open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pol Pütz

De **Pol Pütz**, gebuer de 4. Juni 1947 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 3. Juli 2012, war e lëtzebuergeschen Auteur.

Hie war laang Jore Chef vun der Finanzsektioun vun der Police judiciaire. Hien ass opgewuess an der Buerg (Buerglënster) a Grënnungsmember vun de Frënn vum Bierger Schlass (*Les amis du château de Bourglinster*).

Hie war ausserdeem:
* Member vum Institut grand-ducal, section arts et lettres, sous-section: luxembourgeois.
* Member vum Lëtzebuerger Schrëftstellerverband
* Chargé de cours am Institut national d'administration publique fir Lëtzebuerger Orthographie.

De Pol Pütz huet vu Kand u geschriwwen. Am Ufank och däitsch Gedichter, duerno nëmme méi lëtzebuergesch Texter. Seng Publikatioune fënnt ee virun allem a verschiddenen Anthologien, Zeitungen an Zäitschrëften, besonnesch an de *[[Les cahiers luxembourgeois|Cahiers luxembourgeois]].*
 
## Bibliographie
* 1972: Éischt Gedichter am *[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]*.
* 1973: Éischt Cabaretstexter fir de Kasemattentheater a Sketcher fir den *[[Hei elei, kuck elei|Hei elei]]*.
* 1974: Éischt Revue *Lux-Data* zesumme mam Pir Kremer. Duerno bis haut, bal all Joer Mataarbecht bei der Revue vum "Lëtzebuerger Theater" ënner dem Pseudonym *Pop*.
* 1975: *D'Seibecken*, Gedichter a Lidder. Editioun « Lëtzebuerger Land ».
* 1977: *Déi Kleng Chamber*, en Disk. Editioun Kasemattentheater Lëtzebuerg.
* 1978: Hie schreift d'Revue *Et huet gelaut* eleng.
* 1980: *Hopp Marjänn*, éischte Lëtzebuerger Musical. Musek Pierre Nimax. Première den 21. Dezember 1980 am Neien Theater.
* 1982: *Hopp Marjänn* op LP. DELTA Lëtzebuerg.
* 1984: *Du brauchs kee Strack*, Gedichter a Lidder. RTL Éditions.
* 1989: *Den Theater ass eist Liewen* an *Du wors versprach* op LP. Editioun IP Lëtzebuerg.
* 1995: *Wou d'Uelzecht*, Gedichter a Lidder. Editioun Cahiers Luxembourgeois.
* 1997: *Fango-Tango*, Cabaret rondrëm 150 Joer Bad Munneref.
* 1999: *Hopp Marjänn* gëtt den 2. Juni zu Beetebuerg fir d'éischt mat engem Symphonieorchester opgefouert.
* 1999: *D'Revanche vum klenge Mann*, Geschicht a Geschichte vun der Lëtzebuerger Revue am Almanach vum Joerhonnert. Éditions Binsfeld.
* 2000: *Den Erni*, aus dem Liewe vun engem Walfer Kueb. Editioun Walfer Gemeng.
* 2004: *Kenns Du dat Land?* Geschichten a Gedichter. Éditions Les Cahiers Luxembourgeois
* 2010: *De Fatzert*. Theaterstéck an engem Akt.
* 2012: *Den Abbes an d'Nicole. 9 Geschichten aus dem Liewen.* Éditions Guy Binsfeld, ISBN 978-2-87954-261-4.

## Präisser
*2003: Zweete Präis am Nationale Literatourconcours fir seng Kuerzgeschicht *De Peter*
*2010: Sëlwerplackett *Dicks-Rodange-Lentz* vun der Actioun Lëtzebuergesch fir säi Wierk a seng Verdéngschter fir d'Lëtzebuerger Sprooch

## Literatur
* Conter, Claude D., 2007. *Pütz, Pol*. In: Luxemburger Autorenlexikon. Erausgi vum Germaine Goetzinger & Claude D. Conter an Zesummenaarbecht mat aneren. S. 487-488. Centre national de littérature. Imprimerie Graphic Press.
## Um Spaweck
Äisch

D**'Äisch** ass eng belsch-lëtzebuergesch Baach, déi hir Quell zu Féngeg huet. Anere Quellen no entspréngt se zu Séilen an der Belsch, no bei der lëtzebuergescher Grenz.

## Laf
No ongeféier 1800 m an der Belsch leeft hanner Kënzeg, tëscht de Grenzmaarken LB 057 an LB 058, eng Baach mat der Millebaach zesummen. Vun do un huet d'Äisch hiren offiziellen Numm a si mécht d'Grenz bis bei d'Gossemaark LB 061, wou se ganz op lëtzebuergeschem Gebitt weiderleeft. E puer honnert Meter viru Grass leeft lénks d'Grendelbaach dran. Si leeft da weider laanscht Koler, hei gëtt se riets vun der Eiselbaach gefiddert, éier se an d'Stengeforter Gemeng kënnt. Bei Hoen leeft lénks d'Kolerbaach dran, si dréint no Westen fir bei der Grenzmaark LB 082 erëm op déi belsch-lëtzebuergesch Grenz ze stoussen, vu wou un se erëm d'Grenz mécht bis bei d'Maark LB 086.

Si leeft duerno duerch Äischen. Hei kritt se op der lénkser Säit d'Bech an d'Millebaach bei. Bei der *Kempemillen* just virun Habscht kënnt vu lénks d'Haardebaach dobäi. Hanner Habscht gëtt den Dall méi enk a si leeft weider a Richtung Simmer. Knapp 700m virun der Fockemille leeft vu reits d'Gieweler Baach dran. Tëscht Simmer a Rued leeft nach lénks Léisbech dran, zu Rued selwer ass et lénks d'Mëlleschbaach, gläich duerno d'Dondeler Baach (riets) zu Aansebuerg ass et d'Holertsbaach déi lénks draleeft a bei Huelmes d'Kalbaach (lénks). Da leeft se weider no Nord-Osten op Miersch do kënnt nach lénks d'Reckenerbaach dran an da leeft se selwer do, hanner dem *Centre Marisca*, an d'Uelzecht.

Den Héichtenënnerscheed vun der Quell bis op d'Mëndung ass 160 m. D'Äisch zielt zu de primäre Waasserleef vu Lëtzebuerg déi en Anzuchsgebitt vun iwwer 70&nbsp;km² hunn.

## Nieweflëss vun der Äisch

## Uertschafte laanscht d'Äisch

## Millen an aner Installatiounen op der Äisch
* Kempemillen tëscht Habscht an Äischen
* "Gillet's" Millen zu Habscht
* Follmillen zu Habscht
* De Stengeforter Stauweier
## Kuckt och
* Äischdall
* Dräi Brécken (Atertlinn)

## Um Spaweck
Elba

**Elba** ass eng Insel am Mëttelmier a gehéiert zum Toskaneschen Archipel vun der Regioun Toskana an Italien (Provënz Livorno). Si ass manner wéi 20&nbsp;km vum italieenesche Festland ewech.

