Seechomessen

**Seechomessen** (Formicidae) sinn eng Famill vun den Insekten bannent der Uerdnung vun den Hymenoptera (Apocrita).

Den Numm setzt sech zesummen aus "seech-" (vu seechen, well d'Déier bei Gefor e Gëft versprutzt) an "-omes", dat op dat alhoudäitscht ‚emaz‘, ‚ëmatîc‘ = Nhd. ‚emsig‘ ("fläisseg") zeréckgoe kéint.

Et gëtt, jee no Quell, tëscht 11.000 an 12.500 Aarte vu Seechomessen, dovun der eng 200 an Europa. Déi eelst fossiliséiert Fondstécker sinn aus der Kräidzäit a ginn op en Alter vu ronn 100 Millioune Joren datéiert. Et gëtt ugeholl, datt et déi Déiere scho virun 130 Millioune Joer gouf.

All bekannt Seechomessenaarte sinn a Staaten organiséiert. Si stellen déi gréisst Grupp vun eusozialen Insekten duer.

En typesche Seechomessestaat besteet aus e puer honnert bis zu e puer Milliounen Individuen. D'Déieren, a sou Staaten, si sou organiséiert (no "Kasten"), datt se verschidde Kategorië vun Aarbechte maachen, déi Haaptkategorië sinn Aarbechter, Weibchen (Kinnigin) a Männchen. D'Aarbechter hu bei de Seechomesse keng Flilleken, just déi geschlechtsräif Weibercher a Männercher.

Seechomessen hunn no Aart vill verschidde Liewensweisen: et gëtt "Jeeër", "Sammler" oder "Ziichter" (z.&nbsp;B. vu Blatlais), bis hin zu Aarten, déi Pilzen als Kascht kultivéieren, wéi z.&nbsp;B. d'Blatschneiderseechomessen (Gattungen *[[Atta (Gattung)|Atta]]* an *[[Acromyrmex]]*). Verschidden Aarte bedreiwe Sklaverei oder Sozialparasitismus, andeems s'entweeder d'Aarbechter vun aneren Aarte „versklaven“ (z.&nbsp;B. *[[Polyergus rufescens]]*), oder andeems hir Weibercher sech am Stack vun engem anere Staat "infiltréieren" an do hir Nokommen vun deenen opzille loossen (z.&nbsp;B. *[[Anergates atratulus]]*).

Seechomessestaaten hunn en nohaltegen Afloss op hir Ëmwelt, andeems se déi iewescht Buedemschichten ëmkéipen, planzlecht Material ofbauen, Som verbreeden oder als Raiber d'Entwécklung vun aneren Arthropode reguléieren.

D'Erfuerschung vun de Seechomessen heescht Myrmekologie.

## Bezeechnungen
Dem Henri Klees no gëtt et follgend Nimm a Bezeechnungen:
: Bujhel(l)i F. (Rodingen), Pujhelli, Däbbëssen, Dibbëssen (Pl.), Jaddermunnes F. (Lux., Ettelbrück), Jäjum(m)es, Jeemimes, Jéiermes, Jejom(m)es, Jejermuss, Omes, Omeseesch F. (Büringen), Owenzel (Du, längs der dt. Grenze, Dtl), Pischummes, Pissmummes, Sää(ch)mummes, -omes, See(ch)mummes, -om(m)es, -jummescht, Seemëchel, Seejomesch, Zamais (Coll. C)

## Systematik
Fossil a rezent Seechomessen, kombinéiert no Moreau a Ward

## D'Seechomessen zu Lëtzebuerg
Tëscht 2013 an 2017 hunn d'Myrmekologe Philippe Wegnez, David Ignace a Cécile Morro en Atlas vun de Seechomessen zu Lëtzebuerg opgestallt, an deem 64 Aarten, aus 4 Ënnerfamillen, repertoriéiert sinn. 19 Aarte goufe vun hinnen eng éischt Kéier am Land nogewisen, iwwerdeems der 10, déi fréier eng Kéier signaléiert gi waren, entweeder ugezweifelt goufen, oder als warscheinlech net méi present deklaréiert goufen.

## Literatur
* Philippe Wegnez, David Ignace, Cécile Morro, 2021: *[https://www.mnhn.lu/science/2021/06/16/ferrantia-84/?lang=en  Atlas des fourmis luxembourgeoises (Hymenoptera, Formicidae).] Ferrantia* 84, Musée national d'histoire naturelle, Luxembourg 2021 (ISSN 1682-5519).
* Bert Hölldobler, Edward O. Wilson, 1995. *Ameisen. Die Entdeckung einer faszinierenden Welt*. Birkhäuser, Basel/Boston/Berlin. ISBN 3-7643-5152-7.
* Bert Hölldobler, Edward O. Wilson, 2010. *Der Superorganismus. Der Erfolg von Ameisen, Bienen, Wespen und Termiten*. Springer Verlag, Berlin. ISBN 978-3-540-93766-1.
* Wolfgang Schwenke, 1996. *Ameisen: der duftgelenkte Staat* (LB-Naturbücherei). Landbuch Verlag, 2. Auflage, Hannover. ISBN 978-3-7842-0309-6.
* Bernhard Seifert, 2007. *Die Ameisen Mittel- und Nordeuropas*. Lutra, Görlitz/Tauer. ISBN 978-3-936412-03-1.

## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergeschen Insektennimm
## Um Spaweck

* AmeisenWiki – Wissenswertes über Ameisen und deren Haltung
* antbase.org – Repertoire vun zirka 12.500 Aarten (en.)
* antweb.org – Datebank vu Gattungen an Aarten aus der ganzer Welt (en.)
* Sammlung vun 2600 Bicher a Fachartikelen am fräien Download