open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amateur Telescope Making

**Amateur Telescope Making**, ofgekierzt ATM, ass déi englesch Bezeechnung fir de Bau vun Teleskopen als Hobby. D'Ofkierzung steet och fir *Amateur Telescope Maker*. Et handelt sech dobäi ëm eng Aktivitéit déi an den 1920er-Joren opgedaucht ass, bei där sech den Hobbyastronom seng Teleskopen net keeft, mä doheem selwer baut.

## Geschicht
Virum éischte Weltkrich waren Amateurastronome mat Eegebauteleskope ganz rar. Den Ufank vun der ATM-Beweegung war eng Artikelserie am *Scientific American* am Joer 1923, an där den Eegebau vun engem Teleskop ausféierlech beschriwwe gouf. D'Auteure waren de Russell W. Porter an den Albert Graham Ingalls. D'Serie koum spéider als Buch an dräi Bänn eraus, dat bis haut mach disponibel ass. ATM hat déi éischt Amateurastronomeklibb an den USA gegrënnt a lues a lues och op den anere Kontinenter.

Schonn zanter dem Ufank vun der ATM-Beweegung hunn Eegebauer gréisstendeels Newton-Teleskope gebaut. Nodeem den amerikaneschen Amateurastronom John Dobson géint Enn vun den 1960er-Joren d'Prinzip vun der Dobson-Montéierung virgestallt hat, huet sech d'Kombinatioun vum Newton-Teleskop op Dobson-Montéierung duerchgesat – dat sougenannt Dobson-Teleskop – ënner Teleskopeegebauer wéinst dem einfachen Opbau vill beléift.

## Teleskop

Haut ass den Amateurteleskopbau op bal allen Deeler vun der Äerd verbreet, a ville Fäll gëtt och d'Optik selwer geschlaff a poléiert: Bis ronn 15&nbsp;cm Duerchmiesser eegne sech sphäresch Spigelen déi am einfachsten ze schläife sinn, doriwwer gi meeschtens paraboliséiert Spigele gebraucht, déi méi e kuerzt Verhältnes vun der Ëffnung zu der Brennwäit erlaben. Domat sinn och Duerchmiesser bis ronn 60&nbsp;cm no deem Schema sënnvoll méiglech.

Et gëtt zwar ëmmer nees erfollegräich Eegekonstrutioune vun aneren Teleskoptyppen, wéi beispillsweis de Ritchey-Chrétien-Cassegrain-Teleskop vum Observatoire vun Harpoint an Éisträich an en ettlech Teleskope mat Spigelduerchmiesser vu méi wéi engem Meter.

## Literatur
* Robert L Clark: *Amateur Telescope Making In the Internet Age.* Springer, New York 2011, ISBN 978-1441964144.

## Um Spaweck
* Der Amateur Telescope Making Wiki
* VdS-Fachgruppe Amateurteleskop/Selwerbau
* Selwerbauteleskop Spigelschläifen
Distrikt Broye-Vully

Den **Distrikt Broye-Vully** (*District de la Broye-Vully*) ass ee vun den zéng Distrikter am Schwäizer Kanton Vaud. D'Haaptuertschaft ass Payerne.

Et ass ee vun den neien Distrikter dee bei der Kantonalreorganisatioun den 1. Januar 2008 gegrënnt gouf. E besteet aus all de Gemenge vun de fréieren Distrikter Avenches a Payerne an aus dem fréieren Distrikt Moudon koumen d'Gemenge Brenles, Bussy-sur-Moudon, Chavannes-sur-Moudon, Chesalles-sur-Moudon, Cremin, Curtilles, Dompierre, Forel-sur-Lucens, Hermenches, Lovatens, Lucens, Moudon, Oulens-sur-Lucens, Prévonloup, Rossenges, Sarzens, Syens, Villars-le-Comte a Vucherens derbäi, souwéi aus dem Distrikt Oron d'Gemenge Carrouge, Corcelles-le-Jorat, Ropraz a Vulliens.

Den 1. Juli 2011 hunn déi fréier Gemenge Bellerive, Chabrey, Constantine, Montmagny, Mur, Vallamand a Villars-le-Grand fusionéiert fir déi nei Gemeng Vully-les-Lacs ze bilden.

## Gemengen am Diskrikt
Avenches • Brenles • Bussy-sur-Moudon • Carrouge • Champtauroz • Chavannes-sur-Moudon • Chesalles-sur-Moudon • Chevroux • Corcelles-le-Jorat • Corcelles-près-Payerne • Cremin • Cudrefin • Curtilles • Dompierre • Faoug • Forel-sur-Lucens • Grandcour • Henniez • Hermenches • Lovatens • Lucens • Missy • Moudon • Payerne • Prévonloup • Ropraz • Rossenges • Sarzens • Syens • Trey • Treytorrens • Valbroye • Villars-le-Comte • Villarzel • Vucherens • Vulliens • Vully-les-Lacs
Distrikt Gros-de-Vaud

Den **Distrikt Gros-de-Vaud** (*District du Gros-de-Vaud*) ass ee vun den zéng Distrikter am Schwäizer Kanton Vaud. D'Haaptuertschaft ass Échallens.

Et ass ee vun den neien Distrikter dee bei der Kantonalreorganisatioun den 1. Januar 2008 gegrënnt gouf. E besteet aus all de Gemenge vum fréieren Distrikt Échallens an aus de Gemenge Bettens, Bournens, Boussens, Daillens, Lussery-Villars, Mex, Penthalaz, Penthaz, Sullens, Vufflens-la-Ville aus dem fréieren Distrikt Cossonay souwéi aus de Gemenge Boulens, Chapelle-sur-Moudon, Correvon, Denezy, Martherenges, Montaubion-Chardonney, Neyruz-sur-Moudon, Ogens, Peyres-Possens, Saint-Cierges, Sottens, Thierrens et Villars-Mendraz aus dem fréieren Distrikt Moudon, Peney-le-Jorat aus dem alen Distrikt Oron an Oppens aus dem Distrikt Yverdon.

## Gemengen am Diskrikt
Assens • Bercher • Bettens • Bioley-Orjulaz • Bottens • Boulens • Bournens • Boussens • Bretigny-sur-Morrens • Cugy • Daillens • Échallens • Essertines-sur-Yverdon • Étagnières • Fey • Froideville • Goumoëns • Jorat-Menthue • Lussery-Villars • Mex • Montanaire • Montilliez • Morrens • Ogens • Oppens • Oulens-sous-Échallens • Pailly • Penthalaz • Penthaz • Penthéréaz • Poliez-Pittet • Rueyres • Saint-Barthélemy • Sullens • Villars-le-Terroir • Vuarrens • Vufflens-la-Ville
Distrikt Jura-Nord vaudois

Den **Distrikt Jura-Nord vaudois** (*District du Jura-Nord vaudois*) ass ee vun den zéng Distrikter am Schwäizer Kanton Vaud. D'Haaptuertschaft ass Yverdon-les-Bains.

Et ass ee vun den neien Distrikter dee bei der Kantonalreorganisatioun den 1. Januar 2008 gegrënnt gouf. E besteet aus all de Gemenge vun de fréieren Distrikter Grandson, La Vallée, Orbe a vum Distrikt Yverdon. Just d'Gemmeng Oppens aus dem Distrikt Yverdon koum bei den Distrikt Gros-de-Vaud.

