Zivilkonstitutioun vum Klerus

D**'Gesetz iwwer d'Zivilkonstitutioun vum Klerus** (fr.: *Constitution civile du clergé*), wat den 12. Juli 1790 vun der *[[Assemblée constituante (1789)|Assemblée constituante]]* gestëmmt gouf, sollt am revolutionäre Frankräich d'Konkordat aus dem Joer 1516 ersetzen.

D'Zivilkonstitutioun vum Klerus hat sech als Zil gesat, d'Kierch a Frankräich ze reorganiséieren, andeems d'kathoulesch Paschtéier « *fonctionnaires publics ecclésiastiques* », also Staatsbeamte sollte ginn.

Dem Historiker Timothy Tackett no huet dës Constitutioun d'Land op laang Zäit an zwee gedeelt. D**Loi sur l'abolition des vœux monastiques'' vum [[13. Februar]] [[1790]], déi 100.000 Membere vum Klerus, déi net zu enger [[Par]] gehéiert hunn, ofgeschaaft huet, huet mat zu dësem Broch bäigedroen.

== Redaktioun an Inhalt vun der Zivilkonstitutioun ==

De [[Louis-Alexandre Expilly de la Poipe|Louis de la Poipe]], Curé vu [[Saint-Martin-des-Champs]] bei [[Morlaix]], a gewielten Deputéierte vum [[Klerus]] am [[August]] [[1788]], huet bei der ''[[Assemblée constituante (1789)|Assemblée constituante]]'' d'Kommissioun presidéiert, déi fir d'Zivilkonstitutioun zoustänneg war. Hie war spéider och den éische konstitutionelle [[Bëschof]]. Och den [[Henri Grégoire|Abbé Grégoire]] war un der Redaktioun bedeelegt.

De Projet vun der Zivilkonstitutioun vum Klerus, deen den [[12. Juli]] adoptéiert gouf, huet Follgendes gesot:

* Déi al Institutioune goufen ofgeschaaft, souwéi och d'« ''bénéfices sans charge d'âme'' ».
* D'[[Diözees]]en an d'[[Par]]e goufen nei organiséiert, op der Basis vun enger Diözees pro [[Lëscht vun de franséischen Departementer|Departement]]. Sou gouf d'Zuel vun den Diözeese vun 130 op 83 verklengert, an och d'Pare sollte restrukturéiert ginn.
* D'[[Bëschof|Bëscheef]] an d'[[Paschtouer|Paschtéier]] goufe vun de Gleewege gewielt, déi sech a lokale Walgemeinschaften zesummefonnt hunn.
* D'Bëscheef ware vu [[Poopst|peepstleche]] [[Vikar]]en ëmginn.
* De [[Klerus]] gouf vum Staat bezuelt.
* All Reliéis (Bëscheef, Paschtéier, Mönchen) haten zivil Rechter, déi hinnen erlaabt hunn, hire Posten oder hir Klouschtergemeinschaft ze verloossen.

An dësem System war keng Plaz méi fir de [[Poopst]]: seng Relatioun mat der [[Réimesch-Kathoulesch Kierch|Kierch]] vu [[Frankräich]] koum nëmmen iwwer ee vun den neie Bëscheef zustan, deen him e Bréif geschéckt huet, andeems hie säi Glawe bezeit huet.

Virun dësem Gesetz stoungen d'Membere vum Klerus ënner der Juridiktioun vun der [[Réimesch-Kathoulesch Kierch|Réimesch-Kathoulescher Kierch]], déi hinnen d'[[Zölibat]] operluecht huet, a verhënnert huet, datt si hire Besëtz un hir Famill konnte weiderginn, datt si wunne konnte wou si wollten, a fir de Klerus gouf et speziell Geriichter, d**Officialitas*.

D'Zivilkonstitutioun vum Klerus, déi duerch de [[Gallikanismus]] inspiréiert war, wollt eng komplett Onofhängegkeet vun der Kierch vu Frankräich vis-à-vis vu [[Roum]] erreechen (ausser bei [[dogma]]tesche Froen). D'Organisatioun huet op d'zivil Administratioun opgebaut, d'Bistümer hunn den 83 Departementer entsprach.

