vum Prefix „Mikro“ am Internationalen Eenheetesystem (de Prefix bedeit 10−6 resp. e Milliounstel, zum Beispill ass e µW e Milliounstel Watt resp. 10−6 W);
* an der Physik
** fir d'Beweeglechkeet an Elektronemobilitéit,
** fir d'Haftreiwungszuel,
** fir d'Längeneenheet 1 µ = 1&nbsp;µm = 0,000001 Meter = 1 Mikrometer; veralte Bezeechnung: Mikron
** fir delineare Schwächungskoeffizient,
** fir de Myon, e Lepton,
** fir d'absolut Permeabilitéit (Magnetismus),
** fir d'Reduzéiert Mass,
* an der Statistik
** fir den Erwaardungswäert vun enger Zoufallsvariabeler (nieft der Schreifweis E(X));
* an der Chimie
** fir d'cheemescht Potential,
** fir de Joule-Thomson-Effet.
* an der Ëmgangssprooch
** als Synonym fir „e klengt bëssi“
Mare Smythii

D**'Mare Smythii** (Lat. „Smyth-Mier“; nom William Henry Smyth) ass e Moundmier um Äerdmound.

Et huet e mëttleren Duerchmiesser vun 373&nbsp;km a weist e Mascon op.

D'Mare läit um Equator op der ëstlecher Grenz zur äerdofgedréiter Moundsäit, op de selenographesche Koordinaten 1° 18' N; 87° 30' E.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Smythii
*  Planetenkunde.de: Mare Smythii
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Smythii
Nina Mercedez

**Nina Mercedez**, oder och **Mercedes**, gebuer den 10. November 1977 als **Marcia Villareal**, zu Corpus Christi, Texas, ass eng US-amerikanesch Pornoduerstellerin, "Adult"-Model, Produzentin a Regisseurin.

## Privatliewen
Op hirer Internetsäit seet d'Nina Mercedez anscheinend, si hätt italieenesch a mexikanesch Originnen.

## Filmer
* 2003: Where The Boys Aren't 16: Dark Angels
* 2003: Driving Mercedez Wild
* 2005: Vivid Vegas Party
* 2006: Who Do You Love?
* 2006: Virtual Sex with … Mercedez
* 2007: Where The Boys Aren't 18
* 2007: Mercedez Takes Control (Actrice & Produzentin)
* 2008: Swimsuit Calendar Girls
* 2008: Busty Beauties: Breast Meat

## Gielercher
* 2001: Miss Nude North America
* 2001: Miss Nude International
* 2002: Adult Nightclub & Exotic Dancer Award Gewinner - Exotic Dancer/Entertainer of the Year
* 2002: Penthouse Golden G-String Award
* 2003: Miss Nude Universe
* 2004: Adult Nightclub & Exotic Dancer Award Gewinner - Exotic Dancer's Adult Performer of the Year
* 2006: AVN Award Nominéierung - Best Anal Sex Scene - Film
* 2007: AVN Award Nominéierung - Best Actress - Video
* 2007: F.A.M.E. Award Finalist - Hottest Body
* 2008: F.A.M.E. Award Finalist - Favorite Breasts
* 2008: AVN Award Nominéierung - Best All-Girl Sex Scene - Video
* 2009: AVN Award Nominéierung - Best All-Girl Group Sex Scene
* 2009: AVN Award Nominéierung - Best All-Girl 3-Way Sex Scene
* 2009: Fame Registry Gewënner - Most Luscious Latina
* 2011: Adult Nightclub & Exotic Dancer Award Gewënner - Miss ExoticDancer.com of the Year
* Latina Porn Awards - Performer of the Decade

## Um Spaweck

* Nina Mercedez Websäit
Prënz Carneval an de Prënz Faaschtdag / E Bild no der Natur

**Prënz Carneval an de Prënz Faaschtdag / E Bild no der Natur** gëllt als dat éischt Theaterstéck op Lëtzebuergesch. D'Gym huet d'Stéck wärend enger Maskerad op der Fuesent 1849 opgefouert.

Dat a gereimter Prosa geschriwwent, staark satirescht Stéck soll deemools gutt ukomm sinn a kann als Virleefer vun den haitege Revuë gëllen: déi weltlech a kierchlech Autoritéiten an och d'Press goufe ferm kritiséiert an op d'Schëpp geholl.

Wärend de Fernand Hoffmann den Auteur vum 8 Säiten dënnen Drock als onbekannt ugëtt, jo souguer d'Warscheinlechkeet an de Raum stellt, datt de geeschtegen Eegentum beim ganzen Turnveräi läit, féiert d'Nationalbibliothéik am Online-Katalog de Jean-Michel Kleyr als Auteur vun enger 12-säiteger Publikatioun un.

