1963

D'Joer **1963** huet op engem Dënschdeg ugefaangen. Et war kee Schaltjoer.

## Evenementer
### Europa
* 14. Januar: De franséische Staatspresident Charles de Gaulle deelt mat, hie géif e Veto aleeën, wann iwwer de Bäitrëtt vu Groussbritannien zu der EG gestëmmt géif.
* 22. Januar: De Charles de Gaulle an de Konrad Adenauer ënnerschreiwen den Élysée-Traité.
* 28. Abrëll: Den éisträichesche Bundespresident Adolf Schärf (SPÖ) gëtt erëmgewielt.
* 26. Juni: Den John F. Kennedy besicht West-Berlin a seet an enger Ried „*Ich bin ein Berliner*“.
* 30. Juni: Den Giovanni Battista Enrico Antonio Maria Montini gëtt als Paul VI. zum Poopst ernannt.
* 26. Juli: Äerdbiewen zu Skopje, Jugoslawien, zirka 1.100 Doudeger.
* 15. Oktober: De Konrad Adenauer trëtt als Bundeskanzler zeréck
* 16. Oktober: De Ludwig Erhard gëtt 2. Bundeskanzler vun der Bundesrepublik Däitschland.
* 22. Dezember: Ufank vun engem Biergerkrich op Zypern, well griichesch Extremisten tierkesch Awunner massakréiert hunn. (Zypernkonflikt).
* : An de belluneseschen Alpen (Italien) falen 260 Mio. Kubikmeter Buedem an de Vajont-Stauséi. D'Uertschaft Longarone mat hire knapps 2000 Awunner gëtt duerch déi riseg Waasserwell, déi iwwer de Bord vun der Staumauer gehäit gouf, komplett ausradéiert.

#### Lëtzebuerg

* D'Stad Lëtzebuerg feiert 1000 Joer.
* 29. Mäerz: 180 Uebstproduzente vun der Musel an der Ënnersauer grënnen eng Qualitéitsgenossenschaft, d**[[Luxfruit]]''.
* [[12. Mee]]: D'[[Luxair]] deeft hiren éischten eegene Fliger, eng [[Fokker F-27 Friendship]] op den Numm ''[[Henri vu Lëtzebuerg|Prince Henri]]''.
* [[20. Juni]]: Première am [[Groussen Theater vun der Stad Lëtzebuerg|neie Stadtheater]] vum [[Norbert Weber]] sengem historeschen Drama ''[[Jean Chalop]]''.
* [[20. Juni]]: De Grondstee fir d**Groussherzogin-Charlotte-Bréck* gëtt geluecht.
* [[23. Juni]]: De [[Lëtzebuerger Nationalfeierdag]] gëtt fir d'éischt am [[Summer]] gefeiert, amplaz am [[Wanter]].
* [[26. September]]: Zu [[Esch-Uelzecht]] gëtt den Eisebunnsviadukt ageweit.
* : De Vizepresident vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], de [[Lyndon B. Johnson]], ass op Staatsbesuch.

=== Afrika ===
* [[13. Januar]]: Den éischte Staatspresident vun [[Togo]] [[Sylvanus Olympio|Sylvanus Épiphanio Olympio]] gëtt bei engem [[Putsch]] ermuert.
* [[11. Juli]]: Bei enger Razzia a [[Südafrika]] gi vill [[African National Congress|ANC]]-Leaderen, dorënner den [[Nelson Mandela]], festgeholl.
* [[2. August|2.]]-[[4. August]]: D'[[Front fir d'Befreiung vun der Cabinda-Enklav]] (FLEC) gëtt gegrënnt
* : [[Nigeria]] gëtt eng Republik.
* [[10. Dezember]]: [[Sansibar]] gëtt en onofhängegt Sultanat.
* [[12. Dezember]]: [[Kenia]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg; De [[Jomo Kenyatta]] gëtt éischte Premierminister.

