open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jean-Marie Poiré

De **Jean-Marie Poiré**, gebuer den 10. Juli 1945 zu Paräis, ass e franséische Filmproduzent, Dréibuchauteur a Filmregisseur.

Hien ass de Jong vum Filmproduzent Alain Poiré.

## Filmer
### als Regisseur
* *[[Les petits câlins]]* (1978)
* *Retour en force* (1980)
* *Les hommes préfèrent les grosses* (1981)
* *[[Le père Noël est une ordure]]* (1982)
* *[[Papy fait de la résistance]]* (1983)
* *Twist again à Moscou* (1986)
* *Mes meilleurs copains* (1989)
* *L'opération Corned-Beef* (1991)
* *[[Les Visiteurs]]* (1993)
* *Les anges gardiens* (1995)
* *Les Visiteurs II* (1998)
* *Just Visiting* (2001) (als Jean-Marie Gaubert)
* *Ma femme... s'appelle Maurice* (2002)

### Dréibuchauteur
* *[[Faut pas prendre les enfants du bon Dieu pour des canards sauvages]]* (1968) vum Michel Audiard
* *Une veuve en or* (1969) vum Michel Audiard
* *Elle boit pas, elle fume pas, elle drague pas, mais... elle cause!* (1970) vum Michel Audiard
* *Le drapeau noir flotte sur la marmite* (1971) vum Michel Audiard
* *Elle cause plus... elle flingue* (1972) vum Michel Audiard
* *[[Quelques messieurs trop tranquilles]]* (1973) vum Georges Lautner 
* *[[Comment réussir quand on est con et pleurnichard]]* (1974) vum Michel Audiard
* *Pas de problème !* (1975) vum Georges Lautner
* *On a retrouvé la septième compagnie* (1975) vum Robert Lamoureux
**[[Dracula père et fils]]* (1976) vum Édouard Molinaro
* *La septième compagnie au clair de lune * (1977) vum Robert Lamoureux
**Monsieur papa* (1977) vum Philippe Monier
* *Est-ce bien raisonnable ?* (1981) vum Georges Lautner

## Um Spaweck
Charles Bettendorf

De **Charles Bettendorf**, gebuer den 10. August 1863, a gestuerwen den 30. Januar 1929 zu Munneref, war e lëtzebuergeschen Industriellen.

1896 war hien ee vun de Grënner vun der Société anonyme des hauts-fourneaux de Differdange. Aner Engagementer waren ë.&nbsp;a. d'Bauindustrie an d'Munnerefer Mineralwaasser. Verschidde Jugendstilhaiser an der Biederstrooss zu Munneref goufen 1901 a sengem Optrag gebaut.

De Charles Bettendorf huet 1910, vum 5. bis den 12. Juni, d'"Semaine d'aviation de Mondorf" op senger Proprietéit zu Munneref organiséiert. Hie war de Besëtzer vum éischte Fliger, deen zu Lëtzebuerg geflunn ass. Dësen Doppeldecker, vum Gabriel Voisin gebaut a mat engem fofzegpäerdege V8 *[[Antoinette (Firma)|Antoinette-Motor]]* ekipéiert, gouf 1909 an der Villa Louvigny ausgestallt an huet um Concours zu Munneref deelgeholl.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Munneref eng Strooss no him genannnt.
## Literatur
* ''Charles Bettendorf'' op industrie.lu
* ''Déifferdanger Schmelz'' op rail.lu

## Illustratiounen
Ensembel vu fënnef Haiser am Jugendstil, déi de Bettendorf zu Munneref an der Biederavenue baue gelooss huet.

Fichier:Munneref 16 avenue des Bains.JPG
Fichier:Munneref 14-16 avenue des Bains.JPG
Fichier:Munneref 8-16 avenue des Bains.JPG
Fichier:Biederstrooss Jugendstil.jpg
Barthélemy Foehr

De **Barthélemy (Bartholomaeus) Foehr (Föhr)**, gebuer den 3. Dezember 1773 zu Iechternach, an do gestuerwen de 27. Dezember 1855, war e lëtzebuergesche Gierwer, Proprietär a Gemengepolitiker.

Hie war Buergermeeschter vun Iechternach vum 10. Mäerz 1819 bis den 8. Januar 1820, a vum 2. Januar 1822 bis den 1. Januar 1823.

De Barthélemy Foehr war de Fils vum Balthasar Foehr an der Lucie Bernard(y). Am Joer 1806 huet hie sech mat der Lucie Wagener (Wagner) bestuet. D'Koppel huet op der Maartplaz, Eck Lëtzebuerger Strooss, gewunnt an hat véier Kanner:
* A. Marie (* 27. 2. 1810), bestuet de 14. Januar 1835 mam Charles Bech (1. Bestietnes), Gierwer vu Gréiwemaacher;
* Christine (*10. 11. 1820), bestuet den 8. Januar 1840 mam Charles Bech (2. Bestietnes); si waren d'Grousseltere vum Staatsminister Jos Bech;
* Jean Mathias (*2. 3. 1819), Gierwer, Deputéierten, Buergermeeschter vun Iechternach;
* Jean Pierre (*11. 5. 1824), Jurist, Magistrat, Chamberspresident an Diplomat.
Balthasar Foehr

De **Balthasar Foehr (Föhr)**, gedeeft den 19. Mäerz 1741 zu Tréier, a gestuerwen de 16. Februar 1808 zu Iechternach, war Metzler zu Iechternach.

Den 2. Juli 1766 huet hie sech zu Tréier an der Par St. Laurentius mat der Lucie Bernard(y) (*1746) vun Iechternach bestuet. D'Koppel huet op der Maartplaz gewunnt an hat 4 Jongen: Jean (*1772), Bartholomäus (*1773), Joseph (*1780) a Mathias (*1776).

De Jean gouf Metzler an Hotelier, de Bartholomäus Gierwer, de Joseph Metzler; vum Mathias ass nëmme gewosst, datt hi Jonggesell bliwwen ass.

De Balthasar Foehr war ee vun deenen Iechternacher Bierger, déi zesumme mam Paschtouer Nikolaus Zahlen vun Eppelduerf, dem Vikar Willibrord Meyers vu Beefort, dem Pater Placidus Thill aus der Abtei, d'Schanke vum Willibrord, déi franséisch Zaldoten an der Nuecht vum 7. op den 8. August 1794 aus deem sengem Graf geholl an an der Abteikierch verstreet haten, agesammelt a mat heem geholl hunn, fir se a Sécherheet ze bréngen.

## Literatur
* Muller, J.C., 1989. *Familiengeschichtliche Untersuchung über das Paar Emile Mayrisch - Aline de Saint Hubert.* In: Galerie 7(1989) N° 1, S. 7-40.
* Staud, R.M. & J. Reuter, 1952. *Die kirchlichen Kunstdenkmäler der Stadt Echternach.* St. Paulus Druckerei, Luxemburg, S. 62-63.
Jean Pierre Foehr

De **Jean Pierre Godefroy Foehr (Föhr)**, gebuer den 11. Mee 1824 zu Iechternach an do gestuerwen de 26. Mee 1875, war e lëtzebuergesche Jurist, Magistrat, Deputéierten an Diplomat.