## Gemengen am Diskrikt
L'Abbaye • L'Abergement • Agiez • Arnex-sur-Orbe • Ballaigues • Baulmes • Bavois • Belmont-sur-Yverdon • Bioley-Magnoux • Bofflens • Bonvillars • Bretonnières • Bullet • Chamblon • Champagne • Champvent • Chavannes-le-Chêne • Chavornay • Chêne-Pâquier • Cheseaux-Noréaz • Concise • Corcelles-près-Concise • Corcelles-sur-Chavornay • Cronay • Croy • Cuarny • Démoret • Donneloye • Épendes • Essert-Pittet • Fiez • Fontaines-sur-Grandson • Giez • Grandevent • Grandson • Juriens • Le Chenit • Le Lieu • Les Clées • Lignerolle • Mathod • Mauborget • Molondin • Montagny-près-Yverdon • Montcherand • Mutrux • Novalles • Onnens • Orbe • Orges • Orzens • Pomy • La Praz • Premier • Provence • Rances • Romainmôtier-Envy • Rovray • Sainte-Croix • Sergey • Suchy • Suscévaz • Tévenon • Treycovagnes • Ursins • Valeyres-sous-Montagny • Valeyres-sous-Rances • Valeyres-sous-Ursins • Vallorbe • Vaulion • Villars-Épeney • Vugelles-La Mothe • Vuitebœuf • Yverdon-les-Bains • Yvonand
Sankt Moritz (Homonymie)

Den Numm **Sankt Moritz** bezeechent 
* an éischter Linn d'Wantersportuertschaft Sankt Moritz am Engadin, Kanton Graubünden, Schwäiz
* de fréieren däitschen Numm fir Saint-Maurice VS am Kanton Wallis, Schwäiz
* den däitschen Numm vun der Gemeng Saint-Maurice am Ënnerelsass a Frankräich, kuckt Saint-Maurice (Bas-Rhin)
* den däitschen Numm vun der Gemeng San Mauro di Saline an der Provënz Verona an Italien, kuckt San Mauro di Saline
* den hellege Maurice
* D'Zeche Sankt Moritz, e Biergwierk zu Dortmund-Wellinghofen
Atacama Submillimeter Telescope Experiment

D**'Atacama Submillimeter Telescope Experiment**, ofgekierzt ASTE, ass e Radioteleskop fir de Submillimeterberäich.

D'ASTE-Teleskop mat engem Antennenduerchmiesser vun 10&nbsp;m an enger héichpreziser Reflekterfläch gouf vu Mitsubishi Electric als Projet vun enger Antenn fir d'Atacama Large Millimeter Array (ALMA) gebaut. Et ass zanter 2004 als Eenzelteleskop fir Frequenze bis zu 900&nbsp;GHz an der Pampa La Bola am Chile, op 4 860 m Héicht no bei der Plaz wou d'ALMA steet a Betrib.

Et ass e Projet vum National Astronomical Observatory of Japan, vun der Universidad de Chile a vun e puer japaneschen Univeristéiten.

## Kuckt och

* Lëscht vu Radioteleskopen

## Um Spaweck
* ASTE-Säite vum K. Kohno
Edward Hopper

Den **Edward Hopper**, gebuer den 22. Juli 1882 zu Nyack, New York, a gestuerwen de 15. Mee 1967 zu New York City, war en US-amerikanesche Moler.

Säi Stil gëtt zum Amerikanesche Realismus gezielt. Op ville vu senge realistesche Biller, déi gär a kille Faarftéin gehale sinn, fënnt een eng Stëmmung vun Isolatioun oder Eleng-Sinn erëm. Dat bekanntst ass warscheinlech *[[Nighthawks (Bild)|Nighthawks]]* ("Nuetsbrokätz", hei am Sënn vun *Nuetseilen, Klunscherten*) aus dem Joer 1942, wourop een duerch d'Fënster vun enger Bar dräi Leit gesäit um Comptoir sëtzen, déi sech allen dräi näischt ze soen ze schéngen hunn. Et gouf -zeg Mol zitéiert oder parodéiert.

Den Hopper gëllt als Chronist vun der amerikanescher Zivilisatioun als ee vun de bedeitendsten amerikanesche Moler vum 20. Joerhonnert.

Vill vu senge Wierker ginn am Whitney Museum konservéiert.

## Literatur
### Monographien
* Gail Levin: *Edward Hopper – Ein intimes Portrait*, List, München, 1998, ISBN 3-471-78062-9.
* Gail Levin: *Die gemalte Wirklichkeit – Edward Hopper und sein Amerika*, List München, 1998, ISBN 3-471-78067-X.
* Gail Levin:* Hopper's Places.* Random House USA Inc., 1985; Second Edition University of California Press, 1998, ISBN 0-520-21676-8.
* Ivo Kranzfelder: *Hopper*, Taschen, Köln, 2002, ISBN 3-7913-3300-3.
* Rolf G. Renner: *Edward Hopper 1882–1967: Transformation des Realen*. Taschen, Köln 2003, ISBN 978-3-822-86597-2.
* Wieland Schmied: *Edward Hopper – Portraits of America*, Prestel, 2005, ISBN 3-7913-3300-3.

### Iwwer seng Wierker
* Edward Hopper, Gail Levin: *Edward Hopper 1882-1967. Gemälde und Zeichnungen*. Bearbeitet von Gail Levin. Mosel, München 1981
* Edward Hopper: *Werkverzeichnis in vier Bänden. Sämtliche Gemälde, Aquarelle und Illustrationen* / CD-ROM. Katalogwerk N.Y. 95. Hrsg.: Gail Levin. 352 S. pro Band, 1.500 Illustrationen und Abbildungen.
* Deborah Lyons (Herausgeber): *Edward Hopper: A Journal of His Work*. Verlag W W Norton, London 1997. 103 Seiten. ISBN 0-393-31330-1. 
* Virginia M. Mecklenburg, Edward Hopper, Margaret Lynne Ausfeld: *Edward Hopper: The Watercolors*. Verlag W W Norton, London 1999 ISBN 0-937311-57-X. 
* Gail Levin: *The Complete Oil Paintings of Edward Hopper*, W.W. Norton, London 2001 ISBN 0-393-04996-5. 
* Gail Levin: *The Complete Watercolors of Edward Hopper*, W.W. Norton, London 2001 ISBN 0-393-04995-7. 
* Sheena Wagstaff (Hrsg.): *Edward Hopper*. Ausstellungskatalog London, Köln 2004/2005. Hatje-Cantz. 256 S., ca. 160 Farb- und 10 SW-Abbildungen 2. Ausgabe 2004, ISBN 3-7757-1500-2

## Um Spaweck
Mireille Mathieu

D**'Mireille Mathieu**, gebuer den 22. Juli 1946 zu Avignon, ass eng franséisch Chansonsängerin.

Si huet iwwer 1.200 Lidder an 11 Sproochen opgeholl, dorënner op franséisch, däitsch, englesch, spuenesch, russesch a japanesch. Hirem Musekslabel no huet si 200&nbsp;Millioune Placken an der Welt doruechter verkaf.

Hiren Duerchbroch hat si an der Mëtt vun den 1960er Joren, a si war bis an d'1980 Joren era ganz populär.

1965 ass si eng éischt Kéier am *Jeu de la chance* vun der franséischer Fernseesendung *Télé Dimanche* opgetrueden. Spéider am selwechte Joer ass si zu Paräis am Olympia opgetrueden. Hiren éischten Album *En direct de l'Olympia* koum d'Joer drop eraus. Ee vun hiren éischte groussen Hitte war d'Lidd *Mon credo* (1966).

Hire leschte franséischsproochegen Album *Mes classiques* koum 2018 eraus. De leschten däitschsproochegen Album, *Wenn mein Lied deine Seele küsst*, ass vun 2013.

## Biller
 
Mireille Mathieu (1970).jpg|1970 zu Amsterdam
Mireille Mathieu Hamburg 1971 006.jpg|1971 zu Hamburg
Мирей Матье. Фото Анастасии Федоренко.jpg|1997
Mireille Mathieu-1.jpg|2005 zu Moskau
Медведев и Мирей Матье.jpg|2010 mam russesche President Dmitri Medwedew

## Um Spaweck

* Offiz. Websäit: ''Mireille Mathieu – La Demoiselle d'Avignon'' (John Huber)
* Mireille Mathieu – Komplett Discographie
Karting-Pist zu Monnerech

D**'Karting-Pist zu Monnerech**, offiziell **Karting Mondercange**, ass déi eenzeg Baussepist zu Lëtzebuerg op där de Kartsport bedriwwe gëtt. Se läit op der Strooss vu Monnerech a Richtung Lampech (CR106), direkt nieft dem Formatiounszenter vun der FLF.

