open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Palomar 3

De **Palomar 3** (*Pal 3*) ass e Kugelstärekoup am Stärebild Sextans, dee ronn 300.000 Liichtjoer vun eis ewech läit. De Kugelstärekoup ass um baussenzegen Deel vum Halo vun der Mëllechstrooss. Palomar&nbsp;3 ass ee vu 15 Kugelstärekéip, déi op Fotoen aus den 1950er Jore vun der Himmelsduerchmusterung Palomar Observatory Sky Survey fonnt goufen.
 
De Palomar&nbsp;3 gouf vum Albert George Wilson an dem Walter Baade am Joer 1952 entdeckt.

## Kuckt och
Ich suche Dich

**Ich suche Dich** ass en däitsche Film vum O. W. Fischer aus dem Joer 1956 nom Theaterstéck *Jupiter Laughs* vum A. J. Cronin.
 
## Ëm wat geet et am Film?
E Melodrama dat am Dokteschmilieu an engem Sanatorium an Däitschland spillt.

## Um Spaweck
Elfriede Brüning

D**'Elfriede Brüning** (Pseudonym: **Elke Klent**), gebuer den 8. November 1910 zu Berlin an och do de 5. August 2014 gestuerwen, war eng däitsch Schrëftstellerin.

Si huet an den 1920er Joren ugefaangen an diversen Zeitunge wéi dem *[[Berliner Tageblatt]]*, dem *[[Berliner Börsen-Courier]]* an der *[[Vossische Zeitung]]* Feuilletonen ze publizéieren. 1930 gouf se Member vun der KPD a gouf Mataarbechterin vu verschiddene kommunisteschen Zeitungen. 1932 gouf se Member vum Bund proletarisch-revolutionärer Schriftsteller (BPRS). Hiren éischte Roman konnt, nodeems d'Nationalsozialisten 1933 un d'Muecht koumen, net méi publizéiert ginn; e koum eréischt 1970 ënner dem Titel *Kleine Leute* eraus. D'Brüning huet bis 1945 offiziell just nach Ënnerhalungsliteratur geschriwwen, wéi z.&nbsp;B. de Roman *Und außerdem ist Sommer*, deen 1934 mat Succès erauskoum.

Déi éischt Jore vum Drëtte Räich huet si an der kommunistescher Resistenz matgemaach an ënner dem Pseudonym Elke Klent fir d*'Neue Deutsche Blätter*, eng Exilzäitschrëft déi zu Prag erauskoum, geschriwwen. 1935 gouf se verhaft a koum eréischt 1937 nees fräi, well d'Gestapo hir näischt noweise konnt. 1936 koum hire Roman *Junges Herz muß wandern*, dee s'am Prisong geschriwwen hat, eraus. 1937 huet d'Elfriede Brüning de Schrëftsteller a Verlagsdirekter Joachim Barckhausen bestuet. Bis 1947, wéi se gescheet goufen, krut si eng Duechter, d'Christiane Barckhausen, déi méi spéit och Schrëftstellerin gouf. D'Elfriede Brüning huet fir eng Filmfirma geschafft an zesumme mat hirem Mann d'Dréibuch fir de Film *[[Semmelweis – Retter der Mütter]]* geschriwwen, deen nom Krich gedréit gouf. Déi Zäit vum Krich war si bei de Schwéierelteren um Land.

D'Elfriede Brüning ass 1946 op Berlin hannescht gaangen. Si gouf nees Member an der KPD an huet vun 1949 u fir Zeitungen an Zäitschrëften aus der DDR geschafft. Zanter 1950 huet si als fräi Schrëftstellerin zu Berlin gelieft. Si war Auteur vu Romaner, Erzielungen, Reportagen an Dréibicher fir d'Televisioun. Hir Romaner, déi an der DDR vill a gär gelies goufen an déi dacks autobiographesch Elementer haten, behandele meeschtens d'Schicksaler vu Fraen an d'Resistenz géint den Nationalsozialismus am Drëtte Räich.

## Wierker

## Literatur
* *Brüning, Elfriede*. In: Inge Diersen, et al: * Lexikon sozialistischer Schriftsteller deutscher Literatur*. Bibliographisches Institut, Leipzig 1964, S.&nbsp;128–129 (mat Bibliographie).
* Eleonore Sent (Hrsg.): *Elfriede Brüning. Ich mußte einfach schreiben, unbedingt. Briefwechsel mit Zeitgenossen 1930–2007*. Klartext, Essen 2008, ISBN 978-3-89861-846-5.

## Um Spaweck

* Homepage vun der Elfriede Brüning
* ''Elfriede Brüning wird 100 Jahre alt''. In: *[[B.Z.]]*, 6. November 2010.
* ''103. Geburtstag: Mein Held hält mich jung''. In: *[[B.Z.]]*, 7. November 2013.
* Karlen Vesper: ''Und außerdem ist Sommer... Zum Tod der Schriftstellerin Elfriede Brüning. Mehr als ein Jahrhundertleben - ein gelebtes Geschichtsbuch''
Palomar 4

De **Palomar 4** (kuerz: **Pal 4**) ass e Kugelstärekoup am Stärebild Ursa Major.

