open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marion Hammang

D**'Marion Hammang**, gebuer als **Marion Huberty** den 3. Januar 1964 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen de 5. Abrëll 2017 zu Lëtzebuerg, war eng lëtzebuergesch Bodybuilderin a Kraaftsportlerin.

Si huet an den 1990er Joren, zesumme mat der Malou Thill, zu Lëtzebuerg de Kraaftsport markéiert. 1990 an 1992 gouf se zur Sportlerin vum Joer gewielt.

1985 huet se zu Dordrecht hiren éischten Europameeschtertitel gewonnen. 1987 an 1990 hat se an den Europameeschterschafte weider Erfolleger. 1990 huet se d'Weltmeeschterschaft am Bänkdrécke gewonnen. 1992 krut si eng Goldmedail bei der Weltmeeschterschaft zu Gent am Powerlifting an der Kategorie bis 60&nbsp;kg. 2004 huet se bei de Masters gewonnen.

Fir u si z'erënneren, gouf zu Diddeleng am Quartier Biereng eng Strooss no hir genannt. D*'Rue Marion Hammang* verbënnt d'Bierenger Strooss mat der *Rue Triny Bourkel* an huet de Postcode 3518. 
## Kuckt och
Bréck vu Meung-sur-Loire

D**'Bréck vu Meung-sur-Loire** ass eng Stroossebréck iwwer d'Loire zu Meung-sur-Loire am franséischen Departement Loiret.

Iwwer d'Bréck féiert d'Departementale D18. Et ass eng Hänkbréck. Et ass déi véiert Bréck op där Plaz, an déi fënneft zu Meung.
## Déi al Bréck
Vun der éischter Bréck zu Meung ass net vill gewosst ausser datt se am 15. Joerhonnert eng ronn 450 Meter flossopwäerts vun der haiteger stoung, an datt d'Jeanne d'Arc se de 15. Juni 1429 an der Zäit vum Honnertjärege Krich, bei der Schluecht vu Meung-sur-Loire, den Englänner ofgeknäppt hat. Den 18. Juni goufen d'Englänner dunn och aus der Stad verdriwwen. Haut erënnert eng Plack um *Relais Louis XI* um rietsen Uwänner net wäit vun de Reschter vun der Bréck un déi Dot. Am Laf vun der Zäit ass d'Bréck bei Héichwaasser beschiedegt ginn an an e Koup gefall. Duerno huet eng Pont den Déngscht bis 1836 gemaach. 
## D'Bréck vun 1836
## D'Bréck vun 1929

## Literatur
* Musée de la Marine de la Loire *D'une Rive à l'Autre*, Musée de la Marine de la Loire, Châteauneuf-sur-Loire (France), ISBN 2951560214, 2001; pp.&nbsp;55, 109. 
* Vannier, Serge *Les ponts de la Loire*, CPE - Communication-Presse-Edition, Romorantin-Lanthenay (France), ISBN 284503170X, 2002; pp.&nbsp;205–206.
Jean-Pierre Hoffmann

Et gëtt verschidde Persounen déi **Jean-Pierre Hoffmann** heeschen:
* Jean-Pierre Hoffmann (1805-1889), Politiker a Friddensriichter;
* Jean-Pierre Hoffmann (1893-1963), lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Auteur a Gemengesekretär;
* Jean-Pierre Hoffmann (1947-2006), lëtzebuergesche Foussballspiller;
* Jean-Pierre Hoffmann (1878-1956), Lokalpolitiker (Gemeng Réiser)
* Jean-Pierre Hoffmann, Lokalpolitiker (Gemeng Manternach).
### Kuckt och
* Hoffmann
Jean-Pierre Hoffmann (Foussballspiller)

De **Jean-Pierre "Jempi" Hoffmann**, gebuer den 2. Juni 1947, a gestuerwen de 25. August 2006, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 8. Dezember 1968 am 26. September 1973 huet de Jean-Pierre Hoffmann 18-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 1 Gol geschoss.
Monument André Koch

D**'Monument André Koch** steet zu Esch-Uelzecht am Stadpark, um Gaalgebierg. Et gouf vum Escher Verschéinerungsveräin opgeriicht vir un hire verstuerwene President a Grënnungsmember André Koch z'erënneren dee sech fir d'Schafe vum Stadpark agesat hat.

D'Büst vum Monument, déi den André Koch duerstellt, ass e Wierk vum Claus Cito. Si steet op engem Sockel aus Granit dee vun der Stad Esch-Uelzecht gestëft gouf.

Um Sockel steet:

LA SOCIÉTÉ
D'INITIATIVE

D'EMBELLISSEMENT
À SON PRÉSIDENT
ANDRÉ KOCH
1849-1932.


D'Monument gouf den 3. Juli 1932 ageweit. Bei där Geleeënheet huet de Paul Flesch eng Ried gehalen.
Gaston Couté

De **Gaston Couté**, gebuer zu Beaugency den 23. September 1880, a gestuerwen zu Paräis den 28. Juni 1911, war e franséische libertairen Dichter a Chansonnier.

Hie gouf um Kierfecht vu Meung-sur-Loire begruewen.

## Bibliographie
### Iwwer säi Wierk
* *La chanson d'un gâs qu'a mal tourné*, œuvres complètes en cinq volumes, Éd. Le vent du ch'min (1976-1977)

### Bicher
* *Les Mangeux d'terre*, textes choisis par Gérard Pierron et G. Coutant, Éd. Ch. Pirot (1990)
* *Le Gars qu'a mal tourné: Poèmes et chansons*, Éd. Le Temps des Cerises (1997)
* *Des chemins de Terre aux Pavés de Paris*, Dossiers d'aquitaine (1998)
* *La chanson d'un gâs qu'a mal tourné*, un volume (tiré à 150 exemplaires sur papier d'Auvergne & deux mille exemplaires sur vélin mat) comprenant 38 textes, Éd. Eugène Rey (1928)
* *La chanson d'un gâs qu'a mal tourné*, Regain de lecture (2008)
* *Le Merle du Peuple, textes choisis par Alain Guillo* - Préface Patrick Pérez Sécheret Éditions Les points sur les i (mars 2011)

### Etüden
* *Gaston Couté, la vérité et la légende* par P.-V. Berthier, Les Cahiers du CPCA (1958, réédité en 1980 puis en 2006 avec de nombreuses notes de Lucien Seroux)
* *Gaston Couté* par L. Lanoizelée, autoédition, Paris (1960)
* *Gaston Couté poète maudit*, par Roger Monclin, Éd. Paris-Bruxelles (1962)
* *Gaston Couté, l'enfant perdu de la révolte*, par R. Ringeas et G. Coutant, Éd. Au Vieux Saint-Ouen (1966)
* *Glossaire des mots patoisants employés par Gaston Couté*, Éd. Le vent du Ch'min (1978)
* *Gaston Couté, de la terre aux pavés*, par Simonomis, Les dossiers d'Aquitaine (1984, réédité en 1988)
* *Gaston Couté 1880-1911 "Les Z'Amis, les Z'honneurs, les Z'Avatars* par Claude Antonini Arianeprod 2009

## Um Spaweck

* Musée consacré à Gaston Couté
* Le court métrage "Not' pays" adapté de Gaston Couté et Maurice Lucas
* Itinéraire Gaston Couté
Henri Reiners

Den **Henri Reiners**, gebuer de 14. Juni 1909 zu Mäerkels, a gestuerwen den 23. August 1953 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 13. Abrëll 1930 a 4. November 1934 huet den Henri Reiners 18-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Laurent Schonckert

De **Laurent Schonckert**, gebuer de 25. Februar 1958, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller a Manager vum Cactus-Groupe.