=== Amerika ===
==== USA ====

* [[28. August]]: Beim „Marsch op Washington“ hält de [[Martin Luther King]] seng bekannt Ried „*I have a dream*“.
* [[22. November]]: De President vun den [[Vereenegt Staate vun Amerika|USA]], den [[John Fitzgerald Kennedy|John F. Kennedy]] gëtt bei engem [[Attentat vun Dallas|Attentat zu Dallas]] am [[Texas]] erschoss. De [[Lyndon B. Johnson]] gëtt 36. President vun den USA.
* [[24. November]]: Den [[Jack Ruby]] erschéisst zu Dallas de [[Lee Harvey Oswald]], de presuméierte Mäerder vum Kennedy.

==== Mëttel- a Südamerika ====
* [[27. Februar]]: De [[Juan Bosch]] gëtt Staatspresident an der [[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]].
* [[25. September]]: Militärputsch géint de Juan Bosch.

=== Asien ===
* [[24. Februar]]: De [[Vulkan]] [[Gunung Agung]] brécht op [[Bali]], [[Indonesien]], aus; zirka 1.500 Doudeger.
* : De Premierminister vun [[Afghanistan]] [[Daud Khan|Mohammad Daud]] trëtt zeréck.
* : [[West-Neuguinea]] gëtt vun [[Indonesien]] iwwerholl.
* : [[Singapur]] gëtt vu Groussbritannien onofhängeg.
* : Militärputsch am [[Südvietnam]], de President [[Ngô Đình Diệm]] a säi Brudder Nhu Dinh kommen deen Dag duerno ëm d'Liewen.

=== Ozeanien & Pazifik ===

=== Arabesch Welt an Noen Osten ===
* : D'[[irak]]esch [[Baath-Partei]] putscht géint de Generol [[Abd al-Karim Qasim]].

== Konscht a Kultur ==

=== Molerei ===

=== Literatur ===

=== Musek ===
* [[23. Mäerz]]: D'[[Grethe & Jørgen Ingmann]] gewanne fir [[Dänemark]] mam Lidd *Dansevise'' den 8. Eurovision Song Contest zu London.

## Wëssenschaft an Technik
* Philips bréngt den éischte Kassetterecorder eraus.
* Polaroid bréngt deen éischte Faarffilm op de Maart.
* Krupp produzéiert déi éischt Haartmetallspikes fir Autospneuen.

## Sport
* D'Jeunesse Esch gëtt nationale Champion am Fooussball, d'Union Lëtzebuerg gewënnt d'Coupe du Luxembourg.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Ostende 0:3 géint Belsch.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:2 géint Italien.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Mulhouse 0:4 géint Frankräich.
* 11. September: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu Amsterdam, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 1:1 géint Holland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Paul May geschoss.
* 27. Oktober: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu Esch-Uelzecht 3:3 géint Frankräich. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Jean Hemmerling, Paul May an Henri Klein geschoss.
* 30. Oktober: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt zu Rotterdam, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 2:1 géint Holland. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger huet de Camille Dimmer geschoss.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Beringen (Belsch) 2:4 géint Belsch. Déi zwéi Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Johny Léonard a Jean-Pierre Fiedler geschoss.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 3:3 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Henri Klein (2) a Louis Pilot geschoss.
* 10. Dezember: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu Kopenhagen, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 2:2 géint Dänemark. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn de Johny Léonard an Ady Schmit geschoss.
* 18. Dezember: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Amsterdam, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Europameeschterschaft 1964, 0:1 géint Dänemark.

