open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Der Schatz im Silbersee (Film)

** Der Schatz im Silbersee** ass en däitsch-franséische Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1962 nom Roman mam selwechten Numm vum Karl May.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film ass eng zimmlech fräi Adaptatioun vum Karl May sengem Roman.
## Soss
De Film huet 3,5 Milliounen DM kascht an en hat eng Recette vu 6,4 Milliounen DM.
## Um Spaweck
* De Film op Filmportal.de
Les grandes gueules

**Les grandes gueules** ass e franséisch-italieenesche Film vum Robert Enrico aus dem Joer 1965 nom Buch *Le Haut-Fer* vum José Giovanni.
## Ëm wat geet et am Film?
Den Hector Valentin (Bourvil) huet eng Seeërei an de Vogese geierft. Si ass an engem schlechten Zoustand. De Lucien Theraz deen eng grouss modern Seeërei an der Géigend bedreift well dem Valentin déi al ofkafen. De Valentin refuséiert a sou entsteet eng Rivalitéit tëschen deenen zwéi Besëtzer…

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassic
Il colosso di Rodi (Film)

**Il colosso di Rodi** ass e franséisch-italieenesch-spuenesche Film vum Sergio Leone aus dem Joer 1961.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film spillt am Joer 280 viru Christus. Den Zaldot Darius (Rory Calhoun) besicht op der Insel Rhodos säi Monni Lissipus (Jorge Rigaud). De Kinnek Xerxes huet op der Entrée vum Hafen eng riseg Statu vum Gott Apollo opriichte gelooss fir den Hafen ze schützen. Den Darius gëtt a Kämpf tësche Rebellen an Unhänger vum Xerxes verwéckelt…

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassic
Gare Lorraine TGV

D**'Gare Lorraine TGV** ass eng franséisch Gare op der Héichvitessstreck LGV Est européenne um Territoire vun der Gemeng Louvigny südlech vu Metz an am Norde vun Nanzeg, ronn siwe Kilometer vum Fluchhafe Metz-Nancy-Lorraine ewech. D'Gare ass 2007 opgaangen an et ass nieft der Gare Meuse TGV an der Gare Champagne-Ardenne TGV eng vun den dräi Garen op där Streck.
## Gleiser

Duerch d'Gare féieren déi zwee Héichvitessgleiser. Vu jiddwerengem vun de Gleiser spléckt virun der Gare e Gleis of, dat op e Quai féiert, fir dann nees baussent der Gare op den Haaptstrang zeréckzekommen.

## Um Spaweck
NGC 119

Den **NGC 119** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Phoenix. Si ass ongeféier 330 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet eng Gréisst vun zirka 95.000 Liichtjoer.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 119 gouf den 28. Oktober 1834 vum britteschen Astronom John Frederick William Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 119 op wikisky.org
* SEDS
* NGC/IC Projet
Jéhan Steichen

De **Jéhan Steichen**, och alt nach **Jehan Steichen**, **Jean Steichen** oder **Johann Steichen**, gebuer de 14. September 1893 zu Diddeleng, a gestuerwen de 14. November 1967 zu Déifferdeng, war e lëtzebuergesche Journalist a Politiker (Kommunistesch Partei Lëtzebuerg).

Hie gouf bei de Chamberwale vum 21. Oktober 1945 an d'Parlament gewielt, bei de partielle Wale vum 6. Juni 1948 erëmgewielt an huet säi Mandat bis zum Enn vun deem senger Dauer (1954) behalen.

Zu Uewerkuer ass haut eng Plaz no him benannt, d*'Place Jéhan Steichen*.
Serie 406 DB

D**'Serie 406**, ass eng ICE-Héichvitessramm vun der Deutsche Bahn. Et ass eng Multisytemvariant vum ICE 3 déi och nach **ICE 3M** oder **ICE 3MF** genannt gëtt. Den ICE 3 deen aus de Serië 403, 406 a 407 besteet huet en neit Undriffskonzept par Raport zu de méi ale Rammen. D'Serie 406 erreecht am regulären Déngscht an Däitschland 300&nbsp;km/h, an a Frankräich 320&nbsp;km/h.

## Varianten
Bei der DB Serie 406 gëtt tëschent dem ICE 3M an dem ICE 3MF ënnerscheet. Et handelt sech dobäi ëm technesch Ënnerscheeder.
### ICE 3M
Den **ICE 3M** (M = *Mehrsystem*) ass d'Variant déi an Däitschland, Holland an an der Belsch agesat gëtt. Dofir ass den ICE 3M mat de länderspezifeschen Zuchsécherungssystemer ausgerëscht an ënnerstëtzt véier verschidden Eisebunnsstroumaarten. Vun de 17 Unitéiten déi kaaft goufen huet d'Deutsche Bahn der 13 an d'hollännesch Staatsbunne 4 Stéck.

### ICE 3MF
Den **ICE 3MF** (MF = *Mehrsystem Frankreich*) ass eng Variant, déi technesch um **ICE 3M** baséiert an zousätzlech technesch sou ausgerëscht ass fir kënnen um franséischen Eisebunnsnetz ze fueren. Zanter dem 10. Juni 2007 fuere sechs sou Rammen tëscht Frankfurt a Paräis.
Bloen Eck

De **Bloen Eck** ass e Lieu-dit an e Café-Restaurant zu Steeën an der Ärenzdallgemeng, laanscht d'Nationalstrooss 14, op der Kräizung mam CR347 tëscht Miedernach an Dikrech.

D'Plaz krut hiren Numm wéinst der bloer Fassad vum Café-Restaurant deen ëm 1900 an engem Gebai op der Plaz ageriicht gouf.

Um Lieu-dit gouf 2014 de Foussballsterrain mam Numm *Bloen Eck* ageweit.
## Geographie
De Bloen Eck läit op enger Héicht vun 320 Meter. E puer honnert Meter südwestlech dervun huet d'Tirelbaach hir Quell.

## Geschicht
Ëm 1900 huet eng Famill *Blau* dat fréiert Haus *Burg* op där Plaz kaaft fir do e Café anzeriichten.  Bis Ugangs der 1980er ass den CR347 lénks laanscht der Entrée vum Gebai verlaf. D'Gebai louch deemno am Eck tëscht der Nationalstrooss 14 an dem CR347. 
Spéider gouf aus dem Café e Restaurant, duerno eng Diskothéik a méi rezent nees e Café-Restaurant-Pizzeria.
Fichier:Bloen Eck 1960er.jpg|De Café ëm d'1960er Joren.
Fichier:Bloen Eck Topo 1979.png|Topographesch Kaart vun 1979 mam fréiere Verlaf vum CR347.
Fichier:Stegen, Bloen Eck (1).jpg|Schëld op der N14.
Fichier:Bloen Eck Agang.jpg|Fréier an haiteg Entrée vum Café-Restaurant Bloen Eck.
Fichier:Alen CR347.jpg|Alen CR347 Verlaf.
Fichier:Ënnerféierung N14 Futtballterrain.jpg|Ënnerféierung ënnert d'N14 bei de Futtballterrain.


## Literatur
* Cadamuro, C., 2015. *Vermächtnis der Familie Blau*. Luxemburger Wort vum 13. Mäerz 2015, S. 29.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Jean-Pierre Wenkin

De **Jean-Pierre Wenkin**, gebuer den 12. Juli 1880 zu Weiler (Wëntger), an do gestuerwen de 7. Juli 1948, war e lëtzebuergesche Bauer a Politiker.

1931 gouf hien eng éischt Kéier als Deputéierte vun der Baueren- a Mëttelstandspartei resp. vum Groupement patriotique et démocratique an d'Chamber gewielt.

