open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gilles Hoffmann

De **Gilles Hoffmann**, gebuer de 26. Januar 1953 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Auteur.

No Studien am ISERP zu Walfer ass de Gilles Hoffmann zanter 1976 Schoulmeeschter, Beruff deen hien a follgend Uertschaften ausgeübt huet: Waasserbëlleg, Izeg, Stroossen, Branebuerg, Baastenduerf, Duerscht, Housen an Tandel. Zanter dem Joer 2009 schafft de Gilles Hoffmann am Unterrechtsministère.

## Wierker
Nieft Schoulbicher, onverëffentlecht Gedichter a méi kleng Schoultheaterstécker huet de Gilles Hoffmann zwee gréisser Theaterstécker geschriwwen, déi zu Housen opgefouert goufen:
* *Zwerg Nase*, 1996, eng Adaptatioun vun engem Mäerche vum Wilhelm Hauff;
* *D'Geheimnis vum Schlass*, 1999, eng Adaptatioun vu sengem eegene Wierk mat dem selwechten Titel, eng Abenteuergeschicht fir Kanner. Dëst Theaterstéck gouf 1999 an Zesummenaarbecht mam Roland Meyer zu Housen opgefouert an de 14. Juli 2007 um 9. Branebuerger Maart als Fräiliichttheater an Zesummenaarbecht mat dem Ronny Mergen an dem Ensemble Park Percussion gespillt.

## Bibliographie
* Adam, Monique, Christian Arend, Luc Dengler, Simone Heinen, Gilles Hoffmann, Jeanne Letsch, André Mach, Fernand Melan, Marcel Obertin, Dominique Portante, Pierre Reding & Jeanne Schmitz, 1993. *Français 4: 4e année d'études*. Conception graphique et mise en p.: Guig Jost, Walter Zingpom, Danielle Grosbusch. 197 p. Éd. provisoire. Ministère de l'éducation nationale, Luxembourg. G. Kieffer, Howald.
* Hoffmann, Gilles, 1998. *D'Geheimnis vum Schlass*. Biller vum Carlo Muller. 31 S. Syndicat national des enseignants, Lëtzebuerg. ISBN 2-87992-542-8.
* Hoffmann, Gilles, 2002-2003. *Vernetzte Texte: Deutsch im 5. Themen, Texte - warum und wieso?* Syndicat national des enseignants, Luxemburg. [6 Bände mit follgenden Themen: 1. Lesen, 2. Feuer, 3. Kinderalltag, 4. Kinder in anderen Ländern, 5. Gute Reise, 6. Tiere.]
* Hoffmann, Gilles, 2003-2006. *Vernetzte Texte: Deutsch im 6. Themen, Texte - warum und wieso?* Syndicat national des enseignants, Luxemburg. [4 Bände mit follgenden Themen: 1. Erforschen, entdecken, erfinden. 2. Erinnerungen. 3. Freundschaft und Feindschaft. 4. Kleider.]
* Hoffmann, Gilles, 2010 [am Drock]. *D'Geheimnis vum Stollen*. Historesche Roman.

## Literatur
*  
* Hauff, Wilhelm, 1827. *Der Zwerg Nase*. In: Märchen-Almanach auf das Jahr 1827 für Söhne und Töchter gebildeter Stände. http://gutenberg.spiegel.de/?id=5&xid=3472&kapitel=2&cHash=649ed3e345chap002#gb_found
Transit (Astronomie)

En **Transit** oder **Duerchgank** an och **Passage** genannt, ass eng astronomesch Konstellatioun:
* Allgemeng d'Zesummentreffen vun zwéi Himmelskierper, z.&nbsp;B. *d'Perihelzäit – den Zäitpunkt tëscht zwéi Perihel-Passagen*, oder *den Duerchgank vum [[Äerdmound]] duerch d'Meridianebene*.
Speziell als **Transit** bezeechent ginn follgend Duerchgänk:
* De **Meridianduerchgank**: Een Objet kräizt de Meridian (d'Südrichtung vum Observatiounspunkt. Bei konstanter Deklinatioun erreecht et dann déi gréisst Héicht iwwer dem Horizont, am annere Fall net. Kuckt dozou den Artikel: Kulminatioun.
* Den **Transit vun zwéin Himmelskierper** oder déi **deelweis Bedeckung**, déi an desem Artikel speziell behandelt gëtt.

## Transit vun zwéin Himmelskierper

Ee klengen Himmelskierper zitt virun engem méi grousse laanscht a bedeckt en dobäi deelweis.
: „Kleng“ a „méi grouss“ bezéie sech dobäi op déi visuell Gréisst. Bei enger totaler Bedeckung, schwätzt ee vun enger Okkultatioun.
Den Transit ass e spezielle Fall vun der Konjunktioun.

Dobäi si follgend Konstellatioune méiglech:

* Bei engem Planéitenduerchgank zitt ee vun de bannenzege Planéiten (Merkur oder Venus) virun der Sonn laanscht.
* Ee Mound vun engem Planéit zitt virun dësem Planéit laanscht
* En Asteroid oder Koméit zitt virun der Sonn laanscht (*kuckt:* Asteroidenduerchgank)
* E kënschtleche Satellit (z.&nbsp;B. d'ISS) zitt virun der Sonn oder dem Mound laanscht
* En Duebelstären-Duerchgank an den Duerchgank vun engem Exoplanéit viru sengem Zentralstär
: *Umierkung:* Eng Sonnendäischtert gëtt net als Transit, mä als spezielle Fall vun der Okkultatioun bezeechent.

Den Zäitpunkt an d'Dauer vun engem Duerchgank sinn ofhängeg vun der Observatiounspositioun.

## Duerchgäng vu kënschtlechen Äerdsatelliten
Och kënschtlech Äerdsatelliten kënnen an d'Siichtlinn tëscht engem Observateur op der Äerd an der Sonn oder dem Mound geroden. Allerdéngs si sou Situatioune schwéier z'observéieren, well d'Siichtsträif nëmmen e puer Kilometer breet ass. Zudeem wandert de Satellit meeschtens nëmmen 0,5–2 Sekonne virun der Sonn laanscht.

## Kuckt och
* Ephemeriderechnung
* Indirekt Noweismethoden

## Literatur
* Marco Peuschel: *Konjunktionen, Bedeckungen und Transits – Das kleine Almanach der Planeten*. 1. Auflage. Engelsdorfer Verlag, Leipzig 2006, ISBN 3-939144-66-5 (kuck och um Spaweck)

## Um Spaweck
*  Marco Peuschel: *[http://www.marco-peuschel.de Astronomische Ereignisse aller Art]*
Nationale Regëster vun den Uertschaften an de Stroossen

Den **nationale Regëster vun den Uertschaften an de Stroossen**, offiziell **Registre national des localités et des rues**, ass déi Referenzlëscht vun den Nimm vun de lëtzebuergeschen Uertschaften a Stroossen am Lëtzebuerger Land. Dee Regëster gouf vum Kadaster a vum Centre informatique de l'État ageriicht, an dës Datebank ass fir déi staatlech Instanzen déi Referenz vun de lëtzebuergeschen Adressen.

D'Gesetz vum 25. Juli 2002 iwwerdréit dem Kadaster d'Zoustännegkeet fir d'Opstellen, d'Verwalten, d'Verbreeden an d'Mise à jour vu sou engem Regëster, deen d'Nimm vun den Uertschaften, de Stroossen an d'Nummere vun de Gebaier enthale muss.

D'Gemenge sinn, nieft e puer staatlechen Instanzen, déi wichtegst Partner fir d'Donnéeën ze liwweren.

