open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
A Crooked Line. From Cultural History to the History of Society

***A Crooked Line*** ass e Buch aus dem Joer 2005 vum britteschen Historiker Geoff Eley. Et ass e Mëttelwee tëscht Biographie an historescher Analys. Andeems den Geoff Eley dorop ageet, wéi sech d'Geschichtsschreiwung an där Zäit verännert huet an där hie selwer als Historiker geschafft huet, probéiert hien dem Lieser en Abléck an d'Verännerungen an d'Wandlungen an der Historiographie ze ginn.

Den Geoff Eley selwer seet iwwer dëst Buch, datt et probéiert historesch Debatten, politesch Verännerungen a gesellschaftlech Prozesser op hiren Afloss op déi eenzel Leit z'ënnersichen, déi an déi Prozesser verwéckelt sinn. *A Crooked Line* beschäftegt sech virun allem mam Wiessel vun der Sozial- zu der Kulturgeschicht an den Eley beschäftegt sech doriwwer eraus mat der Fro no der Roll vum Historiker am 21. Joerhonnert. Dobäi kënnt hien zu der Feststellung, datt Kulturgeschicht an d'Sozialgeschicht net ontrennbar sinn an datt ee soll probéieren eng Geschicht ze schreiwen, déi aus béidem schäfft. Ganz besonnesch ass hien der Meenung, datt der Sozialgeschicht erëm méi Bedeitung muss zougesprach ginn.
Croire

**Croire** ass e Lidd vun der belscher Sängerin Lara Fabian, komponéiert vum Jacques Cardona, mat Text vum Alain Garcia. Et war déi lëtzebuergesch Bedeelegung am Grand Prix Eurovision Song Contest 1988 zu Dublin, gesongen op Franséisch. Et koum op déi 4. Plaz mat 90 Punkten.

## Kuckt och
* Eurovision Song Contest

## Um Spaweck
* Den Text vum Lidd
Pomme, pomme, pomme

**Pomme, pomme, pomme** ass e Lidd vun der lëtzebuergescher Sängerin Monique Melsen, komponéiert vum Hubert Giraud, mat Text vum Pierre Cour.

Et war déi lëtzebuergesch Bedeelegung am Grand Prix Eurovision Song Contest 1971 zu Dublin, gesongen op Franséisch. Et koum op déi 13. Plaz mat 70 Punkten.

## Kuckt och
* Eurovision Song Contest

## Um Spaweck
* Den Text vum Lidd
Michèle Torr

D**'Michèle Torr**, gebuer de 7. Abrëll 1947 zu Pertuis als **Michelle Cléberte Tort**, ass eng franséisch Sängerin. Si huet hir Karriär 1962 ugefaangen.

Si huet Lëtzebuerg beim Eurovision Song Contest 1966 zu Lëtzebuerg mam Lidd "Ce soir je t'attendais" vertrueden. Si koum op déi 10. Plaz mat 7 Punkten.

Eelef Joer méi spéit huet si Monaco beim Eurovision Song Contest 1977 zu London mam Lidd "Une petite française" vertrueden. Déi Kéier koum si op déi 4. Plaz mat 96 Punkten.

Am Joer 1970 huet si mat 2 Lidder bei der franséischer Vir-Selektioun fir de Grand Prix matgemaach, ass awer net iwwer d'Halleffinall erauskomm.

## Kuckt och
* Eurovision Song Contest

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* Luxembourg Eurovision Song Concest 1966
* Monaco Eurovision Song Concest 1977
Ce soir je t'attendais

**Ce soir je t'attendais** ass e Lidd vun der franséischer Sängerin Michèle Torr, komponéiert vum Bernard Kesslair a getext vum Jacques Chaumelle. Et war déi lëtzebuergesch Bedeelegung am Grand Prix Eurovision Song Contest 1966 zu Lëtzebuerg, gesongen op Franséisch. Et koum op déi 10. Plaz mat 7 Punkten.

## Kuckt och
* Eurovision Song Contest

## Um Spaweck
* Den Text vum Lidd
Wotkinsk

**Wotkinsk** (russ. Воткинск, udm. Вотка) ass eng Industriestad an der Republik Udmurtien, Russland. Si läit eng 50&nbsp;km nordëstlech vun der Republikhaaptstad Ijewsk, un den Uwänner vum "Wotkinsker Dëmpel", engem Séi deen duerch d'Opstaue vum Floss Wotka entstanen ass.

Wotkinsk ass 1759 gegrënnt ginn am Zesummenhank mam Bau vun engem Hummerwierk. Op dëst Wierk geet de Maschinnebaubetrib "Wotkinski Sawod" zeréck, deen haut ënner anerem Rakéite vum Typ Topol-M produzéiert.

Dee bekanntste Jong vun der Stad ass de Komponist Pjotr Tschaikowski, deen hei déi éischt aacht Joer vu sengem Liewe verbruecht huet.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
Mascha

**Mascha** ass e weibleche Virnumm. D'Origine ass déi russesch Kuerzform vu Maria.

## Bekannt Maschaen
* Mascha Gohlke (* 1976), däitsch Schauspillerin
* Mascha Gonska (* 1952), polnesch-däitsch Filmschauspillerin
* Mascha Kaléko (1907-1975), däitsch Dichterin
* Mascha Rabben (* 1949), däitsch Schauspillerin
* Mascha Rolnikaite (* 1927), litauesch Buchautorin an Holocaust-Iwwerliewend
* Elke Mascha Blankenburg (* 1943), däitsch Kierchemusekerin
Vera

De Begrëff **Vera** bezeechent:

* e weibleche Virnumm: Vera (Virnumm),
* e Familljennumm: Vera (Familljennumm),
* e Moundkrater: Vera (Moundkrater),
* en Asteroid: (245) Vera,
* eng däitsch Talkshow: Vera am Mittag,
* eng spuenesch Uertschaft: Vera (Almería)
* eng US-amerikanesch Stad: Vera (Oklahoma)
Vera (Virnumm)

**Vera** ass e weibleche Virnumm.

## Originn a Bedeitung vum Numm

Den Numm kënnt aus dem slawesche Sproochraum (russ. *Вера*) an heescht op Lëtzebuergesch iwwersat "Glawen, Zouversiicht, Vertrauen".

Et ass ee vun den dräi no de Chrëschtlechen Dugende benannte russesche Virnimm (kuckt och Ljubow an Nadejda).

Et handelt sech ëm eng Iwwersetzung vum griicheschen Numm *Pistis* ("Glawen", lat. *fides*), dee mat der Veréirung vun der Hellege mam selwechten Numm a Russland koum. Donieft existéiert *Vera* am Laténgesche mat der Bedeitung "wouer" respektiv "déi Wouer".

D'maskulin Form *Verus* gouf et just an der Antikéit.

Déi familiär Form vu Vera ass *Verka*.

Namensdag ass de 24. Januar.

