open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frank Alamo

De **Frank Alamo**, Kënschtlernumm vum **Jean-François Grandin**, gebuer den 12. Oktober 1941 zu Paräis an och do gestuerwen den 11. Oktober 2012, war e franséische Sänger a Filmschauspiller.

Hie gouf an den 1960er Jore fir seng franséischsproocheg Interpretatioune vun engleschsproochege Lidder bekannt, dorënner *Biche ô ma biche* (Original: *Sweets for my Sweet* vun The Searchers), *Je me bats pour gagner* (Original: *A Hard Day's Night*) a *Je veux prendre ta main* (Original: *I Want to Hold Your Hand*, alle béid vun de Beatles).

Original franséisch Lidder hate manner Succès. 1969 huet hien opgehale mat Sangen a gouf ë.&nbsp;a. Fotograf an Autosconcessionnaire.

An den 2000er Joren ass hien erëm geleeëntlech als Sänger opgetrueden.

## Discographie
### 45 tours
* 1963: Loop de loop / Fait pour durer / Je suis encore amoureux / Ce petit jeu
* 1963: Da doo ron ron / File, file, file / Pas de larmes / Il y avait toi
* 1963: Reviens vite et oublie / Sylvie / Ma biche / Tout se sait un jour
* 1964: Hum hum hum / Ma mère / Je veux prendre ta main / A Broadway
* 1964: Allo Mai 38-37 / Non, ne dis pas adieu / Jolie frimousse / Oui c'est vrai
* 1964: Je me bats pour gagner / Oh non! / Oui j'ai peur / Fais ça pour moi
* 1965: Le chef de la bande / Qu'est-ce que peut bien faire un garçon? / Souviens-toi des nuits d'été / Jure-le moi
* 1965: Des filles et des garçons / Ma vie à t'attendre / Dis-lui non / Reste comme tu es
* 1965: Sing c'est la vie / Le chasseur de primes / Long-long-longtemps / Souviens-toi ma jolie
* 1965: Bimbo / Je revis / Le prix d'aimer / Sylvia
* 1966: Ce n'est pas difficile / De la science à la fiction / Ma lady d'un soir / Corps et âme
* 1966: Ça ne fait rien car je t'aime / Il ne faut pas m'en vouloir / Sur un dernier signe de main / Si j’écrivais le livre
* 1966: Toi et ton sourire d'enfant / Où vas-tu sans amour? / Ève / La chance est avec moi
* 1967: Envoie-moi ta photo / Avec une barbe blanche
* 1967: Maudit brouillard / Je compte sur mes doigts / L'amour ne se détruit pas / A travers les carreaux
* 1967: J’ai pleuré pour toi / J’aime un petit animal / Heureux tous les deux / Toi et ton sourire d'enfant
* 1967: Les poings fermés / C'est déjà du passé / Oh ! oh ! fait le clown / Au premier tunnel
* 1967: Si j’avais des ailes / Lilliputien / Avec une barbe blanche / Envoie-moi ta photo
* 1968: C'est ça la vie / Une fille m'a compris / Je connais la chanson / Tourne encore
* 1968: Tom et Tam / Marie-Angèle / Ses lunettes de soleil / L'arc-en-ciel
* 1969: En vous quittant / Les enfants des villes
* 1986: Quelque chose en elle / Et Jeanne s'endort

## Filmographie
* 1963: *[[Cherchez l'idole]]* vum Michel Boisrond

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
CR161A

Den **CR161A** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht. Et ass eng Saitestrooss vum CR161 beim Krakelshaff tëscht Beetebuerg an Diddeleng.

Den CR161A ass ronn 450 m laang.
Nationalstrooss 38

D**'Nationalstrooss 38** oder **N38**, ass eng Nationalstrooss bei Diddeleng am Kanton Esch-Uelzecht.

Se mécht den Uschloss vum CR161 mat der Autobunn A3.
D'N38 ass ronn 300 Meter laang.

## Um Spaweck

* Iwwersiichtskaart vum nationale Stroossereseau op der Internetsäit vun der Bauverwaltung
CR162

Den **CR162** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg a Réimech a geet vun Alzeng a südëstlecher Richtung bis op Wëntreng.

Den CR162 ass ronn 17,1&nbsp;km laang.
Harry Valérien

Den **Harry Valérien**, gebuer de 4. November 1923 zu München a gestuerwen den 12. Oktober 2012 zu Berg (Starnberger See), war en däitsche Sportjournalist an Auteur.

Hie war virun allem bekannt als Matgrënner a Moderateur, tëscht 1963 an 1988, vun der Sportemissioun *Das aktuelle Sportstudio* um ZDF. Vun 1952 un huet hie méi wéi 4 Joerzéngte laang vun den Olympesche Spiller Commentairen a Reportagë fir Radio an Televisioun gemaach. Seng Spezialitéit war de Wantersport.

Hien huet spéiderhin och bei Sat.1 a Premiere geschafft.

## Wierker
* Christian Zentner und Harry Valérien: *Olympia ’68*: Südwest Verlag, München (1968)
* Christian Zentner und Harry Valérien: *Fußball ’70*: Südwest Verlag, München (1970)
* Harry Valérien: *Olympia München 1972. München, Kiel, Sapporo*: Südwest Verlag, München (1982*)
* Harry Valérien: *Fußball 74 – Weltmeisterschaft*: Südwest Verlag, München (1974)
* Christian Zentner und Harry Valérien: *Olympia 1976. Montreal, Innsbruck*: Südwest Verlag, München (1985*)
* Harry Valérien: *Fußball 78 – Weltmeisterschaft Argentinien*: Südwest Verlag, München (1978)
* Harry Valerien: *Fußball ’80 – Europameisterschaft, Europapokale, Bundesliga*: Südwest Verlag, München (1980)
* Harry Valérien: *Olympia ’80. Moskau und Lake Placid*: Südwest Verlag, München (1982)
* Christian Zentner und Harry Valérien: *Fußball ’82. XII. Weltmeisterschaft vom 13. Juni bis 11. Juli 1982 in Spanien*: Südwest Verlag, München (1984*)
* Christian Zentner und Harry Valérien: *Fußball ’84. V. Europameisterschaft vom 12. bis 27. Juni 1984 in Frankreich. Bundesliga-Pokale*: Südwest Verlag, München (1986*)
* Christian Zentner und Harry Valérien: *Olympia ’84. Los Angeles, Sarajevo*: Südwest Verlag, München (1986*)
* *Harry Valériens Sport-Reporte. Bilder, Ereignisse, Dokumente*: Südwest Verlag, München (1985)
* *Fußball ’86. Weltmeisterschaft in Mexiko*: (1986)
* Christian Zentner und Harry Valérien: *Fußball-EM ’88 Deutschland. VIII. Fußball-Europameisterschaft von 10. bis 25. Juni 1988*: Südwest Verlag, München (1988)
* Christian Zentner und Harry Valérien: *Olympia 1988. Seoul, Calgary*: Südwest Verlag, München (1988)
* *Golf, Faszination eines Weltsports*: Südwest Verlag, München (1989)
* Harry Valérien und Christian Zentner: *Fußball-WM '90 Italien*: Südwest Verlag, München (1990)
* Harry Valérien: *Olympia '92. Die Winterspiele Albertville*: Südwest Verlag, München (1992)
* Harry Valérien: *Lillehammer '94. Das Olympiabuch*: Sportverlag, Berlin (1994)
* *USA '94*: Sportverlag, Berlin (1994)
* *Atlanta. Das Olympiabuch 1996*: Sportverlag, Berlin (1996)
CR161

Den **CR161** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vun der Munnerëffer Strooss tëscht Beetebuerg an Helleng a südlecher Richtung bis op den CR160 ënner dem *Kräizbierg* bei Diddeleng.

