open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Schmuelspuerbunnen zu Lëtzebuerg

D**'[[Schmuelspuerbunn]]en zu Lëtzebuerg** si géint 1880 entstanen. Si ware geduecht fir déi Géigenden an deenen net sou vill Leit gewunnt hunn, och un d'Eisebunnsnetz unzeschléissen, an dat op eng méiglechst bëlleg Aart a Weis. Dofir gouf decidéiert, Strecke mat méi enger schmueler Spuerbreet wéi d'Normalspuer (1.435&nbsp;mm) a mat méi klengem Rullmaterial ze bauen. D'Wiel ass dobäi op d'Meterspuer gefall.

Sou koum bei déi zwee etabléiert Netzer vum Wëllem a vum Prënz Hari en drëtt, deelweis isoléiert Netz vun enger ronn 150 Kilometer Schmuelspuerstrecken, dat et erlaabt huet schwéier Gidder besser a méi einfach bei déi kleng lokal Industrien ze bréngen, wéi dat bis dohi méiglech war.

Am Laf vun der Zäit hu sech dräi verschidden Netzer entwéckelt:

* d'Chemins de fer secondaires,
* d'Kantonalstrecken an
* d'Vizinalstrecken.

Déi dräi Bedreiwer hunn den 20.4.1934 nodeem de PH säin Exploitatiounskontrakt fir 2 Vizinalstrecken net méi erneiert huet, zu de **[[Chemins de fer à voie étroite de l'État|Chemins de fer à voie étroite]]** fusionéiert. Domat waren all d'Schmuelspuerstrecken, mat Ausnam vun deenen déi de PH selwer gebaut hat, ënner engem Hutt. Wärend der Krichszäit stounge se vun 1942 un ënner der Verwaltung vun der Reichsbahn. Nom Krich bei der Reorganisatioun vun de lëtzebuergeschen Eisebunnen a mat der Grënnung vum CFL koumen all d'Strecken, déi souwisou *[[De jure / de facto|de facto]]* scho vun der Besatzungsmuecht zesummegeluecht gi waren, an de Besëtz vun där neier Gesellschaft.

## Kuckt och
* Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de lëtzebuergeschen Eisebunnsstrecken
* De Chareli
* De Jangli
* De Benni

## Literatur

* *Les chemins de fer à voie étroite luxembourgeois  = Die luxemburger Schmalspurbahnen*. Walferdange: A.M.F.L., 1982. Print.
* Meyer, Jean-Paul. *Die Schmalspurbahn Bettemburg-Aspelt. Hellange*: Jean-Paul Meyer, 1984. Print.
* Federmeyer, Ed. *Schmalspurbahnen in Luxemburg. Bd 1 + Bd. 2* - Luxemburg: G.A.R., 1992. Print. ISBN 3-921980-46-1
* Meyer, Jean-Paul. *“Hellingen und sein Jangeli.”* N.p., 2000. Print.
* *100 Joër “Charly.”* S.l: Lëtzebuerger Gaarde Bunn Frënn, 2004. Print.
* Keiser, Fernand. *“Bim, bam, biren... fuer mam Prënz op Schieren”*  : d'Geschicht vun der Schierener-Gare - Geschichten iwwert den Zuch. Grass-Klengbetten: D'Frënn vun der Atertlinn, 2007. Print.
* Meyer, Jean-Paul. *Jaengelchen  : chemin de fer  : Mondorf - Thionville 1903-1934*. Réédition. Luxembourg: G. Klopp, 2017. Print. 
* Meyer, Jean-Paul. *Charly  : Schmalspurbahn  : Luxemburg - Echternach 1904-1954*. 2e éd. Luxembourg: Gérard Klopp, 2019. Print. ISBN 978-99959-38-01-7
* Meyer, Jean-Paul. *Jangeli  : Schmalspurbahn  : Luxemburg - Remich 1882-1955*. 4e éd. corr. et augmentée. Luxembourg: Gérard Klopp, 2020. Print. ISBN 2-911992-87-3
Vera Cruz (Film)

** Vera Cruz** ass en US-amerikanesche Film vum Robert Aldrich aus dem Joer 1954.

## Ëm wat geet et am Film?
De Benjamin Trane (Gary Cooper) an den Joe Erin (Burt Lancaster) begleeden am Opdrag vum Marquis Labordère (Cesar Romero) eng Kutsch mat der Gräfin Marie Duvarre (Denise Darcel) op Vera Cruz. An der Kutsch sinn awer och 3.000.000 Dollar a Gold verstoppt fir Waffen an Europa ze kafen…

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassic
Il ritorno di Ringo

**Il ritorno di Ringo** ass e spuenesch-italieenesche Film vum Duccio Tessari aus dem Joer 1965.

## Ëm wat geet et am Film?
Als Mexikaner getarnt sicht de Kapitän Montgomery Brown alias Ringo nom Biergerkrich eng mexikanesch Band aus sengem Heemechtsduerf ze verdreiwen…

## Um Spaweck
Jorge Sampaio

De **Jorge Fernando Branco de Sampaio**, gebuer den 18. September 1939 zu Lissabon, an och do gestuerwen den 10. September 2021, war e portugiseschen Affekot a Politiker. Hie war vun 1996 bis 2006 Staatspresident vun der Portugisescher Republik.

A sengen Ufanksjoren als Affekot huet de Sampaio dacks politesch Gefaangener verdeedegt. No der Oeilletsrevolutioun, de 25. Abrëll 1974 huet hien de *Movimento de Esquerda Socialista* (MES; "Portugisesch Lénks Beweegung") gegrënnt, ma geschwënn duerno nees verlooss. 1978 gouf hie Member vun der Sozialistescher Partei (PS). 1979 gouf hien eng éischt Kéier an d'portugisescht Parlament gewielt. 1986 an 1987 war hie Fraktiounsleader vun de Sozialisten am Parlament. Vun 1989 bis 1991 war hie President vun der Partei. 1989 gouf de Jorge Sampaio och zum Buergermeeschter vu Lissabon gewielt, a blouf dat bis 1995.

1996 huet hie fir d'Presidentewale kandidéiert, huet dës am 2. Tour gewonnen a gouf den 9 Mäerz vereedegt. 2001 gouf hie fir weider 5 Joer erëmgewielt.

2006 gouf den Aníbal Cavaco Silva säin Nofollger.

De Sampaio war duerno Member vum Portugisesche Staatsrot a Member vum Club of Madrid, enger Organisatioun vu fréieren demokratesch gewielte Staatscheffen a Premierministeren.

## Um Spaweck

* Dem Jorge Sampaio seng Websäit
Amerigo Vespucci

Den **Amerigo Vespucci**, gebuer den 9. Mäerz 1451 (verschiddene Quellen no 1452 oder 1454) zu Florenz a gestuerwen den 22. Februar 1512 zu Sevilla, war en Händler, Séifuerer an Entdecker. Wärend senge Faarten iwwer den Atlantik 1497 (ëmstridden), 1501-02 a 1503-04 huet hie grouss Deeler vun der Ostküst vu Südamerika exploréiert. A sengem Buch *[[Mundus Novus]]* huet hien duerno dovu geschriwwen. Ë.&nbsp;a. huet hien Nimm ginn, déi et bis haut gëtt (z.&nbsp;B. "Venezuela" - klengt Venedeg fir eng Siidlung, déi op Péil gebaut war).

1508 gouf hie vun der Kinnigin Juana vu Kastilien zum *Piloto Mayor* ernannt. Domat war hien zoustänneg fir de *[[Padrón Real]]*; d'Landkaart, op där all déi nei Entdeckunge festgehale goufen.

