open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sanctuaire vu San Andrés de Teixido

De **Sanctuaire vu San Andrés de Teixido** (op Spuenesch: Santuario de San Andrés de Teixido, op Galicesch: Santuario de Santo André de Teixido) ass eng Kapell am Duerf San Andrés de Teixido an der Gemeng Cedeira an der spuenescher Regioun Galicien. Zanter wéinstens dem 14. Joerhonnert ass d'Kapell eng wichteg Pilgerplaz an no Santiago de Compostela déi zweetwichtegst a Galicien. Dat lokaalt Fest gëtt den 8. September gefeiert.

Historesch gesi war de Sanctuaire en Deel vun engem mëttelalterleche Klouschter. D'Kapell gouf an engem typesch südlännesche gotesche Baustil gebaut, awer s'ass och interessant wéinst dem Altor am barocke Stil.

## Um Spaweck
Penzing (Wien)

**Penzing** ass de 14. vun den 23 Wiener Gemengebezierker. En huet .

## Um Spaweck

*  Penzing op der offizieller Websäit vu Wien
Val Saint-André

Den **Andreasgrënnchen** (offiziell *Val Saint-André*) ass e Lieu-dit an eng Strooss am Quartier Rollengergronn vun der Stad Lëtzebuerg. E verbënnt d'Rue de Rollingergrund () mat der Rue Alexandre Fleming.

D'Strooss huet den Numm vum Hellegen Änder.

## Biller

Fichier:Luxembourg, Val-St-André (3).jpg|En Haus am Andreasgrënnchen.
Fichier:Luxembourg, Val-St-André (1).jpg|Biergof, Richtung Rollengergronn gekuckt.


## Um Spaweck
Hubert de Givenchy

Den **Hubert Taffin de Givenchy**, besser bekannt ënner dem Numm **Hubert de Givenchy**, gebuer den 21. Februar 1927 zu Beauvais, a gestuerwen den 10. Mäerz 2018, war e franséische Couturier an de Grënner vun der Haute couture-Marque Givenchy.

Hien huet 1952 säin éischten Atelier op der *Plaine Monceau* zu Paräis opgemaach.

Am Laf vu senger Carrière huet den de Givenchy de spuenesche Moudendesigner Cristóbal Balenciaga kenne geléiert, deen duerno dem de Givenchy säi Mentor war an hien ënnerstëtzt a finanzéiert huet.

## Um Spaweck
Narf

Den **Narf**, gebuer als **Francisco Xavier Pérez Vázquez** de 24. Abrëll 1968 zu Silleda a Galicien, a gestuerwen de 15. November 2016 zu Santiago de Compostela, och heiansdo als **Fran Pérez** ernimmt, war e spuenesche Sänger, Komponist a Gittarist.

An den 1980–90er Jore war de Pérez Member vu verschiddene Rockgruppen, ënner anerem der Band Os Quinindiolas. 1991 ass hien der Theatergrupp *Chévere* bäigetrueden, a spéider huet hien eng Solocarrière ugefaangen. De Museker huet fir den Theater, ënner anerem als Komponist ma och als Schauspiller aktiv geschafft. Am Ufank vun den 2000er Jore gouf hien och fir Cooperatioune mat Museker aus dem lusophonen Afrika an als de Grënner vun de Museksprojeten *Aló Irmão* an *Tótem* bekannt.

Seng Lidder waren op Galicesch. De Fran Pérez war een notabelen Aktivist vun der galicescher Kultur a Sprooch. Säin Haaptprojet "Narf" gouf als ee vun de gréissten Ierwe vun der galicescher Musek consideréiert.

No sengem Doud gouf zu Boiro 2017 eng Statu zu sengen Éieren opgeriicht. 2017 gouf den Narf posthum de *Premio aRi[t]mar da Amizade Galego-Lusófona* fir seng Kontributiounen zu der lusophon-galicescher Kultur ausgezeechent.

## Soloalbumen

* 2004: *Directo en Compostela*
* 2007: *Tótem*
* 2013: *Nas tardes escuras*

## Um Spaweck
Pit Ries

De **Pit Ries** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1953 huet de Ries eemol an der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Ken Dodd

De Sir **Kenneth Arthur Dodd**, OBE, gebuer den 8. November 1927 zu Liverpool, an och do gestuerwen den 11. Mäerz 2018, war e brittesche Sänger, Schauspiller an Entertainer.

## Um Spaweck
Bob Schroeder

Et gëtt verschidde Persounen déi **Bob [[Schroeder]]** heeschen:
* Bob Schroeder (* 1926), en US-amerikaneschen Autoscoureur.
* Bob Schroeder (* 1960), en US-amerikaneschen Entreprener a Politiker (R).
* Bob Schroeder (* 1954), en US-amerikanesche Fotograf.
* Bob Schroeder, e lëtzebuergeschen Handballspiller.
Colling

**Colling** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* David Colling (* 1983), belschen Historiker.
* Emile Colling (1899-1981), lëtzebuergeschen Dokter, Politiker an Auteur.
* François Colling (1940-2024), lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.
* Guy Colling (*1983), lëtzebuergeschen Agronom a Botaniker.
* René Colling, lëtzebuergesche Basketballspiller.
* Walter Colling (1864-1927), lëtzebuergesche Schauspiller an Hëllefsbibliothekar.
Takekazu Asaka

Den **Takekazu Asaka** (op Japanesch: 浅香武和), gebuer 1952 zu Tokio, ass e japanesche Linguist, Professer fir romanesch Sproochen op der Universitéit Tsuda an Iwwersetzer. Hie gouf als notabele Fuerscher vun der galicescher Sprooch bekannt.

Hien huet zu Madrid Sproochwëssenschaft studéiert. Zanter 1978 eruerscht den Asaka déi galicesch Sprooch a hir Grammaire. 1993 huet hien dat éischt Buch op Japanesch, iwwer d'Grammaire vun der moderner galicescher Sprooch geschriwwen. Den Takekazu Asaka nennt sech en "Ambassadeur vun der galicescher Sprooch a Japan"; hien enseignéiert Sprooch a Kultur vu Galicien a sengem Land. Zanter 2017 ass hien akadeemesche Korrespondent vun der Kinneklecher Akademie vu Galicien.

Hien ass och bekannt als Iwwersetzer vun der galicescher Poesie op Japanesch.

Den Asaka schafft och als Professer fir d'Grammaire vun der spuenescher Sprooch zu Tokio. Hie schwätzt och Katalounesch, Baskesch, Englesch a Franséisch.

## Wierker (Auswiel)
* 1993: *現代ガリシア語文法 / Gramática do galego moderno*, Tokio. – ISBN 4-47501807-2
* 2018: *新西班牙語事始め – スペイン語と出会った日本人*, Tokio. – ISBN 978-4-8460-1662-3
Waassertuerm op der Cloche d'or

De **Waassertuerm op der Cloche d'or** ass e Waassertuerm, dee vun der Gemeng Lëtzebuerg bedriwwe gëtt, fir d'Quartieren Zéisseng a Gaasperech, virun allem och déi nei bebaut Terrainen um Ban de Gasperich an op der Cloche d'or mat Drénkwaasser ze versuergen. E gouf tëscht 2015 an 2017 gebaut an den 20. Mäerz 2018 offiziell ageweit. Et ass deen héchste Waassertuerm aus dem Land.