Bei de Chamberwale vum 21. Oktober 1945 gouf hien nees an d'Chamber gewielt.
Syndicat d'eau Savelborn Freckeisen

De **Syndicat d'eau Savelborn Freckeisen** ass e Waassersyndikat op interkommunaler Basis dat fir de Bau, d'Exploitatioun an den Ënnerhalt vun enger Waasserleitung zu Suewelbuer a Freckeisen gegrënnt gouf.

De Syndikat war tëscht de Gemenge Waldbëlleg a Miedernach gegrënnt ginn an duerch en Arrêté vum 22. Juli 1963 confirméiert ginn. Bei der Gemengefusioun vu Miedernach an Iermsdref koum de Miedernacher Deel mat an déi nei Gemeng Ärenzdall.
The Hound of the Baskervilles (Film 1959)

**The Hound of the Baskervilles** ass e brittesche Film vum Terence Fisher aus dem Joer 1959 nom Roman mam selwechten Numm vum Arthur Conan Doyle.

## Ëm wat geet et am Film?
De Sherlock Holmes (Peter Cushing) muss mat sengem Assistent dem Dr. Watson (André Morell) d'Rätsel ëm en iwwernatierlechen Hond léisen, deen d'Famill vun de Baskervilles verfollegt...

## Um Spaweck
* De Film op DVDclassic
The Ladykillers (Film 1955)

**The Ladykillers** ass e brittesche Film vum Alexander Mackendrick aus dem Joer 1955.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Mrs. Wilberforce eng al Wittfra lieft zesumme mat hiren dräi Papageien an engem klengen Haus no bei enger Gare zu London. Si ass bei der Police bekannt well si do ëmmer erëm opdaucht a Raibergeschichten erzielt. Enges Daags verlount si en Zëmmer un de geheimnisvolle Professer Marcus, dee sech do mat senge Kolleegen trëfft fir Musek ze maachen. A Wierklechkeet plangt hie mat senge Kolleegen awer den Iwwerfall op e Geldtransport…

## Um Spaweck
* De Film op DVDclassic
NGC 120

Den **NGC 120** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Cetus. Si ass ongeféier 175 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet eng Gréisst vun zirka 75.000 Liichtjoer.

D'Galaxie gouf de 27. September 1880 vum däitschen Astronom Ernst Wilhelm Leberecht Tempel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SIMBAD Query
* SEDS
* NGC/IC Projet
Viva Maria!

**Viva Maria!** ass e franséisch-italieenesche Film vum Louis Malle aus dem Joer 1965.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Schauspillerin Maria (Jeanne Moreau) an d'Anarchistin Maria (Brigitte Bardot) begéine sech a Südamerika. Si verléiwe sech allen zwee an de selwechte Revolutionär (George Hamilton)...

## Um Spaweck
* De Film op dvdbeaver
Good Morning Babilonia

** Good Morning Babilonia** ass en italieenesch-US-amerikanesch-franséische Film vum Paolo a Vittorio Taviani aus dem Joer 1987.
## Ëm wat geet et am Film?
Zwéi Jonge vun engem italieenesche Steemetzer versichen zu Hollywood eng Plaz bei den Dréiaarbechte vum Film *[[Intolerance]]* vum David Wark Griffith ze kréien…
## Soss
Am Film gëtt déi lëtzebuergesch Schauspillerin Désirée Nosbusch am Generique ënner dem Pseudonym Désiree Becker gefouert.
## Um Spaweck
* De Film op Filmzentrale.de
* Fotoe vum Film
Standardbus

De sougenannte **Standardbus** gouf um Enn vun den 1960er Jore vu verschiddenen däitschen an aneren europäesche Busconstructeuren, an Zesummenaarbecht mam *[[Verband öffentlicher Verkehrsbetriebe]]* (VÖV), entworf a gebaut.

Fir der Abberzuel vu verschiddene Bustyppen déi an der Nokrichszäit entwéckelt goufen entgéint ze wierken, sollt en eenheetlechen Typ vu Bus entwéckelt gi fir engersäits de Clienten an awer och de Bedreiwer an de Chaufferen d'Liewe méi einfach ze maachen. De Standardbus gouf net nëmmen an Däitschland mä och zu Lëtzebuerg deen typesche Linnebus am Stadverkéier.

Am allgemenge Sproochgebrauch gëllt de Standardbus mat ca. 12 Meter Längt hautdesdaags als „normale“ Bus géintiwwer dem Gelenkbus.

Zu Lëtzebuerg gëtt et schonn elektresch an Hybrid Standardbusser, awer och nach al Busser, déi mat Masutt bedriwwe ginn.

## Um Spaweck
Mélodie en sous-sol

**Mélodie en sous-sol** ass e franséisch-italieenesche Film vum Henri Verneuil aus dem Joer 1963 nom Roman *The Big Grab* vum John Trinian.
## Ëm wat geet et am Film?
De Charles gëtt am Alter vu 60 Joer aus dem Prisong entlooss. Hie plangt nach eng Kéier e grousse Coup fir sech dann duerno an Australien zeréckzezéien…

## Um Spaweck
NGC 125

Den **NGC 125** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Pisces. Si ass ongeféier 235 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 115.000 Liichtjoer.

D'Galaxie gouf de 25. Dezember 1790 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 125 op wikisky.org
* SEDS
* NGC/IC Projet
Auguste Lumière

Den **Auguste** Marie Louis Nicolas **Lumière**, gebuer den 19. Oktober 1862 zu Besançon, a gestuerwen den 10. Abrëll 1954 zu Lyon, war e franséischen Erfinder an Entreprener. Mat sengem Brudder Louis huet hien de Cinematograph entwéckelt, en Apparat, deen als Kamera an als Projekter benotzt konnt ginn, an deen de Kino erméiglecht huet. Dem Auguste Lumière säin Haaptintressi louch awer an der biomedezinescher Fuerschung.

No sengem Militärdéngscht huet den Auguste Lumière sengem Papp, dee Fotograf war, gehollef, eng Firma opzebauen, fir Fotoplacken a -pabeier ze produzéieren, d**Société anonyme des plaques et papiers photographiques Antoine Lumière et ses fils'', kuerz ''Société Lumière''.

Nom [[Éischte Weltkrich]] huet den Auguste Lumière d'Firma verlooss an d**Laboratoires Lumière* gegrënnt, e biomedezinesche Fuerschungszentrum a Pharma-Entreprise.

D'Erfindung vum Cinematograph schéngt fir de Lumière éischter niewesächlech gewiescht ze sinn, a senge Memoirë steet erstaunlech wéineg driwwer.

== No him genannt ==

=== Lëtzebuerg ===
Fir un den Auguste Lumière z'erënneren, huet de Stater [[Schäfferot]] de 15. Abrëll 1954 decidéiert um [[Bouneweg-Nord/Verluerekascht|Verluerekascht]] an der Stad Lëtzebuerg eng Strooss no him ze nennen: d'[[Rue Auguste-Lumière|Rue Auguste Lumière]] leeft vun der [[Rue du Laboratoire (Stad Lëtzebuerg)|Rue du Laboratoire]] bis bei d'[[Rue Lavoisier]].

== Literatur ==
* Auguste Lumière: *Mes travaux et mes jours''. La Colombe, Paris 1953.

## Um Spaweck
Pepinster

**Pepinster** (lokal: *Pèpéstêr*) ass eng Gemeng am Oste vun der Belsch an der Provënz Léck. Se huet 9.735 Awunner (Januar 2014).

