open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Georges Ravarani

De **Georges Ravarani**, gebuer den 1. Mee 1954 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Affekot a Magistrat.

No senge Secondairesstudien (A classique) am Stater Kolléisch (1973) huet hien zu Grenobel Droit studéiert a mat enger Maîtrise ofgeschloss (1977). 2011 huet hien op der Universitéit Lëtzebuerg en Doktorat am Droit gemaach.

Vun 1978 bis 1980 huet hie säi Stage als Affekot gemaach.

Vun 1981 bis 1992 war hie Riichter um Tribunal zu Lëtzebuerg an duerno vun 1992 bis 1996 Affekot.

Tëschent 1997 an 2007 war hie President vum Tribunal zu Lëtzebuerg.

2008 gouf hie President vun der Cour administrative zu Lëtzebuerg a Vizepresident vun der Cour constitutionnelle zu Lëtzebuerg.

Den 1. November 2015 gouf de Georges Ravarani den Nofollger vum Dean Spielmann als lëtzebuergesche Riichter um Europäesche Geriichtshaff fir Mënscherechter zu Stroossbuerg. Hie war och de Vizepresident vun deem Geriicht. Den 2. Mee 2024 gouf de Stéphane Pisani säin Nofollger.

De Georges Ravarani, deen effektive Member vun der *Section des sciences morales et politiques* vum *Institut grand-ducal* ass, gëtt och - als *professeur invité* - Coursen op der Uni Lëtzebuerg.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *La responsabilité civile des personnes privées et publiques*; Pasicrisie luxembourgeoise (Imprimerie Centrale), 2014 (3. Éditioun); 1393 Säiten. ISBN 978-2-87978-140-2

## Gielchen
*
AVL-Linn 31

D**'AVL-Linn 31** ass eng Buslinn vun de Stater Bussen. Se fiert zanter dem 13. Dezember 2020 um Trajet Stroossen, *Oricher-Hoehl* - Reckendall - Rollengergronn - Stad an zeréck.

Duerch eng Zesummenaarbecht tëscht der Gemeng Lëtzebuerg mat der Gemeng Stroossen fiert d'Linn 31 iwwer d'Gemengegrenz vun der Haaptstad bis op d'Halt *Oricher-Hoehl* an der Nopeschgemeng; se zielt net zu de Linnen, déi vum Mobilitéitsministère subventionéiert ginn.

## Halten op der Linn 31
(*D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn*.)

## Entwécklung vun der Linn 31
* virun 2015: *et gouf keng Linn mat der Nummer 31*
* 01.05.2015 - 14.10.2018: Houwald/C.I.P.A. - Bouneweg - Verluerekascht - Gare - Stad - Rollengergronn - Reckendall - Stroossen, Oricher-Hoehl
* 15.10.2018 - 12.12.2020: Gare - Stad - Rollengergronn - Reckendall - Stroossen, Oricher-Hoehl an zeréck.
Déi Streck war aus der fréierer Linn 31 entstanen, déi an zwéin Deeler opgespléckt gouf. Déi nei Linn 31 ass dunn nees op Deeler vun aler Linn J1 gefuer, déi bis de Mee 2015 bestanen huet.

Wéinst dem Tramsschantjen ass d'Streck tëscht der Gare an der Uewerstad vum 3. November 2019 un iwwer d'Al Avenue, d'Al Bréck an de Boulevard Roosevelt amplaz iwwer d'Nei Avenue an d'Nei Bréck ëmgeleet ginn.

## Um Spaweck

* Linn 31 op der Säit vun der Stad Lëtzebuerg
JHWH

**JHWH** (hebräesch ‏יהוה‎; engl. och YHWH) ass den Numm vum jiddesche Gott am Tanach.

## Etymologie
An de meeschten däitschen Iwwersetzunge gëtt *JHWH* mat "Herr" iwwersat, mä ville Gleewegen ass och den Numm **Jehova** bekannt a wäertvoll. Nach anerer sinn der Meenung datt ee *JHWH* einfach mat **Jahwe** iwwersetze soll, oder mat enger Iwwersetzung wéi "den Éiwegen". Et ass schwéier eng "richteg" Iwwersetzung fir den Numm JHWH ze fannen, well d'Aalt Testament op Hebräesch geschriwwen ass an an där Sprooch nëmmen d'Konsonante geschriwwe ginn; d'Vokaler musse beim Liesen ergänzt ginn. Dowéinst huet all geschriwwent Wuert e puer Bedeitungen an et ass ëmmer ee klenge Spillraum bei der Iwwersetzung méiglech.

## Geschicht
Den Numm Jehova gëtt vu ville Gleewegen ofgeleent, well eng gewësse reliéis Grupp (d'Zeie vu Jehova) deen Numm als „Kennzeechen“ benotzt. 
Wéinst der Virschrëft aus dem drëtte Gebot am 2. Mose 20,7: "*Du solls den Numm JHWH vun dengem Gott net ouni Grond ausschwätzen*", gëtt deen Numm nëmmen nach ganz seele benotzt. No ale jiddeschen Aussoe gëtt deen Numm nëmmen nach vun de Paschtéier gebraucht.

Zënter dem 4. Joerhonnert v. Chr gëtt den Numm JHWH vun de Judden aus helleger Angscht iwwerhaapt net méi benotzt, obwuel dat drëtt Gebot sech net géint de Gebrauch, mä géint de Mëssbrauch vun dësem Gottesnumm ausschwätzt. Bei der Virliesung vun der helleger Schrëft gëtt JHWH duerch dat hebräescht Wuert "Adonaj" ersat, dat sou vill bedeit wei "(mäin) Här". Wéi am 3. bis 2. Joerhonnert viru Christus an der egyptescher Stad Alexandria eng Iwwersetzung vum hebräeschen Alen Testament an d'griichescht gemaach ginn ass, ass net den Numm JHWH, mä dat hebräescht Wuert "Adonaj" mam griichesche Wuert "kyrios (κύριοϛ)" ersat ginn.

## Bedeitung
Den Numm JHWH kënnt vum hebräesche Verb "haja" oder "hawa". Gott gëtt dem Moses d'Erklärung fir säin Numm am 2. Mose 3, 13-15: *De Moses seet zu Gott: Wann ech bei d'Kanner vun Israel kommen an hinne soen: Gott huet mech bei iech geschéckt a si mir soen: Wat ass säin Numm?, wat soll ech hinnen da soen? Du sot Gott zu Moses: "Ech sinn, deen ech sinn" (hebr. ehjeh ascher ehjeh). An hie sot: Also solls du zu de Kanner vun Israel soen: "Ech sinn" (hebr. ehjeh) huet mech bei iech geschéckt.[...] Dat ass mäin Numm fir éiweg.* Mat dëse Wieder gëtt ënnerstrach, datt Gott den Onverwandelbaren, Onverännerlechen ass an datt hien deen Eenzegen ass, dee vu sech behaapte kann: "Ech sinn". D'Existenz vun all deenen anere Wiesen ass vun him ofgeleent ginn; hien eleng ass den Éiwegen.
Parti communiste français

D**'Franséisch Kommunistesch Partei** (op Franséisch: **Parti communiste français**, kuerz **PCF**) ass eng politesch Partei a Frankräich aus dem lénkse politesche Spektrum.

## Geschicht

D'Partei gouf am Dezember 1920 um Kongress vun der *Section française de l'Internationale ouvrière* (SFIO) zu Tours gegrënnt. Op deem Kongress gouf d'Fro gestallt, op den SFIO Member an der Kommunistescher International soll ginn. D'Majoritéit, déi dofir gestëmmt huet, huet doropshin d*'Section française de l'Internationale communiste* (SFIC), den haitege PCF, gegrënnt a sech vun der SFIO getrennt. Den SFIC war deemools stalinistesch ausgeriicht a war déi bedeitendst Partei direkt nom Zweete Weltkrich. Lues a lues ass den Afloss an de Walerfolleg vum PCF zeréck gaangen, besonnesch nodeems d'Partei bei de Legislativwalen 1978 vum Parti socialiste iwwerholl gi war, an duerno nach eng Kéier bei de Presidentschaftswalen 1981.