* Fläch: 224&nbsp;km² (drëttgréisst Insel vun Italien)
* Längt vun der Küst: 147&nbsp;km
* héchste Punkt: *[[Monte Capanne]]* (1.019 m)
* duerchschnëttlech Jorestemperatur: 15,7&nbsp;°C

Haut liewen zirka 32.000 Persoune permanent op der Insel, an zwar an 8 Gemengen: Portoferraio (gläichzäiteg och d'Haaptstad vun der Insel), Campo nell'Elba, Capoliveri, Marciana, Marciana Marina, Porto Azzurro, Rio Marina a Rio nell'Elba.

## Geschicht
Elba war a fréieren Zäite bekannt fir seng Äerzgrouwen, a seng Schmelziewe goufen der Insel de griicheschen Numm Aethale (Rouscht). 453 v. Chr. gouf Elba vu Syrakuser besat. Vum 11. bis zum 14. Joerhonnert huet et zu Pisa gehéiert, an 1399 koum et ënner d'Herzoge vu Piombino. 1548 hunn déi et un de Cosimo I. vu Florenz ofgetrueden. 1596 gouf Porto Longone vum Philipp III. vu Spuenien eruewert a bis 1709 gehalen. Du gouf et un Neapel ofgetrueden. 1802 gouf d'Insel duerch de Fridde vun Amiens Frankräich zougesprach.

1814 gouf den Napoleon Bonaparte, no senger Ofdankung als Empereur des Français zu Fontainebleau, op Elba verbannt, wou en de 4. Mee 1814 lant. Hie krut Elba als souveräne Besëtz a gouf domat Herrscher iwwer déi deemools 10.000 Awunner, bis sech säin Intressi no 9 Méint an 23 Deeg nees Frankräich zoudréit. No sengem Stuerz gouf d'Insel un Toskana ugeglidert a goung mat hir zesummen 1860 an Italien op. 1982 gouf déi lescht Minière zougemaach.

## Wirtschaft a Verkéier

## Kuckeswäertes

## Um Spaweck
Portoferraio

**Portoferraio** ass eng Gemeng an der Provënz Livorno an der Toskana an d'Haaptstad vun der italieenescher Insel Elba.
Portoferraio ass besonnesch aus der napoleonescher Zäit bekannt, well den Napoleon Bonaparte do am Exil gelieft huet.

## Kuckeswäertes
* Fortezze Medicee
* Forte Stella
* Torre del Martello
* Villa dei Mulini, eng vun de Villaen, wou den Napoleon gelieft huet
* Napoleonesche Musée an de Villa dei Mulini
* Stadhaus, wou den Napoleon och am Ufank vun sengem Exil eng Partie Deeg verbruecht huet

## Fotoalbum vu Portoferraio

Image:Portoferraiomaerei.JPG|D'Mairei zu Portoferraio
Image:D′ Place de la République zu Portoferraio.jpg|Vue op d'Uewerstad vun der Place de la République aus gesinn
Image:Villa dei Mulini.JPG|D'Villa dei Mulini an Napoleonsmusée
Image:FotrtezzeMedicee.JPG|D'Fortezze Medicee zu Portoferraio
Image:Fortezze Medicee.jpg|Aner Foto vun der Fortezze Medicee
Image:Elba Portoferraio.jpg|Portoferraio
Image:Leo von Klenze 002.jpg|*Den Napoleon zu Porteferraio*, en Tableau vum Leo von Klenze



## Um Spaweck

* Offiziell Säit vu Portoferraio, op Italieenesch
Naturschutzgebitt Pëttenerbësch

**Pëttenerbësch** ass en Naturschutzgebitt an de Gemenge Miersch a Biissen.

Tëscht Pëtten a Biissen läit um Rouscht laanscht d'Nordstreck e Bëschgebitt, dat en Deel vum Pëttenerbësch ass an zanter dem 9. Juni 2006 ënner Naturschutz steet an zu engem Naturbësch klasséiert gouf.

Am Naturschutzgebitt Pëetenerbësch läit och de geographeschen Zentrum vu Lëtzebuerg, deen do vun enger Maark ausgewise gëtt.

## Literatur
* Wevell von Krüger A. & U. Brockamp, 2010. Waldstrukturaufnahme 'Pëttenerbësch' 2007. *[[Naturwaldreservate in Luxemburg]]* Bd. 6. Naturverwaltung Luxemburg: 88 S. ISBN 978-2-9599675-7-3. PDF

## Um Spaweck
* De Pëttenerbësch op der Websäit vun der Natur- a Bëschverwaltung
Gare Dummeldeng

D**'Gare Dummeldeng** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit an der *Rue de la Station* am Quartier Dummeldeng vun der Stad Lëtzebuerg, rechtssäiteg vun der Uelzecht. Südlech vun der Gare louch d'Barriär PN13 iwwer d'Iechternacher Strooss.

D'Gare Dummeldeng läit tëscht der Gare Pafendall-Kierchbierg an där vu Walfer a gehéiert zu follgende Linne vum CFL-Zuchreseau:

* Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen - Gäilech (*Gouvy*),
** Lëtzebuerg - Ettelbréck - Dikrech,
* Rodange - Esch-Uelzecht - Lëtzebuerg - Ëlwen.

D'Gare vun Dummeldeng huet e gratis Park & Rail-Parking mat 148 Plazen a 6 speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Vëloe kann een an enger Bikebox ënnerdaach stellen.

## Geschicht
Fréier war Dummeldeng eng wichteg Gare op der Nordstreck. Wéi d'Dummeldenger Schmelz nach a Betrib war, ass d'Minett mat der Eisebunn op Dummeldeng komm an déi fäerdeg Stolproduitë si vun hei aus uechter d'Land, an an d'Ausland gefouert ginn.

Mam Enn vun der Stolproduktioun op der Dummeldenger Schmelz huet den Trafick zwar ofgeholl, mä wéinst hirer Lag um ënneschten Enn vun der 13&nbsp;‰ géier Pente bis an d'Stater Gare huet d'Dummeldenger Gare weiderhi vill Zich passéiere gesinn. Déi schwéier Kocksrammen déi aus Däitschland iwwer d'Belsch an d'Minettsgéigend koumen, kruten hei eng weider Lokomotiv ugekrämpt ier et déi géi Pente an d'Stad erop goung.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)
#### Richtung Norden

#### Richtung Süden
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Dummeldeng op der CFL-Websäit
* D'Gare Dummeldeng op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Dummeldeng op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Gare Dikrech

D**'Gare Dikrech** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit nërdlech vun der N7 (*Route d'Ettelbruck*) an der Sektioun Dikrech an der Gemeng mam selwechten Numm. Et ass eng Kappgare an den Terminus vun der Linn Lëtzebuerg - Ettelbréck - Dikrech vum CFL-Zuchreseau.

D'Gare vun Dikrech huet e gratis Park & Rail-Parking mat 376 Parkplazen, speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit an eng Rëtsch Plaze fir elektresch Autoen opzelueden. Eng Bus-Gare ass direkt niewendrun.

Zanter dem 31. Dezember 2013 gëtt et keng Guichete méi.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Linn Lëtzebuerg ↔ Ettelbréck ↔ Dikrech

## Geschicht
D'Eisebunnsstreck tëscht Ettelbréck an Dikrech ass de 6. November 1862 opgaangen. Se huet am Ufank zum *[[Société royale grand-ducale des chemins de fer Guillaume-Luxembourg|Guillaume-Luxembourg]]* (GL) gehéiert a gouf vun 1872 u vun der Compagnie des chemins de fer de l'Est exploitéiert an duerno, bis 1878 vun der Direction générale impériale des chemins de fer d'Alsace-Lorraine.

