Haaptsäit/WDS-Spënnchen

----

## Wousst Dir schonn datt…
* ... dank der Angélique du Coudray hirer *Machine* an de Formatiounen, déi se domat gemaach huet, d'Stierflechkeet vu Puppelcher am 18. Jh. a Frankräich signifikant erofgaangen ass? 
* ... nom Claude Meisch zwou Gattungen an eng Aart vu Muschelkriibse genannt goufen?
* ... den Alan Shepard deen eenzegen Astronaut vum Mercury-Programm war, dee bis op de Mound komm ass?
* ... den CR155 op den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf um Tracé vun der  Via Agrippa, dem réimesche Kiem tëscht Lyon a Köln, läit?
* ... de Jean-Baptiste Determe vu Soller der Maria Theresia vun Éisträich hire *Beichtpapp* war?
* ... dem däitsche Museker, Komponist a Museksproduzent Frank Farian (*Boney M, Milli Vanilli*) seng Karriär duerch d'Feierlechkeete vum *Rememberence Day* zu Ettelbréck en entscheedenden Impuls krut?
* ... bei der Ëmsetzung vun engem internationalen Ofkommes vum Europarot e lëtzebuergeschen Deputéierten en Tippfeeler an deem Text entdeckt hat, bei deem d'Bluttgruppen A a B vertosch gi waren?
* ... Saint Lucia dat eenzegt Land op der Welt ass, dat no enger Fra genannt ass?
* ... den CR101 zu Féngeg sträppweis de Waaserscheed tëscht Rhäin a Meuse mécht?
* ... d'Lydie Schmit, wéi se 1974 Presidentin vun der LSAP gouf,  déi éischt Fra an Europa war, déi un der Spëtzt vun enger Partei stoung? 
* ... e fossiliséiert Exemplar vun engem ausgestuerwene Verwandte vum Vampirtëntefësch 2022 zu Nidderkäerjeng entdeckt gouf?
* ... déi alleréischt Kéier, wéi e Beatles-Lidd um Radio gespillt gouf, de 5. Oktober 1962 *Love Me Do* op Radio Luxembourg war?
* ... d'Schwëmmerin Laure Koster eng Nieweroll an der Operett *[[An der Schwemm (Operett)|An der Schwemm]]* gespillt huet, déi vun hirer Schwëster Lou komponéiert gouf, an där hir Haaptfigur Lori no hir genannt war?
* ... d'Odonymmen an der Gemeng Wëntger de lokalen Dialektvariante Rechnung droen: Sou heescht z. B. d'Haaptstrooss zu Kréindel an Hannerhaassel *Duarrefstrooss* iwwerdeems et zu Helzen an Houfelt *Duärrefstrooss* ass?
* .. wéi de Grand-Duc Adolphe, den éischte Grand-Duc deen net méi a Personalunioun mam hollännesche Kinnek war, op den Troun koum, och de *[[Wilhelmus]]*, d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg, säin eegene Wee gaangen ass?
* ... dee vum Jérôme vu Bauschelt gestëfte *[[Collegium Trilingue]]* zu Léiwen vum François Ier zum Virbild geholl gouf fir de *Collège royal* zu Paräis, den haitege Collège de France?
* ...  d'Knéischeif dat gréisst Sesambeen am mënschleche Kierper ass?
* ... de Félix Dufays, deen als Wäisse Pater am Ruanda an am Burundi missionéiert huet, Auteur vun engem *Wörterbuch Deutsch-Kinyarwanda* ass?
* ... 2022 déi jorelaang *Whiskey Wars* ëm d'Hans-Insel duerch Grenzzéiung op en Enn bruecht konnte ginn?
* ... den Nicolas Meyers 88 Joer hat, wéi en als Buergermeeschter vun Uewerwampech ernannt gouf?
* ... et an der Gemeng Sandweiler bis ewell 5 verschidde Buergermeeschtere mam Familljennumm Mousel gouf?
* ... den Nidderkäerjenger Buergermeeschter Pierre Clement 1803 vum Déngscht suspendéiert gouf, wéi opgeflunn ass, dass e Jongen, déi hätte kënnen am Napoleon seng Arméi agezu ginn, am Gebuerteregëschter als Meedercher ëmdeklaréiert hat?
* ... deen éischte franséische Satellit no enger Comicsfigur genannt gouf?
* ... dem Kënschtler Nicolas Greeff (1662-1728) vun Alzeng seng Hellegestatue sech duerch opfälleg breet Féiss (oder Schong) auszeechnen?
* ... d'Familljennimm Majerus oder Faber zu de Metonomasien zielen?
* ... d'Operett *[[D'Wonner vu Spéisbech]]* zu Bréissel an enger adaptéierter Iwwersetzung als *La mare aux grenouilles* opgefouert gouf?