De Pal 4 gouf am Joer 1949 vum Edwin Hubble entdeckt an e Joer méi spéit vum Albert George Wilson nach eng Kéier opfonnt.

Am Ufank gouf de Pal 4 zäitweis als Zwerggalaxie notéiert. Spéider gouf awer festgestallt, datt et sech ëm e Kugelstärekoup handelt. Déi hellst Eenzelstären hunn eng visuell Magnitude vun 18&nbsp;mag.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SEDS
Palomar 12

De **Palomar 12** (kuerz: **Pal 12**) ass e Kugelstärekoup am Stärebild Capricornus.

Hie gouf am Joer 1953 vum Robert G. Harrington a Fritz Zwicky entdeckt. No der Klassifikatioun vum Pal 12 als Kugelstärekoup hat den Zwicky gemengt, de Pal 12 wier eng Zwerggalaxie an der Lokaler Grupp. Spéider Observatiounen hunn awer déi éischt Klassifizéierung bestätegt.

## Um Spaweck
* SEDS
* SIMBAD Query
* NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Palomar 1

De **Palomar 1** ass e Kugelstärekoup am Stärebild Cepheus am baussenzege Beräich vun der Mëllechstrooss. Entdeckt gouf de Stärekoup am Joer 1954 vum Astronom George Ogden Abell op de Fotoe vum Palomar Observatory Sky Survey. Mat engem Alter vu 6,3 bis 8 Milliarde Joer ass hie méi jonk wéi aner Kugelstärekéip an der Mëllechstrooss. - De Kugelstärekoup huet eng héich Metallizitéit mat [Fe/H] = -0,60.

Et gëtt ugeholl, datt de Palomar 1 eng änlech Genesisgeschicht huet wéi d'Kugelstärekéip aus der Sagittarius-Zwerggalaxie, also beispillsweis Terzan 7, an och sou aus dëser staamt an duerch Gezäitekräfte fortgerappt gouf.
Pot-Bouille (Film)

**Pot-Bouille** ass e franséisch-italieenesche Film vum Julien Duvivier aus dem Joer 1957. 
## Ëm wat geet et am Film?
E jonke Mann den Octave Mouret kéint op Paräis fir säi Gléck ze versichen …

## Um Spaweck
46P/Wirtanen

De **46P/Wirtanen** ass e kuerzperiodesche Koméit mat enger Ëmlafzäit vu 5,4 Joer ëm eis Sonn. Hie war am Ufank d'Zil vun der Raumsond Rosetta vun der ESA. Hie gehéiert zu de Koméite vun der Jupiterfamill, déi sech all duerch en Aphel vu 5 bis 6 AE auszeechnen. Säin Duerchmiesser gëtt op ronn 1,2&nbsp;km geschat.

## Entdeckung
De 46P/Wirtanen gouf op enger Foto vum 17. Januar 1948 vum US-amerikaneschen Astronom C. A. Wirtanen entdeckt. D'Fotoplack war de 15. Januar opgeholl ginn. Et hat iwwer ee Joer gedauert, bis den Objet als kuerzperiodesche Koméit identifizéiert gouf.

## Kuckt och

* Koméitelëschten

## Um Spaweck
*  IAU Ephemerides page for 46P
*  46P on JPL Small-Body Database Browser
*  46P/Wirtanen – Seiichi Yoshida @ aerith.net
Fleeschfrësser

**Fleeschfrësser** (och **Karnivoren**; vum lat. *carnis* ‚Fleesch‘ a *vorare* ‚friessen‘, oder **Zoophagen**, vum gr. ζῷον *zoon* „Liewewiesen“  a φαγεῖν *phagein* „friessen“) ginn Déieren, bestëmmt Planzen a Pilze genannt, déi sech haaptsächlech oder vu soss näischt wéi  Tissuë vun Déieren  ernieren.

Domat ënnerscheede se sech vun de Planzenfrësser (Herbivoren), déi bal nëmmen oder nëmme planzleche Kascht friessen, a vun den  Allesfrësser (Omnivoren), wéi de Mënschen, deenen hire Regime souwuel op planzlecher wéi déierescher Basis ass. Als Louderfrësser ginn do dergéint Organismen bezeechent, déi sech vu Louder ernieren, d.&nbsp;h. Déiern, déi schonn dout waren, ier se se fonnt hunn.

Zu de Fleeschfrësser gehéieren Déierenaarte vu bal all Déierestamm. Bei de  Mamendéieren  zielen dozou z.&nbsp;B. Aarte vun den Uerdnunge Raubdéieren (Carnivora) a Zantwalen,  ausserdem där aus der Uerdnung Dasyuromorphia, eenzelene Vullenaarten wéi  Gräifvigel oder Fëschaarten wéi vill Haien. Ënner de Glidderféisser ass Karnivorie ganz verbreet. Déi meescht  Spannendéieren (Arachnida), virun allem Wiefspannen (Araneae) a Skorpiounen (Scorpiones) erniere sech bal nëmme vun aneren Arthropoden. Milben (Acari) a Wiewerkniechten (Opiliones) sinn do dergéint nëmmen deelweis karnivor. Och ënner  den Insekten gëtt et eng jett karnivor Gruppe, z.&nbsp;B. Raubwanzen (Reduviidae), d'Majoritéit vun de Lafkiewerlekaarten (Carabidae), an d'Hautflügler (Hymenoptera). Ënner deene  leschtgenannte si vill Parasitoiden ze fannen.

