open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stolzebuerger Planzebourse

D**'Stolzebuerger Planzebourse** (fr. *Bourse aux plantes Stolzembourg*, de. *Pflanzenbörse Stolzemburg*) gëtt zanter 2000 all Joer den drëtte Weekend am September zu Stolzebuerg ronderëm d'Schlass an an der Pëtschter Strooss ofgehalen.

Nieft dem Verkaf vu Planzen, Gaardebicher, Accessoiren an Dekoratives fir de Gaart stinn och nach Ausstellungen, Féierungen a Kreativatelieren um Programm.

D'Planzebourse gëtt organiséiert vum Naturpark Our an Zesummenaarbecht mam Syndicat d'initiative vu Stolzebuerg an der Gemeng Pëtschent. Zanter 2000 ass d'Bourse eemol ausgefall.

## Editioune vun de Planzeboursen
* 10. Planzebourse: 18.-19. September 2010
* 9. Planzebourse: 19.-20. September 2009
* 8. Planzebourse: 20.-21. September 2008
* 7. Planzebourse: 15.-16. September 2007
* 6. Planzebourse: 16.-18. September 2005
* 5. Planzebourse: 17.-19. September 2004
* 4. Planzebourse: 20.-21. September 2003
* 3. Planzebourse: 21.-22. September 2002
* 2. Planzebourse: September 2001
* 1. Planzebourse: 23.-24. September 2000

## Um Spaweck
*D'Stolzebuerger Planzebourse op der Websäit vum Naturpark Our
Tolla

**Tolla** ass eng franséisch Gemeng op der Insel Korsika.

Tolla läit um rietsen Uwänner vum Séi vun Tolla, op enger Durchschnëttshéicht vu 715 Meter. Déi déifst Plaz ass am Dall vum Prunelli mat 222 Meter an déi héchst ass op 1 507 Meter op der *Punta Aculone*.

Déi kleng Uertschaft ass markéiert duerch seng Lag am géien Hank dee vun der *Punta d'Antraca* mat 1 300 Meter op de Séi eroffält. Duerch d'Uertschaft féiert eng schmuel Departementsstrooss d'D3, a soss gëtt et just e puer Gassen an der Uertschaft, a vill Trapen, tëscht den Haiser déi zum gréissten Deel aus rosaem Granit gebaut sinn.

De Séi vun Tolla ass Enn vun de 50er an uganks vun de 60er Joren entstanen, wéi d'EDF um Laf vum Prunelli, deen do duerch eng déif Griecht leeft, en 88 Meter héije Staudamm opgeriicht huet fir Stroum ze produzéieren.

Eng bekannt Plaz ass de 715 Meter héije *Col de Mercujo* mat senge kuerze Serpentinnen tëscht Tolla an Ocana, an an der Griecht vum Prunelli, kann een en ettlech intressant Fielsforme gesinn.

Op de géien Häng ëm d'Uertschaft, leien e puer Wéngerten, an deenen e roude Wäi produzéiert gëtt, deen zu der AOC *Côteaux d'Ajaccio* gehéiert.

## Um Spaweck
Wale fir d'Europäescht Parlament 1984 (Lëtzebuerg)

Bei de **Wale fir d'Europäescht Parlament 1984** goufen déi sechs Deputéiert gewielt, déi Lëtzebuerg am Europäesche Parlament fir d'Sëtzungsperiod 1984-1989 vertrueden hunn.

Si goufen de 17. Juni 1984 ofgehalen, als Deel vun den allgemenge Wale fir d'Europäescht Parlament 1984, an zäitgläich mat de Wale fir d'Chamber.

Als Resultat huet d'DP hiren zweete Sëtz zu Gonschte vun der LSAP verluer, déi der elo hirersäits zwéin hat.

## Resultat

### Deputéiert
* Nicolas Estgen (EVP) op d'5. Plaz gewielt de Jacques Santer, Jean-Claude Juncker, Jean Spautz, Fernand Boden an Marc Fischbach ginn an d'Regierung Santer-Poos I
* Marcelle Lentz-Cornette (EVP) op d'7. Plaz gewielt 
* Ernest Mühlen (EVP) op d'9. Plaz gewielt den Edouard Juncker ass an d'Chamber gaang 
* Victor Abens (ESP) op d'1. Plaz gewielt 
* Lydie Schmit (ESP) († 1988) op d'5. Plaz gewielt de Jacques Poos, Robert Krieps, Benny Berg an Robert Goebbels ginn an d'Regierung Santer-Poos I
* Joseph Wohlfart (ESP) (vun 1988 un; amplaz vun der L. Schmit) op d'7. Plaz gewielt 
* Colette Flesch (ALDE)

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten (1979 bis haut).

## Literatur
* Steve Bissen, Europawahl 1984: LSAP zieht an Liberalen vorbei op wort.lu den 8. Abrëll 2019 an an der Drockversioun vum Luxemburger Wort vum 8. Abrëll 2019, Säit 2

## Um Spaweck
Ikkyū Sōjun

Den **Ikkyū Sōjun** (jap. 一休宗純), gebuer den 1. Februar 1394, a gestuerwen den 12. Dezember 1481, war e japanesche Zen-Meeschter an Dichter. Hie war och ee vun de Schöpfer vun der japanescher Téizeremonie.
Wallis a Futuna

**Wallis a Futuna** (frans. *Collectivité des Îles Wallis et Futuna*; munnechmol och *Uvéa a Futuna*) ass e franséischen Iwwerséiterritoire (*Collectivité d'outre-mer*, C.O.M.) nordëstlech vu Fidschi.

## Geographie

Den Territoire begräift déi zwou Inselgruppe vun de Wallis-Inselen (frans. *Îles Wallis*) mat der Haaptinsel Uvéa (frans. och *Wallis*, wallisian. *ʻUvea*) am Nordoste vun den Horn-Inselen (frans. *Îles de Horne*) mat den Haaptinsele Futuna an Alofi am Südwesten.

## Um Spaweck
Departement Mayotte

**Mayotte** ass zanter 2011 en Iwwerséidepartement vu Frankräich um nërdleche Rand vun der Strooss vu Mosambik am Indeschen Ozean.

Mayotte läit tëscht dem nërdlechen Deel vu Madagaskar an dem Norde vu Mosambik. Geographesch gesi, gehéiert et zum Archipel vun de Komoren.

## Um Spaweck
Neikaledonien

**Neikaledonien** (franséisch *Nouvelle-Calédonie*) ass eng Inselgrupp am Pazifik. Se gehéiert politesch zu Frankräich a geographesch zu Melanesien.

Neikaledonien huet de Status vun enger *Collectivité sui generis* (no den Artikele 76 a 77 vun der franséischer Verfassung). Am November 2018 huet eng Majoritéit vun de Wieler (knapps 57%) an engem Referendum dofir gestëmmt, dëse Statut bäizehalen an net onofhängeg ze ginn.

## Geographie
Neikaledonien läit ëstlech vun Australien op der nërdlecher Spëtzt vun der Zealandia-Scholl am südwestleche Pazifik.

D'Inselen hunn eng Fläch vun am Ganzen 18.576&nbsp;km², dovu sinn 18.091&nbsp;km² Landfläch a 485&nbsp;km² Waasserfläch.

Zu Neikaledonie gehéiere follgend siwen Haaptinselen:

* Grande Terre, 16.346&nbsp;km² (88 % vun der Fläch vum Archipel an déi gréisst Insel vu Frankräich).
* Lifou,&nbsp;1.146&nbsp;km²
* Maré,&nbsp;657&nbsp;km²
* Île des Pins,&nbsp;133&nbsp;km²
* Ouvéa,&nbsp;122&nbsp;km²
* Île Art,&nbsp;52,6&nbsp;km²
* Île Walpole,&nbsp;2&nbsp;km²

Doniewent gëtt et nach eng Abberzuel vu klengen a winzegen Inselen déi iwwert den Archipel verstreet sinn.

