open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fotell

Eng **Fotell** ass e kamoud Miwwelstéck, op dat eng Persoun sech sëtze kann. Den Ënnerscheed tëscht engem Stull an enger Fotell ass deen, datt d'Fotell gepolstert ass a Stäipe fir d'Äerm huet. E gepolsterte Sëtzmiwwel fir méi Leit gëtt Kanapee genannt.

D'Fotell fënnt ee generell an der Stuff, dacks zesumme mat engem Dëschelchen an engem Kanapee, oder virun dem Televisiounsapparat.
Der Himmel über Berlin

**Der Himmel über Berlin** ass en däitsch-franséische Film vum Wim Wenders aus dem Joer 1987. 
## Ëm wat geet et am Film?
Den Engel Damiel an den Engel Cassiel observéieren d'Welt zu Berlin. Den Damiel ass net méi zefridde mat sengem éiwege Liewen als Engel. Hie verzicht op seng Onstierflechkeet an hëlt um Liewe vun de Mënschen deel. Hie wëll d'Trapezkënschtlerin Marion, déi hie schonn ëmmer als Engel net aus den Ae gelooss huet als Mënsch begéinen.
## Soss
De Wenders huet d'Welt, wéi d'Engele se gesinn, a schwaarz-wäiss gefilmt. D'Welt wéi d'Mënsche se gesinn ass awer faarweg.

De Wenders huet eng Suite zum Film mam Titel *[[In weiter Ferne, so nah!]]* gedréint déi am Joer 1993 an d'Kinoe koum
## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert
* De Film op Criterion
3:10 to Yuma (Film 1957)

**3:10 to Yuma** ass en US-amerikanesche Film vum Delmer Daves aus dem Joer 1957 nom Buch *The Bounty Hunters* vum Elmore Leonard.
## Ëm wat geet et am Film?
Den aarme Farmer Dan Evans soll fir 200 Dollar den Outlaw Ben Wade op Yuma féiere fir datt deen do viru Geriicht kënnt.
## Um Spaweck
* De Film op DVDclassic
Blindman (Film 1971)

**Blindman** ass en amerikanesche-italieenesche Film vum Ferdinando Baldi aus dem Joer 1971.

## Ëm wat geet et am Film?
De Blindman, e blanne Revolverheld, soll 50 jonk Frae begleede fir si sécher bei d'Männer ze bréngen, mat deene si solle bestuet ginn.
## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
Frank Drake

De **Frank Drake**, gebuer den 28. Mee 1930 zu Chicago, a gestuerwen den 2. September 2022 zu Aptos a Kalifornien, war en US-amerikaneschen Astronom an Astrophysiker.

## Liewen
De Frank Drake hat op der Cornell Universéit studéiert. 1952 krut hien de *[[Bachelor]] an technescher Physik mat Auszeechnung*. Tëscht 1952 an 1955 huet hie bei der US-Marinn als *Electronics Officer* geschafft. Op der Harvard-Universitéit hat hien 1956 de *[[Master]] of Science* an 1958 den Titel *Doktor vun der [[Astronomie]]* gemaach.

1960 huet hien déi éischt radioastronomesch Versich gestart an huet de sougenannte *Projet Ozma* (genannt nom Kannerbuch Ozma von Oz) gegrënnt. Hien ass Member vun der National Academy of Sciences an hat 1961 mam J. Peter Pearman do déi éischt SETI-Konferenz organiséiert. Hien ass zënter 1965 Direkter vum Arecibo-Observatoire zu Puerto Rico a war vun 1988 bis 1990 President vun der Astronomical Society of the Pacific. Zousätzlech hat hie vun 1964 bis 1984 als Professer vun der Astronomie op der Cornell-Universitéit a vun 1984 - 1990 als Professer fir Astronomiefuerschung an Astrophysik op der Universitéit vu Kalifornien zu Santa Cruz geschafft.

Hie war zanter 1984 President vum SETI-Institut.

## Wierk
Hien hat d'Drake-Equatioun entwéckelt an hat se 1961 am Green-Bank-Observatoire virgestallt. Dës Formel gëllt zënterhir als Grondlag vun allen Diskussiounen am Zesummenhank mat der Sich no extraterrestreschem Liewen.

1974 hat hien an Zesummenaarbecht mam Carl Sagan a weidere Wëssenschaftler vum Arecibo-Radioteleskop e Message an de Weltraum geschéckt. Dëse Projet ass allgemeng als Arecibo-Message bekannt.

Den Drake huet iwwer 150 Artikelen a Bicher, ënner anerem 1984 mam Dava Sobel als Co-Auteur d'Buch *Signaler vun anere Welten* (engl. Is anyone out there?) geschriwwen.

1983 gouf den no him genannte *Frank Drake [[Planetarium]]* zu Norwood (Ohio) ageweit, 2015 gouf en Asteroid no him genannt: (4772) Frankdrake.

## Engagement
Vu senger Jugend un hat sech de Frank Drake mat extraterrestreschem Liewe beschäftegt. Hien ass deen éischte Mënsch an der Geschicht, dee systematesch mat Hëllef vu Radioteleskopen no ausserierdescher Intelligenz am Universum fuerscht. Duerch seng Initiativ goufen en ettlech SETI-Projete an d'Liewe geruff, dat bekanntst an erfollegräichst ass SETI at home.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Morgenwelt: En Interview mam Frank Drake
Runaway Train

**Runaway Train** ass en US-amerikanesche Film vum Andrei Konchalovsky aus dem Joer 1985. 
## Ëm wat geet et am Film?
Den Oscar an de Manny briechen aus engem Prisong an Alaska aus. Ënnerwee op enger Gare klamme si an en Zuch dee grad fortfiert. Si hunn awer keng Chance mat hirem Zuch, iwwer dem Ufuere krut de Maschinist en Häerzschlag an déi automatesch Bremse vum Zuch funktionéieren och net méi, sou dat den Zuch ëmmer méi séier, sech eleng iwwerlooss, weiderfiert...
## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
E-Mail

**E-Mail** (Ofkierzung fir **Electronic-Mail**) ass en Déngscht am Internet fir elektronesch Messagen ze verschécken oder ze kréien.

## Benotzen
Fir d'E-Maile verschécken an unhuelen ze kënnen, muss een an der Reegel en E-Mail-Account an en E-Mail-Client hunn. De *Client* ass e Programm, fir d'Messagen z'empfänken an ze senden; z.&nbsp;B. Thunderbird oder Outlook. D'Zougangsdate fir den Account kritt een normalerweis vu sengem E-Mail-Provider matgedeelt. Dat sinn d'Date fir de POP an den SMTP Account beim E-Mail-Provider. Mam POP-Protokoll aktualiséiert den E-Mail-Client d'Postfach a mam SMTP-Protokoll verschéckt hien E-Mailen op aner Serveren.
Blue (Film 1968)

** Blue** ass en US-amerikanesche Film vum Silvio Narizzano aus dem Joer 1968. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Blue, deem seng Eltere vu mexikanesche Revolutiounstruppen ermuert gi waren, gouf vum Bandit Ortega adoptéiert. Als Erwuessene stellt de Blue sech géint den Ortega well hie mat deem senge Methoden net averstan ass…

## Um Spaweck
The Bravados

**The Bravados** ass en US-amerikanesche Film vum Henry King aus dem Joer 1958 no engem Roman vum Frank O'Rourke. 
## Ëm wat geet et am Film?
Den Jim Douglass verfollegt véier Männer déi seng Fra vergewaltegt an ermuert hunn. Nodeems hien der dräi vun hinnen erschoss huet gëtt hie vum Véierte gewuer dat si zwar gesicht Mäerder sinn awer net um Doud vu senger Fra schëlleg sinn…

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassic
Breakheart Pass (Film)

**Breakheart Pass** ass en US-amerikanesche Film vum Tom Gries aus dem Joer 1975 no engem Buch vum Alistair MacLean.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Deakin (Charles Bronson) kann en Zuch aus den Hänn vun enger Gangstergrupp ze befreien...