Den CR161 ass ronn 4,4&nbsp;km laang.
Norodom Sihanouk

De **Preah Bat Samdech Preah Norodom Sihanouk Varman**, gebuer den 31. Oktober 1922 zu Phnom Penh, a gestuerwen de 15. Oktober 2012 zu Peking, war vun 1941 bis 1955 a vun 1993 bis 2004 Kinnek, a vun 1960 bis 1970, vun 1975 bis 1976 a vun 1991 bis 1993 Staatschef vum Kambodja.

## Wierker
* *La monarchie cambodgienne et la croisade royale pour l'indépendance*. Ministère de l'éducation nationale: Phnom-Penh 1954.
* mit Wilfred G. Burchett: *My War with the CIA. The Memoirs of Prince Norodom Sihanouk*. Pantheon Books: New York 1973. ISBN 0-394-48543-2.
* mit Jean Lacouture: *Indochina von Peking aus gesehen. Gespräche mit Jean Lacouture in Peking*. Deutsche Verlags-Anstalt: Stuttgart 1972. ISBN 3-421-01630-5.
* *Kambodscha. Chronik des Krieges und der Hoffnung*. Ullstein: Frankfurt/M., Berlin, Wien 1980. ISBN 3-548-34511-5.
* *Souvenirs doux et amers*. Hachette; Paris 1981. ISBN 2-01-007656-7.
* mit Simonne Lacouture: *Prisonnier des Khmers Rouges*. Hachette: Paris 1986. ISBN 2-01-012184-8.
* mit Bernard Krisher: *Erinnerungen an Staatsmänner und Herrscher*. Éditions Duang Kamol: Bangkok 1990. ISBN 974-210-524-3.
* *Shadow Over Angkor: Memoirs of His Majesty King Norodom Sihanouk of Cambodia*. Monument Books: Phnom Penh 2005.

## Literatur
* John P. Armstrong: *Sihanouk Speaks*. Walker: New York 1964.
* Hèléne Cixous: *The Terrible but Unfinished Story of Norodom Sihanouk, King of Cambodia*. University of Nebraska Press, Lincoln 1994. ISBN 0-8032-6361-9.
* Justin J Corfield: *The Royal Family of Cambodia*. Khmer Language and Culture Centre: Melbourne 1990. ISBN 0-646-01398-X.
* Julio A. Jeldres: *The Royal Family of Cambodia*. Monument Books: Phnom Penh 2003.
* Milton Osborne: *King-Making in Cambodia. From Sisowath to Sihanouk*. In: *Journal of Southeast Asian Studies* 4.2 (1973) S. 169–185. .
* Milton Osborne: *Sihanouk. Prince of Light, Prince of Darkness*. Silkworm Books: Chiang Mai 1994. ISBN 974-7047-22-5.
* Peter Schier, Manola Schier-Oum (Hrsg.): *Prince Sihanouk on Cambodia. Interviews and Talks with Prince Norodom Sihanouk*. Institut für Asienkunde: Hamburg 1985. ISBN 3-88910-013-9.
* Peter Scholl-Latour: *Der Tod im Reisfeld. Dreißig Jahre Krieg in Indochina*. Dtv: München 2000. ISBN 3-423-36173-5.

## Um Spaweck

* Websäit vum Prënz Sihanouk
CR165

Den **CR165** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vu Keel an nërdlecher Richtung bis op Hunchereng.

Den CR165 ass ronn 4,0&nbsp;km laang.
CR164

Den **CR164** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vu Monnerech a südëstlecher Richtung bis op Diddeleng (Butschebuerg).

Den CR164 ass ronn 10,2&nbsp;km laang.
CR165A

Den **CR165A** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht an der Gemeng Keel. Et ass eng Verbindungsstrooss zu Téiteng tëscht dem CR166 an der N33.

Den CR165A ass ronn 400 m laang.
CR167

Den **CR167** ass e Chemin repris am Kanton Réimech a geet vun der Kräizung mam CR162 an CR226 an ëstlecher Richtung bis op Duelem.

Den CR167 ass ronn 1,9&nbsp;km laang.
CR168

Den **CR168** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vu Bieles an ëstlecher Richtung bis op Näerzeng.

Den CR168 ass ronn 12,2&nbsp;km laang.

## Biller

Belval CR 168.JPG|als *route de Belval* zu Esch
Former Arbed railway bridge Esch-sur-Alzette 2014-12 ---1.jpg|als *Schëfflenger Strooss* zu Esch
Photos du 27 mars 2006 098 ORIG Kopie.jpg|zu Näerzeng


## Um Spaweck
Pontpierre

**Pontpierre** ass:
* de franséischen Numm vun der lëtzebuergescher Uertschaft Steebrécken an der Gemeng Monnerech;
* eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Moselle: Pontpierre (Moselle).
Claude Cheysson

De **Claude Cheysson**, gebuer den 13. Abrëll 1920 zu Paräis, an och do de 15. Oktober 2012 gestuerwen war e franséischen Diplomat (ë.&nbsp;a. Ambassadeur) a Politiker (PS).

De Cheysson huet op der École polytechnique an op der ENA studéiert an huet duerno Carrière am Ausseministère gemaach. Hie war ë.&nbsp;a. vun 1952-54 Conseiller fir Indochina, vun 1954-55 Chef de cabinet vum Premierminister Pierre Mendès-France a vun 1957-62 Generalsekretär vun der Kommissioun fir Technesch Zesummenaarbecht an Afrika. Vun 1966 bis 1969 war en Ambassadeur an Indonesien.

Vun 1973 bis 1981 war hien Europäesche Kommissär fir Entwécklung an humanitär Hëllef.

1981 bis 1984 war de Cheysson no der Victoire vum François Mitterrand Ausseminister an der Regierung vum Premier Pierre Mauroy. Vun 1985 bis 1989 war hien nees Member vun der Europäescher Kommissioun, dës Kéier zoustänneg fir Mëttelmierpolitik an d'Nord-Süd-Relatiounen. 1989 gouf hie, fir 5 Joer, an dEuropäescht Parlament gewielt.
## Um Spaweck
Adrien de Prémorel

Den **Adrien de Durand de Prémorel (Adrien de Prémorel)**, gebuer de 17. Mäerz 1889 zu Bréissel, a gestuerwen den 28. Februar 1968, war e belsche Schrëftsteller, deen a franséischer Sprooch geschriwwen huet.

Hie war den Urenkel vum Alphonse de Prémorel.

## Um Spaweck
* Adrien de Durand de Prémorel. GeneaNet.
CR170

Den **CR170** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vun Esch-Uelzecht an ëstlecher Richtung bis op Schëffleng.

En huet säin Ufank am Quartier Lalleng, op der Kräizung mat der N4 (Lëtzebuerger Strooss), der Monnerecher Strooss an dem Boulevard Grande-Duchesse Charlotte (N4C), deem seng Verlängerung en ass. Bannent der Uertschaft huet en den Numm *Boulevard Aloyse Mayer*. 

Um Schëfflenger Territoire geet en an enger Kéier no lénks an de fréieren CR168 iwwer (*Rue du Moulin*).

Den CR170 ass ronn 1,1&nbsp;km laang.
CR170A

Den **CR170A** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht um Gebitt vun der Gemeng Esch-Uelzecht. Et ass eng Verbindungsstrooss tëscht der Autobunn A4 an dem CR170.

Den CR170A ass ronn 550 m laang.

Iwwer seng ganz Längt geet d*'Pénétrante de Lallange*.
CR174

Den **CR174** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vun Esch-Uelzecht an engem grousse Bou a westlecher Richtung bis op d'franséisch Grenz bei Déifferdeng (Vesquenhaff). Op der franséischer Grenz huet se Uschloss un déi franséisch D26A Richtung Hussigny-Godbrange.

