open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pescht

D**'Pescht** (vum laténgesche *pestis* fir „Epidemie“) ass eng staark ustiechend Krankheet, déi vun der Bakteerienaart *[[Yersinia pestis]]* (nom Alexandre Yersin genannt) verursaacht gëtt. Et ass u sech eng Kränkt vu Nagedéiere wéi Raten, Kaweechelcher, asw.

E puer Pandemien huet dës Kränkt uechter d'Welt verursaacht. Besonnesch d'Pandemie vum 14. Joerhonnert huet de Laf vun der europäescher Geschicht nohalteg beaflosst. Dës Pandemie gouf och „Schwaarzen Doud“ oder „Schwaarz Pescht“ genannt.

## Literatur
* Harpes, J., 1952. *La peste au pays de Luxembourg. Essai historique et médical.* Luxembourg, P. Linden, 108 s.
* Harpes, J., 2004. *La peste au pays de Luxembourg.* In: D'Kapell um Wobierg "d'Rochuskapell". 150 Joer Prëssessioun 1854-2004. (S. 56-61). Erausgi vum Organisatiounscomité vun de Festivitéite vum "Rouchijoer" zu Bissen 2004. 146 S. Dréckerei J.P. Watgen, Lëtzebuerg. ISBN 2-87996-800-3. (Cote Nationalbibliothéik Lëtz.: LB 45609).
* Klaus Bergdolt, *Der Schwarze Tod in Europa. Die Große Pest und das Ende des Mittelalters*; München (C.H. Beck Verlag), 1994. ISBN 3-406-38064-6 
* Daniel Defoe, *Journal of the Plague Year*; 1722. - Franséisch Iwwersetzung: *Journal de l'année de la peste*; Paräis (Gallimard, 'folio'), 1982; 380 S.; ISBN 2-07-037372-X. Betrëfft déi grouss Pescht vu 1665/66 zu London. 
* Massard, J.A., 2002. *Histoire de la médecine. Cours de Jos A. Massard.* Luxembourg, Centre Universitaire de Luxembourg, Département des Sciences, 165 S. (Peste: S. 69-72) http://massard.info/pdf/HM001_165.pdf

## Um Spaweck
Chiu Chiu

**Chiu Chiu** ass eng kleng Uertschaft an der Atacamawüst an der Provënz El Lora vun der Región de Antofagasta am Norde vum Chile.

Op enger Héicht vun 2.525 Meter liewen do eng 320 Awunner. 
## Geographesches
D'Uertschaft läit 33 Kilometer ëstlech vu Calama an 8 Kilometer nërdlech vu Lasana.

## Kolonialkierch
Bekannt ass Chiu Chiu wéinst senger Kolonialkierch *San Francisco de Chiu Chiu*, déi Ufanks dem 17. Joerhonnert gebaut gouf. D'Baussemauere sinn 1,20 Meter déck an d'Gebai ass ganz aus Leemzille gebaut, déi un der Loft gedréchent goufen.

D'Kierch ass zanter 1951 "Nationaalt Monument".

Chiu Chiu louch op dem nërdlechen Inkawee, dem "Camino del Inca", a war fir déi, déi ënnerwee ware vu Potosi op Cobija eng Plaz fir z'iwwernuechten.

## Um Spaweck
Twistvlietbrug

D**'Twistvlietbrug** ass eng Schréiseelbréck kombinéiert mat enger Hiefbréck zu Zwolle an der hollännescher Provënz Overijssel.

D'Bréck déi am arméiertem Bëtong gebaut ass, kann nëmme vu Foussgänger, Cyclisten, Autobussen, Taxien oder soss Gefierer mat Prioritéitsrang benotzt ginn. D'Bréck gouf 1999 fir de Verkéier opgemaach, a si verbënnt d'Quartieren Hoeltenbroek a Stadshagen. Iwwer d'Bréck féiert den *Twistvlietweg*.

Dat dräieckegt rout Gebai riets am Bild ass den zentrale Steierzentrum fir d'Brécke vun Zwolle. Ausser der Twistvlietbrug gi vun do aus nach d'Mastenbroekerbrug, d'Holtenbroekerbrug, d'Hofvlietbrug an d'Zwartewaterbrug zu Hasselt gesteiert.

Um Gelänner vun der Bréck ass eng Plack festgemaach, déi un d'Besatzung vum Lancaster PM-D 722 erënnert, deen den 21. Mee 1944 op där Plaz erofgefall war. Dobäi koumen dräi Besatzungsmembere vu siwen ëm d'Liewen.

## Technesch Detailer
*Totallängt: 175 m
*Breet: 12,7 m
*Gréisst Spanwäit: 56 m
*Héicht vun de Pilieren: 35 m
*Seeler:24 Droseeler déi all Kéier aus 137 drote Seeler verseelt sinn.
*Breet fir Schëffer ënner der Hiefbréck: 20 m
*NBS-Archivnumero: 52.02.01

## Um Spaweck
Valserine

D**'Valserine** ass e Floss am Oste vu Frankräich an e rietsen Niewefloss vum Rhône.

D'Valserine huet hir Quellen am Parc naturel régional du Haut-Jura nërdlech vum Col de la Faucille, op der Grenz vun der Departementer Ain a Jura. Si leeft praktesch de ganzen Zäit no Süden, duerch e schmuelen Dall.

Ënnerwee lafe vill kleng Baachen aus dem Juramassiv dran, déi vun den Héichten déi ronderëm leie kommen, wéi z.&nbsp;B. de Ctêt de la Neige mat 1&nbsp;720 Meter. Op hirem ganze Laf, läit keng grouss Uertschaft.

De gréissten Niewefloss d'Semine, déi méi e groussen Offlosswäert wéi d'Valserine huet, leeft zu Châtillon-en-Michaille vu riets dran.

Zu Bellegarde-sur-Valserine leeft d'Valserine an de Rhône.

## Um Spaweck

* Säit vum SANDRE
Jacques Offenbach

De **Jacques Offenbach**, gebuer den 20. Juni 1819 zu Köln an Däitschland, a gestuerwen de 5. Oktober 1880 zu Paräis, war e franséische Komponist an Cellist.
## Liewen

## Wierk

## Um Spaweck
Damaskus

**Damaskus** ass d'Haaptstad vu Syrien. Se gehéiert zu deenen eelste Stied, déi kontinuéierlech bewunnt goufen.

## Um Spaweck
Colombo

**Colombo** ass de facto d'Haaptstad vu Sri Lanka; de jure ass Sri Jayawardenepura Kotte d'Haaptstad an de Regierungssëtz.

Déi gënschteg Lag op enger Hallefinsel an e geschützten Naturhafen hunn dat fréier klengt Fëscherduerf zu engem renomméierten Handelshafe gemaach.

## Geographie
Colombo läit op der Westküst vun der Insel um 7. Breeten- an 80. Längegrad.

## Populatioun
 huet  Awunner.

## Geschicht
Colombo ass zënter dem 5. Joerhonnert als Hafestad bekannt a war ë.&nbsp;a. eng Tëschestatioun fir réimesch, arabesch a chineesesch Händler. Vum 8. Joerhonnert un hunn sech muslimesch Händler do néiergelooss.

Am 16. Joerhonnert hunn d'Portugisen eng Rëtsch Küstegebidder vu Sri Lanka a Besëtz geholl, dorënner Colombo mat sengem Hafen. Duerno stoung Colombo ënnert der Kontroll vun den Hollänner an de Britten. 1802 gouf et eng brittesch Krounkolonie a Colombo d'Haaptstad.

No der Onofhängegkeet vu Sri Lanka am Joer 1948 ass Colombo d'Haaptstad bliwwen. 1982 ass de Regierungssëtz awer op Sri Jayawardenepura Kotte am Südoste vu Colombo verluecht ginn.

## Kuckeswäertes

## Bekannt Leit vu  (Auswiel)
Kuckt:  Persönlichkeiten

## Literatur

## Kuckt och

## Um Spaweck
Teheran

**Teheran** (persesch تهران (*Tehrān*) []) ass d'Haaptstad vum Iran.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Stad
Entente des syndicats d'initiative et de tourisme de la Moyenne-Sure et de l'Our

Den **ESIMSO** ass en Tourismusverband mat Sëtz zu Veianen. Den Akronym ESIMSO steht fir "*Entente des syndicats d'initiative et de tourisme de la Moyenne-Sure et de l'Our*".