&nbsp;Méi Informatioun doriwwer an der '''Lëscht vun den Insele vun Neikaledonien''' ()

## Ursprong vum Numm
Den haitege franséischen Numm geet op déi eeler englesch Bezeechnung *New Caledonia* zeréck, wéi den James Cook den Archipel 1774 genannt hat.  Unhänger vun der Onofhängegkeet vun Neikaledonien nennen d'Inselgrupp och nach **Kanaky**.

## Billergalerie

Pléiades du Sud, Ouvéa, NC.jpg
Netcha, aire de gestion durable des ressources, Nouvelle-Calédonie.jpg
Brisset C (4).jpg
Nouméa Ile des Pins Upi.JPG


## Um Spaweck
Taravo

Den **Taravo**, op Korsesch ***U Tàravu*** ass e franséische Stroum am Departement Corse-du-Sud.

Den Taravo huet seng Quell um Monte Grosso op enger Héicht vu ronn 1 850 Meter. Vun do aus leeft en am grousse Ganze vun Nordosten no Südwesten. No engem Laf vu 65,6&nbsp;km leeft en op der Héicht vum Golf vu Valinco zu Porto Pollo bei Propriano an d'Mëttelmier.

Den Taravo huet wéi vill Flëss an de Bierger e staark onreegelméissegen Debit, dee vun enger Moyenne vun 1,47 m³/s am August bis op 12,1 m³/s am Abrëll kann eropgoen. D'Moyenne iwwer d'Joer ass 7,12 m³/s

Bei Héichwaasser kann deen Debit bis zéng mol méi grouss ginn, mat Spëtze vun iwwer 120 m³/s, wat ongeféier all 2 Joer virkënnt. De gréissten Debit an der Zäit vun 1969 bis 2007, gouf den 1. Dezember 1996, zu Zigliara gemooss mat 600 m³/s.

Den Offlosswäert am Joer läit bei 681 Millimeter, wat dem Duebelen vum Durchschnëtt vu Frankräich entsprécht.

Doduerch dat déi meescht Uertschaften op sengen Uwänneren hir Ofwässer ongeklärt an de Floss lafe loossen, ass de Fëschbesaz u Frelle staark zeréck gaangen. Am Brackwaasser fënnt een nach de Loup de Mer, d'Mieräsch, an den Éil.
## Um Spaweck
* Säit vum SANDRE
* Banque Hydro - Station Y8624010 - Den Taravo zu Zigliara (Synthees)
Kordel

De Begrëff **Kordel** bezeechent:

* eng gedréiten Dekoratiounsschnouer: Kordel (Textilien),
* eng Uertschaft an der Äifel: Kordel (Äifel).
Ocana

**Ocana** ass eng franséisch Gemeng op der Insel Korsika.

D'Uertschaft läit um rietsen Uwänner vum Floss Prunelli, op enger Durchschnëttshéicht vun 350 Meter. Déi déifst Plaz ass am Dall vum Prunelli mat 36 Meter an déi héchst ass op 1 311 Meter.

Duerch d'Uertschaft féiert eng schmuel Departementsstrooss, d'D3. Vun den Haiser déi zum gréissten Deel aus rosaem Granit gebaut sinn, hunn der en ettlech verwëlleft Passagen.

Vum Schlass aus dem 14. Joerhonnert sinn nach just d'Ruinen ze gesinn. D'Kierch *Saint-Michel* mat dem véiereckegen Tuerm donieft, steet e bësselchen aus der Uertschaft eraus op enger Kopp.

Am Dall vum Prunelli ass e klenge Séi mat engem Barrage, an an de Bierger leien e puer Wéngerten déi zu der AOC *Côteaux d'Ajaccio* gehéieren.

Eng bekannt Plaz ass de 715 Meter héije *Col de Mercujo* mat senge kuerze Serpentinnen tëscht Tolla an Ocana, vu wou aus ee bei klorem Wieder, eng gutt Vue an d'Griecht vum Prunelli huet an dann hannendrun an de méi breeden Dall, an op d'Bucht vu Porticcio.
Honolulu

**Honolulu** ass d'Haaptstad vum US-Bundesstaat Hawaii a läit un der Südküst vun der Insel Oʻahu.

## Um Spaweck
Moku Manu

**Moku Manu** (engl.: *Bird Island*, däitsch: *Vogelinsel*) ass eng kleng, onbewunnt Insel am Archipel vun Hawaiʻi am Honolulu County. Se läit am Pazifeschen Ozean, just ongeféier 1,3&nbsp;km² virun der Ostküst vun der Insel O'ahu, net wäit vun der *Mokapu-Hallefinsel*.

D'Insel ass ongeféier 410&nbsp;m laang, 210&nbsp;m breet an huet eng Fläch vun 8,4&nbsp;ha.

Op Moku Manu bréien eelef verschidden Séivullenaarten. Dorënner sinn och eng Rëtsch zimmlech rarer, wéi beispillsweis de Chrëschtdags-Stuermdaucher (*Puffinus nativitatis*) oder de Bulwerstuermvull (*Bulweria bulwerii*). D'Insel ass – wéi och aner hawaiianesch Inselen – e Vulleschutzgebitt (*Hawaii State Seabird Sanctuary*), dat een net betrieden däerf.

## Um Spaweck
Brittesch Joffereninselen

D**'Brittesch Joffereninselen** (engl. *the British Virgin Islands*) sinn eng Inselgrupp vun de klengen Antillen an der Karibik, a leie ronn 100&nbsp;km ëstlech vu Puerto Rico. Si sinn e brittescht Iwwerséigebitt.

16 vun de méi wéi 60 Inselen a Riffer si bewunnt.

## Geographie

Zum Gebitt vun de Brittesche Joffereninsele gehéieren d'Inselen Anegada, Beef Island, Cooper Island, Ginger Island, Jost Van Dyke, Norman Island, Peter Island, Salt Island, Tortola, Virgin Gorda a doriwwer eraus och nach aner kleng Inselen ëm de Sir-Francis-Drake-Kanal.

D'Insel Anegada besteet aus Korallen a Kalleksteen an ass relativ flaach, déi aner Insele si vun vulkanescher Originn, mat Bierger an Hiwwelen. Den héchste Punkt vun den Inselen ass de *Mount Sage* mat 521&nbsp;m op Tortola.

D'Klima ass tropesch a fiicht, d'Temperature ginn duerch de Wand ofgeschwächt. Hurrikaner an tropesch Stierem gëtt et vu Juli bis Oktober. Déi natierlech Reserve vun Drénkwaasser si begrenzt, mat der Ausnam vun ettleche Flëss, déi am Summer ausdréchnen, a vu Quellen op Tortola. De gréissten Deel vun der Waasserversuergung vun den Insele kënnt aus Pëtzer an de Reewaasser-Gebidder.
## Bevëlkerung
Déi Brittesch Joffereninselen hunn ongeféier 31.000 Awunner. D'Majoritéit vun den Awunner ass vun afrikanescher Ofstamung.
## Kuckt och
* Amerikanesch Joffereninselen
* Spuenesch Joffereninselen

## Um Spaweck
Bermuda

**Bermuda** ass eng Inselgrupp am Atlantik. Als brittescht Iwwerséigebitt gehéiert se zu Groussbritannien. *Bermuda* läit ëstlech vum US-Bundesstaat North-Carolina.

D'Bermuda-Insele si virun allem wéinst de Geschichten iwwer de Bermudadräieck bekannt ginn.
## Geographie
D'Bermuda-Insele bestinn aus ongeféier 150 Koralleninselen, vun deene Grand Bermuda mat Ofstand déi gréisst ass. Am Nordweste grenzt Somerset Island an am Nordoste Saint George's Island un d'Haaptinsel.

## Um Spaweck
Kari Peters

De **Kari Peters**, gebuer de 17. November 1985 zu Diddeleng, ass e lëtzebuergesche Schilaangleefer.

De Kari Peters wunnt zu Réimech a start bei internationale Kompetitiounen op der Sprint- an op der Laangdistanz. (Sprint: 1,5&nbsp;km; Distanz: 10&nbsp;km / 50&nbsp;km)

2005 war de Kari Peters fir d'éischt Kéier bei de Juniorweltmeeschterschaften zu Rovaniemi dobäi.

