Palomar-Observatoire

De **Palomar-Observatoire** ass en Observatoire, op der Spëtzt vum 1.706 Meter héije Palomar Mountain, zirka 80 Kilometer nordëstlech vu San Diego a Kalifornien.

Den Observatoire gehéiert zum Caltech (*California Institute of Technology*) an ass virun allem duerch säi 5-Meter-Spigelteleskop, den *Hale-Teleskop*, bekannt.

Nieft dem *Hale-Teleskop* an dem *Oschin-Schmidt-Teleskop* huet de Palomar-Observatoire och nach e weidere Spigelteleskop mat engem Haaptspigel vun 1,5 Meter Duerchmiesser, grdewéi e Schmidt-Teleskop mat enger Ëffnung vu 46&nbsp;cm.

De Bierg *Palomar Mountain* gëtt am europäesche Sproochgebrauch dacks als „Mount Palomar“ bezeechent.

## Hale-Teleskop

De gréissten Teleskop vum Palomar-Observatoire ass den Hale-Teleskop, dee vun 1947 bis 1975 de gréissten Teleskop vun der Welt war. En huet en Haaptspigel mat engem Duerchmiesser vu 5,08 Meter (200 Zoll) a krut säin Numm zu Éiere vum George Ellery Hale.

De Bau vum Teleskop huet iwwer 15 Joer gedauert. Fir den Transport vum 20 Tonne schwéiere 5-Meter-Spigel – deen eleng fir e virsiichtegt Ofkillen nom Géissen aacht Méint gebraucht huet – gouf en eegent Gefier an eng speziell Strooss gebaut. D'Gehäis vum Sekundärspigel ass sou grouss, datt fir speziell Aarbechte beim Miessen a Justéieren den Astronom dra sëtze kann. Den alles am allem iwwer 400 Tonne schwéieren Teleskop ass an enger 1.000 Tonne schwéierer Kuppel mat engem Duerchmiesser vun 41&nbsp;m ënnerbruecht.

De Rang als weltwäit gréissten Teleskop huet Palomar no 30 Joer un de 6-Meter-Teleskop „BTA-6“ vum Selentschuk-Observatoire am Kaukasus verluer.

## Oschin-Schmidt-Teleskop
Am Palomar-Observatoire ass och de berüümten *Oschin-Schmidt-Teleskop* (och *Big-Schmidt* genannt) mat 120&nbsp;cm Ëffnung an engem 180&nbsp;cm Spigelduerchmiesser, d*'Siichtfeld* huet 36&nbsp;deg². Mat dësem Schmidt-Teleskop gouf an den 1950er de Palomar Observatory Sky Survey fotograféiert. En ass bis haut eng éischtklasseg Quell fir Galaxien, déi wäit ewech sinn. Och nei entdeckt Asteroide ginn dacks op archivéierte Fotoplacke vum Oschin-Schmidt-Teleskop fonnt, déi Joren oder Joerzéngte méi fréi opgeholl gi waren.

Am Joer 2003 gouf den Oschin-Schmidt-Teleskop mat der sougenannter *QUEST*-Kamera, enger Kamera déi aus 112 CCD-Chips zesummegesat a mat 161 Megapixel, ausstafféiert ass. Mat dësem Instrument gouf ënner anerem den Zwergplanéit Eris entdeckt.

## Palomar-Testbed-Interferometer
De *Palomar Testbed Interferometer* ass en astronomeschen Interferometer fir d'Observatioun am noen infraroudem Spektralberäich. En déngt als Versuchsanlag fir d'Entwécklung vun interferometreschen Observatiounstechniken, déi méi spéit am Keck-Observatoire agesat solle ginn. Éischt Ënnersich hunn 1995 ugefaangen, de volle wëssenschaftleche Betrib ass 1998 gestart ginn. Ënnersicht goufen ë.&nbsp;a. héichprezis Astrometrie souwéi Mass-, Form- an Duerchmiesserbestëmmung vu Stären. Beispillsweis ass et gelongen ze beweisen, datt de Stär Altair duerch seng héich Rotatiounsrat un de Polen ofgeflaacht ass.

Déi héich Prezisioun gouf mam *Dual-Star*-System erreecht, mat deem d'Observatioun vun zwéi Stäre méiglech ass. Domat geléngt et, atmosphäresch Aflëss, d'Seeing, z'eliminéieren.

## Literatur
* Preston, Richard: *Das erste Licht* Auf der Suche nach der Unendlichkeit ISBN 3-426-27011-0

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Homepage vum Palomar-Observatoire