Lëtzebuerger Nationalbibliothéik

D**'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik**, offiziell: **Nationalbibliothéik Lëtzebuerg**, op Franséisch: **Bibliothèque nationale du Luxembourg**, ofgekierzt **BNL**, ass eng ëffentlech Bibliothéik, déi zanter Oktober 2019 hire Sëtz um Kierchbierg, an der Avenue Kennedy huet. Et ass eng wëssenschaftlech Bibliothéik mat enzyklopedeschem Usproch. D'Bicher kënnen zum Deel ausgeléint ginn, fir mat heem ze huelen, zum Deel musse s'op der Plaz gelies ginn.

Hir Aufgabe goufe fir d'lescht duerch d'Gesetz vum 25. Juni 2004 iwwer d'Reorganisatioun Kulturinstituter vum Staat definéiert.

D'Nationalbibliothéik bitt, nieft deene schonn ernimmten, nach eng ganz Rëtsch aner Servicer un: s'ass ugeschloss um System vum Prêt international, se geréiert d'ISBN-Nummere fir Lëtzebuerg, organiséiert Ausstellungen, gëtt d'Nationalbibliographie eraus, ënnerhält den informatiséierte Katalog vu bibliographesche Referenze vun de Publikatiounen aus hirem Bestand an deem vun anere Bibliothéiken zu Lëtzebuerg, a mécht op hirem Internetsite no an no ëmmer méi eeler Zäitschrëften a Publikatiounen elektronesch zougänglech. Sou gouf z.&nbsp;B. am Mee 2009 *[[eLuxemburgensia]]* virgestallt, e Webportal, iwwer dat eng 60 Zeitungen an Zäitschrëften, dorënner sämtlech Nummere vum *[[Tageblatt]]* vun 1913-1950 a vum *[[Luxemburger Wort]]* vun 1848-1980, souwéi Bicher, Postkaarten asw. online consultéiert an duerchsicht kënne ginn.
 
Si ass zanter 1958 Depositär vum Dépôt légal zu Lëtzebuerg.

D'Nationalbibliothéik hat 2007 e Fong vu ronn 750.000 Bicher an enger 3.500 Zäitschrëften. Am Joer 2019 waren et 1,8 Millioune gedréckt Medien a 641.000 *[[e-Book]]s*. Dat eelst Dokument an hirem Besëtz ass en handgeschriwwent Stéck aus engem Gebietsbuch aus dem 8. Joerhonnert, dat de Willibrord vum Poopst geschenkt krut.

2018 goufe ronn 80.000 Visiteuren an der Nationalbibliothéik gezielt. Et goufen eng 84.000 Bicher an Dokumenter ausgeléint, ronn 22.000 Leit hunn en Abonnement vun der Bibliothéik. An der Bibliothéik schaffen eng ronn 90 Vollzäit-Mataarbechter.

2022 hat d'BNL 91.138 Visiteuren, bei 36.826 ageschriwwene Benotzer. Ronn 140 Mataarbechter schaffen an der Bibliothéik.
Nieft dem physesche Fong huet d'BNL zu deem Zäitpunkt Zougank zu 67.757 elektroneschen Zäitschrëften a 784.677 digitalen E-Books ugebueden. An hirem Web-Archiv waren 4,5 Milliarden Dokumenter gespäichert.

## Geschicht
D'Urspréng vun der haiteger Nationalbibliothéik ginn op d'Joer 1798 zeréck, wéi d'Bicher vun de Kléischter, déi an der Zäit vun der franséischer Revolutioun, an an de Jore virdrun opgeléist gi waren, op enger Plaz zesummebruecht a versuergt sollte ginn. Dëst geschouch an der École centrale du Département des Forêts, déi dat Joer nei geschaf gouf. Dat sinn déi Bicher, déi haut zu der Réserve précieuse vun der Nationalbibliothéik gehéieren.