A méi rezenter Zäit huet de PCF reagéiert andeems en eng Allianz mat anere Lénksparteien agaangen ass, dem *Front de Gauche*, a gläichzäiteg awer seng lokal Allianz behalen huet, notamment mam Parti socialiste, de Gréngen oder méi lénks-extreme Formatioune.

D'Zeitung L'Humanité war eng laang Zäit dat offiziellt Presseorgan vum PCF. Haut ass se eng onofhängeg Struktur mee steet der Partei awer nach no.

## Generalsekretären
* 1921-1923: Ludovic-Oscar Frossard
* 1924: Louis Sellier
* 1924-1929: Pierre Semard
* 1930-1964: Maurice Thorez
* 1964-1972: Waldeck Rochet
* 1974-1992: Georges Marchais
* 1994-2001: Robert Hue
* 2001-2010: Marie-George Buffet
* 2010-haut: Pierre Laurent

## Regierungspartizipatioun

De PCF war e puermol a franséische Regierunge bedeelegt:
* 1944-1947: an de verschiddenen Iwwerganksregierungen nom Krich
* 1981-1984: an den dräi Regierungen ënner dem Premierminister Pierre Mauroy (President: François Mitterrand)
* 1997-2002: an der Regierung vum Premierminister Lionel Jospin (President: Jacques Chirac)

## Um Spaweck
Idi Amin

Den **Idi Amin Dada** oder einfach **Idi Amin**, gebuer Mëtt der 1920er Joren am Uganda, a gestuerwen de 16. August 2003 am Exil zu Jeddah, war den drëtte President vum Uganda a vun 1971 bis 1979 un der Muecht. Den Amin ass 1946 an déi brittesch Kolonialarméi gaangen an huet a Somalia an am Kenia gedéngt. Schlussendlech ass hie bis zum Generalmajouer an der post-kolonialer ugandescher Arméi eropgeklommen an ass Kommandant ginn, éier hien an engem Staatsstreech am Januar 1971 de President Milton Obote gestierzt a selwer d'Muecht geholl huet. Spéider, wéi hie Staatschef war, huet hie sech selwer zum Feldmarschall erhuewen.

Dem Amin seng Regentschaft war vu Mënscherechtsverletzungen, politescher Ënnerdréckung, ethnescher Verfollgung, Korruptioun, Nepotismus a ganz schlechtem wirtschaftleche Management gezeechent. Et gëtt geschat, datt tëscht 100.000 a 500.000 Leit ënner sengem Regime ëmbruecht gi sinn.

A senger Ufankszäit als President war den Amin e Frënd vum Westen an hat bedeitende Support aus Israel, éier seng Loyalitéit dem libesche Regent Muammar al-Gaddafi, dem Mobutu Sese Seko aus dem Zaire (der haiteger Demokratescher Republik Kongo), der Sowjetunioun an Ost-Däitschland gegollt huet. 1975 ass den Amin President vun der Organisatioun vun der afrikanescher Eenheet ginn, enger pan-afrikanescher Grupp déi d'Solidariéit ënner den afrikanesche Staate sollt fërderen. Wéi Groussbritannien 1977 d'diplomatesch Relatioune mam Uganda ofgebrach huet, huet den Amin erkläert, hien hätt d'Brite bezwongen an huet sengem Titel "CBE" bäigefügt, fir *Conqueror of the British Empire* ("Eruewerer vum Brittesche Räich"). Den Titel, deen hie sech schlussendlech selwer erfonnt hat, war: *Seng Exzellenz, President op Liewenszäit, Feldmarschall Al Hadji Dokter Idi Amin Dada, VC, DSO, MC, Här iwwer all Béischt op der Äerd a Fësch am Waasser an Eruewerer vum Brittesche Räich an Afrika am Allgemengen a besonnesch vum Uganda*.

Meenungsverschiddenheeten am Uganda an dem Amin säi Versuch, 1978 déi tansanesch Provënz Kagera z'annexéieren huet zum Krich tëscht dem Uganda an Tanzania (1978-79) gefouert an dem Niddergang vu senger aachtjäreger Regentschaft. Den Idi Amin ass doropshin a Libyen a spéider a Saudi-Arabien geflücht, wou hien 2003 gestuerwen ass.
Hirā'

De Bierg **Hirā**' läit ongeféier 5&nbsp;km nordëstlech vu Mekka.

Do soll dem Prophéit Mohammed an enger Hiel op 270 Meter Héicht am Joer 610 no Christus den Äerzengel Gabriel erschéngt sinn.

Duerch déi éischt Offenbarung gëtt dëse Bierg och Dschabal an-Nūr („Bierg vum Liicht“) genannt.
Mohammed ibn Ishaq

De **Mohammed ibn Ishaq**, gebuer ëm 704 zu Medina, a gestuerwen zu Bagdad am Joer 767 oder 768, war e mosleemesche Schrëftgeléierten.

Hien hat ëm 737 zu Alexandria säi Studium fir Hadith (islamesch Spréch an Handlunge vum Prophéit Mohammed) gemaach. Wéinst engem Konflikt mat engem Matbierger huet hien aus Medina misse fortlafen. No engem hin an hier, huet hie sech zu Bagdad niddergelooss an huet am Optrag vum Kalif al-Mansur tëscht 760 a 767/768 déi bis haut bekanntst Mohammedbiographie geschriwwen.

## Um Spaweck
Jacques Meyers

Et gëtt verschidde Persounen déi **Jacques Meyers** heeschen:
* Jacques Meyers (1844-1918), lëtzebuergesche Geeschtlechen, Professer an Direkter vun der Normalschoul
* Jacques Meyers(1862-1916), lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur
Jacques Meyers (Professer)

De **Jacques Meyers**, gebuer de 27. September 1844 zu Bungeref a gestuerwen den 12. Oktober 1918 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Geeschtlechen a Professer.

Hien huet Relioun an der Normalschoul enseignéiert a war vun 1881 bis 1916 Direkter vun dëser Schoul.

## Gielchen
* 

## Um Spaweck
Rassemblement national

De **Rassemblement national** (kuerz: **RN**, bis Juni 2018 **Front National**, **FN**) ass eng franséisch politesch Partei. Si gëllt als rietsextrem, mee d'Vertrieder vun der Partei weisen déi Bezeechnung zeréck.

Den RN gouf 1972 als *Front national pour l'unité française* ënner anerem vum Jean-Marie Le Pen gegrënnt, deen och vun 1972 bis 2011 den éischte President war. Zënter 2011 steet seng Duechter, d'Marine Le Pen, un der Spëtzt vun der Partei.

An der franséischer politescher Landschaft konnt sech d'Partei an den 1980er etabléieren. Bei de Legislativwalen 1986 zum Beispill goufe 35 Kandidate vum Front national als Deputéiert gewielt. De Jean-Marie Le Pen war fënnefmol Kandidat bei de franséische Presidentschaftswalen, an 2002 ass et him gelongen, an den zweeten Tour géint de Jacques Chirac ze kommen.