## Berufflech Karriär
De Laurent Schonckert huet zu Nanzeg Droit an Ekonomie studéiert. No engem Stage,1984, huet hie beim Groupe Cactus ugefaange mat schaffen. Do gouf hien 2001 Administrateur-Directeur. Hien ass och Vizepresident vun der Confédération luxembourgeoise du commerce (CLC).

## Sportlech Karriär
Tëscht dem 13. Oktober 1984 am 11. November 1987 huet de Laurent Schonckert 18-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Vun 1979 bis 1992 huet de Laurent Schonckert fir d'Union Lëtzebuerg gespillt.
Roberto Baggio

De **Roberto Baggio**, gebuer den 18. Februar 1967 zu Caldogno bei Vicenza, ass e fréieren italieenesche Foussballspiller. Hien huet ënner anerem fir d'Juventus, den AC Mailand, den Inter Mailand, d'Brescia Calcio, an och fir d'italieenesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hie gëllt haut nach, als ee vun den erfollegräichste Spiller aus Italien.

Momentan huet hien eng Dirigenteroll an der Federazione Italiana Giuoco Calcio, dem italieenesche Foussballverband.
Juventus Football Club

**Juventus Football Club S.p.A.**, dacks och **Juventus Turin** oder einfach **Juventus** oder **Juve**, genannt, ass en italieenesche Foussballclub vun Turin. Juventus spillt am Moment (Saison 2023/24) an der éischter italieenescher Liga, der Serie A.

Mat 36 nationale Meeschterschaftstitelen (eigentlech 38, Juventus krut zwéin Titelen oferkannt, wéinst Implikatiounen a Wettskandaler), néng Coupe-Gewënner, als dräimolege Gewënner vun der Europa-Coupe vun de Landesmeeschtere resp. der UEFA Champions League an als zweemolege Gewënner vun der Welt-Coupe ass Juventus eng vun de Veräinsekippe mat deem meeschte Succès op der Welt an déi Ekipp mat dem meeschte Succès an Italien. Juventus war déi éischt Ekipp déi 5 Meeschterschaften hannereneen gewonnen huet, vun 1930/31 bis 1934/35 (de sougenannte *Quinquennio d'Oro*).

De Veräi spillt seng Heemspiller am Juventus Stadium.

## Um Spaweck
Jean-Pierre Hoffmann (Auteur)

De **Jean-Pierre (Jim) Hoffmann**, gebuer den 9. Juli 1893 zu Diddeleng, a gestuerwen den 1. August 1963 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Auteur a Gemengesekretär.

Seng bekanntst Wierker sinn:
* 1922: *De Knéckjang oder Em eng Wittfra.* Operett an 3 Akten. Musek: Jean Eiffes.
* 1923: *Den neie Reichen oder Fuessondég.* Operett an 3 Akten. Musek: Jean Eiffes.
* 1924: *De Rossbayard.* Operett an 3 Akten. Musek: Jean Eiffes.

## Um Spaweck

## Referenzen
* Goetzinger, Germaine, 2010: *Hoffmann, Jean-Pierre*.  in:  Online-Versioun. Stand: 28. September 2011. http://www.autorenlexikon.lu/page/author/155/1559/FRE/index.html [opgeruff den 20. Dezember 2011]. 
* Goetzinger, Germaine, 2007: *Hoffmann, Jean-Pierre*.  in:  Online-Versioun. Stand: 28. September 2011. http://www.autorenlexikon.lu/page/author/155/1559/DEU/index.html [opgeruff de 4. Januar 2012].
André Koch

Den **André Koch**, gebuer de 16. Abrëll 1849 zu Schengen, a gestuerwen de 17. Abrëll 1932 zu Berg-sur-Moselle, war Minneningenieur.

Säin Ingenieursdiplom krut den André Koch 1874 zu Léck. Hien huet duerno e puer Joer an der Belsch an der Gasindustrie geschafft. 1880 ass hie vun der “Société minière” vun de Gebridder Charles a Jules Collart, de Proprietäre vun der Stengeforter Schmelz, engagéiert ginn; 1887 gouf hien Direkter vun all hire Minnen a Minièren zu Esch-Uelzecht, dorënner spéider och d'Grouf Kazebierg.

Vum 31. Oktober 1899 bis den 21. Abrëll 1902 war de Koch Member vum Escher Gemengerot.

1901 war hie Grënnungsmember vum Escher Verschéinerungsveräin, der "Société d'initiative et d'embellissement d'Esch-sur-Alzette", dee sech ënner anerem fir d'Ariichtung vun engem Stadpark um Gaalgebierg staark gemaach huet. Vun 1906 bis 1914 war hie President vum Veräin.

Zu Esch ass d'«&nbsp;rue André Koch&nbsp;», déi fréier «&nbsp;rue Leesberg&nbsp;» geheescht huet, no him benannt. Um Gaalgebierg erënnert d'Monument André Koch, dat den 3. Juli 1932 inauguréiert ginn ass, un hien.

## Gielchen
* 

## Literatur
* Allamano, W. & G. Bernardini, 2013. *Esch-sur-Alzette et ses rues. Esch an der Alzette und seine Strassen*. Esch-sur-Alzette, Polyprint, 256 S.
* FH, 2015. *Der Vater des Stadtparks. Rue André Koch, Grubeningenieur und Minendirektor.* Tageblatt 2015, Nr. 180 (5. August), S. 40.
Constant de Muyser

De **Constant de Muyser**, gebuer als **Sébastian Philippe Léonard Constant de Muyser** den 20. August 1851 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 19. Juni 1902 zu Köln, war en Eisebunnsingenieur an Numismatiker.

Vun 1874 bis 1876 huet hie säi Studium op der *[[RWTH Aachen|Königlich-Rheinisch-Westphälischen Polytechnischen Hochschule]]* zu Ooche gemaach, déi hie mat engem Ingenieursdiplom ofgeschloss huet. An där Zäit war hien ee ganz aktive Member am Studenteveräi Corps Montania zu Aachen.

1878 koum hie bei d*'[[Compagnie des chemins de fer Prince-Henri]]*, bei där hien 1888 "*Chef de service de la traction et du matériel*" zu Péiteng gouf.

Hien huet als akademesche Mentor 1890 bei der Grënnung vun der Amicitia Luxemburgensis am Stater Quartier Pafendall an 1897 bei der Grënnung vum Akademischer Verein d'Lëtzebuerger zu Ooche gehollef.

1896 war hie Matgrënner vun der *[[Société anonyme des hauts-fourneaux de Differdange]]*.

De Constant de Muyser ass un engem Häerzschlag op enger Déngschtrees zu Köln gestuerwen.

## Publikatiounen
* *Les rues de Luxembourg du 16e siècle par rapport à celles d'aujourd'hui*, in: Publications de la Section Historique, tome 44, Lëtzebuerg, 1895
* *Carte des chemins de fer et des bassins miniers de Longwy-Differdange-Belvaux et d'Esch-Rumelange-Dudelange (1: 10000)*

## Um Spaweck
Şükrü-Saracoğlu-Stadion

De **Şükrü-Saracoğlu-Stadion** ass e Foussballsstadion am Distrikt Kadıköy vun Istanbul an der Tierkei. Et ass e Stadion dee komplett mat Sëtzplazen ekipéiert ass, a mat 50.509 Plazen ass en nom Atatürk Olympia Stadion an no der Türk Telekom Arena den drëttgréisste Foussballsstadion an der Tierkei.