## Varianten
* Serbesch: Vera (Bepa)
* Bulgaresch: Vera (Вера)
* Finnesch: Veera
* Litauesch: Verute
* Polnesch: Wiera
* Slowakesch: Viera
* Tschechesch: Věra

## Bekannt Veraen
* Vera Balser-Eberle (1897–1982), éisträichesch Schauspillerin
* Vera Felicitas Birkenbihl (1946–2011), däitsch Saachbuchauteurin a Managementtrainerin
* Vera Böhnisch (* 1986), éisträichesch Sängerin
* Vera Bohle (* 1969), däitsch Fernseeredakteurin und Mineraumerin
* Věra Čáslavská (* 1942), tschechesch Konschtturnerin
* Věra Chytilová (1929-2014), tschechesch Filmregisseurin und Drehbuchauteurin
* Véra Clouzot (1913–1960), franséisch-brasilianesch Schauspillerin
* Vera Dua (* 1952), belsch Politikerin
* Wera Sergejewna Iljina (* 1974), russesch Waasserspréngerin
* Vera Ferra-Mikura (1923–1997), éisträichesch Kannerbuchauteurin
* Wera Frydtberg (1926–2008), däitsch Schauspillerin
* Vera Henriksen (* 1927), norwegesch Schrëftstellerin
* Wera Michailowna Inber (1890–1972), russesch Schrëftstellerin
* Wera Michailowna Jermolajewa (1893–1938), russesch Molerin
* Wera Jakowlewna Komissowa (* 1953), russesch Liichtathleetin
* Wera Wassiljewna Korsakowa (* 1941), russesch Liichtathleetin
* Wera Küchenmeister (* 1929), däitsch Schrëftstellerin
* Vera Lengsfeld (* 1952), däitsch Politikerin
* Věra Linhartová (* 1938), tschechesch Schrëftstellerin
* Vera Lischka (* 1977), éisträichesch Politikerin a fréier Schwëmmerin
* Věra Ludíková (* 1943), tschechesch Dichterin
* Vera Lynn (* 1917), brittesch Sängerin
* Vera Menchik (1906–1944), russesch Schachspillerin
* Vera Miles (* 1929), US-amerikanesch Filmschauspillerin
* Wera Ignatjewna Muchina (1889–1953), russesch Sculptrice
* Vera Nikolić (* 1948), serbesch Liichtathleetin
* Wera Apollonowna Obolenskaja (1911–1944), franséisch Partisanin
* Věra Pospíšilová-Cechlová (* 1978), tschechesch Liichtathleetin
* Vera Rubin (* 1928), US-amerikanesch Astronomin
* Vera Russwurm (* 1959), éisträichesch Fernseemoderatorin
* Werka Serdjutschka (* 1973), ukrainesche Sänger
* Vera Spautz (* 1963), lëtzebuergesch Politikerin
* Věra Suková (1931–1982), tschechesch Tennisspillerin
* Wera Igorewna Swonarjowa (* 1984), russesch Tennisspillerin
* Vera Tschechowa (* 1940), däitsch Schauspillerin a Produzentin
* Vera Weisgerber (* 1971), lëtzebuergesch Kënschtlerin
Abakan

De Begrëff **Abakan** bezeechent:

* e Floss a Sibirien: Abakan (Floss),
* eng Stad an der sibirescher Republik Chakassien: Abakan (Stad),
* eng russesch Cargo Fluchgesellschaft: Abakan-Avia,
* e russescht Stuermgewier: AN-94 "Abakan".
Abakan (Stad)

**Abakan** (Абакан, vum chakassesche Wuert fir Biereblutt) ass mat ronn 165.000 Awunner (Stand 2010) d'Haaptstad vun der Republik Chakassien a Südsibirien, Russland. Si läit um Krasnojarsker Stausée, um lénksen Uwänner vum Floss mam selwechten Numm Abakan, do wou deen an de Jenissei leeft.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
* Ekonomesch Entwécklung
Eusebio Guilarte Vera

**Eusebio Guilarte Vera**, gebuer de 15. Oktober 1805 zu La Paz, a gestuerwen den 11. Juni 1849 zu Cobija, war den 12. President vu Bolivien.

## Säi Liewen
Hien huet fir d'éischt Karriär beim Militär gemaach. Als Adjutant vum José Ballivián war hie bei der Victoire iwwer de peruanesche Generol Agustín Gamarra bei der Schluecht vun Ingavi dobäi. Als Belounung fir säi Wierke bei der Verhënnerung vun enger Invasioun vu Bolivie gouf e vum deemolege President zum Botschafter vu sengem Land a Brasilien ernannt. Nodeem en nees zeréckkoum huet e versicht zesumme mam President en Ëmstuerz ze verhënneren. Dat huet awer net geklapptt wéinst der Verweigerung vum Militär, dat de Manuel Isidoro Belzu ënnerstëtzt huet. De President Ballivián ass an de Peru geflücht an huet dem Eusebio Guilarte Vera d'Presidentenamt iwwerdroen. Deen huet versicht sech mat de Rebellen ze verstännegen, hie gouf awer no nëmmen 2 Wochen ofgesat. Hie war deemno vum 23. Dezember 1847 bis zum 2. Januar 1848 formell President vu Bolivien. Hien ass 2 Joer drop un de Follge vun enger Kränkt verscheet.

## Um Spaweck
Kiewer Kotlett

Eng **Kiewer Kotlett** (ukr. котлета по-київськи, russ. котлета по-киевски) ass e Plat aus Héngerfleesch aus der ukrainescher an der russescher Kichen.

Fir d'Preparatioun vum Plat hëlt een e ganze Broschtfilet vun engem Poulet. D'Haut gëtt ofgezunn, de Filet gëtt dee laange Wee an zwou Hallschente geschnidden a flaach geklappt. Duerno gëtt d'Fleesch mat gekilltem Botter oder enger Kraidermëschung gefëllt, an da panéiert een et mat Ee a Panéiermiel, ier een et an de Frigo stellt fir datt d'Fleesch an d'Fëllung virum Kache fest ginn. Schliisslech ginn d'Kiewer Kotletten e puer Minutten a gliddegem Fett frittéiert. Amplaz se an der Friteuse ze preparéiere kann ee se awer och kuerz ubroden an duerno am Uewen opbaken. Heiansdo gëtt eng Broschtschank um Filet gelooss, fir datt déi fäerdeg Kotlett sech mat de Fanger iesse léisst.

D'Erfindung vun de Kiewer Kotelette gëtt de Käch vun engem Sankt Péitersbuerger Nobelrestaurant am Grand Hotel Europe zougeschriwwen. Dëse Restaurant huet vun 1910 bis kuerz virun der Oktoberrevolutioun 1917 existéiert an hat *Nei-Michailow-Kotletten* (russ. Ново-михайловские котлеты) um Menü, déi hiren Numm méiglecherweis vum Michael-Palast hier haten deen net wäit ewech stoung. Den haitegen Numm vum Plat huet sech eréischt no 1947 duerchgesat, wéi d'Kotletten an engem Kiewer Restaurant ënner dësem Numm ugebuede goufen. Mëttlerweil gehéiere Kiewer Kotletten zu der Standardoffer vu russesche Restauranten.

## Um Spaweck
* Geschicht an Originn vum Numm
Mutz vum Monomach

D**'Mutz vum Monomach** (russ. Шапка Мономаха - *Schapka Monomacha*) ass eent vun de Symboler vun der russescher Autokratie a gëtt momentan an der Schatzkummer vum Moskauer Kreml ausgestallt. Si war d'Kréinungsinsignie vun alle gekréinte Groussfierschte vu Moskau an Zare vum Dmitri Donskoi bis zum Péiter de Groussen.

D'Mutz vum Monomach ass eng Goldschmëttaarbecht aus dem 14. Joerhonnert, dekoréiert mat Edelsteng an engem Sam aus Zobelpelz. Si war warscheinlech e Kaddo vum Usbek Khan, engem Fierscht vun der Gëllener Hord, u säi Schwoer Iwan Kalita vu Moskau wärend der Tatarenherrschaft a Russland. Dem Boris Uspenski no war dës Tataremutz uganks e Symbol vun der Ënneruerdnung vu Moskau géinteniwwer dem Khan vun der Gëllener Hord. Am Laf vum 15. oder 16. Joerhonnert huet si e Kräiz op d'Spëtz kritt, fir ze symboliséieren datt d'Muecht vum Zar vu Gott kënnt.

Wärend der Herrschaft vum Iwan de Groussen ass zu Moskau den Usproch op d'Nofolleg vum Ostréimesche Keeserräich entstanen (Moskau als dat Drëtt Roum). An där Zäit koum d'Seechen op, d'Mutz wier e Kaddo vum byzantinesche Keeser Konstantin IX. u säin Enkel Wladimir Monomach, Uran vum uewe genannten Iwan III. Den Numm "Mutz vum Monomach" koum als éischt 1518 op.