Well hien deen éischten Europäer war, deen d'Meenung vertrueden huet, et géif sech bei den Neieentdeckungen net just ëm "asiatesch" Inselen handelen, mä ëm en neie Kontinent, huet de Martin Waldseemüller 1507 op senger Weltkaart *[[Cosmographiae Introductio]]* de Kontinent "America" no him genannt - wat bis haut sou bliwwen ass.

## Literatur
* Germán Arciniegas:* América, 500 años de un nombre – Vida y época de Amerigo Vespucci.* Villegas Editores tercera edición, Bogotá 2002.
* Rudolf Eger: *Amerigo Vespucci. Das Abenteuer eines Entdeckers.* Melchert, Hamburg 1986, ISBN 3-87152-207-4.
* M. Fernández de Navarrete: *Viajes de Amerigo Vespucio.* Gráficas Reunidas, Madrid 1923.
* Luigi Ugolini: *Er gab Amerika den Namen. Leben und Zeit des Amerigo Vespucci.* Styria, Graz 1974, ISBN 3-222-10691-6.
* Robert Wallisch: *Der Mundus Novus des Amerigo Vespucci. Text, Übersetzung und Kommentar.* 2. Aufl., Verlag der Österreichischen Akademie der Wissenschaften, Wien 2006, ISBN 3-7001-3069-4.

## Um Spaweck
NGC 592

Den **NGC 592** ass en H-II-Gebitt an eng grouss Stärenassociatioun an der Galaxie Messier 33 am Stärebild Triangulum. D'H-II-Regioun läit vun der Äerd aus gesinn ongeféier 9' westlech vum Zentrum vum Messier&nbsp;33 a besteet aus zwéin helle Kären déi ongeféier 25" auserneeleien, mat schwaachen, ausgedeente Filamentstrukture ronderëm..
Den M33SNR21, deen am Röntgenliicht hellste bekannte Supernovarescht am Messier&nbsp;33, läit am baussenzege Beräich vum NGC&nbsp;592.

Den Objet gouf am Joer 1861 vum Heinrich Louis d'Arrest entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
Buren

**Buren** (vum afrikaanse Wuert *Boere*, wiertlech "Baueren") ginn zënter dem Enn vum 18. Joerhonnert déi Awunner aus Südafrika an Namibia genannt, déi Afrikaans - dat sech aus dem Hollänneschen entwéckelt huet - schwätzen an deenen hir Virfaren zënter 1652 aus Europa agewandert waren. Si selwer nenne sech *Afrikaner(s)* (fréier och alt *Kaphollänner* oder *Wäissafrikaner*).

Si hu sech ursprénglech an der Kapkolonie ëm de Kap vun der Gudder Hoffnung néiergelooss, déi zu der Nidderlännescher Ostindien-Kompanie (VOC) gehéiert huet. Ufanks vum 19. Joerhonnert hunn d'Briten d'Kapkolonie annexéiert, an en Deel vun de Buren huet sech no Norden an d'Land verzunn (dës Wanderung gouf Groussen Treck genannt), wou se déi sougenannt Burerepublike wéi Natalia, Transvaal an Oranje-Fräistaat gegrënnt hunn.

Natalia gouf schonn an der Mëtt vum 19. Joerhonnert eng brittesch Kolonie, déi zwou aner hunn awer eréischt am Zweete Burekrich 1899–1902 hir Onofhängegkeet verluer.

D'Bure ware bis 1945 virun allem Farmer a Véiziichter. Vill vun hinne si Calvinisten.

1925 gouf Afrikaans nieft dem Engleschen déi zweeet offiziell Amtssprooch an der Südafrikanescher Unioun.

D'Buren haten e groussen Afloss an der dominanter Nationaler Partei (resp. National Party) an an der Regierung, déi d'Apartheid ëmmer méi ausgewäit huet, ir se 1994 bei den éischten allgemengen a fräie Walen hir Dominanz verluer huet an d'Apartheid ofgeschaaft gouf.

## Um Spaweck
The Outlaw Josey Wales

**The Outlaw Josey Wales** ass en US-amerikanesche Film vum Clint Eastwood aus dem Joer 1976 nom Buch *Gone To Texas* vum Forrest Carter.

## Ëm wat geet et am Film?
E Western dee sech wärend an nom Sezessiounskrich an den USA ofspillt.

## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
The Last of the Mohicans (Film 1992)

**The Last of the Mohicans** ass en US-amerikanesch-brittesche Film vum Michael Mann aus dem Joer 1992 nom Roman mam selwechten Numm vum James Fenimore Cooper.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt no engem Roman vum James Fenimore Cooper eng Episod aus dem Krich vun de Fransousen déi zesumme mat den Indianer géint d'Englänner am Joer 1757 gekämpft hunn…

## Um Spaweck
Der letzte Mohikaner (Film 1965)

**Der letzte Mohikaner** ass en däitsch-italieenesch-spuenesche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1965 nom Roman mam selwechten Numm vum James Fenimore Cooper.

## Ëm wat geet et am Film?
Banditten an Irokese gräifen de Stamm vun de Mohikaner un a versichen déi all emzebrëngen. Schwéier verwonnt kann de Chingachgook dem Gemetzels entkommen…

## Um Spaweck
* De Film op Filmportal.de
Al di là della legge

** Al di là della legge** ass en däitsch-italieenesche Film vum Giorgio Stegani aus dem Joer 1968.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Pai fir Minnenaarbechter ass gestuel ginn an de Novak (Antonio Sabato) versicht dat Geld erëmzekréien…

## Um Spaweck
Arthur Honegger

Den **Arthur Honegger**, gebuer den 10. Mäerz 1892 zu Le Havre, a gestuerwen de 27. November 1955 zu Paräis, war e franséisch-schwäizerescher Komponist.

Hien huet eng 200 Wierker komponéiert; dat bekanntst dierft *[[Pacific 231]]* (1923) sinn, dat vum Geräisch vun enger Damplokomotiv inspiréiert ass. Hie war e bedeitende Vertrieder vun der *[[Groupe des Six]].*

Als Hommage huet d'Schwäizer Nationalbank hien op den 20-Frang-Billjeeë ofgebilt.