=== Den Eed op d'Zivilkonstitutioun ===
De [[4. Januar]] [[1791]] hu sech d'Deputéierte vum [[Klerus]] an der [[Assemblée constituante (1789)|Assemblée constituante]] versammelt, fir den Eed op d'Zivilkonstitutioun ze leeschten. Si goufen dacks duerch de Publik vun den Tribünen ënner Drock gesat. 80 Bëscheef hunn den Eed refuséiert.

:« *Je jure de veiller avec soin sur les fidèles qui me sont confiés, d'être fidèle à la nation, à la loi et au roi, et de maintenir de tout mon pouvoir la Constitution décrétée par l'Assemblée Nationale et acceptée par le roi.* »

De [[7. Januar]] gouf d'Flicht vum Eed och an de Provënzen agefouert. All Sonde vu [[Januar]] bis [[Februar]] [[1791]] goufen, u verschiddenen Datumer jee no Diözees, Versammlungen ofgehalen, fir den Eed op d'Zivilkonstitutioun ze leeschten.

Quasi all d'Bëscheef an d'Hallschent vun de Curés huet refuséiert. An der [[Belsch]], déi besat war, gouf et sechsmol méi "*curés réfractaires*" wéi "*curés jureurs*".

D'Membere vum [[Klerus]], déi net zu enger [[Par]] gehéiert hunn, an deemno als iwwerflësseg ("*inutiles*") ugesi goufen (bal 3/5 vum Klerus vum *Ancien Régime*) si gezwonge ginn, an d'Pensioun ze goen, oder sech dem Klerus vun der Par unzeschléissen, an den Eed ze leeschten.

Sou war [[Frankräich]] op reliéisem Plang an zwee gedeelt: de konstitutionelle Klerus an de [[refractaire]] Klerus.

== Reaktiounen ==

Den [[23. Juli]] huet de [[Louis XVI. vu Frankräich|Louis XVI.]] dem Projet hallefhäerzeg zougestëmmt. Den *Décret d'application* gouf am [[November]] gestëmmt, an de Kinnek huet dëse missen de [[26. Dezember]] ënnerschreiwen.

=== D'Äntwert vum Poopst Pius VI. ===

De [[Poopst]] [[Pius VI. (Poopst)|Pius VI.]] huet seng offiziell Äntwert an de Kuerznoriichten *Quod aliquantum* ([[10. Mäerz]] [[1791]]) a *Caritas* ([[13. Abrëll]] [[1791]]) ginn. Hien huet d'Constitutioun verdaamt, « *qui renverse les dogmes les plus sacrés, abolit les cérémonies les plus saintes et entraîne toutes sortes de calamités* ». Ausserdeem huet de Poopst geschriwwen, datt kee Gleewege méi drun zweiwele kéint, datt « *cette nouvelle Constitution civile du clergé ne soit établie sur des principes hérétiques* ». Hien huet de Membere vum [[Klerus]], déi hiren Eed nach net geleescht hate gesot, si sollen dëst och net maachen, an deenen, déi schonn den Eed geschwuer hate gesot, si solle widderruffen.

Sou koum et zu engem [[Schisma]] an der Kierch vu Frankräich tëscht konstitutionellen a refractaire Paschtéier, mä och zu engem Broch tëscht der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun]] an der [[Réimesch-Kathoulesch Kierch|kathoulescher Kierch]].

Dëse Punkt huet zu Diskussiounen ënner de [[Geschicht|Reliounshistoriker]] gefouert. An enger Kuerznoriicht vum [[2. Abrëll]] [[1792]] heescht et, datt den Numm vum Poopst benotzt gi wier, fir *Bullen* ze frabrizéieren, déi verbueden hätten, den Eed op d'Constitutioun ze leeschten, an domat zu Streidereien an der franséischer Kierch ze féieren. De Generalinquisitor vu Spuenien huet d'Kuerznoriicht vum [[10. Mäerz]] [[1791]] als Fälschung deklaréiert.