Nodeems 1864 d'Sauerstreck vum *Prënz*, der Compagnie des chemins de fer Prince-Henri (PH), opgaange war, war eng Konventioun opgestallt ginn, mat där de *Prënz* d'Anlage vun der Dikrecher Gare benotze konnt, ausser der Dréischeif an dem Lokomotivschapp.

Mat engem Accord gouf de 15. Mee 1878 festgehalen, datt de PH d'Lokomotive bis op Ettelbréck stelle géif. Nieft enger Entschiedegung vu 0,85 Frang / km konnt dunn och d'Dréischeif benotzt ginn. D'gemeinsaamt Benotze vun der Dikrecher Gare gouf och nei gereegelt: de PH huet de Lokomotivschapp gelount an de Fuerdéngscht assuréiert iwwerdeems den Entretien vun de Gleiser an de Service an der Gare an den Hänn vun der *Alsace-Lorraine* bliwwen ass. Vun 1879 un huet de PH och de Persounentrafic op a vun Ettelbréck aus assuréiert.

Vum 9. Abrëll 1889 un a bis den 2. Mee 1948 ass eng weider Linn bei der Dikrecher Gare fortgefuer: d'Schmuelspuerbunn *[[Eisebunnsstreck Dikrech-Veianen|Benni]]* op Veianen. Se hat keen eegent Garegebai an d'Zich si vis-à-vis vun der Gare vun der *Guillaume-Luxembourg*, virum *Hôtel du Midi* fortgefuer. D'Billjee goufen och vun der GL verkaaft.

Um ëstlechen Enn vun der Gare huet dem *Benni* säi Gleis fir op Veinen dat vun der Sauerstreck a Richtung Iechternach gekräizt. Et huet sech hei ëm déi eenzeg Schmuelspuer- an Normalspuerkräizung op Stroossenniveau gehandelt déi et zu Lëtzebuerg fir Persounenzich gouf.

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Literatur
* Ed Federmeyer & Pierre Pasquali . (2007). Eisenbahnen in Luxemburg . Gernrode Luxembourg: W. Herdam Fotoverl. G.A.R, Print.
* Ed. Federmeyer & Groupement des amis du rail. (1992). Schmalspurbahnen in Luxemburg. Luxemburg: G.A.R.

## Um Spaweck

* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Dikrech op der CFL-Websäit
* D'Gare Dikrech op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Dikrech op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Bernd an Hilla Becher

D**'Hilla Becher**, mam Meederchersnumm Wobeser, gebuer den 2. September 1934 zu Potsdam, a gestuerwen den 10. Oktober 2015 zu Düsseldorf, an de **Bernd Becher**, gebuer den 20. August 1931 zu Siegen, a gestuerwen den 22. Juni 2007 zu Rostock, hunn als Kënschtlerkoppel geschafft a ware Fotografen, déi international bekannt sinn.

Si maachen nëmme schwaarz-wäiss Fotoen. Hir Theeme sinn haaptsächlech Industriebauwierker wéi Gasometeren, Killtierm, Héichiewen oder Fachwierkhaiser.

## Lëtzebuerg
1983 hunn de Bernd an d'Hilla Becher zu Lëtzebuerg Fotoe gemaach vun der Schëfflenger-, der Diddelenger Schmelz a vun der Escher Terres rouges.

## Bicher
* *Fördertürme*, vum Bernd an der Hilla Becher, Schirmer/Mosel 1985
* *Bernd und Hilla Becher. Typologien.*, vum Bernd an der Hilla Becher, Schirmer/Mosel 1990
* *Pennsylvania Coal Mine Tipples*,vum Bernd an der Hilla Becher, Schirmer/Mosel 1991
* *Gasbehälter*, vum Bernd an der Hilla Becher, Schirmer/Mosel 1993
* *Grundformen*, vum Bernd an der Hilla Becher an dem Thierry de Duve (Hrsg.), Schirmer/Mosel 1993
* *Fabrikhallen.*, vum Bernd an der Hilla Becher, Schirmer/Mosel 1994
* *Wassertürme*, vum Bernd an der Hilla Becher, Schirmer/Mosel 1998
* *Bergwerke*, vum Bernd an der Hilla Becher, Architekturmuseum Basel 1998
* *Fachwerkhäuser des Siegener Industriegebietes*, vum Bernd an der Hilla Becher, Schirmer/Mosel 2000
* *Industrielandschaften*, vum Bernd an der Hilla Becher, Schirmer/Mosel 2000
* *Serien Bernd & Hilla Becher*, vum Bernd an der Hilla Becher an der Anne Grigoteit, Schmidt/Mainz 2000
* *Hochöfen*, vum Bernd an der Hilla Becher, Schirmer/Mosel 2002
* *Typologien industrieller Bauten*, vum Bernd an der Hilla Becher et.al., Schirmer/Mosel 2003

## Monographie
* *Bernd und Hilla Becher Leben und Werk*, vun der Susanne Lange, Schirmer/Mosel 2005
Hasselblad-Präis

Den **Hasselblad-Präis** ass de wichtegsten internationale Fotopräis iwwerhaapt. E gëtt all Joer vun der *Erna a Victor Hasselblad-Stëftung* ("Erna och Victor Hasselblad Stiftelse") verginn.

De Victor Hasselblad ass den Erfinder vum Hasselblad Mëttelformat-Fotoapparat.

## De Präis
De Präis ass fir e Fotograf geduecht, dee wéinst grousse Verdéngschter unerkannt ass.

## D'Präisdréier

* 1980 Lennart Nilsson
* 1981 Ansel Adams
* 1982 Henri Cartier-Bresson
* 1983 gouf et kee Präis, dat Joer ass dem Victor Hasselblad seng Fra Erna gestuerwen.
* 1984 Manuel Alvarez Bravo
* 1985 Irving Penn
* 1986 Ernst Haas
* 1987 Hiroshi Hamaya
* 1988 Edouard Boubat
* 1989 Sebastião Salgado
* 1990 William Klein
* 1991 Richard Avedon
* 1992 Josef Koudelka
* 1993 Sune Jonsson
* 1994 Susan Meiselas
* 1995 Robert Häusser
* 1996 Robert Frank
* 1997 Christer Strömholm
* 1998 William Eggleston
* 1999 Cindy Sherman
* 2000 Boris Mikhailov
* 2001 Hiroshi Sugimoto
* 2002 Jeff Wall
* 2003 Malick Sidibé
* 2004 Bernd an Hilla Becher
* 2005 Lee Friedlander
* 2006 David Goldblatt
* 2007 Nan Goldin
* 2008 Graciela Iturbide
* 2009 Robert Adams
* 2010 Sophie Calle
* 2011 Walid Raad
* 2012 Paul Graham
* 2013 Joan Fontcuberta
* 2014 Miyako Ishiuchi
* 2015 Wolfgang Tillmans
* 2016 Stan Douglas
* 2017 Rineke Dijkstra

## Um Spaweck
* Websäit vun der Stëftung
Quick

**Quick** ass eng Fast-Food-Chaîne, déi 1970 an der Belsch gegrënnt gouf.

## Geschicht

1971 goung den éischte Quick-Restaurant an der belscher Stad Schoten bei Antwerpen op. A Frankräich gouf den éischte Restaurant 1980 zu Aix-en-Provence opgemaach, an 1983 den éischten zu Lëtzebuerg. No an no goufen och an anere Länner Restauranten opgemaach: an Däitschland (1983-1988), Groussbritannien (1983-1985), Italien (1985-1995), Holland (1995-2000), Andorra (1997-2007), Slowenien (2000-2002), Ungarn (2000-2001), de Vereenegten Arabeschen Emiraten (2003-2010), Algerien (2007-2011), Spuenien (2008-2010), Russland (2008-2014), Tierkei (2015) an Tunesien (2015-2017). Mee ausser der Belsch, Frankräich a Lëtzebuerg goufen d'Quick-Restauranten an den anere Länner ëmmer no e puer Joer zougemaach. Am Marokko war Quick tëscht 2004 an 2013 aktiv, an huet 2016 nees nei opgemaach.