## Wierker (Auswiel)
* Szenesch Oratorien:
** *[[Le Roi David]]*, dramateschen/sinfonesche Psalm fir Spriecher, Soli, Chouer an Orchester (1921/1923)
** *Cris du Monde* (1931)
** *[[Jeanne d'Arc au bûcher]]*, nom Paul Claudel (1935/1950)
** *La danse des morts*, nom Paul Claudel (1940 [1938?])
** *Nicolas de Flue* (1940)
* Bibleschen Drama:
** *Judith*, Oper (1925)
* Operen:
** *Antigone*, Oper no der Tragedie vum Sophokles an der Adaptatioun vum Jean Cocteau (1927)
** *L'Aiglon* (1937)
* Operetten:
** *Les aventures du Roi Pausole* (1930)
** *La belle de Moudon* (1931)
** *Les petites Cardinales* (1938), zesumme mam Jacques Ibert
* Balleten:
** *Vérité-Mensonge* (1920)
** *Skating Rink* (1922)
** *Sous-marine* (1925)
** *Rose de métal* (1928)
** *Un oiseau blanc s'est envolé* (1937)
* 5 Sinfonien:
** 1. Sinfonie (1930)
** 2. Sinfonie fir Sträichorchester an Trompett ad libitum (1941)
** 3. Sinfonie *Symphonie liturgique* (1946) mam 2. Saz: *[[De profundis (Psalm)|De profundis]]*
** 4. Sinfonie *Deliciae Basilienses* (lat. *Basler Freuden*; 1946)
** 5. Sinfonie *Di tre re* (1950)
* aner Orchesterwierker
** *Pastorale d'été*, sinfonescht Gedicht fir e klengen Orchester (1920)
** *[[Pacific 231]]*, sinfonesche Saz Nr. 1 (1923)
** *[[Rugby (Honegger)|Rugby]]*, sinfonesche Saz Nr. 2 (1928)
** sinfonesche Saz Nr. 3 (1933)
* Filmmusek
** *[[Napoleon (1927)|Napoléon]]* (1926/27)
** *[[Das Ende der Welt (1930)|Das Ende der Welt]]*
** *L'Idée* (1934)
** *Crime et Chatiment* (1934)
** *[[Les Misérables (1934)|Les Misérables]]* (1934)
** *Der Dämon des Himalaya* (1934/35)
** *[[Mayerling (1936)|Mayerling]] (*1936)
** ** (1939)
** *[[Le journal tombe à cinq heures]]* (1942)
** *Mermoz* (1943)
* Kammermusek
** Sonatine fir Klarinett a Piano
** 3 Sträichquartetter
** Intrada fir Trompett a Piano
** Danse de la chèvre fir Solo Flütt, 1921
* Chouerwierker
** Kantaten
*** *[[Une Cantate de Noël]]* (1953; säi lescht Wierk)
** Lieder
* Schrëften
** *Je suis compositeur* Autobiographie (1951)

## Um Spaweck

* Arthur Honegger Websäit
Kierch Bëschrued

D**'Kierch zu Bëschrued** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Atertdall Sainte-Claire an zu der Gemeng Groussbus-Wal gehéiert.

D'Kierch huet als Patréiner den hellegen Dionysius (Denis), deem säi Fest den 9. Oktober gefeiert gëtt. 1901 gouf an der Kierch en neie Kräizwee opgestallt..

D'Kierch steet op der Haaptstrooss, dem CR307, zentral an der Uertschaft.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Groussbus, Osper
* D'Fënstere vun der Kierch vu Bëschrued op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Kirche Buschrodt 02.jpg|D'Kierch aus nordwestlecher Richtung gesinn
Kirche Buschrodt 04.jpg|De Kierchtuerm aus ëstlecher Richtung gesinn
Kirche Buschrodt 03.jpg|Agangsportal
Adolphe Kunnen

Den **Adolphe Kunnen**, gebuer den 23. Januar 1890 zu Wolz, a gestuerwen de 26. Abrëll 1956 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Magistrat a Member vum Staatsrot.

Am Dezember 1932 gouf hien den Nofollger vum Auguste Liesch als Direkter vun der Douane an ass dat bis den 1. Februar 1955 bliwwen

Hie war vum 23. Januar 1937 bis de 16. November 1945 Member vum Staatsrot.

## Gielercher
* 
*
Jules Chomé

De **Jules Chomé**, gebuer den 22. Mee 1835 zu Ettelbréck a gestuerwen den 13. Januar 1899 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Magistrat a Member vum Staatsrot.

De Jules Chomé huet zu Paräis (1856-1857) an zu Heidelberg (1858) Droit studéiert. Ufanks Oktober 1858 huet hien am Kader vun der *Collation des grades* säin Doktorat zu Lëtzebuerg gemaach an ass dono den 18. Oktober 1858 als Affekot vereedegt ginn. Am Juli 1869 gouf hien *Avocat général près la cour supérieure de justice*, am September 1875 *Conseiller près la cour supérieure de justice* an am Abrëll 1885 *Procureur général*.

Hie war vum 9. Abrëll 1884 bis de 14. Januar 1899 Member vum Staatsrot.

De Jules Chomé war de Fils vum Joseph Chomé an den Enkel vum Pierre François Chomé.

## Gielercher
* 
* Chevalier de l’Ordre de Charles III d’Éspagne 
* commandeur de l'Ordre de la Couronne d'Italie
* commandeur de l'Ordre du Lion Néerlandais
* chevalier de IIe classe de l'Ordre de la Couronne de Prusse
Croque-monsieur

E **Croque-monsieur** ass eng Zort Sandwich, deen aus zwou Tranchen Toastbrout besteet, tëschent déi eng Tranche gekachten Ham kënnt, an déi mat gerapptem Kéis baussendrop (Gruyère oder Emmental) iwwerbak ginn. Dacks gëtt de Croque-monsieur an engem spezielle Grillapparat deen engem Waffeleise gläicht an deen d'Brout e bëssen an eng Form presst, gebak. An deem Fall ass de Kéis net baussen drop, mä tëscht dem Brout an der Ham.

De Croque-monsieur ass 1910 op der Menüskaart vun engem Paräisser Bistro eng éischt Kéier opgedaucht. Am Marcel Proust sengem *[[A la recherche du temps perdu]]* vun 1918 gëtt e fir d'éischt an der Literatur ernimmt.

Wann op dat Ganzt nach e Spigelee drop zervéiert gëtt, schwätzt ee vun engem *Croque-madame*.
Héngeree

D**'Héngeree** (meeschtens just *Ee* genannt) ass d'Ee vum Hong an déngt biologesch der Erhalung vun der Aart. Als landwirtschaftlecht Produkt gëtt et vum Mënsch als Liewensmëttel benotzt.

Eeër kënne gekacht oder gebrode ginn, oder awer mat aneren Ingrediente vermëscht a viruverschafft, wéi z.&nbsp;B. beim Baken.

Wann en Ee just kuerz gekacht ass, datt den Dueder nach leefeg bannendran ass, dann ass et e *luesgekacht Ee* oder en *Zappee*. Wann een et méi laang kacht, da gëtt et en haart Ee. Ouschtereeër sinn haart Eeër, deenen hir Schuel bemoolt oder gefierft gouf.

En Ee dat gebrode gëtt, andeems een d'Eegiel ganz léisst, ass e *Spigelee*. Wann een d'Ee (oder e puer Eeër) mat engem Schnéibiesem oder enger Forschett verréiert oder opklappt, an et brot een dat dann, gëtt et eng Omelett. Wann een iwwer dem Broden dra réiert an e bësselche Mëllech mat derbäigëtt an d'Eeër bleiwen nach ganz liicht fiicht (oder schnuddeleg) dann ass et eng *Eeërtriwwel*.

D'Schuel vum Ee gëtt net matgiess.
Uranius Patera

Den **Uranius Patera** ass e Vulkan an der Tharsis-Regioun um Planéit Mars. Säi Krater huet e flaache Buedem an ass bal kreesronn. Et gëtt ugeholl, datt d'Plateauen ëm de Bierg, Auswërf vun den Tharsis Montes sinn.

Den Duerchmiesser ass ongeféier 114&nbsp;km grouss.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  MGS Mars Orbiter Laser Altimeter Carte topographique du quadrangle de Tharsis (USGS MC-09) Uewe riets op der Kaart ass den Uranius Mons an de Patera.
Marc Thewes

De **Marc Thewes**, gebuer den 21. Februar 1967, ass e lëtzebuergeschen Affekot a Member vum Staatsrot.

De Marc Thewes ass en Affekot deen am *Contentieux* spezialiséiert ass. Hien huet op der Kathoulescher Universitéit zu Léiwen op der London School of Economics studéiert. Hien ass zënter 1991 um Lëtzebuerger Barreau ageschriwwen an huet 1995 huet zesumme mam Pierre Reuter de Cabinet *Thewes et Reuter* gegrënnt.