## Um Spaweck
* Websäit vum ESIMSO
* Tourismus an de Lëtzebuerger Ardennen
Sylvain Chavanel

De **Sylvain Chavanel**, gebuer den 30. Juni 1979 zu Châtellerault am franséischen Departement Vienne (Regioun Poitou-Charentes), ass e franséische Vëlossportler.

## Palmarès
### [[2002]]
* 1. an de Quatre jours de Dunkerque
* 1. am Trophée des Grimpeurs

### [[2003]]
* 1. am Tour du Haut-Var
* 2. am Tour du Poitou-Charentes

### [[2004]]
* 1. am Tour de Belgique
* 1. an de Quatre jours de Dunkerque
* 1. an der Polynormande
* 2. am Tour du Poitou-Charentes

### [[2005]]
* 1. am Circuit Cycliste Sarthe
* 1. am Tour du Poitou-Charentes

### [[2006]]
* 1. am Tour du Poitou-Charentes

### [[2007]]

### [[2008]]
* 1. am Dwars door Vlaanderen
* 1. am Brabantse Pijl
* 9. am Paris-Nice

## Um Spaweck
* De Sylvain Chavanel op der Websäit vu Cofidis
Niklosbierg

Den **Niklosbierg** (lokal: **Niklosbärig**) ass e Lieu-dit an e 497 m héije Bierg 2&nbsp;km westnordwestlech vu Veianen, um Bord vum CR322.

Um Niklosbierg goufen ufangs vun den 1960er Joren déi zwéin iewescht Basenge vum Pompelspäicherwierk vun der Our ugeluecht. D'Basenge leie gréisstendeels an der Gemeng Veianen, kleng Deeler an de Gemengen Tandel a Pëtschent.

Den Däich, déi ronderëm d'Basenge leeft, ass 4,6&nbsp;km laang. D'Basengen hunn e Volume vu 7,2 Mio m3. De Wee, op der Kroun vum Däich, ass op enger Héicht vu 511 Meter.

Et kann een déi Basenge kucke goen, et fiert e Bus vu Veianen aus op den Niklosbierg, wou och e Parking ass. Vum Parking aus féiert eng Trap erop op en Aussiichtstuerm iwwer dem Baseng. Den exakt 5&nbsp;km laangen Tour ronderëm d'Basengen ass e beléiften Trëppeltour an Joggingsparcours mat schéine Vuen op d'Géigend ronderëm.
## Fotoalbum

## Um Spaweck
Ourdall-Bibliothéik

D**'Ourdall-Bibliothéik** ass de 4. Abrëll 2004 als ëffentlech a regional Bibliothéik zu Veianen opgaangen. Et fënnt ee se op der Nr. 19 vun der Garer Strooss. D'Ourdall-Bibliothéik gouf vum kulturelle Veräin KultOUReilen gegrënnt a gëtt am Benevolat gefouert. Um Programm sti reegelméisseg Liesungen, déi neierdéngs am ale Kino ofgehale ginn.

Ëffnungszäiten: méindes an dënschdes vu 16-19 Auer, donneschdes vu 17-20 Auer a samschdes vun 9-12 Auer.

## Kuckt och
* NORBI - Bibliothéiken aus dem Norden
* Lëscht vun de Bibliothéiken zu Lëtzebuerg
* Bibliothéikswiesen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Websäit vun der Ourdall-Bibliothéik beim Naturpark Our
Tour du Poitou-Charentes

Den **Tour du Poitou-Charentes** ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi a Frankräich an der Regioun Poitou-Charentes gefuer gëtt.

1987, 1988 an 1990 gouf den Tour als Amateur-Course disputéiert, 1989 als Open-Course.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 2.1 agestuuft.

Zoustänneg fir déi technesch Organisatioun vun der Course ass *Poitou-Charentes Animation* vu Chasseneuil-du-Poitou.

## D'Gewënner
* 1987: Jean-Louis Conan 
* 1988: Pascal Peyramaure 
* 1989: Pavel Tonkov 
* 1990: Youri Manouilov 
* 1991: Kim Andersen 
* 1992: Pascal Lance 
* 1993: Thierry Marie 
* 1994: Philippe Gaumont 
* 1995: Nicolas Aubier 
* 1996: Eddy Seigneur 
* 1997: Joaquim Andrade 
* 1998: Lauri Aus 
* 1999: Christophe Moreau 
* 2000: Floyd Landis 
* 2001: Jens Voigt  
* 2002: Guido Trentin 
* 2003: Jens Voigt 
* 2004: Stéphane Barthe 
* 2005: Sylvain Chavanel 
* 2006: Sylvain Chavanel 
* 2007: Thomas Voeckler 
* 2008: Benoît Vaugrenard 
* 2009: Gustav Larsson 
* 2010: Jimmy Engoulvent 
* 2011: Jesse Sergent 
* 2012: Luke Durbridge 
* 2013: Thomas Voeckler 
* 2014: Sylvain Chavanel 
* 2015: Tony Martin 
* 2016: Sylvain Chavanel 
* 2017: Mads Pedersen 
* 2018: Arnaud Démare 
* 2019: Christophe Laporte 

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum ''Tour du Poitou-Charentes'' 
* Resultater vum ''Tour du Poitou-Charentes'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Kierch Biwels

D**'Kierch zu Biwels** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Parc Our Saint-Nicolas, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Pëtschent gehéiert.

D'Kierch ass dem Häerz Jesu (Sacré Coeur) geweit.

Si steet an der *rue du Lac*, dem CR355.

Den 22. Februar 2023 gouf s'als nationale Kulturpatrimoine klasséiert.

Zur fréierer Par Veianen gehéieren ausser der Filialkierch vu Biwels och nach d'Parkierch vu Veianen, d'Rochuskapell vu Veianen, d'Kapell Notre-Dame (Bildchen) an d'Nikloskapell vu Veianen.

## Kräizwee
De Kräizwee ass vun der Nina Grach-Jascinsky.

## D'Fënsteren
D'Fënstere aus Bëtongsglas goufe vum Emile Probst entworf.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Veianen
* D'Fënstere vun der Kierch vu Biwels op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
Urs Bitterli

Den **Urs Bitterli**, gebuer den 28. November 1935 am schwäizeresche Gränichen am Kanton Aargau, ass e Schwäizer Historiker.

De Bitterli huet zu Zürich an zu Paräis Geschicht an däitsch a franséisch Literatur studéiert.

Promovéiert huet hien 1964 iwwer dem Thomas Mann seng politesch Schrëften iwwer den Nationalsozialismus, an en huet sech 1970 habilitéiert op der Universitéit Zürich mat sengem Text *Die Entdeckung des schwarzen Afrikaners*.

Bis 2001 war den Urs Bitterli Ordinarius fir "Allgemeine Geschichte der Neuzeit" zu Zürich op der Universitéit.

## Säi Wierk (Auswiel)
*Urs Bitterli: *Golo Mann. Instanz und Außenseiter*, 2004, Kindler Verlag
*Urs Bitterli: *Die Entdeckung Amerikas. Von Kolumbus bis Alexander von Humboldt*, 2. Oplo 1999, C.H.Beck, TB
*Urs Bitterli: *Die Wilden und die Zivilisierten*, 3. Oplo 2004, C.H. Beck
*Urs Bitterli, Ed.: *Die Entdeckung und Eroberung der Welt. Dokumente und Berichte. Band 1 Amerika, Afrika*, 1980, C.H. Beck
*Urs Bitterli, Ed.: *Die Entdeckung und Eroberung der Welt. Dokumente und Berichte. Band 2 Asien, Australien, Pazifik*, 1981, C.H. Beck

## Den Urs Bitterli a Lëtzebuerg
Den 10. Abrëll 2008 ass e Virtrag vum Professer Bitterli am Centre national de littérature iwwer de "Golo Mann als Historiker und politischer Publizist".
Biwelsser Millen

D**'Biwelsser Millen** ass e Lieu-dit an eng fréier Millen an der Gemeng Pëtschent, knapps 1&nbsp;km südlech vu Biwels a Richtung Veianen.