Zu Bréissel gouf 1978 den éischte Restaurant als Franchise opgemaach. 

2015 huet de franséische Groupe Bertrand d'Kette mat hire 509 Restauranten opkaaft. Een Deel vun de Restaurante gouf a Burger-King-Restauranten ëmgedeeft, well och déi Mark als Franchise zum Groupe Bertrand gehéiert huet. 

Schonn e puer Méint drop goufen déi belsch a lëtzebuergesch Restauranten nees u QSR Belgium, de Franchise-Bedreiwer vu Burger King an deenen zwee Länner weiderverkaaft. De Lëtzebuerger Deel, d'Gesellschaft Happy Quick, hat awer nëmmen zu 55 % dem Groupe Bertrand gehéiert, de Rescht war am Besëtz vum Flavio Becca senger Entreprise Promobe (40 %) a vum Lëtzebuerger Entreprener René Faltz (5 %). Och si hunn hir gemeinsam 45 % 2017 un de belsche Quick-Besëtzer verkaaft. 

2021 huet de Groupe Bertrand och de Rescht vun de franséische Restauranten dem US-amerikanesche Fong HIG Capital verkaaft.

## Restauranten

2023 gouf et an der Belsch 76 an a Frankräich 119 Quicken.

Zu Lëtzebuerg gouf et 2017 nach néng Restauranten, an 2023 just nach dräi: zu Esch-Lalleng, zu Walfer an um Stater Kierchbierg.

## Um Spaweck

* Internetsite vum Quick zu Lëtzebuerg
Gare Heeschdref

D'**Gare vun Heeschdref ** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit an der *Rue du Cimetière* an der Sektioun Helsem vun der Gemeng Walfer. Südlech vun der Gare läit d'Barriär PN18 iwwer d*'Rue de la Forêt Verte.*

D'Gare Heeschdref läit tëscht der Gare Walfer an där vu Luerenzweiler a gehéiert zu follgende Linne vum CFL-Zuchreseau:

* Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen,
** Lëtzebuerg - Ettelbréck - Dikrech.

## Geschicht
D'Gare vun Heeschdref gouf eréischt 1993 gebaut, nodeem de Transportministère an en däitschen Ingenieursbüro dat an engem Strategiepabeier zur Optimiséierung vum Transport iwwer d'Schinn recommandéiert haten.

D'Gare Heeschdref huet e gratis Park & Rail-Parking mat just 11 Plazen a 1 speziell Parkplaz fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Vëloe kann een an enger Bikebox ënnerdaach stellen.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

#### Richtung Norden

#### Richtung Süden
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen

## Um Spaweck

* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Heeschdref op der CFL-Websäit
* D'Gare Heeschdref op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Heeschdref op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Kierch Eschweiler

D**'Kierch vun Eschweiler** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Wolz gehéiert.

Se steet op der Kräizung vun der Haaptstrooss (*Duerfstrooss*), dem CR328, mat dem *Kierchewee*, dee bis bei de Kierfecht féiert.

## Patréiner
D'Kierch ass dem hellege Mauritius geweit, deem säi Fest den 22. September gefeiert gëtt. Zweete Patréiner ass den hellegen Albinus.

## Geschicht
Eschweiler mat Knapphouschent a Selschent huet Ufanks zu Wolz gehéiert a gouf am 10. Joerhonnert eng eegestänneg Par. Knapphouschent gouf dunn 1808 mat Selschent och eng eege Par.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Parkierch vun der Par Eschweiler, déi zum Parverband Wooltz, Kiischpelt, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Et war déi eenzeg Kierch an där Par.
 
## D'Gebai
Déi al Kierch vun Eschweiler stoung relativ am Ufank vum Duerf, do wou haut d'Monument aux Morts ass um ale Kierfecht. 1870 ass eng nei Kierch gebaut ginn, sou wéi mer se elo kennen.

Am Januar 1945, wärend der Ardennenoffensiv gouf d'Kierch zimmlech beschiedegt. Mat engem gréisseren Don vun der Famill Mergenthaler aus den USA, där hiren eenzege Jong a Kandskand vum Ottmar Mergenthaler den 18. Dezember 1944 zu Eeschweeler gefall ass, souwéi mat d'Hëllef vum Staat, goufen eng Rei Aarbechten nom Krich realiséiert: eng nei Uergel vum Joseph Schilling vu Kruuchten, en neit Portal, d'Vergréisserung vun der Sakristei. 

Am Joer 2000 ass d'Kierch komplett restauréiert ginn. Dobäi goufen déi al Molereien nees fräigeluecht.

## Bannenan

### De Mobiliar
De wäertvolle Mobiliar ass vun der aler Kierch eriwwer geplënnert ginn an déi nei, an ass warscheinlech vum Jean-Georges Scholtus (ëm 1680-1754). Den 18. Februar 2001 ass en neien Altor konsekréiert ginn.

### D'Uergel

Enn 1899 ass eng Uergel vun der Firma Müller vu Reifferscheid installéiert ginn.

Am Joer 2004 gouf eng nei Uergel vun der Firma Eisenbarth vu Passau an der Kierch installéiert.

### Klacken
1898 goufen dräi nei Klacke vun der Firma Bour & Guenser vu Metz gegoss. Déi kleng ass schonn 1901 gerass a gouf am selwechte Joer mat enger grousser Klack vun der selwechter Firma ersat. D'Klacke lauden am Schlagtoun a' g' e'.

## Biller

Kierch Eschweiler Muttergottesaltor.jpg|Muttergottesaltor mat lénks dem hellege Marcus a riets den hellegen Urbanus


## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul
* 360° Panorama-Vue vun der Eeschwëller Kierch mat Uergelmusek
* D'Fënstere vun der Kierch vun Eschweiler op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' (de)
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
Ficellesbréck zu Dikrech

Déi sougenannt **Ficellesbréck** zu Dikrech ass eng Bréck, déi fir Foussgänger a Vëlosfuerer reservéiert ass. Den Numm *Ficellesbréck* kënnt vun de schwaarze stole Seeler, déi wéi Ficellen ausgesinn.