Hien ass och um wëssenschaftlechen a redaktionellen Terrain aktiv a war ë.&nbsp;a. ee vun de Grënner vun den Annales du droit luxembourgeois, de Chefredakter vum Journal des tribunaux a Member vum Redaktiounscomité vum Bulletin d'information sur la jurisprudence dee vu Membere vum *Jonke Barreau* publizéiert gëtt.

Dem Marc Thewes seng politesch Karriär huet um Enn vun den 1980er ugefaangen an ass Mëtt der 90er Joren abrupt op en Enn gaangen. Hie war an där Zäit Generalsekretär vun der Chrëschtlech-Sozialer Jugend an och Member am Nationalkommitee vun der Partei. Bei de Gemengewalen 1991 huet hien an der Stad Lëtzebuerg kandidéiert, gouf awer net gewielt. Hien huet sech duerno nees ganz op seng Affekotenaktivitéit konzentréiert.

Nodeems et no de Chamberwale vum 20. Oktober 2013 zu enger Koalitioun ouni d'CSV koum, ass de Marc Thewes gefrot ginn, fir d'Strategie vun der CSV z'iwwerschaffen.

De 4. Februar 2015 ass de Marc Thewes Member vum Staatsrot ginn, als Nofollger vum Roger Molitor, deen Enn 2014 demissionéiert hat. Den 21. Mäerz 2024 ass hien du President vun där Institutioun ginn, als Nofollger vum Christophe Schiltz.

## Wierker
* Marc Thewes, La profession d'avocat au Grand-Duché de Luxembourg, Larcier, 2010, ISBN 9782804435738

## Um Spaweck
Alain Kinsch

Den **Alain Kinsch**, gebuer den 18. Juni 1971, ass e lëtzebuergesche Wirtschaftspréifer a Member vum Staatsrot.

Hien huet seng Karriär 1995 bei Arthur Andersen, ënner der Leedung vum Norbert Becker, ugefaangen. Déi Firma gouf an der Folleg vum Enron-Skandal, 2002 vun Ernst & Young, haut EY, iwwerholl. Hien huet do bis 2010 d'Private equity Branche geleet, a gouf du *Managing Partner* vun der Lëtzebuerger EY-Branche, a gläichzäiteg *Private equity fund leader* fir Europa, Afrika an de Mëttleren Osten.

Verwonnerung an och alt Kritik huet seng Bedeelegung un de Koalitiounsverhandlungen, am Virfeld vun der Regierung Bettel-Schneider, ervirgeruff, well hien zwar der DP nosteet, ma net bei de Chamberwale kandidéiert hat an och soss kee politescht Mandat hat.

Zanter dem 4. Februar 2015 ass den Alain Kinsch Member vum Staatsrot wou hien de Victor Gillen ersat huet. Zanter dem 17. Mäerz 2021 ass hie Vizepresident vun där Institutioun.

Den 11. Mee 2022 gouf hien dem Frank Wagener säin Nofollger als President vun der Bourse vu Lëtzebuerg.
Martine Solovieff

D**' Martine Solovieff**, gebuer de 5. Oktober 1957 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Juristin.
Si huet vun 1977 bis 1981 op der Universitéit Stroossbuerg Droit studéiert an dës Studie mat enger Maîtrise ofgeschloss, an nach ee Joer um Collège d'Europe zu Bruges e *Certificat des Hautes Études européennes* gemaach. Dono war si, vun 1982 bis 1985 Affekotin um Barreau vun der Stad Lëtzebuerg a gouf dunn Attachée de justice. Um Stater Parquet gouf si 1986 Substitut, 1992 Éischte Substitut an 1996 Substitut principal.

1999 gouf d'Martine Solovieff zum Avocat général ernannt, an 2005 zum Premier avocat général.

Si gouf am Februar 2015 vum Regierungsrot als Nofollgerin vum Robert Biever als Procureur général designéiert an den 1. Juli 2015 vereedegt; si huet hiert Amt den 1. August 2015 ugetrueden.

Zanter Juli 2023 ass si och Presidentin vum Conseil national de la justice, dee mam Akraafttriede vun der neier Verfassung agefouert gouf.

Mëtt August 2024 huet d'Martine Solovieff matgedeelt, datt si den 1. Februar 2025 a Pensioun geet.

## Um Spaweck
Giorgio Stegani

Den **Giorgio Stegani**, gebuer als *Giorgio Stegani Casorati* den 13. Oktober 1928 zu Mailand, ass en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
#### als Regisseur
* 1964: *[[Weisse Fracht für Hongkong]]*, Regie zesumme mam Helmut Ashley - Haaptacteuren: Maria Perschy, Horst Frank
* 1965: *[[Adiós gringo]]* - Haaptacteuren: Giuliano Gemma, Evelyn Stewart
* 1966: *[[Agente Logan - missione Ypotron]]* - Haaptacteuren: Luis Dávila, Gaia Germani
* 1967: *[[Colpo doppio del camaleonte d'oro]]* - Haaptacteuren: Mark Damon, Magda Konopka 
* 1967: *[[Gentleman Jo... uccidi]]* - Haaptacteuren: Anthony Steffen, Eduardo Fajardo
* 1968: *[[Al di là della legge]]* - Haaptacteuren: Lee Van Cleef, Antonio Sabato 
* 1971: *[[Il sole nella pelle]]* - Haaptacteuren: Ornella Muti, Luigi Pistilli 
* 1975: ** - Haaptacteuren: Antonio Sabato, Silvia Monti
* 1977: *[[Disposta a tutto]]* - Haaptacteuren: Eleonora Giorgi, Bekim Fehmiu

## Um Spaweck
How the West Was Won

**How the West Was Won** ass en US-amerikanesche Film vum John Ford, Henry Hathaway an George Marshall aus dem Joer 1962.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt an Episoden d'Eruewerung vum Weste vun den USA.

Episoden:
* *The Civil War* - Regie: John Ford 
* *The Rivers* - Regie: Henry Hathaway
* *The Plains* - Regie: Henry Hathaway
* *The Outlaws* - Regie: Henry Hathaway
**The Railroad* - Regie: John Ford

## Soss
Et si just zwéi Spillfilmer a Cinerama gedréint ginn *How the West Was Won* a *[[The Wonderful World of the Brothers Grimm]] * (1962) vum Henri Levin an George Pal

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
* De Film op DVDBeaver
Bain-Marie

De **Bain-Marie** (vum laténgeschen:*balneum Mariae*) ass eng Method déi a Laboratoiren, an der Liewensmëttelindustrie oder an der Kiche gebraucht gëtt fir Substanze lues a gläichméisseg opzehëtzen, ouni datt eppes ubrennt, oder ofzekillen oder fir se méi einfach op enger konstanter Temperatur ze halen. Par extension gëtt och d'Geschir dat dofir gebraucht gëtt, sou genannt.
Réviseur d'entreprise

E **Réviseur d'entreprise** ass zu Lëtzebuerg an an der Belsch en onofhängegen an onparteieschen Expert, deen de Joresbilan an d'Comptabilitéit vun enger Firma kontrolléiert a kommentéiert an iwwerpréift, ob se konform zur Realitéit an zu de Prinzippie vun der Comptabilitéit sinn.
Kierch Kéiber

D**'Kierch zu Kéiber** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Atertdall Sainte-Claire, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Groussbus-Wal gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Lukas, deem säi Fest den 18. Oktober gefeiert gëtt.