An de Joren duerno gouf hien e puermol Champion vu Lëtzebuerg, an huet bei villen Europacoupë matgemaach.

Seng éischt international Optrëtter bei der Elite, hat de Peters 2007 bei der nordescher Schiweltmeeschterschaft zu Sapporo, a bei der U-23 Weltmeeschterschaft zu Tarvisio.

2014 huet hie bei den Olympesche Wanterspiller matgemaach; hie gouf den 79.

## Erfolleger
*17-fache Lëtzebuerger Meeschter am Schilaanglaf
*Lëtzebuerger Juniormeeschter am Triathlon

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Resultater op der Säit vun der FIS
* Eege Websäit mat sportleche Resultater
Roger Molitor

*Roger Molitor, (1954-2008) lëtzebuergesche Moler.
*Roger Molitor, (*1953) Steierexpert a Member vum Staatsrot.
Falkland Inselen

D**'Falkland Inselen** (och **Malwinen**, Englesch *Falkland Islands*, Spuenesch *Islas Malvinas*) sinn eng Inselgrupp am südlechen Atlantik. Si gehéiere geographesch zu Südamerika a leie 600 bis 800&nbsp;km ëstlech vu Südargentinien an dem Feierland bei 52° Süd a 59° West. D'Falkland Insele sinn e brittescht Iwwerséigebitt. Zanter 1833 gëtt hire Besëtz awer vun Argentinie revendiquéiert.

1982 koum et no enger argentinescher Invasioun zum Krich mat dem Vereenegte Kinnekräich, dee mat enger argentinescher Néierlag op en Enn goung. 

## Geographie

D'Falkland Insele bestinn aus ongeféier 200 Inselen, vun deene Westfalkland an Ostfalkland mat jee ronn 6.000&nbsp;km² déi wichtegst sinn. Den nërdlechen Deel vun den zwou Haaptinsele ass all Kéier vun Hiwwelketten iwwerzunn. Si verlafen a West-Ost-Richtung an erreeche mam Mount Usborne (Spuenesch *Cerro Alberdi*) op Ostfalkland 708&nbsp;m Héicht hiren héchste Punkt.

D'Landschaft vun de Falkland Insele vun haut gouf an der Äiszäit duerch Gletschere forméiert.

Aner Inselen:

* Beauchene Island (Spuenesch: *Isla Beauchêne*)
* Beaver Island (Spuenesch: *Isla San Rafael*)
* Barren Island (Spuenesch: *Isla Pelada*)
* Bleaker Island (Spuenesch: *Isla María*)
* Carcass Island (Spuenesch: *Isla del Rosario*)
* George Island (Spuenesch: *Isla Jorge*)
* Jason Islands (Spuenesch: *Islas Los Salvajes*)
* Keppel Island (Spuenesch: *Isla Vigía*)
* Lively Island (Spuenesch: *Isla Bougainville*)
* New Island (Spuenesch: *Isla de Goicoechea*)
* Pebble Island (Spuenesch: *Isla de Borbón*)
* Saunders Island (Spuenesch: *Isla Trinidad*)
* Sealion Island (Spuenesch: *Isla de Los Leones Marinos*)
* Speedwell Island (Spuenesch: *Isla Águila*)
* Staats Island
* Weddell Island (Spuenesch: *Isla San José*)
* West Point Island (Spuenesch: *Isla Remolinos*)

## Klima

## Geschicht

## Bevëlkerung

## Um Spaweck
Britteschen Antarkteschen Territoire

De **Britteschen Antarkteschen Territoire** (engl. *British Antarctic Territory*, kuerz *BAT*) ass e brittescht Iwwerséigebitt am Südatlantik. Et ëmfaasst den Territoire vun der Antarktis südlech vum 60. Breetegrad Süd an tëscht 20° and 80° westlech Längt.

Nieft engem Secteur vum antarktesche Festland bis zum Südpol inklusiv vun der Antarktescher Hallefinsel, sinn och d'Inselgruppe vun de Südlechen Orkneyinselen an de Südleche Shetlandinsele Bestanddeel vum BAT. Den Territoire gëtt, wéi all Uspréch am antarktesche Gebitt südlech vum 60. Breetegrad, international net unerkannt, well en ënner den Antarktisvertrag fält, deen d'Souveränitéit vun engem Staat an der Antarktis verbitt. Bis op e puer Fuerschungsstatioune vu verschiddenen Natiounen ass dëst Gebitt net bewunnt.

Dat ganzt Gebitt, besonnesch d'Antarktesch Hallefinsel, gëtt och an Deeler vun Argentinien, Chile a Brasilien revendiquéiert.
Triichter

En **Triichter** ass e Geschier a konescher Form, dat bannenan huel ass an am spatzen Deel an e Rouer, den *Hals*, iwwergeet.

En déngt dozou, Flëssegkeeten, Pudder oder reng fest Matièren ouni ze sabbelen an e Behälter ze schëdden, deen eng kleng Ëffnung huet (z.&nbsp;B. eng Fläsch).

Den Hals huet normalerweis baussen, de laange Wee eng Rill, fir datt déi Loft déi beim Fëllen ze vill ass, aus dem Behälter dee gefëllt gëtt, kann erauskommen.
## Den Triichter an der populärer Kultur
A Karikaturen oder Filmer symboliséiert en Triichter, dee vu Leit op der Kopp um Kapp gedroe gëtt, d'Geckegkeet.
Fläsch

Eng **Fläsch** ass e Behälter, dee gewéinlech un der Basis d'Form vun engem Zylinder huet, an deen no uewen hin, wou en op ass, méi enk gëtt. Deen Deel gëtt den Hals genannt. Fläsche kënne mat engem Stopp, sief et aus Kork oder Plastik zougemaach ginn. Stëpp kënnen an den Hals gedréckt ginn, dropgeschrauft ginn, oder a Form vun enger Kapsel vu baussen dropgepresst sinn.

Fläsche si meeschtens aus Glas oder Plastik, méi rar aus Toun a gi gebraucht fir Flëssegkeeten ze versuergen, sief et Liewenesmëttelflëssegkeeten, wéi Waasser, Wäin, Béier, Ueleg, asw.; sief et Anerer, wéi z.&nbsp;B. cheemesch Produkter, Parfumen, asw.

Och metallesch Behälteren an zylindrescher Form, déi Gas(en) ënner Drock enthalen, gi Fläsche genannt.
## Kuckt och
* Fläschefënster
* Stoppenzéier

## Um Spaweck
Bourse (Homonymie)

Ënner **Bourse** kann e verstoen:
* '''Bourse''' als Plaz, op där Wäertpabeiere gehandelt ginn.
* '''Bourse als Gebai''' 
* '''Bourse''' als Plaz op där Boer- oder Termingeschäfter mat Réistoffer, am Groussen, ofgeschloss ginn.
* D**'[[Bourse vu Lëtzebuerg]]**
* **Bourse**, fir Suen dranzemaachen: kuckt dofir Portmonni.
* '''Bourse''', als Allocatioun (Stipendium) fir ze studéieren.
* D'Bourse (À la Bourse) e bekannt Kleedergeschäft an der Groussgaass an der Stad.
Ustersbach

**Ustersbach** ass eng Gemeng am Landkrees Augsburg a Bayern (Däitschland), an där am Januar 2008 eng 1177 Leit gewunnt hunn. Ustersbach huet eng Héicht vu 490 m.

## Geographesches
Ustersbach läit op der B300 op hallwer Streck tëscht Augsburg a Krumbach.
Interkommunalitéit

D**'Interkommunalitéit** (lat.: *inter* = tëscht; däitsch: *kommunal* = wat mat Gemengen ze dinn huet) bezeechent eng Zesummenaarbecht tëscht Gemengen, déi et erlaabt, eng Partie Kompetenzen zesummen auszeféieren.