## Um Spaweck
Post Office Protocol

De **Post Office Protocol** ass en Netzwierkprotokoll deen et erlaabt elektronesche Courrier vun engem Messagëserver erofzelueden.

## Kuckt och
*Simple Mail Transfer Protocol
Buchanan Rides Alone

**Buchanan Rides Alone** ass en US-amerikanesche Film vum Budd Boetticher aus dem Joer 1958 nom Buch *The Name's Buchanan* vum Jonas Ward.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Tom Buchanan kritt ënnerwee fir heem 2000 Dollar, déi hie gespuert hat, zu Angry Town ofgeholl an hie gëtt aus der Stad gejot. Spéider versicht hien erëm u säi Geld ze kommen…
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassic
Canyon Passage (Film)

**Canyon Passage** ass en US-amerikanesche Film vum Jacques Tourneur aus dem Joer 1946 nom Roman * Canyon Passage* vum Ernest Haycox.

## Ëm wat geet et am Film?
De Logan Stewart verdéngt säi Liewe mat allerhand Geschäfter. Sou begleet hien och d'Lucy Overmire, um Wee bei hiren zukünftege Mann, de Banker George Camrouse. Ënnerwee verléiwen de Logan an d'Lucy sech...

## Um Spaweck
Les grandes familles (Film 1958)

**Les grandes familles** ass e franséische Film vum Denys de La Patellière aus dem Joer 1958 nom Roman mam selwechten Numm vum Maurice Druon.
## Ëm wat geet et am Film?
Den Noël Schoudler, Chef vun enger grousser biergerlecher Famill, féiert eleng de ganze Familljebetrib. De François, säi Jong, plangt Reformen…

## Um Spaweck
Viridiana

** Viridiana** ass e mexikanesch-spuenesche Film vum Luis Buñuel aus dem Joer 1961.
## Ëm wat geet et am Film?
D'Viridiana, Novizin an engem Klouschter soll nach eng Kéier hire Monni Don Jaime besichen. D'Viridiana gläicht dem Don Jaime senger verstuerwener Fra an hie freet d'Viridiana fir méi laang bei him ze bleiwen …

## Soss
Am Januar 1962 ass op Decisioun vun de Ministere Paul Elvinger, Justizminister, a Pierre Grégoire, verbuede ginn, de Film fir an ëffentleche Virstellungen zu Lëtzebuerg ze weisen.
 
Well de Film zu Lëtzebuerg awer nëmme fir ëffentlech Virstellunge verbuede war, ass en am Joer 1966 am Kader vum Programm vum Ciné-club du centre culturel de Bonnevoie gewise ginn.

## Auszeechnungen
* 1961: Festival vu Cannes Palme d'or
## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert
* de Film op Filmzentrale
* De Film op Criterion
Chief Crazy Horse (Film)

** Chief Crazy Horse** ass en US-amerikanesche Film vum George Sherman aus dem Joer 1955.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vum Sioux Indianerchef Crazy Horse.

## Um Spaweck
Zardoz

**Zardoz** ass e brittesche Science-Fictionfilm vum John Boorman aus dem Joer 1974.

## Ëm wat geet et am Film?
Am Joer 2293 gëtt et nach zwou Zorte Mënschen op der Welt, déi Éiweg an déi Brutal. Déi Éiweg liewen am Luxus an déi Brutal musse fir déi Éiweg schaffen an an enger zerstéierter Welt liewen.
## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
Longeau

**Longeau** (lëtzebuergesch: *Laser*, däitsch: *Langwasser*) ass eng Uertschaft an der Gemeng Messancy, an der Provënz Lëtzebuerg.
Differt

**Differt** (lëtzebuergesch: *Déifert*) ass eng Uertschaft vun der Sektioun Messancy an der Gemeng mat dem selwechten Numm, an der Provënz Lëtzebuerg.
Turpange

**Turpange** (lëtzebuergesch: *Tierpen*, däitsch: *Turpingen*) ass eng Sektioun an der Gemeng Messancy, an der Provënz Lëtzebuerg.
(2867) Šteins

Den **(2867) Šteins** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture a gouf 1969 vum sowjeteschen Astronom Nikolai Stepanowitsch Tschernych entdeckt a vun him nom lettesch-sowjeteschen Astronom Kārlis Šteins genannt. D'Form vum Asteroid ass verzunn, d.&nbsp;h. säin Duerchmiesser läit tëscht 4,5 a 6,7 Kilometer. Seng Rotatiounsdauer ass sechs Stonnen an dräi Minutten.

De 5. September 2008 ass d'Raumsond Rosetta op enger Distanz vun 800&nbsp;Kilometer laanscht den Asteroid Šteins geflunn. Et war deen éischte Laanschtfluch vun enger Raumsond bei engem Asteroid vum Typ E.

Duerch déi héich Porositéit vu 40&nbsp;%, wéi och duerch d'Form, gëtt ugeholl datt et sech beim (2867) Šteins net ëm en eenzege, kohärente Fielsblock handelt, mä vill méi ëm d'Usammlung vu groussen eenzele Brochstécker.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
The Ten Commandments (Film 1956)

**The Ten Commandments** ass en US-amerikanesche Film vum Cecil B. DeMille aus dem Joer 1956 no de Bicher "Prince of Egypt" vun der Dorothy Clarke Wilson, "Pillar of Fire" vum Rev. J. H. Ingraham an "On Eagle's Wing" vum Rev. A. E. Southon.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film baséiert op biblesche Motiven an erzielt d'Liewe vum Moses an den Auszuch aus Egypten vum Vollek Israel.

## Soss
De Film ass e Remake vum Cecil B. DeMille sengem Film *[[The Ten Commandments (Film 1923)|The Ten Commandments]]* aus dem Joer 1923.

## Um Spaweck
* De Film op DVDclasic
* Fotoe vum Film op DVDBeaver
Comanche Station

**Comanche Station** ass en US-amerikanesche Film vum Budd Boetticher aus dem Joer 1960.

## Ëm wat geet et am Film?
De Jefferson Cody keeft vun Indianer eng gefaange wäiss Fra of. Hie muss awer eng Parti Problemer iwwerwanne bis hien d'Fra ka bei hirem Mann ofliwweren.

## Um Spaweck
* De Film op DVDclassic
I quattro dell'apocalisse

**I quattro dell'apocalisse** ass en italieenesche Film vum Lucio Fulci aus dem Joer 1975.

## Ëm wat geet et am Film?
De Stubby Preston, e Gauner, d'Emanuelle, eng Prostituéiert déi e Kand erwaart, de Bud, e Schwaarzen an de Clem, en Alkoholiker erliewen zesummen eng schrecklech Zäit…
## Um Spaweck
* De Film op DVDclassic
Die 1000 Augen des Dr. Mabuse

** Die 1000 Augen des Dr. Mabuse** ass en däitsch-franséisch-italieenesche Film vum Fritz Lang aus dem Joer 1960 no Personnagë vum Norbert Jacques.