Wéi den Iwan de Schreckleche sech selwer zum éischten Zar vu Russland gekréint huet, do huet en op Nofro vum polnesche Kinnek wat deen neien Titel heesche géif, erkläert, datt jiddwereen dee sech mat der Mutz vum Monomach kréint sech Zar nennen däerf, well d'Mutz och de Kaddo vun engem Zar war (d.&nbsp;h. vum Keeser Konstantin IX.), fir de Wladimir Monomach zu Kiew ze kréinen. Dat war awer e komplette Bluff, well a Wierklechkeet war de Wladimir Monomach eréischt zwee Joer al wéi de Konstantin IX. gestuerwen ass, an en huet och eréischt méi spéit den Troun vu Kiew g'ierft.

1721 huet de Péiter de Groussen den Titel vun engem Keeser ugeholl an d'Mutz vum Monomach mat der d'Zarekroun ersat.

D'Form vun der Mutz vum Monomach gouf vun de Groussfierschten an Zare duerno ëmmer erëm gebraucht. Déi Krounen déi duerno koume goufen am Laf vun der Zäit ëmmer méi mat Brillanten iwwerheeft an hu sou och deem an Deeler vu Russland verbreeter orientalescher Pruecht entsprach.

Et gëtt e russescht Spréchwuert: "Schwéier ass d'Mutz vum Monomach", dat ëmmer nach am Russeschen am Gebrauch ass. Mat deem Spréchwuert weist een dorop hin, datt een ze vill Verantwortung iwwerholl huet, datt ee sech iwwerschat huet.

Am Wope vu Smolensk iwwerhëlt dës Mutz, wéi och am Wope vum Kinnekräich Sibirien, d'Funktioun vun enger Wopekroun. Och d'Groussfierschtentum Kiew, Wladimir an d'Groussherzogtum Nowgorod weisen am Grousse Wope vum Russesche Räich dës Schëldbedeckung.

## Um Spaweck

* Mutz vum Monomach op edu.ru 
* Foto vun de Krounen an der Rüstkummer
Mutz vum Monomach (Kascht)

**Mutz vum Monomach** (op Russesch: *Шапка Мономаха*) ass e russesche Kascht a Form vun der traditioneller Kroun vun de Groussfürsten an den éischten Zaren. Déi Bezeechnung gëtt souwuel fir eng Fleesch-Mayonnaise-Zalot wéi och fir e Friichtekuch gebraucht.

## Zalot
D'Ingrediente ginn all kleng geschnidden oder gerappt. Da gi se a Loen opgekéipt, tëscht all Lo kënnt e bësse Mayonnaise:
#Gromperen
#rout Rommelen
#Muerten
#déck Nëss
#gekacht Schwéngefleesch
#Eegiel
#feste Kéis

De pelze Rank ronderëm d'Kroun besteet aus festem Kéis mat Mayonnaise, an driwwer Eewäiss mat décken Nëss.

Dekoréiert gëtt d'Kroun mat Granatäppel an Ierbessen, op d'Spëtzt kënnt eng hallef ausgehielegt Ënn mat weidere Granatäppel.

## Kuch
Beim Kuch gëtt et verschidde Rezepter, an der Haaptsaach muss eng Form vun enger Mutz vum Monomach dobäi entstoen.

Et gëtt Biscuitsdeeg gebak, deen dann entweeder mat Gebeess gerullt, oder gewierfelt a mat Kiischten (heiansdo och gedréchent Quetsche) gemëscht gëtt. Zesummegehale ginn d'Deegstécker entweeder duerch eng zéiflësseg Crème aus Ee, Zocker, Mëllech a Botter, oder duerch eng méi säfteg aus Sauerram a gezéckerter Kondensmëllech.

Dacks kënnt eng Schockelasglasur driwwer, mä virun allem muss eng Dekoratioun als Edelstengimitatioun dropkommen, Wisekréischelen eegne sech do am beschten.
Mutz vum Monomach (Homonymie)

De Begrëff **Mutz vum Monomach** bezeechent:

* d'Insignien an d'Kappbedeckung vun de russesche Groussfürsten an Zaren: Mutz vum Monomach,
* e Film vum sowjetesche Regisseur Iskander Chamrajew: Mutz vum Monomach (Film),
* ee vun deenen héchste vun de Kunlun Bierger: Mutz vum Monomach (Bierg),
* eng russesch Zalot an e Kuch an där Form: Mutz vum Monomach (Kascht).
Augusto Vera

Den **Augusto Vera**, gebuer de 4. Mee 1813 zu Amelia, a gestuerwen den 13. Juli 1885 zu San Giorgio a Cremano, war en italieenesche Philosoph.

Hien huet sech haaptsächlech als Iwwersetzer an Interpret vun der Philosophie vum Georg Wilhelm Friedrich Hegel ervirgedoen. Duerch d'Iwwersetzung vun den dräi Deeler vun der *Enzyklopedie vun de philosophesche Wëssenschaften* - *Logik* (1859), *Naturphilosophie* (1863-66), *Philosophie vum Geescht* (1867-69) - an de *Virliesungen iwwer d'Philosophie vun der Relioun* (1876-78) huet e wesentlech zu der Hegel-Receptioun a Frankräich an an Italie bäigedroen.

## Wierker
* *Introduction à la philosophie de Hegel* (1855)
* *An inquiry into speculative and experimental science* (1856)
* *Le Hégélianisme et la philosophie* (1861)
* *Problema dell'assoluto*, 4 Bände (1872-82)

## Literatur
* Karl Rosenkranz, *Hegel's Naturphilosophie und die Bearbeitung derselben durch den italienischen Philosophen Augusto Vera*, 1868, Nodrock 1979
Panna cotta

**Panna cotta** (ital. „gekacht Ram“) ass en norditalieeneschen Dessert aus Schmant, Zocker a Gelatine. Dacks gëtt Vanill derbäiginn.

Fir en ze maache gëtt Schmant mat Zocker (an enger Vanillsstaang) virsiichteg erhëtzt a bis zu enger Véierelsstonn lues gekacht. An déi Mass gëtt grad sou vill Gelatine drageréiert, fir datt d'Crème nom Ofkillen hir Form behält, awer net ze fest ass. Déi Mëschung gëtt a kleng Forme gegoss an, nodeems se steif gouf, op Dessertstellere gekippt.

Panna cotta gëtt meeschtens mat Friichtenzosen oder agemaachte Friichten zerwéiert.

## Um Spaweck
Bœuf Stroganoff

**Bœuf Stroganoff** (heiansdo och *Gowjadina Stroganov* genannt) ass e Ragoût, deen ursprénglech aus der russescher Kiche kënnt mä haut weltwäit verbreet ass. E besteet aus Filetsspëtze vum Rand, an enger Zooss aus Ënnen oder Schalotten, saurer Ram a Fleeschbritt.

## Preparatioun

Apaart beim Bœuf Stroganoff ass, datt d'Fleesch a reng Sträife geschnidden an da ganz kuerz ganz gliddeg gebrode gëtt, soudatt et just baussen duerch awer bannen nach roseg ass. Duerno rascht d'Fleesch bis bal ganz zum Schluss.

An d'Zooss kënne jee no Rezept nach déi eng oder aner Ingrediente kommen nieft deenen aus der uewegenannter Basislëscht: Champignonen, sauer Kornischongen, Rout Rommelen, ëmmer reng geschnidden, Moschter, Paprika, Estragon, Esseg oder Zitrounejus, a Sherry, Cognac oder wäisse Wäin.

Schliisslech ginn d'Fleeschsträifen ënner d'Zooss gemëscht a kuerz dodra gewiermt, mä op kee Fall ze laang well soss gi se haart.

Zerwéiere kann een dëse Fleeschplat zesumme mat Räis, Gromperen (meeschtens als Püree, mä heiansdo och gekacht oder als Fritten), oder Deegwueren.