Den CR174 ass ronn 9,1&nbsp;km laang.
CR174B

Den **CR174B** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht um Gebitt vun der Gemeng Déifferdeng. Et ass eng Verbindungsstrooss tëscht dem CR174 (rue Emile Mark) an der N31 (route de Belvaux).

Den CR174B ass ronn 850 m laang.
CR175A

Den **CR175A** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht. Et ass eng Verbindungsstrooss tëscht dem CR175 (rue de Niedercorn) an der N31 (route de Bascharage).

Den CR175A ass ronn 1,7&nbsp;km laang.
Grandidier-Baobab

De **Grandidier-Baobab** (*Adansonia grandidieri*) ass eng Bamaart aus der Famill vun de *[[Bombacaceae]]* (no der klassescher Klassifikatioun, oder aus där vun de *[[Malvaceae]]* (Phylogeneetesch Klassifikatioun).

Et ass déi gréisst vun de sechs Baobabaarten, déi op Madagaskar endeemesch sinn. Eenzel Exemplare kënne bis zu 30&nbsp;m héich ginn an en Ëmfang vu 7,5&nbsp;m erreechen. D'Aart steet op der Rouder Lëscht vun de vum Ausstierwe bedreeten Aarte vun der UICN. Wäit bekannt ass d*'Adansonia grandidieri* wéinst enger Allee dovu bei Morondava, op der Westküst vu Madagaskar.

De Bam gouf nom franséizsche Botaniker an Entdeckungsreesenden Alfred Grandidier (1836-1921) genannt.

## Um Spaweck
Reggie Nalder

De **Reggie Nalder**, gebuer als *Alfred Reginald Natzler* de 4. September 1907 zu Wien, a gestuerwen den 19. November 1991 zu Santa Monica USA, war en éisträichesche Schauspiller.

## Filmer (Kino)
* 1946: *Jericho*, vum Henri Calef mam Raymond Pellegrin a Pierre Brasseur
* 1948: *Impasse des Deux Anges*, vum Maurice Tourneur mam Paul Meurisse a Simone Signoret
* 1948: *Le signal rouge*, vum Ernst Neubach mam Erich von Stroheim a Franck Villard
* 1951: *The Adventures of Captain Fabian*, vum William Marshall a Robert Florey mam Errol Flynn, Micheline Presle a Vincent Price
* 1951: *[[Barbe-Bleue (Film 1951)|Barbe-Bleue]]*, vum Christian-Jaque mam Cécile Aubry a Pierre Brasseur
* 1951: *[[Blaubart (Film 1951)|Blaubart]]*, vum Christian-Jaque mam Cécile Aubry an Hans Albers
* 1954: *Betrayed*, vum Gottfried Reinhardt mam Clark Gable a Lana Turner
* 1955: *Les amants du Tage*, vum Henri Verneuil mam Daniel Gélin a Françoise Arnoul
* 1956: *[[The Man Who Knew Too Much (Film 1956)|The Man Who Knew Too Much]]*, vum Alfred Hitchcock mam James Stewart an Doris Day
* 1956: *Liane, das Mädchen aus dem Urwald*, vum Eduard von Borsody mam Marion Michael an Hardy Krüger
* 1958: *[[Échec au porteur]]*, vum Gilles Grangier mam Paul Meurisse a Jeanne Moreau 
* 1958: *Romarei, das Mädchen mit den grünen Augen*, vum Harald Reinl mam Joachim Hansen an Dominique Wilms
* 1962: *The Spiral Road*, vum Robert Mulligan mam Rock Hudson a Gena Rowlands
* 1962: *Convicts 4*, vum Millard Kaufman mam Ben Gazzara a Stuart Whitman
* 1962: *[[The Manchurian Candidate (Film 1962)|The Manchurian Candidate]] *, vum John Frankenheimer mam Frank Sinatra, Laurence Harvey an Janet Leigh
* 1963: *Le jour et l'heure*, vum René Clément mam Simone Signoret a Stuart Whitman
* 1963: *[[Les Saintes-Nitouches]]*, vum Pierre Montazel mam Marie-France Pisier a Bernard Blier
* 1969: *Hexen bis aufs Blut gequält*, vum Michael Armstrong mam Herbert Lom an Udo Kier
* 1970: *[[L'uccello dalle piume di cristallo]]*, vum Dario Argento mam Tony Musante an Enrico Maria Salerno
* 1973: *Hexen - geschändet und zu Tode gequält*, vum Adrian Hoven mam Erika Blanc an Anton Diffring
* 1976: *[[Il Casanova di Federico Fellini]]*, vum Federico Fellini mam Donald Sutherland an Tina Aumont
* 1977: *Crash!*, vum Charles Band mam José Ferrer a Sue Lyon
* 1978: *Dracula's Dog*, vum Albert Band mam Michael Pataki 
* 1979: *Seven*, vum Andy Sidaris mam William Smith 
* 1981: *The Devil and Max Devlin*, vum Steven Hilliard Stern mam Elliott Gould a Bill Cosby
* 1985: *Blue Ice*, vum Phillip Marshak mam Paul Thomas
* 1992: *Jericó*, vum Luis Alberto Lamata

## Um Spaweck
CR173

Den **CR173** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg a geet vu Sandweiler bis op d'Sandweiler-Gare.

Den CR173 ass ronn 1,6&nbsp;km laang.
CR171

Den **CR171** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg a geet vun Neihaischen a südëstlecher Richtung bis op Schraasseg

Den CR171 ass ronn 2,4&nbsp;km laang.
CR176

Den **CR176** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vum Vesquenhaff an nordwestlecher Richtung bis op Rodange.

Den CR176 ass ronn 7,2&nbsp;km laang.
CR177

Den **CR177** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vu Rodange bis op Rolleng.

Den CR177 ass ronn 1,9&nbsp;km laang.
CR178

Den **CR178** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg an Esch a geet vun Hollerech a südwestlecher Richtung bis op d'franséisch Grenz bei Bieles. Op der franséischer Grenz huet en Uschloss un déi franséisch D16B Richtung Rédange.

Den CR178 ass ronn 22,2&nbsp;km laang.
Siligo

**Siligo** ass eng italieenesch Uertschaft a Gemeng an der Provënz Sassari, Regioun Sardinien.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Gemeng
CR179A

Den **CR179A** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg an Esch. Et ass eng Verbindungsstrooss vum CR179 tëscht Zéisseng a Leideleng bis op d'N4.

Den CR179A ass ronn 700 m laang.
Klaudia Kampa

D**'Klaudia Kampa**, gebuer den 1. Juni 1968 zu Boronów a Polen, ass eng Keramikerin an Illustrateurin.

Si mécht lllustratioune fir Bicher vum Verlag Ultimomondo.

## Wierker
* *De Koubold*, Statu fir Laureate vum Lëtzebuerger Bicherpräis

## Literatur
* *Bicherbuch - Livre des livres - Bücherbuch - Book of books*, Éditions Ultimomondo, 2010, ISBN 978-2-919933-65-5, Ss. 181-186

## Um Spaweck
* Websäit vun der Klaudia Kampa
CR180

Den **CR180** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg an der Gemeng Bartreng. Et ass do en Deel vun der *Rue de Luxembourg*.

Den CR180 ass ronn 700 m laang.
CR181

Den **CR181** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg a Capellen a geet vun der Helfenter Bréck an nordëstlecher Richtung bis op Bäreldeng.

Den CR181 ass ronn 10,6&nbsp;km laang.