Follgend Donnéeë ginn am Regëster gefouert:
* Numm vum Verwaltungsdistrikt
* Numm vum Kanton
* Numm vun der Gemeng
* Numm vun der Uertschaft
* Numm vun der Strooss
* Nummer vum Gebai / Haus
* Postcode vum Gebai (an Zesummenaarbecht mat der Post)

De Regëster ass um Internet ëffentlech zougänglech an duerchsichbar.

## Um Spaweck
* De Regëster op der Websäit vum Kadaster
* de Regëster um Open Data Portal
Berliner Metro

De **Berliner Metro** ass d'Metrosnetz vun der Stad Berlin an Däitschland. 2020 gouf et dovun zu Berlin 9 Linne mat enger kompletter Längt vun zirka 149 Kilometer, an 175 Statiounen.

## Lëscht vun de Linnen

## Plang vum Linnennetz

## Kuckt och
* BVG
* S-Bahn

## Um Spaweck

*  Internetsäit vun der BVG
Spéngelskrich

De **Spéngelskrich** war eng vun den éischten Episode vun der lëtzebuergescher passiver Resistenz géint d'Besatzung vum Drëtte Räich zu Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich.

Wéi de Gauleiter Simon Chef zu Lëtzebuerg gouf, waren d'Fräiheetsbeem déi 1939 fir déi honnertjäreg Onofhängegkeet geplanzt gi waren him een Dar am A, an et goufen der en ettlech liquidéiert. D'Gesetz iwwer de Gebrauch vun der Sprooch, an d'Ophänke vu Fotoe vum Hitler an de Klassesäll an op aneren ëffentleche Plazen hunn zu Protester an der Lëtzebuerger Bevëlkerung gefouert. Wéi d'Membere vun der VdB a vun der NSDAP dunn hir Memberschaft mat blénke Spéngelen um Revers vun hire Paltongen ëffentlech gemaach hunn, hunn d*'Patrioten* dat och gemaach, an zwar mat selwer fabrizéierte Spéngelen, déi se aus Mënzen op deenen d'Groussherzogin Charlotte ofgebilt war, bestanen hunn.

Et ware besonnesch Studenten aus dem Stater Kolléisch déi an der éischter Protestlinn stounge wéi d'Gëlle Fra ewechgerappt gouf. Wéinst dem Widderstand deen d'Studente geleescht hu goufe 60 Schüler aus dem Dikrecher Kolléisch vun der Schoul verwisen. 94 Bouwen a 60 Meedercher aus den Escher Lycéeë goufen an Däitschland a Schulungslager deportéiert.

Duerno huet d'Resistenz sech ëmmer méi organiséiert, an d'Historiker schätzen datt eng ronn 10.000 Lëtzebuerger am passiven an aktiven organiséierte Widderstand bedeelegt waren. Eng ronn 400 jonk Lëtzebuerger waren, sief et am franséische Maquis, an der FFI oder an der Belsch an der Armée blanche.
Les amis de la maison de Victor Hugo à Vianden

**Les amis de la maison de Victor Hugo à Vianden** ass eng lëtzebuergesch ASBL, déi zu Veianen de Victor-Hugo-Literaturmusée bedreift.

Partikularitéit: Well d'Gebai vum Musée der Stad Veiane gehéiert, huet de Buergermeeschter d'office e Sëtz am Verwaltungsrot.

## Ziler vum Veräin
D'Haaptziler vum Veräin sinn:

## Geschicht
* De Veräi geet op eng De-facto-Associatioun zeréck déi sech am Joer 1934 ënner dem Numm "Comité Victor-Hugo" gebilt hat mat Sëtz am Biergercasino an der Stad. President vun dësem Comité war de Marcel Noppeney.
* Den 30. September 1937 gouf bei enger Versammlung vun der SELF de Victor-Hugo-Comité opgeléist an duerch e Veräin ersat, dee sech *Les Amis de la maison de Victor Hugo Vianden* genannt huet. Presidentin gouf d'Anne Beffort.
* D'Statute vum Veräi sinn den 22. Juni 1956 am Mémorial publizéiert ginn.
* Den 3. Dezember 2001 koum et zu deene rezentsten Ännerunge vun de Statuten; ë.&nbsp;a. gouf am Numm vum Veräin d'Wuert *à* tëscht *Hugo* a *Vianden* derbäigesat.

## Presidenten
* 1937-1966: Anne Beffort
* 1966-1996: Rosemarie Kieffer
* 1996- 2015: Claude Frisoni
* 2015-2017: Tom Krieps
* zanter 2017: Guida Biewer-Ferreira

## Literatur
* Frieden, Madeleine, 1968. Anne Beffort et la Société des Amis de Victor Hugo. Les Pages de la S.E.L.F. XIV: p.&nbsp;23-26. Luxembourg.
* Kieffer, Rosemarie, 1977. La Société des Amis de la Maison Victor Hugo à Vianden. pp.&nbsp;5–14 in: Victor Hugo au Luxembourg. 39 p. Société des amis de la maison de Victor Hugo à Vianden, Vianden. Bourg-Bourger, Luxembourg-Bertrange.
* Wilhelm, Frank, 2003. Maison de Victor Hugo à Vianden: Musée littéraire. 63 p.&nbsp;Les Amis de la maison de Victor Hugo à Vianden, Vianden. 

## Um Spaweck
* Websäit vum Veräin a vum ''Musée littéraire Victor-Hugo'' zu Veianen
Lahn-Dill-Krees

De **Lahn-Dill-Krees** ass e Landkrees am Weste vun Hessen an Däitschland. Nopeschkreesser sinn de Krees Gießen, Hochtaunuskrees, Landkrees Marburg-Biedenkopf, Landkrees Limburg-Weilburg, Landkrees Siegen Wittgenstein (an Nordrhäin-Westfalen) an de Westerwaldkrees (a Rheinland-Pfalz).

Op 1.066,5&nbsp;km² wunnen eng 250.000 Awunner.

## Gemengen a Stied

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum Landkrees
Dead by Sunrise

**Dead by Sunrise** ass eng US-amerikanesch Rockband. Bei der Band handelt et sech ëm en Nieweprojet vum Linkin Park-Sänger Chester Bennington.

## Geschicht

D'Grupp gouf 2005 ënner dem Numm "Snow White Tan" gegrënnt, ass allerdéngs eréischt 2009 bekannt ginn. Membere sinn/waren:

* Chester Bennington: Gesang (2005–2011)
* Amir Derakh: Gittar (2005–2011)
* Ryan Shuck: Gittar, Hannergrondgesank (2005–2011)
* Anthony "Fu" Valcic: Keyboard, Synthesizer (2009–2011)
* Frank Zummo: Batterie, Perkussioun (2012)
* Elias Andra: Batterie, Perkussioun (2009–2011)
* Brandon Belsky: Bassgittar (2009–2011)

Den éischten Album vun Dead by Sunrise ass den 13. Oktober 2009 ënner dem Numm *Out Of Ashes* erauskomm. D'Wuerzele vun dësem Album reeche wäit an d'Vergaangenheet zeréck. Sou sollen déi éischt Musekstécker vum Album schonn 1999, also ongeféier zur Zäit vum éischte Linkin Park-Album entstane sinn. Richteg ugefaangen um Album ze schaffen hu se dunn 2006. Eigentlech sollt den Album och nach am selwechte Joer erauskommen, mä d'Verëffentlechung gouf wéinst dem Haaptprojet Linkin Park ëmmer erëm no hanne verréckelt. Am Summer 2008 sinn dunn déi éischt Opname gemaach ginn.