Fleeschfrësser (Carnivore) sollten net mat  der Uerdnung Raubdéieren (Carnivora) verwiesselt ginn. Carnivora sinn net onbedént all  Karnivoren an d'Karnivoren net zwangsleefeg Carnivora, well et och Fleeschfrësser gëtt, déi net zu der Uerdnung vun de Raubdéiere gezielt ginn, wéi och Raubdéieren, wéi vill Bieren, déi méi Planzen- wéi Déierekascht friessen, an dofir Omnivore sinn.
Mary McAleese

D**'Mary Patricia McAleese** (iresch: **Máire Pádraigín Mhic Ghiolla Íosa** [moɪrʲə ˈpɑːdrigʲiːɲ vʲikʲ ˈjilə ˈiːəsə]), gebuer de 27. Juni 1951 zu Belfast, ass eng iresch Journalistin a Politikerin. Si war vun 1997 bis 2011 déi aacht Presidentin vun Irland.

Si huet no hirem Droitsstudium um Trinity College Droit pénal a Kriminologie enseignéiert a war Journalistin a Presentatrice op der irescher Televisioun Raidió Teilifís Éireann (RTÉ). 1997 huet si, als Spëtzekandidatin vun der Fianna Fáil, d'Staatspresidentewale gewonnen a gouf den 11. November 1997 d'Nofollgerin vun der Mary Robinson als Staatscheffin. 2004 gouf si erëmgewielt an den 11. November 2004 fir d'zweet vereedegt. 2011 gouf de Michael D. Higgins hiren Nofollger (d'Verfassung gesäit maximal zwou Amtsperiode vir).

## Um Spaweck
Stresemann (Film)

**Stresemann** ass en däitsche Film vum Alfred Braun aus dem Joer 1957. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Film behandelt déi sechs lescht Liewensjoer (1923 bis 1929) vum däitsche Politiker Gustav Stresemann.

## Um Spaweck
Nina (Film 1956)

**Nina** ass en däitsche Film vum Rudolf Jugert aus dem Joer 1956.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Marie Louise Coleiro Preca

D**'Marie Louise Coleiro Preca**, gebuer de 7. Dezember 1958 zu Qormi, ass eng malteesesch Politikerin vun der Partit Laburista.

Si war vum 4. Abrëll 2014 bis de 4. Abrëll 2019 Presidentin vun hirem Land.

Si war virdrun vun 1998 un Deputéiert am malteesesche Parlament a vum 11. Mäerz 2013 bis den 29. Mäerz 2014 Famlljeministesch.

Si ass bestuet an huet ee Kand.

## Um Spaweck

* [//www.gov.mt/en/Government/Government%20of%20Malta/Presidents%20of%20Malta/Pages/Marie-Louise-Coleiro-Preca.aspx Biographie] op der Webseite vun der malteesescher Regierung
* Times of Malta:Marie Louise Coleiro Preca
René Goscinny

De **René Goscinny**, gebuer de 14. August 1926 zu Paräis, an och do de 5. November 1977 gestuerwen, war e franséische Schrëftsteller, Humorist a Comic-Auteur, sou wéi och Dréibuchauteur, Filmregisseur a Journalist.

Hie war laang Chefredakter vun der Zäitschrëft *[[Pilote (Zäitschrëft)|Pilote]]*, Mataarbechter vun der Zaitschrëft *Tintin*, Schëpfer vum Astérix, vum Iznogoud, vum Oumpah Pah a vum Petit Nicolas, an Auteur vun enger ganzer Rëtsch vu Lucky-Luke-Alben, sou wéi vun Dosende vun anere BDen.

Hien ass ee vun deenen am meeschte geliesene franséischen Auteuren op der Welt: D'Gesamtoplo vu sengem Wierk läit bei ongeféier 500 Millioune verkaaften Exemplairen.

Hie war och den éischten, deen d'Unerkennung vum Auteur vu Bandes-dessinées als e Beruf duerchgesat huet.

### Bibliographie
* Olivier Andrieu et Caroline Guillot, *Goscinny*, Éditions du Chêne, 2005. ISBN|978-2-84277-525-4
* José-Louis Bocquet, *Goscinny et moi*, Flammarion, 2007. ISBN 978-2-08-068862-0
* José-Louis Boquet (dir.), *René Goscinny, mille et un visages *, Imav Éditions, 2012. ISBN 978-2915732443
* Aymar du Chatenet, *Le Dictionnaire Goscinny*, Éditions JC Lattès, 2003. ISBN 978-2-7028-5926-1
* Aymar du Chatenet et Christian Marmonnier, *René Goscinny, la première vie d'un scénariste de génie*, La Martinière, 2005. ISBN 978-2-7324-3111-6
* Aymar du Chatenet et Caroline Guillot: *Goscinny: faire rire, quel métier !*, Éditions Gallimard, coll. « Découvertes », 2009. ISBN 978-2-07-039623-8
* Patrick Gaumer, Anne Goscinny et Guy Vidal, *René Goscinny, profession humoriste*, Dargaud, 1997. ISBN 978-2-205-04670-0
* Marie-Ange Guillaume et José-Louis Bocquet, *René Goscinny. Biographie*, Actes Sud, 1997. ISBN 978-2-7427-1472-8