Fichier:Luxembourg CR 181 Bambësch Juegdschlass.jpg|Den CR181 (lénks) am Bambësch. Riets d'rue des Sept-Arpents.
Fichier:Luxembourg_City_rue_des_Sept-Arpents_Juegdschlass_signs.jpg|Schëlter op dem CR181 déi a Richtung Juegdschlass an der rue des Sept-Arpents weisen.
John Ludwig

De **John** (**Johann, Jean**) **Ludwig**, gebuer de 25. September 1839 zu Kanech a gestuerwen den 22. September 1906 zu Winona war e lëtzebuergesche Geschäftsmann an Entreprener.

Hien ass mat 16 Joer an d'Vereenegt Staaten ausgewandert an huet sech zu Fond du Lac, Wisconsin, als Geschäftsmann etabléiert. Am Amerikanesche Biergerkrich huet hien op der Säit vun de Federéierte gekämpft, a gouf fir d'éischt zum Sergeant, dunn zum Feldwebel a spéider zum 2. Läitnant ernannt.

Nom Krich huet de Ludwig sech zu Chicago als Hotelier néiergelooss an 1867 huet en zu Winona en Hotel opgemaach. 1867 huet hie sech mat der Anna Siegfried vu Chicago bestuet; si hate siwe Kanner. Hie war e puer Legislaturperiode Gemengeconseiller a gouf 1877 zum Gemengekeessjee gewielt, spéiderhi véiermol hannereneen zum Buergermeeschter vu Winona.

Leit vu Winona, déi an den Dakota ausgewandert sinn, fir do eng nei Uertschaft ze grënnen, hunn déi nom Ludwig genannt.

1892 huet hien d*'German-American Bank* gegrënnt a gouf hire President.

1893 an 1894 war hie President vum *Luxemburger Centralverein* an Amerika.

Hie gouf zu senger Zäit als ee vun den éischte Lëtzebuerger Emigranten an Amerika ugesinn, déi et "zu eppes bruecht" haten.

## Um Spaweck
* Säit op Winona County Old Settlers Association
Centre Wax

De **Centre Wax** ass e Kulturzentrum zu Péiteng um Eck vun der *Rue d'Athus* an der *Rue de l'Église*, deen an der renovéierter Péitenger Millen ageriicht gouf an ënner der Gestioun vun der *Konscht-Millen Péiteng a.s.b.l.* steet.

D'offiziell Aweiung war den 18. Oktober 2012 a Presenz vun der Kulturministesch Octavie Modert.

## Geschicht vum Gebai
* 1983: Mam Millebetrib gëtt opgehalen, nodeem d'Millen 200 Joer laang am Besëtz vun der Famill Waxweiler war.
* 198x: De Staat keeft d'Gebai mat allem wat derzou gehéiert, fir kënnen de Contournement vu Péiteng ze bauen.
* 1986: D'Mille gëtt als nationaalt Monument klasséiert.
* 2000: D'Gebaier gi vun der Gemeng Péiteng ënner dem deemolege Buergermeeschter Jean-Marie Halsdorf fir 11,5 Millioune Frang opkaaft.
* 2009 - 2012: Renovatioun an Ëmbau vun de Gebaier. Zoustänneg fir d'Renovéierung war d'Tatiana Fabeck. D'Maschinne vun der Mille sinn och erhalen a renovéiert ginn.

## Aktivitéiten
* Am Rez-de-chaussée ass eng Brasserie an e Restaurant ageriicht. 
* Um éischte Stack si Konschtatelieren.
* De Raum ënner dem Daach, kann och fir Versammlungen a Receptioune benotzt ginn.

## De Veräi Konscht-Millen Péiteng
D'Associatioun gouf den 28. Juni 2012 gegrënnt mam Zweck fir de Centre Wax ze verwalten a soziokulturell ze beliewen. President ass de Roger Klein.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Péiteng
* Millen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Websäit vum Centre Wax (archvéiert)
* Websäit vum Veräin Konscht-Millen (archivéiert)
* Webäit vun der Konschtmillen
CR184

Den **CR184** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht um Gebitt vun der Gemeng Diddeleng bis op déi franséisch Grenz Richtung Wuelmereng.

Den CR184 ass ronn 3,2&nbsp;km laang.
Trausch

De Begrëff **Trausch** bezeechent:

* eng Wuessform vun enger Planz: Trausch (Planzeform),
* e lëtzebuergeschen Ekonomist: Gérard Trausch (* 1941),
* e lëtzebuergeschen Historiker: Gilbert Trausch (* 1931 ; † 2018),
* e lëtzebuergesche Missionnaire: Jean Trausch (* 1918, Eppelduerf ; † 1964, Stanleyville).
* e rumäneschen Historiker a Literaturwëssenschaftler: Josef Trausch (* 1795, Brașov ; † 1871, Brașov).
Sur les traces des champignons comestibles et toxiques du Luxembourg

**Sur les traces des champignons comestibles et toxiques du Luxembourg** ass den Titel vun engem Buch vun 2012 iwwer déi heefegst iessbar a gëfteg Champignonen zu Lëtzebuerg.

D'Auteure sinn d'Malika Pailhès, d'Marie Garnier-Delcourt an de Charles Reckinger, an Zesummenaarbecht mat der Marie-Thérèse Tholl, dem Guy Marson an dem Robert Wennig. D'Fotoe sinn zum groussen Deel vum Charles Reckinger.

D'Auteure si Membere vum *Groupe de recherche mycologique* vun der Société des naturalistes luxembourgeois.

D'Buch gouf 2012 an zweeter Oplo mat 1000 Exemplaire vun der Natur a Bëschverwaltung erausginn. Et gouf gratis un all Intresséiert verdeelt. Zanter Enn Oktober 2012 ass d'Buch vergraff.

## Wat am Buch steet
Den Haapttext vum Buch besteet aus siwe Kapitelen.

Kapitelen 1 bis 4: Wat ass e Champignon, wéi a wou liewe se?

Kapitel 5: Plécken an Iesse vu Champignonen
* Lëscht vun de wichtegste gëftege Champignonen zu Lëtzebuerg
* Symptomer vun der Vergëftung duerch eng Rëtsch Aarten
* Bestëmmungsschlëssel fir d'Aarten déi am Rescht vum Buch beschriwwe sinn.

Kapitel 6: Wéi een eng Rëtsch iessbar a gëfteg Champignonen déi et zu Lëtzebuerg gëtt erkennt. Mat engem Bestëmmungsschlëssel fir déi grouss Gruppen (Amaniten, Lepioten, asw).

Kapitel 7: Beschreiwung vun den Aarten.
Et gëtt 90 Aarten op jee enger Säit beschriwwen a mat enger Foto illustréiert. D'Aarte ginn ënner dem wëssenschaftlechen, zesumme mat dem franséischen an dem däitschen Numm gefouert. Et gi keng lëtzebuergesch Nimm genannt.

D'Aarte si mat dräi Ikone markéiert, jee nodeem se iessbar oder gëfteg sinn, an ob et erlaabt ass se ze plécken (an deem Fall maximal 1&nbsp;kg pro Persoun, pro Dag, zesumme mat allen aneren Aarten am Kuerf).

Op de leschte Säite vum Buch ass en Extrait aus dem Arrêté grand-ducal vum 8. Januar 2010 iwwer de Schutz vun de Champignonen zu Lëtzebuerg reproduzéiert, zesumme mat der Lëscht vun deenen Aarten (Annexe B2 vum Arrèté) déi a bestëmmte Quantitéiten däerfe gepléckt ginn, dat pro Persoun an engem Dag oder pro Grupp vu méi wéi dräi Persounen an engem Dag.