## Geographie
Pepinster läit op enger Héicht vun 150 Meter, e puer Kilometer westlech vu Verviers am Dall vun der Weser do wou d'Hoëgne draleeft.
## Geschicht
D'Gemeng Pepinster sou wéi se haut besteet ass 1977 bei der belscher Gemengereform duerch d'Fusioun vu Pepinster mat de fréiere Gemenge Soiron a Wegnez entstanen. 1964 hat Pepinster scho mat der Gemeng Cornesse fusionéiert.

Vun 898 bis 1848 huet Pepinster zesumme mat Theux zur Maarkgrofschaft Franchimont gehéiert, vun där Theux den Haaptuert war. 1848 gouf et dunn eng eegestänneg Gemeng déi 1926 och hiren eegene Wope krut deen déi nei Gemeng 1977 den 23. Dezember 1977 ugeholl huet an den 9. Oktober 1980 mat engem Arrêté Royal confirméiert gouf.

## Verkéier
Iwwer d'Gare vu Pepinster ass d'Uertschaft un d'International Streck Léck-Oochen ugeschloss an iwwer d'Linn 44 huet s'en Uschloss un d'Thermalstiedche Spa.

Un d'Stroossennetz ass se iwwer d'Nationale 61, d'Nationale 690, d'Nationale 666 an eng hallef Dosen zweetrangeg Stroossen ugebonnen.

## Sektioune vun der Gemeng
Cornesse, Pepinster, Soiron a Wegnez.
## Kuckeswäertes
* D'Glashall an der Gare tëscht de Markisen aus dem 19. Joerhonnert an déi lo ënner Monumenteschutz steet.

## Jumelage
* Avallon (Frankräich)

## Um Spaweck
Le Pacha (Film 1968)

**Le Pacha** ass e franséisch-italieenesche Film vum Georges Lautner aus dem Joer 1968 nom Roman *Pouce* vum Jean Delion.
## Ëm wat geet et am Film?
De Kommissär Loss muss den Iwwerfall op en Diamantentransport vun héijem Wäert opklären…

## Um Spaweck
Rue des prairies

**Rue des prairies** ass e franséisch-italieenesche Film vum Denys de La Patellière aus dem Joer 1959 no engem Roman vum René Lefèvre.
## Ëm wat geet et am Film?
Den Henri Neveux, Wittmann, muss seng dräi Kanner eleng erzéien, wat net ëmmer ganz liicht ass…
## Soss
An enger Diskussioun am Bistro geet och rieds iwwer Vëloscourssen a Coureuren an do gëtt och de lëtzebuergesche Vëlosprofi Charly Gaul vum Henri Neveux (Jean Gabin) mat dësem Saz ernimmt:

*Charly Gaul, Charly Gaul, bon c'est un bon coureur, d'accord.*

## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
La bête humaine (Film 1938)

**La bête humaine** ass e franséische Film vum Jean Renoir aus dem Joer 1938 nom Roman mam selwechten Numm vum Émile Zola.
## Ëm wat geet et am Film?
D'Séverine , d'Frëndin vum Jaques Lantier beaarbecht dësen hire Mann ëmzebréngen. An der Roserei awer ermuert de Lantier d'Séverine.
## Um Spaweck
* De Film op DVDclassic
* De Film op Criterion
* Fotoe vum Film op DVDBeaver
Razzia sur la chnouf

**Razzia sur la chnouf** ass e franséische Film vum Henri Decoin aus dem Joer 1955 no engem Roman vum Auguste Le Breton.
## Ëm wat geet et am Film?
Den Henri Ferré (Jean Gabin) kënnt no engem Openthalt an den USA zeréck op Paräis fir den Drogenhandel nei z'organiséieren. D'Police ass him awer op der Spuer…

## Um Spaweck
* De Film op DVDclassic
Die Sehnsucht der Veronika Voss

**Die Sehnsucht der Veronika Voss** ass en däitsche Film vum Rainer Werner Fassbinder aus dem Joer 1982.
## Ëm wat geet et am Film?
D'Schauspillerin Veronica Voss, déi fréier vill Succès am Film hat, lieft an enger Dramwelt, ofhängeg vun enger Doktesch déi si mat Morphium beliwwert…
## Auszeechnungen
* 1982: Goldener Bär - Filmfestival Berlin 
## Um Spaweck
* De Film op Filmzentrale
* Kritik vum R. Ebert
Hávamál

D**'Hávamál**, d'"Lidder vum Héijen" oder "Spréch vum Héijen", nennt sech eng Sammlung vun 165 Strophen, déi sech op den nordesche Gott Odin bezéien, deen de Mënsche Rot gëtt, wéi se ee gutt an éierbaart Liewe kënne féieren.

D'Hávamál ass en Deel vun der Edda.

## Bekanntst Passagen

E puer vun de bekanntste Passagë sinn déi heiten:

Nummer 76

Deyr fé,
deyja frændr,
deyr sjalfr it sama,
ek veit einn,
at aldrei deyr:
dómr um dauðan hvern.


D'Véi stierft,
d'Frënn stierwen,
Sou stierft een och selwer;
Mä eppes weess ech,
dat bleift fir ëmmer:
D'Uerteel iwwer all Doudegen.

Nummer 139

Veit ek, at ek hekk
vindga meiði á
nætr allar níu,
geiri undaðr
ok gefinn Óðni,
sjalfr sjalfum mér,
á þeim meiði,
er manngi veit
hvers af rótum renn.


Ech weess, datt ech um lëftegem Bam houng
Néng laang Nuechten,
Vum Speer verwonnt,
dem Odin geweit,
Ech selwer mir selwer,
Um Aascht vum Bam,
deem een net ugesäit
aus wéi enger Wuerzel e spréisst.

Nummer 140

Við hleifi mik sældu
né við hornigi;
nýsta ek niðr,
nam ek upp rúnar,
æpandi nam,
fell ek aftr þaðan.


Si hu mer weeder Brout nach Met ugebueden;
Du hunn ech mech néiergeluecht
Runen a Gedanken,
hu se keimend geléiert:
Endlech sinn ech op de Buedem gefall.


## Um Spaweck
* D'Hávamál komplett op Lëtzebuergesch iwwersat no der Simrock Iwwersetzung
* D'Edda (Codex Regius), 1851 vum Karl Simrock op Däitsch iwwersat.
NGC 126

Den **NGC 126** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Pisces. Si ass ongeféier 180 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 45.000 Liichtjoer. Hir Beweegungsrichtung a Radialvitess schéngen unzeweisen, datt et e Member vun der Galaxiëgrupp ëm den NGC 128 ass, genee wéi och den NGC 127 an den NGC 130..

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 126 gouf de 4. November 1850 vum ireschen Astronom William Parsons entdeckt.
 
## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 126 op wikisky.org
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* NGC/IC Projet
HD 20782

Den **HD 20782** ass e sonnenänleche Stär am Stärebild Fornax a läit ronn 116 Liichtjoer vun eis ewech. Hien huet eng visuell Magnitude vu 7,4&nbsp;mag. De Stär gëtt vun engem Exoplanéit mat der systematescher Bezeechnung **HD 20782 b** ëmkreest. Seng Ëmlafperiod dauert ronn 600 Deeg.

## Planetare Begleeder
Den **HD 20782 b** ass op engem staark ellipteschen Orbit mat enger Exzentrizitéit vun 0,93 an enger grousser Hallefachs vun zirka 1,4&nbsp;Astronomeschen Eenheeten. D'Mindestmass läit ënner 2 Jupitermassen. Dat léisst unhuelen, datt et sech ëm e Gasplanéit handelt. Den Objet gouf mat Hëllef vun der Radialvitessmethod am Joer 2006 entdeckt.