Déi stole Schréiseelbréck, gebaut am Hallefharfesystem, gouf 1974 gebaut an huet eng total Längt vu 65 Meter. Den Tablier ass aus arméiertem Bëtong an dat klengt Feld huet eng Längt vu 15&nbsp;m. D'Haaptfeld iwwerspaant op 50&nbsp;m d'Sauer a féiert vun der Dikrecher Gare an de Quartier *Sauerwiss*.

D'Bréck steet op där Plaz, wou fréier eng Eisebunnsbréck vun der Eisebunnsstreck Ettelbréck-Waasserbëlleg stoung.

## Literatur
* René Walther: *Ponts haubanées*, Presses Polytechniques et Universitaires Romandes, Lausanne (Suisse), 1985, pp.&nbsp;162. ISBN 2-88074-091-6,
Manager

De Begrëff **Manager** fënnt ee fir:

* eng féierend Persoun an der Wirtschaft: Manager (Wirtschaft)

* en Agent vun engem Kënschtler oder Sportler: Manager (Konscht a Sport)
Gare Wëlwerwolz

D**'Gare vu Wëlwerwolz** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit südëstlech vun der Kräizung vum CR324 mam CR326 an der Sektioun Wëlwerwolz vun der Gemeng Kiischpelt. Direkt nërdlech vun der Gare läit d'Barriär PN.39 déi iwwer den CR324 féiert.

D'Gare Wëlwerwolz läit tëscht der Gare Kautebaach an där vun Draufelt a gehéiert zu follgende Linne vum CFL-Zuchreseau:

* Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen - Gäilech (*Gouvy*) - (Léck - Liers),
* Rodange - Esch-Uelzecht - Lëtzebuerg - Ëlwen.

Se huet e gratis Park & Rail-Parking mat 81 Plazen, zwou Chargy-Bornen an zwou speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Vëloe kann een an enger Bikebox ënnerdaach stellen. Bei der Gare gëtt et och eng Busgare.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Richtung Norden

### Richtung Süden
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Wëlwerwolz op der CFL-Websäit
* D'Gare Wëlwerwolz op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Wëlwerwolz op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Uerden

De Begëff **Uerden** bezitt sech op:

* eng reliéis Uerdensgemeinschaft, ee reliéisen Uerden
* ee Ritteruerden, Ritteruerden
* een Éierenzeeche fir Bierger, Ziviluerden
* een Éierenzeeche fir Zaldoten, Militäruerden
Insigne de Blessé

Den **Insigne de Blessé** ass duerch een Arrêté grand-ducal vum 24. Mee 1951 (Artikel 7) agefouert ginn deen am Mémorial A n° 34 vun 1951 publizéiert ass.

Den Artikel siwe vun deem Arrêté grand-ducal seet: (Original Text)
:Un Insigne de Blessé composé d'une étoile en argent à cinq pointes d'une largeur de 6 mm peut être conféré à ceux qui ont été blessés en temps de guerre en combattant l'ennemi.
:L'Insigne de Blessé peut être conféré rétroactivement aux porteurs de la Croix de Guerre ou de la Médaille Commémorative des Volontaires pour blessures reçues pendant les guerres 1914-1918 et 1939-1945.
Dëse Gielche gëtt op Propositioun vum Arméiminister zougesprach.

## Kuckt och
Lëtzebuergesch Auszeechnungen an Éierenzeechen
Marie-Claude Beaud

D**'Marie-Claude Beaud**, gebuer den 22. Februar 1946 zu Besançon, a gestuerwen den 29. Dezember 2024 zu Toulon, war eng Ausstellungskommissärin an Direktesch vu Kulturinstitutiounen.

Vun 1963-1968 huet si Konschtgeschicht an Archeologie studéiert. Duerno huet si op der Universitéit vu Besançon enseignéiert a war vun 1976 bis 1978 Assistent-Ausstellungskommissärin vum Musée vu Grenoble. Duerno war si am Musée vun Toulon agestallt. Tëscht 1994 an 1996 war si Generaldirektesch vum *American Center* zu Paräis. Duerno, bis 2000, war si Genraldirektesch vun de Muséeë vun der *Union centrale des Arts décoratifs* (an Direktesch vum *Musée de la publicité*).

Vun 2000 bis Enn 2008 war si Direktesch vum Musée d'Art Moderne Grand-Duc Jean (*Mudam*)

Si krut eng Nominatioun fir am Abrëll 2009 Direktesch vum *[[Nouveau musée national de Monaco]]* ze ginn.

Hiert Markenzeeche war, keng Oftrennungen z'akzeptéieren. Si huet Renconteren, Vermëschungen a Konfrontatiounen tëscht Konschtstiler, -richtungen a medien ënnerstëtzt.

## Gielchen
* 
* 
* Chevalière de l'ordre des Arts et des Lettres 
* 
*Commandeur de l'ordre du Mérite Culturel de Monaco (2021)

## Um Spaweck
* Artikel op land.lu
Benny Quick

**Benny Quick** ass de Kënschtlernumm vum Rolf Müller, gebuer den 31. Dezember 1943 zu Essen, a gestuerwen den 22. Dezember 1999 zu Frankfurt am Main. Hie war en Duisburger Popsänger.

De Benny Quick hat seng éischt Optrëtter am *Tante Olga*-Danzschapp zu Duisburg. Säin absolut gréisste Succès war 1962 den Titel *Motorbiene*, eng däitsch Coverversioun vu *Motorcycle* vu Laudis-Helmer op enger Single vun der däitscher Columbia.
Eng zweet däitsch Versioun gouf et vum *Rudolf Rock und die Schocker*.

Dem Benny Quick seng Begleetband waren *The Twens*, an där zäitweileg den Organist Friedl Kuhnke gespillt huet.

Seng gréisst Optrëtter waren am Star-Club zu Hamburg op der *Große Freiheit 39*.

## Fir ze lauschteren
Dem Benny Quick seng 28 Lidder si bei Bear Family Records op enger CD *Motorbiene* ze kréien, mat ë. a.
**Motorbiene*
**Twist um Mitternacht mit Susi*
Wilhelmina vun Holland

D**'Wilhelmina vun Holland**, gebuer den 31. August 1880 zu Den Haag als *Wilhelmina Helena Pauline Maria*, a gestuerwen den 28. November 1962 um Schlass Het Loo, Prinzessin vun Oranien-Nassau, war Kinnigin vun Holland vun 1890 bis 1948. Vun 1890 bis 1898 war hir Mamm Regentin, 1898 ass d'Wilhelmina fir groussjäreg erkläert ginn an huet selwer d'Regierungsgeschäfter iwwerholl.

Si war d'Duechter vum Kinnek Wëllem III. an der Emma vu Waldeck-Pyrmont. Si war mam Heinrich Herzog vu Mecklenburg-Schwerin bestuet. 1948 huet si zu Gonschte vun hirer Duechter Juliana ofgedankt. Wärend den zwéi Weltkricher war si am Exil an England.