* ... wann ee mam Zuch an d'Paradiso wëll, dem Chef de train Bescheed muss soen, fir erausklammen ze kënnen?
* ... op der Pazifik-Insel Neiguinea, wou ronn 11,6 Millioune Leit liewen, iwwer dausend verschidde Sprooche geschwat ginn?
* ... de gebiertege Lëtzebuerger Louis-Ferdinand Fix Beruffszaldot an den Arméien, resp. der Marinn, vun der Belsch, vum Däitsche Bond, vum Kinnekräich Piemont-Sardinien, vum Giuseppe Garibaldi senge Routhiemer a vun den Unionisten am Amerikanesche Biergerkrich war?
* … ee vun Memberstaate vun der Europäescher Unioun geografesch an Asie läit?
* .., *[[de Letzeburger (1872-1873)|de Letzeburger]]* (1872-1873) déi éischt Zeitung mat engem Titel op Lëtzebuergesch war; d'Artikelen awer op Däitsch oder op Franséisch waren?
* … déi drëttgréisst Stad am Kosovo nom Patron vun engem Hotel genannt gouf?
* ... den éischte lëtzebuergesche Spillfilm a Frankräich verbuede war, zu Lëtzebuerg awer en *"erstaunleche Publikumserfolleg"* war, absënns ënnert de *"virwëtzege Membere vun der Lëtzebuerger 'Intelligentsia' "*? 
* … d'Iddi vum Kanal vu Korinth schonn am 7. Joerhonnert v. Chr. opkomm ass, awer eréischt 1882 mam Bau dovun ugefaange gouf?
* ... déi éischt Gratiszeitung zu Lëtzebuerg schonns 1857 erauskoum?
* … deen eelste bekannte Plang vun der Stad Lëtzebuerg dee vum Jacob van Deventer vun ëm 1550 ass?
* … et sech beim magnéitesche Nordpol am physikalesche Sënn ëm e magnéitesche Südpol handelt?
* … d'Komponistin vum Lidd *Léiwe Kleeschen, gudde Kleeschen* just 11 Joer hat, wéi se déi Melodie geschriwwen huet?
* … de Rasmussen, de Rasmussen an de Rasmussen noenee Premierminister an Dänemark waren?
* … de Markusbierg 1936 deen éischte Wéngertsbierg zu Lëtzebuerg war, op deem, am Kader vun engem Remembrement, kleng Wéngerten zu méi groussen zesummegeluecht goufen?
* … den Alain Delon am Film *[[L'Insoumis]]* (1964) ee Lëtzebuerger Friemelegionär gespillt huet?
* … Reykjavik (Island), Wellington (Neiséiland) a La Paz (Bolivien) déi respektiv nërdlechst, südlechst an am héchste geleeën Haaptstied sinn?
* … *Luxembourgichthys* eng monotypesch fossill Fëschaart-Gattung ass, déi beim Kenntnisstand vun haut just eng Aart, d**[[Luxembourgichthys friedeni]]'' enthält?
* … zanter 1986 eng [[Tak]] vum Knüllgebirgsverein am Interessentenwald Rommershausen-Dittershausen un e [[Meteorit vun Treysa|kosmescht Evenement]]  erënnert?
 
* … op der Fassad vum [[Haus 68 Stroossbuerger-Strooss]] an der Stad Opschrëften ubruecht goufen, déi un d'Entkoppelung vun der [[Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun|Paritéit vum belschen a lëtzebuergesche Frang]] erënneren?
* … ''Krung Thep Mahanakhon Amon Rattanakosin Mahinthara Ayuthaya Mahadilok Phop Noppharat Ratchathani Burirom Udomratchaniwet Mahasathan Amon Piman Awatan Sathit Sakkathattiya Witsanukam Prasit'' den offiziellen thailänneschen Numm fir [[Bangkok]] ass?
* … d'[[Schëld E, 20]], obwuel et vum [[Code de la route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] virgeschriwwen ass, op kenger [[Stater Tram|Tramshalt]] zu Lëtzebuerg opgestallt ass?
* … de [[Christoph Salzmann]] 1772 mat der ''Lutzemburgische Handbibel Neuen Testaments'' déi bis ewell eenzeg Bibel erausbruecht huet, déi zu Lëtzebuerg publizéiert gouf?
* … bei engem Vulkanausbroch 1973 op der [[Island|islännescher]] Insel Heimaey (där gréisster vun den [[Vestmannaeyjar]]-Inselen) mat Hëllef vun Dosende vu Pompelen d'Lava mat Mierwaasser ofgekillt konnt ginn, an sou verhënnert gouf, dass de Fëschereihafen zougeschott gi wier, an domat d'wirtschaftlech Grondlag vun der Insel gerett konnt ginn?
* … de [[Stengeforter Stauweier]] 1930 eidellafe gelooss gouf, fir d'Läich vun engem erdronkene Fierschter erauszehuelen, an zanterdeem net méi opgefëllt gouf?