## Geschicht
D'Gemeng Lëtzebuerg wollt e Gebai, dat erausstieche géif, an hat dofir am Hierscht 2012 e Concours ausgeschriwwen, bei deem 32 Architektebüroe matgemaach hunn. Am Februar 2013 gouf de Projet vum *Atelier d'architecture et de design [[Jim Clemes]]*, dem Ingenieurbüro *Schroeder&Associés* an dem *Atelier d'ingénierie T/E/S/S* zeréckgehalen.

De Bau vum Tuerm huet 8,7 Milliounen Euro kascht. E gouf den 20. Mäerz 2018 ageweit an d'Beliichtung gouf am Abrëll 2018 a Betrib geholl.

## Beschreiwung
De Waassertuerm, en Zylinder aus arméiertem Bëtong, ass 68,43 Meter héich mat engen Duerchmiesser vu 15 Meter. E steet bei der Bréck vum Boulevard de Kockelscheuer iwwer d'Autobunn A6, net wäit ewech vum Zéissenger Kräiz. En huet eng opfälleg wäiss Verkleedung aus Aluminiumsplacken, déi mat wäissem Thermolack behandelt goufen, an déi zesummegesat e Muster aus dënne wäisse Linnen erginn, déi hott an har ronderëm den Tuerm lafen. Dës gëtt, wann et däischter ass, vun LED-Stralere beliicht, déi, no engem Konzept vu *Licht Kunst Licht*, den Tuerm progressiv beliichten.

Bannen huet en zwéi Basenge vun allkéiers 500 , fir d'Waasser, dat vun der SEBES kënnt, ze späicheren. Ënnert de Basenge sinn, op 7 Stäck, Lagerraim vum Service des Eaux vun der Stater Gemeng amenagéiert, déi iwwer e spezielle Monte-charge erreecht kënne ginn.

D'Halt Waassertuerm vum Stater Tram, krut hiren Numm wéinst der Proximitéit zum Waassertuerm.

## Literatur
*Josée Hansen: "Chrysalide." In: d'Lëtzebuerger Land 24. November 2017, Nr.47,S.6.

## Biller

Fichier:Wasserturm Ban de Gasperich 01.jpg|Den Tuerm ass am Bau
|Beliichtung nuets am "rout-wäiss-blo" fir den Nationalfeierdag (2018)


## Kuckt och
* Lëscht vun de Waassertierm zu Lëtzebuerg 
* Waassertierm an der Stad Lëtzebuerg 
## Um Spaweck
John Peters (Basketballspiller)

De **John** **Peters**, gebuer de 4. Februar 1956, ass e lëtzebuergesche Basketballspiller.

Hie war beim Black Star Miersch an der Amicale Steesel lizenzéiert an 1980 am Kader vun der lëtzebuergescher Härebasketballnationalekipp. Hien huet véiermol fir d'Nationalekipp gespillt.
## Kuckt och
Albert Haas (Handballspiller)

Den **Albert Haas** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1955 war den Haas fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet dräimol an der Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Oekobib

**Oekobib** ass den Numm vun der Mediathéik vum Oekozenter Pafendall, déi op Ëmwelt, Nohaltegkeet, Biergerbedeelegung an aner Zukunftsfroen spezialiséiert ass. 4000 Bicher, 50 thematesch Zäitschrëften an didaktesch Material a verschidde Miessinstrumenter stinn dem interesséierte Public zur Verfügung (Stand 2018). D'Mediathéik ass iwwer a-z.lu zougänglech.

## Um Spaweck
*http://www.oekobib.lu
*http://www.a-z.lu
Arthur Huber

Den **Arthur Huber** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1956 war den Huber fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 14-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 26 Goler geschoss.

## Kuckt och
Albert Haas (Homonymie)

Et gëtt verschidde Persounen déi **Albert [[Haas]]** heeschen:
* Albert Haas (1928–1983), e lëtzebuergesche Sculpteur.
* Albert Haas, e lëtzebuergeschen Handballspiller.
* Albert Haas (1911–1997), e franséische Medezinner, Resistenzler an Auteur.
René Kieffer

Et gëtt verschidde Persounen déi **René [[Kieffer]]** heeschen:
* René Kieffer, e lëtzebuergeschen Handballspiller.
* René Kieffer (1880–1945), e franséischen Industriellen a Politiker.
* René Kieffer (1876–1963), e franséische Relieur, Publizist a Bibliothecaire.
* René Kieffer (1930–2013), e franséisch-schewedeschen Theolog a Professer fir d'Neit-Testament-Exeges.
Rudolfsheim-Fünfhaus

**Rudolfsheim-Fünfhaus** ass de 15. vun den 23 Wiener Gemengebezierker. En huet .

## Um Spaweck

*  Rudolfsheim-Fünfhaus op der offizieller Websäit vu Wien
Pierre Hammes

De **Pierre Hammes** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1964 war den Hammes fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 16-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 5 Goler geschoss.

## Kuckt och
Eugenia Osterberger

D**'Eugenia Osterberger**, gebuer als **Prudencia Eugenia Juana Osterberger Luard** den 20. Dezember 1852 zu Santiago de Compostela, a gestuerwen den 8. Februar 1932 zu Nice a Frankräich, war eng spuenesch Komponistin a Pianistin aus der Zäit vun der Romantik. No dem Bestietnes gouf si och als **Mme Saunier** ernimmt.

Si ass an enger Famill vun elsässescher Ofstamung op d'Welt komm. Vun 9 Joer un huet si ëffentlech Piano gespillt.

D'Osterberger war déi eenzeg Belle-Époque-Musekerin aus Galicien. Si war d'Autorin vu Salonkompositioune fir Piano, ënner anerem: *Méditacition* (Nocturne), *Les Hirondelles*, *Lucia* (Walzen), *Pavana Louis XIII* (Pavan) asw. Si gouf och als Autorin vun der Musek fir italieenesch Lidder (*Ma mi dicesti, opus 158*, *Ove sei?*) a fir spuenesch a galicesch Lidder (*¡Adiós, Galicia!*, *Ausencia*, *Falas de nai*, ...) bekannt. D'Musekskompositiounen a Lidder vun der Osterberger hunn dacks vill galicesch Motiver.

D'Eugenia Osterberger war eng vun den éischte Membere vun der Kinneklecher Akademie vu Galicien. Si war mam franséischen Entreprener François (Francisco) Saunier bestuet. Zanter 1907 huet d'Osterberger a Frankräich gelieft. A Frankräich huet si nach als Musekerin geschafft, hir Museksaktivitéit am neie Land war awer manner bekannt..

D'Osterberger war och a Galicie ganz wéineg bekannt, allerdéngs ass den Interessi un hir haut méi grouss a se gëtt als eng vun den notabele Figure vun der galicescher Musek consideréiert.

## Um Spaweck
Dauschkaul (Lëtzebuerg)

**Dauschkaul** ass e Lieu-dit am Quartier Dummeldeng vun der Stad Lëtzebuerg. D'Dauschkaul läit nërdlech vun der  (Iechternacher Strooss), tëscht dem Dummeldenger Schlass an der Brennerei. Se läit op enger Héicht vun 291 Meter (NG-L), am ëstleche Wupp vun der Stad Lëtzebuerg an no bei der Grenz mat der Gemeng Steesel.

An der Dauschkaul leie ronn zéng Haiser, déi zur Iechternacher Strooss gehéieren.