D'Kierch steet am Duerfzentrum op der Haaptstrooss (rue Théodore Welbes), dem CR306, nieft der Schoul. Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Zur fréierer Par Randschelt hunn ausser der Filialkierch vu Kéiber och nach d'Parkierch vu Randschelt, d'Kapell vun Heeschpelt an d'Filialkierch vu Gréiwels gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Groussbus, Osper
* Websäit vum fréiere Parverband Groussbus
* D'Fënstere vun der Kierch vu Kéiber op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Kirche Kuborn 02.jpg|D'Kierch aus westlecher Richtung gesinn
Kirche Kuborn 03.jpg|Agangsportal
Jean-Baptiste Didier (1874)

Den **André Jean-Baptiste Didier**, gebuer de de 5. Januar 1874 zu Roudemer an do gestuerwen de 25. Juli 1946, war e lëtzebuergesche Politiker (Rietspartei).

Bei de Chamberwale vum 1. Mäerz 1925 gouf hien als Deputéierten an d'Chamber gewielt.

Hie war Buergermeeschter vun der Gemeng Roudemer vun 1929 bis zu senger Demissioun duerch Arrêté grand-ducal vum 4. Abrëll 1945.

Säi Papp de Jean-Baptiste Didier, war och Deputéierten a Buergermeeschter vu Roudemer.

## Gielercher
* 
* Officier du Mérite agricole
François Erpelding (Eisebunner)

De **François Erpelding**, gebuer den 22. Oktober 1879 zu Holzem a gestuerwen den 2. Februar 1961 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Eisebunner a Politiker (Aarbechterpartei).

Hie gouf bei de Chamberwale vum 26. Oktober 1919 als Deputéierten am Walbezierk Norden an d'Chamber gewielt a bei de partielle Chamberwale vum 28. Mee 1922 zeréckgewielt. Bei de Chamberwale vum 1. Mäerz 1925 gouf hien als éischtgewielten aus dem Walbezierk Norden erëmgewielt. Bei de Partielle Chamberwale vum 7. Juni 1931 gouf hien als Deputéierten am Walbezierk Norden an d'Chamber rëmgewielt, geneesou wéi bei de Partielle Chamberwale vum 6. Juni 1937**.**

Am November 1944 bei der interner Epuratioun vun der Aarbechterpartei gouf him geroden net méi an der Chamber matzeschaffen a sech aus der Politik zeréckzezéien. Et gouf awer ni eng juristesch Prozedur géint hien an d'Weeër geleet.

## Literatur
* Bodry, A. & Fayot, B., 2016. *120 Jor sozialistesch Deputéiert an der Lëtzebuerger Chamber (1896 - 2016): dictionnaire biographique des députés socialistes à la Chambre des députés.* La mémoire socialiste, Luxembourg, 329 S. [François Erpelding, S. 71] ISBN 978-2-919908-11-0.
NGC 858

Den **NGC 858** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ SB(rs)c? am Stärebild Cetus. D'Galaxie ass ronn 575 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun ongeféier 210.000 Liichtjoer.

Et gëtt diskutéiert, ob den NGC 858 mat der Galaxie 2MASXJ02123376-2228092, och als "NGC 858-2" bezeechent, a gravitativer Bezéiung steet. Ob d'Galaxien awer wierklech eng physesch Koppel oder nëmmen eng *optesch Koppel* sinn, ass onbekannt.

Den Objet gouf am Joer 1886 vum Francis Preserved Leavenworth entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Artikel a Biller zu NGC 858 op wikisky.org
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
*  SEDS
Kapell Heeschpelt

D**'Kapell zu Heeschpelt** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Atertdall Sainte-Claire, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Groussbus-Wal gehéiert.

D'Kapell ass de Véierzéng Nouthëllefer geweit, deenen hiert Fest de 27. Abrëll gefeiert gëtt.

D'Kapell steet am Duerfzentrum an der Kierchestrooss (*rue de l'église*), nieft der Schoul. Virun der Kapell, nieft dem Agank, steet e Weekräiz.

Zur Par Randschelt gehéieren ausser der Kapell vun Heeschpelt och nach d'Parkierch vu Randschelt, d'Filialkierch vu Kéiber an d'Filialkierch vu Gréiwels.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Groussbus, Osper
* Websäit vum fréiere Parverband Groussbus
* D'Fënstere vun der Kapell vun Heeschpelt op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Kapelle Heispelt 01.jpg|D'Kapell aus südëstlecher Richtung gesinn
Kapelle Heispelt 03.jpg|Agangsportal
Wegkreuz Kapelle Heispelt 01.jpg|Weekräiz virun der Kapell vun Heeschpelt
Iwan IV. vu Russland

Den **Iwan IV. Wassiljewitsch, de Schrecklechen** (ru: Ива́н (Иоа́нн) Васи́льевич Гро́зный - eigentlech z'iwwersetzen als *dee Strengen* an net *dee Schrecklechen*), gebuer de 25. August 1530 zu Kolomenskoje, a gestuerwen den  zu Moskau, war deen éischte Groussfierscht vu Moskau, dee sech zum Zar vun der ganzer Rus kréine gelooss huet. Hie kënnt fiktiv aus der Fierschtefamill vun de Kiewer Rurikiden.

Seng Eltere waren de Groussfierscht Wassili III. a seng Fra d'Helena Glinskaja.

Den Iwan IV. huet d'Verwaltung, d'Gesetzer an d'Arméi am Fong reforméiert, an doduerch d'Zentralgewalt méi staark gemaach. Hien huet och den niddregen Déngschtadel op Käschte vun de mächtege Bojare méi staark gemaach.

Ënner senger Herrschaft huet sech d'Zarentum Russland wäit no Osten an no Süde verbreet, haaptsächlech op Käschte vun den tataresche Khanate Kasan, Astrachan a Sibirien, fir sou zu engem multiethneschen a multikonfessionelle Staat vun iwwer 4 Millioune km² ze ginn.

De Livlännesche Krich deen e gefouert huet, huet zu kengem positive Resultat gefouert, an och den interne Terror (Opritschnina) hunn d'Land geschwächt.

Den Iwan gëtt als ee komplexe Personnage beschriwwen, intelligent a fläisseg, deen d'Konscht an Handel ënnerstëtzt huet, ma heiansdo och rosen a gewalttäteg, mat Ausbréch vun enger paranoider Geeschteskrankheet. Sou huet hien z.&nbsp;B. säi Jong an Nofollger, den Tsarewitsch Iwan Iwanowitsch, am Sträit doutgeschloen.

## Literatur
* Grey, Ian: *Ivan The Terrible*. Hodder & Stoughton Ltd., London 1965 (däitsch: *Iwan der Schreckliche – Die Biographie*. Rowohlt Verlag GmbH, Reinbek 1988; Patmos Verlag GmbH & Co. KG Albatros Verlag, Düsseldorf 2002, ISBN 3-491-96064-9).
* Jena, Detlef: *Ivan IV. Wassiljewitsch – der Schreckliche 1547–1584* in: *Die russischen Zaren in Lebensbildern* Verlag Styria, Graz, Wien, Köln 1996, ISBN 3-222-12375-6.
* Kämpfer, Frank: *Ivan (IV.) der Schreckliche 1533–1584* in: Torke, H.-J. (Hrsg.): *Die russischen Zaren: 1547–1917* Beck Verlag, München 1995, S. 27–49, ISBN 3-406-38110-3.
* Neumann-Hoditz, Reinhold: *Iwan der Schreckliche*. Rowohlt Taschenbuch Verlag, Reinbek 1990, ISBN 3-499-50435-9.
* Skrynnikow, Ruslan G.: *Iwan der Schreckliche und seine Zeit*. C. H. Beck Verlag, München 1992, ISBN 3-406-36492-6.
* Torke, Hans-Joachim: *Die russischen Zaren 1547–1917*. C. H. Beck-Verlag, 3. Aufl., München 2005, ISBN 3-406-42105-9.
* Robert Payne: *Iwan der Schreckliche*, Carl Habel Verlag, Darmstadt 1975.