## Gebuer
*Carlo Migy, lëtzebuergesche Sänger.
*Lucile Risch, lëtzebuergesch Fotografin.
* : Roberto Traversini, lëtzebuergesche Politiker.
* : Théo Scholten, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 14. Januar: Steven Soderbergh, US-amerikanesche Filmregisseur.
* 17. Januar: Geneviève Mersch, lëtzebuergesch Filmregisseurin an Dréibuchautorin.
* 18. Januar: Phillip Boa, däitsche Museker a Komponist.
* 20. Januar: Guy Helminger, lëtzebuergeschen Auteur.
* 20. Januar: Claude Mangen, lëtzebuergesche Journalist a Schauspiller.
* 28. Januar: Jean-Luc Koenig, lëtzebuergesche Fotograf.
* 28. Januar: Thomas Wolf, däitsch-lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 30. Januar: Thomas Brezina, éisträichesche Kannerbuchauteur.
* : Andrej Kiska, slowakesche Politiker.
* : Pirmin Zurbriggen, Schwäizer Schileefer.
* : Roland Meyer, lëtzebuergeschen Auteur.
* 13. FebruarRobert Theissen, lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* 17. Februar: Michael Jordan, US-amerikanesche Basketballspiller.
* 19. Februar: Seal, brittesche Sänger.
* 21. Februar: William Baldwin, US-amerikanesche Schauspiller.
* 23. Februar: Andrea Sawatzki, däitsch Schauspillerin.
* 28. Februar: Claudio Chiappucci, italieenesche Vëlossportler.
* : Khaltmaagiin Battulga, mongolesche Ringer, Geschäftsmann, Politiker a Staatspresident.
* : Michel Clees, lëtzebuergesche Gynekolog, Schrëftsteller, Liddermécher a Schauspiller.
* 11. Mäerz: Marc Tarabella, belsche Politiker.
* 12. Mäerz: Marc Angel, lëtzebuergesche Politiker.
* 15. Mäerz: Carlo Jans, lëtzebuergesche Museker an Dirigent.
* 20. Mäerz: Anouk Grinberg, franséisch Schauspillerin.
* 27. Mäerz: Quentin Tarantino, US-amerikanesche Regisseur, Schauspiller an Dréibuchauteur.
* 30. Mäerz: Tsachiagiin Elbegdordj, mongolesche Politiker.
* 30. Mäerz: Oleksij Mychajlytschenko, ukrainesche Foussballspiller an -trainer.
* : Stevo Pendarovski, mazedonesche Politiker a Staatspresident.
* 3. Abrëll: Antonella Attili, italieenesch Schauspillerin.
* : Yves Wengler, lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* : Rafael Vicente Correa Delgado, ecuadorianesche Politiker.
* 6. Abrëll: Pauline Lafont, franséisch Schauspillerin.
* 10. Abrëll: Marc Spautz, lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker.
* 11. Abrëll: François Besch, lëtzebuergesche Journalist, Fotograf, Auteur a Moler.
* 13. Abrëll: Garri Kimowitsch Kasparow, russesch-amerikanesche Schachspiller.
* 15. Abrëll: Beata Szydło, polnesch Politikerin.
* 23. Abrëll: Pia Cramling, schweedesch Schachspillerin.
* 23. Abrëll: Robby Naish, US-amerikanesche Wandsurf-Weltmeeschter.
* 24. Abrëll: Tony Blackplait, estnesch-US-amerikanesche Rocksänger.
* : Vera Spautz, lëtzebuergesch Politikerin.
* : Françoise Peschon, US-amerikanesch Oenologin vu Lëtzebuerger Ofstamung
* 11. Mee: Natasha Richardson, brittesch Filmschauspillerin.
* 15. Mee: Jackie Messerich, lëtzeburgesch Pedagogon a Schrëftstellerin.
* 24. Mee: Jhemp Bastin, lëtzebuergesche Sculpteur.
* 25. Mee: Mike Myers, kanadesche Schauspiller.
* 31. Mee: Viktor Orbán, ungaresche Politiker.
* : Bernard Cazeneuve, franséische Politiker.
* : Claude Waringo, lëtzebuergesche Filmproduzent.
* : Johnny Depp, US-amerikanesche Schauspiller.
* 15. Juni: Helen Hunt, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 18. Juni: Rumen Radew, bulgaresche Generol a Staatspresident.
* 25. Juni: George Michael, brittesche Sänger a Komponist.