De Jean Pierre Foehr huet seng Carrière am Joer 1850 als Affekot zu Dikrech ugefaangen. 1859 ass hie Riichter beim Tribunal zu Lëtzebuerg ginn; 1868 gouf hie Vizepresident vun deem Tribunal; 1872 krut hien eng Nominatioun als *"conseiller à la Cour supérieure de justice"*.

Hie war Deputéierte vum Kanton Iechternach vun 1854 bis 1856 a vun 1862 bis 1875. Hie war Vizepresident vun der Chamber wärend de Sessiounen 1868, 1869, 1873 an 1874. Wéi de Félix de Blochausen de 26. Dezember 1874 Generaldirekter (Minister) gouf, ass de Foehr an deem senger Plaz Chamberspresident ginn.

Am Abrëll 1867 ass de Foehr lëtzebuergesche *"chargé d'affaires"* zu Berlin ginn, eng Aufgab, déi hien nieft senger Aktivitéit an der Chamber an um Geriicht erfëllt huet.

Hie war de Fils vum Barthélemy Foehr an de Brudder vum Jean Mathias Foehr. Hie selwer war net bestuet.

Zesumme mam Norbert Metz an dem Léon Wurth war de Jean Pierre Foehr Coauteur vum *Rapport de la commission nommée par l'Assemblée des États pour examiner la question de la liquidation entre le Grand-Duché de Luxembourg et les Pays-Bas.* (V. Bück, Luxembourg 1868, 18 S.).

## Gielercher

* 
* Chevalier de 2e classe de l'Aigle rouge de la couronne de Prusse

## Literatur
* Neyen, A., 1876. *Biographie Luxembourgeoise. Histoire des hommes distingués originaires de ce pays considéré à l'époque de sa plus grande étendue ou qui se sont rendus remarquables pendant le séjour qu'ils y ont fait.* Tome 3. J. Joris, Luxembourg, 490+XXXI+XII S. + table gén. alphabét. (Jean-Pierre-Godefroy Foehr: S. 134-135).
* Luxemburger Wort 1875, Nr. 123 (28. Mai), S. 1 [J.P. Föhr †]. http://www.eluxemburgensia.lu:80/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=876637&search_terms=#issue:876637|page:1
* Luxemburger Wort 1875, Nr. 125 (31. Mai), S. 1 [Poleemik ëm d'Missioun zu Berlin]. https://web.archive.org/web/20221205165510/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=876565&search_terms=#issue:876565|page:1
Jean Foehr (Hotelier)

De **Jean Foehr (Föhr)**, gebuer de 25. Februar 1770 zu Tréier, a gestuerwen de 25. August 1842 zu Iechternach, war Metzler an Hotelier zu Iechternach.

Hie war de Fils vum Balthasar Foehr an der Lucie Bernard(y).

Den 29. September 1797 huet hie sech mat der Anne Marie Schiltz (1778-1821) bestuet. D'Koppel huet a "Beerkes" (rue de la Montagne) gewunnt, wou si den "Hôtel du Cerf" haten. Hir Kanner waren:

*Jean Michel Foehr (*1804), dee Präses vum Seminaire gouf.
*Lucie Foehr (*1807), déi sech de 24. November 1824 mat dem Dokter Jean-Mathias Mayrisch bestuet huet. Si waren d'Grousseltere vum Émile Mayrisch.
* Margareta Foehr (*1809), déi sech de 6. Februar 1833 mat dem Jean-Henri Dondelinger jun. bestuet huet.

## Literatur
* Muller, J.C., 1989. *Familiengeschichtliche Untersuchung über das Paar Emile Mayrisch - Aline de Saint Hubert.* In: Galerie 7(1989) N° 1, S. 7-40.
* Staud, R.M. & J. Reuter, 1952. *Die kirchlichen Kunstdenkmäler der Stadt Echternach.* St. Paulus Druckerei, Luxemburg, S. 62.
Antonin Mercié

**Marius Jean Antonin Mercié**, gebuer den 30. Oktober 1845 zu Toulouse, a gestuerwen den 13. Dezember 1916 zu Paräis, war e franséische Sculpteur a Moler.

## Wierker
* Skulptur vum *[[Wëllem II. vun Holland|Wëllem II]]* als Deel vum Wëllem II-Monument um Knuedler an der Stad Lëtzebuerg 
* Monument fir de *[[Jules Ferry]]* zu Saint-Dié-des-Vosges
* Monument fir de *[[Paul Baudry]]* um Père Lachaise-Kierfecht zu Paräis

## Um Spaweck
Catherine Zeta-Jones

D**'Catherine Zeta-Jones**, CBE, gebuer de 25. September 1969 zu Swansea a Wales, ass eng walisesch Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino (Auswiel)
* 1992: *Christopher Columbus - The Discoverer* vum John Glen
* 1993: *Splitting Heirs* vum Robert Young
* 1996: *The Phantom* vum Simon Wincer
* 1998: *The Mask of Zorro* vum Martin Campbell
* 1999: *Entrapment* vum Jon Amiel
* 1999: *The Haunting* vum Jan de Bont
* 2000: *Traffic* vum Steven Soderbergh
* 2003: *Intolerable Cruelty* vum Joel Coen
* 2004: *The Terminal* vum Steven Spielberg
* 2004: *Ocean's Twelve* vum Steven Soderbergh
* 2005: *The Legend of Zorro* vum Martin Campbell
* 2007: *No Reservations* vum Scott Hicks
* 2012: *Lay the Favorite* vum Stephen Frears
* 2012: *Playing for Keeps* vum Gabriele Muccino
* 2013: *Broken City* vum Allen Hughes
* 2013: *Side Effects* vum Steven Soderbergh
* 2013: *Red 2* vum Dean Parisot

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
* Hir Fiche op der IMDb
Jennifer Lopez

D**'Jennifer Lynn Lopez**, och als *J.Lo* bekannt, gebuer de 24. Juli 1969 zu New York City, ass eng US-amerikanesch Sängerin, Dänzerin, Schauspillerin an Designerin.
## Liewen a Karriär

## Discographie

## Um Spaweck
Victor Peter

De **Victor Peter**, gebuer 1840 zu Paräis, och do gestuerwen 1918, war e franséische Medailleur a Sculpteur.

## Wierker
* Skulptur vum Päerd als Deel vum Wëllem II-Monument um Knuedler an der Stad Lëtzebuerg 
* Grupp a Bronze *Les Oursons*, um Square Saint-Lambert zu Paräis
* Grupp a Bronze *Lioness and Cubs*, am Prospect Park zu New York City

## Literatur
* Guillot Jacqueline, 1996. *Victor Peter 1840-1918, thèse de doctorat de l'université de Paris IV Sorbonne, soutenue sous la direction de Bruno Foucart*

Fichier:Victor Peter Les oursons.jpg|Les oursons
Fichier:Reiterstandbild-WilhelmII-Luxemburg.jpg|Wëllem-II.-Reiderstatu um Knuedler

## Um Spaweck

*Kuerz Biographie op Franséisch
Eau Claire (Wisconsin)

**Eau Claire** ass eng Stad am Bundesstaat Wisconsin an de Vereenegte Staate vun Amerika.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Stad
Lucie Foehr

D**'Lucie Foehr (Föhr)**, gebuer den 21. Mäerz 1807 zu Iechternach, an do gestuerwen, den 20. Abrëll 1887, war d'Duechter vum Metzler an Hotelier Jean Foehr.