## Originn vum Numm

Benannt ass en no der russescher Adelsfamill Stroganow. Op en awer wierklech vun engem Member vun där Famill oder sengem Kach erfonnt gouf oder just zougeschriwwe gouf ass net bekannt. Anekdotesch genannt ginn an deem Zesummenhank dacks de Pawel Stroganow (17. Jh.), de Grigorij Alexandrowitsch Stroganow (1774–1857), oder de Sergej Grigorjewitsch Stroganow (? - 1923).

## Um Spaweck
Vera (Familljennumm)

**Vera** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. dëse Persounen:
* Augusto Vera (1813–1885), italieenesche Philosoph
* Carolina Vera Squella (* 1973), chileenesch-däitsch Schauspillerin
* Enrique Vera (* 1979), paraguayesche Foussballspiller
* Eusebio Guilarte Vera (1805−1849) bolivianesche Politiker a President
* Juan Carlos Vera Plasencia (* 1961), peruanesche réim.-kath. Bëschof
* María Teresa Vera (1895-1965), kubanesch Sängerin
* Pedro de Vera (15. Joerhonnert), spueneschen Eruewerer
* Pedro José Vera (* 1984), spuenesche Vëloscoureur
* Peter Vera (* 1982), uruguayesche Foussballspiller
* Reynaldo Vera (* 1961), kubanesche Schachmeeschter
* Ricardo Vera (* 1962), uruguayesche Wäitleefer
* Saúl Vera (* 1959), venezuelanesche Mandolinespiller
* Yvonne Vera (1964–2005), simbabwesch Schrëftstellerin
David Alexandre Winter

Den **David Alexandre Winter**, gebuer de 4. Abrëll 1943 zu Amsterdam als **Leon Kleerekoper**, ass en hollännesche Sänger. Seng Lidder ware gewéinlech op Franséisch.

Hie war Member vun de Museksgruppen *Daddy's Act* an *Jumping Pop-In*. 1968 hat de Winter seng gréissten Hit mat *[[Oh Lady Mary]]*.

Hien huet Lëtzebuerg beim Eurovision Song Contest 1970 zu Amsterdam mam Lidd "Je suis tombé du ciel" vertrueden. Hie koum op déi 12. Plaz mat 0 Punkten.

De Sänger lieft a Frankräich. Hien ass de Papp vun der Schauspillerin a Musekerin Ophélie Winter a vum Museker Mickaël Winter.

## Discographie

### Albumen
* 1968: *Oh Lady Mary*
* 1969: *David Alexandre Winter chante Noël avec la Christmas Chorale*

### Singelen

* 1967: *Marian*
* 1968: *[[Oh Lady Mary]]*
* 1969: *Vole s'envole*
* 1969: *Maria*
* 1969: *À quel printemps viendras-tu ma belle?*
* 1970: *C'est good-bye*
* 1970: *Ohne dich wär' es halb so schön*
* 1970: *Plus jolie qu'une rose / Isabelle mon amour*
* 1970: *Chante Noël*
* 1970: *[[Je suis tombé du ciel]]*
* 1970: *Comme une mélodie d'été*
* 1970: *Plus jolie qu'une rose*
* 1971: *Bella Bella Donna*
* 1971: *Rien que nous* (mat der Seda Aznavour)
* 1972: *Bonne bonne chance / Viva la vie*
* 1972: *Baby Love*
* 1972: *Young Girl / She Makes My Day Began*
* 1973: *Sweet Angelica*
* 1973: *Laisse-moi le temps*
* 1974: *Defends l'amour*
* 1974: *Jolie Lady My Love*
* 1975: *S.O.S*
* 1976: *Redonne-moi la vie (There Goes My First Love)*
* 1980: *L'Ouragan dans tes yeux*
* 1980: *Je veux t'aimer encore*
* 1981: *Cherche une femme*
* 1985: *L'etoile du Berger*
* 1986: *Reviens*

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
* Discographie

__NOTOC__
Sophie Garel

D**'Sophie Garel**, gebuer den 22. Abrëll 1942 zu Oran (Algerien) als **Lucienne Garcia**, ass eng franséisch Sängerin, Radiosspeakerin a Fernseemoderatorin. Si huet hir Karriär 1960 ugefaangen.

Si huet Lëtzebuerg beim Eurovision Song Contest 1968 zu London zesumme mam Chris Baldo mam Lidd "Nous vivrons d'amour" vertrueden. Se koumen op déi 11. Plaz mat 5 Punkten.

## Um Spaweck
* Biographie (frans.)
Si la vie est cadeau

**Si la vie est cadeau** ass e Lidd vun der franséischer Sängerin Corinne Hermès, komponéiert vum Jean-Pierre Millers a getext vum Alain Garcia. Et war déi lëtzebuergesch Bedeelegung am Grand Prix Eurovision Song Contest 1983 zu München, gesongen op Franséisch. Et koum op déi 1. Plaz mat 142 Punkten.

## Kuckt och
* Eurovision Song Contest

## Um Spaweck
* Den Text vum Lidd
Messier 110

De **Messier 110** (och **[[New General Catalogue|NGC]] 205** genannt) ass eng elliptesch Galaxie mat de Moossen 18,6'&nbsp;×&nbsp;11,8' an der Visuell Magnitude vu +7,9&nbsp;mag am Stärebild Andromeda. Si ass e Begleeder vum Messier 31, dem Andromedaniwwel, a sou wéi dësen 2,2&nbsp;Millioune Liichtjoer vun eis ewech. De Messier 110 gëtt haut als sphäresch Zwerggalaxie klassifizéiert. Hir Mass gëtt op 3,6 bis 15&nbsp;Milliarde Sonnemasse geschat. Si huet en Halo aus aacht Kugelstärekéip.

Nieft dem Messier 32 ass de Messier 110 déi zweethellst Begleetgalaxie vum Andromedaniwwel a sou e Member vun der Lokaler Grupp.

## Entdeckung
De Messier 110 gouf den 10. August 1773 vum Charles Messier entdeckt, 1798 gouf eng Beschreiwung publizéiert an 1807 op enger Zeechnung vum „Groussen Andromeda Niwwel“ festgehalen. Aus onbekannte Grënn huet hien deen Objet awer ni a säi Katalog opgeholl. Offiziell gouf d'Galaxie eréischt vum Wëssenschaftshistoriker K. Glyn Jones am Joer 1966 an de Messier-Katalog opgeholl.

D'Caroline Herschel hat de Messier 110 onofhängeg vum Charles Messier de 27. August 1783 entdeckt – vum Wilhelm Herschel krut hien dunn d'Nummer **H 5.18**.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*   M110 bei SEDS
Gare Revin

D**'Gare vu Revin** ass eng Gare vun der SNCF zu Revin, op der Eisebunnsstreck Soissons-Givet, um PK 175.403 tëscht der Gare vun Anchamps an der Gare vu Fumay.

D'Gare ass fir de Fret-Service op, si huet e Gebai fir Passagéier, mat Guichet an Automate fir Billjeeën ze kafen. Se huet eng Salle d'attente a gedeckt Quaien. Se läit am Quartier *Bouverie* um Bord vun den Industrieterrainen.

Eng ronn 500 Meter südlech vun der Gare an Direktioun Anchamps läit den Tunnel vu Revin.
Nous vivrons d'amour

**Nous vivrons d'amour** ass e Lidd vum lëtzebuergesche Sänger Chris Baldo an der franséischer Sängerin Sophie Garel, komponéiert vum Carlos Leresche, mat engem Text vum Jacques Demarny. Et war déi lëtzebuergesch Bedeelegung am Grand Prix Eurovision Song Contest 1968 zu London, gesongen op Franséisch. Et koum op déi 11. Plaz mat 5 Punkten.

## Kuckt och
* Eurovision Song Contest
Boris Andrejewitsch Uspenski

De **Boris Andrejewitsch Uspenski** (Борис Андреевич Успенский), gebuer den 1. Mäerz 1937 zu Moskau, ass e russesche Philolog, Semiotiker a Mythograph.