## Geschicht
D'Biwelsser Mille gouf 1744 vum Johann Jakob Tesch, Här vu Falkesteen, op eege Käschte a mat der Hëllef vun de Biwelsser Leit gebaut. Iwwer d'Joerhonnerte hat d'Millen eng Rëtsch Proprietären a se gouf och e puermol duerch Feier beschiedegt.

1935 hat den deemolege Proprietär vun der Millen eng Familljepensioun mat engem Camping opgemaach a war domat ee vun den éischten déi laanscht d'Our an d'Gastronomie an an den Tourismus investéiert hunn.

De 15. Dezember 1961 ass d'Mille beim Bau vum Pompelspäicherwierk am Stauséi verschwonnen. Haut ass d'Biwelsser Millen e Camping ënner dem Numm "*Camping du Lac* / *Moulin de Bivels*". En ass méi oder manner op der selwechter Plaz wéi déi al Millen, just méi héich am Hank.

## Literatur
* Erpelding, Émile, 1971. Luxemburger Mühlen im Ourtal. An der Ucht 25: 173-177.
* Erpelding, Émile, 1972. Seit 10 Jahren unter Wasser, die Bivelser Mühle. Revue Jg. 27, Nr. 5: 32-33. Luxembourg.
* Erpelding, Émile, 1988. Die Mühlen des Luxemburger Landes. E. Borschette (Christnach) & Impr. Saint-Paul (Luxembourg).

## Biller

Biwelser millen 2.jpg|D'Biwelsser Millen. Lénks d'Bréck tëscht Biwels a Veianen, dohanner déi 10. Maschinn vum Pompelspäicherwierk a lénks doriwwer am Hank d'Veianer Bildchen.
Bivels Mill Luxembourg Bridge 01.jpg|D'Bréck tëscht Biwels a Veianen bei der Biwelsser Millen



Biwelser millen lamboray.jpg|D'Biwelsser Millen - 1931 vum Jean-Pierre Lamboray gemoolt. Méi wäit hannen am Dall d'Uertschaft Biwels an uewe riets d'Buerg Falkesteen.
Moulin de Bivels (1954).jpg|D'Biwelsser Millen am Joer 1954
Biwelsser Millen.jpg|D'Biwelsser Millen - 1956 vum Jean-Pierre Gleis gemoolt.


## Kuckt och

## Um Spaweck
Carmen Welter-Jander

D**'Carmen Welter-Jander**, gebuer den 31. Januar 1953 zu Lëtzebuerg an och do gestuerwen den 8. Juni 2022, war eng lëtzebuergesch Sopranistin.

Si huet souwuel en dramatesche wéi och e lyresche Repertoire, a si huet an e sëllege Passiounen an aner reliéis Kompositioune rezitant a konzertant gesongen. Si ass bekannt ginn duerch hir Lied-Interpretatiounen. Den Jazz-Museker Gast Waltzing gräift op hir hell a kloer Stëmm bei Studiosopnamen zeréck.

D'Carmen Welter-Jander war iwwer 30 Joer Gesankspedagogin am Conservatoire du Nord zu Ettelbréck. Ee vun hire Schüler war de Bariton Carlo Hartmann, deen elo zu de Soliste vun der Wiener Volksoper gehéiert; an och de "Lyra" Dirigent, Flütt- an Zolfège Professer am Conservatoire du Nord, Sänger a Komponist Marion Michels huet seng Stëmm bei der Carmen Welter-Jander ausgebilt kritt.

Si ass d'Duechter vum Marcel Jander.
Bänk

Eng **Bänk** ass e Sëtzmiwwel dee fir e puer Leit geduecht ass.

Wa se an engem Park, Bësch oder soss am baussenzegen ëffentleche Raum steet, dann ass se meeschten aus Holz oder Metall, méi seelen aus Plastik oder Steen, a si ass normalerweis fest mam Ënnergrond verbonnen. Op privatem Besëtz oder am Banneraum ass se dogéint gemenkerhand mobil.

Dacks huet se e Réck, a rare Fäll ka se och eng Aarmstäip hunn.

Se déngt als Plaz fir ze raschten, ze waarden, z'iessen an/oder ze drénken, zesummen ze kommen, oder fir soss Aktivitéite bei deenen ee potentiell oder sécher zu méi sëtzt (z.&nbsp;B. Kierchebänken oder Schoulbänken).


Bild:Bänk bei der Donatuskapell-101.jpg|Hëlze Bänk
Bild:Bänk an der “Zänk”, Senneng-101.jpg|Metalle Bänk
Bild:KulTour Parkanlage Sanssouci Römische Bäder Gusseiserne Bank-3405.jpg|Gosse Bänk
Bild:Stone bench in Torremolinos.JPG|Stenge Bänk
Bild:雲林縣褒忠鄉 褒忠國小 - panoramio (2).jpg|Bëtongs Bänk
Bild:Stadion3-Fürstenberg.png|Plastiks Bänken
Bild:Bench in Tehran.JPG|Bänk ouni Réck
Bild:Скамья в парке.jpg|Bänk mat Aarmstäip
Bild:OER Setagaya-Daita station Bench.jpg|Laang Bänk
Bild:Parkbänk Holger Blom.JPG|Latebänk
Bild:Rhodos464.JPG|Al Bänk mat Tru
Bild:Red curved benches with Angsana trees near the Singapore Marriott Tang Plaza tower.jpg|Ultramodern Bänken
Bild:Centrum spotkania kultur ławka.jpg|Konscht-Bänk
Bild:Curvy autumn bench.jpg|Geschwonge Bänk
Bild:2018-10-26, neue Bänke am Rotteckring.jpg|Bänke Réck u Réck
Bild:2017-11-24 (139) Way from Haltgraben to Grüntalkogelhütte, rest at Gotthardlsteig.jpg|Einfach Raschtbänk
Bild:Luxembourg, banc Parc Niedergrünewald (2).jpg|Parkbänk
Bild:Bench in the Old Palace Garden Hatfield House Hertfordshire England.jpg|Gaardebänk
Bild:Banc Marguilliers eglise Saint-Ayoul Provins.jpg|Bänk am Banneraum
Bild:Biertische und -bänke gestapelt.JPG|Zesummegeklappt Béierbänken (an -dëscher)
Bild:The symbiose of water, wood and asphalt - panoramio.jpg|Bänk mat Panoramabléck
Bild:Luxembourg, affiche pandémie Covid-19 (103).jpg|Bänk am Busarrêt
Bild:Luxembourg, bancs pique-nique Schläifmillen (101).jpg|Picknick-Bänk
Bild:Banc rond capitonné et table.jpg|Restaurantsbänk
Bild:Interior of Église Saint-Mathias Fingig 18.JPG|Kierchebänken
Bild:Fru Petersens Café-skolebænken.JPG|Schoulbänk
Bild:Ech si midd.jpg|Bänk mat Text
Amaretto

**Amaretto** ass en italieenesche Likör, deen aus Mandelkären oder aus Aprikosekäre fabrizéiert gëtt.
Doudeschäin

Ënner **Doudeschäin** versteet een zu Lëtzebuerg zwee Dokumenter:

# d*'Déclaration médicale* déi vun engem Dokter ausgefëllt gëtt, wann e Mënsch gestuerwen ass an an deem d'Ursaach vum Doud opgefouert ass;
# den *Acte de décès* dee vun der Gemeng ausgestallt gëtt an där d'Persoun gestuerwen ass.
Szlakiem Grodów Piastowskich

**Szlakiem Grodów Piastowskich** ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi a Pole gefuer gëtt.

D'Course war 2005 an 2006 an der Klass 2.2 agestuuft an ass zanter 2007 an der méi héijer Klass 2.1 agestuuft.