## Ëm wat geet et am Film?
Den TV-Reporter Peter Barter gëtt dout a sengem Auto fonnt. En ass mat enger bis elo onbekannter Waff ermuert ginn. Dem Mäerder seng Spuer féiert an e Luxushotel bei den Dr. Jordan. Et stellt sech eraus, datt den Dr. Jordan dem Dr. Mabuse säi Wierk wëll weiderféieren…

## Um Spaweck
* De Film op dvdsavantl 
* De Film op Filmzentrale
* Filmportal.de
Dallas (Film 1950)

**Dallas** ass en US-amerikanesche Film vum Stuart Heisler aus dem Joer 1950.

## Ëm wat geet et am Film?
De Martin Weatherby an de Blayde Hollister versichen zesummen déi geféierlech Bridder Marlow onschiedlech ze maachen...

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassic
Faccia a faccia

**Faccia a faccia** ass e spuenesch-italieenesche Film vum Sergio Sollima aus dem Joer 1967.

## Ëm wat geet et am Film?
De Professer Brad Fletcher reest an den Texas. Do huele Banditten hien als Geisel. Zum Schluss decidéiert hien net méi zeréck a säin aalt Liewen ze goe mä bei de Banditten ze bleiwen.

## Um Spaweck
* Fotoe vum Film op DVDBeaver
NGC 572

Den **NGC 572** ass eng lënsefërmeg Galaxie vum Hubble-Typ SB0 am Stärebild Sculptor um Südleche Stärenhimmel.Den Objet gouf de 4. September 1834 vum Astronom John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
Duel in the Sun (Film)

**Duel in the Sun** ass en US-amerikanesche Film vum King Vidor aus dem Joer 1946 nom Roman *Duel in the Sun* vum Niven Busch. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Scott Chavez gouf zum Doud verurteelt well hie seng indianesch Fra an hire Frënd ermuert huet. No sengem Doud bekëmmert d'Laura, eng al Bekannte vum Chavez, sech ëm deem seng Duechter. D'Laura Belle ass mam kierperlech behënnerte Senateur Jesse Mc Canless bestuet mat deem si 2 Jongen huet de Jesse an de Lewton…
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
IC 2

Den **IC 2** ass eng Spiralgalaxie déi ronn 300 Millioune Liichtjoer vun eis ewech am Stärebild Cetus läit. Den Objet gouf den 3. Mäerz 1891 vum franséischen Astronom Stéphane Javelle entdeckt.

## Kuckt och

* Index-Katalog
Escape from Fort Bravo

**Escape from Fort Bravo** ass en US-amerikanesche Film vum John Sturges aus dem Joer 1953. 
## Ëm wat geet et am Film?
Gefaange Südiste versichen aus dem Fort Bravo engem Gefangenelager vun de Nordisten auszebriechen…
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
Belscht Loutrengen

**Belscht Loutrengen** (fr.: *Lorraine belge*) ass eng natierlech Regioun am Süde vun der Provënz Lëtzebuerg, an der Belsch.

Déi kulturell Regioune sinn:
* d'Gaume, wou e loutrengeschen Dialekt geschwat gëtt, an
* den allergréissten Deel vum sougenannten Areler Land, wou Lëtzebuergesch geschwat gouf/gëtt.

## Literatur
* (Kollektiv), *Architecture rurale de Wallonie - Lorraine belge*; Léck (Pierre Mardaga éditeur), 1983; 259 Säiten (Biller, Kaarten a Pläng; bibliographesch Angaben och zur Dialektologie an zur Geschicht!). ISBN 2-8021-0056-4 
* Edmond P. Fouss, *La Gaume - Quelques aspects de la terre et des hommes*; Paräis & Gembloux (Duculot; collection 'Wallonie, Art et Histoire'), 1979; ~90 Säiten, ill. - Vgl. d'Kaart, S. 73

Kuckt och d'Literatur ënner dem Begrëff Areler Land
(5535) Annefrank

Den **(5535) Annefrank** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture. Hien huet en Duerchmiesser vu sechs Kilometer. Hie gouf den 23. Mäerz 1942 vum däitschen Astronom Karl Wilhelm Reinmuth entdeckt a spéider zum Gedenken un d'Holocaust-Affer Anne Frank genannt.

Annefrank beweegt sech tëscht 2,0713 AE (Perihel) bis 2,3537 AE (Aphel) op enger bal kreesfërmeger Bunn ëm d'Sonn. D'Bunn ass 4,2475° géint d'Ekliptik gebéit, an d'Bunnexzentrizitéit ass 0,0638.

Den 2. November 2002 war d'Raumsond Stardust op enger Distanz vun 3079&nbsp;km laanscht den Asteroid geflunn an hat iwwer 70 Fotoen op d'Äerd geschéckt. D'Biller weisen en onreegelméisseg geformten, vun Aschlagkraterere iwwerséiten Himmelskierper mat enger ganz donkler Uewerfläch.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden

## Um Spaweck

*  (5535) Annefrank am JPL Small-Body Database Browser
Vas

Eng **Vas** ass e Behälter, dee bannen huel an uewen op ass. En ass meescht aus Glas, Parzeläin oder aner Keramik a gëtt haaptsächlech fir Dekoratiounszwecker benotzt oder fir Blummen dran opzestellen. Virun allem an der Antiquitéit goufe Vasen och gebraucht fir Liewensmëttel dran ze versuergen.

Vase sinn deelweis op konschtvoll Manéier dekoréiert. Dekorativ Vase kënnen a Banneraim (z.&nbsp;B. Stuff, Gank, Foyer) an an de Bausseberäich (z.&nbsp;B. Trapen, Gäert) gestallt ginn.

## Kuckt och
* Potpourrivas
* Krou
* 
## Um Spaweck
Django (Film 1966)

**Django** ass en italieenesch-spuenesche Kult-Westernfilm vum Sergio Corbucci aus dem Joer 1966.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Django rett d'María aus den Hänn vu mexikanesche Rebellen an duerno aus den Hänn vum Major Jackson senger Band. Nodeems hie spéider e groussen Deel vum Jackson senger Band mam Maschinnegewier erschoss huet, muss hie sech géint de mexikanesche Generol Rodríguez wieren…

## Kuckt och
* *[[Django 2: Il grande ritorno]]*, den offizielle Sequel aus dem Joer 1987.

## Um Spaweck
* De Film op Outnow.ch
* Kritik op Filmzentrale
(3200) Phaethon

Den **(3200)&nbsp;Phaethon** ass en Asteroid aus der Grupp vun den Apollo-Asteroiden. Dat sinn Himmelskierper, deenen hir Bunn d'Äerdbunn vu baussen hier kräizt.

Den Asteroid gouf den 11. Oktober 1983 mam Infrarout-Satellit *[[Infrared Astronomical Satellite|IRAS]]* entdeckt an nom Phaeton, dem Jong vum griichesche Sonnegott Helios, genannt.

De Phaethon beweegt sech tëscht 0,140&nbsp;AE (Perihel) an 2,403&nbsp;AE (Aphel) a ronn 524 Deeg op enger staark elliptescher Bunn ëm eis Sonn. D'Bunnexzentrizitéit ass 0,890, an d'Bunn ass ëm 22,180° géint d'Ekliptik gebéit.

Den Duerchmiesser vum Phaethon ass ongeféier 5,1&nbsp;km. Hien huet eng donkel Uewerfläch mat enger Albedo vu ronn 0,1. Hie brauch ronn 3 Stonnen an 36 Minutte fir ëm seng eegen Achs ze rotéieren.