Hie war Professer un der Moskauer Lomonossow-Universitéit, hat Gaaschtprofessuren an Éisträich souwéi an den USA, an hien ass Professer zu Neapel.

Den Uspenski ass den Auteur vu 400 Schrëften zu der theoreetescher Linguistik, der Geschicht vun der kiercheslawescher a russescher Sprooch, an der Kulturwëssenschaft. Doriwwer eraus zielt hien zesumme mam Juri Lotman zu deene bedeitendste Vertrieder vun der russescher Konscht- a Geschichtssemiotik.

Dem Boris Uspenski säi Brudder ass de Mathematiker Wladimir Uspenski.

## Literatur (Auswiel)
### Op Russesch
* Архаическая система церковнославянского произношения (Из истории литургического произношения в России), Moskau, 1968
* Из истории русских канонических имён (История ударения в канонических именах собственных в их отношении к русским литературным и разговорным формам), Moskau, 1969
* Филологические разыскания в области славянских древностей (Реликты язычества в восточнославянском культе Николая Мирликийского), Moskau, 1982
* Краткий очерк истории русского литературного языка, Moskau, 1994, [= Kuerzen Ofrëss vun der Geschicht vun der russescher Literatursprooch]
* Избранные труды, Moskau, 1994—1997, T. 1-3, [= Wierkauswiel]
* Семиотика искусства, Moskau, 1995, [= Semiotik vun der Konscht]
* Царь и патриарх, Moskau, 1998, [= Zar a Patriarch]
* Борис и Глеб: восприятие истории в Древней Руси, Moskau, 2000
* История русского литературного языка (XI—XVII вв.), Moskau, 2002, [= Geschicht vun der russescher Literatursprooch (16.-17. Jh.)]
* Крестное знамение и сакральное пространство, Moskau, 2004
* Этюды о русской истории", Sankt Péitersbuerg, 2002, [= Essayen zu der russescher Geschicht]
* Историко-филологические очерки, Moskau, 2004
* Крест и круг, Moskau, 2006
* Ego Loquens. Язык и коммуникационное пространство, Moskau, 2007

### Op Englesch
* *Linguistic Situation in Kievan Rus and Its Importance for the Study of the Russian Literary Language*
* *Philological Studies in the Sphere of Slavonic Antiquities*
* *The Principles of Structural Topology*
* *The Semiotics of the Russian Icon*, 1976

### Op Däitsch
* Uspenskij, Boris A.: *Poetik der Komposition. Struktur des künstlerischen Textes und Typologie der Kompositionsform,* Frankfurt am Main, 1975

### Op Franséisch
* Texter ausgewielt a presentéiert a Kollaboratioun mam Y. Lotman, École de Tartu, *Travaux sur les systèmes de signes: école de Tartu*, iwwersat vum Anne Zouboff, Bréissel & Paräis, Éditions Complexe & Presses universitaires de France, 1976
* mam Y. Lotman, *Sémiotique de la culture russe: études sur l'histoire*, iwwersat vum Françoise Lhoest, Lausanne, L'Âge d'homme, 1990
Hierk am Pelzmantel

**Hierk am Pelzmantel** (russ. сельдь под шубой, och селёдка под шубой, kuerz шуба) ass eng russesch Schichtzalot op Basis vun Hierken a Geméis, déi ganz populär ass an de Länner vun der fréierer Sowjetunioun an traditionell op Neijoerschdag, Chrëschtdag a bei anere Feierlechkeeten als Entrée zerwéiert gëtt.

## Zesummesetzung

All d'Ingrediente gi kleng geschnidden oder geraspelt, an da Schicht fir Schicht opgebaut, mat praktesch tëscht all Schicht e bësse Mayonnaise.

Als Fong komme gekacht Gromperen, dann d'Hierken, Ënnen, Muerten, a ganz uewe rout Rommelen, déi der Zalot hir charakteristesch Faarf ginn.

Jee no Rezept sinn et d'Hierken déi op de Fong kommen, verschiddener maachen och Äppel dran, an als Dekoratioun iwwer d'Rommele kann een entweeder weider Mayonnaise oder haart gekacht Eeër (Dueder an/oder dat Wäisst vum Ee) ginn.

## Um Spaweck
* Rezept op Englesch
* Rezept op Russesch
Messier 99

De **Messier 99** (och NGC 4254 genannt) ass eng +9,7&nbsp;mag hell Spiralgalaxie mat enger Flächenausdeenung vu 5,4'&nbsp;×&nbsp;4,7' am Stärebild Coma Berenices.

Den M99 gouf de 15. Mäerz 1781 zesumme mat den Nopeschspiralgalaxien M98 an M100 vum Pierre Méchain entdeckt. Si war no der *Whirlpool-Galaxie* M51 déi zweet Galaxie, bei där eng Spiralstruktur entdeckt gouf, an zwar vum Lord Rosse am Joer 1846. Säi Kommentar zu senger Entdeckung::

:*„Spirale mat engem helle Stär driwwer; En dënnen Deel vum Niwwel geet iwwer dëse Stär eraus. Haaptspiral läit ënnen an dréint no riets.“*

Den M99 ass eng Galaxie vum Hubble-Typ Sc, déi mer bal frontal gesinn. Korjéis un der Gestalt vun der Galaxie ass awer hire *verrutschte* Kär, deen um Bild däitlech nërdlech vum Zentrum läit. D'Galaxie läit um nërdleche Rand vum Virgo-Galaxiëkoup an der Géigend vun der Spiralgalaxie M98. Et gëtt ugeholl, datt de *verrutschte Kär* an déi béid Galaxien déi no beiennee leien, keen Zoufall sinn, mä datt se sech bei engem Laanschtfluch an der Vergaangenheet géigesäiteg gehënnert hunn. Dës Spekulatioun gëtt zousätzlech duerch d'Tatsaach vergréissert, datt béid Galaxien entgéintgesat an zugläich héich Pekuliarvitessen hunn.

## VirgoHI21
Ënnersich vun engem Team vum Pierre-Alain Duc am Joer 2007 hunn erginn, datt d'Galaxie M98 (NGC 4192) net nëmme fir d'Deformatioun vum M99 verantwortlech ass, mä och fir déi als Prototyp vun Donkele Galaxië gefouert Struktur VirgoHI21 http://www.raumfahrer.net/news/astronomie/25022005001750.shtml. No den Ënnersich war den M98 viru 750 Millioune Joer mat enger Relativvitess vun 1.125&nbsp;km/s no laanscht den M99 geflunn, an huet deem dobäi vill Waasserstoff entzunn, deen elo seng d'Struktur bilt.

## Kuckt och
 
* Donkel Galaxie

## Um Spaweck

* M99 bei SEDS
* Tidal Debris posing as Dark Galaxies
* A multi-beam HI survey of the Virgo Cluster - two isolated Hi clouds ?
* Éischt donkel Galaxie fonnt ?
* SEDS
Russesch Kichen

D**'Russesch Kichen** zeechent sech duerch hir grouss Diversitéit aus, déi op déi immens grouss territorial Fläch vum Land an dem Mosaik vun de Kulturen aus där et zesummegesat ass zeréckgeet.

Si huet hiren Urspronk am Bauerekascht, deen am raue Klima dacks op Gromperen, Gefligel, Fësch, Champignonen, Bieren an Hunneg ugewise war. Käre bilden d'Grondlag vun enger Hellewull Brout, Paangecher (Bliny, Oladji), Deegposchen (Piroggen, Pelmeni, Tschebureki) a Gedrénks (Wodka, Béier). Zoppen an Ragouten sinn op déi saisonal disponibel Produiten opgebaut. Dësen einfache Kascht blouf fir déi grouss Majoritéit vun de Russen d'Haaptnierung bis wäit an d'20. Joerhonnert eran.

Den Adel an déi besser gestallte Leit dogéint hunn zanter dem 16-18. Joerhonnert versicht, méi raffinéierte Kascht a Kachtechniken ze kreéieren, dacks mat Hëllef vun deene beschte franséischen an éisträichesche Käch déi se an hiren Déngscht geruff hunn.