D'Längt vun der Pist ass 867 Meter. An der Breet variéiert se tëscht sechs an aacht Meter.
Et stinn zirka 40 Kart-Gefierer vu verschiddene Klasse fir Kanner an Erwuessener zur Verfügung.

## Geschicht
Mam Bau vun der Rennpist gouf am Joer 1973 ugefaangen an déi éischt Coursse waren am Joer 1974 op engem Deelstéck vun der Pist. Bis 1992 ass d'Pist fir Europa- an Nationalmeeschterschafte benotzt ginn. Och verschidden national Autoveräiner hunn do hir gréisser Treffen ofgehalen.
Am Joer 1999 gouf op der Kartingspist den Autojumble organiséiert. D'Pist gouf och vu prominenten Autorennfuerer an hirer Ufankszäit benotzt, zum Beispill vum Michael Schumacher, dem Jarno Trulli an aneren. Haut gëtt d'Pist awer haaptsächlech fir de Fräizäit-Kartsport benotzt.

Enn Juli 2020 gouf bekannt datt d'Pist, déi privat bedriwwe gëtt, vum Automobile Club Lëtzebuerg iwwerholl gëtt.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
Long Baseline Array (Australien)

Den australesche **Long Baseline Array** ass e radioastronomescht Interferometernetzwierk dat sech iwwer de Süden an de Südoste vun Australien verdeelt mat Radioteleskopen op follgende sechs verschiddene Plazen:
*Australia Telescope Compact Array, bei Narrabri
*Parkes-Observatoire, bei Parkes an New South Wales
*Mopra-Observatoire bei Coonabarabran
*Mount Pleasant Radio Observatory bei Hobart
*Ceduna- Radioobservatoire
*Canberra Deep Space Communication Complex

Den australesche Long Base Array gehéiert zur Australia Telescope National Facility a schafft zesumme mam Very Long Baseline Interferometrynetzwierk, dat déi australesch Antennen, deelweis oder och heiansdo all zesumme mat den afrikanesche vum Hartebeesthoek Radio Astronomy Observatory benotzt.
NGC 4019

Den **NGC 4019**, och **IC 755**, ass eng Spiralgalaxie op enger Distanz vu 70 Millioune Liichtjoer am Stärebild Coma Berenices.

D'Galaxie gouf am Joer 1832 vum Astronom John Herschel mat engem 18,7&nbsp;Zoll-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
RadioAstron

De **RadioAstron** (och **Spektr-R** genannt) ass e Weltraumteleskop fir interferometresch Observatiounen am Radioberäich. De Start war den 18. Juli 2011.

Mat RadioAstron gouf e Radioteleskop mat 10&nbsp;m Reflekterduerchmiesser op eng exzentresch Äerdëmlafbunn mat 9,5&nbsp;Deeg Ëmlafzäit geschéckt. Seng gréisst Distanz vun der Äerd ass ronn 350.000&nbsp;km. An Zesummenaarbecht mat äerdgebonnenen Teleskope sollen no der VLBI-Method héchstopgeléist Observatiounen a véier Beräicher tëscht 1,35 an 92&nbsp;cm Wellelängt méiglech sinn. Am Beräich ëm 1,35&nbsp;cm Wellelängt (Frequenze vun 18 bis 25&nbsp;GHz) soll sou eng Opléisung vu 7 Mikrobousekonnen erreecht ginn.

RadioAstron ass en internationale Projet ënner Opsiicht vum Moskauer Astrokosmeschen Zentrum am Lebedew-Institut fir Physik vun der russescher Akademie vun de Wëssenschaften. Méi wéi 20 Länner sinn dru bedeelegt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*   Astro Space Center: RadioAstron
*  Gunter's Space Page: Spektr R (Radio-Astron) 
* NASA: RadioAstron
* Raumfahrer.net: RadioAstron virum Start
* Raumfahrer.net: RadioAstron gestart
* Raumfahrer.net: RadioAstron op Rekordkurs
* Video
Schëff (Homonymie)

Als **Schëff** bezeechent een:

* e Schëff, e grousst Waassergefier.
* e Kiercheschëff, de längelzeg Banneraum vun enger Kierch.
* e Setzschëff, an der Dréckerei de Plateau vum Setzer
* op Fouere grouss Klunschen a Schëffsform
Gustav Heinemann

De **Gustav Walter Heinemann**, gebuer den 23. Juli 1899 zu Schwelm, a gestuerwen de 7. Juli 1976 zu Essen, war en däitsche Politiker. Hie war den drëtte Bundespresident vun der Bundesrepublik Däitschland.

Vun 1946 bis 1949 war hien *Oberbürgermeister* vun Essen a vun 1949 bis 1950 Bundesminister fir den Interieur. Hie war och staark an der Evangeelescher Kierch engagéiert. 1950 ass hien als Reaktioun op d'Nees-Bewaffnung vun der Bundesrepublik duerch de Konrad Adenauer vu senger Fonctioun zeréckgetrueden. 1952 ass hien aus der CDU ausgetrueden an huet d'Gesamtdeutsche Volkspartei (GVP) gegrënnt. 1957 gouf hie Member vun der SPD. Vun 1966 bis 1969 war den Heinemann an der Regierung Kiesinger Justizminister a vun 1969 bis 1974 Bundespresident.

An där Fonctioun war hien 1973 op Staatsbesuch zu Lëtzebuerg.

## Literatur
* Helmut Lindemann: *Gustav Heinemann. Ein Leben für die Demokratie.* Kösel-Verlag 1986 (1.&nbsp;Auflage 1978), ISBN 3-466-41012-6.
* Carola Stern: *Zwei Christen in der Politik. Gustav Heinemann, Helmut Gollwitzer.* Christian Kaiser, München 1979, ISBN 3-459-01229-3.
* Friedrich-Ebert-Stiftung (Hrsg.): *Gustav Heinemann. Christ, Patriot und sozialer Demokrat. Eine Ausstellung des Archivs der sozialen Demokratie.* (Begleitheft zur Ausstellung, Bonn).
* Hermann Vinke: *Gustav Heinemann.* Lamuv-Verlag, Bornheim-Merten 1986, ISBN 3-88977-046-0.
* Rudolf Wassermann: *Gustav Heinemann.* In: Claus Hinrich Casdorff: *Demokraten. Profile unserer Republik.* Königstein/Taunus 1983, S.&nbsp;143–152.
* Thomas Flemming: *Gustav W. Heinemann. Ein deutscher Citoyen. Biographie.* Klartext, Essen 2013, ISBN 978-3-8375-0950-2
* Dieter Dowe, Dieter Wunder (Hrsg.): *Verhandlungen über eine Wiedervereinigung statt Aufrüstung! Gustav Heinemann und die Eingliederung der Bundesrepublik in das westliche Militärbündnis.* Forschungsinstitut der Friedrich-Ebert-Stiftung, Bonn 2000, ISBN 3-86077-961-3 (Friedrich-Ebert-Stiftung / Gesprächskreis Geschichte; Bd.&nbsp;39).
* Jörg Treffke: *Gustav Heinemann, Wanderer zwischen den Parteien. Eine politische Biographie.* Schöningh, Paderborn (u.a.) 2009, ISBN 978-3-506-76745-5.
* Jürgen Wendler: *Im aufrechten Gang durch wechselvolle Zeiten. Von Gustav Heinemann, der heute 100 Jahre alt geworden wäre, können Demokraten immer noch viel lernen.* In: Weser Kurier, 23. Juli 1999.
* Joachim Braun: *Der unbequeme Präsident.* C.F. Müller, Karlsruhe 1972, ISBN 3-7880-9557-1.
* Hermann Schreiber, Frank Sommer: *Gustav Heinemann, Bundespräsident.* Fischer-TB (1.&nbsp;Auflage 1969), Frankfurt/Main 1985, ISBN 3-436-00948-2.