## Bibliographesch Referenz
* Pailhès, M., M. Marie Garnier-Delcourt & Charles Reckinger, avec la collaboration de Marie-Thérèse Tholl, Guy Marson et Robert Wennig, 2012. *Sur les traces des champignons comestibles et toxiques du Luxembourg.* Administration de la nature et des forêts. Imprimerie exe - Troisvierges, 179 pages.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Botaniker a Mykologen
* Société des naturalistes luxembourgeois
* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois
* natur&ëmwelt
* Haus vun der Natur

## Um Spaweck
* D'Buch op der Websäit vun der lëtzebuergescher Regierung
* PDF mam Deckel an dem Impressum vum Buch
CR185

Den **CR185** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg a Gréiwemaacher a geet vu Sandweiler an ëstlecher Richtung bis op den CR134 tëscht Menster a Beyren.

Den CR185 ass ronn 10,2&nbsp;km laang.
CR186

Den **CR186** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg an Esch-Uelzecht a geet vu Lëtzebuerg-Gaasperech (bei der Cloche d'or) a südlecher Richtung bis op Beetebuerg.

Den CR186 ass ronn 5,6&nbsp;km laang.
Richard Doll

De Sir **Richard Doll**, gebuer den 28. Oktober 1912 zu London a gestuerwen de 24. Juli 2005 zu Oxford, war e brittesche Fuerscher, deen als ee vun den éischten den Zesusammenhang tëscht dem Fëmmen an dem Longekriibs entdeckt huet.

## Um Spaweck
* BBC-Interview mam Richard Doll 
* Artikel an der Financial Times“
CR189

Den **CR189** ass e Chemin repris am Kanton Capellen a geet vun der Kräizung mam CR110 beim Wandhaff an nërdlecher Richtung bis op d'Kräizung mam CR104 kuerz virun der Simmerschmelz.

Den CR189 ass ronn 5,2&nbsp;km laang.
CR187

Den **CR187** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg a Gréiwemaacher a geet vun Iwwersiren an nordëstlecher Richtung bis op Rued-Sir.

Den CR187 ass ronn 4,7&nbsp;km laang.
CR188

Den **CR188** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg a Réimech a geet vu Schëtter an ëstlecher Richtung bis op Kanech.

Den CR188 ass ronn 4,3&nbsp;km laang.
CR215A

Den **CR215A** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg. Et ass eng Verbindungsstrooss tëscht der N55 an dem CR215.

Den CR215A ass ronn 800 m laang.
Buste vum Mahatma Gandhi am Stadpark zu Lëtzebuerg

D**'Buste vum Mahatma Gandhi am Stadpark zu Lëtzebuerg** ass e Wierk a Bronze vum indesche Kënschtler Amar Nath Sehgal a gouf am Joer 1973 am Louvigny-Park opgeriicht.

D'Buste stellt den indesche Politiker a Mënscherechtskämpfer Mahatma Gandhi duer, an ass e Geschenk vum Konschtmäzen Henry J. Leir fir den Indesch-lëtzebuergesche Frëndeskrees.

Op enger Plack ënner der Buste steet:

MAHATMA
GANDHI
1869-1948
Interessanterweis huet de Gandhi op der Lëtzebuerger Buste kee Brëll un. Normalerweis gëtt hien ëmmer mat sengem typesche ronne Brill ofgebillt.

Am Kader vum 150-järege Gebuertsdag vum Mahatma Gandhi den 2. Oktober 2019, goufen den 21. Oktober vu Post Lëtzebuerg zesumme mat der indescher Post zwee Timbere virgestallt, op deenen d'Bild vun der Statu aus dem Park drop ass.
Buste vum Victor Hugo am Stadpark zu Lëtzebuerg

D**Buste vum Victor Hugo am Stadpark zu Lëtzebuerg** ass eng Kopie aus Bronze vun engem Wierk vum Kënschtler David d'Angers. Si steet am Stadpark, am westlechen Deel nërdlech vun der Avenue Monterey.

D'Buste stellt de Schrëftsteller a Politiker Victor Hugo duer.

## Literatur
* Blasen, Léon, 1985. Die Victor-Hugo-Büste im Stadtpark. Der Batty-Weber-Gedenkstein. Serie "Die Denkmäler der Stadt Luxemburg". Télécran Jg. 7, Nr. 6: 32-33, Luxembourg.

## Kuckt och
* Monumenter a Skulpturen am Parc municipal vun der Stad Lëtzebuerg
CR217

Den **CR217** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg a geet vum Glacis bis an de Rollengergronn. En heescht op senger ganzer Längt *[[Avenue de la Faïencerie]]*.

Den CR217 ass ronn 1,8&nbsp;km laang.

## Um Spaweck
CR211

Den **CR211** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg a geet vun der *[[Avenue Marie-Thérèse]]* () bis op de *[[Boulevard de la Foire]]* (N51). En heescht op senger ganzer Längt *[[Boulevard Joseph-II]]*.

Den CR211 ass ronn 900 m laang.
CR190A

Den **CR190A** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht um Gebitt vun der Gemeng Diddeleng. Et ass eng Verbindungsstrooss vum CR190 op den CR184 an heescht *rue du Centenaire*.

Den CR190A ass ronn 180 m laang.
CR215

Den **CR215** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg a geet vun der Kräizung mat der N52 um Lampertsbierg an nërdlecher Richtung bis op d'Kräizung mam CR181 um Biergerkräiz.

Den CR215 ass ronn 3,7&nbsp;km laang.
CR204

Den **CR204** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg a geet vun der *Avenue Marie-Thérèse* () bis op d*'Avenue de la Porte-Neuve* (N52). En heescht op senger ganzer Längt *Boulevard Prince Henri*.

Den CR204 ass ronn 750 m laang.
CR205

Den **CR205** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg a geet vum *[[Boulevard Prince-Henri (Stad Lëtzebuerg)|Boulevard Prince Henri]]* (CR204) bis op de *[[Boulevard Royal]]* (N7). En heescht op senger ganzer Längt *[[Avenue Amélie]]*.

Den CR205 ass ronn 75 m laang.
Rakéitestuf

Eng **Rakéitestuf** ass en Deel vun enger Méistuferakéit. Si dreift fir eng bestëmmten Zäit déi ganz Rakéit un a gëtt, fir d'Mass ze reduzéieren, nom Ausbrennen ofgetrennt. All Stuf ass am Fong eng Rakéit mat Dreifstoffreserve a Rakéitendreifwierk.

## Aufgab

Rakéiten, déi an eng Äerdëmlafbunn antriede sollen, mussen dozou op d'mannst déi éischt kosmesch Vitess erreechen. D'Rakéitegrondequatioun beschreift d'Ofhängegkeet vun der Maximalvitess vun enger Rakéit vun der Ausstréimvitess vun den Dreifwierkgasen an dem Verhältnes vun der Startmass zu der Eidelmass plus Notzlaascht. Well d'Ausstréimvitess vun den Dreifwierkgasen duerch déi gebrauchten Dreifstoffer begrenzt ass, an d'Notzlaascht virginn ass, bleift nëmmen d'Méiglechkeet, d'Eidelmass vergläichbar kleng ze halen. Dofir gi Rakéitestufen, déi keen Dreifstoff méi hunn, am Fluch ofgetrennt.

## Gebrauch

Rakéitestufen kënnen openeemontéiert oder als Booster baussen un der Rakéit ubruecht ginn. Si gi bei Drorakéiten fir d'Raumfaart, bei Interkontinentalrakéiten an a verschiddene Fäll bei Héichtefuerschungsrakéite gebraucht. 
Den ofwerfbaren Haapttank vum Space Shuttle ass keng Rakéitestuf, well e keen eegenen Undriff huet.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Vitessberechnung fir Rakéiten
* D'Rakéitegrondequatioun
CR222

Den **CR222** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg a geet vun der *Avenue de la Liberté* (N3) bis op d*'Rue Jean-Baptiste Merkels* (N56A). En heescht op sengem éischten Deel *[[Boulevard de la Pétrusse]]* an am zweeten Deel *Boulevard Dr. [[Charles Marx]]*.