D'Foussballfeld ass 105 x 68 m grouss, a vun der UEFA gëtt et an der Klass vun de Fënnefstärestadione gefouert.

Den Numm gouf 1998 zu Éiere vum fréiere Ministerpresident a fréiere President vu Fenerbahçe Mehmet Şükrü Saracoğlu verginn.

Et ass de Stadion op deem de Fenerbahçe seng Heemspiller ausdréit.

## Um Spaweck
Leo-I-Grupp

D**'Leo-I-Grupp**, och **M66/M96-Grupp** genannt, ass eng Galaxiëgrupp op enger Distanz vu ronn 35 Mio. Liichtjoer. Wéi d'Lokal Grupp an aner Nopeschgalxiëgruppen zielt si zum Virgo-Superkoup

D'Grupp läit am Stärebild Leo, vum lat. *Leo* (Léiw). D'Grupp zerfällt an zwou Ënnergruppen, d**'M96-Ënnergrupp** ëm déi hell Galaxië M 95, M96 an M105, an d''''M66-Ënnergrupp''', déi am wiesentlechen aus dem sougenannten *Leo-Triplet* M65, M66 an NGC 3628 besteet. Béid Ënnergruppe ginn an der Literatur heefeg als eenzel Gruppe gefouert.

Déi hellste Membere vun der Grupp sinn déi visuell 8,9mag hell Spiralgalaxië M66 an déi 9,3mag hell Spiralgalaxie M96. Nei Distanzmiessunge ginn e mëttlere Gruppenofstand vun 10,4 MPc un, wärend aner Miessungen op eng éischter méi grouss Distanz deiten. D'Radialvitess vun der Grupp a Bezuch op d'kosmesch Hannergrondstralung läit bei 1316&nbsp;km/s.
Ënnersich ënner Beuechtung vun nei entdeckten Zwerggalaxien, déi sech an der M96-Ënnergrupp iwwer e Radius vu ronn 1,1 Mio. Liichtjoer verdeelen, ergëtt eng Dispersioun vun der Radialvitess vun 130&nbsp;km/s. Dës Daten erginn eng Virial-Mass vu bal 7×1012&nbsp;M<sub>☉</sub>, ongeféier dat Dräifacht vun der Mass vun der Lokaler Grupp. De banneschte Beräich ëm déi hell Haaptgalaxië weist dogéint ongeféier d'Mass an d'Mass-Liichtkraaft-Relatioun vun der Lokaler Grupp op.

## Memberen
Dës Tabell weist déi identifizéiert Membere vun der Grupp nom *Nearby Galaxies Catalog*, D'Radialvitesse sinn heliozentresch, déi visuell Hellegkeeten am B-Band (blo) ugewisen.

Zousätzlech ginn deels nach NGC 3593, NGC 3628 an IC 2768 als Gruppemembere gezielt.

## Kuckt och
Messier 66

De **Messier 66** (och als **[[New General Catalogue|NGC]] 3627** bezeechent) ass eng 8,9&nbsp;mag hell Spiralgalaxie vum Hubble-Typ *Sb* mat enger Flächegréisst vun 8,3'&nbsp;×&nbsp;4,2' am Stärebild Leo. Den tatsächlechen Duerchmiesser ass ronn 100&nbsp;000 Liichtjoer.

Zesumme mam Messier 65 an dem NGC 3628 bilt déi Galaxie d'Leo-Triplett, de Kär vun der *M66-Galaxiëgrupp*, déi op ongeféier 30 Millioune Liichtjoer (10 Mpc) Distanz läit. Am M66 gouf d'Supernova SN 1989B (Typ Ia) an déi méiglech Supernova SN 1997bs observéiert, woubäi dat och en LBV-Ausbroch hët kënne gewiescht sinn.

D'Galaxie ass scho mat enger Spektiv z'erkennen. Si gouf den 1.&nbsp;Mäerz&nbsp;1780 vum franséischen Astronom Pierre Méchain entdeckt.

## Um Spaweck

* M66 bei SEDS
* M66 im "Two Micron All Sky Survey
## Kuckt och
M66-Grupp

D**'M66-Grupp**, och bekannt als **Leo-Triplett**, ass eng kleng Galaxiëgrupp am Stärebild Leo. Si läit ongeféier 35 Millioune Liichtjoer vun eis ewech.

An der Galaxiëgrupp sinn de Messier 65, de 66, an d'Spiralgalaxie NGC 3628. Si gëtt dacks als Ënnergrupp vun der Leo-I-Grupp gefouert.
## Kuckt och
Mathias Even

De **Mathias Ewen** oder **Mett Even**, gebuer de 15. Januar 1941, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 21. Oktober 1964 am 4. September 1968 huet de Mathias Ewen 17-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
## Kuckt och
Nicolas Funck

Et gëtt verschidde Persounen déi **Nicolas Funck** heeschen:
* Nicolas Funck (1816-1896), lëtzebuergesche Fuerschungsreesender, Botaniker, Zoolog an Auteur
* Nicolas Funck (1972-), lëtzebuergesche Foussballspiller
Marktkirche (Wiesbaden)

Déi neigotesch ** Marktkirche** (*Maartkierch*) ass déi gréisst evangeelesch Kierch zu Wiesbaden. Si steet am Stadzentrum op der *[[Schlossplatz (Wiesbaden)|Schlassplaz]]* a gouf tëscht 1853 an 1862 gebaut.

## Um Spaweck
Bonifatiuskirche (Wiesbaden)

D**'Bonifatiuskirche** ass déi gréisst kathoulesch Kierch zu Wiesbaden. Si steet am Stadzentrum. D'Neigotikkierch ass vun 1844 bis 1849 gebaut ginn. Déi Kierch ass déi eelst vu Wiesbaden.

## Um Spaweck
Henri Fickinger

Den **Henri Fickinger**, gebuer de 25. Juli 1930, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 9. Oktober 1949 am 16. Januar 1955 huet den Henri Fickinger 16-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
HD 10180

Den **[[Henry-Draper-Katalog|HD]] 10180 ** ass e sonnenänleche Stär am Stärebild Hydrus (kleng Waasserschlang), hien ass 128 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech.

Wärend enger sechsjähreger Studie mat Hëllef vum HARPS-Spektrograph am 3,6-m-Teleskop vum La-Silla-Observatoire vum Europäesche Südobservatoire am Chile gouf festgestallt, datt de Stär e Planéitesystem vun op d'mannst sechs bis siwe Planéiten huet.