D'Marine Le Pen probéiert, den FN z*'ent-demoniséieren* a vu senger offensichtlech rietsextremer Kultur ewech ze bréngen, ënner anerem an deem si kontrovers Memberen aus der Partei gehait. Sou huet de Front national de Jean-Marie Le Pen am Mee 2015 suspendéiert, well hien nees eng Kéier d'Gaskummere vun den Nazien als "Detail an der Geschicht vum Zweete Weltkrich" bezeechent huet. Zënter der Marine Le Pen hirer Wal als Parteipresidentin ass d'Popularitéit vum FN gewuess a si huet 2012 de beschte Score fir d'Partei bei enger Presidentschaftswal erreecht (17,9 %). Duerno konnt de Front national nach weider Walerfolleger feieren, dorënner bei den Europawalen 2014, bei deenen e bal 25% vun de Stëmme krut. Zënterhier gëllt d'Partei als eng vun de stäerkste politesche Parteien a Frankräich.

D'Marine Le Pen huet et bei de Presidentschaftswalen 2017 mat 21,30% vun de Stëmmen an den zweeten Tour gepackt. Do krut si 33,90% vun de Stëmmen an huet géint den Emmanuel Macron verluer. Obwuel si d'Wal net gewonnen huet, krut si am zweten Tour awer nach iwwer 10 Millioune Stëmmen.

Zu de wichtege politesche Richtlinne vum Front national gehéiere wirtschaftleche Protektionismus, eng Null-Toleranz-Approche wat Recht an Uerdnung betrëfft an de Stopp vun der Immigratioun. Den FN ass och eng euroskeptesch Partei, déi géint d'Europäesch Unioun ass zënter hirer Grënnung am Joer 1993.

Am Mäerz 2018 huet d'Marine Le Pen sech fir eng Ännerung vum Numm vun der Partei ausgeschwat, well deen e "frein psychologique" wier. Den 1. Juni ass dunn offiziell aus dem FN de *Rassemblement national* ginn. De Logo mat der blo-rouder Flam ass bäibehale ginn.

## Presidenten
* 1972-2011: Jean-Marie Le Pen
* 2011-haut: Marine Le Pen

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Partei
Euroskeptizismus

**Euroskeptizismus**, **Europaskeptizismus** oder **EU-Skepsis** (heiansdo och *Alter-Europäismus*, oder méi staark *Anti-Europäismus* oder *Europhobie*) ass d'Oppositioun géint d'Europäesch Integratioun a géint d'Europäesch Unioun am Allgemengen. Déi politesch Haltung baséiert op engem Mësstraue géigeniwwer hirer Viabilitéit oder hirer Noutwendegkeet.

De Begrëff Euroskeptizismus ass awer breet gefächert a geet vu punktueller Kritik bis zum kategoresche Refus.

## Um Spaweck
Republican Party (USA)

D**'Republikanesch Partei** (en.: **Republican Party**) ass nieft der Demokratescher Partei eng vun den zwou grousse politesche Parteien an den USA. Si ass déi méi konservativ a gëtt och nach **Grand Old Party** (kuerz: **GOP**) genannt.

Si gouf 1854 mam Zil gegrënnt, d'Sklaverei ofzeschafen. D'Republikaner hunn d'national Politik an d'Politik am gréissten Deel vun den nërdlechen USA an der Period tëscht 1860 an 1932 dominéiert. Bis haut goufen et 19 republikanesch US-Presidenten.  Deen éischte war den Abraham Lincoln, de vun 1861 bis zu senger Ermordung 1865 am Amt war an dee rezentste ass de President Donald Trump zanter 2025.

Ideologesch gehéiert d'Partei zum konservative Spektrum an ënnerscheet sech domat vum Liberalismus vun der Demokratescher Partei. D'Republikanesch Partei ënnerstëtzt fräi Maartwirtschaft, eng begrenzt Regierung, eng staark national Verdeedegung an eng konservativ Sozialpolitik, an ass géint Reguléierungen a Gewerkschaften. Wat d'Immigratioun betrëfft, sinn d'Meenungen an der Partei gedeelt.

Dat traditionellt Maskottche vun der Partei ass en Elefant.

## Republikanesch Presidente vun den USA
# Abraham Lincoln (1861–1865)
# Ulysses S. Grant (1869–1877)
# Rutherford B. Hayes (1877–1881)
# James A. Garfield (1881)
# Chester A. Arthur (1881–1885)
# Benjamin Harrison (1889–1893)
# William McKinley (1897–1901)
# Theodore Roosevelt (1901–1909)
# William Howard Taft (1909–1913)
# Warren G. Harding (1921–1923)
# Calvin Coolidge (1923–1929)
# Herbert Hoover (1929–1933)
# Dwight D. Eisenhower (1953–1961)
# Richard Nixon (1969–1974)
# Gerald Ford (1974–1977)
# Ronald Reagan (1981–1989)
# George H. W. Bush (1989–1993)
# George W. Bush (2001–2009)
# Donald Trump (2017–2021); (2025–)

## Um Spaweck
Mel Brooks

De **Mel Brooks**, gebuer den 28. Juni 1926 am New Yorker Quartier Brooklyn, mam richtegen Numm *Melvin Kaminsky*, ass en US-amerikanesche Komiker, Schauspiller, Regisseur, Theaterproduzent an Dréibuchauteur.

Hien ass virun allem bekannt fir seng verfilmt Parodien op Filmer mat groussem kommerzielle Succès oder op Filmgenren.

De Mel Brooks huet als Stand-up-Komiker ugefaangen, gouf da Sketch-Auteur fir de Sid Cesar, an hat vun 1965 un eege lëschteg Emissiounen op der Televisioun.
 
1968 huet hie säin éischte Film gedréint, fir deen en och d'Dréibuch geschriwwen hat, dat him en Oscar abruecht huet: *[[The Producers]]*, e Kaméidisstéck, an deem Theaterproduzente probéieren, u Sue vun hirer Assurance ze kommen, andeems s'express en onméiglech schlechte Musical iwwer den Hitler opféieren, dat dann awer onerwaart e Risesuccès gëtt. De Film selwer war och e grousse Succès, a gouf 2001 an enger Musicalversioun um New Yorker Broadway opgefouert.

Nom *The Twelve Chairs* huet hien eng Parodie op Western (*[[Blazing Saddles]]*) an Horrorfilmer (*[[Young Frankenstein]]*) gedréint, dono och op Hitchcock-Filmer *([[High Anxiety]])*, Science-Fiction- *([[Spaceballs]]*), Robin-Hood- *([[Robin Hood: Men in Tights]]*) oder Dracula-Filmer (*)*. Hien huet och e Remake vum Ernst Lubitsch sengem *[[To Be or Not To Be]]* realiséiert.

Nieft eegene Filmer huet de Mel Brooks och där vun anere Regisseure produzéiert, z.&nbsp;B. dem David Lynch säin *[[The Elephant Man (Film 1980)|The Elephant Man]]*.

Hie war vun 1964 bis zu hirem Doud, 2005, mat der Schauspillerin Anne Bancroft bestuet.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1968: *[[The Producers]]*
* 1970: *[[The Twelve Chairs]]*
* 1974: *[[Blazing Saddles]]*
* 1974: *[[Young Frankenstein]]*
* 1976: *[[Silent Movie]]*
* 1977: *[[High Anxiety]]*
* 1981: *[[History of the World, Part I]]*
* 1987: *[[Spaceballs]] *
* 1991: *[[Life Stinks]]*
* 1993: *[[Robin Hood: Men in Tights]]*
* 1995: **

## Literatur
* Peter W. Jansen, Christa Maerker et al: *Mel Brooks.* In: Peter W. Jansen, Wolfram Schütte (Hrsg.): *Woody Allen - Mel Brooks*. [Reihe Film Band 21]. Carl Hanser, München und Wien 1980, ISBN 3-446-12854-9

## Um Spaweck
Panoramafräiheet

D**'Panoramafräiheet** ass eng Limitatioun vum Urheberrecht (fr.: *Droit d'auteur*, en.: *Copyright*), déi et an de Legislatioune vu ville Länner op der Welt gëtt. Se erméiglecht et jidderengem, urheberrechtlech geschützte Wierker wéi zum Beispill Gebaier a Konschtwierker, déi vun ëffentleche Verkéiersweeër aus ze gesi sinn, als Bild ze reproduzéieren, ouni datt dofir de Besëtzer vum Urheberrecht muss ëm Erlabnes gefrot ginn. Dat betrëfft souwuel d'Ufäerdegung vu beispillsweis enger Foto wéi och hir Verwäertung. An deene meeschte Bestëmmunge vum Urheberrecht gëtt dës grondsätzlech Fräistellung zugläich duerch spezifesch Reegele beschränkt, fir de Besëtzer vum Copyright a senger Rechtspositioun net iwwerméisseg ze belaaschten.