## Gielercher
*
*
## Um Spaweck

* Offiziell Websäit iwwer de René Goscinny
* 'René Goscinny, en Dossier vun der Télévision suisse romande
Jupiterfamill

D**'Jupiterfamill** ass eng Grupp vu ronn 70 kuerzperiodesche Koméiten.

Déi Koméitefamill zeechent sech doduerch aus, datt hir Memberen de gréisste Sonnenofstand (Aphel) an der Géigend vun der Jupiterbunn erreechen. Méi genee ass déi mëttel Apheldistanz mat ongeféier 5,5&nbsp;AE eppes méi grouss wéi déi vum Jupiter vu 5,45&nbsp;AE. D'Ëmlafzäite leien tëscht 5 an 11 Joer. D'Gruppebildung berout op Bunnstéierungen duerch d'Gravitatioun vum Jupiter. Bekannt Familljemembere sinn d'Koméite Biela, 21P/Giacobini-Zinner, Holmes, Pons-Winnecke an Tschurjumow-Gerassimenko.

Gravitativ Stéierungen duerch Planéiten, besonnesch de Jupiter, kënne sech d'Ëmlafbunne vu Koméiten ënner Ëmstänn bedeitend veränneren. Eng systematesch Klassifikatioun vu Koméite baséiert dofir op dem Tisserandparameter, vergläichsweis dem Jupiter. An dësem Klassifikatiounsschema gëtt ee Koméit der Jupiterfamill zougerechent, wa säin Tisserandparameter tëscht zwee an dräi läit.

Och duerch d'Stéierunge vun anere masseräiche Planéite si Koméitefamilljen entstanen, déi allerdéngs däitlech méi kleng sinn, sou wäit d'Zuele schonn als vollstänneg betruecht kënne ginn. Bekannt sinn d'Koméitefamillje vum Saturn (5 Koméiten), Uranus (3 Koméiten), Neptun (9 Koméiten) an och vum Zwergplanéit Pluto (5 Koméiten).

Net verwiessele soll een d'Jupiterfamill mat der Jupiter-Grupp, besser bekannt als Trojaner, eng Grupp vun Asteroide bei deenen déi mëttel Distanz zu der Sonn där vum Jupiter gläicht.
IC 1623

Den **IC 1623** ass eng Galaxiëkoppel am Stärebild Cetus. Si läit ronn 250 Millioune Liichtjoer vun eiser Äerd ewech. D'System ass am Endstadium vun hirer Verschmëlzung. Den IC&nbsp;1623 gouf den 19. November 1897 vum US-amerikaneschen Astronom Lewis A. Swift entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Hubble-Weltraumteleskop
* SIMBAD Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
NGC 5679

D**'NGC 5679-Grupp** oder och **Arp 274** besteet aus dräi Galaxien am Stärebild Virgo. Et ass net ganz gekläert, ob d'Galaxien interaktiv sinn oder ob s'op ënnerschiddlechen Distanze stinn an nëmmen zoufälleg op der selwechter Siichtlinn leien. D'Feele vu Verformungen déi fir gravitativ interaktiv Systemer typesch sinn a Radialvitessmiessunge loossen éischter op déi lescht Meenung schléissen.

Den Objet gouf den 12. Mee 1793 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Literatur
* Sulentic, J. W.; Arp, H.; Lorre, J.: "Optimal enhancement of features in digital spectra"; in: Astronomical Journal Bd. 90, S. 522-532 (1985)

## Um Spaweck

* Hubble-Weltraumteleskop
NGC 4062

Den **NGC 4062** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major.  D'Galaxie gouf am Joer 1787 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7&nbsp;Zoll-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
Ernst Schröder

**Ernst Schröder** resp. **Ernst Schroeder** ass den Numm vum:

* Ernst Schröder (Mathematiker) (1841–1902), engem däitsche Mathematiker;
* Ernst Schröder (Schauspiller) (1915–1994), engem däitsche Schauspiller;
* Ernst Schroeder (Moler) (1928–1989), engem däitsche Moler;
* Ernst Christian Schröder (1675–1758), engem däitsche Mathematiker.
Pisciden

D**'Pisciden** (genannt no der Konstellatioun Fësch, *lat. Pisces*) ass ee Meteorstroum den am September ze gesinn ass an deem seng Stäreschnäize visuell aus dem Stärebild Pisces kommen.

Am Géigesaz zu de meeschten anere Meteorstréim ass déi bescht Observatiounszäit vun de Pisciden net um Muereshimmel, mä scho géint Mëtternuecht, wann d'Stärebild bal am Süde steet.