## Literatur
K. E. Yeager, J. Eberle, M. Cuntz: "On the ejection of Earth-mass planets from the habitable zones of the solar twins HD&nbsp;20782 and HD&nbsp;188015"; in: International Journal of Astrobiology, Vol. 10, Nr. 1 (2011)

## Kuckt och

* Exoplanéit

## Um Spaweck
* Enzyklopedie vun den extrasolare Planéiten
Eva (Film 1962)

** Eva** ass e franséisch-italieenesche Film vum Joseph Losey aus dem Joer 1962 no engem Roman vum James Hadley Chase.
## Ëm wat geet et am Film?
Den Tyvian Jones (Stanley Baker), e Mënsch ouni Skrupele begéint zu Venedeg d'Eva (Jeanne Moreau), déi mat him mécht wat si wëll…

## Um Spaweck
The Night of the Hunter

**The Night of the Hunter** ass en US-amerikanesche Film vum Charles Laughton aus dem Joer 1955 no engem Roman vum Davis Grubb.

## Ëm wat geet et am Film?

Den Harry Powell (Robert Mitchum) versicht, aus dem Prisong entlooss, als Priedeger an der Famill vum higeriichte Bankraiber Ben Harper ënnerzekommen. Hie wëll erausfanne wou den Harper d'Geld vum Bankiwwerfall verstoppt huet...
## Soss
Beim Public a bei de Kritiker hat de Film bei senger Premiere kee Succès, sou dat *The Night of the Hunter* den eenzege Film ass deen de Schauspiller Charles Laughton als Regisseur gedréint huet.

Mat de Joren goufen d'Qualitéite vum Film awer vun de Kritiker ëmmer méi unerkannt. An de Cahiers du Cinéma gëtt de Film an der Lescht vun den 100 beschte Filmer vun der Welt gefouert.

## Um Spaweck
* Kritik vum Roger Ebert
* De Film op DVDclasic
* Kritik op Filmzentrale
* De Film op Criterion
NGC 864

Den **NGC 864** ass eng Balkespiralgalaxie vum Typ SAB(rs)c a läit am Stärebild Cetus. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vu 4,7'&nbsp;×&nbsp;3,5' an eng visuell Magnitude vu +11,0&nbsp;mag. Si ass ronn 73 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 85.000 Liichtjoer.

Den Objet gouf de 25. Oktober 1785 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 864 op wikisky.org
* SIMBAD Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* NGC/IC Projet
Muhammadu Buhari

De **Muhammadu Buhari**, gebuer de 17. Dezember 1942 zu Daura, am Nigeria, a gestuerwen den 13. Juli 2025 zu London, war e Generol vun der nigerianescher Arméi a Politiker.

No engem Militärputsch gouf hie vun 1983 bis 1985 Staatschef vu sengem Land. Bei de Presidentschaftswale vum 28./29. Mäerz 2015 war hie Kandidat an huet se géint den amtéierende President, de Goodluck Jonathan, gewonnen. Och 1999, 2003 an 2007 war hie scho Presidentschaftskandidat, deemools vun der All Nigeria People's Party, awer ouni Succès. Den 29. Mee 2015 huet hie säin Amt ugetrueden.

Hie gouf am Februar 2019 erëmgewielt.
## Um Spaweck
Belle-Croix

*Belle-Croix* ass den Numm vun e puer Plazen dovun ënner anerem:

*D'Belle-Croix zu Ennery
*D'Belle-Croix an der Gemeng Jalhay
HATNet Projet

D**'Hungarian Automated Telescope Network (HATNet) Project**, (engl.) ass e Netzwierk vu sechs klenge vollautomateschen *HAT*-Teleskopen. D'wëssenschaftlech Zil vum Projet ass d'Entdeckung an d'Charakteriséierung vun Exoplanéiten an och d'Opfannen an d'Verfollege vun helle Verännerleche Stären. D'Netzwierk gëtt vum Harvard-Smithsonian Center for Astrophysics bedriwwen.

HAT steet fir *Hungarian-made Automated Telescope*, well et vun enger klenger Grupp vun ungarneschen Astronomen entwéckelt gouf, déi sech bei der Hungarian Astronomical Association getraff haten. De Projet gouf am Joer 1999 ugefaangen an ass zanter dem Mee 2001 voll am Asaz.

## Lëscht vu Planéiten, déi mam HATNet entdeckt goufen

* HAT-P-1b
* HAT-P-2b
* HAT-P-3b
* HAT-P-4b
* HAT-P-5b
* HAT-P-6b
* HAT-P-7b
* HAT-P-8b
* HAT-P-9b
* HAT-P-10b
* HAT-P-11b
* HAT-P-12b
* HAT-P-13b
* HAT-P-14b
* HAT-P-15b
* HAT-P-16b

## Kuckt och

* Exoplanéit

## Um Spaweck
*  Kuerz Beschreiwung vum Projet
* Chicago Journals (Detailed technical description and history of the project)
* The Astronomical Journal (More description about the methodology and the observations)
Belle-Croix (Jalhay)

D**'Belle-Croix** ass e Lieu-dit am héije Venn an der belscher Gemeng Jalhay op der Kräizung vun der N672 mat der N68.

Op der lénkser Säit vun der N672 wann ee vu Jalhay kënnt steet e 5 Meter héicht Kräiz mat engem gekräizegte Christus.

## Geschicht
Vu waterengem Kräiz den Numm Belle-Croix hierkënnt ass net méi bekannt mä et steet fest datt en net vum Kräiz kënnt dat haut de steet well dat eréischt 1961 opgeriicht gouf. Et gëtt ugeholl datt awer op där Plaz, schonn éier eng Strooss dohinner gefouert huet e besonnesch schéint Kräiz stoung, sou wéi der vill am Héije Venn doruechter verspreet stinn. Eng zweet Versioun fir d'Hierkonft vum Numm erzielt vun engem schéine Kräiz dat en Onbekannte wärend dem Bau vun der *Auberge de la Belle-Croix* op d'Schwell vun der Hausdier geluecht hätt an datt dunn d'Wierthaus den Numm *Belle-Croix* krut.

Bei der Belle-Croix hat sech ëm 1875 den Adophe François, en Zabottemécher an enger Heip installéiert, déi sech nodeem do eng Strooss gebaut gi war zu enger klenger *Auberge* entwéckelt huet. Déi gouf bei engem Feier 1912 zerstéiert an duerno huet d'Juegdgesellschaft Hertogenwald do e grousst Juegdhaus opgeriicht, dat am Ufank vum Zweete Weltkrich an d'Luucht gesprengt gouf. Un den Zabottemécher erënnert haut nach de Flouernumm *Au sabotier* vis-à-vis vum Kräiz.

D'Kräiz gouf 1961 ageweit a war op Wonsch vun der kinneklecher Famill op engem Wutz Terrain deen hinne gehéiert huet, ënner der Opsiicht vum deemolege Paschtouer Lejeune opgeriicht ginn. De Christus war aus engem zwéi Meter héije Stack Eechenholz vum Raerener Kënschtler
Léon Mennicken erausskulptéiert ginn. Duerno gouf d'Kräiz tëscht 2009 an 2011 vum Restaurateur Josy Moureau komplett an d'Rei gesat. Dobäi gouf dat aalt Kräiz dat praktesch ganz vermuuscht war mat engem neien ersat, an d'Christusskulptur gouf rafistoléiert.

Déi zwou stenge Skupture lénks a riets vum Kräiz sollen déi zwee Haiser duerstellen déi virdrun op där Plaz stoungen.

Vis-à-vis vum Kräiz laanscht d'Nationale 68 ass och nach eng Raritéit z'entdecken nämlech ee vun de wéinege fréiere Kilometersteng, wéi se bis virum zweete Weltkrich an der ganzer Belsch op de Kräizungen ze fanne waren. Dee Kilometersteen hat de Malmedyer Historiker Ferdy Théatre 1993 duerch Zoufall am Venn net wäit vun der Kräizung erëmfonnt. 1994 gouf d'Maark du restauréiert an nees laanscht d'Strooss opgestallt.