Onofhängeg vum Urheberrecht kënnen och weider rechtlech Aspekter enger bildlecher Reproduktioun oder hirer Verwäertung entgéint stoen, beispillsweis d'Recht un der Proprietéit, d'Hausrecht, Perséinlechkeetsrechter vun de Bewunner vun engem Gebai oder staatlech Sécherheetsaspekter (wéi bei militäreschen Objeten). An deem Fall kann ee fir gewéinlech net d'Panoramafräiheet revendiquéieren.

## Ënnerscheeder an den eenzele Staaten

Et gëtt a ville Staaten op der Welt eng Reegelung vun der Panoramafräiheet (kuckt och d'Kaart vun Europa niewendrun), d'Virschrëften ënnerscheede sech an hirer Envergure awer deelweis ganz staark.

Dacks ginn nëmme ganz genee definéiert Kategorien an- oder ausgeschloss (Beispill: Éisträich, wou d'Ausname nëmme fir Wierker vun der Baukonscht a vun de bildende Kënscht gëllt), wärend aner Länner keng Aschränkung op eenzel Konschtaarte kennen (Beispill: Däitschland). Deelweis gëtt d'Aart a Weis vum Benotzen ageschränkt, wéi duerch e Verbuet vu kommerziellem Gebrauch (Beispill: Slowenien, Bulgarien) oder enger Aschränkung vun der Fräistellung op sou Uwennungen, bei deenen dat ofgebillt Wierk net dat zentraalt Bildmotiv ass (Beispill: Finnland). Och d'Definitioun, wat „ëffentleche Raum“ ass, an ob och d'Banneraim vu Gebaier abegraff sinn, gëtt, jee nodeem, méi oder manner restriktiv applizéiert.

Lëtzebuerg, Frankräich an Italien zielen zu deene Länner, wou et **keng** Panoramafräiheet gëtt, iwwerdeems Däitschland, d'Schwäiz, Holland, Groussbritannien, Spuenien, Éisträich an zënter 2016 och d'Belsch dee Prinzip applizéieren.

## Um Spaweck
Democratic Party (USA)

D**'Demokratesch Partei** (en.: **Democratic Party**) ass nieft der Republikanescher Partei eng vun den zwou grousse politesche Parteien an den USA. Si gëllt als déi méi progressiv.

D'Demokratesch Partei gouf 1828 gegrënnt. Domat ass si déi eelst politesch Partei, déi nach existéiert. Bis haut waren am Ganze 15 Demokrate President vun den USA; deen éischte war den Andrew Jackson (1829-1837) an de rezentste war de Joe Biden vun 2021 bis 2025.

Zënter den 1930er Joren ass d'Partei eng Plattform fir Mëtt-lénks a lénksliberal Iddien an ënnerstëtzt eng Ekonomie mixte a sozial Gerechtegkeet. Der Partei hir Ideologie vu "modernem amerikanesche Liberalismus" promouvéiert sozial a wirtschaftlech Gläichberechtegung an de Wuelfaartsstaat. D'Ekonomie mixte soll duerch Regierungsinterventiounen a Wirtschaftsregulatiounen duerchgesat ginn. Interventioune wéi eng universell Gesondheetsversuergung, Gewerkschaften, sozial Programmer, Chancëgläichheet, Konsumenteschutz an Ëmweltschutz bilden d'Basis vun den Demokraten hirer Wirtschaftspolitik.

Am 20. Joerhonnert hat d'Partei nach e konservative Wirtschaftsfligel, deen an de grousse Stied baséiert war, an e populisteschen Agrarfligel aus dem Süde vum Land. De Wirtschaftsfligel ass no 1932 erläscht an d'südlech Populiste sinn no 1980 an d'Republikanesch Partei gaangen. Haut sinn déi meescht gewielt Deputéiert vun der Demokratescher Partei Progressisten an Zentristen.

Dat traditionellt (mä inoffiziellt) Maskottche vun der Partei ass en Iesel.

## Demokratesch Presidente vun den USA
# Andrew Jackson (1829–1837)
# Martin Van Buren (1837–1841)
# James K. Polk (1845–1849)
# Franklin Pierce (1853–1857)
# James Buchanan (1857–1861)
# Andrew Johnson (1865-1869)
# Grover Cleveland (1885–1889); (1893–1897)
# Woodrow Wilson (1913–1921)
# Franklin D. Roosevelt (1933–1945)
# Harry S. Truman (1945–1953)
# John F. Kennedy (1961–1963)
# Lyndon B. Johnson (1963–1969)
# Jimmy Carter (1977–1981)
# Bill Clinton (1993–2001)
# Barack Obama (2009–2017)
# Joe Biden (2021–2025)

## Um Spaweck
Chaos Computer Club Lëtzebuerg

De **Chaos Computer Club Lëtzebuerg** (gekierzt: **C3L**) ass eng lëtzebuergesch ASBL, déi den 23. Mee 2008 gegrënnt gouf. Et ass en Ofleeër vum däitsche Chaos Computer Club (CCC).

De Club huet sech follgend Ziler ginn:

* Ënnerstëtze vun der Kommunikatiouns- an Informatiounsfräiheet
* Analyséiere vu Systemer a Warnungen un déi Betraffe schécken
* Bildung am Beräich vun den neien Technologien am Dateschutz
* Technesche Virwëtz vu komplexe Systemer ausliewen
* Fërderung vum fantasievollen a kriteschen Ëmgang mat Technologie
* Hëllefsstellung a Berodung bei techneschen a rechtleche Froen am Kader vun de gesetzleche Méiglechkeeten.
* Zesummenaarbecht an Austausch mat nationalen- an internationale Gruppéierungen, deenen hir Ziler mat deene vum Veräi vereenbar sinn.
* D'Stäipen an d'Stäerke vun de Bierger- a Mënscherechter.

## Geschicht
Den 23. Mee 2008 ass de Chaos Computer Club Lëtzebuerg vun enger Grupp vun enger Dosen Hacker offiziell registréiert ginn.

### ChaosStuff
Den 11. Juni 2015 huet den C3L mat der Chaosstuff an der Victor Hugo Hall, säin éischten eegenen *[[Hackerspace]]* kritt.

## Spriecher a méi bekannt Leit vum C3L
* Jan Guth
* Sam Grüneisen

## Um Spaweck
* C3L: den CCC Lëtzebuerg
* fichiercentral.c3l.lu Seng perséinlech Date vum "Fichier central" einfach a sécher ufroen
* bigbrother.lu, Kaart vu lëtz. Iwwerwaachungskameraen (zesummegestallt vum C3L)
Loschbur-Fra

**Loschbur-Fra** ginn d'stierflech Iwwerreschter vun engem Mënsch genannt, déi am Hierscht 1935 bei Reiland am Dall vun der Schwaarzer Iernz, ënner engem *Abri sous roche* fonnt goufen, wou e verbrannt gi war.

Bei der selwechter Ausgruewungscampagne vum Nicolas Thill, Charles Weber a Marcel Heuertz, bei där de Loschbur-Mann fonnt gouf, goufen Iwwerreschter vun enger Feierplaz gesammelt, déi dunn an de Reserve vum Staatsmusée leie bliwwe sinn, bis se am Joer 1998 an enger Enveloppe nees entdeckt goufen.