## D'Planéitesystem vum HD 10180
* Den **HD 10180 b** ass en netconfirméierten Objet. De méigleche Planéit läit 0,02 AE vum Stär ewech, a brauch eppes méi wéi een Dag fir een Ëmlaf an huet eng Mindestmass, déi ongeféier der Mass vun der Äerd entsprécht.
* Den **HD 10180 c** läit 0,06 AE vum Stär ewech (zirka 6-mol méi no wéi de Merkur bei der Sonn), a brauch 5,4 Deeg fir en Ëmlaf an huet eng Mindestmass vu ronn 13 Äerd- oder 0,04 Jupitermassen.
* Den **HD 10180 d** läit ongeféier 0,1 AE vu sengem Stär ewech, a brauch ongeféier 11,5 Deeg fir en Tour an huet eng änlech Mindestmass wéi den HD 10180 c.
* Den **HD 10180 e** beweegt sech ongeféier ronn 0,3 AE ewech vum HD 10180 (eppes méi no wéi de Merkur bei der Sonn), brauch ronn 60 Deeg fir eng Ëmronnung an ass mat enger Mindestmass vu ronn 0,08 Jupitermasse warscheinlech e Gasris.
* **HD 10180 f** läit 0,5 AE vom Zentralstär (eppes méi no wéi d'Venus bei der Sonn), brauch ronn 129 Deeg fir eng Ëmronnung an huet eng Mindestmass wéi den HD 10180 e.
* Den **HD 10180 g** ass 1,4 AE vu sengem Stär ewech (änlech wéi de Mars bei der Sonn), a brauch zirka 1,7 Joer fir en Ëmlaf an huet ongeféier 0,7 Jupitermassen.
* Den **HD 10180 h** beweegt sech op ronn 3,4 AE vum HD 10180, a brauch ronn 6,3 Joer fir en Ëmlaf an ass mat zirka 0,2 Jupitermassen deen Exoplanéit mat der gréisster Mindestmass ënner de bekannte Planéite vum System.

## Kuckt och

* Gesetzer vum Kepler

## Literatur
* C. Lovis et al.:  ''The HARPS search for southern extra-solar planets. XXV. Up to seven planets orbiting HD 10180: probing the architecture of low-mass planetary systems'', publizéiert am: Astronomy and Astrophysics (13. August 2010)

## Um Spaweck

* ''Größte Planetenfamilie entdeckt'', Publikatioun vum ESO (24. August 2010)
* ''Enzyklopädie der extrasolaren Planeten''
Josy Mosar

De **Josy Mosar**, gebuer de 16. September 1927, a gestuerwen den 13. August 2022, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 22. Mee 1952 am 28. Februar 1960 huet de Josy Mosar 16-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Astronomy and Astrophysics

**Astronomy and Astrophysics**, ofgekierzt A&A oder Astron. Astrophys., ass eng Fachzäitschrëft fir Astronomie an Astrophysik.

A&A ass 1969 duerch Fusioun vu sechs europäesche Fachzäitschrëfte entstanen:
* *Annales d'Astrophysique* (Frankräich), gegrënnt 1938
* *Arkiv for Astronomi* (Schweden), gegrënnt 1948
* *Bulletin of the Astronomical Institutes of the Netherlands* (Holland), gegrënnt 1921
* *Bulletin Astronomique* (Frankräich), gegrënnt 1884
* *Journal des Observateurs* (Frankräich), gegrënnt 1915
* *Zeitschrift für Astrophysik* (Däitschland), gegrënnt 1930

erweidert gouf A&A 1992 duerch d'Verbanne mat dem 
* *Bulletin of the Astronomical Institutes of Czechoslovakia* (Tschechoslowakei), gegrënnt 1947

1990 gouf 'Astronomy and Astrophysics' mat dem separat publizéierten ergänzende Schwësterorgan 'Astronomy and Astrophysics Supplement Series' verschmolz. De Copyright huet den ESO.

A&A gehéiert haut wéi Astrophysical Journal, Astronomical Journal a Monthly Notices of the Royal Astronomical Society zu de féierende Fachzäitschrëften an der Astronomie.

## Memberstaaten
Ursprénglech Memberstaate waren déi véier Länner déi zu der A&A verschmolzenen Zäitschrëften (Frankräich, Däitschland, Holland a Schweden) souwéi Belsch, Dänemark, Finnland a Norwegen. D'ESO huet als 'Memberstaat' deelgeholl. Norwegen huet sech spéider zeréck gezunn, wärend Éisträich, Griicheland, Italien, Spuenien an d'Schwäiz sech ugeschloss hunn. Tschechien, Estland, Ungarn, Polen an d'Slowakei sinn als nei Memberen an den 1990er Jore bäigetratt. 2001 gouf den Zousaz "eng europäesch Zäitschrëft" vun der Titelsäit gestrach fir déi zouhuelend weltwäit Roll zeréckzespigelen.

Als éischt net-europäescht Land gouf Argentinien am Joer 2005 volle Member.
Brasilien, Chile a Portugal goufen deemools Observer a sinn an der Tëschenzäit och Vollmember.

## Um Spaweck
* Websäit vun Astronomy and Astrophysics

## Kuckt och
Monthly Notices of the Royal Astronomical Society

**Monthly Notices of the Royal Astronomical Society** (MNRAS) ass eng englesch Fachzäitschrëft fir Astronomie a fir Astrophysik déi a Groussbritannien publizéiert gëtt.

Déi éischt Editioun koum den 9. Februar 1827 als *Monthly Notices of the Astronomical Society of London* eraus. MNRAS ass zanterhier onënnerbrach erauskomm an ass eng vun de weltwäit eelsten astronomesche Fachzäitschrëften déi nach existéiert. Den haitegen Numm krut si nom zweete Band, nodeem d'Astronomical Society of London d'Royal Astronomical Society (RAS) gi war. Bis 1961 hat d'RAS d'Monthly Notices selwer erausginn, zanterhier gëtt se beim Verlag Blackwell Publishers am Optrag vun der RAS publizéiert.

36 Editioune kommen am Joer eraus an net méi wéi fréier all Mount.

MNRAS gehéiert haut wéi Astronomy and Astrophysics an den Astronomical Journal zu de féierende Fachzäitschrëften an der Astronomie.

## Um Spaweck
* MNRAS

## Kuckt och
Thomas Brisbane

De Sir **Thomas Makdougall Brisbane**, gebuer den 23. Juli 1773 zu Largs, an och do den 21. Januar 1860 gestuerwen, war en Zaldot an Astronom. Hien hat op der Universitéit Edinburgh Astronomie a Mathematik studéiert. Spéider ass hie bei d'brittesch Arméi gaangen.
 
## Déngschtzäit an der Arméi
Hien hat an Irland, Flandern an a Westindien gedéngt, ier hie sech a senger Pensioun, nees mat der Astronomie beschäftegt huet.

## Gouverneurszäit
Vum 4. Dezember 1821 bis den 1. Dezember 1825 war de Brisbane Gouverneur vu New South Wales. An dësem Zäitraum gouf de Floss Brisbane River (1823) an d'Stad Brisbane (1824) no him genannt.
Als Gouverneur war hie kompetent, awer Problemer mat senger Verwaltung a Form vun Zivilbeamte féierten dozou, datt hien dankbar war, 1825 nees a säin Observatoire zeréckzekommen.

## Verdéngschter an der Astronomie
Haaptinteressi vum Brisbane war d'Astronomie. 1808 baut hien en Observatoire zu Ayrshire. Wéi hien zum Gouverneur beruff gouf, hat hien all seng Instrumenter an déi béid Astronomen Karl Rümker an James Dunlop mat op New South Wales geholl. Sou konnt hie sech an der Zäit, an där de Gouverneur Lachlan Macquarie nach am Amt war, verstäerkt astronomesch Observatioune maachen. Och den éischte gutt gëeegenten australeschen Observatoire zu Parramatta, westlech vu Sydney, gouf 1822 vun him gegrënnt. Am Joer 1828 krut hien d'Goldmedail vun der Royal Astronomical Society. 1835 publizéiert hien *The Brisbane Catalogue*, e Stärekatalog, an deem 7.385 Stäre vun der südlecher Hemisphär erfaasst waren. Den Observatoire zu Parramatta war bis 1855 a Betrib.