## Um Spaweck
Tholin

**Tholin** (ofgeleet vum griichesche Wuert θολός fir schlammeg oder onkloer) bezeechent déi organesch Moleküllen, déi als Virleefer fir d'Bausteng vum Liewen gëllen. Obschonn den typesche Spektrum vun de Verbindunge bekannt ass, ass hire geneeën Opbau nach onkloer.

Duerch d'Spektralanalysen vu friemen Himmelskierper gëtt ugeholl, datt Tholin en Heteropolymer ass, deen duerch ultraviolett Stralung aus einfachen organesche Substanze wéi Methan oder Ethan gebilt gëtt. D'Substanz huet eng roudelzeg-brong Faarf, déi sech awer däitlech vun Eisenoxid ënnerscheet.

Den Astronom Carl Sagan hat an der Atmosphär vum Saturnmound Titan eng Substanz entdeckt, déi hien als roudelzegen organesche Bestanddeel vu Planéitenuewerfläche beschriwwen hat. Spéider gouf och op Koméiten Tholin nogewisen, awer net op der Äerd.

Eng Rei vu Bakteerie sinn an der Lag, Tholinen als Kuelestoffquell auszenotzen. Dofir gëtt ugeholl, datt s'an der Fréigeschicht vun der Äerd eng Roll bei der Genesis am Stoffwiessel vun den éischte Mikroorganismen gespillt hunn.

Baussenzeg vun eisem Sonnesystem gouf de Stoff am Joer 2007 an der Stëbsscheif ëm de Stär HR 4796A (220 Liichtjoer vun der Äerd ewech) fir d'éischt nogewisen.

## Kuckt och
British Museum

De **British Museum** ass den nationale Musée vum Vereenegte Kinnekräich a steet an der Great Russell Street zu London. Seng Sammlung vu Konschtwierker queesch duerch eng Millioun Joer Mënschheetsgeschicht ass eng vun deene gréisste vun der Welt: eng 30 Milliounen Objete ginn do versuergt, wouvunner dann och just e Brochdeel ausgestallt gëtt. Dat eelsten Exponat ass stenge Geschier aus der aler Oldowanescher Period (1.600.000 bis 700.000 v. Chr.), dat rezetste si Mënzen, déi virun kuerzem geklappt goufen. Dat schwéierst ass eng Paart vu 16 Tonnen, mat engem Stéier mat Flilleken aus Dur-Sharrukin, dat liichtst eng butzeg Mënz aus Nepal vun 0,002 Gramm.

De Musée huet iwwer 6 Millioune Visiteuren am Joer.

## Geschicht
De Musée ass entstanen, wéi de Sir Hans Sloane (1660-1753) seng grouss Sammlung vu Konschtwierker a Bicher dem Staat vermaach huet. D'brittescht Parlament huet dofir 1753 de British Museum Act gestëmmt, fir datt se, zesumme mat Donatioune vun der Famill Cotton an de Grofe vun Oxford, versuergt an ausgestallt kéinte ginn. Déi néideg Sue sinn iwwer eng Lotterie erakomm. D'Sammlunge goufen dorophin am Montagu House ënnerbruecht, da 1686 vum P. Puget gebaut gi war. De Musée gouf 1759 offiziell ageweit. Et war dës deen éischte Musée, deem seng Kollektiounen der Natioun, an net engem Privatmann, oder z.&nbsp;B. der Kierch, gehéiert hunn.

No an no koume weider Schenkungen derbäi, ë.&nbsp;a. vum James Cook, deen dat, wat e wärend sengen Expeditiounen am Pazifik doruechter *fonnt* hat, dem Musée geschenkt huet. Uganks vun den 1800er Jore koumen déi archeologesch Sammlungen, déi d'Fransousen an Egypten hu missen zeréckloossen derbäi (dorënner de Stee vu Rosetta), soudatt de Musée geschwënn ze kleng war.

1823 huet de Robert Smirke dat neoklassizistescht Gebai entworf, wou de Musée nach haut dran ass. Et gouf 1823-1847 gebaut. 1854 gouf de ronne Liessall vun der British Library derbäigebaut, déi bis 1998 och am Komplex ënnerbruecht war. Eréischt 1990 ass d'Bibliothéik geplënnert; de Liessall gouf awer als sëllege bäibehalen, woubäi den Haff ronderëm no Pläng vum Norman Foster mat Glas iwwerdaacht gouf.

De Musée huet a senger Sammlung Bicher, Handschrëften (dorënner d'Magna Carta an de Codex Alexandrinus), egyptesch Relieffer, etruskesch Vasen, Zeechnungen (ë.&nbsp;a. vum Leonardo da Vinci Dréck, egyptesch, Assyresch, griichesch a réimesch Antiquitéiten; Skulpturen (dorënner d'Elgin marbles vun der Akropolis), Bijouen, Mënzen, Artefakten aus der Steen- a Bronzezäit an aus dem Mëttelalter, an och z.&nbsp;B. déi gréissten Timberssammlung vun der Welt.

## Um Spaweck

* Websäit vum British Museum
NGC 3953

Den **NGC 3953** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major a läit 56 Millioune Liichtjoer vun eis ewech. D'Galaxie gouf am Joer 1788 vum Astronom Wilhelm Herschel mat engem 18,7&nbsp;Zoll-Spigelteleskop entdeckt.

## Supernovae
Zwou Supernovae goufen am NGC 3953 observéiert, alle béid ware vum Typ Ia: SN 2001dp an SN 2006bp. http://nedwww.ipac.caltech.edu/

## Ëmgéigend
Den NGC 3953 ass e Member vun der M109 Grupp, eng Galaxiëgrupp mat ongeféier 50 Galaxien.

## Kuckt och
Samuel Taylor Coleridge

De **Samuel Taylor Coleridge**, gebuer den 21. Oktober 1772 zu Ottery St. Mary, Devon, England a gestuerwen de 25. Juli 1834 zu Highgate, Middlesex, England, war en engleschen Dichter, Literaturkritiker a Philosoph.

Zesumme mat sengem Frënd William Wordsworth huet hien d'Romantik an England agefouert, an hie war e Member vun de *[[Lake Poets]]*. Zu senge bekanntste Gedichter zielen *[[The Rime of the Ancient Mariner]]* a *[[Kubla Khan]]*, an och säi Prosawierk *[[Biographia Literaria]]* ass wäit bekannt.

Seng Literaturkritiken, besonnesch iwwer de Shakespeare, haten e groussen Afloss, an hien huet dozou bäigedroen, déi däitsch idealistesch Philosophie am engleschsproochege Raum bekannt ze maachen.

Vill haut geleefeg Ausdréck a Phraseologië si vun him, dorënner d*'suspension of disbelief* (d.&nbsp;h. déi bewosst Akzeptanz vu Saachen, déi net méiglech sinn, fir eng Erzielung besser kënnen z'appreciéieren).

De Coleridge war säi Liewe laang mat Ängscht an Depressioune geplot, an och allgemenge Gesondheetsproblemer. Dës huet e mat Laudanum behandelt, soudatt en Opium-ofhängeg gouf.