## Biller

Belle Croix Jalhay détail 1.jpg|Detail, eent vun den Haiser
Belle croix Jalhay.jpg|Am Summer 2020
Belle Croix Jalhay detail 2.jpg|Detail, eent vun den Haiser
Belle croix Jalhay Kilometersteen.jpg|Den ale Kilometersteen


## Um Spaweck
NGC 128

Den **NGC 128** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Pisces. Si ass ronn 190 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 165.000 Liichtjoer.

Si ass de gréisste Member vun der NGC-128-Grupp där si den Numm ginn huet an zu där och d'Galaxien NGC 126, NGC 127 an NGC 130 gehéieren. Den NGC 128 huet en ongewéinlechen afennossfërmegen Halo, dee méiglecherweis duerch Gravitatiounseffete vu senge Begleeder verursaacht gëtt..

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 128 gouf de 25. Dezember 1790 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.
 
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* NGC/IC Projet
Soyeuru

De **Soyeuru** och **Soyeuruy** ass eng kleng Baach an de Gemenge Spa a Jalhay. En huet seng Quell am Oste Spa beim Fluchfeld vu Spa op enger Héicht vu ronn 480 Meter.

E leeft vun do aus an nordwestlecher Richtung duerch d'Uertschaft Nivezé fir dann op enger Héicht vun 290 Meter eng 150 Meter nom Séi vu Warfa an de Wayai ze lafen.

D'Baach ass ronn 2.200 Meter laang.

## Chaînage
NGC 130

Den **NGC 130** ass eng lënsefërmeg Galaxie vum Hubble-Typ E/SA0? am Stärebild Pisces. Si ass ronn 200 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 40.000 Liichtjoer. Si ass e Member vun der sougenannter NGC-128-Grupp, zu där och den NGC 126, den NGC 127 an den NGC 128 gehéieren.

Den NGC&nbsp;130 gouf de 4. November 1850 vum ireschen Astronom William Parsons entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SIMBAD Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* NGC/IC Projet
NGC 131

Den **NGC 131** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Sculptor. Den Objet ass e Member vun der NGC-134-Grupp, enger Galaxiëgrupp, zu där och d'Galaxien NGC 115, NGC 134, NGC 148 an NGC 150, PGC 2000, PGC 2044 an IC 1555 gehéieren.

Den NGC&nbsp;131 gouf de 25. September 1834 vum britteschen Astronom John Frederick William Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SIMBAD Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* NGC/IC Projet
Desdemonia

**Desdemonia** ass eng lëtzebuergesch Metal Band vun Hielem, déi 1994 gegrënnt gouf. Zu Lëtzebuerg huet Desdemonia Kultstatus, ënner anerem well si an den 1990er Joren d'Metalzeen zu Lëtzebuerg matgegrënnt a -markéiert hunn.

An hirer Musek verbënnt d'Band Death Metal vun der aler Schoul, Groove, Thrash Metal a vill Melodien.

## Geschicht
Desdemonia gouf gegrënnt, nodeems de Gittarist Marc Dosser an de Batteur Tom Michels sech an der Schoul kennegeléiert haten, well si quasi déi eenzeg waren, déi Bandshirts unhaten.

## Bandmemberen

### aktuell
* *Tom Dosser* (1994–), Gesank, Bass
* *Marc Dosser* (1994–), Gittar, Gesank
* *David Wagner* (2013–), Gittar
* *Tom Michels* (1994–), Batterie

### Ex-Memberen
* *Stefano DeAngelis* (1994–1998), Gesank, Gittar
* *Andrew McDonald* (1998-1999), Gittar
* *Oli Scheeck* (1999–2013), Gittar

## Discographie

### Albumen
* *Same* (1998)
* *Paralyzed* (2001)
* *Existence* (2010) – RockHard: 7.5/10
* *Anguish* (2018)

### Singelen

* *Endless Fight* (2018)

### Demoen

* *Infinity's Regard* (1997)

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Rock Gruppen

## Um Spaweck
Eau Rouge (Wayai)

D**'Eau Rouge** och nach **Ruisseau de Winamplanche** genannt, ass eng belsch Baach an de Gemenge Spa an Theux an der Provënz Léck. Et ass e lénksen Niewefloss vum Wayai. 
## Chaînage
Abstract Rapture

**Abstract Rapture** ass eng lëtzebuergesch Museksgrupp aus der Stad, déi 2001 gegrënnt gouf. De Stil vun der Grupp ass Thrash Metal an Death Metal.

## D'Band
D'Membere sinn:
* *Drittt* (2001–), Gesank
* *Nol* (2001–), Gittar
* *Alex Carre* (2014–), Gittar
* *Maksym Tomczyk* (2014–), Bass
* *Michel „Boltthorn“ Spithoven* (2003–), Batterie

D'Ex-Membere sinn:
* *Diogo „Yogi“ Bastos* (2005–2014), Gittar
* *Stephen Elkington* (2001–2003, 2009–2014), Bass
* *Roland „Rol“ Flies* (2003–2009), Bass
* *Steve R.* (2001–2003), Batterie

## Discographie

### Albumen
* 2008: *Democadencia* – RockHard: 5.0/10, Metal Hammer: 4/7
* 2011: *Earthcrush*
* 2018: *Hollow Motion*

### EPen
* 2006: *Dead End Entry*

### Demoen
* 2003: *Asphyxiation*

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Rockgruppen
Wayai

De **Wayai** ass eng belsch Baach an de Gemenge Jalhay, Spa an Theux an der Provënz Léck. Et ass e lénksen Niewefloss vun der Hoëgne. 
## Chaînage
Robert Delaunay

De **Robert** Victor Félix **Delaunay**, gebuer den 12. Abrëll 1885 zu Paräis, a gestuerwen de 25. Oktober 1941 zu Montpellier, war e franséische Moler. HIen huet och konschttheoreetesch Texter publizéiert.

Den Delaunay war Autodidakt. Seng éischt Biller waren am Stil vum Neoimpressionismus. Duerno war hien ee vun den Haaptvertrieder vum orphesche Kubismus, och Orphismus genannt. De Guillaume Apollinaire hat 1912 mat deem Begrëff dem Delaunay seng Fënsterbiller, *Fenêtres*, beschriwwen.

No enger méi laanger Ënnerbriechung huet den Delaunay an den 1930er Jore mat senger Aarbecht un abstrakte Kreesformen an der Serie *Rythmes*, nees opgeholl.

Den Eiffeltuerm war e beléifte Sujet vun him.

Seng Fra, d'Sonia Delaunay-Terk, war och Molerin an Designerin an huet vill kënschtleresch mat hirem Mann zesummegeschafft.