Wéinst der Lëschburbaach niewendrun, a well schonn de Loschbur-Mann duerno genannt gouf, kruten déi Iwwerreschter den Numm *Loschbur-Fra*.

Bei der Loschbur-Fra handelt et sech ëm eng erwuesse Fra, déi ëm ee Joerdausend méi al ass wéi de Loschbur-Mann an domat ëm 9000 Joer al ass. Domat huet 2015 de Loschbur-Mann säin Titel als "eelste Lëtzebuerger" un d'Loschbur-Fra verluer.

D'Loschbur-Fra gouf incineréiert, sou datt nëmmen en Deel vun de Schanken erhalen ass, dorënner Deeler vum Schiedel, dee Schnëttspueren opweist, déi drop hiweisen, datt se skalpéiert gouf.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Ausgruewungen an archeologesche Plazen zu Lëtzebuerg

## Literatur
*Brou L, F Le Brun-Ricalens & I L Bayón (2008) Exceptionnelle découverte de parures mésolithiques en coquillage fossile sur le site d'Heffingen-« Loschbour ». Empreintes, Annuaire du Musée national d'histoire et d'art 1: 12-19.
*Toussaint M, L Brou, F Le Brun-Ricalens & F Spier (2009) The Mesolithic site of Heffingen-Loschbour (Grand Duchy of Luxembourg), A yet Undescribed Human Cremation Possibly from the Rhine-Meuse-Schelde Culture: Anthropological, Radiometric and Archaeological Implications. pp.&nbsp;239–260 in: Crombé P, M Van Strydonk, J Sergant, M Boudin & B Marchteld (Eds). Chronology and Evolution of the Mesolithic in Northwest-Europe. Proceedings of an international Meeting, Brussels, May 30th – June 1st 2007, Cambridge Scholars Publishing, Cambridge 2009.
*Toussaint M (2010) Les sépultures mésolithiques du bassin mosan wallon: où en est la recherche en 2010. In: L'Homme et la recherche, Mélanges Louis Pirnay, Bulletin des Chercheurs de Wallonie, hors-série n°2: 69-86.
*Paulke, Matthias, 2019: *Archäologischer Rundgang durch Luxemburg.* Luxemburg, S. 72-73.

## Um Spaweck

* Animatioun iwwer d'Incineratioun vun der Loschbur-Fra op youtube.com
Tungusesch Sprooch

D**'Tungusesch Sprooch** oder besser d**'tungusesch Sproochen** (och nach: *mandschu-tungusesch Sproochen*) bilden eng relativ enk Sproochefamill vun zwielef Sproochen, déi vu ronn 75.000 Leit an Nordchina, den ostsibiresche Gebidder vu Russland an an Deeler vun der Mongolei geschwat ginn.
Schamanismus

D'Begrëffer **Schaman** a **Schamanismus** kommen aus dem Tunguseschen a bezeechnen eng Technik vun der Ekstas an de Reliounen aus den Ost- an Zentralasiateschen, wéi och den Nordeuraseche Länner, wou am Mëttelpunkt Schamanen oder Schamaninne stinn. Entstan ass de Schamanismus viru 50000 Joer an der Steenzäit. De Schamanismus ass éischter eng Form vu Spiritualitéit, wéi eng Form vu Relioun.

D'Wuert **Schaman** bedeit deemno sou vill wéi *Zauber*, *Dokter* oder *Beschwierer*. A Länner mat schamanescher Traditioun si Schamane Persoune mat ganz verschiddenen Aufgaben. D'Leit gi bei e Schaman wéi bei en Hausdokter. E Schaman ass alles an enger Persoun: Heeler, Beroder, Hellseeër a Begleeder. E Schaman oder eng Schamanin ass eng Persoun mat besonnesche Kräften, déi e verännerte Bewosstsäinszoustand erreeche kann a sou Gëtter, Geeschter oder aner héijer Kräften opsiche kann.

D'Schamane versetze sech mat Hëllef vun der Schamanentromm, duerch andauernd Danzen, d'Schelle vun hire Klacken a Metallstéckecher, déi s'un hirem Kleed hänken hunn, wéi och duerch Rauschmëttel an en Trancezoustand. An deem Trancezoustand mécht en dann eng Séilerees an en hëlt Kontakt mat de Geeschter op. Sou gëtt de Schaman e Vermëttler tëschent der geeschteger Welt an der mënschlecher Gemeinschaft. Zil vun deem Ganzen ass paranormal Erkenntnesser ze kréien, déi béis Geeschter ze verbannen, an déi gutt fir sech ze gewannen, als Bäistand an Hëllef fir d'Mënschen.

De Schamanismus ass keng eegestänneg Relioun, mä ass a méi Reliounen unzetreffen an als magesch-ekstatesch Praxis ze verstoen. D'Schamanentromm gëllt als Sëtz vun de gudde Geeschter, déi doduerch an duerch de Schaman selwer schwätzen. De Schaman, dee vun dësem Geescht besiess ass, soll déi kosmesch Uerdnung erëm hierstellen: dat heescht, krank Mënschen heelen, Onheel ofwieren, déi Doudeg op hirem Wee an den Himmel begleeden a Prognosen ofginn.

No der traditioneller schamanescher Kosmologie gëtt et zwéin Haaptberäicher: d'Uewerwelt an d'Ënnerwelt. Bei der Rees an déi sougenannten Ënnerwelt visualiséiert oder fillt de Schaman, wéi en duerch en laangen Tunnel an der Äerd geet; säin Ausgangspunkt ass meeschtens e Mauslach, en huelen Bamstamm, eng Hiel, eng Quell oder e Séi. Bei der Rees an déi iewescht Welt gesäit e sech am Himmel fléien, entweeder duerch e Sprong vun der Bamkroun oder vun enger Biergspëtzt, oder e geet mat Flamen an Damp an den Himmel.

Op hire Reese kënnen d'Schamanen zum Beispill Hiweiser kréien, wéi se Krankheeten erkennen an heele kënnen. Si sichen a fanne verluere Géigestänn, déi liewesnoutwenneg fir hire Stamm sinn, an och mol Plaze wou Iessen ze fannen ass. Si kommunizéieren och mat verstuerwene Séilen, mä déi wichtegst Aufgab fir d'Schamanen ass d'Heelen, well Krankheeten am Alldag zimmlech heefeg sinn.

## Filmer

*Quantum Men, (Carlos Serrano Azcona) Spain 2011
*Other Worlds, (Jan Kounen) France 2004
*Bells From the Deep, (Werner Herzog) Germany 1993
*The Mad Masters, (Jean Rouch) France 1955
*Au pays des mages noirs, (Jean Rouch) France 1947

## Um Spaweck
*
Dao

**Dào** heescht wuertwiertlech aus dem Chineeseschen iwwersat *Wee* oder *Strooss* an huet an der klassescher Zäit vu China *Method* oder *Prinzip* geheescht. Dào ass de Schlësselbegrëff an der chineesescher Philosophie an dat zentraalt Konzept vum Daoismus. Am Daoismus gëtt Dào net mat Wee iwwersat, mä gëtt als héchst Gesetz bezeechent. Am Dào gëtt festgeluecht, wat ka sinn a wat net ka sinn. Den Dào suergt fir Harmonie a reegelt alles, obwuel et keen eegene Wellen huet.

## Bedeitung
Den Dào ass éiweg a geet iwwer alles eraus, et ass „d`Mamm vun allem“. Dào ass an allem present, an alle Prozesser a Géigestänn, souguer an de Mënschen, wéi an allen anere Liewewiesen. Dofir kann een et och net a Wierder faassen, mä nëmme probéieren et ze ëmschreiwen.

