Mat bloussem A

**Mat bloussem A** oder **fräisiichteg** ginn an der Naturwëssenschaft an an der Technik déi Observatiounen a Miessunge genannt, déi ouni optesch Hëllefsmëttel (mat Ausnam vu Korrekture vu Feelsiichtegkeete) gemaach ginn, d.&nbsp;h. ouni de Gebrauch vun zum Beispill engem Teleskop, enger Lupp, engem Mikroskop oder enger Kamera.

De Begrëff gëtt virun allem an der Astronomie, Geodesie, Physik a Biologie gebraucht.

## Interessant Phenomeener
Scho mat bloussem A loosse sech interessant Phenomeener an Naturevenementer feststellen, an och erstaunlech Genauegkeeten. Dozou e puer Beispiller:

### Schätze vu geometresche Gréissten
* Symmetrië loosse sech op ongeféier 1 bis 2 Prozent genee schätzen, wann een op enger gënschteger Plaz steet an eng gewëssen Erfarung huet
* Intervaller op enger kuerzer Streck besser wéi 10 %, op wäissem Pabeier souguer op 3 bis 5 % genee, an Detailer op enger Landkaart ongeféier 0,2&nbsp;mm
* Riichtlinnegkeet vun engem Meterstaf op ronn 0,5&nbsp;mm, e riichte Grenzverlaf op ongeféier 1&nbsp;cm jee 50&nbsp;m (kuckt och Alignement)
* normal Distanz a Vitess: mat Unhaltspunkt op e puer Prozent, ouni Unhaltspunkt op 10 bis 20 %
* Hellegkeet, Faarftéin: änlech wéi uewen (ongeféier 3 bis 20 %), kuckt och Weber-Fechner-Gesetz

### Erkenne vu rengen Detailer
* Opléisungsverméigen: jee no Kontrast 0,01 bis 0,02° oder duerchschnëttlech 3&nbsp;cm op 100&nbsp;m, bei Duebelstären ongeféier 200&nbsp;"
* Erkenne vun dënne Linnen: bei guddem Kontrast ongeféier 5–10 % vun der Opléisung, also 1–3&nbsp;mm op 100&nbsp;m (einfachen eegene Test z.&nbsp;B. mat Drotzonk)
* Hellegkeetsënnerscheeder op 2–5 % (wann direkt vergläichbar), soss ongeféier 10 %

### Astronomesch Phenomeener
* ongeféier 2000 Stären (an enger Groussstad e puer honnert). Déi schwächst Stäre vun der 6. Gréisst sinn ongeféier 1012-mol méi schwaach wéi d'Sonneliicht –&nbsp;d.&nbsp;h. d'A kann Hellegkeetsënnerscheeder vun 1: 1000 Milliarde verschaffen.
* en ettlech Duebelstären, 6 Planéiten (ënner extreem gënschtege Bedéngungen och den Uranus; bei engem Venustransit och d*'Scheifche* vun der Venus) a Faarfënnerscheeder bei helle Stären
* en ettlech Stärekéip (och wann d'Eenzelstären onsiichtbar wieren) an Niwwelen (z.&nbsp;B. Plejaden, Orion-, Andromeda- an Dräiecksniwwel. Dee leschten ass mat 2,8 Millioune Liichtjoer de wäitsten Objet deen ee mat bloussem A gesäit
* D'Mëllechstrooss (där hir Eenzelstären ënner der Visualitéitsgrenz bleiwen) an duerchschnëttlech e Koméit pro Joer
* Dosende Stäreschnäizee pro Nuecht, obwuel si nëmmen d'Gréisst vu Stëbskären hunn
* Fräiaeg Astrometrie: Wénkelschätzung op ongeféier 1° (z.&nbsp;B. Polarstär, geographesch Breet oder Richtung vun engem Schëffskurs)
* Joreszäiten oder d'Längt vum Joer: an engem Mënschenalter op zirka 1 Stonn méiglech, am Laf vun e puer Joerhonnerte vun der Kulturgeschicht op wéineg Minutten
* Ëmlafzäite vun de Planéiten: et war de Mayas gelongen z.&nbsp;B. fir d'Venus, de Mars an de Mound op 5–10 Minutte genee
* Stärebedeckungen duerch de Mound op Zéngtelsekonnen – wat op 385.000&nbsp;km Distanz nëmmen 100–300&nbsp;m sinn.

### Observatiounen an der Biologie
* Erkenne vu renge Strukturen: z.&nbsp;B. bei de Fühler vun Insekte bis zu 0,01&nbsp;mm
* Gréissten- a Faarfënnerscheeder
* Beweegungsmuster, Fluchverhalen
* Feststelle vun der Vertikaler op 1–2°
* Onbewosst Erkenne vu Beweegungen (Warn-Reflex)

## Literatur
* Davidson, N.: *Sky Phenomena: A Guide to Naked Eye Observation of the Heavens.* FlorisBooks (208p, £14.99), Edinburgh, 1993, ISBN 0-86315-168-X
* Gerstbach G.: *Auge und Sehen – der lange Weg zu digitalem Erkennen.* Sternenbote Heft 2000/8, p.&nbsp;160–180, Wien, 2000.
* Kahmen H. (Hsg.): *Geodesy for Geotechnical and Structural Engineering.* Proceedings, Eisenstadt, 1999.

## Kuckt och

* Adaptioun (A), Purkinje-Effet, Stereoskopie
* Ofliesung, Visualitéit, Siichtwäit, optesch Täuschung
* Mikroskopie, Teleskop, Visuell Astronomie

## Um Spaweck
* Messier-Objekte mit freiem Auge, (Stärekéip an Niwwelen)
* Naked Eye Observing (virun allem an der Astronomie)
* Naked Eye (Index vu verschiddenen Aspekter)