* 25. Juni: Jean-Claude Kremer, lëtzebuergesche Schéisser.
* 26. Juni: Michail Borissowitsch Chodorkowski, russeschen Entreprener.
* 27. Juni: Ollanta Humala, peruanesche Politiker.
* 29. Juni: Anne-Sophie Mutter, däitsch Violonistin.
* : Ute Lemper, däitsch Sängerin, Dänzerin a Schauspillerin.
* 4. Juli: Ni Xia Lian, lëtzebuergesch Dëschtennisspillerin.
* 15. Juli: Brigitte Nielsen, dänesch Schauspillerin.
* 16. Juli: Phoebe Cates, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 17. Juli: Letsie III., Kinnek vu Lesotho.
* 18. Juli: Marc Girardelli, éisträichesch-lëtzebuergesche Schifuerer.
* 30. Juli: Pol Cruchten, lëtzebuergesche Filmregisseur.
* 31. Juli: Junji Itō, japanesche Mangaka.
* : Coolio, US-amerikanesche Rapper.
* : Jos Biever, lëtzebuergeschen Handballspiller.
* : Whitney Houston, US-amerikanesch Sängerin.
* 14. August: Emmanuelle Béart, franséisch Schauspillerin.
* 15. August: Alejandro González Iñárritu, mexikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 21. August: Mohammed VI., Kinnek vu Marokko.
* 23. August: Park Chan-wook, südkoreanesche Filmregisseur.
* 25. August: Miro Cerar, sloweenesche Politiker.
* 27. August: Paul Wirtgen, lëtzebuergeschen Dokter a Member vum Staatsrot.
* 29. August: Jos Mauruschatt, lëtzebuergeschen Handballspiller.
* : Mylène Bergami, lëtzebuergesch Molerin.
* : Stanislaw Salamowitsch Tschertschessow, russesche Foussballspiller an -trainer.
* : Paul Lesch, lëtzebuergesche Geschichtsprofesser, Filmhistoriker a Regisseur an direkter vum CNA.
* 14. September: Pierre Funck, lëtzebuergesche Museker a Filmmusekskomponist.
* 16. September: Luc Frieden, lëtzebuergesche Politiker.
* 25. September: Danielle Hoffelt, lëtzebuergesch Schrëftstellerin.
* 27. September: Pierre Beccu, franséische Filmregisseur.
* 28. September: Luis Arce, bolivianeschen Ekonomist a Politiker.
* 18. Oktober: Claude Ernster, lëtzebuergesch Molerin.
* 19. Oktober: Laurent vun der Belsch, belsche Prënz.
* 20. Oktober: Iurie Leancă, moldawesche Politiker.
* 20. Oktober: Thierry Lutz, lëtzebuergesche Moler.
* 20. Oktober: Domingos Simões Pereira, bissau-guineanesche Politiker.
* 28. Oktober: Eros Ramazzotti, italieenesche Popsänger.
* 25. Oktober: Stina Rautelin, finnesch-schweedesch Schauspillerin.
* : Katja Riemann, däitsch Schauspillerin.
* : Borut Pahor, sloweenesche Politiker.
* : Marc Thomé, lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.
* : Tatum O'Neal, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 5. November: Jean-Pierre Papin, franséische Foussballspiller.
* 12. November: Marco Sowa, lëtzebuergesche Liichtathleet.
* 14. November: Stéphane Bern, franséischen Tëlees- a Radiosmoderateur.
* 17. November: Pascal Becker, lëtzebuergesche Journalist a Filmregisseur.
* : Surab Jwania, georgesche Politiker.
* 12. Dezember: Gipi, italieeneschen Zeechner.
* 12. Dezember: Juan Carlos Varela, panamesesche Politiker.
* 12. Dezember: Yulduz Usmonova, usbeekesch Sängerin.
* 16. Dezember: Viorica Dăncilă, rumänesch Politikerin.
* 16. Dezember: James Mangold, amerikanesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 18. Dezember: Brad Pitt, US-amerikanesche Schauspiller.
* 19. Dezember: Til Schweiger, däitsche Schauspiller a Produzent.
* 20. Dezember: Elena vu Spuenien, spuenesch Prinzessin, Herzogin vu Lugo.
* 29. Dezember: Ulf Kristersson, schweedesche Politiker.
* 29. Dezember: Graciano „Rocky“ Rocchigiani, däitsche Boxer.
* 30. Dezember: Mike Pompeo, US-amerikanesche Politiker.