## Originn vum Numm
Mat enger Dauschkaul war gemenkerhand eng Plaz gemengt, wou Dausteng ausgegruewe goufen. D'Steng aus der Dummeldenger Dauschkaul goufe geholl fir d'Dummeldenger Schoul an d'Kierch ze bauen.

## Dauschbuer
Ongeféier 300 m. ëstlech vun der Dauschkaul ass um nërdleche Bord vun der Iechternacher Strooss den „Dauschbuer“, dee vun enger vun de Glasbuere-Quelle gespeist gëtt. Fréier gouf et do en décke Rouer aus deem d'Waasser an e stengent Dëppe gefloss ass. Den Iwwerlaf gouf deemools - gradewéi nach haut - gebraucht fir de Weier op der anerer Stroossesäit, de fréiere Milleweier vun der *Schmelzmillen* (*Iewescht Millen*), ze speisen.

Hautdesdaags steet e Buer do, deen 1912 opgeriicht gouf.

## Kuckt och
*

## Um Spaweck

* Claude Faber, Flouernimm - Dauschkaul op 100komma7.lu den 23. Juli 2020, gekuckt de 17. August 2020
Kallektuff

**Kallektuff** (och nach **Dausch** oder **Dausteen**) ass e jonkt, poréist, sekundäert Sediment.

Kallektuff entsteet do, wou mat Kallek iwwersiedegt Quellewaasser austrëtt an dann de Kallek precipitéiert a sech oflagert. Ë. a. am „Lexikon der Luxemburger Umgangssprache“ gouf emol behaapt, den Dausch wier duerch Vulkanismus entstanen, wat awer net stëmmt.

Beispiller vu sou Formatioune sinn déi sougenannt „Pierre de cron“ zu Zowaasch, vun där 1844, 1894 an och 1992 Stécker ofgebrach an an d'Strooss gefall sinn an de *Gros Cron* och *Crânière* genannt bei Tintigny an der belscher Provënz Lëtzebuerg.

Déi Plaze wou Kallektuff ofgelagert an deelweis exploitéiert gouf, ginn „Dauschkaul“ genannt. Zu Lëtzebuerg gëtt e zwéi Lieu-diten mat deem Numm: een zu Boufer an een zu Dummeldeng. Absënns zu Dummeldeng gouf den Dausch geholl fir d'Kierch an d'Schoul ze bauen. Déi gréisst bekannt Formatioun am Beneluxraum ass op der Belsch-hollännescher Grenz d'Montagne Saint-Pierre, wou haut nach am grousse Stil exploitéiert gëtt, a wou een och an den Uertschaften ronderëm e puer troglodytesch Plaze ka gesinn.
Pierre Haupert

De **Pierre Haupert** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1960 huet den Haupert eemol an der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Fabio Tentoni

De **Fabio Tentoni**, gebuer den 18. Februar 1979 an der Stad San Marino, ass e san-marineesesche Basketballspiller.

Vun 1998 bis 2016 war den Tentoni am Kader vun der san-marineesescher Härebasketballnationalekipp, an huet 40-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Aaron Turner (Basketballspiller)

Den **Aaron Turner**, gebuer den 21. Februar 1977 zu Hammersmith bei London, ass e Gibraltarer Basketballspiller.

Vun 1996 bis 2016 war den Turner am Kader vun der Gibraltarer Härebasketballnationalekipp, an huet 28-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Davide Macina

Den **Davide Macina**, gebuer den 1. Juli 1993 zu Borgo Maggiore, ass e san-marineesesche Basketballspiller.

Vun 2014 bis 2016 war de Macina am Kader vun der san-marineesescher Härebasketballnationalekipp, an huet zéngmol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Georges Mertens

De **Georges Mertens** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1967 war de Mertens fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet véiermol an der Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
John Metzler

Den **John Metzler** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1965 war de Metzler fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 21-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 33 Goler geschoss.

## Kuckt och
Meyer (Handballspiller)

De **Meyer**, de Virnumm ass onbekannt, ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1967 huet de Meyer eemol an der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp gespillt.
Jos Nigra

De **Jos Nigra** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1968 war den Nigra fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 18-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 7 Goler geschoss.

## Kuckt och
Paprika

**Paprika** (*Capsicum*) ass eng Planzegattung an der Famill vun de Solanaceae. Si ass virun allem wéinst hire Friichte bekannt, déi als Geméis a Gewierz an der Kiche verschafft ginn. Jee no Gréisst, Faarf, Goût, a Schäerft gett et Zorte mat verschiddenen Nimm wéi **Chili** (an doraus gemaach de Cayennepeffer), **Spuenesche Peffer**, **Peperoni**, oder **Peperoncini**.

Déi Aart, déi am wäitste verbreet ass, an och am dacksten an Europa ze fannen ass, ass *[[Capsicum annuum]]*. Et ass de Capsaicin, deen a bal &alle Paprikaen an ënnerschiddlecher Quantitéit dran ass, deen hinnen d'Schäerft gëtt.

D'Wuert "Paprika" kënnt vum Serbesche *pàprika* (паприка), dat sengersäits, iwwer *pápar*, op dat Laténgescht *piper* - Peffer zeréckgeet.

D'Planz kënnt aus Zentralamerika. Vun do gouf se scho vum Christoph Kolumbus selwer mat an Europa bruecht, deen ë.&nbsp;a. als Missioun de Peffermonopol ze briechen, an dofir dës schaarf Friichten (déi op Spuenesch och *pimienta* - Peffer heeschen), als "Ersatz" matbruecht.
Oia (Griicheland)

**Oia** oder **Ía** (**Οία** op Griichesch) ass eng Uertschaft op der Insel Thira, am Santorini-Archipel, deen zu den Zyklade gehéiert, an der Regioun Südlech Egäis.

Oia huet 665&nbsp;Awunner, mat de Weilere ronderëm der 1226. Et läit eng 11&nbsp;km nordwestlech vu Fira, um Bord vun der Caldera, op der Nordwestspëtz vun der Insel. Vun der Uertschaft, déi op 70–100 m Héicht läit, ginn zwou Trapen erof bei den Hafen.

Fréier huet d'Uertschaft *Apano Meria* oder *Anomeria* (Απάνω Μεριά, Ανωμεριά) geheescht, den Numm *Oia* krut s'an den 1930er Jore fir un déi antik Stad Thera z'erënneren, déi op der Südsäit vun der Insel louch..

Oia war vum 19. Joerhonnert bis 1997 eng eegestänneg Gemeng. Se gouf du mat Thirasia zu der *Kinotita* ("Landgemeng") *Oias* Κοινότητα Οίας, zesummegeluecht. 2011 gouf déi, als Δημοτική Κοινότητα Οιας, eng Sektioun vun der nei geschaafter Gemeng Thira (*Dimos Thiras* Δήμος Θήρας).

1956 war Oia bei engem Äerdbiewe staark zerstéiert ginn.

Vun 1976 u goufen d'Haiser an de verwénkelte Gässele restauréiert, kruten hir typesch wäiss Faarf, an et goufen tourismusgerecht Restauranten, Hotelen a Baren a verschiddene vun hinnen amenagéiert. Haut kaschten d'Terrainen do mat am deierste vu ganz Griicheland.