Zanter 2005 gehéiert d*'Szlakiem Grodów Piastowskich* zum UCI Europe Tour.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Szlakiem Grodòw Piastowskich''
* Resultater vun der ''Szlakiem Grodów Piastowskich'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Beruffsgeheimnis

**Beruffsgeheimnis** ass eng Informatioun, déi eng Persoun opgrond vun hirem Beruff matgedeelt krut, oder erausfonnt huet, an déi se net däerf weiderginn.

D'Beruffsgeheimnis spillt eng Roll ë.&nbsp;a. bei Dokteren, Infirmieren, Affekoten, Postbeamten, Riichteren an anere Staatsbeamten.

Am Bankfach gëtt vum Bankgeheimnis geschwat, an der Industrie an am Handel ass et de *Secret d'affaires et de fabrication*.

Bei Geeschtlechen ass et d'Beichtgeheimnis, dat am kanonesche Recht festgehalen ass.

An der lëtzebuergescher Legislatioun gëtt d'Beruffsgeheimnis an de Gesetzer, déi déi verschidde Funktiounen oder Beruffer beschreiwen, festgehalen.

D'Strofen déi bei enger Verletzung vum Beruffsgeheimnis kënnen ausgesprach ginn, sinn zu Lëtzebuerg am Code pénal festgehalen (ë.&nbsp;a. am Artikel 458).

D'Gesetz seet wéini datt d'Beruffsgeheimnis opgehuewen ass: *l'obligation au secret cesse en matière pénale et devant tout juge.* Déi Reegelung gëllt awer net fir d'Beichtgeheimnis.
Mattekugel

Eng **Mattekugel** ass eng Bull, déi 1 bis 2&nbsp;cm déck ass, an déi duerch de Wierkstoff, deen dran ass, Matte vu Kleeder, déi a Kleederschief leien oder hänken, soll ewechhalen.

De Wierkstoff an de Kugelen ass Paradichlorbenzol.

## Um Spaweck
Parkplaz

Eng **Parkplaz** ass en Terrain, op deem Gefierer wéi Autoen oder e Camionen ofgestallt ginn. Als Parkplaz gëllt eng Fläch, déi grouss genuch ass, fir een eenzelt Gefier, wärend op engem **Parking** Plaz fir méi wéi ee Gefier ass. E Parking op méi wéi engem Stack gëtt **Parkhaus** genannt.

Parkplazen a Parkinge fënnt een am privaten an am ëffentleche Beräich.

E Parking gëtt duerch d'Verkéiersschëld E, 23 ugewisen.

Eng speziell Zort Parkplaz ass d'Parkplaz fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit.

## Park and ride
*Park and ride* (och *Park-and-ride* oder *Park & ride*, dacks *P+R* oder *P&R* ofgekierzt) ass e Konzept, nodeem eng Persoun hiert Gefier op engem Parking ofstellt an da mam ëffentlechen Transport bis op hiert lescht Zil, dacks e Stadzentrum, fiert. Park and ride hëlleft och Verkéiersproblemer bei grousse Manifestatiounen (Sportveranstaltungen, Concerten, Fester, asw.) z'evitéieren.

Een Ënnerkonzept ass Park & Rail, dat sech op d'Ëmklammen op de Schinneverkéier limitéiert.

E Park-and-ride-Parking gëtt duerch d'Verkéiersschëlter E, 23b, E,23c oder E,23d ugewisen.

### Park-and-ride-Parkingen an der Stad Lëtzebuerg
}
|Bus 10 an 11
|Parken ass gratis
|-
|Bouillon
|2.250 Parkhaus (28) + 200 baussen
|
|Bus 10, 15, 17, 22, 24, CN1
|Parken ass déi éischt 24 Stonne gratis
|-
|Kierchbierg-Gernsback
| 595 (15)
|
|Tram T1Bus 6, 7, 16, 21, 25
|Parken ass net gratis
|-
|Kockelscheier
|567
|
|Bus 18, 27
|Parken ass déi éischt 24 Stonne gratis
|-
|Lëtzebuerg-Süd
|835 (4)
|
|Bus 5, 24, 29
|Parken ass déi éischt 24 Stonne gratis
|-
|Parking du Stade (Arelerstrooss)
|400 (6)
| 
|Bus 11, 16, 22
|Parken ass net gratis
|-
|Stadion vu Lëtzebuerg
|1.993 (43)
|
|Tram T1Bus 5, 18, 20, 27
|Parken ass déi éischt 24 Stonne gratis
|}

## Um Spaweck
Louis Jouvet

De **Louis Jouvet**, gebuer de 24. Dezember 1887 zu Crozon, am Finistère, a gestuerwen de 16. August 1951 zu Paräis, war e franséische Schauspiller, Regisseur, Professer um *Conservatoire national supérieur d'art dramatique* an Theaterdirektor.

## Filmer
* 1932: *Topaze* vum Louis Gasnier
* 1933: *[[Knock (Film, 1933)|Knock]]* vum Louis Jouvet a Roger Goupillières
* 1935: *[[La kermesse héroïque]]* vum Jacques Feyder
* 1936: *Mister Flow* vum Robert Siodmak
* 1936: *Salonique, nid d'espions* vum Georg Wilhelm Pabst:
* 1936: *[[Les bas-fonds]]* vum Jean Renoir
* 1937: *Un carnet de bal* vum Julien Duvivier
* 1937: *Forfaiture* vum Marcel L'Herbier
* 1937: *[[Drôle de drame]]* vum Marcel Carné
* 1937: *Ramuntcho* vum René Barberis
* 1937: *[[La Marseillaise (Film, 1937)|La Marseillaise]]* vum Jean Renoir
* 1938: *La maison du Maltais* vum Pierre Chenal
* 1938: *L'alibi* vum Pierre Chenal
* 1938: *[[Entrée des artistes]]* vum Marc Allégret
* 1938: *Le drame de Shanghaï* vum Georg Wilhelm Pabst
* 1938: *Éducation de prince* vum Alexandre Esway
* 1938: *[[Hôtel du Nord]]* vum Marcel Carné
* 1939: *[[La fin du jour]]* vum Julien Duvivier
* 1939: *[[La charrette fantôme (Film 1939)|La charrette fantôme]]* vum Julien Duvivier
* 1939: *Sérénade* vum Jean Boyer
* 1940: *Volpone* vum Maurice Tourneur
* 1943: *[[Untel père et fils]]* vum Julien Duvivier
* 1946: *Un revenant* vum Christian-Jaque
* 1947: *Les amoureux sont seuls au monde* vum Henri Decoin
* 1947: *Copie conforme* vum Jean Dréville
* 1947: *[[Quai des Orfèvres (Film)|Quai des Orfèvres]]* vum Henri-Georges Clouzot:
* 1948: *[[Entre onze heures et minuit]]* vum Henri Decoin
* 1948: *[[Lady Paname]]* vum Henri Jeanson
* 1949: *Miquette et sa mère* vum Henri-Georges Clouzot
* 1949: *[[Retour à la vie (Film 1949)|Retour à la vie]]* - Sketch *Le retour de Jean* vum Henri-Georges Clouzot
* 1951: *[[Knock (Film, 1951)|Knock]]* vum Guy Lefranc
* 1951: *Une histoire d'amour* vum Guy Lefranc

## Um Spaweck
Jakarta

**Jakarta** [dʒaˈkarta] (virun der indoneesescher Orthographiesreform vun 1972 *Djakarta* geschriwwen) ass eng Stad vun der Republik Indonesien a mat ronn 10,56 Milliounen Awunner  déi gréisst Stad vun der Republik. Mat de ronn 34,37 Milliounen Awunner  an der Agglomeratioun Jabodetabek ass et den zweetgréisste Metropolraum weltwäit.

D'fréier Haaptstad huet de Status vun enger Provënz a gëtt vun engem Gouverneur regéiert. Offiziell gëtt d'Stad als **Daerah Khusus Ibu Kota Jakarta** („besonnesch Haaptstadregioun Jakarta“) gefouert.

Jakarta ass de politeschen, wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vum Land. D'Bevëlkerung ass vu verschiddenen Originnen a besteet absënns aus Leit mat malaysescher, arabescher, indescher, hollännescher a chineesescher Ofstamung.