Dào ass awer kee Gott, mä mécht de Glawen un deen iwwerflësseg. Den Dào kann nëmmen erreecht ginn, wann een an Harmonie mat sech selwer ass. Dofir muss ee sech mat der Natur matgoe loossen an dem Stroum vum Liewen nogoen. Et soll ee spontan, passiv a roueg sinn.

Aus dem Dào entsti d`Polaritéiten Yin a Yang, déi souwuel d`Geigesätz, wéi och d`Zesummespill representéieren.

## Um Spaweck
Yin a Yang

**Yīn a Yáng** (chineesesch 陰陽 / 阴阳, Pinyin *yīn yáng*) sinn zwéi Begrëffer aus der chineesescher Naturphilosophie, déi haaptsächlech am Daoismus virkommen. Dat Wäisst, *Yang*, steet fir dat Hellt, Haart, Männlecht, Waarmt a fir d'Aktivitéit. Mä de Yang representéiert och d'Sonn iwwer dem Horizont. Dat Schwaarzt, *Yin*, steet fir dat Donkelt, Kaalt, Mëllt, Weiblecht a fir d'Rou. Dem Yin seng Erscheinunge sinn den Himmel an d'Äerd. De Yin representéiert och nach d'Wolleken, déi iwwer dem Nordwand hänken.

Am Ufank goufe Yin a Yang duerch een Zeechen ausgedréckt dat *klengen Hiwwel* geheescht huet. Déi zwéin Aspekter: aktiv vum Yang a passiv vum Yin, sinn zesummen am Banneschte vun den zwéi Prinzipien. D'Ofwiesselung vun der Sonn an dem Mound a vum Kalen a Waarmen, beschreiwen d'Joreszäiten. Déi Ofwiesselung vum Yin a Yang ass d'Grondgesetz dat vun all den Ännerungen an all den Entwécklunge vun den Elementer aus dem Universum virausgeet. Dat Symbol huet d'Bedeitung vun der Oppositioun, vun der Ofhängegkeet, awer och vu Verwandelung.

## Um Spaweck
Dietrich Haugk

Den **Dietrich Haugk**, gebuer den 12. Mee 1925 zu Ellrich, a gestuerwen den 28. Juni 2015, zu Berlin, war en däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur. 
## Filmographie
### als Regisseur
#### Kino
* 1960: *[[Heldinnen]]* - Haaptacteuren: Johanna von Koczian, Marianne Koch, Paul Hubschmid
* 1960: *[[Agatha, laß das Morden sein!]] * - Haaptacteuren: Johanna von Koczian, Klausjürgen Wussow, Elisabeth Flickenschildt
* 1964: *[[Erzähl mir nichts]]* - Haaptacteuren: Heidelinde Weis, Karl-Michael Vogler, Georg Thomalla

#### TV (Auswiel)
* 1969-1976: *[[Der Kommissar]]* - (TV-Serie) - (8 Episoden)
* 1974-1998: *[[Derrick]]* - (TV-Serie) - (14 Episoden) 
* 1977-1998: *[[Der Alte]]* - (TV-Serie) - (19 Episoden)
* 1979-1986: *Tatort* - (TV-Serie) - (2 Episoden) 
* 1982: *Praxis Bülowbogen* - (TV-Serie) - (5 Episoden)
* 1982: *Sonderdezernat K1* - (TV-Serie) - (2 Episoden)
* 1995-1995: *[[Großstadtrevier]]* - (TV-Serie) - (10 Episoden)
## Um Spaweck
My Stealthy Freedom

**My Stealthy Freedom** (lb: *Meng Heemlech Fräiheet*) ass zënter Mee 2014 eng Onlinebeweegung, déi vun der Journalistin Masih Alinejad, déi haut zu London lieft, gegrënnt gouf. Si gouf iwwer Facebook an d'Liewe geruff, wou d'Alinejad eng Foto vu sech selwer ouni Hijab verëffentlecht huet. Op der Facebooksäit *My Stealthy Freedom آزادییواشکیزناندرایران* kënnen iranesch Frae Fotoe verëffentlechen, op deene si kee Kappduch unhunn, wat am Iran strofbar ass.

Et ass net e Kampf géint den Hijab erkläert d'Masih Alinejad, mä et geet drëm, datt ee selwer soll wiele kënnen, ob een e Kappduch droe wëll oder net: "Den Iran ass do fir meng Mamm a mech. Meng Mamm wëll e Kappduch droen. Ech wëll kee Kappduch droen. Den Iran sollt fir eis zwee do sinn."

2015 krut si de "Women's Rights Award" vum "Geneva Summit for Human Rights and Democracy" fir hiren Asaz am Kampf vun den iranesche Frae fir mënschlech Grondrechter, Fräiheet an Gläichberechtegung.
Chancëgläichheet

**Chancëgläichheet** ass d'Méiglechkeet fir datt sozial ënnerschiddlech Persounen déi selwecht Chancen a Rechter am Liewen hunn, a mat dem selwechten Effort déi selwecht Ziler erreeche kënnen. An de Beméiungen ëm d'Chancëgläichheet sollen d'Chancë vun enger méi schlecht gestallter Persoun un déi vun der méi favoriséierter Persoun ugepasst ginn. Dozou gehéiert besonnesch d'Verbuet vun der Diskriminéierung, zum Beispill wéinst dem Alter, dem Geschlecht, der Relioun, der sozialer Hierkonft, der kultureller Zougehéieregkeet, der sexueller Orientatioun oder enger Behënnerung.

Zu Lëtzebuerg gëtt et e Ministère fir Gläichstellung an Diversitéit. Ministesch ass zënter 2023 d'Yuriko Backes.

Dee Ministère, och nach bekannt als MEGA, besteet säit 1995. Am Ufank war en ënner dem Numm Ministère de la Promotion Féminine, duerno als Ministère pour l'Égalité des Chances an duerno Ministère de l'Égalité entre les femmes et les hommes bekannt.
Aarm (Gezei)

Den **Aarm** beim Gezei ass dat Stéck, dat den Aarm vum Mënsch deelweis oder ganz bedeckt. Dobäi sinn d'Äerm vum Gezei op deem engen Aarm ëmmer geneesou grouss wéi bei deem aneren.

Bei enger Jackett zum Beispill sinn d'Äerm generell laang, dat heescht si gi vun de Schëllere bis op d'Handgelenker. Bei engem T-Shirt si se kuerz a gi vun de Schëllere bis maximal op d'Ielebéi.

Aner Kleedungsstécker fir den Uewerkierper hu guer keng Äerm, wéi de Gilet oder d'Hiemchen.

## Kuckt och
* Géier (Gezei)

## Um Spaweck
Hiemchen

En **Hiemchen**, **ënnescht Hiemchen** oder **Kleedchen** ass e Gezei dat meescht zu der Ënnerwäsch gezielt gëtt. Ufanks ass et ënner deenen anere Kleeder gedroe ginn (zum Beispill ënner dem Hiem), mä mat der Evolutioun vun der Moud si bestëmmt Variatiounen entstanen, déi och sou ugedoe ginn. D'Kleedche gëtt generell vu Männer gedroen a bedeckt den Uewerkierper. En Hiemchen huet keng Äerm.

Eng Aart Hiemche fir Fraen ass den Top.