De Radiant vun den aktive Pisciden läit no beim Fréijoerspunkt a se si vum 16. August bis den 8. Oktober – an enger stärenarmer Géigend – bei de Koordinaten 0:20 h / +2°, ze gesinn. No neie Quellen huet de Stroum nëmme méi tëschent dem 1. an 30. September vill Meteoren a gëtt mat aneren ekliptikale Schaueren ënner dem Begrëff Anthelion-Stroum zesummegefaasst.

D'maximal Zuel vun de Stäreschnäizen déi relativ lues (mat ongeféier 26 km/s) fléien, déi sougenannt Zenithal Hourly Rate (ZHR) ass ëm den 12. bis 15. September, mat ongeféier 3 bis 5 pro Stonn, gëtt awer an eisen ze wäiten nërdleche Breeten net ganz erreecht. De Maximum ass flaach, well d'Objeten zum ekliptikalen Typ gehéieren, also relativ wäit iwwer den Äerdbunnplang verstreet sinn.

## Kuckt och

* Lëscht vu Meteorstréim

## Literatur
* Kosmos-Datentabelle in: *Welcher Stern ist das.* (= *Kosmos-Naturführer.*) Franckh, Stuttgart 1958, S. 151.
Ënneschten an ieweschte Planéit

D'Andeelung vun de Planéite vum Sonnesystem an **ënnescht Planéite** an **iewescht Planéite** an der Observatiounsastronomie bezitt sech op déi ënnerschiddlech Observatiounsbedéngungen duerch d'Gréisst vun hirer Ëmlafbunn relativ zu der Äerdbunn. Déi ënnescht Planéite kreesen ëm d'Sonn bannenzeg vun der Äerdbunn, déi iewescht baussenzeg.

## Iwwerbléck
Déi ënnescht Planéite sinn:
* Merkur
* Venus

Déi iewescht Planéite sinn:
* Mars
* Jupiter
* Saturn
* Uranus
* Neptun

## Konjunktiounen

All ënnescht Planéite kommen am Ofstand vun hirer synodescher Period an ënneschte respektiv iewescht Konjunktioun: Si stinn da vun der Äerd aus gesi gewëssermoossen "vir" respektiv "hannert" der Sonn um Daghimmel. An de Méint vir- an no beschreiwe si um Stärenhimmel Schleefen ëm d'Sonn. Si kënne vun der Sonn ni ee gréissere Wénkelofstand wéi z.&nbsp;B. 20° (Merkur) respektiv 45° (Venus) erreechen.

Fir déi iewescht Planéite gëtt et dogéint nëmmen eng Aart vu Konjunktioun ("hannert" der Sonn), gläich enger ieweschter. Am Plaz vun enger ënneschter Konjunktioun komme si an Oppositioun: Si stinn dann um Mëtternuechthimmel, géigeniwwer der Sonn. An de Méint vir- an no beschreiwe si um Stärenhimmel vun der Äerd aus gesinn eng laanggezunne Schleef, well si vun der Äerd souzesoen op der bannenzeger Bunn "iwwerholl" ginn.

## Bannenzeg a baussenzeg Planéiten
Deemgéigeniwwer bezitt sech déi planetologesch Ënnerdeelung a bannenzeg a baussenzeg Planéiten op hirer Positioun bannenzeg respektiv baussenzeg vun der Asteroidenceinture, no där si sech an hirem cheemeschen Opbau däitlech ënnerscheeden.

## Kuckt och

* Planéiteschleef

## Literatur
* *Meyers Handbuch Weltall*. Meyers Lexikonverlag Mannheim Leipzig Wien Zürich 1994, S.&nbsp;86–87. ISBN 3-411-07757-3
François Baclesse

De **François Baclesse**, gebuer zu Beetebuerg de 26. Abrëll 1896 a gestuerwen den 11. November 1967 zu Paräis, war en Dokter a Kriibsfuerscher. Hie war Chef vum *service Radiologie* am Institut Curie zu Paräis.

No him ass den nationale Radiotherapiezenter vum Centre hospitalier Émile Mayrisch zu Esch-Uelzecht benannt, sou wéi eng Strooss zu Beetebuerg an eng um Kierchbierg an der Stad Lëtzebuerg.

## Gielercher
* 
* 

## Literatur
* Dr. Arthur Besch: *Dr. François Baclesse (1896-1967)* S.30-43 an: Beetebuerg am Laf vun der Zäit, Band II, 170 S. Geschichtsfrënn aus der Gemeng Beetebuerg, 2012, Impr. Polyprint S.A., Esch-Uelzecht

## Um Spaweck
Wendell Meredith Stanley

De **Wendell Meredith Stanley**, gebuer de 16. August 1904 zu Ridgeville am Indiana, a gestuerwen de 15. Juni 1971 zu Salamanca a Spuenien, war en US-amerikanesche, Biocheemiker a Virolog.

De Stanley war deen éischten, deen eendeiteg d'Existenz vu Viren noweise konnt, andeems en den Tubakmosaikvirus kristalliséiere konnt. Hien huet den 28. Juni 1935 am US-Wëssenschaftsmagazine *[[Science]]* doriwwer geschriwwen.