Beispiller fir déi Kompetenzberäicher sinn: Waasserversuergung, Kläranlagen, Industriezonen, Schoulen, etc.

D'Interkommunalitéit ass a verschidde Länner no an no agefouert ginn, an der Belsch wou d'Struktur "Intercommunale" genannt gëtt, an Däitschland gëtt et "Verbandsgemeinden" an a Frankräich gëtt et verschidden Aarte vun Interkommunalitéit, z.&nbsp;B. de "syndicat intercommunal" oder d'"communauté de communes".

Zu Lëtzebuerg existéiere verschidde Forme vun der Interkommunalitéit, sou z.&nbsp;B.:

* d'interkommunal Syndikater oder Gemengesyndikater, Etablissementer vu ëffentlechem Recht fir d'Zesummenaarbecht vu Gemengen, déi Gemengen zesummeschléisse fir gemeinsam Wierker oder Intressien ze realiséieren;
* den Naturpark.

Gemenge kënnen och ënner dem Statut vun enger europäescher wirtschaftlecher Interessevereenegung kooperéieren. E Beispill vu sou enger Kooperatioun ass Islek ohne Grenzen EWIV.

## Kuckt och
*D'Interkommunalitéit an der Belsch (Wikipedia) 
*D'Interkommunalitéit a Frankräich (Wikipedia) 
*D'Verbandsgemeng an Däitschland (Wikipedia)
Renaissance

D**'Renaissance**   bezeechent déi kulturell Neientdeckung vun der klassescher griichescher a réimescher Antiquitéit mat sengen Aflëss op d'Gesellschaft, d'Wëssenschaft, d'Philosophie an d'Konscht. Dacks gëtt de Begrëff just als Bezeechnung vun enger konschtgeschichtlecher Epoque benotzt.

## Um Spaweck
Italieenesch

**Italieenesch**, oder d'italieenesch Sprooch (ital.: *lingua italiana*, *italiano*), gehéiert zu der romanescher Grupp vun den indogermanesche Sproochen. Ënner de romanesche Sprooche steet Italieenesch dem Latäin am noosten.

Italieenesch gëtt vu ronn 70 Millioune Mënschen als Mammesprooch oder zweet Mammesprooch geschwat, déi meescht dovu liewen an Italien.

## Offiziell Sprooch
Italieenesch ass eng vun den 23 offizielle Sprooche vun der Europäescher Unioun an ass, eleng oder zesumme mat anere Sproochen, d'offiziell Sprooch (*Amtssprooch*) an Italien, der Schwäiz, a San Marino an der Vatikanstad.

## Geschicht
Wéi all romanesch Sproochen, staamt d'Italieenesch vum Latäin of.

## Dialekter
Fir de ganzen italieenesche Sproochraum besteet eng Diglossie, dat heescht datt d'Standarditalieenesch just schrëftlech an a formelle Situatioune benotzt gëtt, an datt fir déi informell mëndlech Kommunikatioun de jeeweilegen Dialekt gebraucht gëtt. Déi eenzel Dialekter ënnerscheede sech heiansdo ganz staark, sou datt verschidden Dialekter deels als onofhängeg Sproochen ugesi ginn.

.

## Geographesch Verbreedung

Linguistic map of the Italian language.svg|  


## Schreifweis an Aussprooch
### Alphabet
D'Italieenesch Sprooch gëtt mam Laténgeschen Alphabet geschriwwen.

### Grammaire
### Textbeispill

## Literatur
## Kuckt och
## Um Spaweck
Samuel Fuchs

De **Samuel Fuchs**, gebuer den 21. Mäerz 1876 zu Drietona an Ungarn, a gestuerwen den 21. Juli 1928, war en ungaresche Pedagog, Rabbiner an Auteur.

Hie war vun 1904 bis 1928 Groussrabbiner zu Lëtzebuerg, a war ee vun de Matgrënner vum Lëtzebuerger Roude Kräiz.

## Wierk
**Talmudische Rechtsurkunden*, (1915)
Columeta

**Columeta SA** ass eng Kontraktioun vun **Comptoir luxembourgeois de métallurgie**. Et war dëst eng Gesellschaft, déi vun der 1920 vun der Arbed an der Société métallurgique des Terres Rouges gegrënnt gouf, fir hir Produiten uechtert d'Welt bekannt ze maachen an ze kommerzialiséieren. Dëst war néideg ginn, wéi den däitsche Marché nom Éischte Weltkrich stënterlech ewechgefall war an d'Siderurgie zu Lëtzebuerg sech huet missen nei Creneaue sichen.

1976 gouf d'Columeta an **TradeArbed** ëmbenannt.
Jean-Jacques Vierne

De **Jean-Jacques Vierne**, gebuer den 31. Januar 1921 zu Courbevoie, a gestuerwen den 18. Juni 2003, war e franséische Filmregisseur.

## Filmer
* 1961: *[[Tintin et le mystère de la Toison d'or]]* mam Jean-Pierre Talbot a Georges Wilson
* 1961: *[[La fête espagnole]]* mam Peter van Eyck an Daliah Lavi
* 1965: *À nous deux Paris* mam Michel Subor

## Um Spaweck
Eisekuchseisen

En **Eisekuchseisen** ass e Kichegeschier, fir Eisekuchen ze baken.

En Eisekuchseise besteet aus zwou metallenen articuléierte Placken, op deenen e Muster ass. Béid Placke ginn erhëtzt, da gëtt flëssegen Deeg drageschott a se ginn zougeklappt. No e puer Minutten ass den Deeg bannendra gebak, an den Eisekuch ass fäerdeg.

Fréier geschouch d'Erhëtzen, andeems een d'Eisekuchseisen, dat aus Goss war, an oder iwwer d'Feier geluecht huet, haut ass dat meeschtens elektresch.

## Um Spaweck
Eisekuch

En **Eisekuch** ass e platt Gebäck, dat an engem Eisekuchseise gebak gëtt.

E gëtt aus engem zimmlech flëssegen Hiefdeeg aus Miel, Mëllech an Eeër gemaach.

Eisekuche gi gär op Kiermesse verkaaft. Zu Lëtzebuerg sinn dat meeschtens sougenannt Bréisseler Eisekuchen („*gaufres de Bruxelles*“). Déi si rechteckeg, méi lëfteg a liicht krupseg, a se gi gär mat Pudderzocker, engem Flapp Schlagsan an och alt Äerdbierstécker dekoréiert. Déi aner Variant sinn Eisekuche vu Léck („*gaufres de Liège*“); déi si méi kleng a méi kompakt, vun éischter ovaler Form, an do gëtt den Zocker mat an den Deeg ënnergeréiert.

*Wäffelcher* sinn Eisekuchen, déi méi kleng sinn an uganks eng Form vun engem Véierelssegment vun engem Krees hunn. Virum Ofkille kann ee se als Cornet rullen.

Eng besonnesch Zort, déi een an der Belsch op Kiermesse fënnt, sinn d'Lécker Lacquemanten.

Ausserdeem kritt een am Handel platt oder mat Gebeess gefëllt Waffelen, respektiv Eisekuchen ze kafen.

## Um Spaweck

* Authentescht Rezept fir Eisekuchen
* Traditionellt Rezept vum Ketty Thull
Gebeess

**Gebeess** ass en traditionellt Liewensmëttel, dat gewéinlech aus agekachtem Uebst an Zocker gemaach gëtt.

Jee nodeem sinn d'Proportiounen Uebst-Zocker méi oder manner 1:1. Den Zocker mécht d'Produkt net nëmme séiss, en hëlleft och, et ze konservéieren. Jee no Uebstzort kënnt e Mëttel dobäi, fir d'Gebeess méi steif ze maachen, wéi z.&nbsp;B. Pektin.

Gebeesser, déi nëmmen aus dem Jus vun de Friichte bestinn, gi *Jelli* genannt.

Gebeess gëtt gewéinlech op der Schmier giess; et kann een et och z.&nbsp;B. a Jugurt oder wäisse Kéis ënnermëschen.