## Auswiel vu Biller


Robert Delaunay, 1912, La Ville de Paris, oil on canvas, 267 × 406 cm, Musée National d'Art Moderne.jpg|*La Ville de Paris*, 1910/12
Delaunay - Tour Eiffel.jpeg|*Tour Eiffel*, 1911
Robert Delaunay Les trois grâces 1912.jpg|*Les trois grâces*, 1912
Robert Delaunay- Window on the City, No. 4 1910-11 (1912).jpg|*Les Fenêtres sur la ville*, 1910/11,
Delaunay-Windows.jpg|*Les Fenêtres simultanées sur la ville*, 1912
Delaunay Disque simultané.jpg|*Disque simultané*, 1912/13
Robert Delaunay L'Équipe de Cardiff 1913 Eindhoven.jpg|*L'Équipe de Cardiff*, 1913




Robert Delaunay - Le Poète Philippe Soupault.jpg|*Le Poète Philippe Soupault*, 1922
Robert Delaunay, Les coureurs, 1924.jpg|*Les coureurs*, 1924
Robert Delaunay - Eiffel Tower (St Louis).jpg|*La Tour Eiffel*, 1928
Robert Delaunay - Rythme, Joie de vivre.jpg|*Rythme, Joie de vivre*, 1930
Robert Delaunay Rythme c1932.jpg|*Rythme*, um 1932
Robert Delaunay Relief Rhythms 1932.jpg|*Relief; Rhythms*, 1932
Robert Delaunay Rythme I c1934.jpg|*Rythme I*, 1934


## Um Spaweck
Freya

D**'Freya** och nach **Frey** oder **Freyja** genannt (al nordesch: Fra, Härin) ass Gëttin vun der Léift, Fruchtbarkeet, vum Fréijoer a vum Gléck. Si bréngt den Asen och Zauberkënscht vun de Wane bäi. D'Freya ass vum Gëttergeschlecht vun de Wanen a koum nom Asen- a Wanekrich zesumme mat hirem Brudder dem Freyr op Asgard.

## Stellung an Attributer
D'Freya wunnt am Folkwang zu Asgard zesumme mat hirem Mann dem Óðr. Mat him huet se zwou Duechteren an zwar d'Hnoss an d'Gersimi (Synonym fir "Kostbarkeet").

Ier d'Freya op Asgard koum war se mat hirem Brudder dem Freyr zesummen. De Mieresgott Njörd ass de Papp an d'Skadi d'Mamm.
Well d'Freya Härin iwwer d'Valkyren ass, déi d'Einherjer, déi um Schluechtfeld gefale sinn asammelen an op Asgard bréngen, kritt d'Freya d'Hallschent vun den Einherjer an den Odin déi aner Hallschent.

A schwéieren Zäite steet d'Freya ganz wéi d'Frigg de Mamme bäi, woubäi d'Freya sech méi der opbléiender Léift unhëlt an och fir d'Leidenschaft an der Léift steet..
Se huet och e Kleed aus Fiederen, wat bewierkt, datt wann een et undeet, ee sech an e Fallek verwandelt. Dat speziellt d'Kleed huet se dem Loki geléint, fir datt hien nom Thor sengem Hummer ka siche goen, dee geklaut a verstoppt gouf.

Weiderhin huet d'Freya eng Halsketten "Brisingamen" déi vun den Zwerge gemaach gouf an et besëtzt e Won dee vu Kaze gezu gëtt.
Frigg

D**'Frigg** (südger. Frîja, ahd. Fria, nord. "Fra", "Freiesch") ass an der nordescher Mythologie d'Fra vum Odin, d'Mammegëttin souwéi d'Schutzgëttin vum Liewen a vum Bestietnes. Et besti vill Paralellen zu der Gëttin Freya a se gëtt dowéinst och dacks mat hir verwiesselt.

## Stellung an Attributer
D'Frigg hëlt eng speziell Roll an, well et d'Fra vum Odin ass, dem héchste vun de Gëtter. S'erschéngt als Herrscherin iwwert d'Asen, souwéi als Weltemamm, déi och iwwer zukünfteg Saache Bescheed weess an dowéinst beréit se den Odin deen de Wafthrudni zu engem mëndlechen Duell vun de Weise wëll erausfuerderen..

D'Frigg ass d'Duechter vum Fjörgynn an d'Schwëster vun der Fulla. S'ass d'Mamm vum Baldr, dem blannen Hödur, dem Hermodur an dem Braggi souwéi vun all de Valkyren.

Wann d'Frigg zesumme mam Odin, d'Mënschen op der Äerd besicht, da bréngt se Gléck an d'Haiser.. D'Frigg erschéngt als eng Gëttin déi spënnt a wieft.

No der Frigg ass iwwregens och de Freideg genannt ginn (Frijetag respektiv frîatag - ahd. "Dag vum Fria"; eng. "Friday").

## Trivia
D'Planz Orchis maculata heescht nach haut an Island "Gras vun der Frigg" a gëtt gär geholl fir senger Freiesch ze schenken.

## Um Spaweck

* Frigg op der Websäit vun ''Norse Mythology''
Tûron

Den **Tûron** och *Ruisseau de Tûron* oder *Ruisseau de la Reid* ass eng kleng belsch Baach an der Gemeng Theux an der Provënz Léck. Et ass e lénksen Niewefloss vum Wayai.

D'Baach entsteet weestlech vu La Reid aus dem Zesummelaf vun e puer Grief déi vu Quellen (op d'mannst 7) oder Resurgenze gefiddert ginn, wouvun der awer eigentlech nëmmen dräi als relevant ugesi kënne ginn. Et ass eng Baach aus der Frelleregioun.

D'Anzuchsgebitt vum Tûron erstreckt sech iwwer d'Uertschafte La Reid, Fraineux, Hestroumont an eng Partie vu Becco dat um Scheet vum Dall vum Tûron an deem vum Targnon läit. Wéi vill Däller an der Géigend ass seng Orientatioun Südwest/Nordost. Den Dall läit am westlechen Deel vun enger spezieller geologescher Formatioun déi e groussen Afloss op d'Landschaft an de Relief huet, déi sougenannt *Fënster vun Theux*. Dat speziellt dorun ass datt een do Kalleksteng fënnt, an dat an enger Géigend vun den Ardenne wou et eigentlech keng sollt ginn. Wéinst deem Kallekvirkomme gëtt et dann och Chantoire wéi z.&nbsp;B de *Chantoir du Fond des Puits* a Resurgenze wéi déi vun Hestroumont, wat mat sech bréngt datt d'Baach wa se net vill Waasser féiert, plazeweis eidel leeft. 
## Chaînage

## Um Spaweck
* Hydrobiologesch Etude vun der Baach
Ghostwriter

E **Ghostwriter** ass eng Persoun, déi fir eng aner en Text schreift (en Artikel, e Buch, eng Ried,...), ouni datt hien oder si als Auteur ernimmt gëtt, a sou den Androck entsteet, déi (dacks prominent) Persoun, déi offiziell als Auteur uginn ass, hätt deen Text selwer geschriwwen.

Ghostwriter fënnt een dacks bei Autobiographië vu bekannte Perséinlechkeeten, déi keng Zäit oder Loscht (oder net genuch Talent fir ze schreiwen) hunn, selwer en déckt Buch ze schreiwen, oder bei Rieden oder Texter (Virwierder asw. vu Bicher) vu Politiker, déi ze beschäftegt sinn, fir stonnelaang un engem Text ze knaen.

Et fënnt ee Ghostwriter och bei Kollektiounen, déi e Pseudonym als Auteur hunn, wou awer een oder méi anonym Auteuren derhannert stiechen.

Vum Roman Polanski gëtt et e Film, dee sou heescht, an deem et ëm e Ghostwriter geet, deen engem fréiere brittesche Premierminister seng Memoirë schreiwe soll, a bei senge Recherchen iwwer deem seng Vergaangenheet méi erausfënnt, wéi e soll ...
Fernando Botero

De **Fernando Botero**, gebuer den 19. Abrëll 1932 zu Medellín a gestuerwen de 15. September 2023 zu Monaco, war e kolumbianesche Moler an zënter 1976 och Sculpteur.

De Fernando Botero war ee vun de bekanntste plastesche Kënschtler aus Latäinamerika.