Si ass de 24. November 1824 am Alter vu siwwenzéng Joer mat dem Dokter Jean-Mathias Mayrisch bestuet ginn. Si war d'Groussmamm vum Émile Mayrisch.
Passerell Gaalgebierg Esch-Uelzecht

D**'Passerell fir op de Gaalgebierg, zu Esch-Uelzecht** ass eng Foussgängerbréck, fir vum Zentrum vun der Stad Esch, iwwer d'Eisebunnsschinnen ewech, an den Escher Park an op de Gaalgebierg ze kommen.

Se steet nieft der Jugendherberg an der Gare Esch-Uelzecht, um *Rond-Point de la Gare*. Architekte waren de Büro Metaform mam Ingenieursbüro T6 Ney&Partners. Se ass aus Stol (iwwer 200 Tonne goufe verschafft) a besteet aus engem Trapenhaus mat Lift, an enger Bréck vun 110 m Längt an enger Héicht vun 21 Meter. Se ass bausse wäiss a bannen, an der iwwerdaachter Bréck, routbrong. Owes gëtt se beliicht.

D'Passerell gouf de 24. November 2009 ageweit. Se huet 3,4 Milliounen Euro kascht.

Am Februar 2011 gouf si vun de Lieser vum Architektur-Website Archdaily.com zum *Building of the Year 2010* an der Kategorie *Public facilities* gewielt.

## Um Spaweck
* Andrew Rosenberg: "Bridge in Esch." op *archdaily.com*
* "Back to the future". In: *den escher* 10/2007, S.10-11.
Huifbed-Fueren

**Huifbed-Fuere** besteet doran, fir eng Baatsch (nl: *huif*) tëscht zwee Päerd ze hänken, déi als Bett fir e Kranken déngt, deen ee sou mat therapeuteschem But spadséiere féiere kann.
Édouard Mayrisch

De **Jean Mathias Édouard Mayrisch**, gebuer den 19. September 1825 zu Iechternach, a gestuerwen den 21. Juni 1873 zu Tréier, begruewen den 23. Juni 1873 zu Weimeschkierch, war e lëtzebuergeschen Dokter.

Den Édouard Mayrisch war de Fils vum Jean-Mathias Mayrisch an der Lucie Foehr.

Hien huet zu Léck, Bonn, Heidelberg a Würzburg, wou hien 1850 promovéiert huet, studéiert. Seng lëtzebuergesch Examen huet hien 1851 (Doktorat an der Medezin), 1852 (Doktorat an der Chirurgie) an 1853 (Doktorat an der Gebuertshëllef) gemaach. Vun 1853 un huet hien eng kuerz Zäit zu Iechternach praktizéiert, fir sech dann awer am Mäerz 1854 zu Eech nidderzeloossen, wou hien ënner anerem och d'Fleeg vun de Kranken a Verwonnte vun der Belegschaft vun der Eecher Schmelz, déi e Spidolssall ageriicht hat, iwwerholl huet.

De 26. Januar 1860 huet hie sech mat der Mathilde Metz, Duechter vum Adolphe Metz an Niess vum Norbert Metz, bestuet.

E puer Méint viru sengem Doud hat den Édouard Mayrisch de Poste vum Chefdokter vun der uganks 1873 ageweiter Clinique St. Joseph zu Eech iwwerholl.

Hie war de Papp vum Paul Mayrisch (1861-1915), dee vun 1911 bis 1915 Buergermeeschter vun der Gemeng Eech war, a vum Émile Mayrisch (1862-1928). D'Duechter Mathilde Mayrisch (1867-1913) war mam Dr. Prosper Leclère, dem Direkter vum Diddelenger Spidol, bestuet.

## Literatur
*Fonck, G., 1873. *Doctor Eduard Mayrisch. Nekrologische Skizze.* Bulletin de la Société des Sciences Médicales du G.-D. de Luxembourg 1873, S. XI-XIV.
*Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg. Band 2/3 (H-R)*. Eigenverlag, Luxemburg, S. 653-1342 (J.M.E. Mayrisch, S. 1033-1034).
*Massard, J.A. (1988): *[https://massard.info/pdf/Massard_1988_Cholera_2021.pdf Echternach und die Cholera.]* Publications du Centre universitaire de Luxembourg, Département des sciences: Biologie-Chimie-Physique, fasc. 1, 259 S. (Ein Echternacher in Eich, S. 162-165). 
*Mersch, J. (1963): *Les Metz, la dynastie du fer*. Biogr. natn. Luxemb., fasc. 12, S. 311-605 (Édouard Mayrisch, S. 453-454). BNL
*Muller, J.C., 1989. *Familiengeschichtliche Untersuchung über das Paar Emile Mayrisch - Aline de Saint Hubert.* In: Galerie 7(1989) N° 1, S. 7-40 (Édouard Mayrisch: S. 14, 21 a 26
*Neyen, A., 1876. *Biographie Luxembourgeoise. Histoire des hommes distingués originaires de ce pays considéré à l'époque de sa plus grande étendue ou qui se sont rendus remarquables pendant le séjour qu'ils y ont fait.* Tome 3. Luxembourg, J. Joris, 490, XXXI, XII S. + table gén. alphabét. (Jean-Mathias-Édouard Mayrisch, S. 294-295).
Mousset-Haus Esch-Uelzecht

Dat sougenannt **Mousset-Haus zu Esch-Uelzecht** ass dat Haus, an deem de Moler Eugène Mousset bis zu sengem Doud gelieft huet. Et gouf 1905 gebaut a steet op Nummer 163 an der Lëtzebuerger Strooss zu Esch-Uelzecht.

Am Haus sinn um Rez-de-chaussée zwou Molereien um Plaffong an ë.&nbsp;a. 18 Biller vum Mousset. Aus deem Grond ass et de 17. September 2001 als *Inventaire supplémentaire* op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter opgeholl ginn.

Nodeem et jorelaang eidel stoung a lues a lues delabréiert ass, huet d'Stad Esch, an där hirem Besëtz et ass, 2010 decidéiert, et renovéieren ze loossen an de *Service culturel* vun der Gemeng dran z'etabléieren. D'Haus ass fir d'Ëffentlechkeet zur Zäit bei besonnesche Geleeënheeten op, wéi d*Nuit de la culture* de 4. Mee 2013 an d*'Porte Ouverte d'Automne* den 29. September 2013.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Uelzecht

## Um Spaweck
Dag vum Verdeedeger vun der Heemecht

Den **Dag vum Verdeedeger vun der Heemecht** (russ. День защитника Отечества) ass e gesetzleche Feierdag a Russland an an anere Länner vun der fréierer Sowjetunioun. E gëtt a Russland den 23. Februar zelebréiert an et gëtt op deem Dag zanter 1993 och net geschafft.

Hautdesdaags ass den 23. Februar och den inoffiziellen Dag vum Mon.

## Um Spaweck
Fergana

**Fergana**, **Ferghana** oder **Fargʻona** (op Usbeekesch: Fargʻona/Фарғона, op Tadjikesch: Фарғона/Farƣona, op Kirgisesch: Фергана, op Russesch: Фергана) ass mat 164.334 Awunner (Stand 1. Januar 2005) d'Haaptstad vun der Provënz Fergana am Oste vun Usbekistan.