## Um Spaweck
Gran Premio Industria & Commercio di Prato

De **Gran Premio Industria & Commercio di Prato** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an der italiescher Regioun Toskana gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum *[[UCI Europe Tour]]* ass ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit 
* De ''Gran Premio Industria & Commercio di Prato'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Chaos Computer Club

De **Chaos Computer Club** (**CCC**) ass eng Associatioun, an där sech Hacker zanter 1981 zesummegeschloss hunn, déi sech eegenen Aussoen no fir grenziwwerschreidend Informatiounsfräiheet asetzen a sech mat den Auswierkunge vun Technologien op d'Gesellschaft souwéi op dat eenzelt Liewewiese beschäftegen.

Member ka jiddweree ginn, dee sech mat den Ziler vum CCC identifizéiere kann. D'Mataarbecht am CCC ass awer net un eng Memberskaart gebonnen. Den 1986 gegrënnten däitschen agedroene Veräin *Chaos Computer Club e.&nbsp;V.* huet mëttlerweil eng 2000 Memberen. De regionalen Erfarungsaustauschkrees vu Lëtzebuerg gouf 2008 als *Chaos Computer Club Lëtzebuerg a.s.b.l.* vu sechs Membere gegrënnt.

## Literatur
* Daniel Kulla: *Der Phrasenprüfer. Szenen aus dem Leben von Wau Holland, Mitbegründer des Chaos Computer Clubs*. Löhrbach 2003, ISBN 3-922708-25-0
* Wau Holland – Der Tod eines Hackers (Online-Artikel)
* Wieckmann, Jürgen & Chaos Computer Club: *Das Chaos Computer Buch. Hacking made in Germany* Wunderlich (Rowohlt), Reinbek 1988 ISBN 3-8052-0474-4
* Thomas Ammann u. a.: *Hacker für Moskau. Deutsche Computer-Spione im Dienst des KGB* Wunderlich (Rowohlt), Reinbek 1989 ISBN 3-8052-0490-6

## Um Spaweck
* Websäit vum CCC (sécher Verbindung)
* Dossier Chaotique: Den audiovisuelle Pressespigel vun der däitscher Hacker-Geschicht
Klass

Eng **Klass** ass d'Resultat vun enger Astufung, Ënnerandeelung oder Zesummefaassung vu Persounen, Organisatiounen oder Daten opgrond vu bestëmmten differenzéierte Krittären.
## Aarte vu Klassen
* Altersklassen- (gestaffelt nom Alter)
* Schoulklassen
* *Männer- a Fraenklassen* - (Ënnerscheedung bei Gruppen nom Geschlecht)
* *Gehaltsklass* - (differenzéiert no der Astufung)
* Zuchklassen
* Fligerklassen
* Schëffsklassen (differenzéiert nom Schëffstyp)
* Klassen an der Biologie (fir d'Katalogiséirung vun de Liewewiesen)
* Soziologesch Klass an der Gesellschaft nom Karl Marx
## Kuckt och
* Divisioun am Sport
* Kategorie
Schwaarzbier

**Schwaarzbier** oder **Päerdsbier** ass den Numm vun enger Fruucht an och vum Trausch (*Rubus fruticosus*), op deem se wiisst. Dësen ass pickeg a vun der Famill vun de Rosaceae ("rousen-aartegen"). En ass an temperéierte Klimazone vun Eurasien, Nordafrika an Nordamerika wäit verbreet; a Mëtteleuropa gëtt et eng 400 Aarten. Schwaarzbier wiisst am léifsten hallef am Schiet (zum Besipill um Bord vun engem Bësch), an huet kallekzeg a stéckstoffräich Biedem gär.

## Beschreiwung
De Schwaarzbiertrausch ass eng méijäreg Kloterplanz; en zillt ënner dem Buedem Ausleefer, déi all Joer nei Schëss maachen. Dës kënne bis zu 4 Meter laang ginn an halen 2 Joer. Eréischt am zweete Joer droen se Friichten. Nom 2. Joer zillen déi Schëss, déi mam Buedem Kontakt hunn, Wuerzelen, vu wou aus dat Joer drop nei Schëss wuessen. Sou entsti Schwaarzbierhecken, duerch déi et keen Derduerch gëtt. Um Still sëtzen Dären.

D'Blieder sinn ofwiesselnd lénks a riets vum Still zu hirer 3, 5 oder 7 an hunn Zacken un hirem Bord. Se falen am Hierscht net erof. D'Schwaarzbier blitt tëscht dem Juni an dem August. D'Bléi ass wäiss, méi seele rosa. All Bléi huet jee fënnef Kielech- a Krouneblieder an iwwer 20 Stëbs- a Fruuchtblieder.

D'Friichte sinn, wa se zeideg sinn, bloelzeg-schwaarz (wat den Numm erkläert). Allerdéngs sinn et, anescht wéi den Numm et suggeréiert, *keng* Bieren, mä Sammelsteefriichten: all eenzel kleng Bull ass eng kleng Steefruucht (wéi z.&nbsp;B. d'Kiischten der sinn). Se kënnen tëscht dem Juli an dem Oktober gepléckt ginn.

D'Friichten enthale Vitaminn A an C. Se kënne réi giess ginn, zu Gebeess oder Kompott verkacht, zu Jus gepresst an zu Wäin vergäert, oder soss an der Kichen agesat ginn.

Aus de Blieder kann een Téi maachen. D'Schwaarzbier zielt zu den Heelplanzen. Fréier gouf d'Schwaarzbier och geholl fir ze fierwen, an d'Blieder, wéinst hirem Tanin, goufen an de Gierwereien verschafft.

## Literatur
* Helminger, Thierry, 1992. *Liste der in Luxemburg wildwachsenden Brombeeren (*Rubus* L. Subgenus* Rubus). Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 93: 99-111.

## Um Spaweck
Kuwaitiséierung

**Kuwaitiséierung** ass e Konschtwuert, dat ausdréckt, datt eppes am Gaang ass, wéi den oder wéi am Kuwait ze ginn.

An engem sozio-ekonomeschen a politesche Kontext bezeechent "Kuwaitiséierung" den Ëmstand, datt - wéi am Kuwait - eng Minoritéit vun Awunner an engem Land d'Nationalitéit vun deem Land, an deemno d'politescht Soen, hunn, wärend eng Majoritéit, als Auslänner (déi do si fir ze schaffen), keen (oder méi e klengt) politescht Matsproochrecht hunn. Anerersäits bedeit dësen Ëmstand och, datt et zu enger Ofhängegkeet vun auslänneschem Know-how an auslännescher Main-d'Oeuvre kënnt, well ganz wirtschaftlech Secteure praktesch exklusiv vun Auslänner besat sinn.

Am Kuwait liewen 3 bis 3,5 Millioune Leit, wouvun der ronn 2 Milliounen Net-Kuwaiter sinn (2007). 93% vun de Kuwaiter schaffe beim Staat, wou dogéint 97% vun den Aarbechtsplazen am Kuwait vun Auslänner besat sinn.

## "Kuwaitiséierung" zu Lëtzebuerg
Op Lëtzebuerg bezu gëtt mat "Kuwaitiséierung" op den Ëmstand verwisen, datt d'Zuel vun den Net-Lëtzebuerger, déi zu Lëtzebuerg schaffen, sief et als Residenten oder als Frontalieren, ëmmer méi grouss gëtt (2008 si 40% vun alle Leit, déi schaffen, Frontalieren; iwwer zwee Drëttel vun allen Aarbechtsplaze si mat Leit besat, déi kee Lëtzebuerger Pass hunn).

Dacks gëtt de Begrëff a politeschen Diskussioune gebraucht, wou et drëms geet, wéi a sou enger Situatioun d'demokratesch Participatioun vun allen Awunner an d'Legitimitéit vu politeschen Decisiounen, an domat den Zesummenhalt vun der Gesellschaft, oprecht erhale gi kann.

Zu Lëtzebuerg gouf de Begrëff an deem Zesummenhank fir d'éischt Enn vun den 1980er, uganks den 1990er Jore gebraucht.