## Um Spaweck
Mozart (Homonymie)

**Mozart** ass den Numm vun enger Famill aus Schwoben déi ëm 1730 op Salzburg komm ass, a virun allem duerch de Komponist **[[Wolfgang Amadeus Mozart]]** bekannt ginn ass. Unzeféiere si besonnesch:
* de Familljennumm Mozart
* d'Musekerfamill Mozart:
** Leopold (Komponist vun der Fréiklassik) an Anna Maria Mozart geb. Pertl, d'Eltere vum
** Wolfgang Amadeus an der Maria Anna Walburga Ignatia (vulgo "Nannerl").
** Constanze Mozart (geb. Weber), d'Fra vum Wolfgang Amadeus Mozart;
** hir Jonge Carl Thomas (Beamten zu Mailand) a Franz Xaver Mozart (Komponist a Pianist); 4 weider Kanner vum W.A. Mozart si fréi gestuerwen
** Maria Anna Thekla Mozart, d'Kusinn vum Wolfgang Amadeus Mozart ("Bäsle").

**Weider Bedeitunge vu "Mozart":**
* de Musical, kuckt Mozart! an Amadeus
* eng nom Wolfgang Amadeus Mozart benannten a verongléckte Boeing 767-300-ER
* den Asteroid (1030) Mozartia
* de Programméiersystem Mozart (Software)
* de Fuerschungsprojet MOZART (Model for OZone And Related chemical Tracers) vun der UCAR 
* den däitschen*JobPlan* MoZArT (Modellvorhaben zur verbesserten Zusammenarbeit von Arbeitsämtern und Trägern der Sozialhilfe).

**Kuckt och:**
* Mozarteum, eng Musekhéichschoul zu Salzburg zanter 1841
* Mozarthaus Augsburg, Gebuertshaus vum Leopold Mozart
* Mozartjoer 2006
* Mozartkugel
Ordre de la couronne de chêne

Den **Ordre de la couronne de chêne** ass e lëtzebuergesche Verdéngschtuerden.

En ass agefouert gi vum Groussherzog Wëllem II. deen och Kinnek Wëllem II. vun Holland war, am Joer 1841. Zu där Zäit war Lëtzebuerg zwar een eegestännege Staat, awer et hat a Personalunioun mat Holland dee selwechte Monarch. Obschonn den Uerden ee reng lëtzebuergesche war, huet de Wëllem II. en dacks gebraucht fir Hollänner ze dekoréieren. Domat konnt en d'Kontroll vun der hollännescher Regierung beim Ausdeelen vu Gielercher iwwergoen. En huet der awer net méi wéi drësseg ausgedeelt. Säin Nofollger de Wëllem III. hat do méi eng large Vue. Hien hat der eleng um Dag vu senger Kréinung 300 ausgedeelt, an nach Honnerten an de Joren duerno. Et waren der sou vill, datt souguer d'Hollänner gemengt hunn et wier een hollänneschen Uerden.

Wéi d'Kinnigin Wilhelmina op den Troun koum war et domat eriwwer, wëll an deem Ament d'hollännesch Kinneken net méi Monarche vu Lëtzebuerg waren. D'Hollänner hunn dunn zwéin nei Uerden agefouert: den Uerde vum Haus Oranien-Nassau an den Hausuerde vun Oranien.

Zanter dem Groussherzog Adolphe war den Uerden nëmmen nach just fir Lëtzebuerger Bierger do, heiansdo hunn awer och Auslänner den Uerde kritt, haaptsächlech Membere vu kinnekleche Familljen.
 
De Groussherzog vu Lëtzebuerg ass Grand-Maître de l'Ordre.

## Graden
Den Ordre de la couronne de chêne ass an 8 Graden opgedeelt:
*  Grand-Croix
*  Grand-Officier
*  Commandeur
*  Officier
*  Chevalier
*  Médaille en vermeil
*  Médaille en argent
*  Médaille en bronze

## Kuckt och
* Lëtzebuergesch Auszeechnungen an Éierenzeechen

## Um Spaweck

* Mémorial A N° 1 vun 1842 Publikatioun vum Arrêté royal grand-ducal iwwer den Ordre de la couronne de chêne
* Mémorial A N° 6 vum 23. Februar 1858 Aféiere vun enger neier Klass am Ordre de la couronne de chêne
* Groussherzoglech Uerden op der Websäit vun der lëtzebuergescher Regierung PDF
Ronde van Vlaanderen

D**'Ronde van Vlaanderen** ass eng Vëloscourse vun engem Dag déi an der belscher Regioun Flandern gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zu der Serie vum UCI ProTour.

## Palmarès

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der ''Ronde van Vlaanderen''   
* Resultater vun der ''Ronde van Vlaanderen'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Margot Guion

D**'Margot Guion**, gebuer de 15. November 1937 zu Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Molerin.

No der Primärschoul ass d'Margot Guion op d'Haushalteschoul zu Virton gaangen, An hire fräie Momenter huet se Molcourse beim franséische Professer Henri Fürtz geholl.

Si ass Autodidakt a moolt virun allem Portraiten. Si bleift am Figurativen a schafft am léifste mat Uelegfaarwen.

D'Margot Guion ass bestuet an huet 3 Kanner.

## Ausstellungen
* Gruppen: Mondorf, Veianen, Näerzeng
* Individuell: Esch-Uelzecht

## Um Spaweck

## Quell
**[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]* vum 23. Mee 1985
Juliana

**Juliana** ass e Virnumm fir Fraen. Déi franséisch Form ass Julienne.

## Bedeitung vum Numn a wou en hierkënnt

Déi weiblech Form vu Julian, kënnt vu Julius (lat.) a bedeit datt déi Persoun zum alréimesche Geschlecht vun de Julianer gehéiert.

## Namensdag

5. Abrëll

## Bekannt Fraen déi den Numm hunn oder haten

* Juliana vun Nikomedia, Helleg
* D'Kinnigin Juliana vun Oranien-Nassau, Holland
* Juliana vu Léck, Helleg
* Juliana vun Norwich, englesch Mystikerin

## Variante vum Numm

Julia, Jülie, Juliane, Jülienne, Jüliette, Jülchen

## Anerer

* een no der Kinnigin vun Holland benannten Asteroid, kuckt (816) Juliana
Hornussen

De Begrëff **Hornussen** bezeechent:

*eng Mannschaftssportaart an der Schwäiz: Hornussen (Sport)
*d'Gemeng Hornussen am Kanton Aargau, Schwäiz
Marcel Cahen

De **Marcel Cahen**, gebuer den 9. Abrëll 1887 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen de 15. November 1949, war e lëtzebuergeschen Industriellen an e liberale Politiker.

Hie war vun 1922 bis 1940 Deputéierten an der Chamber a vun 1921 bis 1940 Schäffe vun der Stad Lëtzebuerg. Den 12. Mäerz 1945 gouf hien als fréieren Deputéierten an d*'[[Assemblée consultative vun 1945 (Lëtzebuerg)|Assemblée consultative]]* genannt.

1928 huet hien zesumme mam Gaston Diderich an dem Albert Clemang d'Radikal Partei gegrënnt, eng liberal Beweegung, an och d'Zeitung *[[Freie Presse]]*.

1932 huet d'Radikal Partei sech mat der Radikal-Sozialistescher Partei zu der Radikal-Liberaler Partei zesummegedoen, an där hie weider Member blouf.

De Marcel Cahen war President vun der lëtzebuergescher Vëlosfederatioun (F.S.C.L.) vum 25. November 1934 bis den 10. Mee 1940.

De Marcel Cahen war e lëtzebuergesche Fräimaurer.