## Literatur
* Hoffmann, Fernand, 1991. Dicks: oder Abstieg und Aufstieg des Edmond de la Fontaine: Leben und Schaffen eines Nationaldichters. 146 S. Abteilung für Kunst und Literatur des grossh. Instituts, Luxemburg. Sankt-Paulus-Druckerei, Luxemburg.
* Kleyr, Jean-Michel, 1852. De Prenz Carnaval an de Prenz Faaschtdaag: e Bild no der Natur, a 4 Akten. Letzeburg: J. Lamort, 12 p.
* Welter, Nikolaus, 1929. Das Luxemburgische und sein Schrifttum. 9. durchges. Aufl. Luxemburg: G. Soupert, 158 S.
De Ramplassang

**De Ramplassang** ass e Kaméidistéck vum Dicks (Edmond de la Fontaine, 1823-1891). Am Verzeechnes vum Dicks senge Musekskompositioune ass d'Wierk den Opus 41.

D'Stéck gouf 1863 uropgefouert an 1864 publizéiert.

## Resümmee vun der Handlung
Kontext: Wéi Lëtzebuerg nach huet missen Zaldote fir d'Bundeskontingent stellen, goufen déi, déi hu missen dru gleewen, mam Lous gezunn. Et koum ee vun dëser Obligatioun nees lass, wann een e Ramplassang, deemno en Ersatz, fonnt huet.

De Bauerejong Méchel Scheppestill huet e schlecht Lous gezunn. Well hie léiwer doheem bleift fir sech ze bestueden, mécht hie sech op d'Sich no engem Ramplassang. De Kandidat deen e fënnt ersetzt hien awer net nëmmen an der Kasär, mä mécht sech och u säi Meedchen erun. Schliisslech fillt de Méchel sech fräi a zitt selwer an d'Kasär, fir e lëschtegt Zaldoteliewen ze féieren.

## Rollen
* Méchel Scheppestill, e Bauerejong;

## Uropféierung
D'Gym huet d'Stéck den 22. November 1863 uropgefouert.

## Bekannt Lidder
* Bréngt ons Wuermeldenger hier

## Literatur
* Hoffmann, Fernand, 1991. Dicks: oder Abstieg und Aufstieg des Edmond de la Fontaine: Leben und Schaffen eines Nationaldichters. 146 S. Abteilung für Kunst und Literatur des grossh. Instituts, Luxemburg. Sankt-Paulus-Druckerei, Luxemburg.
* La Fontaine, Edmond de, 1864. De Ramplassang: Koměděstéck an èngem Ackt / Tèxt a Musék fum Dicks. Letzeburéch: V. Bück, 1864. 32 p.
* Nehrenhausen, Jeannot, 1992. "De Ramplassang" - Kurioses über militärische Ersatzmänner. *De Kropemann: Informatiounsblat vun der Gemeng Réiden op der Atert* Nr. 10: 57-68. Redingen-an-der-Attert.

## Kuckt och
* Kaméidistécker vum Dicks
* Lëscht vun de Musekskompositioune vum Dicks
Wangari Maathai

D**'Wangari Muta Mary Jo Maathai**, gebuer den 1. Abrëll 1940, a gestuerwen de 25. September 2011, war eng kenianesch Wëssenschaftlerin, déi sech fir d'Ëmwelt an och op politeschem Plang engagéiert huet. Si huet an den USA op der Mount St. Scholastica Universitéit an op der University of Pittsburgh, an am Kenia op der University of Nairobi studéiert. An den 1970er Joren huet si de Green Belt Movement gegrënnt, eng Netregierungsorganisatioun am Ëmweltberäich, déi als Zil huet, Beem ze planzen, d'Ëmwelt z'erhalen an d'Fraerechter ze stäerken.

1986 krut si dofir de Right Livelihood Award, an 2004, als éischt afrikanesch Fra de Friddensnobelpräis fir "hir Kontributioun zu Nohalteger Entwécklung, Demokratie a Fridden". D'Wangari Maathai gouf an d'Kenianescht Parlament gewielt, a war Delegéiert Ministesch fir Ëmwelt an Natierlech Ressourcen an der Regierung vum President Mwai Kibaki tëscht Januar 2003 an November 2005.

## Wierker
* *The Green Belt Movement: sharing the approach and the experience* (1985)
* *The bottom is heavy too: even with the Green Belt Movement: the Fifth Edinburgh Medal Address* (1994)
* *Bottle-necks of development in Africa* (1995)
* *The Canopy of Hope: My Life Campaigning for Africa, Women, and the Environment* (2002)
* *Unbowed: A Memoir* (2006)
* *Reclaiming rights and resources women, poverty and environment* (2007)
* *Rainwater Harvesting* (2008)
* *State of the world's minorities 2008: events of 2007* (2008)
* *The Challenge for Africa* (2009)
* *Replenishing the Earth* (2010) ISBN 9780307591142

## Um Spaweck
Mare Orientale

D**'Mare Orientale** (*ëstlecht Mier*) ass e grousst Mare op eisem Äerdmound. Et ass eng lavagefëllt Dält. Et läit entgéint dem Numm am Weste vum Mound op der Grenz vu Viischter- a Récksäit an ass vun der Äerd aus, nëmme bei extreemer Libratioun deelweis ze gesinn. Fotoe vum Moundorbiter weisen eng riseg, 4-fach Rankstruktur vun 300 bis 1000&nbsp;km, där hir mëttelst Réng vun zwou kreesfërmegen, 5&nbsp;km héije Biergkette geformt ginn. Et ass nom Mare Imbrium dat zweetgréisst Aschlagbecke vum Mound.