Den CR222 ass ronn 1,2&nbsp;km laang.
Daghimmel

Den **Daghimmel** ass eng, haaptsächlech astronomesch Bezeechnung fir den Himmel am Dag. Zäitlech läit den Daghimmel tëscht Sonnenopgank a Sonnenënnergank. Den Iwwergank vun der Nuetsdäischtert op d'Hellegkeet vum Dag heescht Schummerecht.

Wa keng Wolleken do sinn, dann ass am Allgemengen um Daghimmel dat blot Streeliicht vum Sonneliicht ze gesinn. De bloe Faarftoun entsteet duerch d'Wellelängtenofhängegkeet vun der Rayleigh-Streeung.

Scho mat relativ klengen Teleskope sinn och am Dag Stären ze gesinn - beispillsweis déi 50 hellst Stären a bal ëmmer déi bannenzeg Planéiten Merkur a Venus. D'Venus kann een dacks souguer mat bloussem A gesinn, wann een hir Plaz kennt. Och de Mars an de Jupiter si bei geneeër Virausberechnung z'observéieren.

Och d'Geodesie brauch déi Tatsaach heiansdo, zum Beispill beim Moosse vu Polarisazimute fir d'genee Orientéierung vu Vermiessungsnetzer.

## Kuckt och

* Dagobservatioun 
* Himmelsblo
* Sonnestralung
CR224

Den **CR224** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg a geet vun der *[[Avenue de la Liberté (Stad Lëtzebuerg)|Neier Avenue]]* (N3) bis op d*'[[Route de Thionville (Stad Lëtzebuerg)|Route de Thionville]]* (N3). En heescht op sengem éischten Deel *Rue [[Jean Origer]]*, am zweeten Deel *Rue de [[Bouneweg|Bonnevoie]]* an zum Schluss *Rue de Hesperange*.

Den CR224 ass ronn 1,3&nbsp;km laang.
Lac du Der-Chantecoq

De **Lac du Der-Chantecoq** oder **Lac-réservoir Marne** (dacks als **Lac du Der** ofgekierzt) ass e kënschtleche Séi an der franséischer Regioun Grand Est, op der Grenz vun den Departementer Marne an Haute-Marne.

Haaptzweck vum Séi ass et, den Debit vun der Marne, engem wichtegen Niewefloss vun der Seine, ze reguléieren, a sou Héichwaasser zu Paräis matzeverhënneren. 1967 gouf mam Bau ugefaangen, an 1974 gouf en ageweit. 3 Dierfer hunn dem Séi misse Plaz maachen. En ass 48&nbsp;km² grouss an domat dee gréisste kënschtleche Séi an Europa (Stauséien net agerechent). En ass an der Moyenne 4–7 m déif, op der déifster Plaz 18 m. Fréier war do eng Supp mat Eechen ("Der" kënnt vum Kelteschen "dervos" an heescht "Eech").

De Lac du Der ass op enger Fläch vu 6.536 ha eng Natura 2000 Schutzzon; 200 Vullenaarte liewen do, zillen hir Jonk op oder benotzen de Séi als Tëschestatioun op hirem Zuch an de Süden an zeréck. Apart d'Huergänsen, eng 70.000 bis 80.000, maachen do all Joer Statioun.

Weider hunn eng 45 Libellenaarten, 40 Mamendéier- an 20 Amphibienaarten do hire Liewensraum. Méi wéi 200 Planzenaarte goufe ronderëm de Séi festgestallt. Weiderhi gëtt et eng sëllege Fëschaarten am Waasser vum Séi, dee bei de Fëscher fir seng Kaarpe bekannt ass awer Hiechte vun iwwer engem Meter sinn och keng Raretéit grad sou wéi Welse vun iwwer annerhallwe Meter.

De Lac du Der ass och e beléift Zil fir Fräizäittourismus, 2005 goufen 1,1 Millioun Touriste gezielt.

## Um Spaweck
 
* http://www.lacduder.com/
CR225

Den **CR225** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg a geet vun der *Rue de Bonnevoie* (CR224) bis op de *Val de Hamm* (N2). En heescht op sengem éischten Deel *Rue [[Auguste Charles]]*, am zweeten Deel *Rue de [[Hamm (Stad Lëtzebuerg)|Hamm]]* an zum Schluss *Rue Haute*.

Den CR225 ass ronn 3,6&nbsp;km laang.
Planet Hunters

**Planet Hunters** ("Planéitejeeër") ass e Programm vun der Yale-Universitéit zu New Haven, Connecticut. Fräiwëlleger kënne bei der Sich no neien Himmelskierper matmaachen.

## PH1
De PH1 ass den éischten no dësem Programm genannten Himmelskierper. 

## Kuckt och

* Galaxy Zoo

## Um Spaweck
*  Planet Hunters: A Transiting Circumbinary Planet in a Quadruple Star System
CR226

Den **CR226** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg a Réimech a geet vu Bouneweg a südëstlecher Richtung bis op d'Kräizung mat dem CR162 an CR167 tëscht Haassel an Duelem.

Den CR226 ass ronn 16,4&nbsp;km laang.
PH1

De **PH1** och alt **PH1 b** (*PH* steet fir *Planet Hunters*) oder no der NASA-Bezeechnung **Kepler-64b** genannt, ass en Exoplanéit, deen am Oktober 2012 vun zwéin Amateurastronomen, dem Kian Jek an dem Robert Gagliano am Kader vum Projet Planet Hunters fonnt gouf,. Hir Observatioun gouf vu Fuerscher aus den USA a Groussbritannien, déi op Hawaii schaffen, confirméiert. Et handelt sech ëm ee Gasris, deen am Véierfach-Stäresystem Kepler-64 ëm zwéi Stäre mat der Bezeechnung *KIC 4862625(AB)* kreest. De Planéit ass ongeféier sou grouss wéi den Neptun.

En huet e Radius, dee 6,2-mol méi grouss ass wéi dee vun eiser Äerd. Fir eng Ëmkreesung vu senge béide Sonne brauch de PH1 138 Deeg. Den neie Planéit ass ronn 5000 Liichtjoer vun der Äerd ewech.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten

## Um Spaweck
* Amateurastronome fannen e Planéit an engem Véierfach-Stäresystem 17.10.2012
* YaleNews - Armchair astronomers find planet in four-star system 15.10.2012
* Sterne und Weltraum.de - Exoplanéiten, E Planéit an engem Véierfach-Stäresystem entdeckt 16. Oktober 2012
Nascht

En **Nascht** ass e Bau, dee vu verschiddenen Déierenaarte gebaut gëtt, fir dran ze schlofen, ze wunnen an ze bréien.

Vigel a Mamendéiere baue gepolstert Näschter, Fësch Pflanzen- a Schaumnäschter, Insekte konstruéieren z.&nbsp;B. Waben oder bei Seechomessen nieft verschiddene Formen och Seechomessekéip.

D'Nascht gëtt gebraucht fir d'Eeër dran ze leeën an auszebréien, Fudder ze späicheren an déi Kleng ze schützen, sou laang s'opgezillt ginn.

## Literatur
* Rosamund Purcell, Linnea S. Hall, René Corado: *Egg and Nest*. 2008, Harvard University Press, Cambridge.

## Um Spaweck
Walfer Gipsgrouwen

D**'Walfer Gipsgrouwe** si Galerien ënner dem Buedem, an der Gemeng Walfer, wou fréier Gips ofgebaut gouf.
## Geschicht
Et ass net bekannt, wéini mam Ofbau vum Gips ugefaange ginn ass. Et ass gutt méiglech, datt d'Réimer, déi am Uelzechtdall gewunnt hunn, Gips vun do gebraucht hunn, fir hir Haiser ze bauen.