## Literatur
* Klaus Bötig: *Santorin. Marco Polo, Reisen mit Insidertipps*. MAIRDUMONT Verlag, Ostfildern. 2. Auflage 2004, ISBN 3-8297-0325-2.
* Nicoletta Adams: *Santorin*. DuMont Buchverlag, Köln. 5., aktualisierte Auflage 2000, ISBN 3-7701-2883-4.

## Um Spaweck

* Oia op www.greeka.com
Fernand Schott

De **Fernand Schott** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller an -trainer.

1968 war de Schott fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 12-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 9 Goler geschoss.

Vun 1988 bis 1991 war de Fernand Schott och den Haapttrainer vun der Lëtzebuerger Nationalekipp.

## Kuckt och
Standard vun Ur

De sougenannte **[[Standard]] vun Ur** ass eng hëlze Këscht aus engem Kinneksgraf (Nr. 779) um Kinnekskierfecht vun Ur, haut am Irak. D'Graf gëtt op den Zäitraum vun 2850 bis 2350 v. Chr. datéiert, d.&nbsp;h. déi sougenannt Fréidynastesch Zäit a Mesopotamien.

Dës hëlze Këscht ass 21,59&nbsp;cm breet an 49,53&nbsp;cm laang, an uewe méi schmuel wéi ënnen. Si ass op de Längssäite ronderëm mat dräi Frisen dekoréiert, déi ënnereneen ubruecht sinn. Si weise Mënsche souwuel am Fridde wéi och am Krich; ze gesi sinn ë.&nbsp;a. och Ieselsgespaner. Op der enger Säit, der "Krichssäit", gëtt eng Kampfzeen gewisen, op där anerere, der "Friddenssäit", eng Zeen vun engem Symposion oder engem Banquet. Op de schmuele Säiten ware Fabeldéieren ofgebilt, dës ware méi schwéier ze rekonstituéieren. D'Frise sinn aus engem Mosaik vu Muschelschuel, Kalleksteen, Lapislazuli a Bitumen zesummegesat.

Et ass net genee gewosst, fir wat d'Këscht gebrauch gouf. D'Reschtrer dovu goufen ëm 1920 vum Leonard Woolley fonnt. D'Holz war vermuuscht, ma d'Stécker vum Mosaik louchen nach op hirer ursprénglecher Plaz, soudatt d'Këscht rekonstruéiert konnt ginn. Si gëtt haut am British Museum ausgestallt (ME 121201).

## Literatur
* Neil MacGregor: *Eine Geschichte der Welt in 100 Objekten*, Beck, München, 2011. ISBN 978-3-406-62147-5. Seiten 103–113 (mit Abbi.)
* Eva Strommenger, Aufnahmen von Max Hirmer: *Ur*, München, 1964, S. 17–18, Tafel 13–15

## Um Spaweck
* 
* Podcast ''The Standard of Ur'' BBC Radio (mp3)
Ángel Guerrero

Den **Ángel Guerrero Torres**, gebuer de 16. Oktober 1975 zu La Línea de la Concepción a Spuenien, ass e gibraltarer-spuenesche Basketballspiller.

Vun 2006 bis 2016 war de Guerrero am Kader vun der Gibraltarer Härebasketballnationalekipp, an huet 24-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
John Metzler (Homonymie)

Et gëtt verschidde Persounen déi **John [[Metzler (Familljennumm)|Metzler]]** heeschen:
* John Metzler, e lëtzebuergeschen Handballspiller.
* John C. Metzler, Jr. (* 1947), en US-amerikanesche Beamten.
* John C. Metzler, Sr. (1909–1990), en US-amerikanesche Beamten a Sergent.
Pappone

**Pappone** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Carlo Pappone, en italieenesche Medezinner.
* Mil Pappone, e lëtzebuergeschen Handballspiller.
Eric Goergen

Den **Eric Goergen** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1974 war de Goergen fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 24-mol an der Nationalekipp gespillt an dobäi 36 Goler geschoss.

## Kuckt och
Robert Steines

De **Robert Steines** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1961 war de Steines fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 51-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 196 Goler geschoss.

## Kuckt och
Henri Wohl

Den **Henri Wohl** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1968 war de Wohl fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet zweemol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi ee Gol geschoss.

## Kuckt och
Fernand Heinz

De **Fernand Heinz** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1976 war den Heinz fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet eemol an der Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Roland Karpen

De **Roland Karpen**, gebuer de 5. Juni 1953, a gestuerwen de 26. Juni 2016, war e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1970 war de Karpen fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet bis 1981 46-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 202 Goler geschoss. Nëmmen de Frank Link (245), den Daniel Ley (220), de Jeff Decker (239) an de Christian Bock (203) hunn der méi geschoss.

No senger Spillercarrière war hie vun 1975 bis 1982 Trainer vum HC Standard. Duerno war hie bis zu senger Pensioun Turnprofesser am Lycée Technique Michel Lucius an am Lycée Aline Mayrisch.

## Kuckt och
Felix Laplume

De **Felix Laplume**, gebuer den 2. Februar 1961, ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1979 war de Laplume fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 101-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 334 Goler geschoss.

Hie war e Spiller vum HB Diddeleng.

## Kuckt och
Blobrëschtchen

D**'Blobrëschtchen** (*Luscinia svecica*) ass eng Sangvullenaart aus der Famill vun de Muscicapidae. Se huet hiren Numm wéinst der opfälleger bloer Faarf, déi d'Männercher am Hochzäitskleed vun der Strass bis op d'Broscht hunn. Déi 10 Ënneraarte ginn agedeelt, jee nodeem ob s'um bloe Fong an der Mëtt e wäissen, e rouden, oder guer kee Fleck hunn. An Europa liewen 3 Ënneraarten; déi mam wäisse Fleck éischter am Westen an an der Mëtt, déi mam rouden am Osten.

D'Blobrëschtche lieft a fiichte Biotope mat Traisch oder Lëtschen a frësst haaptsächlech Insekten. Se kënnt a groussen Deeler vun der Palearktis vir, sou wéi och déi aner Säit vun der Beringstrooss an engem Deel vun Nordalaska. An Europa ass se just op vereenzelte Plazen ze fannen, wou hire Liewensraum nach onberéiert ass.

D'Blobrëschtchen ass en Zuchvull. Déi Europäesch Blobrëschtercher iwwerwanteren a Südspuenien, Nordafrika, südlech vun der Sahara an a Südasien. Déi mam wäissse Punkt fléien éischter méi kuerz Strecken, iwwerdeems déi mam roude Punkt laang Distanzen zeréckeeën.

### D'Blobrëschtchen zu Lëtzebuerg
D'Blobrëschtercher zu Lëtzebuerg si meeschtens där mat engem wäisse Fleck um Hals.

Uganks vum 20. Joerhonnert gouf fir d'éischt Kéier eng Blobrëschtchen am Land entdeckt. Zanterhir konnt awer keng eenzeg Koppel observéiert ginn, déi Jonker opzille géif. De Villchen huet schonn am Land als ausgestuerwe gegollt, ma 2017 gouf nees d'Presenz vun engem Männche festegestallt.

2018 gouf d'Blobrëschtchen zu Lëtzebuerg zum Vull vum Joer ernannt.