Den Asteroid Phaethon kënnt der Sonn verhältnisméisseg zimmlech no. Am Perihel erreecht hien dobäi eng Vitess vun 200&nbsp;km/s (720.000&nbsp;km/h) an Uewerflächentemperaturen ëm 600&nbsp;°C. Seng Bunn stëmmt mat der laanggezunnener Stëbswollek iwwereneen, déi de Meteorstroum vun de Geminide verursaacht. Trotzdeem weisen Infraroutfotoen, datt seng Uewerfläch anescht ass wéi bei engem Koméit, an aus festem Gestengs besteet. Am Joer 2013 hunn Auswäertunge vun de STEREO-Raumsonde schwaach Zeeche vu Materieemissioune gewisen. Et gëtt ugeholl, datt en Auserneebrieche vum Asteroid den Ursprong vun de Geminide kéint sinn.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
(426) Hippo

Den **(426) Hippo** ass en Asteroid vun der Haaptceinture.

Hie gouf de 25. August 1897 vum franséischen Astronom Auguste Charlois zu Nice entdeckt.

Den Asteroid gouf no der anticker Stad *Hippo Regius* (haut Annaba, Algerien) genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
NGC 573

Den **NGC 573** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Andromeda um Nërdleche Stärenhimmel. Den Objet gouf den 21. Oktober 1881 vum Édouard Stephan entdeckt.

## Kuckt och
À la Bourse

**À la Bourse** war e bekannt Kleedergeschäft an der Stad Lëtzebuerg; et louch um Roude Pëtz, um Eck vun der Groussgaass an dem ''Gruef''.

## Geschicht
Dat Gebai, dat haut nach besteet, gouf 1934 no de Pläng vum Architekt Léon Leclerc gebaut. Zur selwechter Zäit goufen *am Gruef* och nach aner modernistesch Geschäftshaiser (Jenny Grünstein, 1932 a Sternberg, 1935) opgeriicht; dëst huet et erlaabt d'Rue du Fossé méi breet ze maachen a sou der Regierung hir Iddi ze verwierkleche fir eng Verbindung tëscht dem Garer Quartier an dem Eecher Bierg unzeleeën.

Wärend dem 2. Weltkrich gouf d'Geschäft vum däitsche Besatzer confisquéiert an "Zur Börse" ëmgenannt.

De Buttek huet Enn 2012 seng Dieren definitiv zou gemaach; deemools hu 16 Employéen hir Aarbecht verluer. D'Gebai ass duerno komplett renovéiert ginn an en neit Geschäft, eng Filial vun enger internationaler Kleeder-Chaîne, huet am Summer 2014 Ouverture gefeiert. D'Nimm vun den Enseignen hunn duerno nach e puermol, gewiesselt.

Den 29. November 2012 gouf et op d'Lëscht vum Zousazinventaire vun den nationale Monumenter klasséiert.

## Literatur
* Christian Aschman, Joanna Grodecki, Robert L. Philippart, 2013. *Lëtzebuerg moderne: Liebeserklärung an die Hauptstadt*. Édition Maison Moderne, S. 16-17. ISBN 978-99959-33-07-4. https://web.archive.org/web/20190205000101/http://livres.maisonmoderne.lu/moderne/

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Firecreek

**Firecreek** ass en US-amerikanesche Film vum Vincent McEveety aus dem Joer 1968.

## Ëm wat geet et am Film?
Dat friddlech Duerf Firecreek gëtt vum Bob Larkin senger Band iwwerfall. De Sheriff Johnny Cobb muss versiche sech géint déi Band ze wieren an d'Duerf ze schützen…

## Um Spaweck
Five Card Stud (Film)

** Five Card Stud** ass en US-amerikanesche Film vum Henry Hathaway aus dem Joer 1968.

## Ëm wat geet et am Film?
No enger Pokerpartie gëtt e Falschspiller gelyncht. Een nom anere ginn déi Spiller, déi matgehollef haten de Falschspiller ze lynchen, ermuert…

## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert
Forty Guns

**Forty Guns** ass en US-amerikanesche Western vum Samuel Fuller aus dem Joer 1957. 
## Ëm wat geet et am Film?
D'Jessica Drummond (Barbara Stanwyck), eng Farmerin, terroriséiert mat Hëllef vun hire Revolvermänner e ganze Landstreech, bis en neie Marshall opdaucht, dee fir Uerdnung suerge soll.

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik.de
* De Film op filmzentrale.com
The Big Red One

**The Big Red One** ass en US-amerikanesche Krichsfilm vum Samuel Fuller aus dem Joer 1980.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt de Wee vun der US-amerikanescher 1. Infanterie Divisioun (The Big Red One) am Zweete Weltkrich vun der Landung an Algerien (1942), iwwer Sizilien (1943), d'Landung an der Normandie (1944) bis zur Befreiung vum Konzentratiounslager Falkenau an der Tschechoslowakei.
## Soss
De Samuel Fuller war selwer als Zaldot am Zweete Weltkrich an der US-amerikanescher 1. Infanterie Divisioun.

De Samuel Fuller war net d'Accord mat der vum Produzent zesummegeschniddener Kinosversioun vum Film. En hat awer ni d'Méiglechkeet fir selwer en Director's Cut ze realiséieren. Nom Fuller sengem Doud huet de Filmkritiker a Filmproduzent Richard Schickel nom Originaldréibuch mam Material aus den Archive vu Warner Bros de Film nei geschnidden. Déi Versioun ass 49 Minutte méi laang wéi déi éischt Kinosversioun vum Film.

## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert (1980)
* Kritik vum R. Ebert (2004)
* DE Film op Filmzentrale
Aguirre, der Zorn Gottes

**Aguirre, der Zorn Gottes** ass en däitsche Film vum Werner Herzog aus dem Joer 1972.
## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt eng fiktiv Expeditioun vu spuenesche Konquistadoren op der Sich nom Goldland Eldorado am Urwald vum Amazonas.
## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert
* De Film op DVDclassic
* De Film op Filmzentrale
Barabbas (Film 1961)

**Barabbas** ass en US-amerikanesch-italieenesche Film vum Richard Fleischer aus dem Joer 1961 nom Roman *Barabbas* vum Pär Lagerkvist.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vum Barabbas deen de Pontius Pilatus op de Wëlle vum Vollek fräigelooss huet amplaz vum Jesus vun Nazaret.

## Um Spaweck
* De Film op dvdbeaver
Le baron de l'écluse

**Le baron de l'écluse** ass e franséisch-italieenesche Film vum Jean Delannoy aus dem Joer 1960 no enger Kuerzgeschicht vum Georges Simenon. 
## Ëm wat geet et am Film?
De veraarmte Barong Jérôme Napoléon Antoine lieft sou wéi d'Geleeënheet sech bitt, bal huet hie Geld, dann huet hien awer och erëm keent. Beim Kaartespill gewënnt hie vum Marquis de Villamayor 11 Milliounen, en Deel kritt en a boer Geld de Rescht a Form vun enger Yacht. Elo kann hien erëm op groussem Fouss liewen...

## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
Le cave se rebiffe (Film)

** Le cave se rebiffe** ass e franséische Film vum Gilles Grangier aus dem Joer 1961 nom Roman mam selwechten Numm vum Albert Simonin.
## Ëm wat geet et am Film?
De Charles Lepicard, den Affekot Lucas Malvoisin an den Éric Masson wëllen eng grouss Affaire mat Falschgeld starten. Si brauchen awer d'Hëllef vum ale Falschgeldspezialist Ferdinand Maréchal...
Le Chat (Film)

***Le Chat*** ass e franséisch-italieenesche Film vum Pierre Granier-Deferre aus dem Joer 1971 no engem Roman vum Georges Simenon.