## Stil

De Stil vun der Band ass ganz ënnerschiddlech, e variéiert tëscht dem Alternative Rock, Hard Rock a Post Grunge. Op der CD sinn e Koup rockeg Lidder, wéi *Crawl Back In*, *Inside of Me* oder *End of the World*, mä awer och ganz roueg Kompositioune wéi *Let Down*, *Give Me Your Name* oder *Walking In Circles*.

An engem Interview, wou de Sänger Chester Bennington den Ënnerscheed tëscht Dead by Sunrise an där weltbekannter Metalband Linkin Park sollt beschreiwen, sot hien:

: "It's hard to describe. Like, describe the difference between Soundgarden and Alice in Chains, you know what I mean? It's almost impossible. There are obvious things about it that when you listen to it, you'll know it's not a Linkin Park record. You're not gonna get confused. You'll have to hear it."
:(*Dat as ganz schwéier ze beschreiwen. Et ass, wéi wann een den Ënnerscheed tëscht Soundgarden an Alice in Chains misst beschreiwen, verstitt dir wat ech mengen? Et ass quasi onméiglech. Et gëtt oniwwerhéierbar Elementer, wouduerch een, wann ee se héiert, direkt wäert wëssen, datt et kee Lidd vu Linkin Park wäert sinn. Dat wäert ee matkreien. Et muss een et einfach héieren.*)

Vill Lidder vun Dead by Sunrise stamen aus der Zäit vum éischte Linkin Park-Album *Hybrid Theory*. Et sinn déi Lidder, déi den Chester Bennington geschriwwen huet, déi sech och gutt unhéieren, awer net zum Stil vu Linkin Park gepasst hunn. Déi Lidder wiere méi donkel wéi déi vu Linkin Park, sou den Chester Bennington. Amplaz se z'änneren, a Linkin Park-Lidder draus ze maachen, huet hie se fir sech behalen, fir se a senger Solo-Carrière ze benotzen.

## Tracklëscht ''Out of Ashes''

# *Fire*
# *Crawl Back In*
# *Too Late*
# *Inside of Me*
# *Let Down*
# *Give Me Your Name*
# *My Suffering*
# *Condemned*
# *Into You*
# *End of the World*
# *Walking in Circles*
# *In the Darkness*
Pyramid

De Begrëff **Pyramid** bezeechent:
* Pyramid (Architektur), eng Bauform
* Pyramid (Geometrie), eng dräidimensional Form
Wayne Rooney

De **Wayne Mark Rooney**, gebuer de 24. Oktober 1985 zu Croxteth, Liverpool, an England, ass en englesche Foussballstrainer a fréiere Spiller. Vun 2003 bis 2018 huet hie fir d'englesch Foussballnationalekipp gespillt.

## Erfolleg/Titelen
; Mam Veräin
* League Cup: 2006, 2009
* Premier League: 2007, 2008, 2009
* FA Community Shield: 2007, 2008
* UEFA Champions League: 2008
* FIFA-Weltmeeschterschaft: 2008

; Individuell Éierungen
* PFA Jonke Spiller vum Joer: 2005, 2006
* FIFPro Jonke Spiller vum Joer: 2005
* FIFPro Jonke Spiller vum Joer (vun der Welt): 2005
* Barclays Spiller vum Mount: Februar 2005, Dezember 2005, Mäerz 2006
* PFA Fans' Jonke Spiller vum Joer: 2006
* PFA Team of the Year: 2006
* Sir Matt Busby Spiller vum Joer: 2006
* Gol vum Joer an England: 2005, 2007
## Um Spaweck
Cabriolet (Kutsch)

E **Cabriolet** ass eng liicht Kutsch op zwee Rieder, an déi oppen ass, oder mat enger Capote ekipéiert ass. Et ass eng Kutsch déi als Eespänner gefuer gëtt. Säin Héichpunkt hat de Cabriolet a Frankräich am 18. an 19. Joerhonnert..

Den Izouard schreift 1775: *Cette foule de voitures imitant les cabriolets qui sous les noms ridicules de soufflets, culs de singe, de diables et de sabots, inondent les rues de la capitale*. De Roubo beschreift de Cabriolet 1771 als Kutsch déi gutt wier fir spadséieren ze fueren, mä geféierlech am Stadverkéier, well se liicht ass, a séier ëmfale kann, besonnesch wa s'e Bord vun engem Trottoir ze pake kritt, oder duerch ee Kontakt mat méi enger schwéierer Kutsch.

Vum Cabriolet sinn eng ganz Rei aner Kutschekonstruktiounen ofgeleet, wéi de Gig, de Boghei, de Lady Cab, de Morning Car, den Tilbury, den Tandem Cart, de Stanhope Gig an den Zweeriederegen Dog Cart.
Adolphe Pauly

Den **Adolphe Pauly-Strasser**, gebuer den 2. November 1831 zu Veianen, a gestuerwen de 6. Mäerz 1906 zu Charleroi, war e lëtzebuergesche Geschäftsmann, Industriellen, Museker a liberale Politiker. Säi Papp war Hotelier.

Den Adolphe Pauly war Wäinhändler an huet eng Essegfabréck bedriwwen. Hie war 1848 Grënnungsmember vun der Veianer Philharmonie a gouf hire President vun 1858 bis 1876.

Hie war vun 1867 bis 1876 Buergermeeschter vu Veianen a vun 1869 bis 1875 Deputéierten an der Chamber.

## Seng Relatioun mam Victor Hugo
Den **Adolphe Pauly-Strasser** war dee Lëtzebuerger, deen déi bescht Relatioun mat dem Victor Hugo hat. Als Undenken doru gouf e Sall um 2. Stack vum Victor-Hugo-Literaturmusée no him genannt, den Adolphe-Pauly-Sall (Sall IV).

Si si sech fir d'éischt de 25. September 1863 begéint, wéi de Victor Hugo scho fir d'zweet Veianen besicht huet.

Den Adolphe Pauly huet de Victor Hugo bei Excursioune an der Ëmgéigend begleet, sou den 20. September 1865 op Buerschent, woubäi de Pauly mat sengem Cabriolet virgefuer ass an deen Dag och fir d'Gedrénks gesuergt hat.

Den 1. August 1871 hëlt de Pauly d'Hugoe mat op eng Bootsfahrt iwwer d'Our, woubäi d'Boot ëmkippt an d'Gesellschaft en onfräiwëllegt Bad hëlt. Den Dag drop fuere si mat der Kutsch a Richtung Norden iwwer d'Klierfer Strooss op den Niklosbierg mat senge Vuen op d'Ourschleef mat der Uertschaft Biwels an der Buerg Falkesteen.

## Gielercher
* 

## Literatur
* Bourg, Tony, 1882. Victor Hugo et la ruine de Bourscheid. Les cahiers de Bourscheid n° 1: 107-119. https://web.archive.org/web/20091109175257/http://webplaza.pt.lu/boursch/Hugo/HUGO1.htm
* Bourg, Tony & Frank Wilhelm, 1985. Le Grand-Duché de Luxembourg dans les carnets de Victor Hugo. RTL Éditions, Luxembourg.
* Link, René, 2006. Un orgue privé à Vianden au XIXe siècle? Les Amis de l'orgue, bulletin de liaison n° 35: 6-7.
* Spedener, Gregor, 1937. Die im Luxemburger Lande lebten und webten. Biographische Notizen in alphabetischer Reihenfolge zusammengestellt. Impr. Paul Faber, Grevenmacher. [Adolphe Pauly: S. 69].
* Wilhelm, Frank, 1997. Du nouveau sur les relations amicales entre Victor Hugo et le Viandenois Adolphe Pauly. Die Warte Année 50, n° 14: 1+3 (n° 1807, 24. Abrëll 1997).
* Wilhelm, Frank, 1999. Victor Hugo, ein Wanderer im Ourtal. Naturpark Our-info Nr. 3: 4-5.
Michael Owen

De **Michael James Owen**, gebuer de 14. Dezember 1979 zu Chester, an England, ass een englesche Foussballspiller, Member vun der englescher Foussballnationalekipp.