Si läit am Ferganadall an ass als "gréng Stad" bekannt fir hir Kottengproduktioun a Veraarbechtung, gradewéi fir hir pëtrolcheemesch Industrie.

Duerch de Ferganadall ass fréier d'Seidestrooss gaangen. Déi modern Stad Fergana gouf 1876 als Garnisiounsstad net wäit ewech vu Margilan gegrënnt, mam Numm "Nei Margilan" (Новый Маргелан). 1910 gouf se a *Skobelew* (Скобелев) ëmbenannt, nom deemolege russesche Militärgouverneur Michail Dmitrijewitsch Skobelew. Nodeems d'Bolschewiken d'Regioun ageholl haten, krut d'Stad hiren haitegen Numm, no der Provënz vun där si den Zentrum ass.

Mat enger relativ héijer Proportioun vu Russen a Wolga-Tataren am Verglach zu aneren usbeekesche Stied huet Fergana e gewësse sowjetesche Charme behalen. Mat hire breeden Avenuen, ville Beem an Haiser am tsaristesche Kolonialstil vum 19. Joerhonnert gëtt gesot, si géif e bëssen ausgesi wéi Taschkent virum groussen Äerdbiewen.

## Um Spaweck
Pulgon

**Pulgon** oder **Pülgön** (kirg./russ. Пульгон) ass eng Siidlung am Oblus Batken am Südweste vum Kirgisistan, direkt op der Grenz mam Usbekistan.

Zur Zäit vun der Sowjetunioun huet den Uert, deemools nach mam Numm "Frunsenskoje", zum Oblus Osch an der Kirgisescher Sozialistescher Sowjetrepublik gehéiert.
Kierch Lëtzebuerg-Beggen

D**'Kierch vu Beggen** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Lëtzebuerg Notre-Dame, zum Dekanat Lëtzebuerg an zu der Gemeng Lëtzebuerg gehéiert.

D'Kierch ass der Helleger Famill vun Nazareth geweit. De Festdag ass den éischte Sonndeg no Chrëschtdag.

Se steet zu Beggen an der Haaptstrooss, der Beggenerstrooss (). De Kierchtuerm steet separat zirka 30 m virun der Kierch.

## Geschicht
Beggen ass eréischt am Joer 1949 eng eegestänneg Par ginn. Virdrun huet Beggen zu der Par Weimeschkierch gehéiert. Deen éischte Paschtouer vun der Par war de Camille Eyschen.

D'Kierch gouf vun 1936 bis 1937 no de Pläng vum Architekt Joseph Jentgen gebaut.

Wéinst dem Zouhuele vun der Bevëlkerung koum et an de Joren 1963 bis 1964 ënner dem Architekt Robert Leer zu enger Vergréisserung duerch de Bau vun engem neie Chouerraum an engem vun der Kierch getrennten Tuerm. Dowéinst ass s'op der Strooss () scho vu wäitem ze gesinn.

D'Gestaltung vum Banneraum geet haaptsächlech op d'Aarbechte vum Jean Thill an den 1960er Joren zeréck.

Se gouf de 27. Abrëll 2019 als nationaalt Monument klasséiert.

## Literatur
* Schmitt, Michel, 2005. *Die Pfarrkirche von Beggen*. In: ons stad Nr 80, Ss. 28-29. (Link op d'pdf-Dokument)

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Weimeschkierch-Beggen
* D'Fënstere vun der Kierch vu Lëtzebuerg-Beggen op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
Jean Mathias Foehr

De **Jean Mathias Foehr (Föhr)**, **"Jean"** resp. **"Johann"** genannt, gebuer den 2. Mäerz 1819 zu Iechternach, a gestuerwen den 21. Januar 1910 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Gierwer, Gemengepolitiker an Deputéierten.

Hie war de Fils vum Barthélemy Foehr. 1854 gouf hien an den Iechternacher Gemengerot gewielt; 1861 gouf hie Schäffen. Hie war Buergermeeschter vun Iechternach vum 21. Mee 1879 bis den 12. Juni 1906 an – als Nofollger vu sengem verstuerwene Brudder Jean Pierre Foehr – Deputéierte vun 1875 bis 1910.

Hie war Jonggesell bliwwen an ass zu Iechternach begruewe ginn.

De Martin Blum schreift, de Jean Foehr hätt zesumme mam Norbert Metz an dem Léon Wurth de *Rapport de la commission nommée par l'Assemblée des États pour examiner la question de la liquidation entre le Grand-Duché de Luxembourg et les Pays-Bas.* (V. Bück, Luxembourg 1868, 18 S.) redigéiert. Dobäi handelt et sech ëm eng Verwiesslung mat dem Jean Pierre Foehr, déi de Blum a senge Corrigenda redresséiert huet.

## Gielchen
* 

## Literatur
* Anonym, 1999. *Personnagen: Jean Mathias Foehr.* Lëtzebuerger Journal 1999, Nr. 41 (2. März), S. 19.
* Arendt, K., 1904-1910. *Porträt-Galerie hervorragender Persönlichkeiten aus der Geschichte des Luxemburger Landes.* Bd. 1-6. Neuauflage. Ed. Kutter, Luxemburg 1972, S. 483 (Bürgermeister Johann-Mathias Föhr).
Kierch Lëtzebuerg-Neiduerf

D**'Kierch zu Lëtzebuerg-Neiduerf** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Lëtzebuerg Notre-Dame, zum Dekanat Lëtzebuerg an zu der Gemeng Lëtzebuerg gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellegen Henri deem säi Fest den 13. Juli gefeiert gëtt.

Se steet am Neiduerf am Ale Wee, e klenge Säitewee vun der Neiduerferstrooss, der .

## Geschicht
D'Kierch gouf an de Joren 1899 bis 1914 gebaut. De Réibau war 1901 fäerdeg.

D'Fënstere si vum Emile Probst.

## Literatur
* Ney, Marc, 2004. *Die Baugeschichte der Neudorfer Kirche*. In: ons stad Nr 49, S. 8. (Link op d'pdf-Dokument)

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kierch vu Lëtzebuerg-Neiduerf op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
Jean Michel Foehr

De **Jean Baptiste Michel Foehr (Föhr)**, gebuer de 27. Februar 1804 zu Iechternach, an do gestuerwen den 20. Februar 1887, war e lëtzebuergesche Geeschtlechen.

De 25. August 1839 ass hien zum Priister geweit ginn a gouf dann den 29. September 1839 Vicaire zu Iechternach. Den 29. Januar 1841 ass hie Sekretär vum Apostoulesche Vikar vu Lëtzebuerg ginn. Vum 27. Februar 1845 bis den 20. Januar 1884 war hie Präses vum Seminaire. 1870 ass hie peepstlechen Éierekaploun (chapelain honoraire) an den 19. Mäerz 1871 Domprobst (prévôt du chapître) ginn.

De Jean Michel Foehr huet eng Rei vu klenge Saache verfaasst, déi vum Martin Blum opgezielt ginn.

Hie war de Fils vum Hotelier Jean Foehr, de Brudder vum Lucie Foehr an de Cousin vum Jean Pierre Foehr.