## Um Spaweck
Eric Clapton

Den **Eric Patrick Clapton**, CBE, gebuer den 30. Mäerz 1945 zu Ripley, an England, ass e brittesche Museker, Singer-Songwriter a Gittarist.

A veschiddene Lëschte gëtt hien zu mat deene beschten oder aflossräichste Gittaristen iwwerhaapt gezielt.

Hien huet an den 1960er Joren ufanks mat The Yardbirds gespillt, ier e bei de John Mayall & the Bluesbreakers geweiesselt ass, eng Bluesband. Cream war déi nächst Band, an där e matgespillt huet, zesumme mam Drummer Ginger Baker an dem Bassist Jack Bruce. Bei *Cream* war säi Stil staark vum JJ Cale an dem Bob Marley beaflosst. Seng Versioun vum Marley sengem "I Shot the Sheriff" huet mat bäigedroen, de Reggae allgemeng bekannt ze maachen. Vum JJ Cale huet hie *Cocaine* an *After Midnight* gecovert.

An den 1970er an 1980er Joren hat de Clapton vill Problemer mat Alkohol an Heroin.

Zwee vum Clapton senge bekanntst Lidder si *[[Layla]]* déi e mat der Band Derek and the Dominos opgeholl huet, an dem Robert Johnson säi *[[Cross Road Blues|Crossroads]]*, (mat Cream opgeholl). Och vill Resonanz hat 1991 säi Stéck *[[Tears in Heaven]]*, dat e geschriwwen hat, wéi säi Jong Conor gestuerwen ass, an dat um Album *[[Unplugged (Eric Clapton)|Unplugged]]* erauskoum.
 
Den Eric Clapton huet nieft aneren Auszeechnungen 18-mol e Grammy Award gewonnen an ass deen eenzegen, deen dräimol an d*'Rock and Roll Hall of Fame* opgeholl gouf: als Solomuseker, an als Member vun The Yardbirds a Cream.
Eugène Steichen

Den **Eugène Steichen**, gestuerwen de 27. Januar 1936 am Alter vu 67 Joer an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.

Hie gouf bei de Chamberwale vum 26. Oktober 1919 als Deputéierten an d'Chamber gewielt.

## Gielercher
* 
* 
* Chevalier de la Couronne d'Italie
* Chevalier de la Couronne d'Autriche
Sils Maria (Film)

**Sils Maria** ass e franséisch-däitsch-belsch-Schwäizer Film vum Olivier Assayas aus dem Joer 2014.
## Ëm wat geet et am Film?
Déi international bekannt Schauspillerin Maria Enders (Juliette Binoche) soll eng Roll an engem Stéck vum Auteur Wilhelm Melchior iwwerhuelen. Si zitt sech op Sils Maria mat hirer Assistentin (Kristen Stewart) zeréck fir do hir Roll ze léieren.
## Auszeechnungen
* 2014: Louis-Delluc Präis

## Um Spaweck
* De Film op Filmportal.de
Gemma Bovery (Film)

**Gemma Bovery** ass e franséische Film vun der Anne Fontaine aus dem Joer 2014 nom Roman mam selwechten Numm vum Posy Simmonds.
## Ëm wat geet et am Film?
D'Gemma (Gemma Arterton) an hire Mann de Charlie Boverie (Jason Flemyng) verloosse London a kafe sech en Haus an der Normandie. Hiren Noper de Bäcker Martin Joubert (Fabrice Luchini) gëtt sech vill mat Literatur of. Hie stellt direkt, inspiréiert duerch d'Nimm vu sengen neien Noperen, Vergläicher u mat de Personnagen aus dem Gustave Flaubert sengem Roman *Madame Bovary*...

## Um Spaweck
* Fotoen aus dem Film op outnow.ch
Gemma Arterton

D**'Gemma Christina Arterton**, gebuer den 2. Februar 1986 zu Gravesend, Kent, ass eng englesch Schauspillerin.

## Filmographie
#### Kino
* 2007: *[[St. Trinian's]]* - Regie: Oliver Parker, Barnaby Thompson - Haaptacteuren: Talulah Riley, Rupert Everett
* 2008: *[[Three and Out]]* - Regie: Jonathan Gershfield - Haaptacteuren: Mackenzie Crook, Colm Meaney
* 2008: *[[RocknRolla]]* - Regie: Guy Ritchie - Haaptacteuren: Gerard Butler, Tom Wilkinson
* 2008: *[[Quantum of Solace]]* - Regie: Marc Forster - Haaptacteuren: Daniel Craig, Olga Kurylenko, Mathieu Amalric
* 2009: *Perfect* (Kuerzfilm) - Regie: Christopher Obi 
* 2009: *[[The Boat That Rocked]]* - Regie: Richard Curtis - Haaptacteuren: Michael Hadley, Charlie Rowe
* 2009: *[[The Disappearance of Alice Creed]]* - Regie: J Blakeson - Haaptacteuren: Martin Compston, Eddie Marsan
* 2009: *[[St. Trinian's 2: The Legend of Fritton's Gold]]* - Regie: Oliver Parker, Barnaby Thompson - Haaptacteuren: Rupert Everett, Colin Firth
* 2010: *[[Clash of the Titans]]* - Regie: Louis Leterrier - Haaptacteuren: Sam Worthington, Liam Neeson, Ralph Fiennes
* 2010: *[[Prince of Persia: The Sands of Time]]* - Regie: Mike Newell - Haaptacteuren: Jake Gyllenhaal, Ben Kingsley
* 2010: *[[Tamara Drewe]]* - Regie: Stephen Frears - Haaptacteuren: Roger Allam, Bill Camp
* 2011: *Astonish Me* (Kuerzfilm) - Regie: Charles Sturridge 
* 2012: *It's Getting Late* (Kuezfilm) - Regie: Massy Tadjedin 
* 2012: *[[Byzantium]]* - Regie: Neil Jordan - Haaptacteuren: Saoirse Ronan, Barry Cassin
* 2012: *[[Song for Marion]]* - Regie: Paul Andrew Williams - Haaptacteuren: Terence Stamp, Vanessa Redgrave
* 2013: *[[Hansel & Gretel: Witch Hunters]]* - Regie: Tommy Wirkola - Haaptacteuren: Jeremy Renner, Famke Janssen
* 2013: *[[Runner Runner]]* - Regie: Brad Furman - Haaptacteuren: Justin Timberlake, Ben Affleck
* 2014: *[[The Voices]]* - Regie: Marjane Satrapi - Haaptacteuren: Ryan Reynolds, Anna Kendrick
* 2014: *[[Gemma Bovery (Film)|Gemma Bovery]]* - Regie: Anne Fontaine - Haaptacteuren: Fabrice Luchini, Jason Flemyng

## Um Spaweck
Nicolas Klein

Den **Nicolas Klein**, gestuerwen den 29. Abrëll 1931 zu Rued (Ell), war e lëtzebuergesche Politiker.

Hie war ëm d'1910er an d'1920er Joere Buergermeeschter vun der Gemeng Ell.

Hie gouf bei de Chamberwale vum 26. Oktober 1919 als Deputéierten an d'Chamber gewielt a bei de partielle Chamberwale vum 28. Mee 1922 erëmgewielt.