Eenzel Platen a Produite vun der russescher Kiche si weltbekannt, wéi zum Beispill Kaviar, Essegkornischongen, Wodka, Bœuf Stroganoff an Orloffbrot. Aner traditionell Platen sinn dogéint just an anere Staate vun der fréierer Sowjetunioun present, mä am Westen éischter seelen ze fannen, ausser a russesche Restauranten déi nom Fall vum Eisene Rideau opkoumen.

## Sakuski
E festlecht Iesse fänkt a Russland ëmmer mat kalen Entréeën un, Sakuski genannt, déi dacks aus Mayonnaise-Zalote bestinn:
* Olivierzalot, mat Lyoner an Ierbessen
* Hierk am Pelzmantel, mat Hierken a roude Rommelen
* Mimosa, mat Thon oder Liewer vum Stackfësch
* Mutz vum Monomach, mat Schwéngefleesch

## Zoppen
* Schtschi, mat Kabes
* Rassolnik, mat Essegkornischongen
* Soljanka, mat Kabes an Essegkornischongen
* Okroschka, mat Kwas
* Ucha, kloer Fëschzopp

## Haaptplaten
* Pelmeni, mat Fleesch gefëllt Deegposchen
* Gretschnewaja Kascha, Heedekar
* Perlowaja Kascha, Pärelgeescht
* Skobljanka, Fleesch mat Pilzen

## Desserten
* Napoleon, séisse Millefeuille
* Medowik, Hunnegkuch
* Mutz vum Monomach, Biscuitskuch mat Crème a Friichten
* Monastyrskaja isba, dräieckege Kuch mat Friichten an Deegrullen
* Kulitsch, Ouschterbrioche

## Gedrénks
Gedronk gëtt absënns gréngen a schwaarzen Téi. Ganz beléift sinn och Kompot a Kwas. Beim alkoholesche Gedrénks fanne Béier (Baltika, Stary melnik, Jiguljowskoje, etc.), Wodka a Medowucha groussen Zousproch.

## Um Spaweck
Faux (Baach)

D**'Faux** och dacks *Fau* oder *Ruisseau de Faux* genannt ass eng franséisch Baach am Grand Est an den Ardennen.

D'Faux huet hir Quell ëstlech vu Les Mazures op enger Héicht vun 380 Meter. Vun do leeft se ënner dem Numm *Passée de Mézières* e Stéck no Westen, bis op d'Héicht vu Les Mazures, wou se dann no Süden dréint. Mam Richtungswiessel ännert se och den Numm a *Ruisseau de la Grande Terre* dee se bis zu hirem Alaf an de *[[Lac des Vieilles Forges]]* westlech vu Sécheval behält.

Aus dësem Séi, deen eng grouss Fräizäitzon mat Camping huet, an anengems als Noutreserve fir d'Pompelspäicherwierk Saint-Nicolas bei Revin déngt, leeft se dann ass *Ruisseau de la Faux* eraus. Gläichtzäiteg huet se och hire Laf no Norden orientéiert. Op hirem Wee duerch e schmuelen Dall fiddert se ënnerwee nach d'Fëschweieren um Lieu-dit *Neuve Forge* éier se dann an den ënneschte Baseng, de *Bassin de Whitaker*, vum Pompelspäicherwierk leeft, wou se nieft dem Ruisseau des Moulins, deen eigentlech eng vun hiren Niewebaachen ass, den Haaptwaasserliwwerant ass.

Duerno sinn et nach ronn 1.500 Meter bis op Saint-Nicolas wou se dann op der Héicht vum Nolewier an d'Meuse leeft.

De Baseng vun der Faux läit an engem Gebitt mat héijen Nidderschléi, wat mat sech bréngt datt s'en Offlosswäert vu 579&nbsp;mm huet wat däitlech iwwer der Moyenne vu ganz Frankräich läit.

**Niewebaachen:**
*Ruisseau d'Herbiaux
*Ruisseau du Cuviseau
*Ruisseau le Noir
*Ruisseau le Galop
*Ruisseau Marie
*Ruisseau des Moulins

Op hirem Wee vun der Quell bis bei d'Meuse leeft d'Faux duerch siwe Gemenge vum Departement Ardennes an zwar: Bourg-Fidèle, Sécheval, Renwez, Revin, Rocroi, Les Mazures an Harcy.
Toshirō Mifune

Den **Toshirō Mifune** (jap. 三船 敏郎 Mifune Toshiro), gebuer den 1. Abrëll 1920 zu Qingdao a China, a gestuerwen de 24. Dezember 1997 zu Mitaka (Tokio), war e japanesche Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
* 1948: L'Ange ivre (*Yoidore tenshi*)
* 1948: Le Duel silencieux (*Shizukanaru Ketto*)
* 1949: En Hond ouni Meeschter (*Nora inu*)
* 1950: De Skandal (*Shubun*)
* 1950: Rashomon - D'Rasho-Paart (*Rashōmon*)
* 1951: Den Idiot (*Hakuchi*)
* 1952: (*Saikaku Ichidai Onna*)
* 1954: Déi siwe Samurai (*Shichinin no samurai*)
* 1954-56: Samurai-Trilogie
** Samurai (*Miyamoto Musashi*)
** Miyamoto Musashi: Ichijōji no kettō
** Miyamoto Musashi: Kettō Ganryū-jima
* 1955: Vivre dans la peur (*Ikimono no kiroku*)
* 1957: Le Château de l'araignée (*Kumonosu-jō*)
* 1957: Les Bas-Fonds (*Donzoko*)
* 1958: (*Muhōmatsu no Isshō*)
* 1958: La Forteresse cachée (*Kakushi toride no san akunin*)
* 1960: Les Salauds dorment en paix (*Warui yatsu hodo yoku nemuru*)
* 1961: Yojimbo (*Yōjimbō*)
* 1962: Sanjuro (*Tsubaki Sanjūrō*)
* 1963: Entre le ciel et l'enfer (*Tengoku to jigoku*)
* 1965: Barberousse (*Akahige*)
* 1965: *Samurai*
* 1966: *Dai-bosatsu tōge*
* 1966: Grand Prix
* 1967: (*Jōi-uchi: Hairyō tsuma shimatsu*)
* 1968: (*Hell in the Pacific*)
* 1969: (*Fūrin kazan*)
* 1969: (*Great Battle of the Japan Sea*/*Port Arthur - Die Schlacht im Chinesischen Meer*)
* 1970: (*Zatōichi to Yōjimbō*)
* 1971: (*Soleil rouge*)
* 1974: (*Paper Tiger*)
* 1976: (*Midway*)
* 1978: (*Yagyū ichizoku no imbō*)
* 1979: [ (*Winter Kills*)
* 1979: 1941 (*1941*)
* 1980: Inchon (*Inchon*)
* 1980: Shogun (Fernseeserie)
* 1982: (*The Challenge*)
* 1987: (*Taketori monogatari*)
* 1990: (*Sen no Rikyū*)
* 1991: (*Kabuto*)
* 1992: (*Shadow of the Wolf*)
* 1994: (*Picture Bride*)

## Um Spaweck

* Biographie, FAQ und Link-Sammlung (Englisch)
* Deutsche Zusammenfassung seiner Biographie
Messier 80

De Kugelstärekoup **Messier 80** steet am Stärebild Scorpius. Seng Nummer am NGC-Katalog ass 6093.
En ass relativ liicht um Himmel ze fannen, well en net wäit vum helle Stär Antares (α&nbsp;Scorpii) an dem δ&nbsp;Scorpii steet.

## Entdeckung
Den M&nbsp;80 gouf 1781 vum Pierre Méchain entdeckt. Am selwechte Joer hat och de Charles Messier de Stärekoup observéiert.

## Ausgesinn
Den M 80 ass e liichtschwaachen a klenge Kugelstärekoup am Messierkatalog.
Mat engem Teleskop vu 4&nbsp;cm Ëffnung un, kann de Randberäich an Eenzelstären opgeléist ginn.