## Erfolleg/Titelen
; Mam Veräin
* FA Youth Cup: 1996
* League Cup: 2001, 2003
* FA Cup: 2001
* UEFA-Coupe: 2001
* Supercup: 2001
* FA Community Shield: 2002

; Individuell Éierungen
* PFA Nowuesspiller vum Joer: 1998
* Meeschte Goler an der Premier-League: 1998, 1999
* Sportler vum Joer an England: 1998
* Europäesche Foussballer vum Joer: 2001

## Kuckt och
* FC Liverpool
* Real Madrid
* Newcastle United
* Manchester United

## Um Spaweck

* Spillerprofil vun der Football Association
* Spillerprofil vun der Premier League
* Statistiken vun der BBC
Tulisa Contostavlos

**Tula Paulinea Contostavlos**, gebuer den 13. Juli 1988 zu Camden (London), bekannt ënner dem Stagenumm **Tulisa**, ass eng englesch Schauspillerin, Lidderschreiwesch, a Sängerin vum britteschen Hip-Hop Trio N-Dubz.

## N-Dubz

Mat der Band N-Dubz huet se zwéin Albumen erausbruecht.

*Uncle B (2008)*

*Against All Odds (2009)*

## Quellen
* Offiziell MySpace Säit
## Um Spaweck
Jean Neumann

De **Jean Neumann**, gebuer an der Stad Lëtzebuerg de 14. November 1820, an do gestuerwen de 26. Juli 1892, war e lëtzebuergesche Professer an Auteur.

Den Neumann huet seng ganz Carrière am Kolléisch gemaach, wou hien al a modern Sproochen enseignéiert huet. Schrëftstelleresch huet hie sech mat enger Rei vu Festgedichter a Kantaten ervirgedoen; donieft huet hien awer och e puer méi substantiell Artikele verfaasst.

## Seng Publikatiounen
* *Les auteurs luxembourgeois.* In: Programm, herausgegeben am Schlusse des Schuljahrs 1855-1856 / Königlich Grossherzogliches Athenäum zu Luxemburg = Programme, publié à la clôture de l'année scolaire 1855-1856 / Athénée royal g.-d. de Luxembourg. Luxembourg 1856, S. 1-45.
* *Souvenir de la bonne Maman Dutreux.* V. Bück, Luxembourg 1856, 36 S.
* *Das sechzigjährige Dienst-Jubiläum Seiner Exzellenz des Königlich-Preussischen General der Cavallerie, General-Adjutanten S.M. des Königs, Militair-Gouverneur der Bundesfestung Luxemburg, Leopold Heinrich von Wedell, gefeiert am 15. April 1856 zu Luxemburg.* V. Bück, Luxemburg 1856, 60 S.
* *Notice biographique sur J.P.B. Dutreux-Boch.* V. Bück, Luxembourg 1862, 17 S.
Grofschaft Moers

D**'Grofschaft Moers** (nl: Meurs) war en historescht Gebitt um lénksen Ufer vum Nidderrhäin, zu deem d'Stied Moers a Krefeld mat den Uertschaften, déi ronderëm leien, gehéiert hunn. 1707 ass aus der Grofschaft e Fürstentum ginn.

An der Grofschaft Moers ass den Drécker a Buchhändler Arnold Mylius (1540-1604) gebuer, vun deem fälschlecherweis ugeholl ginn ass, hie wier e Lëtzebuerger.

## Um Spaweck
* Grafschaft Moers
Friemersheim

**Friemersheim** (fréieren Numm: *Vryemoersheim*) war eng vun den eelsten Uertschafte vun der fréierer Grofschaft Moers. Haut ass Friemersheim, dat zirka 12.900 Awunner huet (Stand: 31. Dezember 2008), e Staddeel vun Duisburg a läit am Stadbezierk Rheinhausen. Fréier ass zu Friemersheim keen Däitsch, mä Limburger geschwat ginn, wat den alen Numm *Vryemoersheim* erkläert.

Zu Friemersheim ass den Drécker a Buchhändler Arnold Mylius gebuer, vun deem fälschlecherweis ugeholl ginn ass, hie wier en Diddelenger.
Tibet (Comicauteur)

Den **Tibet**, mam richtegen Numm **Gilbert Gascard**, gebuer den 29. Oktober 1931 zu Marseille, a gestuerwen den 3. Januar 2010 zu Roquebrune-sur-Argens, war e franséische Comiczeechner an -auteur.

Seng bekanntst Serien, déi e geschaf an iwwer d'Jore gemoolt huet, sinn 69 Albe vun *[[Chick Bill]]* (Zeechnungen an Zenario) a 76 Bänn vum *[[Ric Hochet]]* (Zeechnungen; den Text ass vum André-Paul Duchâteau).

 
### Bibliographie
* Patrick Gaumer: *Tibet, la fureur de rire*, Le Lombard, 2000.
* Tibet: *Qui fait peur à maman ?* Éditions L'esprit des péninsules (Autobiographie).
Guillaume Geefs

De **Guillaume Geefs**, gebuer den 10. September 1805 zu Borgerhout, a gestuerwen den 19. Januar 1883 zu Schaerbeek, war e belsche Sculpteur a Politiker.

Hie gouf haaptsächlech bekannt wéinst de Monumenter déi e sculptéiert huet a Portraite vu Staatsmänner a soss national bekannte Leit. Hien huet och mythlogesch Theeme verschafft.

De Guillaume Geefs war den eelste vu sechs Bridder aus der Sculpteursfamill Geefs, vun deenen de Joseph Geefs an de Jean Geefs déi bekanntst sinn.

Hien huet e Studium op der Konschtakademie vun Antwerpen gemaach, wou hie beim Jan Frans van Geel an deem sengem Jong dem Jan Lodewijk van Geel geléiert huet. Duerno goung hien op Paräis op d'École des beaux-arts fir eng Léier beim Jean-Etienne Ramey ze maachen.

No enger Rees an Italien, am Joer 1829, koum hien zeréck op Antwerpen, wou hien ugefaangen huet Schoul op der Konschtakademie ze halen. 1836 huet hie sech mat der Isabelle Marie Françoise Corr bestuet.

Zu Schaarbeek war hie Buergermeeschter vun 1852 bis 1860, an e war vun 1853 bis 1856 am Provënzialrot. En huet zu Schaarbeek an der *Rue des Palais* N° 22-24 gewunnt.

1844 gouf hie *Chevalier* vun der Légion d'honneur genannt, an 1841 gouf en *Officier* an duerno 1859 *Commandeur* vum Ordre de Léopold.