## Gielchen
* 

## Literatur
* Luxemburger Wort, 1887. *† J.M. Föhr, Ehrenpräses in Echternach.* Luxemburger Wort 1887, Nr. 52/53 (21./22. Februar), S. 2. http://www.eluxemburgensia.lu:80/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=941497&search_terms=#issue:941497
* Marien-Kalender, 1888: *Zum immerwährenden frommen Andenken an zwei der verdienstvollsten Priester des Luxemburger Landes: Johann Baptist Michel Föhr und Bernard Weber.*
Penélope Cruz

D**'Penélope Cruz Sánchez**, gebuer den 28. Abrëll 1974 zu Alcobendas an der Autonomer Gemeinschaft Madrid, ass eng spuenesch Schauspillerin an Oscar-Präisdréierin.

## Filmographie (Auswiel)
* 1992: *[[Belle epoque]]* - Regie: Fernando Trueba
* 1992: *[[Jamón, Jamón]]* - Regie: Bigas Luna
* 1996: *[[El amor perjudica seriamente la salud]]* - Regie: Manuel Gómez Pereira
* 1997: *[[Abre los ojos]]* - Regie: Alejandro Amenábar
* 1998: *[[La niña de tus ojos]]* - Regie: Fernando Trueba
* 1998: *[[The Hi-Lo country]]* - Regie: Stephen Frears
* 1999: *[[Todo sobre mi madre]]* - Regie: Pedro Almodóvar
* 2000: *[[All the Pretty Horses]]* - Regie: Billy Bob Thornton
* 2001: *[[Captain Corelli's Mandolin]]* - Regie: John Madden
* 2003: *[[Fanfan la tulipe]]* - Regie: Gérard Krawczyk
* 2004: *[[Non ti muovere]]* - Regie: Sergio Castellitto
* 2004: *[[Head in the Clouds]]* - Regie: John Duigan
* 2005: *[[Sahara (Film)|Sahara]]* - Regie: Breck Eisner
* 2005: *[[Volver]]* - Regie: Pedro Almodóvar
* 2008: *[[Elegy]]* - Regie: Isabel Coixet
* 2008: *[[Vicky Cristina Barcelona]]* - Regie: Woody Allen
* 2009: *[[Los abrazos rotos]]* - Regie: Pedro Almodóvar
* 2011: *[[Pirates of the Caribbean: On Stranger Tides]]* - Regie: Rob Marshall
* 2013: *[[Los amantes pasajeros]]* - Regie: Pedro Almodóvar

## Um Spaweck

* D'Penélope Cruz op der IMDb
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Fréiseng

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Fréiseng** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Fréiseng ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Fréiseng]]

|}

### [[Helleng]]

|}

### [[Uespelt]]

|}

### Quell

## Um Spaweck
Swiss International Air Lines

D**'Swiss International Air Lines**, oder och einfach **Swiss**, ass eng Schwäizer Fluchgesellschaft mat Sëtz zu Basel.

Si ass d'Nofollgerin vun der Swissair déi den 1. Oktober 2001 Faillite gaangen ass. D'Swiss gouf dunn op Basis vun der deemoleger Crossair mat massiver finanzieller Hëllef vum Schwäizer Staat an de wichtegste Schwäizer Firmen, notamment de Banken, op d'Been gestallt sou datt si den 1. Mäerz 2002 de Betrib konnt ophuelen.

Hiren IATA-Code ass LX, de fréiere Code vun der Crossair. Den ICAO-Code ass SWR, de fréiere Code vun der Swissair.

De Sëtz vun der Gesellschaft ass zu Basel, d'Haaptbase an Dréipunkt ass awer Kloten, de Fluchhafe vun Zürich.

D'Swiss gehéiert zanter 2007, aus rechtleche Grënn deels iwwer Zwëschegesellschaften an iwwer eng Stëftung, zu 100% der Lufthansa. Si ass Member vun der Star Alliance.

## Flott
Si huet 89 Fligeren dorënner Airbus A319, A320, A321, A330, A340 an den Avro RJ100 "Jumbolino", deen och op der Streck Zurich-Lëtzebuerg agesat gëtt.

## Um Spaweck

* D'Websäit vun der Swiss
Léon Wurth

De **Léon Mathias Wurth (Würth)**, gebuer den 10. Abrëll 1828 an der Stad Lëtzebuerg,an do gestuerwen den 18. August 1897, war e lëtzebuergeschen Affekot, Deputéierten a Bankdirekter.

De Léon Wurth huet zu Léck, Paräis an Heidelberg studéiert an ass 1851 zu Lëtzebuerg Affekot, an 1853 Avoué ginn.

Vun 1864 bis 1872 war hien als Deputéierte vum Kanton Réimech Member vun der "Assemblée des États" resp. der "Chambre des Députés".

Den 11. Oktober 1872 ass hien Direkter vun der Banque Internationale ginn.

An dem Martin Blum senger Bibliographie sinn dräi Memoiren an ee Rapport opgezielt, wou de Léon Wurth Coauteur war.

De Léon Wurth war mat der Joséphine Macher bestuet.

## Biller

Carl Freiherr von Pidoll zu Quintenbach, portrait Joséphine Macher-Würth.jpg|D'Joséphine Macher-Würth
Nikloskierfecht, Wurth-101.jpg|D'Familjegraf um Nikloskierfecht

## Literatur

Mersch, J., 1967. *La famille Wurth.* Biographie nationale du pays de Luxembourg., fasc. 15, S. 165-378 (Léon Wurth: S. 331-336). http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=fv&sid=luxbio&vol=15&page=331&zoom=3
Roquefort (Landes)

**Roquefort** ass eng franséisch Gemeng am Departement Landes an der Regioun Nei-Aquitaine.
## Geographie
Roquefort läit op enger Héicht vun 49 bis 95 Meter um Zesummefloss vun der Douze an dem Estampon, am Pays de Marsan deen do un den Albret an den Armagnac stéisst.
## Verkéier
D'Uertschaft ass un de Verkéier ugeschloss iwwer d'Route nationale 132 an d'Route nationale 134. Am Norde vun der Uertschaft gëtt et zanter Dezember 2010 en Uschloss un d'A65.

Fréier war d'Uertschaft un d'Eisebunnsnetz ugeschloss iwwer d'Streck Mont-de-Marsan - Marmande. An der Gare vu Roquefort gouf et och en Uschloss un d'Schmuelspuerbunn Roquefort-Lencouacq déi vun 1907 bis 1934 haaptsächlech fir d'Exploitatioun vun Holz an Haarz benotzt gouf.
José Maria Neves

De **José Maria Pereira Neves**, gebuer den 28. Mäerz 1960, ass e kapverdianesche Politiker an zanter dem 9. November 2021 President vum Cap Vert.

Hien ass Member vun der Afrikanescher Onofängekeetspartei vu Kap Verde (PAICV) a gouf de 17. Oktober 2021 am éischten Tour vun de Presidentschaftswlwn zum neie President vum Cap Vert gewielt. Vum 1. Februar 2001 bis Abrëll 2016 war hie Premierminister a sengem Land.

## Um Spaweck
Monument aux morts Bech

D**'Monument aux morts zu [[Bech]]** ass e Monument zu Éiere vun den Affer aus dem Zweete Weltkrich. Et steet bei der Kierch.