## Literatur
* Egon Schmidt: *Das Blaukehlchen*. 3. Auflage. Lutherstadt Wittenberg 1988 (Die neue Brehm-Bücherei Nr. 426)
* T. Krüger: *Verbreitung, Bestand und Habitatwahl des Blaukehlchens (Luscinia svecica cyanecula) in Niedersachsen 2001: Ergebnisse einer landesweiten Erfassung*. In: *Vogelkundliche Berichte Niedersachsen*, 34, S. 1–21, 2002

## Um Spaweck

* Broschür 'Schoul an Natur' iwwer d'Blobrëschtchen op naturanemwelt.lu
Guy Pettinger

De **Guy Pettinger**, gebuer den 3. September 1960 an der Stad ass e lëtzebuergesche Staatsbeamten a Lokalpolitiker (LSAP).

De Guy Pettinger ass Beamten an der Steierverwaltung. 1997 koum hie fir d'éischt an de Stengeforter Gemengerot. 1999 gouf hien duer erëmgewielt. Wéi de Jean Asselborn, dee bis dohi Buergermeeschter war, 2004 Member vun der Regierung gouf, ass de Guy Pettinger a senger Plaz Buergermeeschter ginn.

Bei de Gemengewale vun 2011 koum d'LSAP an d'Oppositioun, an de Pettinger gouf nees einfache Gemengeconseiller. D'Wale vum 8. Oktober 2017 hunn d'LSAP nees an d'Majoritéit bruecht (a Koalitioun mat deene Gréngen), an hie gouf nees Buergermeeschter.

Zanter 2018 ass de Guy Pettinger President vum Gemengesyndikat ZARO.
Leandro Barreiro Martins

De **Leandro Barreiro Martins**, och just **Leandro Barreiro**, gebuer den 3. Januar 2000 zu Ierpeldeng-Sauer, ass e lëtzebuergesch-portugisesche Foussballspiller mat angolaneschen Originnen.

## Karriär

Hien huet den 22. Februar 2018 fir d'éischt fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

2018 huet de Barreiro seng Profiskarriär am 1. FSV Mainz 05 ugefaangen.

2024 huet hien e Kontrakt bis 2029 mat Benfica Lissabon ënnerschriwwen.

## Gielercher
*  (Promotioun 2023)
* Lëtzebuerger Sportler vum Joer 2023

## Um Spaweck
Yann Annichiarico

De **Yann Annichiarico**, gebuer 1983 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Kënschtler.

Hien huet op der *École nationale supérieure des beaux-arts de [[Lyon]]* Konscht studéiert.

2012 huet hie bei der "Making Of"-Ausstellung vum Casino Luxembourg matgemaach, an deem d'Aarbechte vun Nowuesstalenter gewise goufen.

2015 huet hien d'Wierker *Le musée du transitoire*, *Les cheveux du baron de munchhausen* a *Les amoureux du meudon* am Salon vum Cercle artistique de Luxembourg ausgestallt an dofir de Prix Révélation gewonnen.

Am Mäerz 2018 war de Yann Annichiarico ee vu véier Kënschtler, déi fir de Luxembourg Encouragement for Artists Prize nominéiert waren

## Um Spaweck
* Seng Websäit
Kevin Lacey

De **Kevin Lacey**, gebuer de 24. Februar 1989 zu Dublin, ass en iresche Basketballspiller.

Am Joer 2016 war de Lacey am Kader vun der irescher Härebasketballnationalekipp, an huet néngmol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Federico Tassinari

De **Federico Tassinari**, gebuer de 14. Juni 1977 zu Rimini an Italien, ass e san-marineesesch-italieenesche Basketballspiller.

Vun 2002 bis 2006 war den Tassinari am Kader vun der san-marineesescher Härebasketballnationalekipp, an huet 14-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Oriol Peral Serra

Den **Oriol Peral Serra**, gebuer den 31. Oktober 1995 zu Andorra la Vella, ass en andorranesche Basketballspiller.

Am Joer 2016 war de Peral Serra am Kader vun der andorranescher Härebasketballnationalekipp, an huet fënnefmol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Felip Miquel De Oliveira Gonçalves

De **Felip Miquel De Oliveira Gonçalves**, gebuer den 11. August 1981 zu Escaldes-Engordany, ass en andorranesche Basketballspiller.

Vun 2000 bis 2016 war den De Oliveira Gonçalves am Kader vun der andorranescher Härebasketballnationalekipp, an huet 40-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Robert Weimerskirch

De **Robert Weimerskirch**, gebuer den 8. Mäerz 1923 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 23. Juni 2015 am Texas, war e lëtzebuergesche Moler a Sculpteur. 
## Liewen
Nom Secondaire am Stater Kolléisch huet de Robert Weimerskirch op der Académie royale des beaux-arts zu Bréissel, an op der Accademia di Brera, zu Mailand studéiert.

Ufangs der fofzeger Joren ass de Weimerskirch an de Belsche Kongo ausgewandert wou hien néng Joer laang gewunnt huet. Hien huet duerno ee Joer a Südfrankräich gewunnt an ass 1962 an Amerika ausgewandert. Do huet hie sech zu Houston am Texas niddergelooss. Zu Houston huet hien op der University of Houston, op der Glassell School of Art, am Museum of Fine Arts Houston an op der Art League School Coursen am Zeechnen an a Molerei ginn. An offizielle Referenzpublikatioune fir Konschtwierker gëtt de Weimerskirch als amerikaneschen, zu Lëtzebuerg, gebuerene Moler a Sculpteur gefouert.

## Wierk
1949 huet d'Post fir 75 d'Joer Feier vun der *Union Postale Universelle* véier Timbere mam engem Design vum Weimerskirch erausginn (Wäert 80 c., 2.50F, 4F an 8F).

1950 krut hien den éischte *Prix de la jeune Peinture Luxembourgeoise* op der Ausstellung vum *[[Cercle artistique de Luxembourg]]* (CAL), zesumme mat der Coryse Kieffer, fir säi Bild 'Réfugiés'. Dozou schreift am Escher Tageblatt vum 23. September 1950 de Joseph-Émile Muller: ..... *Wenn ich meine Besprechung mit diesem Saal beginne, so nicht bloß deshalb weil es der erste ist den man betritt, sondern auch, ja noch eher weil man darin den Maler findet der uns wohl am erfreulichsten überrascht und bei dem alles darauf hinweist daß er in der bedeutsamsten Entwicklung steht: Robert Weimerskirch. Er zeigt uns zwei Oelgemälde “Le Dormeur du Valˮ und “Refugiesˮ, drei kleine Landschaften in Wasserfarben und (im follgenden Raum) ein paar Zeichnungen, lauter Werke die alles weit überragen was neben ihnen hängt. Es wäre denn auch logisch gewesen wenn er nicht nur den halben sondern den ganzen “Prix de la jeune Peintureˮ erhalten hätte.*

Wierker vum Weimerskirch waren 1950-1951 bei der *Expositioun itinérante d'art luxembourgeois* an der Belsch zu Gent (20. Dezember-7. Januar 1951), zu Hasselt (13. Januar-26. Januar), an zu Namur (10. Februar-20. Februar) ze gesinn. Duerno waren d'Wierker an Holland ausgestallt: zu Heerlen (3. Mäerz-19. Mäerz) an Haarlem (24. Mäerz-16. Abrëll).

Duerno verléiert sech d'Spuer vum Weimerskirch zu Lëtzebuerg well hien dunn an de Kongo ausgewandert ass.