## Fuerschung
Den 21. Mee 1860 war eng Nova am Kugelstärekoup M80 ze gesinn, déi den Numm T Scorpii krut. D'Nova hat op dësem Dag eng Hellegkeet vu 7,0 mag a war domat däitlech méi hell wéi de ganze Stärekoup. De 16. Juni war d'Hellegkeet vun der Nova schonn op 10,5&nbsp;mag erofgefall.

## Um Spaweck
Messier 73

De **Messier 73** (och **NGC 6994** genannt) ass eng +9,0&nbsp;mag hell, zoufälleg Usammlung vu Stären, déi e Stäremuster bilden. De Messier 73 huet eng Wénkelausdehnung vun 2,8' am Stärebild Aquarius.

Laang Zäit war net gekläert, ob et sech beim Messier&nbsp;73 ëm e "richtegen" oppene Stärekoup géif handelen, also ëm eng Grupp vu physikalesch gebonnene Stären, oder nëmmen ëm en zoufällegt Muster. Duerch Miessunge konnten Eegebeweegungen a Radialvitessen nogewise ginn. Et handelt sech beim Messier&nbsp;73 weeder ëm en oppene Stärekoup nach ëm den Iwwerrescht vu sou engem Koup, mä ëm eng zoufälleg Fluktuatioun vu Stärendicht op där Siichtlinn.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Sakuski

Als **Sakuski** (закуски) bezeechent een op Russesch kal Hors-d'œuvren, Snacken, an Amuse-bouchen, déi virun enger Molzecht zerwéiert ginn. Dacks gi se am Stil vun engem Buffet presentéiert, mat Charcuterie, Fësch (absënns Hierken), agemaachtem Geméis (Essegkornischongen, Sauermous, Rout Rommelen, Auberginen), Schnittercher (och mat Kaviar), Piroggen oder Mayonnaise-Zaloten.

Sakuski hunn e grousse Stellewäert an der russescher an an der armeenescher Kichen, absënns bei Receptiounen, wou se da gemenkerhand an engem anere Raum wéi deem vun der Molzecht zerwéiert ginn.

A Restaurante fënnt een och alt emol eng waarm Entrée: eng mat Kéis iwwerbake Champignons-Julienne.
Donkel Galaxie

Eng **Donkel Galaxie** ass eng Galaxie, där hir Mass zu engem Groussdeel aus net selwerliichtender Matière besteet a sou nëmme ganz wéineg bis guer keng Stären huet. Dofir och den Nummzousaz "Donkel".

D'Galaxie kéint Gas, kosmesche Stëbs an donkel Matière enthalen. Bei villen Objete gëtt ugeholl, si wieren eng donkel Galaxie, bei en ettleche gouf dat awer spéider widerluecht.

## Kandidaten
### HE0450-2958

HE0450-2958 ass en ongewéinleche Quasar, bei deem keng Galaxie roderëm konnt festgestallt ginn. Et gëtt ugeholl, datt et sech dobäi ëm eng Donkel Galaxie handele kéint, an där e Quasar aktiv gouf.

### HVC 127-41-330
HVC 127-41-330 ass eng Héichgeschwënnegkeetswollek ëm den M31 an den M33.

### VIRGOHI21
De VIRGOHI21 gouf am Februar 2005 entdeckt. E gouf fonnt, wéi no Radiowelle gesicht gouf, déi duerch Waasserstoff verursaacht gi waren.

Kierzlech gouf gewisen, datt Donkel Galaxië Stären enthalen. Dofir gëtt d'Galaxie nëmmen duerch sougenannt Donkel Matière zesummegehalen. Bis haut gouf keng Donkel Galaxie mat engem Schwaarze Lach am Zentrum entdeckt.

## Kuckt och
Messier 34

De **Messier 34** (och **NGC 1039** genannt) ass e ganz klengen oppene Stärekoup mat enger Ofmiessung vu 35' an enger Magnitude vu +5,2&nbsp;mag am Stärebild Perseus. Well en nëmme ronn 100 Stären huet an eng Gréisst vu 35 × 35 Bouminutten, ass dëse Stärekoup relativ onopfälleg.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* DSS Images for NGC 1000 trough NGC 1099
* SEDS
Je suis tombé du ciel

**Je suis tombé du ciel** ass e Lidd vum hollännesche Sänger David Alexandre Winter. Et war déi lëtzebuergesch Bedeelegung am Grand Prix Eurovision Song Contest 1970, gesongen op Franséisch. Et koum op déi 12. Plaz mat 0 Punkten.

## Kuckt och
* Eurovision Song Contest

## Um Spaweck
* Den Text vum Lidd op The Diggiloo Thrush
* D'Lidd op You Tube
Europäesche Raumfluchkontrollzentrum

Den **Europäesche Raumfluchkontrollzentrum** (Kierzel **ESOC** fir englesch *European Space Operations Centre*) ass ee vun den Operatiounszentre vun der Europäescher Weltraumorganisatioun (ESA) mat Haaptsëtz zu Darmstadt. E gouf den 8. September 1967 vum deemolegen däitsche Fuerschungsminister Gerhard Stoltenberg offiziell opgemaach.

Den ESOC ass de Missiounskontrollzentrum fir déi meescht Weltraumprojete vun der ESA. E betreit normalerweis knapps eng Doze Konzepter gläichzäiteg iwwer e weltwäit Netz vu Bunnverfollgungsstatiounen, zu deenen och d'Deep Space Network vun der NASA gehéiert.

Wärend dem Plange vum Projet hat d'ESOC gëeegent Fluch- an Ëmlafbunnen a Buedemverbindunge virgeschloen. Och d'Geforen duerch Weltraumschrott gi vun der ESOC iwwerwaacht.

Ënner dem Numm ESTRACK bedreift ESOC e weltwäit Netz vu Buedemstatioune mat Antennen zu Cebreros (Spuenien), Villafranca del Castillo (Spuenien), Maspalomas (Gran Canaria, Spuenien), Kiruna (Schweden), Kourou (Franséisch Guayana), Malindi (Kenia), New Norcia (Australien), Perth (Australien), Redu (Belsch) a Spitzbergen (Norwegen).

D'Bedeitung vum Zentrum hat am Laf vum leschte Joerzéngt mat ëmmer méi europäesche Raumfaartmissiounen zougeholl. Déi ëmfaassen ë.&nbsp;a. planetar Missiounen, Astronomie / Weltraumteleskopen, Äerd- an Ëmweltobservatiounen souwéi Hëllefsaarbechte bei bemannter Raumfaart an Navigatioun. Zu den aktuelle wichtege Missiounen, déi iwwer d'ESOC koordinéiert ginn, gehéieren XMM-Newton, Integral, Cluster II, Envisat, Mars Express, Venus Express, Rosetta souwéi den Herschel- a Planckteleskop.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  ESOC-Websäit
*  Iwwerbléck
*  Kontrollraum vun der ESOC zu Darmstadt
Magellan (Sond)

**Magellan** war eng US-amerikanesch Raumsond, déi tëscht 1989 an 1994 aktiv war an als Orbiter d'Venus erfuerscht hat.

## Missioun

Fichier:VOIR.jpg|Sou sollt VOIR ausgesinn

Ënner dem Numm *Venus Orbiting Imaging Radar* (VOIR) a *Venus Radar Mapper* (VRM) haten an de 70er an 80er Jore schonn Iwwerleeungen zu enger detailléierter Kartéierung vun der Venus mat Hëllef vu Radar ugefaangen, déi awer vun der US-Regierung als ze deier ofgeleent gouf. Ënner dem Numm Magellan, genannt nom portugiseschen Entdecker vum 16. Joerhonnert (éischt Weltëmsegelung) gouf schliisslech eng méi bëlleg Missioun geplangt, bei där d'Sond nëmmen d'Radarinstrument Synthetic Aperture Radar (SAR) gedroen huet. Technesch gesi war d'Sond e Sammelsurium vu Reserve- an Ersatzdeeler vu Missioune virdrun.