Eng Strooss zu Märel, de Boulevard Marcel-Cahen, ass no him genannt.

## Gielercher
* 
* 
* 
* 
* Officier vun der couronne d'Italie

## Um Spaweck
Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

Den **Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg** ass e lëtzebuergesche Verdéngschtuerden deen den 23. Januar 1961 zu Éiere vum 65. Gebuertsdag vun der Groussherzogin Charlotte agefouert gouf.

## Geschicht
Den Uerden ass an d'Liewe geruff ginn, well et absënns zënter dem Enn vum Zweete Weltkrich – anescht wéi z.&nbsp;B. a Frankräich oder an der Belsch – zu Lëtzebuerg keen Uerde gouf fir Leit wéinst hire Verdéngschter an hirem Beruff oder fir aner Déngschter déi se geleescht hunn z'éieren. Wann op der anerer Säit den Ordre de la couronne de chêne ze vill mëtschgieweg verdeelt géif, hätt dem säi Wäert méiglecherweis ofgeholl. Et goufe verschidde Projete fir en neien Uerden ze schafen, déi awer ni ëmgesat goufen, bis den Ordre de Mérite dunn uganks 1961 agefouert gouf.

## Graden
Den Ordre de Mérite ass a 5 Graden opgedeelt:
*  Grand'Croix
*  Grand-Officier
*  Commandeur
*  Officier
*  Chevalier

Zum Uerde gehéiert och eng Medail aus Sëlwer, déi mat Gold iwwerzunn ass.

## Wien den Ordre de Mérite kréie kann
Am Kader vum Lëtzebuerger Nationalfeierdag gëtt den Ordre de Mérite un Deputéiert, Membere vum Staatsrot, Staatsbeamten, Kommunalpolitiker a -beamten, Acteuren aus dem wirtschaftlechen, sozialen, kulturellen oder sportleche Secteur, oder u Fräiwëlleger verginn. E kann och un Auslänner verdeelt ginn, ënnert der Konditioun, datt déi auslännesch Regierung domat averstanen ass.

D'Medail gëtt un Honnertjäreg verginn a kann och u Persoune verdeelt ginn, fir se fir Rettungsasätz z'éieren.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesch Auszeechnungen an Éierenzeechen

## Um Spaweck
Barbara Hendricks

Ënner dem Numm **Barbara Hendricks** si follgend Persoune bekannt:

*Déi amerikanesch Sopranistin Barbara Hendricks: Barabara Hendricks
*Déi däitsch Politikerin Dr. Barbara Hendricks: Barbara Hendricks
Barbara Hendricks (Politikerin)

D**'Barbara Anne Hendricks**, gebuer den 29. Abrëll 1952 zu Kleve, ass eng däitsch Politikerin vun der SPD.

Si gouf 1998 Parlamentaresch Staatssekretärin beim Bundesminister fir Finanzen.

Zanter Dezember 2013 ass si Ministesch fir Ëmwelt a Reaktersécherheet an der Regierung Merkel III.

## Um Spaweck
Gare Manternach

D**'Gare vu Manternach** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit südwestlech vum Zentrum vu Manternach an der Gemeng mam selwechten Numm. Direkt bei der Gare ass d'Barriär PN.72 iwwer den CR137.

D'Gare Manternach gehéiert zur Linn Lëtzebuerg - Waasserbëlleg - Tréier - (Wittlich) vum CFL-Zuchreseau. Se läit tëscht der Gare Wecker an der där vu Mäertert. Bei der Gare gëtt et e Park & Rail-Parking mat 32 Plazen an zwou speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Vëloe kann een an enger Bikebox ënnerdaach stellen.

An der Gare gëtt et keng Ënnerféierung; fir vun engem Quai op deen aneren ze kommen, muss een iwwer d'Barriär goen.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Linn Lëtzebuerg ↔ Waasserbëlleg ↔ Tréier ↔ (Wittlich)
#### Richtung Waasserbëlleg

#### Richtung Lëtzebuerg
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Biller

Fichier:Manternach, gare CFL Manternach (104).jpg|An der Gare
Fichier:Manternach, gare CFL Manternach (105).jpg|De Park & Rail-Parking


## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Manternach op der CFL-Websäit 
* D'Gare Manternach op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Manternach op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Gare Klierf

D**'Gare vu Klierf** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit nërdlech vum Stadzentrum vu Klierf, tëscht der  am Westen an der Klierf am Osten. Iwwer eng Bréck iwwer d'Gare leeft den CR339 am Norden a Richtung Ischpelt. Nordwestlech vun der Gare läit de Lycée Edward-Steichen.

D'Gare Klierf gehéiert zu follgende Linne vum CFL-Zuchreseau:

* Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen - Gäilech (*Gouvy*) - (Léck - Liers),
* Rodange - Esch-Uelzecht - Lëtzebuerg - Ëlwen.

D'Klierfer Gare läit tëscht der Gare Draufelt an där vun Ëlwen: d'Halt Maulesmillen, op der Streck tëscht Klierf an Ëlwe gëtt zënter dem 14. Dezember 2014 net méi ugefuer.

Bei der Gare gëtt et e gratis Park & Rail-Parking mat 164 Parkplazen a sechs speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Vëloe kann een an enger Bikebox ënnerdaach stellen. D'Busgare ass an der direkter Noperschaft.

Mat der Gratuitéit vum ëffentlechen Transport zu Lëtzebuerg sinn d'Guichete vun der  den 1. Mäerz 2020 fir zerguttst zougemaach ginn.

Den 19. Oktober 2022 gouf d'Voyageurs-Gebai als national Kulturierfschaft klasséiert.
## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Richtung Norden

### Richtung Süden
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Klierf op der CFL-Websäit
* D'Gare Klierf op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Klierf op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Gare Mäertert

D**'Gare vu Mäertert** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit ronn 120&nbsp;m. südlech vun der  an der Sektioun Mäertert vun der Gemeng mam selwechten Numm.

D'Gare Mäertert gehéiert zur Linn Lëtzebuerg - Waasserbëlleg - Tréier - (Wittlich / Koblenz) vum CFL-Zuchreseau. Se läit tëscht der Gare Manternach an där vu Waasserbëlleg.

Bei der Gare gëtt et kee Park & Rail-Parking. Vëloe kann een an enger Bikebox ënnerdaach stellen.

D'Gare vu Mäertert huet en Tunnel ënner dem Schinnebett, fir op déi aner Säit op de Quai ze kommen. Den Accès fir op d'Quaien ass net behënnertegerecht. Dat aalt Gebai vun der Gare gëtt net méi benotzt.

## Geschicht
Grad ewéi Waasserbëlleg, hat Mäertert d'Eegenaart fir op zwou verschiddenen Eisebunnslinnen ze leien: engersäits op der där vun der Société royale grand-ducale des chemins de fer Guillaume-Luxembourg (GL) op der Streck vu Lëtzebuerg op Waasserbëlleg (aus där déi haiteg CFL-Streck entstanen ass) an anersäits op där vum *Prënz*, der Compagnie des chemins de fer Prince-Henri (PH), op der *Sauerstreck* vun Ettelbréck op Waasserbëlleg déi 1891 déi bis op Gréiwemaacher verlängert gouf. All Streck hat hir eege Gare zu Mäertert.