## Wierker
* *The Fall of Robespierre*, 1794, zesumme mam Robert Southey
* *Poems on Various Subjects*, 1796
* *The Watchman* (politesch Zäitschrëft), 1797
* *Lyrical Ballads* (zesumme mam William Wordsworth), 1798, darunter:
: *The Rime of the Ancient Mariner* (Ballad)
* *Dejection: An Ode*, 1802
* *The Friend*, 1809-10
* *Remorse* (Tragedie), 1813
* *Christabel; Kubla Khan, a Vision; The Pains of Sleep*, 1816
* *Biographia Literaria*, 1817 
* *Sibylline Leaves* (gesammelt Gedichter), 1817
* *Aids to Reflection*, 1825
* *Poetical Works*, 1828
* *On the Constitution of the Church and State*, 1829
* *Table Talk*, 1836 (posthum)

## Literatur
* Hans Werner Breunig: *Verstand und Einbildungskraft in der englischen Romantik. S. T. Coleridge als Kulminationspunkt seiner Zeit*. Lit, Münster u. a. 2002, ISBN 3-8258-6244-5 
* Antonia S. Byatt: *Unruly Times. Wordsworth and Coleridge in their Time*. Hogarth, London 1989, ISBN 0-7012-0857-0
* Norman Fruman: *Coleridge, the Damaged Archangel*. Allen and Unwin, London, 1971
* Richard Holmes: *Coleridge. Early Visions*. Viking Penguin, New York 1990, duerno bei HarperCollins, ISBN 0-375-70540-6 (Biographie, 1. Deel)
* Richard Holmes: *Coleridge. Darker Reflections*. HarperCollins, London 1997, ISBN 0-375-70838-3 (Biographie, 2. Deel)
* Molly Lefebure: *Samuel Taylor Coleridge. A Bondage of Opium*. Gollancz, London, 1974, ISBN 0-575-01731-7
* Molly Lefebure: *The Bondage of Love - A Life of Mrs Samuel Taylor Coleridge*, London: Victor Gollancz, 1986, ISBN 0-575-03871-3
* John Livingston Lowes: *The Road to Xanadu. A Study in the Ways of the Imagination*. Houghton Mifflin, Boston 1927
* [Stephen Weissman: *His Brother's Keeper. A Psychobiography of Samuel Taylor Coleridge.* Madison, CT 1989, ISBN 0-8236-2342-4

## Um Spaweck

* Samuel Taylor Coleridge Archive 
* Coleridge bei Project Gutenberg
Louise Brown

D**'Louise Joy Brown**, gebuer de 25. Juli 1978 zu Oldham bei Manchester, ass e brittescht Kannermeedchen. Si ass deen éischte Mënsch, deen duerch eng In-vitro-Fertilisatioun entstanen ass.

Hir Gebuert war deemools, wéinst der Aart a Weis, wéi hir Fertilisatioun zestane koum, staark mediatiséiert (Hir Mamm hat d'Exklusiv-Rechter un d'Zeitung Daily Mail verkaf). Si selwer huet bis ewell en normaalt Liewe gefouert, sou gutt et goung baussent der Ëffentlechkeet, an ass zënterhier selwer (op natierlechem Wee) Mamm ginn.

## Um Spaweck
* Katja Iken: ''30 Jahre Retortenbabys – Das Mädchen aus der Petrischale''; einestages op Spiegel-Online, 23. Juli 2008 
* Frank Heinz Diebel: ''Künstliche Befruchtung: Erstes Retortenbaby der Welt wird 30''; Die Welt, 25. Juli 2008. 
* ''Louise Joy Brown: Das erste Retortenbaby ist 25''; Österreichischer Rundfunk, 2003.
NGC 3921

Den **NGC 3921** ass eng Spiralgalaxie vum Typ S0-a am Stärebild Ursa Major. Si gouf am Joer 1789 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* ''NGC 3921'' SEDS.org (Revised NGC) 
* ''NGC 3921'' NASA Extragalactic Database
NGC 3938

__NOTOC__

Den **NGC 3938** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major.

## Entdeckung
D'Galaxie gouf de 6. Februar 1788 vum dem däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.
 
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Bild vum NGC 3938
* NOAO
* SEDS
United Kingdom Infrared Telescope

De **United Kingdom Infrared Telescope (UKIRT)** ass een astronomescht Teleskop dat op Observatiounen am Infrarout spezialiséiert ass. Et huet en Haaptspigelduerchmiesser vun 3,8&nbsp;m a steet um Terrain vum Mauna-Kea-Observatoire op Hawaii.

Den UKIRT gehéiert dem brittesche Science and Technology Facilities Council a gëtt vum Joint Astronomy Center vun Hilo bedriwwen. Et gouf an den 1970er als relativ präisgënschtegt Teleskop fir Observatiounen am Infraroutberäich tëscht 1 an 30 Mikrometer Wellelängt entworf a goung 1979 a Betrib. Déi deemools gebraucht Detektertechnologie am Infrarout hat kleng Ufuerderungen un d'Ofbildungsqualitéit par Rapport zu opteschen Teleskope gestallt, soudatt zum Beispill den Haaptspigel dënn a liicht ausgeluecht konnt ginn. Zanterhir gouf et duerch verschidden Ännerungen den haitegen Ufuerderungen ugepasst a liwwert typesch eng Bildqualitéit ënner enger Bousekonn am noen Infrarout. Den UKIRT ass ëmmer nach dat weltgréisst komplett op Infraroutobservatioune spezialiséiert Teleskop, och wann et a ville Leeschtungsberäicher an der Tëschenzäit vun optesch-infrarouden Teleskope vun der 8-Meter-Klass wéi dem Very Large Telescope iwwertraff gëtt.

## Instrumenter
D'Instrumenter vum UKIRT gouf zanter et a Betrib ass en ettlechmol moderniséiert. 2008 hat et dräi Instrumenter fir de Cassegrainfokus an eng Kamera mat groussem Gesiichtsfeld vum Cassegrainfokus.

* CGS4 ass e gekillte Gitterspektrometer mat 90 Bousekonne Spaltlängt a spektraler Opléisung tëscht 1.000 an 30.000.
* UFTI ass eng 1024x1024-Pixel-Kamera fir Wellelängten tëscht 0,8 an 2,5 Mikrometer.
* UIST ass eng 1024x1024-Pixel-Kamera mat Spektrometer fir Wellelängten tëscht 0,8 a 5 Mikrometer, mat zousätzlechem Modus fir e Feld vun 3x6 Bousekonnen ofzebilden.
* WFCAM ass eng Kamera mat groussem Gesiichtsfeld mat véier 2048x2048-Pixel-Chips déi jee ee Feld mat ongeféier 13,6 Bouminutte Säitelängt, zesummen also ongeféier 0,2 Quadratgrad ofdecken.

## Aktuelle Betrib
Zanter Betribsufank vum WFCAM am Joer 2004 ass de wichtegste Projet um UKIRT d'Himmelsduerchmusterung UKIRT Infrared Deep Sky Survey (UKIDSS), déi ongeféier 80 % vun där am Groussfeldmodus mat WFCAM disponibeler Zäit ausfëllt. De WFCAM brauch ongeféier 60 % vun der Teleskopzäit, déi aner 40 % si fir Observatioune mat de Cassegraininstrumenter.

De Science and Technology Facilities Council, huet annoncéiert datt den Teleskop deen zanter 2010 an engem sougenannte *Minimalist Operating Mode* bedriwwe gëtt, Enn 2013 soll zougemaach ginn oder datt seng Aktivéiten transferéiert solle ginn. Wëssenschaftler hunn dat *ganz traureg* fonnt, an als Aschnëtt an d'Wëssenschaft betruecht.

## Verschidden Observatoiren
Den UKIRT (deemools Infrarot-Flux Collector) am Verglach zu den anere groussen opteschen Teleskopen.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* http://www.jach.hawaii.edu/UKIRT
* Technesch Detailer vum Teleskop
* Websäit vum UKIRT Infrared Deep Sky Survey
NGC 3900

Den **NGC 3900** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Leo. D'Galaxie gouf am Joer 1785 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7&nbsp;Zoll-Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3773

Den **NGC 3773** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Leo.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 3773 gouf den 12. Abrëll 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.
 