Am Januar 2022 huet d'indoneesesch Regierung zesumme mam Parlament decidéiert, eng nei Haaptstad mam Numm Nusantara op der Insel Borneo opzebauen. Déi nei Stad gouf de 17. August 2024 (dem indoneseschen Onofhängegkeetsdag) ageweit an ass zanter deem Dag déi nei Haaptstad.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Stad
Phnom Penh

**Phnom Penh** (och *Phnum Pénh*) ass d'Haaptstad a mat 1.325.681 Awunner  déi gréisst Stad vum Kambodja.

## Um Spaweck
Karin Melchert

D**'Karin Melchert**, gebuer den 31. Juli 1962 zu Tréier, ass eng däitsch Sängerin, Gesangsléierin a Schrëftstellerin déi zanter der Mëtt vun den 1990er Joren zu Lëtzebuerg lieft.

## Wierker
### CDen
**Reason for Living*, 2007
* *Sometimes*, 2004
* *Musical & Movie World Hits*, 1998

## Bicher
* *Übe(rs) Singen*, Op der Lay.
* *About your voice*, Hage Musikverlag.
* *Solo* (Roman), Verlag Synaisthesis; Luxembourg 2009. ISBN 978-99959-622-5-8.
* *Duett* (Roman), Eigenverlag
* *Christmas-Chansons & Weihnachts-Lidder fir ze lauschteren an ze sangen* (2014)
* *Christmas-Chansons & Weihnachts-Lidder* 2. Editioun (2019)

## Gielchen
* Chevalier vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2013)

## Um Spaweck
*Websäit vun der Karin Melchert
Fuad Rouhani

De **Fuad Rouhani**, gebuer den 23. Oktober 1907, a gestuerwen den 30. Januar 2004, war en iranesche Regierungsadministrateur. Hie war vum 1. Januar 1961 bis den 30. Abrëll 1964 Generalsekretär vun der OPEC.
Abd ar-Rahman al-Bazzaz

Den **Abd ar-Rahman al-Bazzaz**, och **Abdul Rahman al-Bazzaz** (Arabesch: عبد الرحمن البزاز), gebuer den 20. Februar 1913, a gestuerwen den 28. Juni 1973, war en irakesche Regierungsadministrateur.

Hie war vum 1. Mee 1964 bis den 30. Abrëll 1965 Generalsekretär vun der OPEC.

Duerno war hien am Joer 1965 eng Zäit laang Ausseminister a Premierminister vum Irak. Vum 13. Abrëll bis de 16. Abrëll 1966 war hien Interimspresident nom Doud vum Abd as-Salam Arif. No him gouf dem Arif säi Brudder, den Abd ar-Rahman Arif, President. Am August 1966 huet e seng Plaz als Premier opginn, a säin Nofollger gouf den Naji Talib.
Hula Hawaiian-Quartett

D**'Hula Hawaiian-Quartett** war en däitsche Schlager-Ensembel, deen uganks der fofzeger Jore vum Herbert Imlau gegrënnt gouf. En huet seng Placke bei Polydor opgeholl.

## Titelen
* *Jim, Johnny & Jonas*, 1955
* *Wenn der Mond scheint auf Havanna*, 1956
Gospel

**Gospel** ass d'Kierchemusek vun Afroamerikaner, déi staark vum Blues a vum Jazz influenzéiert ass.

## Um Spaweck
Felipe de Jesús Calderón Hinojosa

De **Felipe de Jesús Calderón Hinojosa**, gebuer den 18. August 1962 zu Morelia a Michoacán, ass e mexikaneschen Affekot a Politiker.

Hie war vun Dezember 2006 bis November 2012 mexikanesche Staatspresident a Regierungschef.
## Um Spaweck
Carlo Hartmann

De **Carlo Hartmann**, gebuer den 29. August 1955 zu Dikrech, ass e lëtzebuergesche Bariton-Sänger.

Hien ass mat der Mezzosopranistin Yannchen Hoffmann bestuet.

## Filmographie
* 1989: *[[Mumm Sweet Mumm]]*, vum Paul Scheuer, Georges Fautsch a Maisy Hausemer

## Gielchen
* Chevalier vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2014)

## Um Spaweck
* De Carlo Hartmann op der Websäit vu Yannchen Hoffmann a Carlo Hartmann
Albert Mambourg

Den **Albert Mambourg**, gebuer den 21. September 1943 zu Dikrech, ass e gebiertege lëtzebuergesche Schrëftsteller, deen déi schwäizeresch Nationalitéit ugeholl huet, nodeem hien an dat Land geplënnert war.

2007 koum beim Verlag Op der Lay säi Roman *Laura. Ein Tagebuch* eraus.
## Kuckt och
* Lëscht vu Schwäizer Schrëftsteller
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
Mahalia Jackson

D**'Mahalia Jackson**, gebuer de 16. Oktober 1911, a gestuerwen de 27. Januar 1972, war eng US-amerikanesch Gospel-Sängerin.

## Filmographie
### Kino
* 1958: *[[St. Louis Blues]]* - Regie: Allen Reisner
* 1959: *[[Imitation of Life (Film 1959)|Imitation of Life]]* - Regie: Douglas Sirk

## Um Spaweck
Kiischt

**Kiischte** sinn d'Friichte vun de Kiischtebeem d.&nbsp;h. vun der Vullekiischt (*Prunus avium*) an all de geziichten Ofleeër.

## Jus
Fir Giichtkranker ass de Kiischtejus interessant, well guer kee Purin dran ass.

## Um Spaweck
Yannchen Hoffmann

D**'Yannchen Hoffmann**, gebuer den 21. Juli 1961 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Mezzosopran-Sängerin.

Si ass d'Duechter vum Sänger a Komponist Julien Hoffmann an d'Fra vum Bariton-Sänger Carlo Hartmann.

## Filmographie
* 1989: *[[Mumm Sweet Mumm]]*, vum Paul Scheuer, Georges Fautsch a Maisy Hausemer

## Gielchen
* Chevalier vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2014)

## Um Spaweck
* D'Yannchen Hoffmann op der Websäit vu Yannchen Hoffmann a Carlo Hartmann
Jus

**Jus** ass d'Flëssegkeet vun ausgepresstem Uebst oder Geméis.

No EU-Liewensmëttelrecht däerf als "Jus" nëmme verkaaft ginn, wat (mat klengen Ausnamen) keng aner Aroma- oder soss Zousazstoffer enthält. Soss muss dat Gedrénks "Nektar" heeschen.

Zocker ass a limitéierte Quantitéiten erlaabt, muss dann ugi ginn. Jus däerf, fir Transportkäschten ze spueren, agedéckst an duerno, beim Afëllen, nees mat Waasser verdënnt ginn.

Beléiftst Jusen an Europa sinn Orangen- an Äppeljus (Viz).

## Um Spaweck
Jean-Louis Barrault

De **Jean-Louis Barrault**, gebuer den 8. September 1910 zu Vésinet, an der Île-de-France, a gestuerwen den 22. Januar 1994 zu Paräis, war e franséische Schauspiller, Regisseur an Theaterdirekter.

Hie war mat der Schauspillerin Madeleine Renaud bestuet.

## Filmer (Auswiel)
*1936: *Mayerling* - Regie: Anatole Litvak
*1936: *[[Un grand amour de Beethoven]]* - Regie: Abel Gance
*1937: *[[Drôle de drame]]* - Regie: Marcel Carné
*1938: *[[J'accuse!]]* - Regie: Abel Gance
*1938: *[[Altitude 3.200]]* - Regie: Jean Benoît-Lévy, Marie Epstein
*1938: *[[Orage (Film 1938)|Orage]]* - Regie: Marc Allégret
*1938: *[[Le puritain]]* - Regie: Jeff Musso
*1942: *[[La symphonie fantastique]]* - Regie: Christian-Jaque
*1945: *[[Les enfants du paradis]]* - Regie: Marcel Carné
*1948: *[[D'homme à hommes]]* - Regie: Christian-Jaque
*1950: *[[La ronde]]* - Regie: Max Ophüls
*1954: *[[Si Versailles m'était conté]]* - Regie: Sacha Guitry
*1959: *[[Le testament du Docteur Cordelier]]* - Regie: Jean Renoir
*1961: *[[Le miracle des loups (Film, 1961)|Le miracle des loups]]* - Regie: André Hunebelle
*1962: *[[The Longest Day (Film)|The Longest Day]]* - Regie: Ken Annakin, Andrew Marton a Bernhard Wicki
*1964: *[[La grande frousse]]* - Regie: Jean-Pierre Mocky
*1982: *[[La nuit de Varennes]]* - Regie: Ettore Scola

## Um Spaweck
Georges Backes

De **Georges Backes**, gebuer de 26. Juni 1949 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Tenor.