## Ëm wat geet et am Film?
Eng eeler Koppel wunnt zesummen an engem klengen Haus. No 25 Joer Bestietnes hu si sech näischt méi ze soen. Enges Daags bréngt de Mann eng Kaz mat an d'Haus ëm déi hie sech mat grousser Léift këmmert. Seng Fra gëtt jalous iwwer d'Kaz…

## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert
* De Film op der IMDb
Au Drapeau Luxembourgeois

**Au Drapeau Luxembourgeois** war en Häre-Kleedergeschäft an der Stad Lëtzebuerg, um Eck vun der Groussgaass an der Casinosgaass.

## Historesches

De Buttek gouf vum Nathan Kahn-Bermann (1845-1925) gefouert.

## Gebai
D'Gebai gouf am Ufank vun den 1950er Joren ofgerappt a mam Gebai ersat dat haut nach do steet an an deem séngerzäit d'Mouerenapdikt war.

## Literatur
* Christian Aschman, Joanna Grodecki, Robert L. Philippart, 2013. *Lëtzebuerg moderne: Liebeserklärung an die Hauptstadt*. Édition Maison Moderne, S. 19. ISBN 978-99959-33-07-4. https://web.archive.org/web/20190205000101/http://livres.maisonmoderne.lu/moderne/

## Um Spaweck
Le mépris

**Le mépris** ass e franséisch-italieenesche Film vum Jean-Luc Godard aus dem Joer 1963 nom Roman *Il Disprezzo* vum Alberto Moravia.

## Ëm wat geet et am Film?

Den Dréibuchauteur Paul Javal (Michel Piccoli) a seng Fra Camille (Brigitte Bardot) fuere bei de Filmregisseur Fritz Lang op Capri deen do e Film fir den US-amerikanesche Produzent Jeremy Prokosch (Jack Palance) dréint.

## Um Spaweck
*  IMDb
* Kritik vum Roger Ebert
NGC 574

Den **NGC 574** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ (R ')SB(rs)b am Stärebild Sculptor um Südleche Stärenhimmel. De Wénkelduerchmiesser ass 1.1 × 0,7 arcmin.

Den Objet gouf den 1. September 1834 vum John Herschel entdeckt.

## Kuckt och
Iota Horologii

De **Iota Horologii** ass e gielen Zwergstär a läit 56 Liichtjoer vun eis ewech. Seng visuell Magnitude ass 5,4&nbsp;mag.

Am Joer 1999 hat de Martin Kürster en Exoplanéit entdeckt, dee ronderëm dëse Stär kreest. Den Numm vum Exoplanéit ass *[[Iota Horologii b]]*.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Enzyklopedie vun den extrasolare Planéite
Barry Lyndon

**Barry Lyndon** ass en amerikanesch-brittesche Film vum Stanley Kubrick aus dem Joer 1975 nom Roman *The Memoirs of Barry Lyndon* vum William Makepeace Thackeray. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt dem Barry Lyndon säi sozialen Opstieg awer och säin Niddergang an der europäescher Adelsgesellschaft.

## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
* De Film op Filmzentrale
* Fotoen op DVDBeaver
Die bitteren Tränen der Petra von Kant

**Die bitteren Tränen der Petra von Kant** ass en däitsche Film vum Rainer Werner Fassbinder aus dem Joer 1972. Et qss eng Adaptatioun vum Fassbinder sengem Theaterstéck mam selwechten Titel aus dem Joer virdrun.

## Ëm wat geet et am Film?
Déi räich Petra von Kant lieft mat hirer Sekretärin an enger Luxusvilla zu Bremen. Duerch eng Frëndin léiert si déi jonk Karin kennen. Si verléift sech an d'Karin a geet zesumme mat hir wunnen. Déi Liaisoun hält net laang, d'Karin an d'Petra kréie Sträit an d'Karin verléisst d'Petra. Fir sech ze tréischte fänkt d'Petra un ze drénken…

## Soss
2022 huet de François Ozon eng fräi Adaptatioun vum Film, mam Titel *[[Peter von Kant]]*, realiséiert.

## Um Spaweck
* Kritik op Filmzentrale
* De Film op DVDBeaver
Die Ehe der Maria Braun

** Die Ehe der Maria Braun** ass en däitsche Film vum Rainer Werner Fassbinder aus dem Joer 1979.
## Ëm wat geet et am Film?
Am Joer 1943 bestit d'Maria sech mam Zaldot Hermann Braun, deen awer erëm direkt zeréck un d'Front muss. Nom Krich kéint d'Noriicht den Hermann wier gefall. D'Maria versicht sech elo eleng duerch d'Liewen ze schloen. Si schafft an enger Bar a fänkt eng Bezéiung mam Bill, engem schwaarzen US-amerikaneschen Zaldot un. Dem Maria säi Mann war awer net dout, hie kënnt no laanger Zäit aus der Krichsgefaangeschaft zeréck…

## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert (2005)
* Kritik vum Roger Ebert (1979)
* De Film op filmzentrale
The Bridges of Madison County (Film)

** The Bridges of Madison County** ass en US-amerikanesche Film vum Clint Eastwood aus dem Joer 1995 no engem Roman vum Robert James Waller.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Francesca Johnson eng 40 Joer al lieft mat hirer Famill zu Winterset am Iowa. Wéi hire Mann an hir Kanner fir 4 Deeg fort op eng Ausstellung sinn, léiert si de Fotograf Robert Kincald kennen. De Robert huet si nom Wee gefrot fir eng vun den iwwerdeckte Brécken aus der Géigend ze fannen. Wéi si dem Robert de Wee net richteg erkläre ka fiert si einfach mat him bei déi Bréck. Tëschen deenen zwee entsteet eng Bezéiung déi déi 4 Deeg dauert wou hire Mann fort ass.

## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert (1980)
Il grande silenzio (Film 1968)

**Il grande silenzio** ass e franséisch-italieenesche Film vum Sergio Corbucci aus dem Joer 1968. 
## Ëm wat geet et am Film?
Am Wanter 1898 sinn am Utah déi kleng Bauere forcéiert Iwwerfäll ze maache fir net z'erhéngeren. Déi Räich engagéieren de Loco fir déi Arem z'erschéissen. Awer de stomme Gordon sicht sech géint de Loco ze wieren
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
The Gunfighter (Film 1950)

** The Gunfighter** ass en US-amerikanesche Western vum Henry King aus dem Joer 1950. 
## Ëm wat geet et am Film?
Den Jimmo Ringo, e Revolverheld wëll en neit Liewen ufänken. E kritt Sträit mam jonken Eddie an erschéisst deen. Dem Eddie seng dräi Bridder wëllen elo Revanche huelen…

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik.de
NGC 579

Den **NGC 579** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ Scd am Stärebild Triangulum um Nërdleche Stärenhimmel.  Den Astronom John Herschel hat den Objet den 22. November 1827 entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
*  SEDS
NGC 583

Den **NGC 583** ass eng lënsefërmeg Galaxie vum Hubble-Typ Sbo am Stärebild Cetus um südleche Stärenhimmel. Den Objet gouf am Joer 1886 vum US-amerikaneschen Astronom Francis Preserved Leavenworth entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
Gun Fury

** Gun Fury** ass en US-amerikanesche Film vum Raoul Walsh aus dem Joer 1953. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Slayton a seng Band iwwerfalen eng Postkutsch an där och de Sold vun Zaldote mat transportéiert gëtt…
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
The Hallelujah Trail

** The Hallelujah Trail** ass en US-amerikanesche Film vum John Sturges aus dem Joer 1965 no engem Roman vum William Gulick .