No der franséischer Occupatioun koum dës Bibliothéik an de Besëtz vun der Stad Lëtzebuerg, an 1848 huet de Lëtzebuerger Staat s'opkaaft, a se 1850 mat där vum Atheneum fusionéiert.

1899, wou "Nationales" *dans l'air du temps* war, gouf se fir d'éischt "Nationalbibliothéik" genannt. 1942, an der Zäit vun der däitscher Besatzung, gouf d'Bibliothéik vum Athenäum an e Gebai um Boulevard Royal geplënnert, wou se bis uganks vun den 1970er Jore blouf. An där Zäit war den absolutten Déifpunkt vun der Bibliothéik. D'Bicher louchen doruechter ënner Konditiounen, déi et mat sech bruecht hunn, datt vill Dokumenter, Kaarten a Bicher vermuuscht a verdreckst sinn.

Wéi den Athenäum op de Geesseknäppchen an en Neibau geplënnert ass, ass d'Nationalbibliothéik, no Renovatiounsaarbechte, den 1. Februar 1973, an deene Gebailechkeeten nieft der Kathedral, déi eidel waren, installéiert ginn. Mee och dës Raimlechkeete ware séier ze kleng, joerzéngtelaang ass d'Nationalbibliothéik aus allen Néit geplatzt. Hir Bestänn ware bis 2019, nieft dem Haaptgebai, an 3 Annexe verspreet oder "provisoresch" a Banannekëschten op Plaze stockéiert, déi net dofir gëeegent sinn. Sou goufen zäitweileg eng 30.000 Bicher (1 Regalkilometer) an engem fiichte Keller gelagert, mam Resultat, datt déi Bicher vu Pilz befall goufen a fir 200.000 Euro hu missen traitéiert ginn.

1998 huet d'Chamber e Gesetz votéiert, d'Nationalbibliothéik ze splécken an en Deel an enger neier Annex um Kierchbierg ënnerzebréngen. Dat Gesetz gouf zwar ni revoquéiert, ma d'Regierung huet 2002 decidéiert, datt et besser wier, alles an engem Gebai ënnerzebréngen, nämlech am sougenannte Schuman-Gebai, tëscht der Philharmonie an dem Mudam, dat dofir ëmgebaut soll ginn. Dofir gouf en Architekteconcours ausgeschriwwen, Gewënner war de Projet vu *Bolles-Wilson*. Mä och do ass näischt draus ginn. Et huet sech erausgestallt, datt et op d'mannst bis 2020 dauere géif, bis den Ëmbau fäerdeg wier, an dofir ass eng nei Léisung gesicht ginn. Et gouf kuerz iwwerluecht, d'Nationalbibliothéik mat der neier Universitéitsbibliothéik zu enger *Bibliothèque nationale et universitaire* zesummenzeleeën; dës Iddi gouf awer nees verworf an d'Unisbibliothéik koum 2017 an d**[[Maison du livre]]'' um [[Belval]].

A senger Ried zu der Lag vun der Natioun vum 5. Mee 2010 huet de Premier [[Jean-Claude Juncker]] ugekënnegt, datt [[2014]] bei d'Kräizung [[Bricherhaff (Stad Lëtzebuerg)|Bricherhaff]] um Kierchbierg en neit Gebai fir d'Nationalbibliothéik gebaut sollt ginn. Den 18. Mäerz 2013 huet d'Chamber dat entspriechend Gesetz gestëmmt.
D'Bauaarbechten um Bricherhaff hunn am Juni 2014 ugefaangen. Se hu bis 2019 gedauert; 112 Milliounen Euro waren dofir virgesinn (inklusiv den Ekipement). Architekte sinn, ouni Concours, ''Bolles-Wilson''.

Dat neit Gebai um ''Bricherhaff'' ass den 30. September 2019 ageweit an deen Dag drop fir de Public opgemaach ginn. Och de franséischen Numm huet geännert: Aus der Bibliothèque nationale **de** Luxembourg ass Bibliothèque nationale **du*' Luxembourg ginn. Dat dréit dem Fakt Rechnung, datt d'Nationalbibliothéik déi vum ganze Land ass, an net just déi vun der Stad.