1946 krut hien zesumme mam John Howard Northrop den Nobelpräis fir Chimie *fir hir Beschreiwung vun [[Enzym]]en a Virus-[[Protein]]nen a renger Form*, iwwerdeems den James Batcheller Sumner dat selwecht Joer de Präis *fir seng Entdeckung vun der Kristalliséierbarkeet vun Enzyme* krut.

## Kuckt och

* Lëscht vu Cheemiker

## Um Spaweck
Melchior Bourg

De **Melchior Bourg**, gebuer de 27. Abrëll 1861 an der Stad Lëtzebuerg an do gestuerwen den 12. Oktober 1939, staamt aus enger Rousenziichterfamill vum Lampertsbierg. Zesumme mam Charles Gemen huet hien 1888 d'Rousenziichterei „Gemen & Bourg Luxembourg“ gegrënnt, déi hire Sëtz um Lampertsbierg op 63 an der *avenue Pasteur* hat.

Vun 1896 un huet hien de Betrib eleng weidergefouert. 1897 huet en d'Schwëster vu sengem fréiere Partner, d'Marie Gemen bestuet. Se kruten e Jong, de Mely, deen awer 1910 mat 12 Joer stierft. Well keng weider Ierwen do waren huet d'Koppel sech decidéiert, eng Konventioun mat der Stad Lëtzebuerg anzegoen. 1918 huet d'Stad d'Haus vun der Famill Bourg-Gemen ofkaaft ënner der duebeler Konditioun, datt se bis zu hirem Doud eng Rent sollte kréien an datt als Erënnerung un hire verstuerwene Jong Mely spéider eng Crèche sollt dra kommen. Dobäi huet d'Stad eng Spent vu sengerzäit 25.000 Frang geschenkt kritt.

Nom Doud vum Melchior Bourg am Joer 1939 huet d'Stad Lëtzebuerg d'Gebai iwwerholl, awer keng Crèche, mä eng Spillschoul dran ageriicht. Am Joer 2005 gouf d'Spillschoul zougemaach, duerno huet nach eng Famill am Haus gewunnt, bis et dunn awer eidel stoung.

Am Kader vun engem neie Wunnquartier housch et am Summer 2014, d'Haus vun der Fondation Melchior Bourg-Gemen sollt 2014 ofgerappt ginn. Am Dezember 2014 huet de Stater Gemengerot dunn awer decidéiert, nei Pläng ausschaffen ze loossen, déi d'Gebai erhale géifen.

Nom Melchior Bourg-Gemen, deen als Wueltäter vun der Stad Lëtzebuerg gëllt, ass eng Strooss um Lampertsbierg benannt; se verbënnt d*'[[CR217|Avenue de la Faïencerie]]* mat der *Rue [[Joseph Hansen (1874)|Joseph Hansen]]*.

## Literatur
* Diane Lecorsais: *Das Versprechen - Die Geschichte des Hauses Bourg-Gemen in Limpertsberg* am Luxemburger Wort vum 8. August 2015, S. 33

## Kuckt och
* Wiichtelhaus zu Beggen
Ënnescht Konjunktioun

Als **Ënnescht Konjunktioun** bezeechent een dat Himmelsevenement, bei deem e bannenzege Planéit am Laf vu senger Bunnbeweegung tëscht dem Observateur an der Sonn steet. Den Observateur gesäit da seng onbeliicht Säit (sou wéi bei Neimound) an de Planéit zitt, meeschtens onobservéiert, nërdlech oder südlech laanscht d'Sonn.

A Bezuch zu der Äerd gëtt et nëmmen *zwéi* bannenzeg Planéiten - de Merkur an d'Venus. Wéinst ënnerschiddleche Bunnschréien par Rapport zu der Äerd kënnt et nëmme rar zu engem direkte Laanschtzéie vun dëse Planéite virun der Sonnescheif. Merkurduerchgäng gëtt et ongeféier all Joerzéngt, Venusduerchgäng maximal 2 pro Joerhonnert.

D'Astronomen definéieren als *Ënnescht Konjunktioun* deen Zäitpunkt, an deem de Planéit déi selwecht ekliptikal Längt wéi d'Sonn huet, wat dem Ament vun der klengster Wénkeldistanz entsprécht.

Bei eisem direkte Nopeschplanéit Venus kann de Venusduerchgank bis zu 9,5 Grad nërdlech oder südlech vun der Sonn gekuckt ginn. Theoreetesch huet de Planéit dann eng ganz schmuel Séchelform, déi awer duerch d'Liichtbriechung an der décker Venusatmosphär méi breet gëtt (kuckt och Dichotomie). Well déi der Äerd zougedréit Säit vun der Venus net ganz onbeliicht ass, ka si an engem gudden Teleskop fir e puer Deeg souwuel um Muereshimmel- wéi och um Oweshimmel gesi ginn.