## Ëm wat geet et am Film?
E Convoi mat Whisky ass ënnerwee op Denver, awer d'Indianer hätten de Whisky gär fir sech an d'Damme vun der Liga géint den Alkohol versichen de Convoi ze stoppen…

## Um Spaweck
Jesse James (Film 1939)

**Jesse James** ass en US-amerikanesche Film vum Henry King aus dem Joer 1939 .

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt de Kampf vum Frank an Jesse James géint d'Eisebunnsgesellschaften…
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
Il giorno del giudizio

**Il giorno del giudizio** ass en italieenesche Film vum Mario Gariazzo aus dem Joer 1971.

## Ëm wat geet et am Film?
En Zaldot (Ty Hardin) deen aus dem Biergerkrich heem kënnt geet op d'Sich no de Mäerder vu senger Fra a vu sengem Jong...

## Um Spaweck
The Appaloosa (Film 1966)

** The Appaloosa** ass en US-amerikanesche Western vum Sidney J. Furie aus dem Joer 1966 no engem Roman vum Robert MacLeod.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt de Kampf tëschen dem Matt an dem Chuy fir en Appaloosa-Hengscht. Dernieft streide sech déi zwéin awer och wéinst enger jonker Fra, dem Trini.

## Um Spaweck
The Last Hard Men

**The Last Hard Men** ass en US-amerikanesche Film vum Andrew V. McLaglen aus dem Joer 1976 nom Roman *Gun Down* vum Brian Garfield .

## Ëm wat geet et am Film?
De Kapitän Sam Burgade, e pensionéierten Arizona Ranger, well seng Pensioun genéissen. Leider hat hien net dermat gerechent dat säin ale Feind den Zach Provo aus dem Prisong géif ausbriechen…

## Um Spaweck
Le désordre et la nuit

**Le désordre et la nuit** ass e franséische Film vum Gilles Grangier aus dem Joer 1958.
## Ëm wat geet et am Film?
De Patron vun engem Cabaret gëtt ermuert. D'Inspektere Vallois a Chaville sollen de Fall ënnersichen...

## Um Spaweck
* De Film op DVDclassic
Hoří, má panenko

**Hoří, má panenko** ass en tschechesch-italieenesche Film vum Miloš Forman aus dem Joer 1967.
## Ëm wat geet et am Film?
D'Pompjeeën aus enger klenger Stad hunn hire Bal op deem eng Miss soll gewielt ginn an hiren eelste Member soll och geéiert ginn.
## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert (2002)
* Kritik vum R. Ebert (1969)
* De Film op filmzentrale.com
La dénonciation

**La dénonciation** ass e franséische Film vum Jacques Doniol-Valcroze aus dem Joer 1962.
## Ëm wat geet et am Film?
De Filmproduzent Michel Jussieu (Maurice Ronet) geet mueres an e Cabaret well en do eppes leie gelooss hat. Do entdeckt hien d'Läich vun engem rietsextreme Journalist. Ier hie ka reagéiere gëtt hie vun engem Onbekannten niddergeschloen...

## Um Spaweck
* Plakat vum Film
* De Film op der IMDb
L'eau à la bouche

** L'eau à la bouche** ass e franséische Film vum Jacques Doniol-Valcroze aus dem Joer 1960.

## Ëm wat geet et am Film?
Dräi Koppele verbréngen eng Zäit an engem Schlass an de Pyrenäen.

## Um Spaweck
Le Gentleman d'Epsom

**Le Gentleman d'Epsom** ass e franséisch-italieenesche Film vum Gilles Grangier aus dem Joer 1962.
## Ëm wat geet et am Film?
De Richard Briand-Charmery beréit seng Clienten op wat fir e Päerd si bei de Päerdscoursse solle setzen…

## Um Spaweck
Claude Criquielion

De **Claude Criquielion**, gebuer den 11. Januar 1957 an der Gemeng Lessines, a gestuerwen den 18. Februar 2015 zu Aalst, war e belsche Vëlossportler a Lokalpolitiker. Hie war Profi vun 1979 bis 1991.

Am Joer 1984 war de Caude Criquielion Weltmeeschter op der Strooss.

## Um Spaweck

* De Criquielion op der memoire du cyclisme
NGC 770

Den **NGC 770** ass eng elliptesch Galaxie vum Hubble-Typ E3 am Stärebild Aries. Si läit ronn 115 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 40.000 Liichtjoer.

Ongewéinlech un dësem Objet ass, datt säi Kärberäich entgéintgesat zu de baussenzege Beräicher rotéiert. Well den NGC 770 an den NGC 772 gravitativ gebonne sinn, kéinte méiglecherweis d'Gezäitekräften dofir verantwortlech sinn.
Béid Galaxië sinn zesummen als Arp 78 am Arp-Katalog verzeechent.

D'Galaxie gouf den 3. November 1855 vum Parsons sengem Assitent R. J. Mitchell entdeckt

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 770 op wikisky.org
R. J. Mitchell

**R. J. Mitchell** ass den Numm vu follgende Persounen:

*R. J. Mitchell, en ireschen Astronom.
*R. J. Mitchell, en englesche Fligerbauer.

## Kuckt och
*de Familljennumm Mitchell
The Gauntlet (Film 1977)

** The Gauntlet** ass en US-amerikanesche Film vum Clint Eastwood aus dem Joer 1977.

## Ëm wat geet et am Film?
De Policeinspekter Ben Shockley soll d'Gus Mally vu Las Vegas op Phoenix féiere fir datt si do an engem Prozess als Zeien aussoe kann. D'Mafia a korrupt Poliziste wëllen dat net zouloossen…
## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
* De Film op DVDbeaver
Full Metal Jacket

**Full Metal Jacket** ass en US-amerikanesche Krichsfilm vum Stanley Kubrick aus dem Joer 1987 no dem Roman *The Short Timers* vum Gustav Hasford.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film spillt an de Joren 1967 an 1968. Den éischten Deel vum Film weist d'Ausbildung vun US-amerikanesche Rekruten. Am zweeten Deel gëtt den Asaz vun den Zaldoten am Vietnamkrich gewisen.
## Um Spaweck
* De Film op outnow.ch
Michelle Thaller

D**'Michelle L. Thaller**, gebuer am Joer 1970 zu Waukesha, Wisconsin, ass eng US-amerikanesch Astronomin an Astrophysikerin.

## Liewen
D'Michelle Thaller hat 1988 hire Schoulofschloss op der *Waukesha South High School* gemaach. Hiren uschléissende Studium an der Astrophysik huet si 1992 mat enger Bacheloraarbecht iwwer Prezisiounsmiessunge vun Duebelstären op der Harvard Universitéit absolvéiert. Op der Georgia State Universéit huet si dunn e Studium iwwer de Kollisiounswand an no Duebelstäre gemaach an huet schliisslech 1998 zum Ph.D. promovéiert. Vun 1999 bis 2008 war si am Infrared Processing and Analysis Center an dunn als *Manager of the Education and Public Outreach program* fir d'Spitzer-Weltraumteleskop am California Institute of Technology engagéiert. Aktuell ass si *assistant director* fir Wëssenschaftskommunikatioun am Goddard Space Flight Center.