Fir un hien z'erënnere gouf zu Schaarbeek eng Strooss no him benannt, d*'Rue Geefs*.
## Wierker
* Grafmonument vum Fréderic de Mérode an der Cathédrale Saints-Michel-et-Gudule zu Bréissel.
* Skultur vum Generol Belliard an der *Rue Royale / Rue Barton Horta* zu Bréissel.
* *Victimes de la Révolution*, en allegorescht Monument fir un d'Belsch Revolutioun z'erënneren. 
* Skulpture vum Kinnek Léopold I. bei der Kongresskolonn zu Bréissel, eng zu Laken an eng déi haut an de Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique ze gesinn ass.
* *Treurende Adonis* eng Skulptur am wäisse Marmer.
* Eng Statu vum Peter Paul Rubens op der Groenplaats zu Antwerpen, bei där een Aarm ka beweegt ginn. 
* Statu vum André Grétry virun der Oper zu Léck

* *Patria* op der *Place ses Martyrs* zu Bréissel.
* *Le lion amoureux* haut an de Musées royaux des Beaux-Arts de Belgique.
* Statu vum Louis-Joseph Seutin virum Spidol Saint-Pierre / Bordet zu Bréissel, um Eck vun der *Rue des Faisans* an der *Rue aux Laines*.
* D'Statu *La sculpture* virun der monumentaler Paart vun de Musées royaux des Beaux-Arts.
* Buste vum Auguste Orts am Geriicht zu Bréissel.
* Buste vum Hubert Dolez am Geriicht zu Bréissel
* Statu vum Théodore Verhaegen am *Quartier Louise* zu Bréissel
* Statu vum Ferdinand De Meeûs zu Ixelles vun där just de Sockel nach steet.
* Statu vum Joseph Lebeau zu Huy mat engem Piedestal vum Architekt Vierset-Godin.
* Le génie du mal an der Cathédrale Saint-Paul zu Léck
* Tacámbaro-Monument zu Audenarde

## Um Spaweck
Candida dubliniensis

***Candida dubliniensis*** ass eng Pilzaart aus der Gattung *[[Candida]]* an der Famill vun den Hiefpilzen (Saccharomycetaceae).

## Als Krankheetserreeger beim Mënsch
*Candida dubliniensis* ass de Verursaacher vun enger extreem rarer Infektioun beim Mënsch. Zu Lëtzebuerg ass bis ewell ee sou e Fall bekannt ginn.

An der Vergaangenheet gouf den Erreeger dacks mat enger Aart verwiesselt, mat där e Famill ass: *[[Candida albicans]]*.
Père Blanc

**Père Blanc** ass e Liqueur, deen zanter 1885 zu Lëtzebuerg produzéiert gëtt.

De Père Blanc gëtt zesummegestallt aus engem Basisliqueur, dee mat Kraider a Gewierzer gemëscht gëtt. En huet en Alkoholgehalt vu 40&nbsp;% an ass och d'Basisprodukt fir den *Elixir de Mondorf* an d*'Liqueur d'Echternach*, déi doraus entwéckelt goufen.

D'Mark *Liqueur des pères blancs* gouf den 1. Dezember 1892 vum Charles Schmitt-Krombach, engem Industriellen zu Ettelbréck, déposéiert.

Hautdesdaags gëtt de Père Blanc vun der Brennerei Pitz-Schweitzer vun Housen produzéiert, déi och d'Patent huet fir eng aner lëtzebuergesch Spezialitéit, de Maagbitter Buff, hierzestellen.
Buff

* **Buff** e Schlauchduch, als Markennumm vum Erfinder a Produzent der Firma Buff.

* de Familljennumm vun:
** Carl Friedrich Christian Buff (1820–1891), däitsche Politiker
** Charlotte Buff (1753–1828) d'Virbild vun der *Lotte* am Johann Wolfgang von Goethe sengem Stéck „Die Leiden des jungen Werthers“.
** Clemens Carl Buff (1853–1940), däitsche Politiker
** Heinrich Buff (1805–1878) däitsche Physiker a Chimist
** Heinrich Ludwig Buff (1828–1872), däitsche Chimist
** Paul Conrad Buff (* 1936) en US-amerikaneschen Entreprener
** Friedrich-Wilhelm-Ludwig Buff, Produzent zu Lëtzebuerg vum Maagbitter Buff
* de Virnumm vun:
** Buff Bagwell (*1970), e Wrestler
Herman Boerhaave

Den **Herman Boerhaave**, gebuer den 31. Dezember 1668 zu Voorhout bei Leiden, a gestuerwen den 23. September 1738, war en hollännesche Medezinner a Botaniker. Seng offiziell botanesch Ofkierzung ass „Boerh.“.

De Maagbitter Buff (kuerz Buff), resp. Iechternacher Buff, ass eng zu Lëtzebuerg bekannte Modrëpp, déi op Basis vun engem Rezept vum Dokter Herman Boerhaave fabrizéiert gëtt.

## Wierker
* *Institutiones medicae*. Leiden, 1708
* *Index plantarum, quae in Horto Academico Lugduno Batavo reperiuntur*. Leiden, 1710
* *Aphorismi de cognoscendis et curandis morbis*. Leiden, 1709
* *Index Alter Plantarum Quae In Horto Academico Lugduno-Batavo Aluntur*. Leiden, 1720
* *Elementa chemiae*. Paris, 1724

## Literatur
* Burton: *Account of the life and writings of Boerhaave* (Lond. 1743, 2 Bde.)
* Johnson: *Life of Herman Boerhaave* (das. 1834; holländ., Amsterd. 1837)
* Kesteloot: *Lofrede op Herman Boerhaave* (Leiden 1825)
* Knoeff: *Herman Boerhaave (1668-1738). Calvinist chemist and physician* (Amsterdam 2002)
* Lindboom: *Herman Boerhaave. The Man and his Work* (London 1968)

## Um Spaweck
Lale Andersen

D**'Lale Andersen** (mam richtegen Numm *Liese-Lotte Helene Berta Bunnenberg*) gebuer den 23. Mäerz 1905 zu Lehe (haut: Bremerhaven-Lehe), a gestuerwen den 29. August 1972 zu Wien, war eng däitsch Sängerin a Schauspillerin. Duerch d'Lidd *[[Lili Marleen (Lidd)|Lili Marleen]]* ass si weltberüümt ginn.

1961 huet si Däitschland mam Lidd "Einmal sehen wir uns wieder" beim Eurovision Song Contest zu Cannes vertrueden. Si koum op déi 13. Plaz mat 3 Punkten.

## Filmographie
* 1942: *G.P.U.* - Regie: Karl Ritter
* 1953: *Rote Rosen, rote Lippen, roter Wein * - Regie: Paul Martin
* 1956: *[[... wie einst Lili Marleen]]* - Regie: Paul Verhoeven
* 1957: *[[Gruß und Kuß vom Tegernsee]]* - Regie: Rudolf Schündler

## Literatur
* Albert Carlsson (Pseudonym): *"Lili Marleen“: Das Schicksalslied der Lale Andersen.* Lëtzebuerger Journal, Nr. 1, 2./3. Januar 2010, S. 14. WebCite®

## Um Spaweck
Antoine Darquier de Pellepoix

Den **Antoine Darquier de Pellepoix**, gebuer den 23. November 1718 zu Toulouse, a gestuerwen den 18. Januar 1802 zu Toulouse war e franséischen Astronom.

Hien huet a senger Heemechtsstad Toulouse geschafft. Seng Observatiounen, déi hien tëscht 1748 an 1773 gemaach huet, huet hien a sengem Buch *Observations Astronomiques faites à Toulouse* (Avignon 1777) publizéiert.

Bei der Sich nom Koméit vu 1779 huet hien am Januar de Rankniwwel M57 nëmmen e puer Deeg éischter wéi de Charles Messier entdeckt an e mat engem Planéit verglach.