## Gielchen
*
Gemeng Roudemer

D**'Gemeng Roudemer** war bis den 31. Dezember 1978 eng lëtzebuergesch Gemeng am Kanton Gréiwemaacher. Si ass du mat der Gemeng Jonglënster fusionéiert. Haaptuert war d'Uertschaft Roudemer.

## Uertschaften a Lieu-diten an der fréierer Gemeng
**Uertschaften:**
*Beidler, 
*Eescheler,
*Gonnereng,
*Roudemer.

**Lieu-diten**

## Geschicht

### Fusioun
Bis den 1. Januar 1979 bei der Fusioun mat der Gemeng Jonglënster war Roudemer eng eegestänneg Gemeng.  

### Buergermeeschteren

Buergermeeschtere vun der fréierer Gemeng Roudemer waren:

* 1843 - 1845: N. Koner
* 1845 - 1849: Fr. Weydert
* 1849 - 1854:: N. Schmit
* 1854 - 1877: N. Wirtz
* 1877 - 1906: Jean-Baptiste Didier
* 1906 - 1908: J. B. Sinner
* 1908 - 1929: Joh. Weydert
* 1929 - 1945: Jean-Baptiste Didier II
* ... 
* ... - 1978: ...

## Kuckt och
* Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen
C'era una volta il West

** C'era una volta il West** ass en italieenesch-US-amerikanesch-spuenesche Film vum Sergio Leone aus dem Joer 1968.
## Ëm wat geet et am Film?
Dräi Männer stinn op enger Gare a waarden op en Zuch. Den Zuch leeft an d'Gare an. Ee Mann klëmmt aus dem Zuch, dee fänkt un op enger Mondharmonika ze spillen.Et kéint zu enger Schéisserei, déi dräi Manner ginn erschoss an de Mann mat der Harmonika gëtt verwonnt.

De Peter McBain, deen eng Farm zu Sweetwater huet, gëtt vun Handlaanger vun der Eisebunnsgesellschaft zesumme mat sengen dräi Kanner erschoss.

…

## Um Spaweck
* De Film op DVDclassic
* De Film op Filmzentrale
Aldringerschoul

D**'Aldringerschoul** war eng Primärschoul an der Stad; se louch op der Plaz tëscht dem Boulevard Royal an der Aldringerstrooss, virum Postgebai, do wou vun 1977 bis 2015 d'Busgare "Hamilius" war.

## Historesches
Am Joer 1881 gouf d'Schoulflicht zu Lëtzebuerg agefouert an et huet missen - nieft deem an der Jofferegässel - en neit Schoulgebai gebaut ginn, fir all d'Kanner aus den neie Quartieren am Weste vun der Stad kënnen z'ënnerriichten.

Mat Ënnerstëtzung vum Félix Narjoux, engem Paräisser Expert um Gebitt vum Bau vu Schoulgebaier, huet de Stadarchitekt Antoine Luja dat neit Schoulgebai 1881 geplangt dat dunn tëscht 1882 an 1884 gebaut gouf.

D'Schoul gouf symmetresch gebaut, mat zwéin identesche Flilleken, ee fir d'Meedercher an ee fir d'Jongen. D'Gebai am neoklassizistesche Stil hat zwéi Stäck an eng Mansard an där en Zeechesall amenagéiert war; am Keller war en Turnsall.

No den hygienesche Virschrëfte vum *Collège Médical* haten déi 18 Klassesäll all grouss Fënstere fir d'Dagesliicht eran ze loossen an déi héich Zëmmeren hunn et zudeem méiglech gemaach, datt eng gutt Loftzirkulatioun am Gebai war. Toilette goufen et grad sou gutt an der Schoul wéi och an den Häff. Laanscht dem boulevard Royal war e Virgäertchen, deen awer nëmme vum Léierpersonal huet dierfe benotzt ginn.

D'Gebai huet duerch seng Dimensioun a säi Volume un eng Kasär erënnert, absënns well och nach eng héich Mauer ronderëm dem Gebai war; dës Mauer gouf dunn 1927 duerch e Gelänner ersat.

Tëscht dem 30. August an dem 28. September 1914 hat déi däitsch Arméi hire *Quartier Général* an der Schoul opgeschloe fir vun do aus d'Marneschluecht ze plangen. Nom Zweete Weltkrich war an engem Deel vun der Schoul de *Centre d'accueil pour les rapatriés* installéiert.

D'Schoul gouf am Mee 1974 ofgerappt fir do de Bau vun enger Busgare z'erméiglechen.

## Literatur
* Christian Aschman, Joanna Grodecki, Robert L. Philippart Lëtzebuerg moderne: Liebeserklärung an die Hauptstadt S. 124-125, Édition Maison Moderne, 2013, ISBN 978-99959-33-07-4.
* Jean Probst, „L'école de la rue Aldringen“ an ons stad Nr. 20, S. 16, 1985

## Um Spaweck

* Der "Aldringen” im Wandel der Zeit op wort.lu de 27. Mäerz 2019 an ënnert dem Titel „Eine Frage der Perspektive - Der Stadtteil rund um den „Aldringen“ im Wandel der Zeit“ an der Drockversioun vum Luxemburger Wort vum 27. Mäerz 2019, S. 24-25
Nicolas Meyers (1871)

De Jean **Nicolas Meyers**, gebuer den 30. August 1871 zu Bauschelt an do gestuerwen den 31. Mee 1935, war e lëtzebuergesche Politiker (Rietspartei).

Hie war vun 1918 bis zu sengem Doud Buergermeeschter vun der Gemeng Bauschelt.

Hie gouf bei de Chamberwale vum 26. Oktober 1919 als Deputéierten an d'Chamber gewielt. Bei de partielle Chamberwale vum 28. Mee 1922 a bei de Chamberwale vum 1. Mäerz 1925 gouf hien erëmgewielt.

## Gielchen
* Ordre de la couronne de chêne
Kierch Néngsen

D**'Kierch zu Néngsen** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Öewersauer Saint-Pirmin, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Esch-Sauer gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Markus, deem säi Fest de 25. Abrëll gefeiert gëtt.

D'Kierch steet am Duerfzentrum op der Haaptstrooss, dem CR307.

Den 9. September 2021 gouf d'Kierch proposéiert, als nationaalt Monument klasséiert ze ginn. Begrënnt gouf dat wéinst dësen Elementer: déi stenge Rumm vun der Dir vum Klackentuerm, d'Agankspaart am barocke Stil, den Tuerm vun 1870 mat den zwou Klacken "Saint-Marc" a "Marie" vun 1880, véier Fënsteren am neo-romanesche Stil, Molereien aus dem 16. a 17. Joerhonnert, Holzskulpture vu véier Hellegen, de Chouer am Kräizrëppegewëllef, d'Wope vun den Häre vu Grümmelscheid an den Ofschlossstee vun enger Sail mat engem Mënschekapp, deen am Volleksmond Juddekapp genannt gëtt.

Den 5. Abrëll 2022 gouf si dann och als Nationaalt Kulturierwe klasséiert.

## Geschicht
Bis de 7. Mee 2017 war d'Kierch vun Néngsen d'Filialkierch vun der Par Ënsber, déi zum Parverband Öwersauer, Sankt Pirmin, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Zur fréierer Par Ënsber huet ausser der Filialkierch vun Néngsen och nach d'Parkierch vun Ënsber an d'Kapell vu Lëlz gehéiert.