D'Thaller ass an onreegelméissegen Ostänn als Gaascht vu verschiddene Wëssenschaftssendungen an der Televisioun ze gesinn. Ausserdeem schreift si reegelméisseg Artikele fir The Christian Science Monitor.

D'Thaller ass mam Ingenieur Andrew Booth bestuet a lieft am Maryland.

## Um Spaweck
*  Michelle Thaller op Twitter
*  http://www.pbs.org/wgbh/nova/blogs/secretlife/space-science/michelle-thaller/
Mitchell (Familljennumm)

**Mitchell** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
*Arthur Mitchell, amerikaneschen Dänzer deen déi éischt *Black classical ballet company* gegrënnt hat
*Billy Mitchell, amerikanesche Pilot a Generol 
*Cameron Mitchell, amerikanesche Schauspiller
*Gordon Mitchell, amerikanesche Bodybuilder a Schauspiller
*John Mitchell, amerikanesche Komponist
*Maria Mitchell, amerikanesch Astronomin
*Margaret Mitchell, amerikanesch Schrëftstellerin
*Mitch Mitchell, englesche Batteur 
*R. J. Mitchell, englesche Fligerbauer
*R. J. Mitchell, ireschen Astronom
*Thomas Mitchell, amerikanesche Schauspiller
*Yvonne Mitchell, amerikanesch Schauspillerin

## Um Spaweck
Drouatert

D**'Drouatert** ass eng Baach an der belscher Provënz Lëtzebuerg an e lénksen Niewefloss vun der Atert um Territoire vun der Gemeng Atert.

## Chaînage
Äerdfunkplaz

Eng **Äerdfunkplaz** ass no der Definitioun vun der internationaler Telekummunikatiounsunioun eng Funkplaz, déi entweeder op der Äerd oder zum gréissten Deel an der Äerdatmosphär läit, an déi dozou bestëmmt ass,

* mat enger oder méi Weltraumfunkplazen oder
* mat enger oder méi Funkplazen vun der selwechter Aart iwwer een oder méi Satellitten déi reflektéieren oder aner Weltraumkierper

de Radioverkéier ofzewéckelen.

Normalerweis hunn Äerdfunkplaze Parabolantenne fir den Empfank vu Radiowelle respektiv d'(Funk-)Ausstralung vu Radiowellen iwwer Satellite-Fudderverbindungen (engl. *feeder links*) an definéierte Radiofrequenzberäicher, déi dem betreffende Radiodéngscht zougewise sinn an an deenen d'Äerdfunkplaz op d'mannst eng Funkfrequenz vun der zoustänneger Frequenzverwaltung krut. Déi Antennen hu grouss Antennegewënner, sinn am Azimutwénkel an am Elevatiounswénkel fräi beweegbar, ginn exakt op e geostationäre Satellit ausgeriicht, kënnen awer och der Äerdëmlafbunn vu Satellitten nofollegen.

## Änlech Theemen
* Radioteleskope gläichen de Parabolspigele vun den Äerdfunkplaze, sinn awer reng Empfänger (bei Radarastronomie och Sender) fir d'Observatioun vu verschiddenen Objeten am Weltraum.
* Satellittestatioune gi bei der geodetescher Observatioun vu kënschtlechen Äerdsatellitte gebraucht.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Internationale Fernmeldeunion
Granat (Satellit)

De **Granat** (russesch: Гранат) war e sowjetrussesche Röntgenstralesatellit, deen als Kollektivwierk tëscht der Sowjetunioun a Frankräich entstoung. De 5 Tonne schwéiere Satellit gouf den 1. Dezember 1989 mat enger Proton-K/D-1-Rakéit vun der Weltraumgare Baikonur an en exzentreschen 2.000 op 200.000&nbsp;km héijen Orbit mat enger Bunnschréi vun 51,6° bruecht. En hat eng Ëmlafzäit vu véier Deeg.

De Satellit huet vun 1989 bis 1998 geschafft an ass zënter 1994 spinstabiliséiert. D'Aktivitéite waren de 27. November 1998 fäerdeg. De Satellit Granat hat véier Haaptinstrumenter. Dat waren de franséische Röntgenteleskop *[[SIGMA (Teleskop)|SIGMA]]*, deen an engem Beräich tëscht 30 an 1000&nbsp;keV geschafft hat, dat russescht Teleskop *Art-P*, d'Iwwerwaachungsinstrument *Watch* an de Gammastralendetekter *Phebus*.
U Bord waren nach aner Instrumenter aus Dänemark a Bulgarien.

Banne véier Joer huet de Satellit Granat vill Galaxien an erreechbar Rëntgestralen ënnersicht, déi baussenzeg vun eiser Galaxis leien. Duerno gouf hie fir weider Ënnersich vun anere Objete benotzt. Doriwwer eraus huet de Granat eenzegaarteg Fotoe vum Zentrum vun eiser Galaxis gemaach, souwéi och vu Kandidate fir schwaarz Lächer.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA-Säit zum Sigma-Teleskop
*  Encyclopedia Astronautica: Granat
Major Dundee

**Major Dundee** ass en US-amerikanesche Film vum Sam Peckinpah aus dem Joer 1965 .

## Ëm wat geet et am Film?
De Major Dundee decidéiert fir mat sengen Zaldoten den Indianerchef Sierra Chariba ze verfollegen, deen Zaldote vum Dundee a Leit aus engem Duerf ermuert huet.

## Um Spaweck
Mathias Glaesener

De **Mathias Glaesener**, gebuer den 10. August 1858 zu Dikrech, a gestuerwen den 21. Oktober 1924 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Jurist a Member vum Staatsrot.

No sengem Studium vum Droit gouf hien de 25. November 1880 den Eed als Affekot vereedegt.

De 5. Mee 1885 gouf hie Substitut zu Dikrech.

Den 2. Dezember 1893 gouf hien Untersuchungsriichter an der Stad Lëtzebuerg.

Den 11. Dezember 1894 gouf hien Avocat-Général an der Stad Lëtzebuerg.

Den 31. Mäerz 1914 gouf hie Procureur général d'Etat.

De 4. November 1914 gouf hie Member vum ieweschte Militärgeriicht.

Hie war vum 30. September 1902 bis zu sengem Doud Member vum Staatsrot.

## Gielercher

* 
* Grand officier de la Couronne d'Italie.
Klouschter Swjatohirsk

D**'Klouschter vun der Helleger Himmelfaart vu Swjatohirsk** (Свято-Успенська Святогірська Лавра/Swjato-Uspenska Swjatohirska Lawra) ass e Klouschter vis-à-vis vun der Stad Swjatohirsk, am Stadkrees vu Slowjansk am Oblast Donezk, an der Ukrain.

Et steet um rietsen Uwänner vum Floss Siwerskyj Donez, um Fouss vum Hank vun engem Bierg aus Kräidfiels, dem *Hellege Bierg* (swjata hora – Swjatohirsk).

## Geschicht
D'Klouschter soll entweeder vu byzantinesche Pateren, oder awer ëm 1240 vu Patere vu Kiew gegrënnt gi sinn. Déi éischt schrëftlech Quelle sinn aus der éischter Hallschecht vum 16. Joerhonnert (1526).

1787 wärend der Regierung vun der Katharina II. gouf d'Klouschter opgeléist. 1844 gouf et nees a Betrib geholl. Bis 1914 war et eent vun de wichtegste Kléischter vu Russland. 1922 gouf et nees opgeléist an an e Sanatorium ëmfunktionéiert.