## Kuckt och

## Um Spaweck
* SEDS
NGC 3808

Den **NGC 3808** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Leo a läit ronn 300 Millioune Liichtjoer vun eis ewech. Si bilt mam NGC 3808A eng interaktiv Galaxiëkoppel.

## Entdeckung
Den NGC&nbsp;3808 gouf den 10. Abrëll 1785 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Hubble-Weltraumteleskop
SSETI Express

Den **SSETI Express** (och **OSCAR 53** genannt) ass e Mikrosatellit, deen de 27. Oktober 2005 vun der russescher Weltraumgare Plessezk aus gestart gouf. Hie gouf vun iwwer 200 Studente vu ronn 20 Universitéiten aus 12 Länner entworf a gebaut. *SSETI* heescht „Student Space Exploration and Technology Initiative“ (Weltraumexploratiouns- an Technologieinitiativ fir Studenten). Den SSETI Express war 60&nbsp;Kilogramm schwéier a war den éischte „Studentesatellit“ vun der Welt.

Hie gouf um 06:52 UTC vum russesche Kosmodrom Plessezk aus gestart an huet d'Äerd an enger Héicht vu 690&nbsp;km ëmkreest. Nom erfollegräiche Start krut hien d'OSCAR-Nummer 53.

De Satellit hat dräi Picosatellitte mat an de Welraum geholl, déi eng Kantelängt vun 10&nbsp;Zentimeter haten an ongeféier 1&nbsp;kgschwéier waren. Déi dräi Satellitte goufen op der Ëmlafbunn ofgesat:
* UWE-1 (Universitéit Würzburg Experimentalsatellit)
* OSCAR 58 aus Japan
* nCube-2 aus Norwegen

No fënnef Deeg Fluch hat d'ESA den 1. November 2005 de Kontakt zum SSETI Express verluer. D'Stroumversuergung am Satellit hat versot, a sou war en Oplueden vum Satellit net méi méiglech. De Feeler gouf anscheinend duerch eng Hëtztiwwerlaaschtung an der Luedkontrolleenheet ausgeléist. Dobäi hat d'Verkettung vun ettlechen Zoustänn eng Roll gespillt, déi an där Form op der Äerd net getest gi war: Nom leschte Kenntnesstand hat dat afalend Sonneliicht d'Stroumversuergung duerch d'Solarzellen aktivéiert. Well awer 60&nbsp;min laang nom Aussetzen all d'Notzlaaschten hu missen ausgeschalt bleiwen an d'Batterie voll geluede war, konnt déi ufalend Energie vune der d'Luedeelektronik nëmmen als Wäermt 'verbraucht' ginn. En Entworfsfeeler huet du fir eng ongenügend Opdeelung vun der Hëtztlaascht, an zulescht zum Versoe vun engem entscheedende Baudeel gesuergt.

Trotzdeem gëtt d'Missioun als Erfolleg betruecht. Bis d'Batterie komplett eidel war, hat de Satellit ouni Problem funktionéiert an déi dräi Pikosatellitte goufen all ausgesat.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  SSETI Express Websäit
* SSETI Express op n-tv
* SSETI Express op RP-online.de
Galaktesche Plang

An der Astronomie ass de **galaktesche Plang** de Plang deen an der Mëtt vun där Zon läit, déi bei enger ofgeflaachter Galaxie wéi z.&nbsp;B. d'Spiralgalaxien, d'Scheif genannt gëtt, an an där de gréissten Deel vun de Stären ass.

De Plang duerchschneit de Massenzentrum vun der Galaxie.

Am Fall vun eiser Galaxie läit de galakteschen Nordpol an Direktioun vum Stärebild Coma Berenices, nieft dem Stär α Bootis. De galaktesche Südpol läit an Direktioun vum Stärebild Sculptor nieft dem Stär β Ceti am Walfësch.

## Kuckt och

Galaktesche Koordinatesystem
## Um Spaweck
** Biller vum galaktesche Plang a verschiddene Wellelängten
NCube

D**'nCubë** waren zwéi Satellitten déi vun norwegesche Studente goufen. Wéinst Problemer beim Aschwenken op hir Ëmlafbunn an engem Feelstart konnt kee vun de Satellitte seng Aarbecht ophuelen. Den éischten (nCube-2) gouf de 27. Oktober 2005 mat enger russescher Kosmos-3M-Rakéit gestart (COSPAR-Bezeechnung 2005-043H), den zweeten (nCube-1) goung de 26. Juli 2006 beim Feelstart vun enger Dnepr-Rakéit verluer. Alle béid goufen nom CubeSat-Standard fir Klengsatellitte gebaut an haten d'Form vun engem Wierfel mat enger Kantelängt vun 10 Zentimeter.

Haaptzil vum nCube-Projet war d'Hëllef fir d'Studenten an Héichschoulen am Beräich vun der Raumfaarttechnik. Dofir sollten d'Satellitten AIS-Signaler vun de Schëffer a Rendéieren empfänken a via Amateurfunk op d'Äerd schécken. D'Satellitte waren och mat Digipeatere fir Funkamateuren ausgerëscht.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Däitsch Infosäit
*  Nordic Space Activities (PDF; 251&nbsp;kB)
NGC 3576

Den **NGC 3576** ass en Emissiounsniwwel am Stärebild Carina a läit ongeféier 9.000 Liichtjoer vun eis ewech.

Den NGC 3576 gouf de 16. Mäerz 1834 vum britteschen Astronom John Frederick William Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* DSS Images for NGC 3500 through NGC 3599
* SIMBAD Query
Alexandre Dumas (Jong)

Den **Alexandre Dumas (Jong)**, op franséisch *Dumas fils*, gebuer de 27. Juli 1824 zu Paräis, a gestuerwen de 27. November 1895 zu Marly-le-Roi, war e franséische Romanschrëftsteller an dramateschen Dichter. Hie war den illegitime Jong vum Alexandre Dumas (Papp) an der Marie-Catherine Labay, enger Néiesch.

No engem Gedichtband (*Péchés de jeunesse*) huet den Dumas e Roman a 6 Bänn geschriwwen (*Histoire de quatre femmes et d'un perroquet*, 1847). Bekannt gouf e virun allem fit säi Wierk *[[La dame aux camélias]]*, dat e méi spéit an en Theaterstéck ëmgeschriwwen huet, an dat d'Virlag war fir dem Giuseppe Verdi seng Oper *[[La Traviata]]*.
Aner Theaterstécker vun him, déi alleguer Gesellschaftsdrame waren, sinn *Diane de Lys* (1853), *Le demi-monde* (1855).

## Wierker
* *Le roman d'une femme* (1848)
* *Césarine* (1848)
* *[[La dame aux camélias]]* (1848, 1852 als Theaterstéck verschafft, 1853 vum Giuseppe Verdi als Virlag fir seng Oper „La Traviata“ geholl)
* *Le docteur Servans* (1849)
* *Antonine* (1849)
* *Trois hommes forts* (1850)
* *Tristan le Roux* (1850)
* *Diane de Lys* (1851)
* *Les Revenants* (1852)
* *Le régent Mustel* (1852)
* *Contes et nouvelles* (1853)
* *Sophie Printemps* (1853)
* *La boîte d'argent* (1855)
* *Vie à vingt ans* (1856)
* *Le fils naturel* (1858)
* *Père prodigue* (1859)
* *L'ami des femmes* (1864)
* *L'affaire Clémenceau* (1864)
* *Le supplice d'une femme* (1865)
* *Héloise Paranquet* (1866)
* *Les idées de Madame Aubray* (1867)
* *Une visite de noces* (1871)
* *La princesse Georges* (1871)
* *La femme de Claude* (1873)
* *Monsieur Alphonse* (1873)
* *L'étrangère* (1877)

## Um Spaweck
Nikloskapell zu Méchelbuch

D**'Nikloskapell zu Méchelbuch** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Atertdall Sainte-Claire, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Viichten gehéiert.