* … d'Lëtzebuerger beim [[Referendum vum 28. September 1919 iwwer eng Wirtschaftsunioun|Referendum vum 28. September 1919]] mat 73% fir eng Wirtschaftsunioun mat Frankräich gestëmmt hunn; et schlussendlech awer 1921 mat der Belsch war, mat där [[Union économique belgo-luxembourgeoise|esou eng ofgeschloss gouf]]?
* … ''[[Ewige Madonna]]'' deen éischte professionell gedréinte Faarffilm ass, deen zu Lëtzebuerg gedréint gouf?
* ... et vum [[Alfred Hitchcock]] sengem Film ''[[Blackmail (Film 1929)|Blackmail]]'' souwuel eng [[Stommfilm]]- wéi och eng Tounfilmversioun gëtt?
* … 1907 bei archeologeschen Ausgruewungen um [[kelteschen Oppidum um Tëtelbierg]] Reschter vun engem [[Hypokaust]] fräigeluecht goufen; dës dunn awer vun engem entloossenen Aarbechter zerstéiert goufen?
* … d'[[Hollännesch Karibik]] an d'[[Karibescht Holland]] allebéid an der [[Karibik]] leien, ma net dat selwecht sinn? 
* … d'[[Keelbaach]] bei [[Nonkeel]] quasi eng zweet Kéier entspréngt, nodeems se am Uewerlaf am karstege Kalleksteen an an de Galerien aus der Géigend versickert ass, an dann do hiert Bett nees duerch eng Pompelstatioun mat Waasser aus der Grouf Ëtteng II gefiddert gëtt?
* … de Bongert Altenhoven ''[[Naturschutzgebitt Um Bierg|Um Bierg]]'' dee gréisste [[Bongert]] zu Lëtzebuerg ass?
* … de Lëtzebuerger [[Jean Kuffer]] eng Goldmedail am Bobfuere gewonnen huet, d'Medail awer zur Belsch gezielt gëtt?
* … den [[Iechternacher Verschéinerungsveräin]] den éischten ''Syndicat d'initiative'' zu Lëtzebuerg war?
* … ''[[Glück und Liebe in Monaco]]'' e liechtensteinesche Film ass, mat [[Germaine Damar|enger Lëtzebuergerin]] an der Haaptroll?
* … de Prinzip vum [[Sens unique]] schonn am [[Antiquitéit|anticke]] [[Roum]] bestoung?
* … den [[Nicolaus Mameranus]] (1500-1567), en Haffschreiwer vum Keeser [[Karel V. (HRR)|Karel V.]], ë.&nbsp;a. e Lueflidd op de [[Kanal vu Willebroek]] zu Bréissel, en Text iwwer de spueneschen Handkuss a Gedichter mat Wierder, déi mat C oder P ufänken, geschriwwen huet?
* … de [[Charles Bech]], den eenzege Lëtzebuerger war, dee fir [[United States Air Force|US-Airforce]] Asätz op enger [[B-17 Flying Fortress]] geflunn ass?
* … datt et zu Lëtzebuerg eng [[Lëscht vun de Lëtzebuerger Stied#Fréier Stied|Stad gouf, déi just sechs Joer laang bestoung]]?

===''Déi rout Linke musse fir d'éischt gebléitst ginn…''===
* ... dat [[Héich Konstruktiounen zu Lëtzebuerg|héchst Gebai zu Lëtzebuerg]] no där [[Giustina Rocca|éischter Affekotin an der Geschicht]] genannt gouf?
* ... d'[[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn]] am Zweete Weltkrich beschlagnaamt gouf, fir dodra [[Gasmask]]en ze produzéieren?
* ... [[Uewerkuer]] an engem Instrumentalstéck vun der Pop-Band [[Depeche Mode]] veréiwegt gouf (''Oberkorn (It's a Small Town)''), nodeems déi 1982 do an enger Disco opgetruede war?
* … ee sech mat der [[Ieselsbréck]] ''Voilà'' déi fënnef längste Flëss a Russland mierke kann? ([[Volga]], [[Ob]], [[Ienissei]], [[Lena (Floss)|Lena]] an [[Amur]])
* … de [[Batman]] net zu [[Batman (Tierkei)|Batman City]] mä zu ''Gotham City'' wunnt?
* … an Däitschland zwéi Beem – d''[[Bräutigamseiche]]'' zu [[Eutin]] an d**Himmelgeister Kastanie* zu [[Düsseldorf]] – eng eege Postleitzuel hunn?
* … den [[F91 Diddeleng]] sech 2018, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der [[Europa League]] qualifizéiert huet?