Nom Conservatoire an der Stad Lëtzebuerg huet hien zu Stuttgart op der ''Staatlichen Hochschule für Musik und Darstellende Kunst'', zu Bréissel um ''Conservatoire royal'' an zu Aldeburgh op der *[[Britten-Pears-School for Advanced Musical Studies]]* studéiert.

No sengem Studium huet de Georges Backes sech virun allem mam Lied- an Oratoriefach befaasst, an hien huet duerch bal ganz Europa (Lëtzebuerg, Däitschland, Frankräich, Belsch, Holland, England, Irland, Italien, Spuenien, Portugal a.a.), Israel an och an Iwwerséi (USA, Guatemala, Kuba) gesongen, dëst mat sou eminenten Dirigenten wéi ë.&nbsp;a. John Eliot Gardiner a Leopold Hager.

De Georges Backes ass zanter 1985 Professer fir Gesank a fir Liedinterpretatioun am Stater Conservatoire an zanter dem Joer 2000 Professer op der Miami University zu Déifferdeng.

Hie gëtt Masterklassen ë.&nbsp;a. an Italien an och zu Havanna op Kuba.
Carlo Migy

De **Carlo Migy**, gebuer 1963 zu Diddeleng, ass e lëtzebuergesche Bass-Bariton-Sänger.

Hien ass Member bei de Cojellico's Jangen.
Manila

**Manila**, op Filipino *Maynila*, ass d'Haaptstad an de politeschen, wirtschaftlechen a kulturellen Zentrum vun de Philippinnen a läit op der Haaptinsel Luzón.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Stad Manila
* Stadplang an Diagramm
Nilceu Aparecido Santos

Den **Nilceu Aparecido Santos**, gebuer de 14. Juli 1977, ass e brasilianesche professionelle Vëlossportler. Hie fiert fir d'Ekipp Scott-Marcondes Cesar-São José dos Campos.

## Palmarès
* 2008: 1. an der Copa America de Ciclismo 
* 2007: 1. an der Copa America de Ciclismo
* 2006: 1. an der Copa America de Ciclismo
* 2005: 1. an der Copa America de Ciclismo
Benjamin Day

De **Benjamin John Day**, gebuer den 11. Dezember 1978, ass en australesche professionelle Vëlossportler. Hie fiert fir d'Ekipp Navigators Insurance Cycling Team.

## Palmarès
#### [[2002]]
* 1. an der 5. Etapp vun der Volta ao Alentejo
#### [[2003]]
* 1. an der *National Time Trial Championship* vun Austalien
#### [[2004]]
* 1. an der 5. Etapp vun der Tour Down Under
#### [[2005]]
* 1. am GP Zwevezele
* 5. am Generalklassement vun der Tour of Britain
#### [[2007]]
* 1. am Generalklassement vum Tour de Beauce
* 8. am Generalklassement vun der Tour of California
Den Heischter

**Den Heischter** ass eng lëtzebuergesch Mikrobrauerei am Naturpark Uewersauer. Uganks huet se zu Eschduerf gebraut an zanter 2019 a méi grousse Raimlechkeeten zu Heischent an der Gemeng Esch-Sauer.

Si ass 2008 gegrënnt ginn a gehéiert dem Gedrénkshändler Benny Wallers. D'Brauerei produzéiert ronn 30.000 Liter Béier d'Joer.

## Béierzorten
* Den Heischter
* Mockelchen

Wéinst der klenger Produktioun gëtt de Béier nëmmen op e puer Plazen an an e puer Wiertschafte verkaaft.
CR344

Den **CR344** ass e Chemin repris am Kanton Veianen an der Gemeng Veianen, an huet do den Numm *Rue du Sanatorium*. En huet säin Ufank op der N10, déi do *Rue de la Gare* heescht, a féiert bei de fréiere Sanatorium an op de Scheierhaff.

Den CR344 ass ronn 2,7&nbsp;km laang.
## Um Spaweck
Sanatorium vu Veianen

De **Sanatorium vu Veianen** ass säit dem 1. Januar 2001 e Fleegeheem vum Etablissement Public SERVIOR. E läit no bei der Cité Scheierhaff nordëstlech vu Veianen.

Am haitege Fleegeheem kënnen 91 Leit opgeholl ginn (27 Eenzel- an 32 Zweebettzëmmeren).

## Geschicht

D'Tuberkulos hat um Ufank vum 20. Joerhonnert staark zougeholl, soudatt de Bau vu spezielle Sanatorie fir Longekranker noutwenneg gouf.

* 1924 - D'Alters- an Invalideversécherung keeft den Terrain zu Veianen;
* 1925 - Ufank vun de Bauaarbechten;
* 1931 - Aweiung a Presenz vum Prënz Félix;
* 1940 - Beim Amarsch vun de Preise gëtt aus dem Sanatorium e Feldlazarett gemaach;
* 1945 - De rietsen Trakt vum Gebai gëtt vun amerikanesche Juegdbommeren zerstéiert;
* 1946 - De Sanatorium gëtt vum Gesondheetsministère iwwerholl;
* 1979 - De Sanatorium gëtt zu engem Fleegeheem ëmfunktionéiert.

## Kuriositéit
An der sougenannter „Kaul“ zu Nidderwolz steet déi mat Beem an Traisch zougewuessen 100-järeg Bauruin vun engem ni realiséierte Sanatorium fir Tuberkulosekranker. Op där Plaz erënnert eng Skulptur vun der Edmée Marth un déi Geschicht am Kader vun der Strooss vum Fridden.

## Um Spaweck
* Websäit vum Fleegeheem op www.servior.lu
Hanoi

**Hanoi**, op Vietnameesesch ***Hà Nội***, op Chineesesch 河内 *Hé Nèi*, ass d'Haaptstad vum Vietnam.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Tuberkulos

D**'Tuberkulos** (kuerz **TBC**) ass eng bakteriell Infektiounskrankheet, déi am heefegsten d'Longe befällt.

Si ass weltwäit verbreet a gëtt vu verschiddenen Aarte vu Mykobakterie verursaacht, meeschtens duerch *Mycobacterium tuberculosis*.

De Bazill vun der Tuberkulos gouf 1882 vum däitsche Bakteriolog Robert Koch entdeckt.

Zu Veianen gouf et e spezialiséierte Sanatorium fir Tuberkuloskranker.

## Um Spaweck
Departement Tarn

Den **Tarn** (**81**) ass e franséischt Departement, an der Regioun Occitanie.

## Geschicht
D'Departement gouf ënner der Franséischer Revolutioun de 4. Mäerz 1790, wéi am Gesetz vum 22. Dezember 1789 virgesinn, gegrënnt, an zwar aus engem Deel vun der Provënz Languedoc.
## Geographie
Den **Tarn** ass en Deel vun der Regioun Occitanie a grenzt un d'Departementer Aveyron, Hérault, Aude, Haute-Garonne an Tarn-et-Garonne.

Den Haaptfloss am Departement ass den Tarn. Den Dall vum Tarn ass eng flaach Géigend, den Zentrum vum Departement ass hiwweleg, an an am Südoste läit de Biergmassiv Montagne Noire.

## Kuckt och
* Arrondissementer am Departement Tarn
* Kantonen am Departement Tarn
* Gemengen am Tarn

## Um Spaweck
Arrondissementer am Departement Tarn

D'Departement Tarn huet 2 Arrondissementer mat follgenden Haaptuertschaften: **[[Albi]]**, a Castres.