Tëscht 1791 a 1798 huet den Darquier de Pellepoix e Katalog mat Stärepositiounen opgestallt, dee vum Jérôme Lalande gebraucht gouf, wéi dee säi Stärekatalog gemaach huet, deen 1801 erauskoum.

## Kuckt och

* Rankniwwel

## Um Spaweck
*  Antoine Darquier de Pellepoix beim Wolfgang Steinicke
*  Biographie bei SEDS
Tony Jungblut

Den **Tony (Anton) Jungblut**, gebuer den 21. Oktober 1913 zu Bouneweg an der deemoleger Gemeng Hollerech a gestuerwen den 30. November 1975 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Auteur, Journalist, Geriichtschroniker an Editeur.

Vun 1946 bis 1948 huet hie *[[Les Cahiers luxembourgeois]]* erausginn.

Hie war de Papp vun der Marie-Paule a vum Fernand Jungblut.
## Bibliographie (Auswiel)

### Eeege Wierker
* *Luxemburger Pitaval*, 1938
* *Geballte Fäuste, Die Kriegserlebnisse des Autors*, Verlag Tony Jungblut, Luxemburg 1945, (ugekënnegt mä ni publizéiert)
* *Das Henkerbuch*; illustréiert vum Frantz Kinnen, Verlag des «Tageblatt», Luxemburg 1953, 302 S.

### Éditions Tony Jungblut
* Pol Michels: *Neue Geschichten*; Luxembourg 1938.
* Pol Michels: *Heimatgeschichten*; Schutzumschlag Raymon Mehlen; 206 S. Druckerei J. Beffort Luxemburg, 1941.
* Frantz Clément: *Zickzack, ein Lesebuch*; (en guise de) Préface Jim Wester; Schutzumschlag Raymon Mehlen; Imprimerie Jos. Beffort, Luxembourg, 1945.
* Batty Weber: Luxemburg, mat engem Virwuert vum Robert Thill; Schutzumschlag Raymon Mehlen; 205 S. Imprimerie J. Beffort, Luxembourg, 1945.
* Batty Weber: *Von Tag zu Tag*; Imprimerie Jos. Beffort, Luxembourg, 1946.
* Robert Thill: *Seifenblasen*; 205 S. Luxembourg, 1948.
* Frantz Clément: *Pariser Briefe*; Préface Léon Geisen; 220 S. Luxembourg, 1955.

### LNB Luxemburger Nachrichtenbüro
* Frantz Clément: *Zickzack, ein Lesebuch*; 1938.
* Pol Michels: *Neue Geschichten*, mat engem Virwuert vum Batty Weber; Schutzumschlag Raymon Mehlen; 202 S. Imprimerie E. Schumacher, Diekirch, 1938.
* Joseph Funck: *Kleines Schicksal. Erzählung von Joseph Funck - mit 15 Federzeichnungen von Raymon Mehlen*; 155 S. Imprimerie P. Linden, Luxembourg, 1939.
* Peter Faber: *Erzählungen*; Schutzumschlag Raymon Mehlen; 213 S. Imprimerie P. Linden, Luxembourg, 1939.
* Batty Weber: *Abreisskalender*, mat engem Virwuert vum Joseph Tockert; Schutzumschlag Raymon Mehlen; 203 S. Imprimerie P. Linden, Luxembourg, 1939.
* Batty Weber: *Novellen*; Schutzumschlag Raymon Mehlen; 201 S. Imprimerie J. Beffort, Luxembourg, 1940.
* Germaine Devas: *Schmale Spuren im Schnee*; Schutzumschlag Raymon Mehlen; 240 S. 1940.

## Literatur
* Goetzinger, Germaine, 2007. *Jungblut, Tony (Anton)*. S. 302 in: 
* Goetzinger, Germaine, Mannes, Gast, Wilhelm, Frank: *Tony Jungblut und [[Norbert Jacques]]* in: Kontakte-Kontexte. Deutsch-luxemburgische Literaturbegegnungen, Mersch 1999, S. 139-160. ISBN 2-919903-01-2
* Claude D. Conter, *Tony Jungblut und der 'Luxemburger Pitaval' - Ein Beitrag zur Geschichte der poetischen Gerechtigkeit und zum (Un)Recht der Literatur* ; in: *Galerie - Revue culturelle et pédagogique*, 29 (2011), Nr. 1, Ss. 45-76 (ill.).
* Marson, Pierre, *Pionier der Luxemburger Kriminalliteratur*, an Die Warte vum 6. Februar 2020, S.2-3
Norbert Quintus

Den **Norbert Quintus**, gebuer den 11. November 1944, ass e lëtzebuergesche Geschichtsprofesser, Historiker an Auteur.

## Biographie
No sengem Geschichts- a Geographiesstudium op der Universitéit vun Nanzeg ass den Norbert Quintus bis zur Pensioun Professer am Lycée technique Nic-Biever zu Diddeleng gewiescht. De "Mémoire scientifique", deen hien am Kader vum "Stage pédagogique" geschriwwen huet, huet den Titel: *Problèmes de la vente des biens nationaux au (sic) département des Forêts (1795-1813) - La vente des biens des grandes abbayes*; Lëtzebuerg, 1975 (net verëffentlecht).

Den Norbert Quintus intresséiert sech fir déi lëtzebuergesch industriell Vergaangenheet vum Mëttelalter bis haut, fir d'Liewen an 
d'Schaffen um Land an aler Zäit, fir den historesch-kulturelle Patrimoine vu Lëtzebuerg, fir d'Geschicht vum Réiserbann a fir den Zweete Weltkrich. Hien ass bei den *Amis de l'histoire du Roeserbann* engagéiert an huet beim Opbau vum Baueren- a Kutschemusée (*Musée rural et des calèches*) zu Peppeng matgeschafft.

Den Norbert Quintus wunnt zu Peppeng am Réiserbann. Hien ass bestuet a Familljepapp.

## Wierk (Auswiel)
* *Luxembourg - Promenade à travers le coeur historique de la capitale / Rundgang durch das historische Herz der Hauptstadt* (zesumme mam Guy Pauly). Lëtzebuerg, Syndicat d'initiative et de tourisme, 1979.
* *Das alte Luxemburg heute - ein kultureller Wegweiser von der Romanik zum Barock (800-1800)* (zesumme mam Robert Krantz). Lëtzebuerg, RTL Édition, 1984.
* *Peppingen - Beiträge zur Geschichte eines alten Dorfes* (Kurzausgabe 1985). In: Peppeng a säin Dëschtennis, Broschür fir den 30. Anniversaire vum Peppenger Dëschtennis-Veräin, Lëtzebuerg, 1985, S. 7-87.
* *Biller aus dem Krich*. Lëtzebuerg, 1985.
* *D'Aarbecht an de Gallerien*. Lëtzebuerg, Sankt-Paulus-Verlag, 1988.
* *Notre patrimoine - Les dessins d'architecture du professeur Joseph Wegener* (zesumme mam Robert Krantz a mam Jemp Kunnert); 3 Bänn, Lëtzebuerg, 1989.

## Um Spaweck
Gerhard Gnann

De **Gerhard Gnann**, gebuer 1962 zu Bad Buchau an Däitschland, ass en Organist a Museksprofesser.

Hien huet seng Léier op der Sweelinck Academie vum Conservatoire vun Amsterdam gemaach. Seng Léiermeeschtere waren den Ton Koopmann an Ewald Kooiman.