## "Kuwaitiséierung" am Kuwait
Am Kuwait selwer gëtt de Begrëff fir d'Auswierkunge vun engem Gesetz gebraucht, dat Quote fir d'Astellung vu Kuwaiter a Privatfirme festschreift (an deemno am Fong eng "Anti-Kuwaitiséierungs"-Mesure, am Sënn wéi uewe beschriwwen, ass).

Deene Kuwaiter, déi an enger Privatfirma schaffen, gëtt eng Zousazpai vum Staat garantéiert. Domat soll et engersäits de Kuwaiter méi lackelech gemaach ginn, am Privatsecteur ze schaffen, wärend et fir d'Patronen intressant gemaach gëtt, Kuwaitien anzestellen, well se aus hirer eegener Täsch eng manner héich Pai musse bezuelen. Privatfirmen, déi dës Quoten net erreechen, ginn duerch steierlech Mesurë 'bestrooft'.
 
## Kuckt och
Analog zur Kuwaitiséierung gëtt et och Emiratiséierung, Omaniséierung, Qatariséierung a Saudiséierung.
Wale fir d'Europäescht Parlament 2009 (Lëtzebuerg)

Bei de **Wale fir d'Europäescht Parlament 2009** goufen déi sechs Deputéiert gewielt, déi Lëtzebuerg am Europäesche Parlament fir d'Sëtzungsperiod 2009-2013 vertrieden.

Si goufen de 7. Juni 2009 ofgehalen, als Deel vun den allgemenge Wale fir d'Europäescht Parlament 2009, an zäitgläich mat de Wale fir d'Chamber. Am Ganzen hunn 48 Kandidate kandidéiert.

## Resultat
Par Rapport zu de Wale vun 2004 huet sech näischt un der Verdeelung vun de Sëtz verännert:

Ageschriwwe Wieler 240 676; Zuel vun de Walziedelen 218 423; Gëlteg Walziedelen 198 364; Wäiss Walziedelen 20 059.

Nom lëtzebuergesche Walgesetz däerf all Wieler maximal sou vill Stëmme verginn, wéi Sëtz ze verdeele sinn, deemno 6. Dës kënnen all un eng Partei goen (duerch d'Schwäerze vum Rondel iwwer der Lëscht), oder u verschidde Kandidate verdeelt ginn (maximal 2 Stëmme pro Kandidat), déi op der selwechter oder verschiddene Lëschte stinn.

### Gewielt goufen
* Charles Goerens (DP) 112 113 Stëmmen
* Viviane Reding (CSV) 105 656; huet op hiert Mandat zu Gonschte vum Georges Bach (CSV, 46 042 Stëmmen) verzicht.
* Claude Turmes (Gréng) 77 306
* Robert Goebbels (LSAP) 74 776
* Astrid Lulling (CSV) 63 457
* Frank Engel (CSV) 47 620

### Neies par Rapport zu de Jore virdrun
Tëscht 1979 an 2004 konnte bis zu 12 Kandidate pro Partei op enger Lëscht stoen. Dëst gouf fir 2009 an duerno op 6 Nimm pro Partei reduzéiert. Domat sollten d'Parteien encouragéiert ginn, Kandidaten opzesetzen, déi och bereet wieren, hiert Mandat unzehuelen.

D'CSV, d'LSAP, d'DP an déi Gréng hunn 2009 eng éischt Kéier getrennte Kandidatelëschten opgestallt, d.&nbsp;h. datt e Kandidat net gläichzäiteg fir d'Chamber an d'Europäescht Parlament kandidéiere sollt. De Grond ass, datt an der Vergaangenheet dacks déi éischtgewielte Kandidaten op der EP-Lëscht och an d'Chamber gewielt gi waren (oder Minister goufen), an dëst Mandat dann deem vum EP virgezunn hunn. D'ADR, d'KPL an déi Lénk hu weiderhin Duebelkandidaturen op hire Lëschten.

D'Wale fir d'Europaparlament sinn obligatoresch fir Wieler tëscht 18 a 75 Joer, an et däerfen och Bierger vun aneren EU-Staaten drun deelhuelen, déi zu Lëtzebuerg wunnen a sech op d'Wielerlëschten agedroen hunn. D'Zäit, déi EU-Bierger zu Lëtzebuerg hu misse wunnen, ier se wiele kënnen, bedréit 2 Joer. Bei de virege Wale waren dat der fënnef. Och kann ee sech neierdéngs bis den 13. Freide virun de Walen op d'Wielerlëschten androen. Dat ass 11 Méint méi no beim Termin, wéi dat virdrun de Fall war.

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergeschen Europadeputéierten (1979 bis haut).

## Um Spaweck
*Inoffiziellt Resultat vun de Wale fir d'Europäescht Parlament zu Lëtzebuerg
*[Etüd vun der Uni Lëtzebuerg iwwer d'Chamber- an Europawale vun 2009](http://wwwde.uni.lu/recherche/flshase/programme_gouvernance_europeenne/publications/rapport_elections_2009/(language)/fre-FR) (Gestéckelt).
* Les élections législatives et européennes de 2009 au Grand-Duché de Luxembourg (Den nämmlechte Rapport, mä um Stéck).
Paräisser Kanounen

**Paräisser Kanounen** (*canons de Paris*) ass den Numm dee verschidden Artillerie-Geschëtzer am Éischte Weltkrich kruten. Et ware Kanoune mat engem groussen Aktiounsradius, mat deenen déi däitsch Arméi tëscht Mäerz an August 1918 Paräis bombardéiert huet. Am Géigesaz zur allgemenger Meenung waren et déi Geschëtzer, déi mat hire Granaten déi franséisch Haaptstad beschoss hunn an net d'Déck Bertha, wéi et villfach geheescht huet.
## Kennzeechen

* Numm: *Ferngeschütz* (canon à longue portée), *Paräisser Kanounen* (canons de Paris) 
* Längt vum Rouer: 34 bis 36 m. 
* Kaliber: 210&nbsp;mm an 240&nbsp;mm (De Rouer war no 65 Schëss verbraucht)
* Maximal Distanz: 108&nbsp;km (130&nbsp;km no gewësse Quellen)
* Gewiicht: 750 Tonnen (mat der Schéissplattform)
* Gewiicht vun der Granat: 103&nbsp;kg
* Explosiounsstoff: 145&nbsp;kg
* Maximal Initialvitesse: 1600&nbsp;m/s

## Geschicht
Den 23. Mäerz 1918, ass e Geschoss matzen a Paräis, op der Place de la République, explodéiert, vu deem kee wousst wou et hir kéim. No deem Aschlag sinn der nach ongeféier 20 dee selwechten Dag zu Paräis explodéiert. Et huet sech dunn erausgestallt, datt déi däitsch Arméi déi Granate mat enger Batterie vun zwou Kanoune mat engem risege Wierkungsradius ofgeschoss hat. Si waren am Bësch vu Saint-Gobain bei Coucy-le-Château opgestallt. Haut ass nach déi grouss Bëtongsplattform, op déi d'Kanoune gestallt goufen, ze gesinn.

De Bombardement vu Paräis huet du bis August 1918 gedauert, an d'Positioun vun de Geschëtzer gouf e puermol gewiesselt.
Am Ganzen hu se 367 Granaten ofgeschoss, 351 dovun op Paräis: 256 Persounen sinn dobäi ëmkomm (91 eleng an der Kierch Saint Gervais den 29. Mäerz 1918), 620 anerer si blesséiert ginn.