* … de Schauspiller [[Michael Keaton]] fir richteg *Michael Douglas* heescht, ma sech dee [[Pseudonym]], nom [[Buster Keaton]], zougeluecht huet, fir net mat [[Michael Douglas|deem anere Schauspiller mat deem Numm]] verwiesselt ze ginn?
* … net [[New York City|New York]] d'Haaptstad vum [[New York (Bundesstaat)|Bundesstaat New York]] ass, ma [[Albany]]?
* … d'[[Hänkbéck vu Saint-Martin-d'Ardèche|Hänkbréck iwwer d'Ardèche]] tëscht [[Saint-Martin-d'Ardèche]] an [[Aiguèze]] [[1905]] gebaut gouf awer eréischt [[2005]] offiziell ageweit gouf.
* … [[Flecht]]en (Lichen) e symbiotescht Zesummeliewen tëscht engem [[Pilzeräich|Pilz]] mat enger [[Algen|Alg]] oder enger [[Bakteerien|Bakteerie]] sinn?
* … d'[[Chilehaus]] zu [[Hamburg]] säin Numm dohier huet, datt de Bauhär mam [[Salpéiter]]handel aus [[Chile]] räich gi war?
*… d'[[Wëllkar]] net zu de [[Grieser]] zielt, wéi déi aner [[Fruucht (Kären)|Fruucht]]-Aarten, ma zu der Famill vun de [[Polygonaceae]], zu där och de [[Rubbarb]] an de [[Sauerampel]] gehéiert? 
* … den Numm *Molotowcocktail* op de [[Finnesch-Sowjetesche Wanterkrich]] zeréckgeet, wéi d'Finne sech mat dëser Waff géint sowjetesch Tankse gewiert hunn?
* … d'[[Chareli]]sbréck zu [[Dummeldeng]] déi éischt Bréck an Europa war, déi mat *'Greyträgere*' gebaut war?
* … den Nullmeridian, wéi e mam [[UTM-Koordinatesystem|UTM]]- [[Koordinatesystem]] WGS84 gemooss gëtt, eng 100 Meter ëstlech vum Nullmeridian vum [[Royal Greenwich Observatory]] läit?
* … De Markennumm [[Elle & Vire]], vum Numm vun de Flëss [[Elle (Vire)|Elle]] a [[Vire (Floss)|Vire]] am [[Departement Manche]] hierkënnt.
* … den Ausbroch vum Vulkan [[Tambora]] an Indonesien am Joer 1815, dat [[Joer ouni Summer|Joer duerno]] en grouss [[Hongersnout]] an Amerika an an Europa provozéiert hat?
* … den [[Däitsch-Hollännesch-Belschen Dräilännereck]] um [[Vaalserberg]] vun 1839 bis 1919 e Véierlännereck war?
* … der [[Ruth Belville]] hire Beruff dora bestoung, déi genee [[Auerzäit]] ze verkafen, a si dowéinst *Greenwich Time Lady* genannt gouf?
* … den [[Tyrrell P34]] den e [[Formel 1]] Auto mat 6 Rieder war?
* … d'Pompjeeë vun Tréier den 23. Abrëll 1941 an d'Stad Lëtzebuerg hëllefe koume fir d'Feier am [[Hôtel des Terres Rouges|Terres-Rouges-Gebai]] ze läschen?
* … bis ewell just dräi Leit gläichzäiteg fir en [[Oscar]] fir dat bescht Original-Dréibuch an ee fir dee beschte Schauspiller an engem nämmlechte Film nominéiert goufen, nämlech de [[Charlie Chaplin]], den [[Orson Welles]] an de [[Sylvester Stallone]]?
* … de [[Robert Tappan Morris]] 1988 den éischte [[Computerwuerm]] entwéckelt hat? 
* … den Turner [[Georg Eyser]] bei den [[Olympesch Summerspiller 1904|olympesche Spiller 1904 zu St. Louis]] 6 Medaile gewonnen huet, an dat trotz enger hëlzener Beeprothees?
* … de [[Charles Maurice de Talleyrand-Périgord]] a Frankräich souwuel ënnert dem *Ancien Régime*, wéi och wärend der [[Franséisch Revolutioun|Franséischer Revolutioun]], dem *Directoire*, dem *Consulat*, dem *Premier Empire*, der [[Franséisch Restauratioun|Restauratioun]] an der [[Julimonarchie]] wichteg Funktiounen am Staat hat, a bei véier Kréinungen derbäi war?
* … de Geograph [[Mathias Ringmann]], deen éischte war, deen der [[Nei Welt|Neier Welt]] den Numm *America'' ginn hat?
* … verschidde Schofs- a Geesserasse méi wéi 2 Haren hunn?
* … de Richard Halliburton, wéi hien 1928 duerch de Panamakanal geschwommen ass, eng Tax vun 0,36 $ huet misse bezuelen?
* … d'Leeëndecker Vulle sinn déi iwwer dem Fléie schlofe kënnen.