Radarkartéierunge vun der Venus ware bis elo:
* *[[Venera-Missioun|Venera]] 9* an *10* (UdSSR) 1975 nëmmen en Test.
* *[[Pioneer-Venus]] 1* (USA) 1978 mat enger Opléisung vun duerchschnëttlech 20.000 Meter pro Pixel (Bildpunkt).
* *[[Venera-Missioun|Venera]] 15* an *16* (UdSSR) 1983 mat enger Opléisung vun duerchschnëttlech 1.500 Meter pro Pixel.
Deemgéintiwwer hat de *Magellan* eng Opléisung vun duerchschnëttlech 100 Meter pro Pixel, dat ass eng Erhéijung ëm de Faktor 200 géintiwwer *Pioneer-Venus 1* an ëmmerhin ëm de Faktor 15 géintiwwer *Venera 15* an *Venera 16*.

## Opbau
D*Magellan*-Sond war en dräiachsestabiliséierte Raumfluchkierper. Souwuel d'Haaptstruktur (Bus) wéi och d'Haaptantenn waren aus Reschter vum Voyager-Programm zesummegebaut. D'Parabolantenn hat als Antenn fir d'SAR wéi och als Kommunikatiounsantenn gedéngt. Nieft der Haaptantenn war och eng Hornantenn vum Altimeter. D*'Magellan*-Sond hat aacht kleng Dreifwierker fir d'Korrektur vun der Ëmlafbunn. Den Aschoss an d'Venus-Ëmlafbunn war duerch en ofwerfbare Star-48-Rakéitemotor erfollegt. D'Energieversuergung vun der Sond war duerch zwee schwenkbar Solarzellenausleeër erfollegt. D'Solarzelle ware schonn nom Verloosse vun der Äerdëmlafbunn aauserneegefaalt ginn.

## Verlaf
* *Magellan* war de 4. Mee 1989 vu Bord vum Space Shuttle Atlantis mat Hëllef vun enger IUS-Rakéitestuf gestart.
* D'Sond war den 10. August 1990 an en Orbit ëm d'Venus ageschwenkt.
* D'Radarkartéierung hat vun 1990 bis 1992 gedauert.
* Am Joer 1993 gouf mat *Magellan* de sougenannten Aerobrakingmanöver getest.
* *Magellan* ass den 12. Oktober 1994 an der Venusatmosphär vergloust.

## Resultat
Der *Magellan*-Sond ass déi aktuell Venuskaart ze verdanken. Am Total goufe ronn 98 % vun der Uewerfläch vun 89° Nord bis 89° Süd erfaasst. D'Bild vun der Venus op dëser Säit gouf aus de Radardate vum *Magellan* opgestallt.

## Kuckt och

* Ferdinand Magellan
* Lëscht vun onbemannte Raumfaartmissiounen

## Um Spaweck

*  Die Magellan Raumsonde
*  Historische Homepage von Magellan beim JPL
*  The Magellan Venus Explorer's Guide - Sehr ausführliche Missionsbeschreibung
*  Internet Archive: ''Frederick Suppe: Venus Alive!'' Entstehungsgeschichte der Magellansonde respektiv des VOIR-Projekts (PDF-Datei; 2,47 MB)
*  Internet Archive: ''Frederick Suppe: Venus Alive!'' Die Magellansonde erforscht die Venus (PDF-Datei; 3,1 MB)
Gordon Braun

De **Gordon Braun**, gebuer de 25. Juli 1977 zu Metz, ass e lëtzebuergesche Geschäftsmann a fréiere Foussballspiller.

Tëscht dem 31. Mee 1998 am 13. Oktober 2004 huet de Gordon Braun 35-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 1 Gol geschoss.
Greef

E **Greef** ass eng Zort Gafel mat Zénken déi zimmlech no beienee stinn. E Greef gëtt benotzt fir lassent Material, wéi zum Beispill Blieder, Steng, Schlaken oder Kuelen a Kock opzehiewen an ze deplacéieren.

## Beschreiwung
E Greef gesäit aus wéi eng iwwerdimensional Forschett. Säi Still ass meeschtens aus Holz, mä an anere Kulturen kann en och aus anerem Material (zum Beispill Bambus) bestoen. D'Zacke ware fréier och aus Holz, hautdesdaags si s'aus Eisen. Wann de Greef dofir benotzt gëtt fir Mëscht opzehiewen huet e véier bis fënnef Zénken a méi e kuerzen an décke Still, fir och méi schwéier Chargë kënnen ze hiewen.

## De Greef als Waff
De Greef ass heiansdo vun aarme Leit als Waff benotzt ginn, wa si sech keng méi deier Waffe konnte leeschten. Dat war ënner anerem 1798 am Klëppelkrich de Fall.
## Attribut vum Däiwel

Den Däiwel gëtt net nëmme gär mat Haren a gespléckte Féiss duergestallt, mä och mat engem Greef deen hie benotzt fir déi aarme Sënner ze pisaken.

## Kuckt och
* Schlakegreef
## Um Spaweck
Nationalstrooss 30 (Belsch)

D**'Nationalstrooss 30** ass eng belsch Nationalstrooss an de Provënze Léck a Lëtzebuerg déi 120 Kilometer laang ass.

Se huet hiren Ufank zu Léck am Quartier *Vennes* wou se Uschloss un d'N 90 huet a féiert vun do no Süde bis op Baaschtnech duerch oder laanscht d'Uertschaften Grivegnée, Chênée, Embourg, Beaufays, Sprimont, Aywaille, Werbomont, Manhay, Baraque de Fraiture, Houffalize an Noville.

Zu Baaschtnech leeft se queesch duerch d'Uertschaft wou se Uschloss un d'N 84, d'N 85, d'N 834 an d'N 874 huet, éier se ronn 2 Kilometer südlech vu Baaschtnech op N 4 an Direktion Arel stéisst.
Grivegnée

**Grivegnée** ass eng fréier wallounesch Gemeng, mat ongeféir 20.000 Awunner, déi 1977 mat der Stad Léck fusionéiert huet. Zanterhier ass et, am Kader vun enger Gemengefusioun, en Deel vun der Stad Léck.

Grivegnée ass de Quartier mat der héchster Bevëlkerungsdicht vu Léck.

Grivegnée läit op der rietser Säit vun der Meuse an engem Hank dee sech westlech vun der Chartreuse, bis erop un d'Gemengegrenz vu Beyne-Heusay a Jupille zitt, am Norde fléisst d'Ourthe.

## Kuckeswäertes
* D'Kierch Saint-Lambert vu Grivegnée

## Um Spaweck

*Websäit vu Grivegnée
Schnappschoss

* Haut meeschtens d'Produkt vun der Schnappschossfotografie.
* Verschidde Bedeitungen an der Informatiounstechnologie, kuckt 
** Schnappschoss (Informatiounstechnik)
** Schnappschossalgorithmus
NGC 2420

Den **NGC 2420** ass en oppene Stärekoup am Stärebild Gemini. Den NGC&nbsp;2420 huet e Wénkelduerchmiesser vu 6 Bouminutten an eng visuell Magnitude vu +8,3&nbsp;mag. De Stärekoup gouf am Joer 1783 vum Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Artikel vum NOAO zum NGC 2420
NGC 2482

Den **NGC 2482** ass en Oppene Stärekoup am Stärebild Puppis. Hien huet eng Wénkelausdehnung vu 10,0' an eng visuell Magnitude vu 7,3&nbsp;mag. E gouf den 20. November 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och
NGC 2484

Den **NGC 2484** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Lynx. Si huet eng Wénkelausdeenung vu 9,0' an eng visuell Magnitude vun 13,3&nbsp;mag. Se gouf den 21. Januar 1885 vum Édouard Jean-Marie Stephan entdeckt.

## Kuckt och