## Auszeechnunge
* 1831: Grousskräiz vum Guelphen-Uerden
* 1848: Keith-Präis vun der Royal Society of Edinburgh

## Literatur

*  Biographie im ''Dictionary of Australian Biography'' - Quellentext im *Project Gutenberg of Australia*]

## Kuckt och
Nicolas Funck (Foussballspiller)

Den **Nicolas Funck** oder **Nico Funck**, gebuer de 17. Oktober 1972, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 11. Oktober 1997 am 12. Oktober 2002 huet den Nicolas Funck 17-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Vun 1992 bis 1995 huet hie fir FA Red Boys Déifferdeng gespillt, duerno war hie vun 1995 bis 1998 bei der CS Gréiwemaacher. 1998 bis 2001 huet hie fir F91 Diddeleng gespillt an dunn nach vun 2002 bis 2005 fir UN Käerjéng 97.
René Pascucci

De **René "Paiu" Pascucci**, gebuer den 19. Dezember 1926 zu Esch-Uelzecht an och do am Escher Quartier Lalleng den 9. Mäerz 2018 gestuerwen, war e lëtzebuergesche Foussballspiller, Schräiner a Schoulmeeschter.

Tëscht dem 4. November 1951 am 13. Abrëll 1960 huet de René Pascucci 15-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hien huet fir d'Jeunesse gespillt, a gouf als e "Star" vun deem Club consideréiert.
Romain Schreiner

De **Romain Schreiner**, gebuer de 17. Mäerz 1957, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 28. Februar 1978 am 12. Oktober 1983 huet de Romain Schreiner 15-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 1 Gol geschoss.
Nordic Optical Telescope

Den **Nordic Optical Telescope** (**NOT**) ass en astronomeschen Teleskop vum Roque de los Muchachos Observatoire op der Kanarescher Insel La Palma. Den Teleskop huet en 2,56&nbsp;m Spigelduerchmiesser. Dänemark, Schweden, Island, Norwegen a Finnland hunn de Bau, dee 1989 ofgeschloss war, finanzéiert. Zanterhier däerfe Fuerscher aus der ganzer Welt mat dem Teleskop schaffen.

## Instrumenter
* ALFOSC -- CCD-Spektrograph 
* NOTCam -- HgCdTe-Hawaii Infraroutkamera a Spektrograph
* MOSCA—CCD
* SOFIN—CCD-Spektrograph (R=170000)
* StanCam—CCD
* LuckyCam -- EMCCD
* TURPOL—UBVRI PhotoPolarimeter

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Internetsäit vum NOT
Gaston Theis

De **Gaston Theis**, gebuer de 27. Januar 1911, a gestuerwen de 5. Mäerz 1936 zu Nidderkuer bei engem Aarbechtsaccident, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 1. Juni 1930 am 16. Februar 1936 huet de Gaston Theis 15-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Mikhail Zaritskiy

De **Mikhail Zaritskiy**, gebuer *Michail Sarizki* (ru: Михаил Зарицкий) den 3. Januar 1973 zu Leningrad, haut Sankt Péitersbuerg, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller vu russescher Ofstamung.

Als Profispiller, war säin éischte Foussballclub vun 1990 bis 1991 den Zenit St. Péitersbuerg. Duerno ass dem Zaritskiy seng Karriär bei Borussia Mönchengladbach II weidergaangen, awer hien hat méi Succès am Lëtzebuerger Avenir Beggen. Deemools krut hien d'Lëtzebuerger Nationalitéit. Hien huet vun 1993 bis 1996 fir den Avenir gespillt, vun 1996 bis 1998 fir den FC Sporting Mäerzeg, 1998 an 1999 fir d'Fortuna Köln, vun 1999 bis 2000 fir de kretesche Veräin Athliticos Omilos Agios Nikolaos, a vun 2000 bis 2002 nees fir Mäerzeg. No enger schwéierer Blessur huet hie mat senger Sportsaktivitéit opgehalen.

Tëscht dem 10. Mäerz 1999 am 28. Mäerz 2001 huet de Mikhail Zaritskiy 15-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Nieft der Aktivitéit als Foussballspiller huet hien an enger Klinick an der Radiologie geschafft. No der Karriär als Spiller, huet hien als Trainer vu Foussballclibb aus Däitschland a vu Lëtzebuerg geschafft. Vun 2017 bis 2021 war den Zaritskiy den Haapttrainer vum Daring-Club Iechternach. Zanter 2022 trainéiert hien de Marisca Miersch.

De Mikhail Zaritskiy schafft zu Lëtzebuerg, a wunnt an Däitschland. Hie war mat enger Lëtzebuergerin bestuet, an huet elo eng russesch-däitsch Frëndin.
Robert Da Grava

De **Robert Da Grava**, gebuer de 17. August 1944, a gestuerwen de 16. Juli 2016, war e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.

Ënner anerem war de Robert Da Grava (genannt "Fino" Da Grava) vun 1980-1984 Trainer beim FC Blo-Wäiss Izeg.

An der Mëtt vun der Saison 1979/80 huet de Robert Da Grava zu Izeg d'Trainerbänk vum Mario Morocutti, dee verletzungsbedéngt (Meniskusschued) ausgefall ass, iwwerholl. D'1.Ekipp kënnt déi Saison net iwwer déi zweetlescht Plaz eraus a muss dat Joer drop nees an der 3.Divisioun untrieden.

Zesumme mam Robert Da Grava geléngt den Izeger awer nees 1980/81 de Retour an d'2. Divisioun wou si dann och bis 1984/85 gespillt hunn.

Tëscht dem 7. Oktober 1972 am 16. Oktober 1976 huet de Robert Da Grava 14-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Pierre Hoscheid

De **Pierre Hoscheid**, gebuer den 29. Juli 1957, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 26. Mäerz 1980 am 30. Oktober 1985 huet de Pierre Hoscheid 14-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Norbert Leszczynski

Den **Norbert "Noll" Leszczynski**, gebuer den 8. Oktober 1943 zu Rëmeleng, a gestuerwen den 20. Dezember 2017, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 31. Mäerz 1968 am 14. Oktober 1970 huet den Norbert Leszczynski 14-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Théo Logelin

Den **Théophile** (" **Théo**") **Logelin**, gebuer den 28. Mee 1907, a gestuerwen..., war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 6. Abrëll 1930 am 10. Mee 1934 huet den Théo Logelin 14-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 2 Goler geschoss.
Guy Schmidt

De **Guy Schmidt**, gebuer den 12. Abrëll 1932, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 23. Mäerz 1952 am 24. November 1957 huet de Guy Schmidt 14-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Astronomeschen Observatoire vun Uppsala

Den **Astronomeschen Observatoire vun Uppsala** (UAO; **Astronomiska observatoriet i Uppsala**) ass den eelsten astronomeschen Observatoire a Schweden. Et gouf eréischt am Joer 1741 gegrënnt, obschonn et zanter 1593 e Léierstull fir Astronomie op der Universitéit vun Uppsala gouf an an den Universitéitsarchive Virliesungsënnerlage fir Astronomie déi bis an d'1480er Joren zeréckreechen.