D'Monument gouf de 27. Oktober 1968 ageweit.

D'Opschrëft vum Monument ass: 

:Fir all de' aus der Gemeng Bech
:de' am Krich emkomm sin
:Si hun a schwe'rer Zäit
:Trei bekannt
:T'goung fir d'Fräihet
:an et goung fir d'Land
:Si hun a schwe'rer Zäit
:Trei bekannt
:d'Liewen agesaat
:zum Ënnerpand
:1940-1945

## Kuckt och
* Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
Erënnerungsplack Kënzeg

D**'Erënnerungsplack zu Kënzeg** ass e klengt Monument bei der Maximäinskapell zu Kënzeg dat drun erënnert datt déi däitsch Besatzer am Ufank vum Zweete Weltkrich do, wéi op ville Plazen, de Fräiheetsbam deen 1939 geplanzt gi war, zerstéiert hunn. Plack mam Steen a Form vum Land gouf 1983 op der Plaz wou de Beemche stoung, installéiert.

Um Steen ass eng Plack mat dësem Text:

:FIR
:EIS
:FRÄIHEET
: ---
:GESCHT
:HAUT
:MAR


## Kuckt och
* Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Parc Housen

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Housen** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Parc Housen ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Buckels]]

|}

### [[Ënnereesbech]]

|}

### [[Houschter Déckt]]

|}

### [[Housen]]

|}

### [[Konstem]]

|}

### [[Rouderssen]]

|}

### [[Uewereesbech]]

|}

### [[Wuelessen]]

|}

### Quell

## Um Spaweck
Assemblée consultative vun 1945 (Lëtzebuerg)

D**'Assemblée consultative vun 1945** gouf nom Zweete Weltkrich an d'Liewe geruff well festgestallt gouf datt d'Chamber hir konstitutionell Aufgaben net erfëlle konnt. D'Missioun vun der *Assemblée consultative* huet an der Ausféierung vun de Rechter bestanen, déi d'Chamber duerch d'Lëtzebuerger Constitutioun an d'Gesetzer hat, mat Ausnam vun der legislativer Gewalt.

Nodeem den Zweete Weltkrich den 10. September 1944 zu Lëtzebuerg eriwwer war, gouf fir de 6. Dezember 1944 eng Chamberssëtzung aberuff. Vun de 55 Deputéiert aus der Chamber virum Krich, waren der nëmme 25 do. Dat war drop zeréckzeféieren datt 9 Deputéiert gestuerwe waren, 10 nach net aus däitsche Prisongen a Konzentratiounslageren erëm waren, an 9 ënner Verdacht op Kollaboratioun mat de Besatzer stoungen. Well nëmme manner wéi d'Hallschent vun den Deputéierten do war, gouf de Quorum deen an der Constitutioun festgeluecht war, net erreecht. Dat huet mat sech bruecht datt d'Chamber net aarbechts- a beschlossfäeg war.

Fir datt d'Regierung vun der Befreiung awer kéint an hiren Aufgabe berode ginn, gouf mam groussherzoglechen Arrêté vum 22. Februar 1945 d**Assemblée consultative'' geschaaft. Se huet sech am Ufank aus 27 Deputéiert vun der vireger Chamber an aus 30 Memberen, déi zousätzlech genannt goufen, zesummegesat. D'Zuel vun den Deputéierte-Memberen ass no an no bis op 37 eropgaangen, an deem Mooss wéi Deputéiert, déi deportéiert oder am [[Konzentratiounslager|KZ]] waren, erëmkomm sinn. D'Assemblée consultative hat also am Endeffekt 67 Memberen. Hiert Mandat ass bis de 16. August 1945 gaangen. Den Dag drop ass d'legislativ Chamber erëm an hir Rechter getrueden. Si huet sech aus de Virkrichsdeputéierten zesummegesat, deenen hire Mandat mam ''Arrêté grand-ducal'' vum 7. Juli 1945 bis zu den nächste Wale verlängert gi war. Déi Wale waren den 21. Oktober 1945.

Am Zäitraum vum 20. Mäerz 1945 bis de 16. August 1945 koum d**Assemblée consultative* fir 18 Sëtzungen zesummen.

== Memberen ==


== Literatur ==
* Marius Remackel: *Die Assemblée consultative von 1945, Luxemburgs Beratende Kammer in der unmittelbaren Nachkriegszeit.'' Travail de candidature, Luxemburg 2017.
* Jean-Louis Scheffen: "Vor 75 Jahren: Luxemburg im politischen Vakuum." wort.lu, 29.07.2020.
## Um Spaweck
*Bulletin d'Information iwwer déi éischt Sëtzung vun der Assemblée

## Kuckt och
Henri Béconnais

Den **Henri Béconnais**, gebuer de 7. Mäerz 1869, a gestuerwe bei engem Autosaccident bei Labouheyre, den 2. August 1904, war e franséische Vëlossportler, Motoradsportler an Autospilot.

Als Vëlossportler war hien 1890 franséische Landesmeeschter.
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Walfer

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Walfer** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Walfer ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Bäreldeng]]

|}

### [[Helsem]]

|}

### [[Walfer]]

|}

### Quell

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Bous-Waldbriedemes

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Bous-Waldbriedemes** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Bous-Waldbriedemes ze fanne sinn (Stand: . Op der Lëscht vum INPA sti se nach ënner den zwou fréiere Gemengen).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Bous]]

|}

### [[Ierpeldeng (Bous-Waldbriedemes)|Ierpeldeng]]

|}

### [[Rolleng (Bous)|Rolleng]]

|}

### [[Trënteng]]

|}

### [[Waldbriedemes]]

|}

### Quell
*

## Um Spaweck
Richter-Weressow-Erëffnung

D**'Richter-Weressow-Erëffnung** ass eng Erëffnung vum Schachspill. Se zielt zu den Zouene Spiller an ass an den ECO-Coden ënner dem Schlëssel D01 klassifizéiert.

D'Richter-Weressow-Erëffnung fänkt mat de follgenden Zich un:

:**1. d4 d5**
:**2. Sc3 Sf6**
:**3. Lg5**

## Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen
An der Enzyklopedie vun de Schacherëffnungen ass d'Richter-Weressow-Erëffnung ënner dem Schlëssel D01 klassifizéiert.
* D01: 1. d4 d5 2. Sc3 Sf6 3. Lg5

## Kuckt och
* Schachnotatioun
Retjons

**Retjons**, ass eng franséisch Gemeng am Departement Landes an der Regioun Nei-Aquitaine.

Retjons läit am Albret landais am Dall vum Estampon. Duerch Retjons féiert de Jakobswee *[[Via Lemovicensis]]*, a vun do sinn et nach 1.000&nbsp;km bis op Santiago de Compostela.

1906 huet Bourriot-Bergonce sech vun der Gemeng ofgespléckt an eng eege Gemeng gebilt.

D'Gemeng ass mat Ligsdorf am Elsass jumeléiert.
## Kuckeswäertes
* Eng ronn 3&nbsp;km vun der Uertschaft steet am Bësch d'Kapell vu Lugaut.
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg

An der **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Lëtzebuerg ze fanne sinn (Stand: ).