D'Arrondissementer sinn:

* Arrondissement Albi
* Arrondissement Castres
## Geschicht
* 1790 gëtt d'Departement gegrënnt mat 5 Distrikter: Albi, Castres, Gaillac, Lavaur a Lacaune
* 1797 gëtt de Chef-lieu vun Albi op Castres verluecht.
* 1800 kënnt de Chef-lieu nees zeréck op Albi an d'Arrondissementer Albi, Castres, Gaillac a Lavaur gi gegrënnt. 
* 1926 ginn d'Arrondissementer Gaillac a Lavaur suppriméiert.

## Kuckt och

*Kantonen am Departement Tarn
*Gemengen am Tarn
Canton de Cadalen

De **Canton de Cadelan** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Albi, am Departement Tarn an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton

| Aussac || align="right" | 214 || align="right" | 81600 || align="right" | 81020
|-
| **[[Cadalen]]** || align="right" | 1&nbsp;206 || align="right" | 81600 || align="right" | 81046
|-
| Fénols || align="right" | 210 || align="right" | 81600 || align="right" | 81090
|-
| Florentin || align="right" | 582 || align="right" | 81150 || align="right" | 81093
|-
| Labessière-Candeil || align="right" | 674 || align="right" | 81300 || align="right" | 81117
|-
| Lasgraisses || align="right" | 323 || align="right" | 81300 || align="right" | 81138
|-
| Técou || align="right" | 632 || align="right" | 81600 || align="right" | 81294
|}
Loterie Nationale (Lëtzebuerg)

Déi lëtzebuergesch **Loterie Nationale**, op Lëtzebuergesch **Nationallotterie**, ass duerch groussherzoglechen Arrêté vum 13. Juli 1945 an d'Liewe geruff ginn. D'Organisatioun vun der Lotterie koum an d'Hänn vun der *[[Œuvre nationale de secours grande-duchesse Charlotte]]*.

Déi traditionell Lotterie gouf bis 1998 eemol am Mount op engem Freideg gezunn. Zanterhier gi mat Rubbellousen, *Zubito* an *Euro Millions*, dës an Zesummenaarbecht mat 9 aner Lotteriesenteprisen aus 8 anere Länner, Recettë gemaach.

### D'Verdeele vum Benefice
D'Nationallotterie huet en Ëmsaz vu ronn 100 Milliounen Euro (2006).

Den Netto-Benefice vun der Lotterie gëtt no deem heite Schlëssel verdeelt:
* 30/72 fri d'Œuvre nationale de secours grande-duchesse Charlotte;
* 15/72 fir d'Sozial Ariichtunge vun de Gemengen;
* 12/72 un de Fonds National de Solidarité;
* 5/72 un d'Croix-Rouge luxembourgeoise;
* 5/72 un d'Ligue Luxembourgeoise de Prévention et d'Action Médico-sociales;
* 5/72 un d'Fondation Caritas.

2006 gounge sou 7.638.136,11 Euro eleng un d*Oeuvre Nationale'. Zanter 1945 sinn 175 Milliounen Euro u karitativ Ariichtunge verdeelt*.

D'Nationallotterie ass och Sponsor vun der FLF, an ass ënner anerem beim Basketball, Tennis an Handball mat dobäi.

40 Leit schaffe bei der Nationallotterie. Direkter ass zanter 2001 de Léon Losch.

## Um Spaweck
* Websäit fir ze Spillen (!) vun der Nationallotterie
* ''Arrêté grand-ducal du 13 juillet 1945 portant création d'une Loterie Nationale''
Kommandante vun der Lëtzebuerger Arméi

Lëscht vun de **Kommandante vun der [[Lëtzebuerger Arméi]]** zanter 1967.
__TOC__

## Chef d'État-Major

## Chef d'État-Major adjoint

## Kommandant vum Centre militaire
Canton de Castelsarrasin-1

De **Canton de Castelsarrasin-1** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Castelsarrasin, am Departement Tarn-et-Garonne an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
* Castelsarrasin
Instituto Nacional de Estadística

Den **Instituto Nacional de Estadística** (INE, sp. „staatlecht Statistikinstitut“) ass eng offiziell spuenesch Administratioun déi fir d'Koordinatioun vun de staatleche Servicer zoustänneg ass. Si kontrolléiert an iwwerwacht dës Servicer och.

Zu hiren Aarbechte gehéiert et d'Statistiken iwwer d'Demographie, d'Ekonomie an d'Societéit vu Spuenien zu geréieren.

## Um Spaweck
* Instituto Nacional de Estadística
Œuvre nationale de secours grande-duchesse Charlotte

D**'Œuvre nationale de secours grande-duchesse Charlotte** (eege Schreifweis: *Œuvre Nationale de Secours Grande-Duchesse Charlotte*) ass en ëffentlecht Etablissement zu Lëtzebuerg, dat ënnert der Tutelle vum Staatsministère steet. Si geréiert an organiséiert d'Loterie Nationale, vun där si hir finanziell Ressource kritt.

## Geschicht
D'Œuvre gouf de 25. Dezember 1944 vun der Groussherzogin Charlotte an der Exilregierung zu London gegrënnt, fir Suen ze sammelen, fir de lëtzebuergesche Krichsaffer ze hëllefen.

Dofir gouf um Nationalfeierdag, den 23. Januar 1945 e landeswäiten Opruff lancéiert, bei deem d'Lëtzebuerger an d'Lëtzebuergerinnen opgeruff goufen, den Equivalent vun engem Dag Pai ze spenden. Op deem Wee koume 4.621.274,34 Frang zesummen. Wéi d'Grande-Duchesse aus hirem Exil hannescht op Lëtzebuerg koum, goufe bannent 24 Stonnen 280.806,80 Frang gesammelt, fir de Palais mat Blummen ze rëschten.

Den 13. Juli 1945 gouf dunn duerch e groussherzoglechen Arrêté d'Nationallotterie an d'Liewe geruff, fir d'Zukunft vun der Œuvre hire Missiounen ze sécheren a reegelméisseg Fongen eranzekréien, ouni Spendenopriff organiséieren ze mussen.

Nach am selwechte Joer gouf et deen éischten Tirage vun der Loterie Nationale, a säitdeem fléissen 100&nbsp;% vum Erléis vun de Spiller vun der Lotterie un d'Œuvre, déi domat deene Vulnerabelsten hëlleft a Projeten a 5 Beräicher finanzéiert.

Iwwer 543 Milliounen Euro  konnte sou zënter 1945 un d'Beneficiairë vun der Œuvre verdeelt ginn, wat d'Liewe vu villen an der Lëtzebuerger Gesellschaft nohalteg verännert huet. 

Eleng tëscht 2015 an 2024 goufen iwwer dausend Projeten ënnerstëtzt.

D'Gesetz iwwer d'Œuvre gouf 2009 ugepasst.

## Beneficiairen
An zwee Reglementer gëtt festgehalen dass e groussen Deel vum Erléis vun der Œuvre un hir legal Beneficiairë geet: een Drëttel geet un de Fonds national de solidarité an ee Sechstel un déi verschidde kommunal Office-sociallen.

Do dernieft huet d'Œuvre awer och Beneficiairen, déi reegelméisseg ënnerstëtzt ginn. Nieft dem *Fonds de secours pour les Luxembourgeois à Bruxelles* an dem *Fonds permanent – secours aux victimes de la guerre* hëlleft d'Œuvre Organisatiounen, déi zu Lëtzebuerg am soziale Beräich schaffen oder am kulturellen oder sportleche Beräich oder am Ëmweltschutz aktiv sinn.

D'Beneficiairen déi reegelméisseg vun der Œuvre ënnerstëtzt gi sinn:

* Croix-Rouge luxembourgeoise
* Ligue médico-sociale
* Comité olympique et sportif luxembourgeois (COSL)
* natur&ëmwelt (a.s.b.l. a Stëftung *Hëllef fir d'Natur)*
* Fonds culturel national (Focuna)
* Kultur lx

## Organisatioun
D'Œuvre Nationale gëtt vun engem Verwaltungsrot gefouert, dee vum Premierminister fir eng Periode vu fënnef Joer ernannt gëtt.