## Literatur
* Edmond Zwank, 1993. Le Cercle artistique de Luxembourg 1893-1993. Luxembourg: Imprimerie Centrale S.A.
* Association des Professeurs d'Education Artistique de l'Enseignement Secondaire et Supérieur (APEA), 1987. Regard sur deux siècles de création et d'éducation artistiques au Luxembourg. Imprimerie St. Paul S.A.
* Letzeburger Illustre’ert Revue, 30. September 1950, Sait 10.

## Um Spaweck

## Kuckt och
* Lëtzebuerger am Kongo

* Am Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht war vum 08. Abrëll bis de 6.November 2022 eng Ausstellung iwwer d'kolonial Vergaangenheet vu Lëtzebuerg ze gesinn.
Jos May

De **Jos May** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1972 war de May fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 39-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 45 Goler geschoss.

## Kuckt och
Weimerskirch (Homonymie)

**Weimerskirch** ass:
* den offiziellen Numm vum Stater Quartier Weimeschkierch,
* e Familljennumm: Weimerskirch.
Weimerskirch (Familljennumm)

**Weimerskirch** de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Jean Weimerskirch (1883–?), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Michel Weimerskirch (* 1984), lëtzebuergesche Softwareingenieur, Webentwéckler a fréiere Vëlossportler.
* Paul Weimerskirch (* 1957), lëtzebuergesche Politiker (CSV) an Tubist.
* Pierre Weimerskirch, lëtzebuergeschen Televisiounsjournalist a Redakter.
* René Weimerskirch (1921-1985), lëtzebuergesche Schaoulmeeschter, Dramatiker an Iwwersetzer
* Robert Weimerskirch (1923–2015), lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.

## Kuckt och
* Weimerskirch (Homonymie).
Flammang

**Flammang** ass de Familljennumm vun ënner anerem follgende Persounen:

* A. Flammang (?-?), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Jean Flammang (1905-1990), lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.
* Jean Flammang, lëtzebuergeschen Architekt a Regisseur.
* Jean Michel Flammang (1825-1883), lëtzebuergesche Geeschtlechen an Amerika.
* J. P. Flammang (?-?), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Léon Flammang (?-?), lëtzebuergesche Privatbeamten a Gewerkschaftler.
* Marcel Flammang (1927-1977), lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker.
* Pierre Flammang (1897-1975), lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* Pierre Flammang (?-?), lëtzebuergesche Schoulmeeschter.
* Michel Flammang (1875-1946), lëtzebuergesche Politiker.
* René Flammang, lëtzebuergeschen Dokumentarfilmmécher.
* Théodore Flammang (1846-1921), lëtzebuergesche Paschtouer, Industriellen a Politiker.
* Tom Flammang (*1978), lëtzebuergesche Vëlossportler.
Igor Wladimirowitsch Akinfejew

Den **Igor Wladimirowitsch Akinfejew** (op Russesch: Игорь Владимирович Акинфеев), gebuer den 8. Abrëll 1986 zu Widnoje am Oblast Moskau, ass e russesche Foussballspiller op der Golkipp-Positioun.

Hien huet a senger Profiskarriär zanter 2003 nëmme fir den ZSKA Moskau gespillt. Vun 2004 bis 2018 huet den Akinfejew och fir déi russesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hie gouf als ee vun de beschte Golkippe vum moderne Russland consideréiert.

## Um Spaweck
Jamie Kennedy

Den **James Harvey "Jamie" Kennedy**, gebuer de 25. Mee 1970 zu Upper Darby Township am Bundesstaat Pennsylvania, ass en US-amerikanesche Stand-up-Komiker, Filmschauspiller, -produzent an Dréibuchauteur. Hien huet seng Carrière a Filmer 1989 ugefaangen.

## Filmographie (Auswiel)

* 1996: *[[Romeo + Juliet]]*
* 1996: *[[Scream (Film 1996)|Scream]]*
* 1997: *[[Clockwatchers]]*
* 1997: *[[As Good as It Gets]]*
* 1997: *[[Scream 2]]*
* 1998: *[[Bongwater (Film)|Bongwater]]*
* 1998: *[[Enemy of the State (Film)|Enemy of the State]]*
* 1999: *[[Bowfinger]]*
* 1999: *[[Three Kings (Film 1999)|Three Kings]]*
* 2000: *[[Boiler Room (Film)|Boiler Room]]*
* 2000: *[[Scream 3]]*
* 2000: *[[Bait (Film 2000)|Bait]]*
* 2000: *[[The Specials (Film)|The Specials]]*
* 2001: *[[Jay and Silent Bob Strike Back]]*
* 2001: *[[Max Keeble's Big Move]]*
* 2001: *[[Sol Goode]]*
* 2003: *[[Malibu's Most Wanted]]*
* 2005: *[[Son of the Mask]]*
* 2007: *[[Kickin' It Old Skool]]*
* 2008: *[[Extreme Movie]]*
* 2008-10: *[[Ghost Whisperer]]* (Tëleesserie, 45 Episoden)
* 2009: *[[Finding Bliss]]*
* 2010: *[[Café (Film)|Café]]*
* 2012: *[[Good Deeds]]*
* 2012: *[[Bending the Rules]]*
* 2012: *[[Lost and Found in Armenia]]*
* 2015: *[[The Sand]]*
* 2016: *[[Heartbeat (Televisiounsserie 2016)|Heartbeat]]* (Tëleesserie, 8 Episoden)

## Um Spaweck
Roger Leweck

De **Roger Leweck**, gebuer 1949, ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1971 war de Roger Leweck fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet véiermol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi ee Gol geschoss.

## Kuckt och
Romain Urhausen

De **Romain Urhausen**, gebuer den 29. September 1930 zu Rëmeleng, a gestuerwen de 7. Juli 2021, war e lëtzebuergesche Fotograf, Miwwel- a Bijousdesigner, Sculpteur, Architekt a Filmregisseur.

Hien huet zu Paräis an duerno zu Saarbrécken op der *[[Hochschule der Bildenden Künste Saar|Staatlecher Schoul fir Konscht an Handwierk]]* beim Otto Steinert studéiert, an ass dunn eng Zäit op Paräis wunne gaangen. Dono gouf hien Enseignant fir Fotografie op der Werkkunstschule Dortmund

Als Fotograf war hie virun allem tëscht 1950 an 1970 aktiv. Hien huet souwuel kënschtleresch an experimentell Fotoe gemaach, wéi och Schnappschëss, Publicitéits- a Portraitsfotoen.

Den Edward Steichen hat den Urhausen uganks vun den 1950er Joren entdeckt an huet seng Konscht 1953 an der Ausstellung „Postwar European Photography“ am Museum of Modern Art (MoMA) zu New York ausgestallt.

Bekannt gouf de Romain Urhausen ë.&nbsp;a. mat engem Buch iwwer d'Paräisser Maarthalen an deem de Jacques Prévert den Text geschriwwen huet.

Vun den 1970er un Joren huet hie sech méi mat Design an Architektur beschäftegt. Hien zielt zu de Vertrieder vun der *subjektiver Fotografie*.

## Publikatiounen
* mam Nic Weber (Text): *Esch: Die Stadt, Notre ville*. 1961.
* mam Jacques Prévert (Text): *Les Halles: L'album du coeur de Paris*. 1963
* *Le canal*, Les publications mosellanes, 1964.
* Marguy Conzémius (ed.): * Romain Urhausen Fotograf*, Dudelange: Centre national de l'audiovisuel, 2016.
* zesumme mam Hermann Speer: *Mit offenen Augen Ein Blick in Deutschlands grösste Küche*
* *Romain Urhausen* (textes de Paul di Felice et Caroline Förster), delpire & co, 2022.