=== De Klerus vis-à-vis vum Eed ===

Den Historiker [[Timothy Tackett]] notéiert, datt d'Proportioun vun de Refractairen am héije [[Klerus]] ([[Bëschof|Bëscheef]]) däitlech méi héich war, wéi am niddere Klerus ([[Paschtouer|Paschtéier]] a [[Vikar]]en). Statistesch gesi ware beim niddere Klerus d'Vikaren éischter refractaire, wéi d'Paschtéier.

D'Regiounen un de Grenzen haten éischter eng refractaire Tendenz wéi d'[[Paräis|Paräisser Regioun]] oder d'Regiounen am Zentrum. Dëst hat ënner anerem mat kulturellen Ënnerscheeder ze dinn, déi Regiounen haten dacks nach staark eege Sproochen ([[Bretagne]], [[Elass]], Süde vu Frankräich) ze dinn, soudatt d'Membere vun niddere Klerus éischter Problemer mam Versteestemech vun offiziellen Texter haten, awer koum och doduerch, datt den Entscheedunge vun der Haaptstad net ëmmer getraut gouf. D'Verbreedung vun den Iddie vun de *Lumières* war sécherlech och ee Grond fir d'Paschtéier, fir den Eed ze leeschten, oder och net. D'Presenz vun engem [[Gallikanismus|gallikaneschen]] a [[Jansenismus|jansenistesche]] Klerus ronderëm Paräis kann och als ee vun de Grënn ugesi ginn, wéisou grad do sou vill Paschtéier mat der Constitutioun averstane waren.

Sou koum et a Frankräich zu zwéin Typpe vu Paschtéier:
* Refractaire Paschtéier ([[franséisch|fr]].: *prêtres réfractaires*): D'kathoulesch Paschtéier, déi refuséiert hunn, den Eed op d'Zivilkonstitutioun vum Klerus ze leeschten. D'Majoritéit vun de Bëscheef an eng grouss Partie vun de Curés ware refractaire.
* Konstitutionell Paschtéier ([[franséisch|fr]].: *prêtres constitutionnels*, *assermentés*, *jureurs*): D'Paschtéier, déi den Eed op d'Zivilkonstitutioun vum Klerus geschwuer haten. Zu den éischte Membere vum konstitutionelle Klerus huet den [[Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord|Talleyrand]] gezielt.

Den éischte konstitutionelle Bëschof war de [[Louis-Alexandre Expilly de la Poipe|Louis de la Poipe]], Curé vu [[Saint-Martin-des-Champs]] bei [[Morlaix]], Deputéierte vum Klerus am Joer [[1788]], deen d'Kommissioun vun der [[Assemblée constituante (1789)|Assemblée constituante]] presidéiert huet, déi d'Zivilkonstitutioun ausgeschafft huet. Hie gouf zu [[Paräis]] [[1790]] vum [[Charles-Maurice de Talleyrand-Périgord|Talleyrand]] zum Bëschof vu [[Quimper]] ernannt, huet awer missen den [[22. Mee]] [[1794]] säi Liewen ënner der Guillotine loossen.

== Konsequenzen ==

E groussen Deel vun de refractaire Paschtéier waren un der [[Géigerevolutioun]] bedeelegt, an d'Patrioten hunn de Membere vum Klerus net iwwer de Wee getraut. Vill Katholicken, Baueren, Handwierker oder [[Bourgeoisie|Bierger]], déi den [[Drëtte Stand]] ënnerstëtzt haten, hu sech sou och der Oppositioun ugeschloss.

D'reliéis Fro huet och ganz Famillen an zwee gedeelt, an d'Paschtéier hunn hir Positioun als [[Ombudsmann]] verluer. D'Debatten hunn d'franséisch Gesellschaft an de sechs éischte Méint vum Joer [[1791]] op Trapp gehalen, an d'Land huet sech lues awer sécher an zwee gedeelt.