## Biller

Kirche Neunhausen 02.jpg|D'Kierch aus ëstlecher Richtung gesinn
Kirche Neunhausen 04.jpg|D'Kierch mat der Sakristei aus ëstlecher Richtung gesinn
Kirche Neunhausen 03.jpg|Agangsportal am Kierchtuerm


## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
* D'Kierch op der Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
Nicolas Ludovicy

Den **Nicolas Ludovicy** (II), gebuer 1861, a gestuerwen den 1. Mäerz 1947 an der Fiels am Alter vu 85 Joer, war e lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.

Säi Papp, deen och Nicolas Ludovicy (I) housch, hat an der Fiels eng Spënnerei a Fierwerei fir Woll opgeriicht. Hien huet dës virugefouert, bis se 1914 zougemaach huet. 

Hie gouf 1904 fir d'éischt als Deputéierte gewielt an ass bis 1930 an der Chamber bliwwen. Hie gouf bei de Chamberwale vum 26. Oktober 1919 als Deputéierte gewielt an och bei de partielle Chamberwale vum 28. Mee 1922 confirméiert. Bei de Chamberwale vum 1. Mäerz 1925 gouf hien nees erëmgewielt.

Hie war vum 8. Januar 1918 bis 1921 Buergermeeschter vun der Gemeng Fiels.

## Gielchen
*
Aeroplane Cemetery

Den **Aeroplane Cemetery** ass en Zaldotekierfecht mat brittesche Gefale vum Éischte Weltkrich an der belscher Stad Ipren. Et ass e Commonwealth-Kierfecht op deem 1.105 Zaldoten aus dem Commonwealth begruewe leien, wouvun der 636 net bekannt sinn.

De Kierfecht gouf vum Reginald Blomfield geplangt an huet eng Fläch vun 41,59 Ar. E läit ronn 4 Kilometer nordëstlech vum Zentrum vun Ipren um *Zonnebeekseweg* an 350 Meter vum franséischen Zaldotekierfecht Saint-Charles de Potyze.

De Kierfecht ass rechteckeg an hannen an der Mëtt steet en Afferkräiz. Laanscht d'Mauer am Oste steet en Erënnerungssteen a laanscht déi am Westen eng Kapell.

De Kierfecht krut säin Numm well op der Plaz wou d'Afferkräiz steet 1915 e brittesche Fliger erofgefall war. 
## Um Spaweck

* Aeroplane Cemetery op der Websäit CWGC (Commonwealth War Graves Commission)
* Aeroplane Cemetery Websäit wo1.be
Alfred Lefèvre

Den **Alfred Lefèvre**, gebuer 1866 zu Warnant-Dreye, a gestuerwen 1958, war e belschen Entreprener.

Hien huet als einfache Bauaarbechter ugefaangen, ma konnt sech zu Esch-Uelzecht, wuer en 1889 higeplënnert ass, an dat deemools säin éischte Bau-Boom erlieft huet, séier en Numm maachen. 1910 gouf hie chargéiert, d'Iwwerdeckelung vun der Uelzecht (ënner der haiteger Uelzechtstrooss) auszeféieren, an 1912 huet hien d'Stolwierk op Arbed Esch-Schëffleng gebaut. E puer Haiserbléck an der Uelzechtstrooss hunn him gehéiert.

Och déi haiteg Brillstrooss huet hien urbaniséiert, si war ufanks no him genannt ginn.

Hien huet och d'Abtei Saint-Maurice vu Klierf an d'Franziskanerkierch (*Paterekierch*) zu Esch gebaut.

An der Stad Lëtzebuerg huet hien den Hotel Alfa gebaut (Architekt: Léon Bouvart).

Hie war de Papp vum Julien Lefèvre.

Zu Esch gëtt eng nei Strooss op der Rouder Lëns, déi nach am Bau ass, no him genannt. Och e Restaurant, deen an engem Haus ass, dat hien 1897 baue gelooss hat, dréit säin Numm (*Maison Lefèvre*).

## Literatur
* Denis Scuto: "Un soupçon d'Amérique", in: Lorang, Antoinette & Denis Scuto: *La maison d'en face - Das Haus nebenan*. Esch-sur-Alzette, Éditions Le Phare, 1995, S. 63-66.
Kapell Lëlz

D**'Kapell zu Lëlz** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Öewersauer Saint-Pirmin, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Esch-Sauer gehéiert.

De Patréiner vun der Kapell ass den hellege Vältes (Valentin), deem säi Fest de 14. Februar gefeiert gëtt. 
 
D'Kapell steet am Duerfzentrum op der Haaptstrooss.

De 5. August 2024 gouf s'als national Kulturierfschaft klasséiert.

## Geschicht
Lëlz huet fréier zur Par Eschduerf gehéiert (aner Quelle soe Par Kauneref). Zanter 1806 a bis de 7. Mee 2017 war d'Kapell vu Lëlz eng Kapell vun der Par Ënsber, déi zum Parverband Öwersauer, Sankt Pirmin, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Zur Par Ënsber huet ausser der Kapell vu Lëlz och nach d'Parkierch vun Ënsber an d'Filialkierch vun Néngsen gehéiert.

D'Architektur vun der 1760 nei gebauter Kapell ass mat hirem iwwereck gebauten aachteckegen Tiermchen um Daach typesch fir d'Kierchegebaier vum 18. Joerhonnert an der Géigend vum haitege Stauséi (Pirminuskapell zu Kauneref, Kapell Léifreg, Kräizkapell Esch-Sauer, Kapell Heeschpelt, Kapell Mëtscheed).

D'Kapell huet e polychroméierte Barockaltor vum Jean-Georges Scholtus vu Baaschtnech mat an der Mëtt enger wäertvoller Madonna. Eppes Besonnesches un dësem Altor ass, datt en en dréibaren Tabernakel huet mat dräi verschiddenen Hannergrënn: gold, blo a rout. Interessant ass och, datt op den zwou Säite vum Altor jeeweils eng Plaz als Beichtstull virgesinn ass, woubäi de Paschtouer hannert dem Altor an der Sakristei setzt. Op der lénkser Säit, der Fraesäit, si fangerdéck ronn Lächer an der Holztäfelung an op der rietser, der Männersäit, si vill méi grouss véiereckeg Lächer fir ofzetrennen. Iwwer de Sakristeidiere sti vum selwechte Meeschter Statue vum hellege Victor a vum hellege Vältes. Iwwer dem Altor, steet d'helleg Lucia, op hirer rietser Säit den hellege Simon an op der lénkser den hellege Judas Thaddäus.
Den Altor gouf ëm 1975 vum Jean Oestreicher vu Wolz restauréiert. De Kräizwee staamt aus der Kierch vun Ënsber.

Bannen an der Sakristei an der Dier vum Schaf hänken déi handgeschriwwen Obligatioune déi d'Paschtéier vun Eschduerf an der Lëlzer Kapell ze respektéieren hunn.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin
* D'Kapell op der Websäit vun der Par Öewersauer Saint-Pirmin


Kapelle Lultzhausen 02.jpg|D'Kapell aus westlecher Richtung gesinn
Lultzhausen, kapel foto2 2014-069-14 09.31.jpg|D'Kapell aus nordëstlecher Richtung gesinn
Kapelle Lultzhausen 03.jpg|Agangsportal
Kapelle Lultzhausen 04.jpg|Banneraum vun der Kapell
Kapelle Lultzhausen 06.jpg|Den Altor
Kapell Lelz obligationes orig insitu.jpg|D'Schafendier mat den Obligatiounen
Kapell Lelz obligationes orig.jpg|D'Obligatiounen am Original
Kapell Lelz obligationes transcr.jpg|D'Obligatiounen an der Transkriptioun