1992 gouf et alt nees eng Kéier als Klouschter opgemaach. Den 29. Dezember 2003 war eng Feier fir den Ofschloss vun de Renovatiounsaarbechten an d'Restitutioun vun de Lännereien, déi zum Klouschter gehéiert haten.

Haut (Stand: 2015) liewen do eng 100 Persounen, an all Joer gëtt et der méi.

An der Sëtzung vum Hellege Synod vun der ukrainesch-orthodoxer Kierch, den 9. Mäerz 2005, presidéiert vum Metropolit Wladimir vu Kiew a vun der ganzer Ukrain, krut d'Klouschter de Status vun enger Lawra accordéiert.

## Um Spaweck
NGC 575

Den **NGC 575 ** = **IC 1710** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ SB(rs)c am Stärebild Pisces op der Ekliptik. Si ass ronn 145 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vu ronn 70.000 Liichtjoer.

Den Objet gouf de 17. Oktober 1876 vum Édouard Stephan entdeckt an als NGC 575 ageschriwwen an den 18. Januar 1896 vum Stéphane Javelle als IC 1710 opgelëscht.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
NGC 794

Den **NGC 794** ass eng lënsefërmeg Galaxie vum Hubble-Typ E/S0 am Stärebild Aries.
Si ass zirka 385 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vu ronn 190.000 Liichtjoer.

Den Objet gouf de 15. Oktober 1784 vum Astronom Wilhelm Herschel entdeckt 
.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
LuxGovSat

**LuxGovSat S.A.**, gekierzt **GovSat**, ass den Numm vun enger Aktiegesellschaft, déi den 12. Februar 2015 als eng Joint Venture vum Lëtzebuerger Staat an der Société européenne des satellites (SES), déi jee 50 % vun de Parten hunn, gegrënnt gouf.

Si bedreift en Telekommunikatiounssatellit fir militäresch a staatlech Zwecker, den SES-16/GovSat, dee beim US-amerikanesche Constructeur Orbital ATK bestallt gouf an den 31. Januar 2018 op d'Orbitalpositioun 21,5° Ost bruecht gouf fir Europa, de Mëttleren Osten an Afrika ofzedecken.

De Lëtzebuerger Staat léisst seng Bedeelegung an déi vun der SES, wat zweemol 50 Milliounen Euro ausmécht, (derbäikommen der 125, déi geléint ginn) als Kontributioun zu der Verdeedegung vum Land bei der NATO urechnen. D'NATO fuerdert nämlech vun hire Memberen, datt si 2 Prozent vum PIB fir Verdeedegungszwecker sollen ausginn - wouvu Lëtzebuerg bis dohin, mat ronn 200 Milliounen d'Joer (wat ca. 0,4 Prozent vum BIP entsprach huet) wäit ewech war. Sou kommen 100 Milliounen d'Joer bäi, an d'NATO kann d'Kapassitéite vum Satellit 10 Joer laang fir sech ausnotzen.

Den éischten Direkter (*Chief Executive Officer* (CEO)) ass de Patrick Biewer.
Tafelberg (Kapstad)

Den **Tafelberg** (Afrikaans: *Tafelberg*, Englesch: *Table Mountain*) ass e sougenannten *[[Mesa|Tafelbierg]]* am Südweste vu Kapstad a Südafrika, a wéinst senger imposanter Form d'"Markenzeeche" vun där Stad.

Den héchste Punkt vum Massiv vum Tafelberg ass de Maclear's Beacon eng kënschtlech Landmaark op enger Héicht vun 1.087 Meter um nordëstleche Wutz vum Fielsplateau. De Bierg läit am Table Mountain National Park an huet eng Fläch vu ronn 6.500 Hektar.

## Um Spaweck
János Áder

De **János Áder**, gebuer den 9. Mee 1959 zu Csorna an Ungarn, ass en ungaresche Politiker (Fidesz). Hie war vum 2. Mee 2012 bis den 10. Mee 2022 President vun der Republik Ungarn.

Den Áder huet op der Loránd-Eötvös-Universitéit zu Budapest Droit studéiert an duerno op der Ungarescher Akademie vun de Wëssenschaften (*Magyar Tudományos Akadémia*, MTA) um Institut fir Soziologie geschafft. Hie war 1988 Grënnungsmember vun der Fidesz-Partei (*Fiatal Demokraták Szövetsége*, "Unioun vun de Jonken Demokraten"), der haut  gréisster konservativer Partei am Land. Bei de Walen 1990 an 1994 war hien hire Walkampfchef. Duerno war e bis 1997 Vizepresident, a bis 2003 President *faisant fonction*.

Hie war vun 1990 bis 2009 Deputéierten am ungaresche Parlament a vun 1998 bis 2002 Parlamentspresident. Duerno war e bis 2006 Fraktiounspresident vu senger Partei a vun 2006 bis 2009 Vizepresident vun der Chamber. Vun 2009 bis zu senger Nominéierung zum President vun Ungarn war hien Deputéierten am Europaparlament.

## Um Spaweck
NGC 501

Den **NGC 501** ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Pisces, déi ongeféier 207 Millioune Liichtjoer vun eis ewech läit. D'Galaxie gouf den 28. Oktober 1856 vum ireschen Astronom William Parsons entdeckt.

## Um Spaweck
* Fënnef Galaxienclusteren fir den Hierscht
* NGC 507 Group in Pisces
* SEDS

## Kuckt och
Saljut 4

**Saljut 4** war eng sowjetesch Raumstatioun, déi de 26. Dezember 1974 mat enger Proton-K-Rakéit an eng Äerdëmlafbunn bruecht gouf. Si ass den 2. Februar 1977 beim Neesantrëtt an d'Äerdatmosphär vergloust. Wärend hirer Betribszäit gouf si mat zwou Ekippe bemannt: fir d'éischt mam Alexei Gubarew an dem Georgi Gretschko mam Raumschëff Sojus 17, duerno mam Pjotr Klimuk an dem Witali Sewastjanow mat Sojus 18. E weidere Besuch war mam onbemannte Raumschëff Sojus 20.

## Technesch Daten
* Längt: 15,8 m
* Duerchmiesser: max. 4,15 m
* Bewunnbare Raum: 90 m³
* Startmass: 18.900&nbsp;kg
* Solarzellefläch: 60 m²
* Zuel vu Solarzellen: 3
* Elektresch Leeschtung: 4&nbsp;kW
* Zuel vu Kopplungsadapter: 1

## Fuerschungsapparaten
Am Ganzen ware ronn 2&nbsp;t Fuerschungsapparate u Bord, ënner anerem:
* dat 25&nbsp;cm Sonnenteleskop OST-1 (eng Entwécklung vum Krim-Observatoire)
* de Reflexiounsspektrometer KDS-3 
* de Sonnespektrometer KSS-2
* den Infraroutteleskop ITS-P 
* d'Erfaassungsinstrument fir Meteorstoff MMK-1 an neutral Deelercher „Rjabina“
* de Massespektrometer „Spektr“
* den Temperatursensor fir déi baussenzeg Äerdatmosphär „Emissija“ 
* d'Äerdobservatiounsinstrumenter KATE-140, KATE-500 a BA-SK 
* den Telefotometer „Mikron“,
* weider Instrumenter fir medizinesch an technologesch Experimenter

## Kuckt och

* Saljut-Programm

## Um Spaweck
*  Alexander Anikeev: Orbital station "Salyut-4"
*  Robert Christy: Salyut 4
*  Encyclopedia Astronautica: Salyut 4