Am 18. Joerhonnert huet den Anders Celsius do gefuerscht a 1741 den éischten Observatiounsraum gebaut.
Den Celsius hat den Universitéitsrot vum Kaf vun engem grousse stenge Gebai, vu mëttelalterlechem Urspronk, am Zentrum vun Uppsala iwwerzeegt an huet en Observatoire um Daach ariichte gelooss. Hien huet d'Haus zugläich als Wunneng an Aarbechtsplaz benotzt. Dësen Observatoire war bis 1853 am Gebrauch. Den Observatoire um Daach gouf 1857 ofgerappt.

Am 19. Joerhonnert huet den Anders Jonas Ångström am Observatoiregebai gewunnt an huet do seng astronomesch, physikalesch an optesch Experimenter gemaach. Säi Jong, de Knut Ångström, huet do um Gebitt vun der Sonnestralung gefuerscht.

Am Joer 2000 huet sech den Observatoire mam Institute of Space Physics zum Department of Astronomy and Space Physics zesummegedoen an ass an den Ångström-Laboratoire geplënnert.

Zousätzlech zu den Anlagen zu Uppsala bedreift den Observatoire den Observatoire Kvistaberg a Schweden an d*'Uppsala Southern Station* um Siding Spring Observatoire an Australien.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Astronomy and Space Physics op der Säit vun Universitéit vun Uppsala
Erny Dax

Den **Erny Dax** oder **Ernest Dax**, gebuer den 11. Abrëll 1958, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 24. Abrëll 1977 am 27. Abrëll 1982 huet den Erny Dax 17-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
John Clemens

De **John Clemens** oder **Johny Clemens**, gebuer den 30. September 1958, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 1. Mee 1980 am 15. Dezember 1982 huet de John Clemens 14-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 1 Gol geschoss.
Dominique Wantz

Den **Dominique Wantz**, genannt **Dipp Wantz**, gebuer den 8. Mäerz 1913 zu Déifferdeng a gestuerwen den 10. September 1973 zu Béiwen, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 17. Mäerz 1935 an 2. Mee 1948 huet den Dominique Wantz 14-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 5 Goler geschoss.

## Um Spaweck
*Den Dominique Wantz op transfermarkt.com
Ernest Jann

Den **Ernest "Erny" Jann**, gebuer den 3. Oktober 1931, a gestuerwen den 30. Juni 2023, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht 1954 an 1961 huet hien 145 Matcher an der 1. Ekipp vun der Jeunesse Esch gespillt an dobäi 21 Goler geschoss.

Tëscht dem 17. November 1957 am 30. Abrëll 1961 huet den Ernest Jann 13-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 1 Gol geschoss.
Johny Kirsch

De **Johny Kirsch**, gebuer de 26. November 1944, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 8. November 1964 am 24. Mäerz 1974 huet de Johny Kirsch 13-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Siding Spring Observatoire

De **Siding-Spring-Observatoire** an der Géigend vu Coonabarabran an Australien, ass en Deel vun der Research School of Astronomy and Astrophysics (RSAA) der Australian National University (ANU). DE wichtegsten Deel vum Observatoire ass de brittesch-australeschen *Anglo-Australian Observatory (AAO)*, deen den Anglo-Australian Telescope an d'UK Schmidt Teleskope bedreift. Donieft gëtt et eng Rei vu weideren Teleskopen, déi der Australian National University, der University of New South Wales an aneren Institutioune gehéieren. Den Observatoire läit op enger Héicht vun 1.165 Meter am Warrumbungle-Nationalpark an de Siding Spring Mountains.

Et gëtt ausserdeem nach eng Galerie fir Visiteuren an e Souvenirsbuttek.

## Teleskopen
* Anglo-Australian Telescope (3.9 m - AAO)
* Siding Spring 2.3 m Telescope (ANU)
* Faulkes Telescope South (2.0 m - Swinburne)
* Sky-Mapper Telescope (1.3 m - ANU)
* UK Schmidt Telescope (1.24 m - AAO)
* Uppsala Southern Schmidt Telescope (0.5 m)
* Automated Patrol Telescope (0.5 m - UNSW), eng Baker-Nunn-Kamera
* ROTSE IIIa, Robotic Optical Transit Search Experiment (0.45 m - UNSW)
* Korean YSTAR Telescope (Korean Southern Observatory)

### Net méi am Gebrauch
* 40-inch Telescope (ANU - zanter 1. Januar 2008)
* 24-inch Telescope (ANU)
* 16-inch Telescope (ANU)

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Internetsäit vum https://www.sidingspringobservatory.com.au/
* Anglo-Australian Observatory
* Uppsala Southern Observatory
* Faulkes Telescope Australia
* Skymapper Telescope
Union luxembourgeoise pour l'histoire et le patrimoine

D**'Union luxembourgeoise pour l'histoire et le patrimoine** (**ULHP**) ass eng lëtzebuergesch ASBL, déi 2008 mam Zil gegrënnt gouf, den iwwer 30.000 Hobbyhistoriker zu Lëtzebuerg e gemeinsamen "Daach" ze bidden. Dës Vereenegung soll deemno den Hobbyhistoriker an de lokale Geschichtsveräiner d'Méiglechkeet ginn, Kontakter ënnereneen ze knëppen a besser zesummen ze schaffen.

D'ULHP gouf zanter hirer Grënnung bis 2017 vum fréiere Professer a Kolléisch-Direkter, dem Historiker Emil Haag presidéiert. Duerno huet de Guy Pauly d'Relève geholl.

De Veräin gëtt am Handelsregëster als « *en procédure de dissolution administrative sans liquidation* » gefouert(Stand: Oktober 2025).

## Ziler vum Veräin
D'Haaptziler vum Veräi sinn:

## Aktivitéiten
D'Vereenegung gëtt de *[[Bulletin d'information de l'Union luxembourgeoise pour l'histoire et le patrimoine]]* eraus an ass um Ursprong vun der *[[Fondation Linster-Weydert]]* a vun der *[[Maison du souvenir, de l'histoire et du patrimoine]]* zu Helleng, déi als Undenken un de grousse Sammler Aloyse Linster gegrënnt gouf.

D'ULHP co-organiséiert d*'[[Journée nationale de l'histoire locale]]*, déi ronn 20 Veräiner aus dem ganze Land zesummebréngt. Do geet et ëm Geschicht am Allgemengen, de Patrimoine, d'Genealogie, d'Archeologie, d'Museologie, d'Numismatik, asw.

## Um Spaweck

* Blog
Jean Kremer

De **Jean Kremer** och bekannt als **Jängi Kremer**, gebuer den 9. November 1904 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 5. Abrëll 1952 zu Bouneweg, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 11. Abrëll 1926 am 30. Abrëll 1939 huet de Jean Kremer 13-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 6 Goler geschoss.
Hubert Brasseur (1823)

Den **Hubert Brasseur**, gebuer den 20. Mäerz 1823 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 22. Januar 1890 zu Bar-le-Duc, war e lëtzebuergeschen Universitéitsprofesser an Historiker.

Den Hubert Brasseur, deen de Jong vum Dierwiechter Alexis Brasseur a vun deem senger Fra Marie-Anne Schockmel war, huet op der Universitéit vu Léck studéiert, wou en 1850 zum Dokter am Droit an a Verwaltungsrecht promovéiert gouf. Mat 21 Joer huet hie seng éischt Schrëft publizéiert: *Tableaux synoptiques pour l'histoire du Moyen Âge*.