De Patréiner vun der Kapell ass den hellegen Niklos, deem säi Fest de 6. Dezember gefeiert gëtt.

Se steet zu Méchelbuch op der Kräizung vum CR305 mam CR360, der Haaptkräizung vun der Uertschaft.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Ettlebréck
* D'Fënstere vun der Kapell vu Méchelbuch op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e. V.'' 


Kapelle Michelbouch 02.jpg|Den Agank vun der Kapell op der Westsäit
Kapelle Michelbouch 03.jpg|D'Kapell steet nieft engem ale Baurenhaff
Sandra Bullock

D**'Sandra Annette Bullock**, gebuer de 26. Juli 1964 zu Arlington, Virginia, ass eng US-amerikanesch Schauspillerin a Filmproduzentin.

D'Sandra Bullock, där hir Mamm eng däitsch Operesängerin war, huet hir Kandheet gréisstendeels an Däitschland verbruecht. Si gouf duerch d'Actionfilmer *[[Demolition Man]]* (1993) a *[[Speed (Film 1994)|Speed]]* (1994) an d'Romanz *[[While You Were Sleeping]]* (1995) berüümt an zielt zënterdeem zu de beléiftste Schauspillerinne vun Hollywood an och zu deene mat der héchster Pai.

Zu hire gréisste Succèsen ziele virun allem Kaméidistécker, wéi *[[Miss Undercover]]* (2000), *[[Two Weeks Notice]]* (2002), *[[The proposal]]* (2009) an *[[The Heat]]* (2013). Si konnt sech awer och a méi eeschte Rolle behaapten, wéi an *[[L.A. Crash]]* (2004, de Film krut en Oscar), dem Drama *[[Blind Side]]* (2009) an dem Science-Fiction-Thriller *[[Gravity (Film)|Gravity]]* (2013). Fir *Blind Side* krut d'Sandra Bullock den Oscar an e Golden Globe fir déi bescht Schauspillerin.

*Gravity*, war de Film vun hirer Karriär mat bis ewell deem gréisste finanzielle Succès; si selwer krut dofir, well se Prozenter op de Recetten zegutt hat, op d'mannst 70 Milliounen Dollar.

## Filmographie

## Um Spaweck
NGC 266

Den **NGC 266** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Andromeda. Si läit ronn 190 Millioune Liichtjoer vun eiser Äerd ewech. Den NGC&nbsp;266 gouf den 12.&nbsp;September 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 266 op wikisky.org
* NOAO
Barnard (Marskrater)

De **Barnard** ass en Aschlagkrater um Planéit Mars. Hie läit um Héichland südlech vum Hellas-Becken. De Marskrater gouf vun der Internationaler Astronomescher Unioun (IAU) 1973 zu Éiere vum US-amerikaneschen Astronom Edward Emerson Barnard genannt.

## Kuckt och

* Marskrater
* Marsmeteorit

## Um Spaweck
*  USGS-Marskraterlëscht
*  Krater Barnard bei Google Mars
NGC 411

Den **NGC 411** ass en oppene Stärekoup an der klenger Magellanscher Wollek am Stärebild Tucana.

De Stärekoup gouf am Joer 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt an an den 1880er Joren an den NGC-Katalog opgeholl.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* WEBDA Säit fir den NGC 411
* DSS Images for NGC 400 through NGC 499
NGC 1357

Den **NGC 1357** ass eng Spiralgalaxie vum Typ Sab am Stärebild Eridanus. D'Galaxie gouf den 1. Februar 1785 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* SIMBAD Astronomical Database
* SEDS
NGC 1376

Den **NGC 1376** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Eridanus.

Se läit ongeféier 184 Millioune Lichtjoer vun der Mëllechstrooss ewech an huet en Duerchmiesser vu ronn 115.000 Lj. Am selwecheten Deel vum Himmel stinn d'Galaxien NGC 1355, NGC 1358 an NGC 1397.

D'Galaxie gouf am Joer 1785 vum Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och
NGC 1353

Den **NGC 1353** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Eridanus. D'Galaxie gouf vum Astronom Wilhelm Herschel am Joer 1784 mat sengem 47,5&nbsp;cm Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och
Emily Brontë

D**'Emily Jane Brontë**, gebuer den 30. Juli 1818 zu Thornton, Yorkshire, a gestuerwen den 19. Dezember 1848 zu Haworth, Yorkshire, war eng brittesch Schrëftstellerin, déi duerch hiren eenzege Roman *[[Wuthering Heights]]* bekannt gouf. Si huet selwer just ënner hirem Pseudonym *Ellis Bell* publizéiert.

D'Emily Brontë war déi kleng Schwëster vun der Charlotte Brontë, déi, wéi och hir 2 gemeinsam aner Gesëschter Brandwell an Anne, gär geschriwwen huet.

D'Emily Brontë huet sech nieft dem Schreiwen och fir d'Natur intresséiert, an huet, no engem Openthalt zu Bréissel, Franséisch geschwat, an hat Latäin an Algriichesch geléiert.

1846 hunn déi dräi Schwësteren e Gedichtband *Poems* erausbruecht, an dat Joer drop huet d'Emily hiren eenzege Roman, *Wuthering Heights*, publizéiert, deen haut zu de Klassiker vun der englescher Literatur gezielt gëtt.

Si ass 1848 un enger Longekränkt (Tuberkulos oder Longenentzündung) gestuerwen.

## Literatur
* Juliet Barker: *The Brontës*. Weidenfeld & Nicolson 1994. ISBN 0-2978-1290-4
* Edward Chitham: *Emily Brontë*, Steidl, Göttingen, ISBN 978-3-88243-251-0
* Elsemarie Maletzke: *Das Leben der Brontës.* Schöffling & Co., Frankfurt 1998, ISBN 3-89561-604-4
* Lucasta Miller: *The Brontë Myth*. Random House, New York, 2003.
* Muriel Spark: *The Essence of the Brontës*. dt. bei Diogenes, Zürich 2006, ISBN 3-257-23555-0

## Um Spaweck
Lënster Lycée International School

De **Lënster Lycée International School**, gekierzt **LLIS**, ass eng ëffentlech Schoul zu Lëtzebuerg, an der Gemeng Jonglënster.

De Lycée huet am Schouljoer 2014/15 seng éischt Rentrée gefeiert. E bitt Coursen aus dem Secondaire (*Classique,* *General a Beruffsausbildung*) un an offréiert zanter dem Schouljoer 2018/19 nieft sengem normalen, nationale Schoulprogramm, och den europäesche Schoulprogramm, dat mat däitsch-, franséisch- an engleschsproochege Sektiounen, an der Grondschoul wéi och am Secondaire. D'Grondschoulklasse aus dem Europaschoulprogramm sinn an engem Provisorium nieft dem Lycée.

## Geschicht
Den neie Lënster Lycée gouf den 13. August 2007 virgestallt; den 20. Abrëll 2012 gouf de Grondstee geluecht. De 17. November 2014 gouf de Lycée offiziell a Presenz vun de Ministere François Bausch a Claude Meisch ageweit.

Dat éischt Joer si just Septièmes- an Dixièmes-Klasse virgesinn, 180 Schüler ginn erwaart. Dat Joer drop kommen da Sixièmen/Huitièmen an Onzièmen derbäi, asw. Et ass geplangt, eemol tëscht 1.300 a 1.400 Schüler ze hunn. De Schwéierpunkt ass Elektrotechnik, Informatik a Commerce.

D'Schoul ass vu méindes bis donneschdes vu moies 8 bis mëttes 4 Auer op, freides bis 12 Auer. Nomëttes bis 6, hallwer 7 ginn d'Schüler awer och, wann néideg betreit.

D'Schoul besteet aus 55 Klassesäll, 33 Spezialsäll a 5 Atelieren op enger Fläch vu 37.000 m². Dobäi kënnt nach déi komplementar Infrastruktur déi aus engem Restaurant, enger Cafeteria, engem Festsall, enger Sportshal an enger Schwämm besteet.