Well d'Lëscht soss ze laang wier, gouf s'ënnerdeelt an eng pro Quartier:

D'Andeelung no Quartieren ass no dem Klassement vum Institut national pour le patrimoine architectural (INPA) gemaach, deen op de Kadastersektioune berout, awer net mat der offizieller Andeelung vun der Gemeng Lëtzebuerg iwwereneestëmmt. Et kann dofir a verschiddene Fäll zu Mëssverständnesser komme wat de Quartier ubelaangt.

## Quell
*
## Um Spaweck
John Galliano

Den **John Galliano**, gebuer den 28. November 1960 op Gibraltar als *Juan Carlos Antonio Galliano Guillén*, ass e brittesche Moudendesigner.
Cello

En **Cello** oder **Violoncello** ass e Säiteninstrument aus der Famill vun de Sträichinstrumenter. 

En huet d'Form vun enger grousser Gei, a gëtt tëscht de Been gehalen, hautdesdaags meeschtens, andeems se op en "Dar" gestallt gëtt, wou e mat Hëllef vun engem Bou gespillt gëtt, deen eng oder méi vun de 4 Säiten un d'Schwénge bréngt. D'Säite si sou ofgestëmmt, datt se vum déifste bis zum héchsten Toun jee eng Quint auserneeleien: Do, Sol, Ré a La.

En **Cellist** ass de Museker, deen den Cello spillt. Zu de lëtzebuergeschen Cellisten zielen de Benjamin Kruithof, d'Françoise Groben, den André Mergenthaler an d'Lisa Berg.

## Um Spaweck
Alphonse Kemp

De **Joseph Henri Alphonse Kemp**, gebuer de 4. Juni 1872 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen de 27. Juli 1950, war e lëtzebuergeschen Architekt.

Hie war de Jong vum Architekt Pierre Kemp (1841-1895).

## Bauwierker
* D'Kierch Notre-Dame-de-Senelle (1924-1928) zu Herserange am Departement Meurthe-et-Moselle a Frankräich, zesumme mam Alfred Nasousky;
* d'Kierch vun Diddeleng, zesumme mam Pierre Kemp;
* den *[[American Building (Stad Lëtzebuerg)|American Building]]* an der Uewerstad;
* d'Stater Badanstalt;
* d'Kierch vun Téiteng.

## Projet
1911 huet de Kemp der Regierung e Projet proposéiert, fir d'Uelzecht ëmzeleeden. Se sollt vum Gronn aus duerch en Tunnel ënnert dem Rummplateau erduerch gefouert ginn, fir sou e Waasserkraaftwierk z'alimentéieren. Am Pafendall beim Hondhaus wier se dann erëm an hiert Bett zeréck gelaf.

D'Flossbett hätt sollen an e Boulevard ëmgebaut ginn, mat reservéierte Spuere fir den Tram a Gidderzich. Op der Héicht vum Sichenhaff hat de Kemp eng Rangéiergare an den Uschloss un de Stater Tram gradewéi un de Chareli virgesinn.

Well de Projet als ze vill utopesch ugesi gouf, ass en net realiséiert ginn.

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, Ss. 175-176
* Philippart, R., 2007: *Luxembourg. Historicisme et identité visuelle d'une capitale.* 207 S. Éditions Saint-Paul. ISBN 978-2-87963-694-8, S. 138

## Um Spaweck
Joseph Baldauff

De **Joseph Evrard Baldauff**, gebuer zu Iechternach den 20. Mäerz 1792 an do gestuerwen de 16. September 1846 am Alter vu 54 Joer, war en Iechternacher Händler.

Hie war Buergermeeschter vun Iechternach vum 16. Oktober 1828 bis de 7. November 1830, a vum 26. August 1839 bis de 7. Mäerz 1843.

Seng Eltere waren de Joseph Baldauff an d'Marguerite Tschiderer (Schieder). Hien huet sech de 25. August 1819 zu Dikrech mat der Suzanne Tschiderer (Tschiederer) bestuet a war de Papp vum Dokter Ferdinand Baldauff (1830-1866).
## Kuckt och
*Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Iechternach
Kinji Fukasaku

De **Kinji Fukasaku** (深作 欣二), gebuer den 3. Juli 1930 zu Mito, a gestuerwen den 12. Januar 2003 zu Tokyo, war e japaneschen Dréibuchauteur, Filmproduzent a Filmregisseur.
 
Bekannt Filmer vun him sinn *[[Tora! Tora! Tora!]]* (1970) a *[[Battle Royale]]* (2000).

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Jonglënster

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Jonglënster** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Jonglënster ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Allënster]]

|}

### [[Amber]]

|}

### [[Beidler]]

|}

### [[Buerglënster]]

|}

### [[Eescheler]]

|}

### [[Eesebuer]]

|}

### [[Gonnereng]]

|}

### [[Guedber]]

|}

### [[Jonglënster]]

|}

### [[Roudemer]]

|}

### Quell
*

## Um Spaweck
Christian Scholl

De **Christian Scholl**, gebuer den 1. Juli 1901 zu Ierpeldeng bei Wolz, a gestuerwen den 30. Dezember 1957 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergeschen Architekt.

Hien huet zu Oochen op der polytechnescher Héichschoul studéiert an 1926 säin Diplom fir Ingenieur-Architekt gemaach. Hien huet ufanks Stagen a Stater Architektebüroe gemaach an zesumme mam Jean Deitz d'Pläng vun der Escher Grenzerkierch a vum Wëlzer Spidol realiséiert. Dono huet hie sech zu Esch néiergelooss an an de Joren dono d'Pläng vu Privatvillaen, an och vun der Post vun Dikrech entworf.

Wärend dem Zweete Weltkrich hat de Christian Scholl den Architektebüro zougelooss an huet Gravuren an Zeechnunge gemaach.

Direkt nom Krich huet hien, zesumme mam Norbert Weydert, an der Géigend vu Klierf a Wolz un de Pläng fir den Neesopbau vu verschiddenen ëffentleche Gebaier, virun allem Schoulen a Gemengenhaiser, geschafft.

Hie war Matgrënner vum *Ordre des architectes*.

## Wierker
* Grenzerkierch zu Esch-Uelzecht, zesumme mat dem Jean Deitz
* Spidol zu Wolz, zesumme mat dem Jean Deitz 
* Post vun Dikrech 
* Primärschoul zu Wolz 
* Kapell vum Willibrordus-Buer zu Wëlwerwolz
* Entréesportal vum Jeunesseterrain (1937; 1970 ofgerappt)
* Synagog (1953-1954) zu Esch-Uelzecht
* Vergréisserung vum Spuerkeessgebai zu Esch
* Neie Fligel vum Escher Jongelycée
* Vergréisserung vun der Kierch Suessem
* Vergréisserung vun der Kierch Nidderkuer
* *Pavillon d'isolement* vum Escher Spidol


Fichier:Synagog Esch-001.jpg|Synagog Esch
Fichier:Lge Haaptentree.JPG|LGE
Fichier:Kierch_Suessem_1.jpg|Kierch Suessem
Fichier:Kierch Nidderkuer.jpg|Kierch Nidderkuer


## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 202
## Um Spaweck
Chrysostome Keiffer

De **Chrysostome Keiffer**, gebuer de 25. Februar 1803 zu Iechternach, an do gestuerwen den 13. Juni 1881, war en Iechternacher Blofierwer a Gemengepolitiker.