## Kuckt och
* Dora (Kanoun)

## Um Spaweck

* Eng Säit iwwer d'Paräisser Kanounen
Dora (Kanoun)

**Schwéiere Gustav** an **Dora** waren d'Nimm vun de gréissten a deierste Kanoune vun der Welt, déi a Wierklechkeet agesat goufen. Iertemlecherweis goufen déi Spezialgeschëtzer dacks als Eisebunnsgeschëtz tituléiert, och wa se nëmmen e kuerze Schinnewee gebraucht hunn, fir opgebaut ze ginn a schéissen ze kënnen, dat am Géigesaz zu deenen um Schinnewee mobil agesaten Eisebunnskanounen. D'en Opbau op Gleiser war neideg fir d'Kanoun an der Direktioun ausriichten ze kënnen. Fir dat maachen ze kënnen, goufe Gleiser mat enger Kéier ugeluecht, an duerch no vir oder hannerzeg fueren, konnt sou den horizontale Wénkel geännert ginn. Si goufe vun der Firma Krupp an de Joren 1937–1941 fabrizéiert a vun Däitschland am Zweete Weltkrich agesat.

## Geschicht an Asaz

An de drësseger Joren huet Frankräich d'Maginot-Linn gebaut, fir sech géint eng Invasioun duerch d'Truppe vum Drëtte Räich ofzesécheren. D'Panzerung vun hire Wierker war sou virgesinn, datt hir Befestegungen de gréissten, am Éischte Weltkrich agesate Kanoune standhalen kéint (geduecht war u Geschëtzer wéi d'Déck Bertha mat engem Kaliber vu 420&nbsp;mm. Den Hitler huet du Krupp beoptragt, eng Kanoun z'entwécklen, déi et méiglech géif maachen, dës Befestegungen ze zerstéieren. Dräi Projete goufen ausgeschafft, mat Kalibre vu 600, 800 an 1000&nbsp;mm.

1937 gouf d'Entwécklung vum Modell vun 800&nbsp;mm ugefaangen, genannt *Schwéiere Gustav*, genannt nom Gustav Krupp von Bohlen und Halbach, dem Direkter vun der Firma. Zwou éischt Kanoune goufe bestallt. Déi éischt, déi 1941 ausgeliwwert gouf, krut den Numm *Dora*, de Virnumm vun der eelster Duechter vum Auteur vum Projet.

Zu deem Zäitpunkt, 1941, waren d'Maginot-Linn, an och déi belsch Festungen ëm Léck awer schonn laang an den Hänn vun den däitschen Truppen, soudatt den Zweck vum Projet an deem Moment net méi erfëllt war. Dat huet sech geännert, wéi Däitschland d'Operatioun Barbarossa, den Iwwerfall op d'Sowjetunioun, declenchéiert huet. Beim Virstouss op de Kaukasus, mam Zil Sewastopol z'erueweren, gouf dunn d'Dora an Deelstécker op d'Plaz vun hirem Asaz bruecht. E puer Forte goufen do vun der Dora zerstéiert..

## Kennzeechen

* Gewiicht 1.350 t
* Opbau vun der Stellung: Zwee paralleel Eisebunnsgleiser
* Längt / Breet / Héicht: 42,976 m / 7,01 m / 11,6 m
* Kaliber: 800&nbsp;mm
* Längt vum Rouer: 32,48 m
* Gréissten Ofschoss-Wënkel: téscht 48° a 65° (jee nom Opbau)
* Munitioun
** Granatkapp
*** Gewiicht: 7.100&nbsp;kg
*** Längt: 6,79 m
*** Aktiounsradius: 38 Km
*** Penetratioun
**** Stol: 1 m
**** Arméierte Bëtong: 7 m
**** Bëtong: 10 m
**** Buedem: 30 m
** Sprengstoff-Kompartiment
*** Gewiicht: 4.800&nbsp;kg
*** Längt: 8,26 m
* Preparatioun vum Terrain: 3 bis 6 Wochen (2500 Mann)
* Zäit fir d'Kanoun opzebauen: 54 Stonnen (250 Mann)
* Equipage: 1150 Mann
* Kadenz: 14 Schëss/pro Dag
* Liewensdauer vun der Kanoun: 300 Schëss ongeféier

## Kuckt och
* Déck Bertha
* Paräisser Kanounen

## Um Spaweck
Schaf

E **Schaf** ass e Miwwelstéck, dat geduecht ass, fir Saachen dran ze versuergen, an dee vu baussen, laanscht d'Frontsäit, mat enger oder méi Dieren zougemaach ka ginn, déi, jee nodeem, zougespaart kënne ginn.

Bannen am Schaf si Regaler oder Tiräng, fir d'Saachen ënnerzebréngen, oder och, am Fall vun engem Kleederschaf, eng Staang, déi de queesche Wee agebaut ass, fir dorop Bigele mat Gezei ze hänken.

En niddrege Schaf, deen an enger Salle-à-manger steet an an deem Iessgeschier versuergt gëtt, gëtt Buffet genannt. Schief mat duerchsiichteg verglaasten Diere si *Vitrinnen*.

## Um Spaweck
Stull

E **Stull** ass e Miwwelstéck, dat gemaach ass, fir datt eng Persoun sech kann drop sëtzen.

E Stull huet e Réckestéck, widder dat ee säi Réck stäipe kann. Wann dat net drun ass, da schwätzt ee vun engem Hocker. Wann e fir méi Leit ass, dann handelt et sech ëm eng Bänk.

E Stull ass aus éischter haardem Material. Wann e gepolstert ass, a Stäipe fir d'Äerm huet, da schwätzt ee vun enger Fotell. Bei engem gepolsterte Sëtzmiwwel fir méi Leit gebraucht een den Ausdrock Kanapee.

E Stull gëtt dacks bei en Dësch gestallt, fir am Sëtze kënnen z'iessen, ze schaffen oder ze schreiwen.

## Um Spaweck
Nuetsdësch

En **Nuetsdësch** ass e klengen Dësch, deen nieft dem Bett steet. Dacks ass do en Tirang oder e Regal dran, fir Saache kënnen ënnerzebréngen, déi een nuets gär bei Hand hätt.

Fréier, wéi d'Toilettë baussent der Wunneng oder baussent dem Haus waren, haten d'Nuetsdëscher dacks e klengen agebaute Schiefchen, an deem d'Pottschamb versuergt gouf.
Hocker

En **Hocker** ass en einfacht Miwwelstéck, fir sech drop ze sëtzen. En huet eng flaach Fläch, vun der Gréisst vun engem Hënner, an dräi bis véier Stempelen.

## Um Spaweck
Tirang

En **Tirang** ass eng Zort véiereckeg Këscht, déi no uewen op ass, an déi geduecht ass, Saachen dran ze versuergen. Tiräng sinn an anere Miwwelen agebaut a kënnen op säitleche Schinnen erausgezun an eragedréckt ginn. Dofir hu se meeschtens e Grëff oder e Knapp. Sou Miwwele kënnen z.&nbsp;B. Schief, Nuetsdëscher oder Dëscher sinn, oder och Miwwelen, déi aus soss näischt wéi Tiräng bestinn, wéi Komouden oder och Miwwele fir Karteikaarten.

## Um Spaweck
Dësch

En **Dësch** ass e Miwwelstéck, dat am Prinzip aus enger horizontaler Plack (1), dem *Dëschblat*, an engem oder méi Stempele (2) besteet.

En Dësch gëtt meeschtens gebraucht, fir sech dobäi ze sëtzen, fir z.&nbsp;B. drop z'iessen, ze schaffen oder ze schreiwen, an huet dofir eng Héicht vu knapps engem Meter.

Do dernieft gëtt et eng Rëtsch Dëscher, déi engem spezialiséierte Gebrauch ugepasst sinn, zum Beispill de Schreifdësch, de Kredenzdëschelchen an den Zerwéierdësch deen dacks op Rieder ass.

## Kuckt och
* Dëschelduch

## Um Spaweck
Kleederbigel

E **Kleederbigel** ass e Geschier am Stot, dat dozou déngt, Kleeder an engem Schaf oder enger Garderobe opzehänken. Dofir hu s'uewen e Krop. Well se der Form vun de Schëllere vum Mënsch nogebilt sinn, si se an éischter Linn fir Mäntel, Jacketten, Hiemer, Räck a Blusen.

Dacks hu Bigelen eng Queeschstaang, da kann een do och Boxen drop ophänken. Et gëtt och speziell Bigele just fir Boxen oder Juppen. Am leschte Fall si Kreepercher op der Säit, wou een d'Jupe mat ugebitzten Ophänke festmaache kann.