Hien huet en eegene Stil entwéckelt, op deem figurativ Mënschen oder Déieren a verschiddene Situatioune gewise ginn, woubäi hir Partikularitéit ass, datt hir Proportiounen *iwwerzeechent* sinn, an anere Wierder, alles zimmlech mockeleg ausgesäit. Gär huet hie fir seng Sujeten Virbiller aus der Konschtgeschicht geholl, wéi d'Mona Lisa oder Biller vu Rubens bis Picasso.

Och seng Skulpture sinn no deene Prinzipie geschaf. Dës si reegelméisseg och an Europa ze gesinn, z.&nbsp;B. goufen der 1992 op de Champs-Élysées ausgestallt.

## Literatur
* Werner Spies: *Fernando Botero*. Prestel, München 1997, ISBN 3-7913-1810-1.
* C. Sylvia Weber (Hrsg.): *Fernando Botero*. aus dem Spanischen von Elke Wehr. Swiridoff, Künzelsau 2005, ISBN 3-89929-054-2. (Katalog zur Ausstellung 11. November 2005 bis 17. April 2006 in der Kunsthalle Würth, Schwäbisch Hall)
## Um Spaweck
Lënsen

D**'Lënsen** (*Lens*) sinn eng Planzegattung an der Ënnerfamill vun de Faboideae bannent der Famill vun de Fabaceae.

D'Kiche-Lëns (*Lens culinaris* Medik.) ass déi Aart, déi als Narungsplanz ugebaut gëtt an dofir a ville Kulturen eng wichteg Roll an der mënschlecher Ernierung spillt.

## Beschreiwung
D*'Lens*-Aarte si meeschten eejäreg, krauteg Planzen. D'Blieder wuessen zu zwee an zwee, mat zwou bis aacht Koppele pro Still. D'Bléie wuessen u Kludderen, an hunn eng wäiss, hellmof oder bloelzeg Faarf. An der Scheekefruucht, déi sech draus entwéckelt, sinn ee bis zwéi Somkären, déi ofgeflaacht a ronnelzeg sinn. 
 
D'Gattung *Lens* ass virun allem am Mëttelmierraum bis Zentralasien verbreet. Si kënnt an Europa, Nordafrika, am Mëttelsen Oste bis an de Kaukasus vir. Doriwwer eraus ass se op de Kanareschen Inselen, am tropeschen Afrika an och bis an Indien verbreet ginn.

An der Gattung *Lens* gëtt et 4 oder 6 Aarten:
* *[[Lens culinaris]]* Medik. = Kiche-Lëns.
* *[[Lens ervoides]]* (Brignoli di Brunhoff) Grande
* *[[Lens himalayensis]]* Alef.
* *[[Lens lamottei]]* Czefr.
* *[[Lens nigricans]]* Godr.
* *[[Lens orientalis]]* (Boiss.) Schmalh.

## Um Spaweck
Adolphe Klein

Den **Adolphe Klein**, gebuer den 30. Mäerz 1885 zu Welfreng, a gestuerwen de 17. Mee 1967 zu Munneref, war e lëtzebuergesche Politiker.

Hie gouf de 27. August 1918 fir d'éischt als Deputéierten an d'Chamber gewielt. Bei de Chamberwale vum 26. Oktober 1919 gouf hien erëmgewielt an huet säin Deputéiertemandat bis 1948 behal.

1945 war hie Member vun der Assemblée consultative.

Hie war och tëscht 1925 an 1946 Buergermeeschter vun der Gemeng Munneref.

## Gielchen
* 
* 
*
NGC 136

Den **NGC 136** ass en oppene Stärekoup am Stärebild Cassiopeia.

Den oppene Stärekoup NGC 136 gouf de 26. November 1788 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC136
* https://web.archive.org/web/20160310090244/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC136&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
*  ''NGC 136'' an der NASA Extragalactic Database
Thor Heyerdahl

Den **Thor Heyerdahl**, gebuer de 6. Oktober 1914 zu Larvik, an Norwegen a gestuerwen den 18. Abrëll 2002 zu Colla Micheri, an Italien, war en norwegeschen Archeolog, Anthropolog, Ethnolog an Ëmweltaktivist. Hie gëllt als dee Wëssenschaftler, deen d'experimentell Archeologie etabléiert an engem grousse Public bekannt gemaach huet. Hien ass och ee vun de bekanntste Vertrieder vum modernen Diffusionismus.

Den Thor Heyerdahl huet vun 1933 bis 1936 op der Universitéit vun Oslo Zoologie a Geographie studéiert. Mat senger Fra Liv huet hien duerno ee Joer laang op der isoléierter Insel Fatu Hiva, enger vun de Marquisen-Inselen am Pazifeschen Ozean gelieft fir ze studéieren, wéi een do, *back to Nature*, mat natierleche Mëttelen (iwwer)liewe kann.

Nom Zweete Weltkrich, wou en agezunn war, huet hien ugefaangen, u sengem Projet ze schaffen, fir ze beweisen, datt d'Awunner vu Polynesien ursprénglech aus dem haitege Peru hierkéimen, andeems se mat engem hëlzene Boot dohigefuer wieren. Hien huet dofir selwer sou ee Boot no historesche Modeller gebaut, dat e *Kon-Tiki* genannt huet, an ass (zu e puer) op eng Rees iwwer d'Mier gaang, wou en no 101 Deeg effektiv, vu Wand a Stréimung gedriwwen, no 6.880&nbsp;km, um Atoll Raroiaa a Franséisch-Polynesien ukomm. D'Buch doriwwer, dat och *Kon-Tiki* heescht, gouf e Bestseller. (Jore méi spéit gouf mat DNA-Analys festgestallt, datt d'Polynesier aus Asien hierkoumen.)

An de Joren duerno huet den Heyerdahl änlech Expeditioune gemaach: 1953 op d'Galapagosinselen an 1955-56 op d'Ouschterinselen. 1969/1970 huet hien al-egyptesch Booter aus Lëtschen nogebaut, déi e *Ra* genannt huet. Hei goung et em drëms, ze weisen, datt schonn déi Al Egypter et bis an Amerika gepackt kéinten hunn. Den éischte Versuch ass näischt ginn, mä mam *Ra II* ass en effektiv vu Marokko bis an d'Karibik, op Barbados, geseegelt. 1978 huet en e Lëtscheboot no sumereschem Virbild gebaut, d*'Tigris*, fir vu Syrien an Indien ze fueren, hien huet d'Rees awer um Har vun Afrika ofgebrach, fir géint de Krich do ze protestéieren.

Säi Fim *[[Kon-Tiki (Film 1950)|Kon-Tiki]]* huet 1951 den Oscar fir de beschten Documentaire gewonnen.

## Wierker
* *Fatu Hiva* (1938, nei Oplo 1974)
* *Kon-Tiki* (1948)
* *Aku-Aku* (1957)
* *The Ra Expeditions* (1970)
* *Early men and the Ocean* (1978)
* *The Tigris Expedition* (1979)

## Um Spaweck
Kepler-438

De **Kepler-438** ass e Rouden Zwerg am Stärebild Lyra. Hie läit ronn 470 Liichtjoer vun eiser Sonn ewech. De Stär gëtt vun op d'mannst engem Exoplanéit ëmkreest.

Seng Entdeckung war de 6. Januar 2015 am Kader vun der Kepler-Missioun vun der NASA bekannt gemaach ginn. De Planéit mat der Bezeechnung Kepler-438 b ass nëmmen e bëssi méi grouss wéi eis Äerd a läit mat grousser Warscheinlechkeet an der habitabler Zon vum Kepler-438.

## Kuckt och
Jacques Riberolles

De **Jacques Riberolles**, gebuer den 1. Juni 1929 zu Paräis, an och do gestuerwen den 18. August 1982, war e franséische Schauspiller.