D'Schoul déi den 9. Juli 2013 den Numm „Lënster Lycée” krut, gouf am November 2020 op „Lënster Lycée International School” ëmgedeeft.
## Direkteren
* 2014 - 2018: Romain Kieffer
* zanter 2018: Tom Nober

## Kuckt och
* Secondaireschoulen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Websäit vum Lënster Lycée
* Akkréditéiert Europaschoulen
Juan Carlos Varela

De **Juan Carlos Varela Rodríguez**, gebuer den 12. Dezember 1963 zu Panama (Stad), ass e panameseschen Ingenieur a Politiker. Hie war vum 1. Juli 2014 bis den 1. Juli 2019 President vun der Republik Panama.

Virdru war hien, vun 2009 bis 2014, Vizepresident vum Land. Hie war gläichzäiteg, vu Juli 2009 bis August 2011, Ausseminister. Zanter 2006 ass hie President vun der Partido Panameñista, der zweetstäerkster Partei am Land. De 4. Mee 2014 huet hien d'Presidentewale gewonnen.

De Varela ass bestuet an huet 3 Kanner.

## Um Spaweck

*Site vum President vu Panama
Domingos Simões Pereira

Den **Domingos Simões Pereira**, gebuer den 20. Oktober 1963 zu Farim, ass e Politiker aus Guinea-Bissau. Hien ass zënter 2014 President vum Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde, der historescher Onofhängegkeetsbeweegung am Land, a war tëscht 2014 an 2015 Premierminister.

## Karriär
Den Domingos Simões Pereira ass en Zivil- an Industrieingenieur an huet zu Odessa, an der deemoleger Sowjetunioun, an a Kalifornien studéiert.

Vun 2002 bis 2003 war hie Minister fir Sozialekipementer a vun 2004 bis 2005 Bauteminister vu Guinea-Bissau. Vun 2006 bis 2014 war hien dem Premierminister säi Conseiller fir Infrastruktur, éier hien tëscht dem 3. Juli 2014 an dem 20. August 2015 selwer Premier gouf.

Vun 2008 bis 2012 war hien Exekutivsekretär vun der Communautéit vun de portugiseschsproochege Länner (CPLP) an tëscht September 2006 a September 2008 Generalsekretär vun der Caritas Guinea-Bissau.

## Um Spaweck
Joko Widodo

De **Joko Widodo**, gebuer den 21. Juni 1961 zu Surakarta, Provënz Jawa Tengah, bekannt als **Jokowi**, ass en indoneeseschen Entreprener a Politiker. Hie war vum 20. Oktober 2014 bis den 20. Oktober 2024 President vu sengem Land.

## Liewen a Karriär
De Widodo hat no sengem Studium fir Forstingenieur eng Miwwelentreprise gegrënnt. Vun 2005 bis 2012 war hie Buergermeeschter vu Surakarta. Duerno gouf en zum Gouverneur vum Haaptstaddistrikt (DKI) Jakarta gewielt.

Den 9. Juli 2014 war hie Spëtzekandidat vun der *Demokratescher Partei vum Kampf vun Indonesien* (PDI-P) bei de Presidentschaftswalen. Hie krut nom offizielle Resultat 53,15 % vun de Stëmmen, wat awer vu sengem Konkurrent Prabowo Subianto kontestéiert gouf.

Bei de Walen am Abrëll 2019 ass hien nach emol erëmgewielt ginn. Och déi Kéier war säi Konkurrent de Prabowo Subianto deen ewell d'Resultat kontestéiert huet. 5 Wochen no der Wal, gouf de Jokowi offiziell an d'Amt bestätegt, an dat mat 55,5 % vun de Stëmmen.

## Um Spaweck
Geneviève Fontanel

D**'Geneviève Fontanel**, gebuer als *Geneviève Paule Clairette Fontanel* de 27. Juni 1936 zu Bordeaux, a gestuerwen de 17. Mäerz 2018, war eng franséisch Schauspillerin.

Si ass am Alter vu 4 Méint mat hiren Elteren op Casablanca geplënnert. Mat 18 Joer goung si op Paräis an huet do Schauspill studéiert.

Vun 1958 un huet si hir Carrière am Theater ugefaangen. A vun 1962 u war si am Film als Schauspillerin aktiv.

Si ass mam Schauspiller Jacques Destoop bestuet.

## Filmographie
### Kino
* 1961: *[[Quai Notre-Dame (Film)|Quai Notre-Dame]]* vum Jacques Berthier mam Jacques Dacqmine an Anouk Aimée
* 1962: *[[Un singe en hiver (Film)|Un singe en hiver]]* vun Henri Verneuil mam Jean Gabin a Jean-Paul Belmondo
* 1964: *Les aventures de Salavin* vun Pierre Granier-Deferre mam Maurice Biraud 
* 1964: *[[Un monsieur de compagnie]]* vun Philippe de Broca mam Jean-Pierre Cassel a Catherine Deneuve
* 1964: *[[Angélique marquise des anges]]* vun Bernard Borderie mam Michèle Mercier a Robert Hossein
* 1969: *Trois hommes sur un cheval* vun Marcel Moussy mam Robert Dhéry a Colette Brosset
* 1972: *[[L'affaire Dominici (Film 1973)|L'affaire Dominici]]* vun Claude Bernard-Aubert mam Jean Gabin 
* 1973: *[[La femme en bleu]]* vun Michel Deville mam Michel Piccoli a Lea Massari
* 1974: *La rivale* vun Sergio Gobbi mam Jean Piat a Bibi Andersson
* 1974: *[[Dis-moi que tu m'aimes]]* vun Michel Boisrond mam Mireille Darc a Marie-José Nat
* 1974: *Femmes au soleil* vun Liliane Dreyfus mam Juliette Mayniel
* 1976: *Cours après moi … que je t'attrape* vum Robert Pouret mam Annie Girardot a Jean-Pierre Marielle
* 1977: *L'homme qui aimait les femmes* vun François Truffaut mam Charles Denner a Brigitte Fossey
* 1977: *La vie devant soi * vun Moshé Mizrahi mam Simone Signoret 
* 1978: *La zizanie* vun Claude Zidi mam Louis de Funès an Annie Girardot
* 1978: *[[Les ringards]]* vum Robert Pouret mam Mireille Darc 
* 1979: *Rodriguez au pays des merguez* vun Philippe Clair mam Philippe Clair 
* 1979: *Chère inconnue* vun Moshé Mizrahi mam Simone Signoret a Jean Rochefort
* 1980: *Cocktail Molotov* vun Diane Kurys mam François Cluzet 
* 1982: *Tête à claques* vun Francis Perrin mam Francis Perrin a Fanny Cottençon
* 1982: *La côte d'amour* vun Charlotte Dubreuil mam Danièle Delorme a Mario Adorf
* 1982: *Transit* vun Takis Candilis mam Richard Bohringer a Roland Blanche
* 1983: *Le grain de sable* vun Pomme Meffre mam Michel Aumont 
* 1984: *Notre histoire* vun Bertrand Blier mam Alain Delon an Nathalie Baye
* 1988: *Bonjour l'angoisse* vun Pierre Tchernia mam Michel Serrault a Guy Marchand
* 1990: *[[Un jeu d'enfant]]* vun Pascal Kané mam Jean Carmet a Marie Dubois
* 1990: *La reine blanche* vun Jean-Loup Hubert mam Catherine Deneuve a Richard Bohringer
* 1991: *Le fils du Mékong* vun François Leterrier mam Jacques Villeret 
* 1993: *Montparnasse-Pondichéry* vun Yves Robert mam Miou-Miou a Jacques Perrin
* 1994: *Le mangeur de lune* vun Dai Sijie mam Rufus 
* 1999: *[[Une pour toutes]]* vun Claude Lelouch mam Jean-Pierre Marielle a Anne Parillaud

## Um Spaweck