Wann eng *Ënnescht Konjunktioun* an der Géigend vu Bunnkniet vun der Merkur- oder Venusbunn virkënnt, da kënne bei deem Evenement de Merkur oder d'Venus virun der Sonnescheif laanscht zéien; et kënnt dann zu engem sougenannte Merkur- respektiv Venusduerchgank. Dobäi ass et méiglech, si mat gëeegnete Sonnenobservatiounsinstrumenter als kleng, déifschwaarz Scheifchen z'observéieren, déi vun Ost no West virun der Sonn laanscht zitt.

## Kuckt och

* Iewescht Konjunktioun
* Konjunktioun
* Konstellatioun
Ekliptikal Längt

D**'ekliptikal Längt** **λ** ass, nieft der ekliptikaler Breet β,
eng vun den zwou Himmelskoordinaten vum *[[ekliptikale Koordinatesystem]]*.

Si gëtt vum Fréijoerspunkt aus no Osten, also am selwechte Sënn laanscht d'Ekliptik un, wéi d'Uertsverännerung vun der Sonn verleeft.

Déi zweet Koordinat, d'Breet β, gëtt vun der Ekliptik aus a Richtung op d'Ekliptikpole gerechent.

D'equatorial Himmelskoordinaten d'Rektaszensioun α an d'Deklinatioun δ loosse sech mat sphärescher Trigonometrie an Ekliptikschréi ε&nbsp;– mat ε ≈&nbsp;23,44°&nbsp;– an d'ekliptikal Koordinaten (λ,&nbsp;δ) ëmrechnen (kuckt de klengen Dräieck riets op der Skizz). Dës Koordinatentransformatioun ass fir d'Berechnung vun den Ëmlafbunne vu Planéiten an anere Kierper vum Sonnesystem noutwendeg.

## Kuckt och

* Fundamentalsystem (Astronomie) 
* Koordinatesystem 
* Bunnbestëmmung
* Himmelsmechanik
Iewescht Konjunktioun

Als **Iewescht Konjunktioun** bezeechent een dat Himmelsevenement, bei deem e bannenzege Planéit, vun der Äerd aus gesinn, hanner der Sonn steet. A Fro kommen do nëmmen de Merkur oder d'Venus. (Kuckt dozou och d'Zeechnung). E weist eis da seng voll beliicht Säit (sou wéi beim Vollmound) an zitt onobservéierbar meeschtens nërdlech oder südlech laanscht d'Sonn.

Wann eng Iewescht Konjunktioun an der Géigend vun de Bunnkniet vun der Merkur- oder Venusbunn ass, da kënnen déi Planéite vun der Sonnescheif bedeckt ginn, wat awer wéinst dem Ënnerscheed vun der grousser Hellegkeet net observéiert ka ginn.

## Kuckt och

* Ënnescht Konjunktioun
* Konjunktioun
* Konstellatioun
Knuet (Astronomie)

**Kniet** nennt een d'Schnëttpunkte vun der Bunn vun engem astronomeschen Objet mat engem Bezuchsplang (am Sonnesystem meeschtens den Ekliptikplang).

De Punkt, op deem d'Bunn de Bezuchsplang vu Süden no Norden duerchstéisst, heescht *eropklammende Knuet*. De Punkt, un deem d'Bunn de Bezuchsplang vun Norden no Süden duerchstéisst, heescht *erofklammende Knuet*. 
Norde bezeechent dobäi d'Nordrichtung vun der Äerdachs. Wann de Bezuchsplang a kengem Zesummenhank mat der Ekliptik steet, da gëtt eng vergläichbar aner Definitioun fir Erop- an Erofklamme gewielt.

D'Verbindungslinn vun de béide Kniet ass d**Knuetlinn''.

D'Lag vum eropklammende Knuet a Bezuch zum [[Fréijoerspunkt]], d''[[Argument vum Knuet]]'' d'Knuetlängt, hei an der Graphik mat ☊ bezeechent, an d'Lag vun der [[Ellips]]espëtzt zu der Knuetlinn, d**Argument vun der Periapsis* (ω), sinn zwee [[Bunnelement]]er. 

Den Zäitraum tëscht zwéin Duerchgäng vun engem Himmelskierper duerch de selwechte Knuet ass d*'Drakonitesch Period*.

Wann de Knuet mat enger [[Konjunktioun (Astronomie)|Konjunktioun]] zesummefält da féiert dat zu enger *Bedeckung'', also engem Transit (Astronomie)Transit oder enger Okkultatioun:
* Wann de Neimound an der Géigend vun engem Moundknuet steet, da kënnt et zu enger Sonnendäischtert, a wann de Vollmound an der Géigend vun engem Knuet steet, da gëtt et eng Mounddäischtert.
* Wann de Merkur an d'Venus wärend der ënneschter Konjunktioun an der Géigend vun hirem Bunnknuet stinn, kënnt et zu engem Merkur- respektiv engem Venusduerchgank.
* Fir d'Äerd bilt d'Ekliptik selwer de Bunneplang, an et loosse sech keng Kniet definéieren. An der vir-heliozentrescher Zäit huet een d'Equinoxen als d'„Kniet vun der (visueller) Sonnebunn“ ugesinn, Bezuchsplang war do den Himmelsequator.