1869 koum d'Famill Irthum an de Besëtz vun den Terraine mat Gips-Gisementer zu Heeschdref a Walfer. Se hunn ugefaangen, de Gips industriell ofbauen ze loossen, fir d'éischt am Tagebau. De Jean-Baptiste Kintzelé huet dunn d'Terraine fir 1500 Frang d'Joer gepacht, an huet zu Heeschdref deen éischte Schacht uleeë gelooss. Méi spéit gouf ënner dem Sonnebierg e Stolle gegruewe fir den Ofbau vum Gips. Et gouf zwou Entréeën dovun: eng an der haiteger Mercatoris-Strooss, déi fréier Gipswee genannt gouf, an eng um Wupp vun der Prince-Henri-Strooss (cf. Foto).

Um Enn haten d'Grouwen eng Längt vun am Ganze 16&nbsp;km vun deenen der 12 mat Schinnen ekipéiert waren. An der Mercatoris-Strooss goufen d'Buggie mat Gipssteng vu Mënschekraaft beweegt, um Sonnebierg koum eng Dampmaschinn zum Asaz. Am Ganze ware ronn 25 Leit zu Walfer an zu Heeschdref beschäftegt.

1906 gouf en Uschloss un d'Eisebunnslinn Lëtzebuerg-Dikrech geluecht, ewell konnt de Gips international verkaaft ginn. D'Belsch a Frankräich goufen déi wichtegst Clienten. D'Grouwen haten hir beschten Zäit an den 1930er Joren an nom Zweete Weltkrich. 
Ënner dem Mathias Irthum gouf de Betrib moderniséiert; duerch den Asaz vu Maschinne goufe manner Leit gebraucht.

1989 hunn d'Grouwen definitiv zougemaach. De Lëtzebuerger Staat huet d'Terrainen opkaaft a se zum Naturschutzgebitt Sonnebierg deklaréiert.

Och zu Bäreldeng, op der anerer Säit vun der Uelzecht, gouf Gips iwwer an ënner dem Buedem ofgebaut. Vill Hiwwelen an der Géigend sinn duerch d'Gestengs vum Ofbau entstanen, an den dréchene Kallekbuedem ass mat Kiferbëscher bewuess ginn. Déi fréier Gleisweeër vun de Buggie sinn haut Wanderweeër. Een Trëppeltour mat Explikatiounen zum Theema Gips gouf ugeluecht.

## Seismologesch Ënnersichungen
An engem Deel vun der Minn ass de Miesslaboratoire vum *European Center for Geodynamics and Seismology* vun der Uni Lëtzebuerg installéiert. Do steet ee vu weltwäit 40 Absolutgravimeteren.

## Um Spaweck
Gipsmillen a Gipsgrouf Walfer op industrie.lu
CR231

Den **CR231** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg a geet vu Gaasperech iwwer den Houwald bis op Hesper.

Den CR231 ass ronn 3,2&nbsp;km laang. Um westlechen Deel féiert de Boulevard Friedrich-Wilhelm-Raiffeisen driwwer.

## Um Spaweck
William Frederick Denning

De **William Frederick Denning**, gebuer de 25. November 1848 zu Redpost am Somerset, a gestuerwen den 9. Juni 1931 zu Bristol, war en engleschen Astronom.

Hien huet vill Zäit mam Opfanne vu Koméite verbruecht, wat him och gelongen ass. Zu sengen Entdeckunge gehéieren de periodesche Koméit 72D/Denning-Fujikawa an deen an der Tëschenzäit verluerene Koméit D/1894 F1.

Hien hat ausserdeem Meteore gesicht an ënnersicht. Hien huet och no Novae gesicht an dobäi d'Nova Cygni 1920 entdeckt.

## Éierungen
* 1898 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
* Ausserdeem ass jee e Krater um Mars an um Äerdmound no him genannt.

## Kuckt och
CR230

Den **CR230** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg a geet vum Reckendall iwwer Stroossen bis an de Rond-point am Ufank vun der Autobunn A4.

Den CR230 ass ronn 6,5&nbsp;km laang.
CR233

Den **CR233** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg a geet vun Eech parallel zur  bis op Walfer.

Den CR233 ass ronn 3,9&nbsp;km laang.
CR301

Den **CR301** ass e Chemin repris am Kanton Réiden a geet vu Sëll an nordwestlecher Richtung bis op Folscht.

Den CR301 ass ronn 20,6&nbsp;km laang.

## Um Spaweck
Ursiden

D**'Urside** sinn e Meteorstroum, deen an der leschter Dezemberdekad z'observéieren ass. De Mammekierper vun dësem Meteorstroum ass de Koméit 8P/Tuttle. Säi Radiant läit am Stärebild Ursa Minor beim Stär Kochab. De Radiant ass zirkumpolar. D'Ursiden hunn eng ZHR vun 10 Meteore pro Stonn. Et goufen awer och scho vereenzelt méi héich Zuelen observéiert.

## Geschicht
D'Urside goufen ëm 1900 vum William Frederick Denning‎ entdeckt. Si goufen awer laang Zäit net beuecht. Den 22. Dezember 1945 hunn tschechesch Astronomen duerch Zoufall e kräftegen Ausbroch vun der Meteorschauer observéiert, déi eng ZHR vun iwwer 100 erreecht hat. An de follgende Jore goufen d'Urside systematesch ënnersicht. Déi observéiert Meteorzuelen waren awer verglach mat 1945 ëmmer manner. Dofir war d'Interessi un dëser Meteorschauer bal nees ewech. Eréischt am Ufank vun de 70er-Jore waren nees bei neien Ënnersich, déi vu britteschen Amateurastronome gemaach goufen, eng kleng ZHR festgestallt ginn. Duerch Radioobservatioune gouf awer an den Dagstonne vum 22. Dezember 1973 e kuerzen Ausbroch mat enger ZHR vu ronn 30 nogewisen. Vergläichbar staark waren d'Ursiden den 22. Dezember 1979 opgetrueden. E weideren Ursiden-Ausbroch mat ZHR bis zu 100 gouf den 22. Dezember 1986 observéiert.

Zanter laangem war bekannt, datt et sech beim 8P/Tuttle ëm den Urspronkkoméit vun den Ursiden handele géif. D'Ëmlafszäit vun dësem Schwäifstär ass 13,5 Joer. Interessanterweis sinn déi observéiert Ausbréch vun den Ursiden an de Joren 1945, 1973 an 1986 net mam Sonneperihel, mä mam Sonnenaphel vum Koméit zesummegefall. De Peter Jenniskens an den Esko Lyytinen hunn e Modell entwéckelt, dat dësen ongewéinleche Phenomeen ë.&nbsp;a. duerch d'Gravitatiounswierkung vum Planéit Jupiter erkläert huet. Déi selwecht Auteure sote fir den 22. Dezember 2000 – de Sonnenaphel vum Koméit – en neien Ausbroch vun den Ursiden viraus. D'Observeuren hate sech op d'Lauer geluecht, awer d'Resultater ware widerspréchlech. Virun allem Videoen a Radioechoen hunn op verstäerkt Meteor-Aktivitéit higedeit, awer et blouwen Zweiwel un der dobäi gebrauchter Methodik. Visuell Observatiounen hunn nëmmen niddreg Ursidequote registréiert.

## Kuckt och

* Meteorstréim
## Um Spaweck
*  Ursids
*  Allg. Informatiounen, Geschicht a Linken
*  Originalarbeit von Jenniskens & Lyytinen (PDF, 89kb)
John-Grün-Monument zu Munneref

D**'John-Grün-Monument** ass e Monument zu Éiere vum lëtzebuergesche Kraaftmënsch John Grün, dat zu Munneref an der Rue John-Grün steet.
__TOC__
D'Monument gouf vum Pierre Thorn entworf an ënner der Leedung vum italieenesche Sculpteur Duilio Donzelli realiséiert. De Relief aus Bronze, deen de John Grün duerstellt, ass vum Sculpteur Jean Mich (1871-1932) entworf ginn.