## Um Spaweck

* D'Websäit vun der Œuvre Nationale
* Loterie.lu
* iwwer den obligatoreschen Avis
Departement Tarn-et-Garonne

D'Departement **Tarn-et-Garonne** (**82**) ass e franséischt Departement, an der Regioun Occitanie. Et krut säin Numm vun den zwéi Flëss déi derduercht lafen, den Tarn an d'Garonne.

## Geschicht
D'Departement gouf an der Zäit vum Premier Empire duerch e keeserlechen Dekreet vum Napoléon I., den 21. November 1808 gegrënnt. Säin Territoire gouf vun Nopeschdepartementer geholl, dovu bal d'Hallschent vum Lot mat Montauban a Moissac. En Drëttel koum aus dem Departement Haute-Garonne mat Castelsarrasin, an de Rescht vun den Departementer Lot-et-Garonne, Gers an Aveyron.
## Geographie
Den **Tarn-et-Garonne** ass en Deel vun der Regioun Occitanie an ass eent vun de klengsten Departementer a Frankräich.

Seng héchst Plaz ass de Pech Tregon mat 371 Meter, südëstlech vu Bruniquel.

## Kuckt och
* Arrondissementer am Departement Tarn-et-Garonne
* Kantonen am Departement Tarn-et-Garonne
* Gemengen am Tarn-et-Garonne

## Um Spaweck
Castelsarrasin

**Castelsarrasin** ass eng franséisch Stad am Departement Tarn-et-Garonne an der franséischer Regioun Occitanie. D'Awunner heesche *Castelsarrasinois*.

An der Zäit vun der franséischer Revolutioun huet d'Stad Mont-Sarrazin geheescht.

Castelsarrasin läit am Dall vum Tarn, ronn 21&nbsp;km ëstlech vu Montauban. D'Stad ass un de Verkéier ugeschloss iwwer d'Nationale N133, an iwwer d'Eisebunnslinn Bordeaux-Sète. Op d'Autobunn A62 kënnt een iwwer d'Sortie 9, déi knapps 1,5&nbsp;km vum Zentrum vun der Stad ewech ass.

## Um Spaweck
Kabul

**Kabul** (Pashtu/Dari: کابل) ass d'Haaptstad a mat 4.273.156 Awunner (Stand 2020) déi gréisst Stad vun Afghanistan.

## Um Spaweck
Ronde van Noord-Holland

D**'Ronde van Noord-Holland** ass eng Vëloscourse, déi an hollännescher Provënz Nordholland gefuer gëtt.

D'Ronde van Noord-Holland ass eng Course vun engem Dag, ausser an de Joren 1975 bis 1980, wou se als Etappecourse gefuer gouf.

Déi éischt Oplo vun der Course gouf den 10. Juni 1946 disputéiert.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour.

## D'Gewënner
* 1946: Joop Middelink 
* 1947: Gerard van Beek 
* 1948: Han Krever 
* 1949: Piet Verwijmeren 
* 1950: Wout Wagtmans 
* 1951: Hans Dekkers 
* 1952: Piet van Roon 
* 1953: Wout Verhoeven 
* 1954: Karel Keepers 
* 1955: Rene van Meenen 
* 1956: Jan Rol 
* 1957: Joop van der Putten 
* 1958: Harry Scholten 
* 1959: Harry Scholten 
* 1960: Ab Sluis 
* 1961: Jan Janssen 
* 1962: Henk Cornelisse 
* 1963: Marinus Paul 
* 1964: Gerben Karstens 
* 1965: Eef Dolman 
* 1966: Eddy Beugels 
* 1967: Wim Dubois 
* 1968: Harry Jansen 
* 1969: Harry Jansen 
* 1970: Tino Tabak 
* 1971: Nanno Bakker 
* 1972: Wim de Waal 
* 1973: Piet van Katwijk 
* 1974: Theo Smit 
* 1975: Peter van der Kruys 
* 1976: Adri van Houwelingen 
* 1977: Bart van Est 
* 1978: Henk Mutsaars 
* 1979: Theo de Rooy 
* 1980: Theo Hogervorst 
* 1981: Peer Maas 
* 1982: Theo Wallenburg 
* 1983: Erwin Kistemaker 
* 1984: Nico van der Klundert 
* 1985: Gerard Schipper 
* 1986: Ralph Moorman 
* 1987: Patrick Rasch 
* 1988: David Pots 
* 1989: Erik Stroombergen 
* 1990: Erwin Kistemaker 
* 1991: Jans Koerts 
* 1992: Henri Dorgelo 
* 1993: Patrick Rasch 
* 1994: Luc Reijrink 
* 1995: John den Braber 
* 1996: Rudi Kemna 
* 1997: Bjorn Vonk 
* 1998: Louis de Koning 
* 1999: Jans Koerts 
* 2000: Björnar Vestol 
* 2001: Stefan van Dijk 
* 2002: Rudi Kemna 
* 2003: Jans Koerts 
* 2004: Stefan van Dijk 
* 2005: Paul van Schalen 
* 2006: Kai Reus 
* 2007: Kenny van Hummel 
* 2008: Robert Wagner 
* 2009: Theo Bos 
* 2010: Robert Wagner 
* 2011: Niels Wytinck 
* 2012: Gediminas Bagdonas 
* 2013: Dylan Groenewegen 
* 2015: Johim Ariesen 
* 2016: Mathias Westergaard 

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Ronde van Noord-Holland'' 
* Resultater vun der ''Ronde van Noord-Holland'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Bembecia (Zäitschrëft)

**Bembecia** ass den Numm vun enger wëssenschaftlecher Publikatiounsserie, déi vun der lëtzebuergescher Naturverwaltung erausgi gëtt.

Den éischte Band ass 2007 erauskomm. Als Éditeur gëtt den *Arrondissement Sud* vum Departement *Conservation de la nature* vun der *Administration des eaux et forêts* genannt (Band 1, S. 5).

Bembecia ass den Numm vun enger Gattung vu Päiperleksaarten (Lepidoptera) aus der Famill vun de Sesiidae, déi de Kierper vun Harespelen imitéieren.

Am éischte Band vun der Serie ass keen Editorial, deen d'Zilsetzung vun der Zäitschrëft beschreift. Aus dem Kontext ergëtt sech, datt d'Bänn onreegelméisseg wäerten erauskommen, an datt an dëser Serie wëssenschaftlech Aarbechten iwwer d'Fauna (an d'Flora?) vu lëtzebuergeschen Naturschutzgebidder, nëmmen aus dem Süde vum Land, wäerte publizéiert ginn.

2014 ass en zweete Band erauskomm, an deem d'Erfolleger vun den Naturschutzaarbechten an de leschte Joren am Minett beschriwwe ginn. Méi am Detail gëtt d'Presenz vun der Heckequisel *Mantis religiosa* behandelt.

2020 ass den drëtte Band erauskomm, an deem d'Fleeg an d'Gestaltung vun de Minettslandschafte presentéiert ginn.

## Literatur
*Cungs, J., A. Jakubzik & K. Cölln, 2007. Biotop- und Artenschutz im Erzbecken Luxemburgs. Bienen und Wespen (Hymenoptera Aculeata) im Naturschutzgebiet „Haardt“ bei Düdelingen. Bestandserfassung und Pflegekonzept. *Bembecia* 1, 248 S., Lëtzebuerg. Dréckerei Graphic Press, Houwald. ISBN 978-2-9599763-0-8.
* Cungs, J. (mat der Mataarbecht vun A. Jakubzik & K. Cölln), 2014. Pflegeerfolge im Luxemburger Erzbecken unter besonderer Berücksichtigung der Gottesanbeterin *Mantis religiosa*. *Bembecia* 2, 90 S. http://www.environnement.public.lu/conserv_nature/publications/mantis_religiosa/index.html
* Cungs, J., 2020. Pflege- und Gestaltungsmaßnahmen in den Erzabbaufolgelandschaften Luxemburgs. *Bembecia* 3, Biotop- und Artenschutz im Erzbecken Luxemburgs, 507 S.

## Kuckt och