1852 gouf hien op der Universitéit vu Gand (*[[Gent]]*) aussergewéinlechen, 1855 gewéinleche Professer fir Naturrecht an Ecomomie vum Staatsbudget. Vun 1862 un huet hien Zivilrecht a Budgets-Wësseenschaft enseignéiert.

1855-1856 gouf den Hubert Brasseur vu 4 Studente beschëllegt, an engem Cours iwwer Naturrecht d'Gëttlechkeet vu Jesus Christus a Fro gestallt ze hunn. Hien hat awer d'Ënnerstëtzung vum Rektor a vum kathoulesche Premierminister Pieter de Decker, mä nodeem sech d'Welle berouegt haten, krut hien de Cours iwwer Naturrecht entzunn.

Vun 1865 u gouf hien Agent vum Banquier André Langrand-Dumonceau, a gouf och 1870 an dem Langarand säi Finazdebakel a Faillite vu senge Firme mat eragezunn. De Skandal vun Langrand senger Faillite gëtt als mat eng Ursaach ugesinn, firwat hien a Frankräich geplënnert ass.

1869 huet e mat senge Bridder d'Brasseurs Schmelz gegrënnt.

Den 2. August 1870 gouf hie fir d'Arrondissement Philippeville an déi belsch Chamber gewielt, blouf awer nëmme bis 1872 Deputéierten.

Den Hubert Brasseur war mat der Marguerite Thérèse Anne Bourggraff bestuet; d'Koppel krut 4 Kanner. Ee Jong, de Gustave Brasseur (1854-1925), gouf Banquier an huet sech mat der Lucie Moret (1857-1932) bestuet. Seng *Banque de la Meuse* goung faillite an de Familljebesëtz domat fleeten. Hir Duechter Françoise Brasseur (1885-1963) huet den Affekot an Amateur-Schauspiller George Bertrand de Beauvoir (1878-1941) bestuet; si sinn d'Eltere vun der Schrëftstellerin Simone de Beauvoir (1908-1986).

## Wierker (Auswiel)
* *Manuel d'économie politique*, 1860
* *La banque nationale et la liberté des banques*, Brussel, 1864

## Literatur
* R. De Ridder, *Hubert Brasseur*, in: Liber memorialis de l'Université de Gand, Notices biographiques, Gent, 1913
* G. Jacquemybs, *Langrand-Dumonceau, promoteur d'une puissance financière catholique*, Brussel, 1963.
* Elienne Langendries an Anne-Marie Simon-Vandermeersch, *175 jaar Universiteit Gent*, Gent, 1992.

## Um Spaweck

## Kuckt och
* Brasseur (Famill)
Paul Rouster

Et gëtt verschidde Persounen déi **Paul Rouster** heeschen:
* Paul Rouster (1900-1982), lëtzebuergesche Foussballspiller
* Paul Rouster (1949-1993), lëtzebuergesche Kënschtler
Paul Rouster (Foussballspiller)

De **Paul Rouster**, gebuer den 19. Mee 1900 zu Dikrech, a gestuerwen den 20. Juli 1982, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an e renomméierte Fotograf.

Tëscht dem 25. Februar 1923 am 6. Mee 1937 huet de Paul Rouster 13-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
René Scheuer

De **René Scheuer**, gebuer den 12. Februar 1962, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 13. Oktober 1984 am 15. November 1989 huet de René Scheuer 13-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Audrey Bitoni

D**'Audrey Bitoni**, gebuer de 16. August 1986 als *Audrey Arroyo* zu Pasadena a Kalifornien, ass eng US-amerikanesch Pornoduerstellerin an "Adult"-Model. Si huet spuenesch, italieenesch an däitsch Wuerzelen. Si huet an iwwer 100 Pornofilmer matgemaach, an huet och dräi AVN Awards gewonnen.

Als Adult-Model war si schonn an Zäitschrëfte wéi dem Penthouse ze gesinn.

## Filmer (Auswiel)

* 2006: My Sister's Hot Friend
* 2007: Operation Desert Stormy
* 2007: Girlvana 3
* 2007: No Man's Land 43
* 2007: Jack's Playground 38
* 2007: Fishnets 7
* 2008: Sexual Freak 8: Audrey
* 2008: Big Tits at School 2
* 2009: Big Wet Tits 8
* 2009: Penthouse Variations
* 2009: The Sex Files - A Dark XXX Parody
* 2010: North Pole 73
* 2010: My Plaything …
* 2010: Octopussy 3-D: A XXX Parody

## Gielercher
* 2008: Penthouse Pet of the Month November
* 2008: NightMoves - Nominéierung an der Kategorie: Best New Starlet
* 2008: AVN Award - Nominéierung an der Kategorie: Best New Starlet
* 2008: AVN Award - Nominéierung an der Kategorie: Best POV Sex Scene
* 2009: AVN Award - Nominéierung an der Kategorie: Best All-Girl 3-Way Sex Scene - No Man's Land 43

## Um Spaweck

* Audrey Bitoni op Babepedia
City of Manchester Stadium

De **City of Manchester Stadium** (och nach **Etihad Stadium**) ass e Foussballsstadion zu Manchester. Et ass e Stadion dee komplett mat Sëtzplazen ekipéiert ass, a mat 48.000 Plazen ass et nom Old Trafford Stadion den zweetgréisste Foussballsstadion a Greater Manchester.

De Grondsteen fir de Stadion gouf 1999 geluecht, an en ass de 25. Juli 2002 opgemaach ginn.

D'Foussballfeld ass 105 x 68 m grouss, a gëtt vun der UEFA an der Klass vun de Fënnefstärestadione gefouert.

Et ass dee Stadion, op deem Manchester City seng Heemspiller ausdréit.

## Um Spaweck
Knut Ångström

De **Knut Johann Ångström**, gebuer den 12. Januar 1857, a gestuerwen de 4. Mäerz 1910, war e schweedesche Physiker.

HOe war de Jong vum Anders Jonas Ångström. Vun 1877 bis 1884 huet hien op der Universitéit Uppsala studéiert. Kuerzzäiteg war hien och op der Universitéit Stroossbuerg, beim August Kundt.

Hannescht zu Uppsala, krut hie säin Doktortitel a gouf 1885 Dozent fir Physik an der neier Héichschoul zu Stockholm, wou hien dat physikalescht Institut geplangt an opbaue gelooss hat. 1890 gouf hien zum Member vun der Geléiertenakademie Leopoldina gewielt. 1891 koum hien nees zeréck op Uppsala a gouf 1896 Professer fir Physik.

HIen huet d'Stralungswärmt vun der Sonn an d'Absorptioun vun der Äerrdatmosphär ënnersicht.

1893 huet hien den elektresch kompenséierte Pyrheliometer erfonnt.