Den [[29. November]] [[1791]] huet en [[Dekreet géint d'refractaire Paschtéier|Dekreet]] vun de refractaire Paschtéier verlaangt, den Eed ze leeschten, an der lokaler Administratioun d'Muecht ginn, d'Paschtéier ze deportéieren, wann et sollt zu Onroue kommen. Dës Froen hu virun allem am Weste vu Frankräich fir Onroue gesuergt ([[Bretagne]], [[Departement Vendée|Vendée]]), a waren ee vun den Ausléiser vum [[Krich an der Vendée|Opstand vun der Vendée]].

Mesure vun [[Dechristianisatioun]] hu sech a Frankräich an de Jore [[1793]] a [[1794|94]] weider verbreet, zesumme mat der Entwécklung vum [[Kult vun der Vernonft a vum Héije Wiesen]]. Tëscht dem [[31. Mee]] [[1793]] an [[November]] [[1794]] goufen d'kathoulesch Kierchen am Land zougemaach.

Fir d'refractaire Paschtéier gouf et eng batter Repressioun, virun allem ënner der *Terreur*.

=== Wale vun neie Paschtéier ===

Fir d'refractaire Paschtéier z'ersetzen, hu misse Walen ofgehale ginn, fir nei Paschtéier erauszesichen. 80 Bëscheef goufe gewielt an ëm déi 20.000 Paschtéier goufen ersat. Den [[Henri Grégoire|Abbé Grégoire]], Curé an Deputéierten, deen un der Redaktioun vun der Zivilkonstitutioun vum Klerus bedeelegt war, gouf zu engem konstitutionelle Bëschof gewielt, a gouf Chef vun der konstitutioneller Kierch vu Frankräich.

==Literatur zum Theema ==
* Jacques Le Goff a René Rémond (Ersg.), *Histoire de la France religieuse*, Band 3: "Du roi très chrétien à la laïcité républicaine: XVIII<sup>e</sup>-XIX<sup>e</sup> siècle", Éd. du Seuil, Paräis, 1991. 
* Jean Leflon, *Nicolas Philbert, évêque constitutionnel des Ardennes*, Archives départementales, Mézières, 1954.
* Gérard Pelletier, *Rome et la Révolution française. La théologie et la politique du Saint-Siège devant la Révolution française (1789-1799)*, École française de Rome, Roum, 2004. 
* Timothy Tackett, *La Révolution, l'Église, la France: le serment de 1791*, Éd. du Cerf, Paräis, 1986. 
* Augustin-Marie-Pierre Ingold, *Grégoire et l'église constitutionnelle d'Alsace*, A. Picard, Paräis, 1894.
* Caroline Blanc Chopelin, *De l'apologétique à l'Eglise constitutionnelle: Adrien Lamourette (1742-1794)*, Doktoratsthes, Universitéit Jean Moulin, Lyon, 2006.
* Jean-Christophe Auger, *Les catholiques et la Révolution française*, Archives municipales de Vannes, Vannes, 1998. 
* Henri Duthu, *L'Église de France en péril: 1789-1830*, Éd. Résiac, Montsûrs, 1994. 

== Um Spaweck ==

*  [https://web.archive.org/web/20070714110150/http://pedagogie.ac-toulouse.fr/histgeo/monog/picmidi/clerge.htm D'Zivilkonstitutioun vum Klerus am Departement Hautes-Pyrénées]
*  [https://web.archive.org/web/20070927014131/http://www.30giorni.it/fr/articolo.asp?id=3890%2F Pierluca Azzaro, *1789-1799, dix années qui ont marqué les relations entre la papauté et le pouvoir.*]
*  [https://web.archive.org/web/20070929091021/http://www.30giorni.it/fr/articolo.asp?id=3889%2F Andrea Riccardi, *La force du pape sans armes*.]
*  [http://www.herodote.net/histoire07120.htm/ Zivilkonstitutioun vum Klerus op Hérodote.net]
*  [https://web.archive.org/web/20070524232354/http://www.ac-rennes.fr/pedagogie/hist_geo/ResPeda/laicite/BB/B2.htm *1790: la Constitution civile du Clergé, une Église soumise à la Nation.'']