Bekannt Filmer mat him sinn: *[[La bride sur le cou]]* (1961) vum Roger Vadim, *[[Furia à Bahia pour OSS 117]]* (1965) vum André Hunebelle, *[[Les demoiselles de Rochefort]]* (1967) vum Jacques Demy a *[[Les misérables (Film 1982)|Les misérables]]* (1982) vum Robert Hossein.

## Filmographie
### Kino
* 1953: *[[Village magique]]* - Regie: Jean-Paul Le Chanois - Haaptacteuren: Robert Lamoureux, Lucia Bosé
* 1954: *[[Dix-huit heures d'escale]]* - Regie: René Jolivet - Haaptacteuren: Jean-Pierre Aumont, Georges Marchal
* 1956: *[[Ce soir les jupons volent]]* - Regie: Dimitri Kirsanoff - Haaptacteuren: Sophie Desmarets, Brigitte Auber
* 1957: *[[C'est arrivé à 36 chandelles]]* - Regie: Henri Diamant-Berger - Haaptacteuren: Jane Sourza, Brigitte Barbier
* 1958: *[[Les Explorateurs de Paris]]* (Kuerzfilm)
* 1959: *[[Bal de nuit]]* - Regie: Maurice Cloche - Haaptacteuren: Pascale Audret, Claude Titre
* 1960: *[[Marche ou crève]]* - Regie: Georges Lautner - Haaptacteuren: Juliette Mayniel, Bernard Blier
* 1960: *[[L'eau à la bouche]]* - Regie: Jacques Doniol-Valcroze - Haaptacteuren: Bernadette Lafont, Françoise Brion, Alexandra Stewart
* 1960: *[[Les magiciennes (Film 1960)|Les magiciennes]]* - Regie: Serge Friedman - Haaptacteuren: Alice Kessler, Ellen Kessler
* 1961: *[[Le pavé de Paris]]* - Regie: Henri Decoin - Haaptacteuren: Danièle Gaubert, Nadia Gray
* 1961: *[[La bride sur le cou]]* - Regie: Roger Vadim - Haaptacteuren: Brigitte Bardot, Mireille Darc
* 1962: *[[Donnez-moi dix hommes désespérés]]* - Regie: Pierre Zimmer - Haaptacteuren: Pascale Audret, Philippe Clair
* 1962: *[[Portrait-robot (Film 1962)|Portrait-robot]]* - Regie: Paul Paviot - Haaptacteuren: Maurice Ronet, Andréa Parisy
* 1962: *[[Le septième juré]]* - Regie: Georges Lautner - Haaptacteuren: Bernard Blier, Maurice Biraud
* 1965: *[[Furia à Bahia pour OSS 117]]* - Regie: André Hunebelle - Haaptacteuren: Frederick Stafford, Mylène Demongeot
* 1966: *[[Galia]]* - Regie: Georges Lautner - Haaptacteuren: Mireille Darc, Françoise Prévost
* 1967: *[[Les demoiselles de Rochefort]]* - Regie: Jacques Demy - Haaptacteuren: Catherine Deneuve, Françoise Dorléac, George Chakiris
* 1969: *[[La promesse]]* - Regie: Paul Feyder, Robert Freeman - Haaptacteuren: Jacqueline Bisset, Giselle Pascal
* 1970: *[[L'amour humain]]* - Regie: Denis Heroux - Haaptacteuren: Louise Marleau, Charlotte Boisjoli
* 1970: *[[L'initiation]]* - Regie: Denis Heroux - Haaptacteuren: Gilles Chartrand, Danielle Ouimet
* 1971: *[[Finalement...]]* - Regie: Richard Martin - Haaptacteuren: Monique Mercure, Jacques Famery
* 1982: *[[Les misérables (Film 1982)|Les misérables]]* - Regie: Robert Hossein - Haaptacteuren: Lino Ventura, Michel Bouquet, Jean Carmet

## Um Spaweck
PSR B1257+12 B

De **PSR 1257+12 c** ass en Exoplanéit, deen all 66,54 Deeg ëm de Pulsar PSR 1257+12 kreest. Wéinst senger klenger Mass gëtt ugeholl, datt et sech ëm en terrestresche Planéit handelt. Den Exoplanéit läit ronn 980 Liichtjoer vun eis ewech am Stärebild Virgo.

## Entdeckung
Anescht wéi déi meescht Exoplanéite gouf dëse mat Hëllef vun der Pulsar-Timing-Method entdeckt. Den Exoplanéit gouf den 22. Januar 1992 vum Aleksander Wolszczan entdeckt.

## Ëmlaf a Mass
De Planéit kreest ëm säi Stär op enger Distanz vu ronn 0,36 Astronomeschen Eenheeten bei enger Exzentrizitéit vun 1,86 Prozent. Hien huet eng Mass vun zirka 4,132 Äerdmassen oder 0,01353 Jupitermassen. Säi Radius ass no Schätzungen 9.400 Kilometer grouss.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten

## Um Spaweck
*  Centre de Données astronomiques de Strasbourg SIMBAD « *PSR 1257+12B* »
*  PennState Astronomy & Astrophysics ''Pulsar Planets''
Aleksander Wolszczan

Den **Aleksander Wolszczan**, gebuer am Joer 1946 zu Szczecinek a Polen, ass e polneschen Astronom. Hien ass den Entdecker vum éischten Exoplanéit respektiv Pulsarplanéit.

## Biographie
De Wolszczan huet op der Universitéit Toruń studéiert a war do uschléissend als wëssenschaftleche Mataarbechter beschäftegt. 1975 huet hie promovéiert an ass 1982 an d'USA gaangen, fir op der Cornell University zu Ithaca, New York an op der Princeton Universitéit ze schaffen. Zanter 1994 ass hie Professer op der Universitéit Toruń a Member vun der Polnescher Akademie vun de Wëssenschaften.

Zesumme mam Dale Frail huet hien astronomesch Observatioune vum Arecibo-Observatoire aus gemaach, déi zu der Entdeckung vum Pulsar PSR B1257+12 am Joer 1990 gefouert hunn. D'Datenanalyse vun der Entdeckung konnte weisen, datt de Pulsar vun zwéi Planéite mat op d'mannst 3,4 an 2,8 Äerdmassen ëmkreest gëtt. D'Ëmlafbunnen hunn 0,36 an 0,47 Astronomesch Eenheeten. Dëst Planéitesystem war dat éischt baussenzeg vun eisem Sonnesystem, dat am Universum nogewise gouf.

De Wolszczan an de Frail hunn hir Resultater 1992 an 1994 publizéiert. Ufanks gouf et vill Kritik un der Publikatioun, haut gëtt si staark unerkannt.

1996 krut de Wolszczan de Beatrice-M.-Tinsley-Präis vun der American Astronomical Society an am Joer 2002 war säi Bild op engem polneschen Timber ze gesinn.

Am Joer 2003 hunn de Maciej Konacki an de Wolszczan d'Bunnschréi vun de béide Planéite bestëmmt an hunn domat gewisen, datt hir Mass ongeféier 3,9 an 4,3 Äerdmassen entsprécht.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Wolszczan, A., and D.A. Frail. ''A planetary system around the millisecond pulsar PSR 1257+12.'' Nature 355(6356):145-7, January 9, 1992.
* Wolszczan, A. *Confirmation of Earth-mass planets orbiting the millisecond pulsar PSR B1257+12.* Science 264(5158):538-42, April 22, 1994.
* Konacki, M. and Wolszczan, A. ''Masses and Orbital Inclinations of Planets in the PSR B1257+12 System'' Astrophysical Journal, Volume 591, Issue 2, pp. L147-L150, 2003.