== Direkteren ==

D'Gesetz vum [[26. Februar]] [[1965]] huet festgeluecht datt d'Direktioun vun der Nationalbibliothéik vun engem Direkter assuréiert gëtt. Virdru gouf d'Bibliothéik vun engem *professeur-bibliothécaire* geleet.

* 1965 - 1972: [[Joseph Goedert]]
* 1972 - 1984: [[Gilbert Trausch]]
* 1984 - 1996: [[Jul Christophory]]
* 1996 - 1997: [[Emile Thoma]] (Interims-Direkter)
* 1997 - 1999: [[Jean-Claude Muller]]
* 1999 - 2001: Jean-Claude Muller (Direkter), [[Monique Kieffer]] (Direktesch *faisant fonction*)
* 2001 - 2020: Monique Kieffer
*(2020: d'Nominatioun vun der [[Joanne Goebbels]] als Direktesch gouf op d'Demande vun der Madamm Goebbels nees annuléiert)
*zanter dem 03.07.2020: [[Claude D. Conter]]

== Literatur ==
* [[Jean-Marie Reding|Reding, Jean-Marie]], *Eine "Bibliothèque nationale" im Jahre 1802?*; in *Die Warte - Perspectives* 66|2666, Kulturbäilag am *Luxemburger Wort* vum 12. November 2020; S. 5. 
* [[Monique Kieffer|Kieffer, Monique]], *La Bibliothèque nationale à l'ère de la révolution numérique.* [[ons stad]] 89 (2008): 31-34.
* Reding, Jean-Marie, *Aus der Geschichte einer Stadt- und Nationalbibliothek.* [[ons stad]] 89 (2008): 21-29.
* *La Bibliothèque nationale de Luxembourg*; Lëtzebuerg (Bibliothèque nationale de Luxembourg), 2006.
* [[Paul Spang|Spang, Paul]], *"Pris"*; in *Hommage à l'Athénée*, Bd. IV vun de Festschrëfte *400 Joer Kolléisch*; Lëtzebuerg (Saint-Paul), 2003; Ss. 229-235.

== Kuckt och ==
* [[Bibliothéikswiesen zu Lëtzebuerg]]
* [[Lëscht vun de Bibliothéiken zu Lëtzebuerg]]

== Um Spaweck ==

* [http://www.bnl.lu bnl.lu - D'Internetsäit vun der Nationalbibliothéik]
* [https://web.archive.org/web/20100721014217/http://www.land.lu/index.php/recherche/category/12/folder/111.html *Lëtzebuerger Bibliothéiken* - Artikelsammlung aus dem Lëtzebuerger Land op land.lu, dorënner eng jett iwwer d'Nationalbibliothéik.]
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1958/0064/a064.pdf#page=1 *Loi du 5 décembre 1958 ayant pour objet l'organisation de la Bibliothèque Nationale et des Archives de l'Etat*] am Mémorial N° 64 vum 19. Dezember 1958, S. 1551 - S. 1552
* [http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1965/0010/a010.pdf#page=3 *Loi du 26 février 1965 portant modification et complément de la loi du 5 décembre 1958 ayant pour objet l'organisation de la bibliothèque nationale et des archives de l'Etat*] am Mémorial A - N° 10 vum 27. Februar 1965, S. 103 - S. 104
* [https://web.archive.org/web/20160304194650/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1988/0071/a071.pdf#page=2 *Loi du 28 décembre 1988 portant réorganisation des instituts culturels de l'Etat*] am Mémorial A - N°71 vum 28. Dezember 1988, S. 1480 - 1492
* [https://web.archive.org/web/20131013172707/http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/2004/0120/a120.pdf#page=2 *Loi du 25 juin 2004 portant réorganisation des instituts culturels de l'Etat''] am Mémorial A - N° 120 vum 15. Juli 2004, S. 1798 - S. 1810