Hien huet en ettlech Uergelconcoursë gewonnen, dorënner een um Bach-Museksfestival a Flandern. 1994 gouf hien Organist zu Freiburg an 1997 Professer op der Johannes Gutenberg Universität Mainz an der Sektioun *Hochschule für Musik und Akademie für Bildende Künste*, wou e sech ëm d'Studiegäng fir den *Diplom-Kirchenmusik* bekëmmert.
Biwer

**Biwer** ass eng Uertschaft an den Haaptuert vun der Gemeng Biwer.

## Kuckeswäertes
D'Jockelsmillen an eng bemierkenswäert Eech stinn zanter 1990, rep. 1973 op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Inventaire supplémentiare*.

## Gebuer zu Biwer
* Victor Kirchen, lëtzebuergesche Vëlossportler

## Kuckt och
* Biwer (Familljennumm)
* Kierch Biwer

## Um Spaweck
Bruch (Biwer)

**Bruch** ass eng Uertschaft an der Gemeng Biwer. Se läit tëscht Eescheler a Bech op enger Héicht vun ca. 260 m (NG-L).

## Kuckeswäertes
* Haupeschkapell zu Bruch (Biwer)
* D'Haus Nr. 46 ass zanter 2005 op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Nationalmonument* klasséiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng Biwer
Gemini-Observatoire

De **Gemini-Observatoire** bedreift op der Nord- an op der Südhallefkugel vun der Äerd zwéi grouss Spigelteleskope mat 8,1&nbsp;m Haaptspigelduerchmiesser fir Observatiounen am visuellen an Infraroutliicht.

De Gemini-Observatoire ass en internationale kollektive Projet mat Bedeelegunge vun den USA (National Science Foundation (NSF) 51,4 %), vu Groussbritannien (Particle Physics and Astronomy Research Council (PPARC) 22,9 %), vu Kanada (National Research Council NRC 12,9 %), vum Chile (Comisión Nacional de Investigación Cientifica y Tecnológica CONICYT 3,6 %), vun Australien (Australian Research Council ARC 4,6 %), vun Argentinien (Consejo Nacional de Investigaciones Científicas y Técnicas CONICET 2,3 %) a vu Brasilien (Conselho Nacional de Desenvolvimento Científico e Tecnológico CNPq 2,3 %).

Fir souwuel den Nord- wéi och de Südhimmel observéieren ze kënnen, goufen zwéin Teleskope vun der 8m-Klass gebaut. Den nërdlechen Teleskop ass als Deel vum Mauna-Kea-Observatoire op der Insel Hawaii (Koordinaten: ) an de südleche steet um Cerro Tololo am Chile (Koordinaten: ). D'Teleskope sinn an de Joren 2000 (Gemini-Nord) an 2002 (Gemini-Süd) an de wëssenschaftleche Betrib gaangen. Den Haaptquartéier ass zu Hilo um Terrain vun der Universitéit vun Hawaii. Déi zwéin Teleskope si fräi fir d'Astronomen aus deene 7 Länner.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Homepage vum Gemini-Observatoire
Jacques Meyers (Auteur)

De **Jacques Meyers**, gebuer den 12. September 1862 zu Bungeref, a gestuerwen den 8. Juli 1916 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.

Nom Kolléisch a Seminaire an der Stad goung hien op Léiwen a Berlin studéieren. Duerno huet hien am Iechternacher Kolléisch, dunn am Kolléisch, an duerno um Cours supérieurs enseignéiert.

De Jacques Meyers war 1900 Matgrënner a gouf Sekretär vun der Université populaire. Ausserdeem huet hien hir Zäitschrëft, d*'Revue luxembourgeoise*, mat erausginn, an doran Artikele publizéiert.

Hien huet eng sëllege Konferenzen doruechter gehalen, a war ë.&nbsp;a. Haaptriedner um "Katholikentag" 1905 zu Stroossbuerg. An den Diskussiounen am Virfeld vum Schoulgesetz vun 1912 war hien e vehemente Verfechter vun der Positioun vun der Droite.

## Auszeechnungen
* 
*
*  Rouden Adleruerden

## Um Spaweck

### Quell
* Evy Friedrich: *Kalennerblieder 2*, Lëtzebuerg, Verlag J.P. Krippler-Muller, 1980, S.201.
Wecker

**Wecker** ass:
* eng Auer, déi een sou riichte kann, datt se Alarm gëtt: Wecker (Auer)
* eng Uertschaft an der Gemeng Biwer: Wecker (Biwer)
Biwerbaach

**Biwerbaach** ass e Lieu-dit an der Gemeng Biwer a läit nordwestlech vu Biwer op der .

Si gouf no der Biwer Baach genannt.
## Kuckt och
Letizia Romanini

D**'Letizia Romanini**, gebuer de 4. November 1980 zu Esch-Uelzecht, ass eng italieenesch plastesch Kënschtlerin, déi zu Lëtzebuerg opgewuess ass.

Si huet hir Konschtstudien op der *[[École supérieure des arts décoratifs de Strasbourg]]* gemaach, déi si mam d*'Diplôme national supérieur d'expression plastique* opgeschloss huet.

2009 gouf si um Salon vum *[[Cercle artistique de Luxembourg]]* fir hir Installatioun *in situ* mam Titel *"Mat der Nues beilaafen"* mam nei geschaafte *[[Prix Révélation (Lëtzebuerg)|Prix Révélation]]* ausgezeechent.
Prix Révélation (Lëtzebuerg)

De **Prix Révélation** ass e Lëtzebuerger Konschtpräis. E gëtt am Kader vum Salon vum *[[Cercle artistique de Luxembourg]]* un e Konschtschafenden ënner 35 Joer verginn.

Eng Jury wielt de Gewënner zënter 2009 all zwee Joer. En huet den *[[Prix d'encouragement aux jeunes artistes]]* ersat, deen et tëscht 1983 an 2005 gouf.

De Präis ass mat 2 500 Euro dotéiert. D'Präisgeld ass ufanks vum *Cercle artistique* gestëft ginn; haut kënnt et vum Lëtzebuerger Kulturministère.

## Laureaten
* 2009: Letizia Romanini
* 2011: Catherine Lorent fir *Leviathan.lu*
* 2013: Anne Lindner fir d'Fotoserie *Behind Closed Doors*
* 2015: Yann Annichiarico fir *Le musée du transitoire*, *Les cheveux du baron de munchhausen* a *Les amoureux du meudon*
* 2017: Nina Tomàs fir d'Wierk *L'arrêt*
* 2019: Pit Molling
* 2021: Julie Wagener
* 2023: Pit Riewer

## Um Spaweck
* Websäit vum Cercle artistique de Luxembourg (CAL)
Bous (Homonymie)

**Bous** ass:
* den Numm vun enger lëtzebuergescher Uertschaft am Kanton Réimech, kuckt: Bous;
* duerno genannt, dee vun enger vun den  Gemengen zu Lëtzebuerg, kuckt: Gemeng Bous;
* eng Gemeng am Saarland, kuckt: Bous (Saarland);
* de Familljennumm vun der däitscher Kënschtlerin Anne Bous (1941–1980).
Ronald Golias

De **Ronald Golias**, gebuer de 4. Mee 1929 zu São Carlos, a gestuerwen de 27. September 2005, zu São Paulo, war e brasilianesche Filmschauspiller an Humorist.