D'Mëtte vum Moundmier huet d'selenographesch Koordinaten 19,4° Süd an 92,8° West. Den Numm *Orientale* staamt nach aus der Zäit vu virun der Raumfaart, wou een d'Ost- a Westrichtung an *astronomescher* Siicht vun der Äerd op d'Mounduewerfläch iwwerdroen huet.

## Enn vum „Grousse Bombardement“

D'Ostmier ass selenologesch dat jéngst Mare um Äerdmound a virun 3,85 Mrd. Joer um Enn vum *[[Grousst Bombardement|grousse Bombardement]]* entstanen. Am Géigesaz zu anere Maria ass et nëmmen deelweis mat Basalt nom Aschlag vum Asteroid geflut ginn, well d'Moundkuuscht do méi déck ass. Dofir sinn nach relativ vill vun de fréieren Aschlagstrukturen z'erkennen. Déi donkel, glat Mare-Fläch am mëttleren Deel huet am Duerchmiesser ongeféier 300&nbsp;km an ass vun dräi konzentresche Rankstrukturen ëmginn, déi deene gläichen, wéi wann een e Steen an d'Waasser geheit. Den Duerchmiesser vum baussenzege Wall ass ronn 950&nbsp;km. Säin ëstlechen Deel gëtt vun de Montes Cordillera geformt an ass um Moundrand nach siichtbar.

Déi gutt erhale Rankstruktur gëtt nëmme vun e puer jonke Krateren duerchbrach, vun deenen déi dräi gréisst&nbsp;– Lovell, Maunder a Shaler&nbsp;– 120 bis 140&nbsp;km miessen. Um baussenzegen Nordostrand schléisst direkt den 180&nbsp;km grousse Krater Schlüter sech un. Tëscht de Biergréng Cordillera a Rook hu sech zwéi schmuel Lava„séie“ geformt, déi Lacus Veris a Lacus Autumni heeschen.

## Mascon a Schwéierfeld

Ënner dem Mare Orientale konnte schonn déi éischt Moundorbiter staark Bunnstéierunge feststellen, déi vun engem grousse Mascon ënner der Lavadecke verursaacht ginn. Nom groussen Aschlag huet d'Moundkuuscht en neit Gläichgewiicht opgebaut, an dat awer méi spéit&nbsp;– nom Erstarren;– schwéiert Magma eropgequollen ass. Dogéint hunn déi duerch Schockwellen entstane konzentresch Rankbierger (bloe Rank um rietse Bildrand) staark negativ Schwéieranomalien, well si anscheinend méi déif an de Moundmantel ginn (Isostasie).

## Literatur
* Patrick Moore et al: *Atlas des Sonnensystems* (v.&nbsp;a. Mondrückseite, Westregion). 465 p., Herder-Verlag Freiburg-Basel-Wien, ongeféier 1990
* J. Oberst et al.: *Von den Apollo-Landunge bis heute* (Geschichte der Oberfläche, Mare, Höhenmodelle). Sterne und Weltraum 8/1999, s.&nbsp;a. http://www.sterne-und-weltraum.de/sixcms/media.php/976/SUW_1999_08_S648.610025.pdf

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Orientale
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Orientale
Mare Spumans

De **Mare Spumans** (lat. fir „Scheimend Mier“) ass e Moundmier südlech vum Mare Undarum um Äerdmound.

Et läit op de selenographesche Koordinate 1° 06' N; 65° 06' E an huet e mëttleren Duerchmiesser vun 139&nbsp;km.

De Krater Apollonius W ass um westleche Réck ze fannen.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Spumans
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Spumans
Ny

Den **Ny** (griichescht Neutrum, Majuskel Ν, Minuskel ν) ass den 13. Buschtaf vum griicheschen Alphabets an huet no dem *milesesche Prinzip* den Zuelewäert 50.

Den Ny gëtt ënner anerem um Sazenn gesat oder fir en Hiat z'ëmgoen.

## Gebrauch vum Ny
De Klengbuschtaf ν steet als Symbol
* an der Physik
** fir d'Frequenz, meeschtens d'Wellefrequenz an [*s<sup>-1</sup>*] (nieft ω (Kreesfrequenz) a *f* (Frequenz allgemeng)),
** e Neutrino,
** d'Polytropenverhältnes vun enger polytropen Zoustandsännerung
** d'Kinematesch Viskositéit,
** fir d'Poissonzuel;

* an der Chimie
** d'Stöchiometriezuel.

* an der Mathematik
** d'Zuel vu Primdeeler vun enger natierlecher Zuel