D'Hiemche gëtt geleeëntlech och **Marcel** genannt. Dee Begrëff kënnt aus Frankräich, wou d'Gezei an den 1860er fir d'éischt vun de Forts des Halles, den Aarbechter an de Paräisser Maarthalen, ugedoe gouf. De Marcel Eisenberg, Chef vun der Kleederfabréck *Établissements Marcel* zu Roanne huet dovun héieren an et masseweis produzéiert. Zënterhier ass et ënner sengem Virnumm bekannt.
## Kuckt och
*T-Shirt
## Um Spaweck
*
T-Shirt

En **T-Shirt** ass e Stéck Gezei mat kuerzen Äerm, dat den Uewerkierper bedeckt. En huet ëm den Hals e ronnen Ausschnëtt oder en Ausschnëtt a V-Form. En T-Shirt huet keng Täschen, Knäpp an och kee Col. 
## Um Spaweck
Fabrick

Eng **Fabrick, Fabréck, Fabrik**, **Fabrek**, ass en industriellt Gebai, an deem Gidder produzéiert ginn.

## Um Spaweck
*
Bourse (Studium)

Eng **Bourse** ass eng finanziell Ënnerstëtzung fir Studenten, Schüler, jonk Wëssenschaftler, Sportler oder Kënschtler, déi hinnen hëllefe soll ze studéieren an hir Bildung oder Leeschtung ze verbesseren.

Et gëtt Krittären, wien eng Bourse kritt a wien net. Déi Krittäre variéiere mat all Bourse a spigele meeschtens d'Wäerter an den Zweck vun der Organisatioun déi se stëft erëm. Dacks sinn déi Krittären de schouleschen, akadeemeschen oder sportleche Verdéngscht vun där Persoun. De Manktem u finanzielle Mëttele spillt och dacks eng Roll, mä ass generell net den eenzege Krittär.

Eng Bourse muss am Géigesaz zum Prêt net zeréckbezuelt ginn.

### Zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gëtt et eng Bourse vum Staat fir Studenten. Si ass segmentéiert; sou gëtt et eng Basisbourse vun 2000 Euro fir all Student dee bestëmmt Krittären erfëllt, eng Mobilitéitsbourse fir Persounen, déi am Ausland studéieren a wunnen, eng sozial Bourse, déi vum Akommes vum Stot ofhänkt, an deem ee wunnt, an eng Familljebourse, déi ee kritt, wann nach aner Kanner aus deemselwechte Stot studéieren. (Stand: Summer 2015)
Konsumenteschutz

Als **Konsumenteschutz** bezeechent een eng Rei Mesuren a Bestriewungen, déi de Mënsch a senger Roll als Konsument vu Gidder oder Déngschtleeschtunge soll schützen. D'Iddi, datt de Konsument muss geschützt gi berout op der Grondlag, datt de Konsument dem Produzent oder dem Distributeur vun de Gidder, respektiv dem Ubidder vun Déngschtleeschtungen, strukturell ënnerleeën ass. Hie ka wéinst engem Manktem vu Fachkenntnesser, Informatiounen, Ressourcen an/oder Erfarung benodeelegt sinn.

Sou kann de Staat beispillsweis d'Entreprisë per Gesetz dozou zwéngen, bestëmmt Informatiounen iwwer hir Produkter matzedeelen. Dat gëtt besonnesch a Beräicher gemaach, an deenen d'Sécherheet oder d'Gesondheet vum Konsument betraff ass. A sou engem Fall stellt de Konsumenteschutz eng Aart Regulatioun duerch d'Regierung duer.

Konsumenteschutz gëtt et haaptsächlech an entwéckelte Konsumgesellschaften, an deenen de Rechtssystem fonctionéiert.

Zu Lëtzebuerg ass d'Union luxembourgeoise des consommateurs (ULC) e bedeitenden Acteur an deem Beräich. Et handelt sech dobäi ëm eng a.s.b.l., déi den 23. Abrëll 1961 gegrënnt gouf. Si ass Member vum BEUC, der Daachorganisatioun vun de Konsumenteschutzveräiner um Niveau vun der Europäescher Unioun.
Konservatismus

**Konservatismus** oder **Kon­ser­va­ti­vis­mus** ass e Sammelbegrëff fir politesch a philosophesch Positiounen, déi sech op d'Traditioun bezéien. E riicht sech generell géint Verännerungen a wëll d'gesellschaftlech Uerdnung weiderféiere wéi se ass a begrënnt dat mat hirer Stabilitéit a Kontinuitéit, oder e riicht sech op d'mannst géint abrupt Verännerungen (deenen hir stäerkst Ausdrocksform d'Revolutioun ass). Verschidde konservativ, sougenannte "reaktionär" Stréimunge sinn dogéint fir d'Restauratioun vun enger fréierer gesellschaftlecher Uerdnung a wëllen zeréckgoen, fir datt et sou gëtt "wéi et virdru war".

Konservatismus ass nieft dem Liberalismus an dem Sozialismus eng vun den dräi grousse politesche Ideologien, déi sech am 18. an am 19. Joerhonnert an Europa entwéckelt hunn. De Begrëff gëtt mat Politik aus dem Mëtt-rietse Spektrum verbonnen a gëtt fir eng grouss Diversitéit vun Opfaassunge benotzt. Et gëtt keng universell konservativ Politik, well d'Bedeitung vum Konservatismus dovun ofhänkt, wat an enger bestëmmter Gesellschaft zu enger bestëmmter Zäit als traditionell empfonnt gëtt.
Ralph Diseviscourt

De **Ralph Diseviscourt**, gebuer den 3. Juli 1976, ass e lëtzebuergesche Vëlossportler.

Am *Race Around Austria* nonstop iwwer 2.200&nbsp;km a mat 30.000 Héichtemeter ass de Ralph Diseviscourt an 3 Deeg an 21 Stonnen (vum 11. bis de 15. August 2020) op déi 3. Plaz komm.

Den 11.-12. Juli 2020 huet de Ralph Diseviscourt um 5&nbsp;km laangen Tour ronderëm d'Basenge vum Veianer Pompelspäicherwierk um Niklosbierg mat 915,39 Kilometer de 24-Stonne-Weltrekord opgestallt. Gläichzäiteg huet hien domat och nach 9 aner Rekorder opgestallt.

Hien huet 2019 de Glocknerman Ultra iwwer eng Distanz vun 1.000&nbsp;km a 16.000 Héichtemeter a 34 Stonnen an 10 Minutte gewonnen. De Glocknerman Ultra zielt als d'Weltmeeschterschaft an der Extremsportaart Ultravëlosmarathon.

2023 huet hien, ouni Ekipp am Réck, d*'Tour des Stations*, eng Course iwwer 1000 km an 26.000 Meter Héichtenënnerscheed an der Schwäiz gewonnen. Op der Arrivée hat hien eng Avance vun iwwer zwou Stonnen op de Fransous Victor Richard.

## Éierungen
De Ralph Diseviscourt gouf 2018 vun der Vereenegung vun de Sportjournalisten mam „Ultra-Sport-Präis“ ausgezeechent.
Aces High

**Aces High** ass e brittesch-franséische Krichsfilm vum Jack Gold aus dem Joer 1976 no dem Stéck * Journey's End* vum R. C. Sherriff.

## Ëm wat geet et am Film?
Jonk onerfuere brittesch Pilote ginn am Éischte Weltkrich agesat, hir Iwwerliewenschancë si gläich Null. 
## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
Missa Luba

D**'Missa Luba** ass eng Versioun vun der laténgescher Mass gesongen a gespillt no traditionelle kongoleesesche Rhythmen a Melodien aus der Demokratescher Republik Kongo. D'Mass gouf am Joer 1958 vum belsche Franziskanerpater Guido Haazen arrangéiert an opgeholl, de Chouer *Les Troubadours du Roi Baudouin* huet gesongen.

D'Mass ass international bekannt ginn well en Deel dervun a bekannte Filmer gebraucht gouf, sou wéi de *Kyrie* an de *Gloria* am Film *[[Il Vangelo secondo Matteo]]* (1964) vum Pier Paolo Pasolini an de *Sanctus* am Film *[[If....]]* (1968) vum Lindsay Anderson.