## Publikatiounen
**Die Ausdehnung des Wassers durch Absorption von Gasen.* 1882 (online)
**Ueber die Diffusion der strahlenden Wärme von ebenen Flächen.* 1885 (online)
**Die Volumen- und Dichtigkeitsveränderungen der Flüssigkeiten durch Absorption von Gasen.* 1888 (online)
**Beobachtungen über die Durchstrahlung von Wärme verschiedener Wellenlänge durch trübe Medien.* 1889 (online)
**Einige Bemerkungen anlässlich der [[Bolometresch Hellegkeet|bolometrischen]] Arbeiten von [[Friedrich Paschen (Physiker)|Fr. Paschen]].* 1894 (online)
**Ueber eine einfache Methode zur photographischen Darstellung des ultrarothen Spektrums.* 1895
**Ueber die Anwendung der elektrischen Kompensationsmethode zur Bestimmung der naechtlichen Ausstrahlung.* 1905
**Ueber absolute Bestimmungen der Wärmestrahlung mit dem elektrischen Compensationspyrheliometer, nebst einigen Beispielen der Anwendung dieses Instruments.* 1899 (online)
**Einige Bemerkungen zur Absorption der Erdstrahlung durch die atmosphärische Kohlensäure.* 1901
**Die Ozonbänder des Sonnenspektrums und die Bedeutung derselben für die Ausstrahlung der Erde.* 1904
**Einige fundamentale Sätze betreffs der Absorption und der Absorptionsspektren der Gase: eine vorläufige Mitteilung.* 1908
## Um Spaweck
Alain Nurenberg

Den **Alain Nurenberg**, gebuer den 23. Mäerz 1961, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 1. Mee 1981 am 9. Juni 1984 huet hien 13-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 1 Gol geschoss.

Säi Papp war de Foussballspiller Emile Nurenberg.

## Kuckt och
Jupiter (Mythologie)

**Jupiter** (op Latäin *Iuppiter*, méi rar *Iupiter*, Geenitiv: *Iovis*) oder *Diēspiter*, rar *Juppiter*, dacks mat vergréissertem Numm **Iuppiter Optimus Maximus** ("beschten a gréisste Jupiter"; op Gedenkschrëfte meeschtens ofgekierzt **IOM**), war déi iewescht Gottheet bei de Réimer.

## Literatur
* Rufus Fears: *The Cult of Jupiter and Roman Imperial Ideology.* In: Wolfgang Haase (Hg.): *[[Aufstieg und Niedergang der römischen Welt]]* II 17.1, Walter de Gruyter, Berlin & New York 1981, S. 3–141.
* Carl Koch: *Der römische Juppiter.* Dissertation, Königsberg 1936. Neudruck: Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadt 1968.
* Lotte Motz: *The Sky God of the Indo-Europeans*. In: *[[Indogermanische Forschungen]]*, Bd. 103, 1998. S. 28 ff.
* Georg Wissowa: *Religion und Kultus der Römer.* Beck, München 1902, S. 100–113

## Um Spaweck

* De Jupiter am ''Roman Myth Index''
Stadio Olimpico di Roma

De **Stadio Olimpico** (*Olympiastadion*) ass e Foussballstadion zu Roum. Et ass e Stadion dee komplett mat Sëtzplazen ekipéiert ass, a mat 82.307 Plazen ass et nom Stadio Giuseppe Meazza den zweetgréisste Foussballsstadion an Italien.

De Stadion ass 1990 restrukturéiert ginn. Déi aktuell Architektur ass d'Wierk vum Architekt Annibale Vitellozzi.

De Foussballsterrain ass 105 x 68 m grouss, a gëtt vun der UEFA an der Klass vun de Fënnefstärestadione gefouert.

Et ass de Stadion op dem déi zwou Ekippe vu Roum, AS Roum an SS Lazio, hir Heemspiller ausdroen. De Lokalderby tëscht AS Roum a Lazio gëtt *Derby Capitolino* genannt.

## Um Spaweck
Jules Zambon

De **Jules Zambon** oder **Giulio Zambon**, gebuer den 3. August 1938, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 30. Abrëll 1961 am 17. Februar 1965 huet de Jules Zambon 13-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Jean-Pierre Fiedler

Et gëtt verschidde Persounen, déi **Jean-Pierre Fiedler** heeschen:
* Jean-Pierre Fiedler (1935-), lëtzebuergesche Foussballspiller
* Jean-Pierre Fiedler (1943-1998), lëtzebuergesche Buchbënner an Direkter vun der Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg
Jean-Pierre Fiedler (Foussballspiller)

De **Jean-Pierre "Jemp" Fiedler**, gebuer de 17. Januar 1935 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 25. November 1977 zu Nanzeg, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Vun 1953 bis 1964 huet de Jean-Pierre Fiedler 151 Matcher fir d'Spora an der Nationaldivisioun gespillt. Tëscht dem 11. September 1957 an 1. Dezember 1963 huet hien 12-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 3 Goler geschoss. Hie koum véiermol an der sougenannter "B-Nationalekipp" an den Asaz.
Jean Hardt

De **Jean Hardt**, gebuer de 17. August 1938, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller dee bei der Spora ënner Vertrag stoung.

Den 2. an den 23. Oktober 1966 huet de Jean Hardt seng zwéin eenzeg Matcher fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hien ass de Papp vum Mickey Hardt.
Stadio Olimpico Grande Torino

De **Stadio Olimpico Grande Torino** (*Olympiastadion*) (fréier *Stadio [[Benito Mussolini]]* oder *Stadio Comunale*) ass en Omnisportsstadion zu Turin.

De Stadion ass komplett mat Sëtzplazen ekipéiert.

De Stadion ass 2005 fir d'Olympesch Wanterspiller 2006 restrukturéiert ginn. D'Erëffnungsfeier an d'Schlussfeier goufen do ofgehalen.

Bis 2011 hunn d'Juventus Turin an den FC Torino sech de Stadion gedeelt. Zanter datt d'Juventus en eegene Stadion huet, ass et de Stadion op deem den FC Torino seng Heemspiller zanter 2006 spillt.

De Stadion dréit den Numm zu Éiere vum *Grande Torino*, sou gouf den FC Turin an den 1940er a 50er genannt. Vun 1942 bis 1949 huet den FC Turin 5-mol hannerteneen d'Meeschterschaft gewonnen. D'Enn vum *Grande Torino* war d'Fligeraccident vu Superga, wéi de Fliger mat bal der ganzer Ekipp u Bord, op der Kopp Superga erofgefall ass.

## Um Spaweck
Victor Heinen

De **Victor Heinen**, gebuer den 11. Juni 1931 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 21. August 2008, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 11. September 1957 am 11. November 1959 huet de Victor Heinen 12-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Norbert Reiland

Den **Norbert Reiland**, gebuer den 20. Mäerz 1944 zu Esch-Uelzecht, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 21. Oktober 1964 am 16. Abrëll 1970 huet den Norbert Reiland 12-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Jean-Pierre Fiedler (Buchbënner)

De **Jean-Pierre Fiedler**, gebuer 1943 a gestuerwen 1998, war e lëtzebuergesche Buchbënner.

1965 gouf de Jean-Pierre Fiedler mam Opbau vum 'Service Reliure' vun der Stad Lëtzebuerg chargéiert.

De Jean-Pierre Fiedler huet mat Coursen am 'Centro del bel Libro' zu Ascona (Tessin) säin handwierklecht Kënnen als Buchbënnermeeschter perfektionéiert. Hien huet sou och d'Realisatioun vum 'Livre d'Or' vun der Stad Lëtzebuerg am Ufank vun de 70er Joren iwwerholl.

Vun 1980 bis 1990 huet hien de Musée J.-P. Pescatore an der Villa Vauban verwalt.

1983 gouf de Jean-Pierre Fiedeler mat der Leedung vun der nei geschaafter Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg beoptragt.

## Referenzen
* Clesse, René "Die schöne alte Kunst des Buchbindens" an Ons Stad 68/2001 S. 18-21