## Gestuerwen
*  Louis Ackermann, lëtzebuergeschen Industriellen.
* 20. Januar: Marguerite Pierry, franséisch Schauspillerin.
* 23. Januar: Józef Gosławski, polnesche Sculpteur a Medailleur.
* 28. Januar: John Farrow, australesch-US-amerikaneschen Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* 28. Januar: Gustave Garrigou, franséische Vëlossportler an Tour de France-Gewënner.
* 29. Januar: Othon Decker, lëtzebuergesche Politiker an Zänndokter.
* 17. Februar: Jean-Pierre Schuster, lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* : Emile Lanners, lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.
* 19. Mäerz: Rita Reining, lëtzebuergesch Sculptrice.
* 26. Mäerz: Jean Bruce, franséischen Auteur.
* 29. Mäerz: Michel Stoffel, lëtzebuergesche Moler.
* : Otto von Struve, russesch-amerikaneschen Astronom.
* : Paul Feierstein, lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik an Trainer vun der lëtzebuergescher Foussballnationalekipp.
* 12. Mee: Ernst Marischka, éisträichesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* 17. Mee: Jean-Baptiste Gillardin, lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* 24. Mee: Elmore James, Bluesmuseker.
* : Jean XXIII., Poopst vun 1958 bis 1963.
* 15. Juni: Max Menager, lëtzebuergesche Museker.
* 18. Juni: Pedro Armendáriz, mexikanesche Schauspiller.
* 19. Juni: Simon Wright, brittesche Museker.
* : Seth Barnes Nicholson, US-amerikaneschen Astronom.
* : Yvan Noé, franséischen Auteur, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* : Jean-Pierre Hoffmann, lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Auteur a Gemengesekretär.
* : Nelly Flick, lëtzebuergesch Affekotin a Politikerin.
* : Annie Rosar, éisträichesch Schauspillerin.
* 25. August: Edward L. Cahn, US-amerikanesche Filmregisseur a Filmediteur.
* 26. August: Pierre Clemens, lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 31. August: Georges Braque, franséische Moler, Graphiker a Sculpteur.
* : Robert Schuman, franséische Politiker.
* 10. September: Honorio Siccardi, argentinesche Komponist.
* : Gustaf Gründgens, däitsche Schauspiller, Regisseur an Intendant.
* 11. Oktober: Jean Cocteau, franséische Moler, Komponist, Schrëftsteller a Filmregisseur.
* 11. Oktober: Edith Piaf, franséisch Chansonsängerin.
* 13. Oktober: Jean Noerdinger, lëtzebuergesche Moler.
* 20. Oktober: Jean-Pierre Thommes, lëtzebuergeschen Turnere an Olympionik.
* 29. Oktober: Adolphe Menjou, US-amerikanesche Schauspiller.
* : Aldous Huxley, englesche Schrëftsteller.
* : Henri Lehnen, lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik.
* 22. November: John F. Kennedy, 35. President vun de Vereenegte Staaten.
* 24. November: Lee Harvey Oswald, presuméierte Mäerder vum John F. Kennedy.
* 26. November: Amelita Galli-Curci, italieenesch Sopranistin.
* : Guillaume Rischard, Direkter vun der lëtzebuergescher Forstverwaltung.
* : Jean-Pierre Stein, lëtzebuergeschen Enseignant.
* 12. Dezember: Theodor Heuss, däitsche Journalist a Politiker.
* 22. Dezember: Joseph Kill, Buergermeeschter vun Iechternach.
* 28. Dezember: Paul Hindemith, däitsche Komponist a Museker.

## Um Spaweck