De Soundtrack mam *Sanctus* aus dem Film *If....* koum bei Philips eraus a war 11 Wochen an den engleschen Charts.
Lindsay Anderson

De **Lindsay Gordon Anderson**, gebuer de 17. Abrëll 1923 zu Bangalore, haut Bengaluru an Indien, a gestuerwen den 30. August 1994 zu Angoulême a Frankräich, war e brittesche Filmkritiker, Schauspiller, Dréibuchauteur, Filmproduzent, Theater- a Filmregisseur.

Hien ass bekannt wéinst dem Film *[[If…]]* deen um Festival vu Cannes am Joer 1969 d'Palme d'or krut.

## Filmographie
### Spillfilmer
#### Kino
* 1963: *[[This Sporting Life]]* - Haaptacteuren: Richard Harris, Rachel Roberts
* 1963: *[[The White Bus]]* 
* 1968: *[[If....]]* - Haaptacteuren: Malcolm McDowell, Christine Noonan
* 1973: *[[O Lucky Man!]]* - Haaptacteuren: Malcolm McDowell, Ralph Richardson
* 1975: *[[In Celebration]]* - Haaptacteuren: Alan Bates, Brian Cox
* 1982: *[[Britannia Hospital]]* - Haaptacteuren: Leonard Rossiter, Brian Pettifer
* 1987: *[[The Whales of August]]* - Haaptacteuren: Bette Davis, Vincent Price, Lillian Gish
## Literatur
* *About John Ford* (1983), ISBN 0859650146
* *The Diaries of Lindsay Anderson* (2004), ed. Paul Sutton, ISBN 0413773973
* Lindsay Anderson, Paul Ryan: *Never Apologise: The Collected Writings of Lindsay Anderson* (2004), Plexus Publishing Ltd., ISBN 085965317X

## Um Spaweck
* De Lindsay Anderson op Screenonline
If....

** If.... ** ass e brittesche Film vum Lindsay Anderson aus dem Joer 1968.

## Ëm wat geet et am Film?
An enger englescher Public School rebelléieren d'Schüler géint d'Professeren a géint hir Elteren …
## Auszeechnungen
* 1969: Festival vu Cannes: Palme d'or 
## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
* De Film op filmzentrale
Richard Simmons

De **Milton Teagle Simmons**, och als **Richard Simmons** ernimmt, gebuer den 12. Juli 1948 zu New Orleans am Bundesstaat Louisiana, ass en US-amerikanesche Fitness-Trainer, Televisiounsmoderateur a Synchronspriecher.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
LGV Sud-Est

D**'LGV Sud-Est** (kuerz fir Ligne à Grande Vitesse Sud-Est) ass eng Héichvitessstreck a Frankräich.

Dat südlecht Deelstéck war déi éischt franséisch Héichvitessstreck a gouf den 22. September 1981 ageweit. D'LGV Sud-Est verbënnt Paräis mat Lyon.
Sergio Sollima

De **Sergio Sollima**, gebuer de 17. Abrëll 1921 zu Roum, an och do gestuerwen den 1. Juli 2015, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

Hien huet och Filmer gedréint ënner dem Numm Simon Sterling.

Hien ass de Papp vum Filmregisseur Stefano Sollima.

## Filmographie
### als Regisseur
#### Kino
* 1963: *[[L'amore difficile]]* - Sketch: *Le donne* - Haaptacteuren: Enrico Maria Salerno, Catherine Spaak
* 1965: *[[Agente 3S3: Passaporto per l'inferno]]* - Haaptacteuren: George Ardisson, Georges Rivière
* 1966: *[[Agente 3S3, massacro al sole]]* - Haaptacteuren: George Ardisson, Frank Wolff
* 1966: *[[Requiem per un agente segreto]]* - Haaptacteuren: Stewart Granger, Peter van Eyck
* 1966: *[[La resa dei conti]]* - Haaptacteuren: Lee Van Cleef, Tomás Milián
* 1967: *[[Faccia a faccia]]* - Haaptacteuren: Tomás Milián, Gian Maria Volonté
* 1968: *[[Corri uomo corri]]* - Haaptacteuren: Tomás Milián, John Ireland
* 1970: *[[Città violenta]]* - Haaptacteuren: Charles Bronson, Jill Ireland
* 1972: *[[Il diavolo nel cervello]]* - Haaptacteuren: Stefania Sandrelli, Keir Dullea
* 1973: *[[Revolver (Film)|Revolver]]* - Haaptacteuren: Oliver Reed, Fabio Testi
* 1976: *[[Il corsaro nero]]* - Haaptacteuren: Kabir Bedi, Mel Ferrer
* 1989: *[[Passi d'amore]]* - Haaptacteuren: Daniel Olbrychski, Alessandra Martines
* 1993: *[[Berlin '39]]* - Haaptacteuren: Ken Marshall, John Savage
#### TV
* 1976: *[[Sandokan]]* - (TV-Mini-Serie) - Haaptacteuren: Kabir Bedi, Philippe Leroy
* 1977: *La Tigre è ancora viva: Sandokan alla riscossa!* - Haaptacteuren: Kabir Bedi, Philippe Leroy
* 1981: *I ragazzi di celluloide* - (TV-Mini-Serie) 
* 1984: *I ragazzi di celluloide 2* - (TV-Mini-Serie) 
* 1987: *Uomo contro uomo* - Haaptacteuren: Barbara De Rossi, Christopher Buchholz
* 1992: *Solo per dirti addio* - Haaptacteuren: Giovanna Ralli, Fabio Testi
* 1998: *Il figlio di Sandokan* - (TV-Mini-Serie)

## Um Spaweck
Optesch Astronomie

D**'optesch Astronomie** ass deen Deelberäich vun der Observatiounsastronomie, an deem d'Teleskopen an d'Instrumenter aus klasseschen optesche Baudeeler opgebaut sinn, also aus Lënsen, Prismen a Spigelen.

D'optesch Astronomie ëmfaasst haut d'Ultraviolettastronomie, d'visuell Astronomie an de Groussdeel vun der Infraroutastronomie. Bis ongeféier 1920 hat sech d'optesch Astronomie op d'visuellt Liicht an op (fotografesch gutt) UV misse beschränken. Vun den 1950er Joren u goufen héichempfindlech Sensoren och fir Infrarout a wäiten UV entwéckelt.

## Atmosphäresch Fënsteren
D'Äerdatmosphär absorbéiert de gréissten Deel vun den elektromagnéitesche Wellen, déi eis aus dem Weltraum erreechen. D'Observatiounsastronomie op der Äerduewerfläch huet haaptsächlech zwou atmosphäresch Fënsteren zur Dispositioun: eng, fir de Beräich vum visuelle Liicht, an eng zweet, fir déi laangwelleg Radiowellen. Ier Observatoirë baussen der Äerdatmosphär – d.&nbsp;h. astronomesch Satellitten – zur Dispositioun stoungen, gouf an der Observatiounsastronomie nëmmen tëscht optescher a Radioastronomie ënnerscheet.

Zënter 1970 sinn der Satellittenobservatioun och energieräich Stralungsberäicher a Mikrowellen zougänglech.

.

## Literatur
* H. Kraemer, W. Foerster: *Weltall und Menschheit* Band III (p.&nbsp;91-105, 143-288), Berlin-Leipzig-Wien 1902
* J. Krautter et al. (Hrsg.): *Meyers Handbuch Weltall*, 7., völlig neu bearbeitete und erweiterte Auflage, p.&nbsp;541-542. Meyers Lexikonverlag 1994, ISBN 3-411-07757-3
* A. Unsöld, B. Baschek: *Der neue Kosmos - Einführung in die Astronomie und Astrophysik*, 7.Auflage, 580 p. (Kapitel II, p.&nbsp;100-165). Springer-Verlag, Berlin-Heidelberg-NewYork 2005

## Kuckt och