Händschemécher

**Händschemécher** (fir Männer) oder **Händscheméchesch** (fir Fraen) ass de Beruff vun enger Persoun, déi Händsche fabrizéiert. Et ass e Beruff, deen hautdesdaags esou gutt wéi ausgestuerwen ass.

Am 19. Joerhonnert gouf et eng Rëtsch Händschefabricken zu Lëtzebuerg an et war laang déi wichtegst Industrie um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg.

Vill Leit hunn deemno als **Händscheschnidder** (fir e Mann) oder **Händschennéiesch** (fir eng Fra), och *Coupeur* genannt, an der Händschenindustrie geschafft, sief et an der Fabrick selwer oder doheem. Déi, déi vun doheem aus geschafft hunn, sinn déi virgeschnidden Händschen an d'Fabrick siche gaangen an hu se mat heem geholl fir se do zesummenzebitzen.

Zum Aarbechtsgeschier vum Händscheschnidder an der Händschennéiesch zielen absënns: Schneiddësch, Napp, verschidde Schéieren a Messeren (*Dollmesser*, *Bordéiermesser*, *gudde Picki* oder  *Kuttepicki* vum fr. « couteau à piquet »), kartongs Kaliberen, *Pidoir*, Stempelen, asw.

## Verfaren
Den Händscheschnidder kritt säi *Pass* (eng gewëss Zuel Déierenhait fir ze verschneiden, gemenkerhand Aarbecht fir eng Woch), en dréit s'an der *Toilette* (schwaarzt Awéckelduch) heem, wou d'Feller fir d'éischt an eng Napp (fiicht Léngentduch) agewéckelt an op enger Marberplack ausgebreet ginn. Mat engem schaarfen *Dollmesser* (de. *Abschärfmesser*, fr. *doloire*) gi se gedollt, d.&nbsp;h. déi bannenzeg, rau Säit vum Fell gëtt raséiert a glat gemaach, woubäi d**Dollmesser'' ëmmer schaarf muss sinn an et dowéinst reegelméisseg mat engem [[Schläifsteen]] nogeschäerft muss ginn.   

Duerno kommen d'Feller an der Fabrick an den ''Notissage,'' wou kontrolléiert gëtt wéi gutt se gedollt goufen a wéi vill Händschen aus den Hait kënne gemaach ginn. D'Hait gi mam ''Pidoir'' (de. ''Zollstock'', vum fr. pied «&nbsp;Fouss&nbsp;») a mam Bordéiermesser ''depzéiert'' (fr. ''dépecer'') d.&nbsp;h. se ginn de Moossen no virgeschnidden, woubäi et drëm geet sou vill Händsche wéi méiglech mat esou mann ''Enlevüren'' (Offall) wéi méiglech ze kréien. Déi geschnidden Deeler ginn ''tawenéiert'' (frz. ''étavillonner''), wëll soen, se ginn op de ''Kaliber'' (kartongs Muster) ugepasst a fäerdeg geschnidden, ier s'an de ''Riddel'' (fr. ''ridelle'') kommen, wou e Stempel mat de Moossen op déi bannenzeg Säit gedréckt gëtt. An där Zäit ginn d'<nowiki/>''Bandeletten'' (de. ''Armränder''), d'<nowiki/>''Forschetten'' an d'Daume geschnidden, gezielt a gekollt. Schlussendlech ginn déi fäerdeg geschnidden Händschen op e [[Briet]] geluecht an de Coupeur geet se liwweren. D'Aarbecht ''um héijen Dësch'' ass fäerdeg an d'Händsche kommen an d**Händschemanik*, e Gestell mat engem *Gebëss* wéi an engem [[Schraufstack]], an deem Kofferzänn d'Lieder zesummenhale fir d'Händschen esou zesummenzebitzen. 

== Literatur ==
* Orlewski-Eyschen, Jacqueline, Duhr, Nicole et al. *Et war een deemools net méisseg: Al Beruffer a Broutverdéngschter, Band 1*. Itzig: RBS, 2009. ISBN 9782959972157
* Orlewski-Eyschen, Jacqueline, Duhr, Nicole et al. *Et war een deemools net méisseg: Al Beruffer a Broutverdéngschter, Band 2*. Itzig: RBS, 2010. ISBN 9782959972167

== Kuckt och ==
* [[Händschenindustrie zu Lëtzebuerg]]
* [[Händschefabréck Reinhard am Stadgronn|Händschefabréck am Stadgronn]]

== Um Spaweck ==

* Vallerant Jacques. [https://www.persee.fr/doc/mar_0758-4431_1979_num_7_1_1076 *La main du gantier''. In: Le Monde alpin et rhodanien]. Revue régionale d’ethnologie, n°1-4/1979. Artisanat et métiers de tradition. pp. 317-357