## Ausstellungen (Auswiel)

* Retrospektiv vum *Centre national de l'Audiovisuel*, 2016
* *posthum*: « Romain Urhausen - En son temps » am Kader vun de Rencontres de la photographie d'Arles, 2022
* *posthum*: Open-Air Ausstellung am Märeler Park an Zesummenaarbecht mat *Lët’z Arles*, 2022
* *postum*: Romain Urhausen. Steel Life. Sept.-Okt. 2023 Galerie Schlassgoart, Esch-Uelzecht.

## Literatur
* Conrad, D., 2021. *Das kannte man so in Luxemburg nicht. Der vielseitige und experimentierfreudige Künstler Romain Urhausen ist im Alter von 90 Jahren verstorben.* Luxemburger Wort vum 9./10. Juli 2021, S. 24.
* Scuto, Denis, 2023. *Romain Urhausen: photographe,designer, architecte, homme libre.* Tageblatt 2023-10-14, Nr. 239, S. 10-11.
Achtzegjärege Krich

Den **Achtzegjärege Krich**, och Opstand vun den Nidderlanden oder nach Revolt vun de Geusen (fr. = *les Gueux*) genannt, war eng Rebellioun, déi 1568 mat der Schluecht vun Heiligerlee ugefaangen huet a bis zum Westfälesche Fridden 1648, mat enger Ënnerbriechung vun zwielef Joer (1609-1621), gedauert huet.

Se gouf géint de spueneschen Absolutismus an Zentralismus vum Herrscher Philipp II. vu Spuenien an de Siwwenzéng Provënze gefouert. Zum Schluss konnte sech déi nërdlech siwe Provënzen, 1581 de facto als Republik vun de Vereenegte Provënzen fir onofhängeg erklären. Dës Onofhängegkeet gouf offiziell awer eréischt 1648 am Kader vum Westfälesche Fridde mam Fridde vu Münster unerkannt.

## Literatur
* Michael Erbe: *Belgien, Niederlande, Luxemburg: Geschichte des niederländischen Raumes.* Kohlhammer, Stuttgart, Berlin, Köln 1993, ISBN 3-17-010976-6.
* Anton van der Lem: *Opstand! Der Aufstand in den Niederlanden.* Wagenbach, Berlin 1996, ISBN 3-8031-2259-7.
* Peter Limm: *The Dutch Revolt, 1559-1648*. Longman, London 1989.
* Schulten Kees, *L'indépendance des Provinces-Unies (1559-1659): cent ans de sièges et de guerres*, Paris, Economica, 2009.
Claude Olinger

De **Claude Olinger** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1977 war den Olinger fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet zweemol an der Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Polder

E **Polder** oder **Koog** ass e Gebitt an deem de Waasserstand, dee kënschtlech kontrolléiert ass, méi niddreg ass wéi dee vun der Géigend ronderëm. Ronderëm leien normalerweis Gebidder oder Däicher déi de Polder géint d'Héichwaasser schützen.

Am Polder gëtt et en Netz vu Grief a Kanäl déi wichteg fir d'Gestioun vum Waasserstand sinn, deen ë.&nbsp;a. iwwer Wierer a Pompele regléiert gëtt. De Polder huet och nëmme Verbindung mam Waasser ronderëm iwwer déi Konschtbauten.

Well de Waasserfloss ganz wichteg ass, ginn d'Wierer zweemol am Joer kontrolléiert an d'Ustéisser vun de Waassergrief mussen déi op der Streck vun hirem Terrain kontrolléieren a propper halen.
Séischluecht vu Sluis

Mam Begrëff **Séischluecht vu Sluis** oder och alt **Schluecht vu Sluis** kënnen 4 verschidde Séischluechte gemengt sinn:

*D'1. Schluecht vu Sluis, 1340, déi éischt wichteg Schluecht am Honnertjärege Krich tëscht den Truppe vu Frankräich a semgem Alliéierten, der Republik Genua an deene vun England a sengem Alliéierten dem Grof vu Flandern.
*D'2. Schluecht vu Sluis, 1385, am Honnertjärege Krich tëscht den Truppe vum Jean de Vienne an deene vum Thomas Percy 
*D'3. Schluecht vu Sluis, 1405. 
*D'4. Schluecht vu Sluis, 1603, am Achtzegjärege Krich tëscht der Flott vun der spuenescher Kroun, an de Schëffer vun de Vereenegte Provënzen.
Séischluecht vu Sluis (1603)

D**'Séischluecht vu Sluis** war eng Schluecht déi sech an der Zäit vum Achtzegjärege Krich virum Hafe vu Sluis de 26. Mee 1603 ofgespillt huet.

Déi spuenesch Flott ënner dem Kommando vum Federico Spinola huet dobäi probéiert d'Schëffer vun de Vereenegte Provënzen ënner dem Kommando vum Joos de Moor, déi den Hafe blockéiert hunn, ze verdreiwen.

No engem Kampf vun ongeféier 2 Stonnen hunn déi spuenesch Schëffer sech, schwéier beschiedegt, nees mussen an den Hafen zeréckzéien. Hire Kommandant den Admirol Spinola war bei där Aktioun ëm d'Liewe komm.

## Um Spaweck
Claude Paulus

De **Claude Paulus** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1975 huet de Paulus eemol an der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Utrechter Unioun

D**'Utrechter Unioun** (nl: *Unie van Utrecht*) ass en Traité deen den 23. Januar 1579 zu Utrecht ënnerschriwwe gouf.

Deen Traité huet déi Provënze vereenegt déi sech vun de spueneschen Nidderlanden trenne wollten, sief et aus politeschen oder reliéise Grënn. D'Utrechter Unioun gëtt gacks als deen Akt ugesinn deen Onofhängegkeet vun de Vereenegte Provënze markéiert huet, déi allerdéngs eréischt 1648 um Enn vum Achtzegjärege Krich mam Fridde vu Münster am Kader vum Westfälesche Fridden, vu Spuenien unerkannt gouf.
Frank Pirrotte

De **Frank Pirrotte** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1979 war de Pirrotte fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet 20-mol an der Nationalekipp gespillt, an dobäi 19 Goler geschoss.

## Kuckt och
Stand

**Stand** (pl: **Stänn**) ass ee Begrëff deen am Mëttelalter opkoum an dee bis zur Franséischer Revolutioun vu 1789, plazeweis och nach duerno, z.&nbsp;B. an Holland an zu Lëtzebuerg, als Element vun der Gesellschaft, d'Glidderung vun der Bevëlkerung erëmgespigelt huet.