Um Monument steet:

A
JOHN GRUN
CHAMPION
DU MONDE
1886-1912
ROI DE LA FORCE


D'Monument ass de 25. Juni 1920 ageweit ginn a gouf dräimol geréckelt, ier et op seng aktuell Plaz an der "Rue John-Grün" koum.

## Illustratiounen

Fichier:Grün_01.jpg|Grün-Monument zu Munneref
Fichier:Munneref JohnGrun inscription.JPG|Inscriptioun um Monument
Fichier:Monument John Grün, Munneref-201.jpg|Bronzerelief vum Jean Mich
Fichier:Munneref JohnGrun left.JPG|Detail lénks
Fichier:Munneref JohnGrun back.JPG|Detail hannen
Fichier:Munneref JohnGrun right.JPG|Detail riets


## Literatur
* Thorn, Pierre, 1921. John Grün, Roi de la Force, der stärkste Mann der Welt, 1868-1912. Luxembourg. 60 S.
## Um Spaweck
Meteorstroum

Nieft eenzele sporadesche Meteore gëtt et **Meteorstréim** (och **Meteoreschauer** oder **Stäreschnäizeschwäerm**, och dacks falsch *[[Meteorit]]teschauer* genannt). Si sinn eng Heefung vu Stäreschnäizen zu gewësse Joreszäiten, deene hir Bunne parallel am Raum verlafen. Eng méi korrekt Bezeechnung wier *[[Meteoroid]]estroum*, déi awer net aktuell ass.

## Entstoe vu Meteoreschwäerm
Stäreschnäizen- oder Meteorestréim kënnen entstoen, wann d'Äerd op hirem Laf ronderëm d'Sonn an d'Géigend vun enger Koméitebunn kënnt oder se kräizt. Um Sonneperihel verléieren d'Koméiten andauerend Deeler vun hirer Mass a Form vu Gas a Stëbs (Koméiteschwäif), vu Gestengs- an anere klenge Stécker, déi ee Meteoroide nennt. Si verdeele sech am Laf vun de Joerdausenden iwwer déi ganz Koméitebunn. Doduerch kommen all Joer déi selwecht Meteorstréim op der selwechter Plaz an Zäit fir, wann d'Äerd de Beräich vun dëser Matièrewollek duerchflitt. D'Stäerkt vun enger Meteorschauer gëtt als Zenithal Hourly Rate (ZHR) festgehalen; si ass déi Zuel vu Meteore, déi an enger Stonn ënner Idealbedéngungen ze gesi sinn.

## Zäitlech Variatioun vun de Meteoren an hirem Radiant
Am Reegelfall sinn déi meescht Stäreschnäizen an de fréie Mueresstonnen am Oste knapps virun der Mueresdämmerung ze gesinn, well sech den Observer dann duerch d'Äerdrotatioun hinnen "entgéintdréit".

All d'Stäreschnäize vun enger Meteorschauer schénge vum selwechte Punkt am Himmel ze kommen, dem Radiant. Den Numm vun der Meteorschauer gëtt meeschtens nom Stärebild, an deem dëse Radiant läit genannt (z.&nbsp;B. Perseiden: Stärebild Perseus). Allerdéngs verännere sech seng Himmelskoordinaten, wann e Meteorschwaarm méi laang wéi e puer Deeg dauert, well d'Ellipsebunne vun den Deelercher ëm d'Sonn eng Krëmmung huet, déi pro Dag ronn 1° ausmécht.

D'Partikeldicht op der Fluchbunn vum Koméit ass kuerz vir an no dem Laanschtfluch vum Koméit bei der Sonn däitlech méi grouss. Dëst Evenement gëtt als *Meteorstuerm* bezeechent, bei deem a verschiddene Jore méi wéi Dausend Meteore pro Stonn ze gesi sinn.

Et kann och eréischt e puer Joer nom Perihel vum Koméit zu enger besonnesch grousser Zuel vu Meteore kommen, wéi beispillsweis 2002 bei de Leoniden an dem Perihelduerchgank 1998 vum Koméit Tempel-Tuttle.

Well sech déi Partikelwolleken am Laf vun de Joren opléisen an hir Bunnen ëm d'Sonn duerch Bunnstéierungen an aner gravitativ oder net-gravitativ Aflëss geännert kënne ginn, verschwanne Meteorstréim laangfristeg (wéi d'Leoniden no 2002), wärend nei Stréim aus aktuellen, nach *aktive* Koméiten entstinn.

## Literatur
* Cuno Hoffmeister: *Meteore, ihre kosmischen und irdischen Beziehungen.* Akademische Verlagsgesellschaft m.b.H., Leipzig (1937)
* Cuno Hoffmeister: *Meteorströme*. Joh. Ambr. Barth Verlag, Leipzig (1948)
* Fritz Heide: *Kleine Meteoritenkunde*. Verständliche Wissenschaft Band 23, Springer-Verlag, Berlin 1957.
## Kuckt och

* Meteor
* Meteorstréim
	

## Um Spaweck

*  International Meteor Organization
Roodt

Et gëtt zu Lëtzebuerg dräi Uertschafte mat dem franséische resp. däitschen Numm **Roodt**:
*Rued (Ell)
*Rued (Simmer)
*Rued-Sir
CR302

Den **CR302** ass e Chemin repris am Kanton Réiden a geet vun Ell a westlecher Richtung bis op Nidderkolpech.

Den CR302 ass ronn 2,3&nbsp;km laang.
CR303

Den **CR303** ass e Chemin repris am Kanton Réiden a geet vun Uewerpallen an nërdlecher Richtung bis op Rammerech.

Den CR303 ass ronn 12,1&nbsp;km laang.

## Um Spaweck
CR304

Den **CR304** ass e Chemin repris am Kanton Réiden a geet vu Biekerech an nërdlecher Richtung bis op d'N23 virun Hueschtert.

Den CR304 ass ronn 8,5&nbsp;km laang.
CR305

Den **CR305** ass e Chemin repris an de Kantone Réiden an Dikrech a geet vun Useldeng an nordëstlecher Richtung bis op Ettelbréck.

Den CR305 ass ronn 14,5&nbsp;km laang.
CR306

Den **CR306** ass e Chemin repris an de Kantone Réiden a Miersch a geet vu Kéiber a südëstlecher Richtung bis hanner Noumer.

Den CR306 ass ronn 30,0&nbsp;km laang.
CR306B

Den **CR306B** ass e Chemin repris am Kanton Réiden a geet vu Randschelt an nordëstlecher Richtung bis op den CR306.

Den CR306B ass ronn 1,4&nbsp;km laang.
CR307

Den **CR307** ass e Chemin repris an de Kantone Réiden a Wolz a geet vu Groussbus an nërdlecher Richtung bis op den CR314 viru Lëlz.

Den CR307 ass ronn 13,7&nbsp;km laang.
CR308

Den **CR308** ass e Chemin repris an de Kantone Réiden, Wolz an Dikrech a geet vu Kietscht an ëstlecher Richtung bis op d' hanner Lëpschent.

Den CR308 ass ronn 27,0&nbsp;km laang.
NGC 6884

Den **NGC 6884** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Cygnus. Den Niwwel gouf den 8. Mee 1883 vum US-amerikaneschen Astronom Edward Charles Pickering entdeckt. De schotteschen Astronom Ralph Copeland hat den Niwwel den 20. September 1884 observéiert. Dat hat dozou gefouert, datt den Niwwel mat der Bezeechnung *NGC&nbsp;6766* eng zweet Nummer am NGC-Katalog krut.

## Um Spaweck

* Hubble-Weltraumteleskop
## Kuckt och