## Um Spaweck
Jean-Pierre Talbot

De **Jean-Pierre Talbot** ass e belsche Professer a Schauspiller. Hien ass den 12. August 1943 gebuer.

Hien huet an zwéi Filmer d'Roll vum Tintin gespillt.

## Filmer
* 1961 *[[Tintin et le mystère de la Toison d'or]]* vum Jean-Jacques Vierne 
* 1964 *[[Tintin et les oranges bleues]]* vum Philippe Condroyer

## Bicher
** J'étais Tintin au cinéma* (2008)

## Um Spaweck
Philippe Condroyer

De **Philippe Condroyer**, gebuer den 3. Mee 1927 zu Paräis, an och do gestuerwen de 5. November 2017, war e franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmer
### Kino
*1960, *Fugue*, Kuerzfilm mam Frédéric de Pasquale
*1962, *Diamètres*, Kuerzfilm
*1963, *Une lettre*, Kuerzfilm
*1964, *[[Tintin et les oranges bleues]]*, mam Jean Bouise a Jean-Pierre Talbot
*1965, *Les miettes*, Kuerzfilm mam Jacques Seiler
*1967, *[[Un homme à abattre]]*, mam Jean-Louis Trintignant a Valérie Lagrange
*1975, *La coupe à dix francs*, mam Didier Sauvegrain

### Televisioun
*1972, *L'oreille absolue*, mam Jacques Seiler a Guy Tréjan
*1978, *[[Madame le juge]]*, Episoden: *Autopsie d'un témoignage* a *Le Feu* mam Simone Signoret
*1980, *Chère Olga*, mam Claude Piéplu a Catherine Allégret
*1981, *Un paquebot dans la tête*,mam Catherine Frot a Michael Lonsdale
*1988, *[[Le retour d'Arsène Lupin]]*, Episod: *Le Triangle d'or* mam François Dunoyer
*1989, *Le retour d'Arsène Lupin*, Episod: *Le Masque de jade*

## Um Spaweck
Box

**Box** huet e puer Bedeitungen:
* e Kleedungsstéck fir d'Been an den Ënnerleif, kuckt Box (Gezei);
* d'englescht Wuert fir "Këscht", an an deem Sënn gebraucht fir:
** d'Box vun enger Stereosanlag, kuckt dofir: Haut-parleur;
** am Wuert Box Office: ursprénglech de Guichet, wou Entrées-Tickete fir e Kino oder Theater verkaaft ginn, haut d'Recettë vu Filmer am Kino, resp. d'Lëscht vun de Filmer, déi am meeschte Recettë gemaach hunn.

## Kuckt och
* Boxen (Sport)
* Supjesbox
* Boxemännchen
* Black Box
Bett

E **Bett** ass e Miwwelstéck, dat geduecht ass, fir sech drop ze leeën, gewéinlech fir ze raschten oder ze schlofen.

En typescht Bett besteet aus engem véiereckege Kader, deen op niddrege Stempele steet, op deem e Ressort ubruecht ass, op deen eng Matrass leie kënnt. Et kann op der Kapp- an der Fousssäit eng Applique hunn

Op der Matrass ass e Lëllduch, weider e Kappkëssen (mat enger Kappzich), e Plommendiwwi (mat enger Housse), oder awer e weidert Lëlldech an eng oder méi Decken. Diwwi an Decke si fir waarm ze halen.

Uewendrop kann nach eng Bettspree kommen, fir d'Bett ofzedecken, wann et net benotzt gëtt.

D'Gréisst vum Bett ass der Längt an der Zuel vun deenen, déi dra leie sollen, ugepasst. Ass et fir eng Persoun, schwätzt ee vun engem "eeschléiferege Bett", ass et fir zwou, vun engem "zweeschléiferegen".

## Spezielles
* En **Himmelbett** huet eng Zort Daach, vun deem softe Lambrequinen op all Säiten erofhänken.
* E **Waasserbett** huet eng Matrass, déi mat gehëtztem Waasser gefëllt ass.
* E **Flossbett** ass déi natierlech Plaz, wou e Floss säi Laf huet.
* **Mat engem an d'Bett goen** ass en ëmgangssproochlechen Euphemismus fir "mat engem Sex hunn".

## Um Spaweck
Truecht

Eng **Truecht** (manner dacks och **Druecht**, vun alhéidt. *traht(a)*, mëttelnidderdt. *dracht* - "dat, wat gedroe gëtt") ass historescht Gezei oder Deeler dovun, sou wéi et der traditioneller Kleederuerdnung vun enger Regioun, engem Land oder enger Beruffsgrupp entsprécht.

Déi éischt Vollekstruechte sinn Enn vum 15. Joerhonnert an de ländleche Gebidder entstanen a stellen eng regionaltypesch Bekleedungsform duer. D'Zunftstruecht oder Offiziell Truecht, déi d'Zougehéieregkeet zu enger bestëmmter Beruffsgrupp zum Ausdrock bruecht huet, staamt dogéint aus dem handwierklechen a Stater Ëmfeld.

## Lëtzebuerger Truecht
Zu Lëtzebuerg huet sech keng Traditioun vun enger nationaler Kleederuerdnung duerchgängeg erhale kënnen. Déi Truecht déi zanter net allzelaanger Zäit als Lëtzebuerger Vollekstruecht gëllt geet dowéinst zeréck op eng Hiertentruecht an op historescht Gezei wéi et bal d'selwecht a groussen Deeler vu Mëtteleuropa ugedoe ginn ass.

## Um Spaweck

* Lëtzebuerger Folklor an Truecht
Hypothéik

Eng **Hypothéik** ass e eng Form vu Pand oder Sécherheet déi en Immeubel (ausnamsweis och e mobillen Objet, wéi e Schëff oder Fliger) belaaschten. D'Hypothéik gëtt dem Creancier d'Recht, dat belaaschten Haus oder Grondstéck versteeën ze loossen, wann den Debiteur seng Schold net fristgerecht erëmbezuelt. Hypothéike gi meeschtens beim Kaf vun engem Haus oder Grondstéck opgeholl, a Verbindung mat engem Kredit (Hypothéikekredit). Eng Hypothéik ass en Droit réel (Usproch op eng Saach), am Géigesaz zum Droit personnel, deen den Usproch op d'Erëmbezuele vun enger Schold duerstellt.

An engem wäiten, iwwerdroene Sënn ass eng **Hypothéik** eng Belaaschtung vun der Zukunft. Sou kann ee soen, datt déi nazistesch Vergaangenheet vun Däitschland sech nom Zweete Weltkrich als eng schwéier Hypothéik fir déi jonk Bundesrepublik erausgestallt huet.

## Forme vun Hypothéiken

Et gëtt dräi verschidde Forme vun Hypothéiken:
* Déi *konventionell Hypothéik*, déi mat engem Kontrakt opgeholl gëtt,
* Déi *legal Hypothéik*, déi opgrond vun engem Gesetz zougestane gëtt, wéi:
** legal Hypothéik fir d'Scholde géintiwwer dem Staat an den ëffentleche Kierperschaften
** legal Hypothéik op d'Gidder vum Momper vun engem mannerjärege Kand oder op de Momper vun engem, deen net zourechnungsfäeg ass,
** legal Hypothéik vum Staat op de Gidder vun de Contabele vum Staat.
*Déi geriichtlech festgeluechten Hypothéik (op der Basis vun der Decisioun vun engem Geriicht)

### Differenzéirung nom Bekanntheetsgrad vun enger Hypothéik
* *Agedroen Hypothéik* (Am Hypothéikebuch agedroen)
* *Okkult Hypothéik* (Legal Hypothéik, déi net oder nach net agedroen ass)

## Kuckt och
* Pand

## Um Spaweck

* Säit vum Observatoire juridique de la place financière de Luxembourg iwwer d'Hypothéiken 
* Säit iwwer d'Hypothéikerecht zu Lëtzebuerg