Seng Eltere waren de Chrysostome Keiffer an d'Appolonie Aubart. De 7. Juni 1848 huet hie sech mat der Madeleine Limpach bestuet.

Hie war jorelaang Member vum Iechternacher Gemengerot a Buergermeeschter vum 24. Abrëll 1849 (Datum vun der Nominatioun) bis den 23. Dezember 1854. Den 22. Januar 1867 gouf hie Schäffen.
Jean Lutz

De **Jean Lutz**, gebuer de 6. Mee 1888 zu Reisduerf, a gestuerwen den 20. Februar 1961 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No senge Secondairesstudien an der Stater Handwierkerschoul ass de Jean Lutz op Paräis gaange fir Architektur ze studéieren. Vun 1918 bis 1940 hat hien en Architektebüro zu Dikrech an huet duerno als Expert fir den Office des Dommages de guerre zu Lëtzebuerg geschafft. Vun 1940 bis 1954 war hien de *chef de service* vun där Verwaltung.

## Wierker
* Haus *Lichtfuss* (1935) an der Stad Lëtzebuerg
* *Hôtel du Moulin* zu Buerschent
* *Hôtel de la Gare* zu Veianen

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 186
* Christian Aschman, Joanna Grodecki, Robert L. Philippart Lëtzebuerg moderne: Liebeserklärung an die Hauptstadt Säit 273, Édition Maison Moderne, 2013, ISBN 978-99959-33-07-4

## Um Spaweck
Enda Kenny

Den **Enda Kenny**, gebuer de 24. Abrëll 1951 zu Castlebar, County Mayo, ass en iresche Politiker.

Hie war vum 9. Mäerz 2011 bis den 2. Juni 2017 Taoiseach (Premierminister) vun Irland, a vun 2002 bis den 18. Mee 2017 President vun der mëtt-riets Partei Fine Gael.

De Kenny ass dat drëtt vu fënnef Kanner vum Henry Kenny (1913-1975), dee vun 1954 bis 1975 Deputéierten am iresche Parlament war. Hien huet um St Patrick's College zu Dublin an dem University College zu Galway fir Schoulmeeschter geléiert an huet och an deem Beruff geschafft.

Zanter 1975 ass hien ouni Ënnerbriechung Deputéierten am Dáil Éireann, der Ënneschter Chamber. Vun 1986 bis 1987 war hien delegéierte Minister fir Jugend a vun 1994 bis 1997 Minister fir Tourissem an Handel.

2002 gouf hie Chef vu senger Partei an domat och Leader vun der Oppositioun am Parlament. Mat senger Partei huet hien 2011 déi virgezunne Parlamentswale gewonnen (wann och net mat absolutter Majoritéit), a gouf Premierminister.

Den 18. Mee 2017 huet hie säi Récktrëtt als Parteipresident, an domat och als Premierminister ugekënnegt. De 14. Juni dat Joer gouf de Leo Varadkar säin Nofollger.

## Um Spaweck
Monument Chauvin

D**'Monument Chauvin** zu Péiteng erënnert un de Jacques Chauvin, *sous-lieutenant des spahis*, deen den 10. Mee 1940 bei der Invasioun vun der Wehrmacht säi Liewen um Fouss vum Prënzebierg huet misse loossen.

D'Monument ass aus Minettsstee gebaut an dréit eng gosse Plack mat der Opschrëft:


A LA MEMOIRE DE
JACQUES CHAUVIN
SOUS LIEUTENANT DES SPAHIS
TOMBE LE 10 MAI 1940
POUR LA FRANCE
ET LE LUXEMBOURG


D'Monument steet um Fouss vum Prënzebierg bei der Kräizung vun der *rue Prinzenberg* mat der *rue Jacques Chauvin*.

#### Geschicht
Zanter den éischten Deeg vum Joer 1940 hat d'franséisch Regierung, déi mat enger däitscher Attack gerechent hat, hir Truppe laanscht d'Ostgrenz placéiert. Ënner hinne waren och afrikanesch Spahis-Truppen.

D'Lëtzebuerger Regierung hat d'franséisch Arméi autoriséiert fir d'Grenz z'iwwerschreiden, am Fall vun enger däitscher Invasioun.

Dës Invasioun war den 10. Mee 1940. Géint 10:00 Auer mueres gouf de Jacques Chauvin vu Spadséiergänger um Prënzebierg gesinn, wéi hie vun do aus d'Beweegunge vun de feindlechen Truppen iwwerwaacht huet. Gläichzäiteg ass eng Grupp vun däitschen Zaldote vu Péiteng aus a Richtung Prënzebierg virgeréckt.

Den Dag drop gouf dem Jacques Chauvin seng Läich am Bësch fonnt; nieft him säin Hond, dee säi Meeschter net verloosse wollt. Péitenger Awunner hunn de Chauvin op der Plaz wou si e fonnt haten begruewen. 1941 goufe seng Iwwerreschter, sou wéi och déi vun anere gefale Fransousen, vun den Däitschen um Zaldotekierfecht zu Diddeleng begruewen. Wéi deen dunn 1955 zougemaach gouf koume se an eng Nekropol um neien Diddelenger Kierfecht leien.

Nom Krich hunn d'Péitenger Scouten, op der Plaz wou de Chauvin fonnt gouf, e klengt Monument mat enger Plack opgeriicht. Well dës Plaz awer net gutt z'ereeche war, gouf d'Monument spéiderhin un de Bord vum Bësch deplacéiert, wou et haut nach steet.

Och eng Stzrooss zu Péiteng gouf nom Jacques Chauvin genannt.

## Kuckt och
* Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
#### Quell
* Daman, Viviane, 2002. *Il était une fois... JACQUES CHAUVIN, SOUS-LIEUTENANT DES SPAHIS *, Péitenger Wand, 10/2007
Émile Schaaff

Den **André Émile Schaaff (Schaaf)**, gebuer de 5. Februar 1868 zu Iechternacherbréck a gestuerwen den 9. Dezember 1930 zu Iechternach, war en Iechternacher Gierwer a Gemengepolitiker.

Seng Eltere waren de Jacques Schaaff an d'Catherine Weides. Hie selwer war Jonggesell.

De 27. September 1899 ass den Émile Schaaff, dee do schonn am Gemengerot war, Member vun der lokaler Schoulkommissioun ginn.

Hie war Buergermeeschter vun Iechternach vum 8. Januar 1918 (Datum vun der Nominatioun) bis den 30. Dezember 1924.

Den Émile Schaaff war Member vum Festkommitee vum Willibrordus-Bauveräin, dee sech ëm d'Dekoratioun vun de Stroossen a Plaze gekëmmert huet, déi um Wee vun de Reliquie vum hellege Willibrord, déi de 4. Juni 1906 aus der Parkierch an d'Basilika iwwerdroe goufen, louchen.
Toshio Masuda

Den **Toshio Masuda** (舛田 利雄), gebuer de 5. Oktober 1927, ass e japanesche Filmregisseur.
 
Hien huet zesumme mam Richard Fleischer a Kinji Fukasaku am US-amerikanesch-japanesche Film *[[Tora! Tora! Tora!]]* (1970) Regie gefouert.

## Um Spaweck