Dat fréiert Gare-Gebai, dat nach op der Gare zu Mäertert steet, huet deemno zur GL gehéiert, ass hautdesdaags awer e Wunnhaus.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Linn Lëtzebuerg ↔ Waasserbëlleg ↔ Tréier ↔ (Wittlich)

#### Richtung Waasserbëlleg

#### Richtung Lëtzebuerg
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Biller

Mertert, gare CFL Mertert (103).jpg|Dat aalt Gare-Gebai
Mertert, gare CFL Mertert (107).jpg|D'Ënnerféierung


## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Mäertert op der CFL-Websäit
* D'Gare Mäertert op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Mäertert op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Gare Wecker

D**'Gare vu Wecker** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit op der Wecker Gare um CR134 an der Sektioun Biwer vun der Gemeng mam selwechten Numm. Ëstlech vun der Gare läit d'Barriär PN.71.

D'Gare Wecker gehéiert zur Linn Lëtzebuerg - Waasserbëlleg - Tréier - (Wittlich) vum CFL-Zuchreseau. Se läit tëscht der Gare Betzder an där vu Manternach. Bei der Gare ass e Park & Rail-Parking mat 44 Plazen an zwou spezielle Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit. Et gëtt keng Bikebox fir säi Vëlo ënnerdaach ze stellen.

Den Accès fir an d'Ënnerféierung fir de Quai ze wiesselen ass net behënnertegerecht.

D'Voyageurs-Gebai an déi al Lampisterie vun der Gare goufen den 13. Juni 2022 als Nationaalt Kulturierfschaft klasséiert.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Linn Lëtzebuerg ↔ Waasserbëlleg ↔ Tréier ↔ (Wittlich)
#### Richtung Waasserbëlleg

#### Richtung Lëtzebuerg
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Biller

Fichier:Biwer, gare CFL Wecker (107).jpg|E Marchandisenzuch fiert duerch d'Gare
Fichier:Biwer, gare CFL Wecker (116).jpg|Vue op d'Gare
Biwer, gare CFL Wecker (120).jpg|D'Barriär PN71 am Ausgang vun der Gare, riets de Site vun der fréierer Usines de Wecker, haut *Laeis GmbH*


## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Biwer

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Wecker op der CFL-Websäit 
* D'Gare Wecker op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Wecker op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Gainsbourg

Den Numm Gainsbourg fënnt ee bei follgende Persounen:

*Serge Gainsbourg, Dichter, Komponist, Sänger
*Charlotte Gainsbourg, Filmschauspillerin, Duechter vum Serge Gainsbourg an Jane Birkin
A Clockwork Orange

De Begrëff **A Clockwork Orange** huet e puer Bedeitungen:
* e Roman vun Anthony Burgess vun 1962: A Clockwork Orange (Buch)
* e Film nom Buch vum Stanley Kubrick vun 1971: A Clockwork Orange (Film)
Kierch Äischer

D**'Kierch zu Äischer** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Kiischpelt gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Laurentius, deem säi Fest den 10. August gefeiert gëtt. Niewepatréiner ass den hellegen Antonius mam Schwäin. Eng schéin al Statu steet hei vum Äerzengel Michael.

D'Kierch steet op enger Knupp an enger Säitestrooss vun der Strooss *Iewescht Duerf*.

## Geschicht
Bis de 7. Mee 2017 war et d'Filialkierch vun der Par Pënsch, déi zum Parverband Wooltz, Kiischpelt, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet.

Zur fréierer Par Pënsch huet ausser der Filialkierch vun Äischer och nach d'Parkierch vu Pënsch, d'Kapell vu Lellgen an d'Filialkierch vu Wëlwerwolz aus der Gemeng Kiischpelt, an d'Filialkierch vun Draufelt an d'Kapell vu Siwwenaler aus der Gemeng Klierf gehéiert.

D'Kierch vun Äischer gëtt schonn an engem Visitatiounsbericht 1635 ernimmt. Déi haiteg Kapell gouf 1765 nei gebaut an 1909 mat engem Duxall an engem Klackentiermche vergréissert. Den Altor schéngt aus dem 18. Joerhonnert ze sinn.

Déi zwou Klacke goufen 1921 vum Klackegéisser Stoermer vun Erfurt gegoss, a sinn haut eng Raritéit, well vun dësem Géisser an Däitschland bal alles am Zweete Weltkrich zerstéiert gouf.

## Literatur
* Schmitt, Michel: *Die Kirchen und Kapellen im Pfarrverband Kiischpelt*, 2003, Verlag Schnell & Steiner, Regensbuerg, 32 S. ISBN 3-7954-6476-5
* (MiNi), *Restaurierte Kirche in Enscheringen wurde am Wochenande eingeweiht.* Luxemburger Wort vum 12. Juni 2012, S. 24.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul
* D'Fënstere vun der Kierch vun Äischer op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Kirche Enscherange 01.jpg|D'Kierch vun Norde gesinn
Kirche Enscherange 02.jpg|D'Kierch vun Südoste gesinn
Kirche Enscherange 03.jpg|D'Aganksdier
Kierch Äischer bannen.jpg|D'Kierch vu bannen
Kierch Alschent

D**'Kierch zu Alschent** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Kiischpelt gehéiert.

Se ass dem Hl. Servatius geweit, deem säi Fest den 13. Mee gefeiert gëtt. Niewepatréinesch ass d'helleg Lucia.

## Geschicht
Schonn 1635 gëtt eng Kapell an engem Visitatiounsbericht ernimmt. Bis 1805 huet d'Kapell zur Par vu Pënsch gehéiert, ier si dunn un déi nei Par Mäerkels ugeschloss gouf. Den haitege Kierchebau staamt aus dem Joer 1854.

Den alen Altor mat enger wäertvoller Anna selbdritt-Duerstellung aus dem 16. Joerhonnert kënnt warscheinlech aus der Kapell vum Schibbreger Schlass, déi bis 1843 zu der Par Mäerkels gehéiert huet.
 
Déi meescht Statue sinn aus dem 17. - 18. Joerhonnert. An de 50er Jore vum leschte Joerhonnert koumen eng Muttergottes vum Albert Kratzenberg an eng helleg Lucia vum Hansen dobäi. De Säitenaltor ass eréischt 1902 entstanen. Op him steet eng wäertvoll Barbarastatu.

1842 ass eng Klack vum Géisser Hemery-Perrin vun Hollerech gegoss ginn, déi dem Hl. Servatius geweit ass.
De Banneraum vun der Kierch gouf 2005 renovéiert.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Filialkierch vun der Par Mäerkels, déi zum Parverband Wooltz, Kiischpelt, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Wolz gehéiert huet. Zur fréierer Par Mäerkels huet ausser der Filialkierch vun Alschent och nach d'Parkierch vu Mäerkels gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Wooltz Saints-Pierre-et-Paul
* D'Fënstere vun der Kierch vun Alschent op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Fichier:Alschent Kierch.jpg|D'Kierch vu baussen
Fichier:Alschent Kiercheportal.jpg|Agank vun der Kierch
Fichier:Kierch Alschent Altär.jpg|De Banneraum mat dem Altor
Fichier:Kierch Alschent Anna selbdritt Predella.jpg|Anna selbdritt Duerstellung