Sozial gesinn "stoung" jiddereen hei oder do, huet deemno zu engem Stand gehéiert: zum Klerus (éischte Stand), zum Adel (zweete Stand) oder zum Drëtte Stand, an deem am Fong all déi manner privilegiéiert Leit regruppéiert waren, ob s'als Händler oder Handwierker eventuell Bierger vun enger Stad waren, oder als Baueren oder Klengkréimer um Land gelieft hunn. Klerus an Adel waren an deem Sënn privilegiéiert, well se relativ no beim Herrscher stoungen, héich Ämter uvertraut kruten a bal keng Steiere bezuelt hunn. Den Drëtte Stand, sengersäits, huet all déi Kategorië vu Leit zesummegefaasst, déi physesch oder intellektuell geschafft hunn an nëmmen dovu konnte liewen: fräi Beruffer (Notairen, Affekoten, Medezinner, Apdikter...), lokal Beamten, Beruffer déi an der Reegel a Gilden oder an Zënft organiséiert waren (Händler an Handwierker) an déi breet Mass vun de Baueren, ob se fräi waren oder - wéi meeschtens - vun engem adelegen Här oder vun enger Klouschtergemeinschaft ofhängeg waren.

D'Stänn waren net figéiert, et gouf eng gewësse Mobilitéit. Et gouf jo keen an de Klerus eragebuer; an et war méiglech, fir wéinst senge Verdéngschter oder wéinst enger héijer Funktioun déi een hat (z.&nbsp;B. an der Magistratur), geadelt ze ginn a sou den Drëtte Stand ze verloossen.

Den Herrscher huet d'Stänn heiansdo ëm Rot gefrot oder huet se froe missen. Dann hunn d'Stänn Delegéiert gewielt, déi sech do, wou den Herrscher sech grad opgehalen huet, mat him versammelt hunn, fir eng Decisioun z'erméiglechen. Dobäi goung et meeschtens ëm Steieren oder militäresch Obligatiounen.
Fred Barreto Group

D**'Fred Barreto Group**, kuerz **FBG**, ass eng lëtzebuergesch Blues- a Rockband, déi virun allem sougenannten energeetesche Blues oder Bluesrock spillt.

D'FBG spillt Coveren, ë.&nbsp;a. vu follgende Museker: Jimi Hendrix, Johnny Winter, Doyle Bramhall II, Stevie Ray Vaughan, Allman Brothers, Alvin Lee, Freddie King, Albert King, Muddy Waters, Led Zeppelin.

## Membere vun der Fred Barreto Group (Stand 2023)
* Fred Barreto (Gesank, Gittar)
* Nadja Prange (Uergel, E-Piano, Hannergrondgesank)
* Daniel Fastro (E-Bass)
* Michael Stein (Batterie)

## Discographie
*2016: So Many Things. Single, Museksvideo.
*2020: For So Long. EP. Vinyl & CD.
*2022: Moving On. LP. Vinyl, CD & Kassett.

## Um Spaweck
* Fred Barreto Group op Facebook
* Fred Barreto Group website
Jean-Pierre Schintgen

De **Jean-Pierre Schintgen** ass e lëtzebuergeschen Handballspiller.

1974 war de Schintgen fir d'éischt am Kader vun der lëtzebuergescher Härenhandballnationalekipp. Hien huet fënnefmol an der Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Schlentz

**Schlentz** de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* John Schlentz, e lëtzebuergeschen Handballspiller.
* Victor Schlentz (1922-1956), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
Aktualitéit

D**'Aktualitéit** ass e Prinzip vum Journalismus an eng vun den Haaptfunktioune vun Neiegkeeten a vun anere Periodiquen. Et ass déi zurzäit Informéierung iwwert den Evenementer, déi fir Lieser oder Spectateuren aktuell a potenziell interessant sinn.

## Literatur
* *[[Elisabeth Noelle-Neumann]], [[Winfried Schulz (Soziolog)|Winfried Schulz]], [[Jürgen Wilke (Mediewëssenschaftler)|Jürgen Wilke]]*, Fischer Lexikon. Publizistik Massenkommunikation – Frankfurt am Main, 2000, ISBN 3596122600
* *[[Siegfried Weischenberg]], [[Hans Kleinsteuber]], [[Bernhard Pörksen]]*, Handbuch Journalismus und Medien – Konstanz 2005, ISBN 3896694294

## Kuckt och
* Aktualitéit (Philosophie)
* ** (ausgesate Wikiprojet)
Michel Flammang

De **Michel Flammang**, gebuer de 6. Januar 1875 um Kierchbierg, a gestuerwen de 7. Abrëll 1946 an der Stad, war e lëtzebuergesche Politiker.

Vun 1919 bis 1920 war hien de leschte Buergermeeschter vun der Gemeng Hollerech, just ier déi mat der Stad Lëtzebuerg fusionéiert huet. Duerno war hie vun 1921 bis 1929 am Gemengerot vun der Stad.

## Éierung
Zu Hollerech gouf eng Strooss no him genannt.
Generalstänn

D'Generalstänn oder je no Land och Generalstaaten, oder a wéi a Frankräich *États généraux*, an Holland *Staten-Generaal* oder zu Lëtzebuerg *Assemblée des États* gouf et Stännversammlungen, fir dem Herrscher a verschidde Situatioune bäizestoen. A verschiddene Länner ware s'an der Zäit no der franséischer Revolutioun déi s'a Frankräich ofgeschaaft hat a mat der Nationalversammlung ersat hut, an de Constitutioune verankert.

Fir eng Iwwersiicht sinn déi verschidde Generalstänn hei de Länner no opgezielt.

## Frankräich
*Generalstänn a Frankräich ënner dem Ancien Régime
*Generalstänn vun 1302-1303, déi éischt Versammlunge vun de franséische Generalstänn.
*Generalstänn vu 1439, ënner dem Charles VII. an der Zäit vum Honnertjärege Krich.
*Generalstänn vu 1789, déi lescht Versammlung vun de Generalstänn a Frankräich
*Generalstänn vum Dauphiné vu 1788, déi ee vun den Ustéiss vun der franséischer Revolutioun waren.

## Holland a Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg sinn d'd'Stänn méi spéit entstane wéi an den Nopeschlänner. Vum 14. Joerhonnert un hunn de Jang de Blannen a seng Nofollger d'Ritter an d'Vertrieder vun de Stied a vum Klerus zesummegeruff fir wichteg Akten ze garantéieren oder fir Hëllef oder Duen ze kréien. Den Numm *États* daucht awer eréischt ënner der Herrschaft vun de Burgunder op.

D*'États du duché de Luxembourg, comté de Chiny* hu bis 1795 funktionéiert, a goufen du vum franséische Revolutiounsregime ofgeschaaft.

D'Iddi souwéi d'Andeelung vun der Bevëlkerung an dräi Stänn hunn awer plazeweis d'Franséisch Revolutioun an den Napoleonszäitalter iwwerlieft. Am Groussherzotum Lëtzebuerg dat 1815 um Wiener Kongress geschafe gouf, gouf et nees Stänn (Provënzialstänn), an zwar mat jeeweils 20 Membere fir den Adel, fir d'Vertriedung vun de Stied a fir d'Vertriedung vum Land ("campagne"). Och d'Kinnekräich vun de vereenegten Nidderlanden, mat deem Lëtzebuerg a Personalunioun stoung, hat nees Stänn, ganz uewen och nees Generalstänn.

## Russland
*Semski Sobor an der Zäit vum tsaristesche Russland

## Literatur
* F. Garrison, *Histoire du droit et des institutions - Le pouvoir des temps féodaux à la Révolution*; Paräis (éd. Montchrestien), 1977.
* John Gilissen, *Le régime représentatif avant 1790 en Belgique*; Bréissel (La Renaissance du Livre), 1952.
* M.-N.-J.Leclerq, *Coutumes des Pays, Duché de Luxembourg et Comté de Chiny*, Bréissel 1869.