## Filmographie (Kino)
* 1957: *Um Marido Barra-Limpa*
* 1958: *Vou te Contá* 
* 1960: *Tudo legal* 
* 1961: *Os três Cangaceiros*
* 1961: *O dono da Bola* 
* 1961: *O homem que Roubou a Copa do Mundo* 
* 1962: *Os Cosmonautas* 
* 1967: *Marido barra limpa* 
* 1969: *Agnaldo, perigo à vista* 
* 1969: *Golias contra o Homem das Bolinhas* 

## Um Spaweck
Serge Hoffmann

Et gëtt verschidde Leit déi **Serge Hoffmann** heeschen:
* de lëtzebuergeschen Historiker a Conservateur Serge Hoffmann (*1949)
* de lëtzebuergesche Jurist a Politiker Serge Hoffmann (*1966)
Betzder

**Betzder** ass eng lëtzebuergesch Uertschaft a Chef-lieu vun der Gemeng mam selwechten Numm.
## Geschicht
## Geographie
Betzder läit un der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg.

## Kuckeswäertes
*Dat fréiert Paschtoueschhaus zanter 1978 op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Inventaire supplémentaire* klasséiert.
*D'Schlass Betzder mat dem Sëtz vum Satellittebedreiwer SES.

## Literatur
* *Betzder Panorama-Tour*, 2010. Broschür mat Wanderkaart, erausgi vun der Gemeng Betzder. Konzept a Realisatioun: Oeko-Bureau, Rëmeleng. Dréckerei Heintz, Péiteng. 72 S. + Kaart.

## Kuckt och
* Bernard Molitor, Konschtschräiner (18./19. Jh.)
* Gare Betzder
* Kierch Betzder

## Um Spaweck

* D'Geschicht vun der Uertschaft Betzder op der Websäit vun der Gemeng Betzder
Institut Pierre-Werner

Den **Institut Pierre-Werner**, nom Memorial **Institut culturel franco-germano-luxembourgeois Pierre Werner**, kuerz **IPW**, ass en europäescht Kulturinstitut mat Sëtz am *[[Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster]]* an der Stad Lëtzebuerg.
## En europäeschen Humanismus
Den Institut soll de kulturellen an intellektuellen Dialog tëscht den dräi Grënnungslänner Däitschland, Frankräich, Lëtzebuerg an och aneren europäesche Länner fërderen. Op dësem Wee wëll den Institut Pierre Werner e Bäitrag zu der Entwécklung vun enger europäescher Staatsbiergerschaft am Sënn vun der Traditioun vun der europäescher Opklärung an den Erfarunge vun der Nokrichszäit vum 20. Joerhonnert leeschten.

## Eng däitsch-franséisch-lëtzebuergesch Initiativ
Den IPW ass 2003 op Initiativ vun der däitscher, franséischer a lëtzebuergescher Regierung als “Association sans but lucratif” no lëtzebuergeschem Recht gegrënnt ginn. Den IPW steet ënner der Autoritéit vun senge Kontributeuren, dem Goethe-Institut, dem franséischen Ausseministère an dem lëtzebuergesche Kulturministère. D'Decisioun de Sëtz vum Institut zu Lëtzebuerg ze maachen ënnersträicht de Charakter vum Institut als eng europäesch Ariichtung.

## E Raum fir d'Wuert
D'Aarbechtsfeld vum Institut Pierre Werner ëmfaasst Konferenzen a Podiumsdiskussiounen zu europäeschen Theemen, sief et vu politescher, geeschteswëssenschaftlecher oder wirtschaftlecher Natur; Liesungen, ëffentlech Interviewen, Diskussioune mat däitschen, franséischen a lëtzebuergeschen Intellektuelle vu verschiddene Fachrichtungen. Dozou kommen nach Veranstaltungen aus alle méigleche kulturelle Sparten, déi de multilaterale Kulturdialog fërderen.
Den IPW schafft mat anere politeschen, kulturellen an europäeschen Institutiounen, sou wéi mat den Universitéiten aus der Groussregioun zesummen.

## Pierre Werner, e Virdenker
Den Institut ass nom lëtzebuergesche Politiker Pierre Werner (1913-2002), Virdenker a Matgrënner vun enger politescher a wirtschaftlecher Europäescher Unioun, genannt ginn. Geleet gëtt den IPW vun engem Direkter, dee vum Verwaltungsrot genannt gëtt, an zwéi stellvertriedend Direkteren, déi jeeweils vu Frankräich an Däitschland genannt ginn.

## Direkteren
* 2003 - 2005: Simone Beck (L), Claudia Volkmar-Clark (D), Françoise Pirovalli (F)
* 2006 - 2011: Mario Hirsch
* Zanter 2011: Olivier Frank

## Um Spaweck

* Websäit vum Institut Pierre-Werner
Mario Hirsch

De **Mario Hirsch**, gebuer de 6. Abrëll 1949 an der Stad Lëtzebuerg a gestuerwen de 24. Juli 2023 an Albanien, war e lëtzebuergesche Jurist, Politikwëssenschaftler a Journalist.

Nodeem hien zu Paräis um *[[Institut d'études politiques de Paris|Institut d'études politiques]]* (IEP) an an der *[[Fondation nationale des sciences politiques]]* (FNSP) Droit a Politikwëssenschaft studéiert hat, koum hien 1974 zu Lëtzebuerg an de Cabinet vum Premierminister Gaston Thorn.

Hie war vun 1983 bis 1985 de perséinleche Beroder vum Clay T. Whitehead.

De Mario Hirsch war vun 1986 bis 1996 Sekretär vun der DP-Fraktioun an der Chamber.

1997 war hie Verbindungsagent tëscht der lëtzebuergescher Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun an dem Miguel Ángel Moratinos, EU-Spezialémissaire fir de Friddensprozess am Noen Osten.

Vun 1998 bis 2006 war de Mario Hirsch Chefredakter vun der Wochenzeitung d'Lëtzebuerger Land.

Vun 2006 bis uganks 2011 war hien Direkter vum Institut Pierre-Werner.

### Publikatiounen (Auswiel)
* (Editeur, zesumme mam Wolfgang Lorig): *Das politische System Luxemburgs: eine Einführung*. Wiesbaden: VS Verl. für Sozialwissenschaft 2008. http://aleph.etat.lu/F/?func=direct&doc_number=000616640&local_base=LUX01
* (mam Roberto Paini): *L'identité européenne et les défis du dialogue interculturel*. Luxembourg: Éd. Saint-Paul, 2008. ISBN 978-2-87963-723-5 
* "Le Conservatoire de musique de la Ville". Dans: *Les maisons Richard et Printz: regards sur un quartier historique de la ville de Luxembourg*. Luxembourg: Chambre des députés 2006, p.&nbsp;189-193. 
* (Ed., mam Serge Allegrezza an Norbert von Kunitzki): *L'histoire, le présent et l'avenir du modèle luxembourgeois*. Luxembourg: Institut d'études européennes et internationales du Luxembourg, 2003.ISBN 2-919989-04-9 
* "L'ouverture sur l'extérieur" Dans: *Le Luxembourg des années 50: une société de petite dimension entre tradition et modernité = Luxemburg in den 50er Jahren: eine kleine Gesellschaft im Spannungsfeld von Tradition und Modernität.* Luxembourg: Musée d'histoire de la ville, cop. 1999. - (Publications scientifiques du Musée d'histoire de la Ville de Luxembourg ; 3), p.&nbsp;149-156. 
* "La société dépolitisée." In: , Joer 16 (1995), N° 4, p.&nbsp;69-73. 
* "Das Zeitalter der audiovisuellen Medien." Dans: *Mémorial 1989: la société luxembourgeoise den 1839 à 1989*. [Luxembourg]: Les publications mosellanes, 1989, p.&nbsp;929-937. 

## Um Spaweck