## Literatur
*Andreas Guthmann: Einführung in die Himmelsmechanik und Ephemeridenrechnung, Spektrum Akademischer Verlag, 2. Oplo 2000, ISBN 3-8274-0574-2, S. 171
*Joachim Krautter et al: Meyers Handbuch Weltall, Meyers Lexikonverlag, 7. Oplo 1994, ISBN 3-411-07757-3, S. 24, 90ff
Ekliptikal Breet

D**'ekliptikal Breet β** ass eng vun zwou Himmelskoordinaten vum ekliptikale Koordinatesystem.

Si zielt vun der Ekliptik – der visueller järlecher Sonnebunn ënner de Stären – positiv no Norden (Richtung nërdlechen Himmelspol) an negativ no Süden a ass mat der geographescher Breet ze vergläichen.

Bei der Sonn ass β bal Null, well däre Bunn jo zu der Definitioun vun der Ekliptik déngt. Wann d'Äerd kee Mound hätt, da géif β trotz Bunnstéierunge duerch aner Planéite maximal e puer honnerdstel Sekonnen erreechen. Well awer de Mound méi wéi 1 % vun der Äerdmass huet, kreest hien net ëm d'Äerd, mä ëm dee kollektive Schwéierpunkt, de sougenannte Baryzentrum. Dësen Ënnerscheed vun ongeféier 5000&nbsp;km bewierkt eng liicht Op- an Ofbeweegung vun der Äerd vum Ekliptikplang vu bis zu 1″.

Déi *zweet* Koordinat heescht ekliptikal Längt (λ) an zielt an der Ekliptik a Richtung vum järleche Sonnelaf.

Bei de Planéite kann déi ekliptikal Breet β 1° bis 7° hunn, well hire Bunneplang géint d'Ekliptik ëm e puer Grad gebéit sinn.
Bei Zwergplanéite kann d'Schréi zwar däitlech méi héich sinn (Eris: 44°), och bei munnechen Asteroide ka s'iwwer 20° sinn, genausou wéi bei Koméite an anere Klengkierper.

Iwwer d'Ëmrechnung tëscht **ekliptikale Koordinate** (β, λ) an **equatoriale Koordinate** (α, δ) kuckt Ekliptikal Längt.

## Kuckt och

* Koordinatesystem
* Rektaszensioun
* Deklinatioun
* Planéit
* Bunnbestëmmung
* Himmelsmechanik
Alfred Braun

Den **Alfred Braun**, gebuer als *Alfred Johann Braun* den 3. Mee 1888 zu Berlin, an och do gestuerwen den 3. Januar 1978, war en däitsche Journalist, Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### Kino
#### als Regisseur
*1945: *Der Puppenspieler*
*1949: *Mädchen hinter Gittern* 
*1950: *Die Treppe* 
*1950: *Eine seltene Geliebte*, mam Susanne von Almassy a Curd Jürgens
*1951: *Augen der Liebe*, mam Käthe Gold a René Deltgen
*1951: *[[Wenn die Abendglocken läuten (Film 1951)|Wenn die Abendglocken läuten]] *, mam Willy Birgel a Paul Hörbiger 
*1952: *Tausend rote Rosen blühn*, mam Rudolf Prack a Winnie Markus 
*1953: *[[Ave Maria (Film 1953)|Ave Maria]]*, mam Zarah Leander a Marianne Hold 
*1953: *Komm zurück... *, mam Winnie Markus a Rudolf Prack
*1956: * [[Stresemann (Film)|Stresemann]] *, mam Ernst Schröder an Anouk Aimée 
*1958: *[[Schwarze Nylons - Heiße Nächte]]* mam Peter van Eyck a Susanne Cramer 
*1959: *Morgen wirst du um mich weinen*, mam Sabine Bethmann a Joachim Hansen

## Um Spaweck
Auguste-Antoine Charles

Den **Auguste-Antoine Charles**, gebuer den 18. August 1814 zu Paderborn, a gestuerwen den 8. Juni 1870 zu Bouneweg, war e Fräimaurer, Banquier an Industriellen.

Hie war 1852 Matgrënner vun der Firma „Charles & Werling“ déi eng Händschefabréck an eng Bank bedriwwen huet. D'Händschefabréck zu Bouneweg huet hien am Joer 1856 iwwerholl an ënner dem Numm Auguste Charles & Cie eleng weider gefouert.

Fir un de Charles z'erënneren ass den Deel vum CR225 dee vum Rond-point zu Bouneweg bis op d'Uelzechtbréck tëscht Bouneweg an Hamm féiert no him benannt: *rue Auguste Charles*.
Robert Redford

Den **Charles Robert Redford, Jr.**, gebuer den 18. August 1936 zu Santa Monica, a gestuerwen de 16. September 2025, war en US-amerikanesche Schauspiller, Filmregisseur a Filmproduzent. De Redford huet zanter de spéiden 1960er Joren zu de populäersten Hollywoodschauspiller gezielt. Hien huet och bei néng Spillfilmer Regie gefouert, woubäi e fir säin éischten, *[[Ordinary People]]*, 1981 den Oscar krut.

Nodeems en ee Joerzéngt laang zwar Succès beim Theater hat, mä beim Film sech just a klenge Rolle sou just iwwer Waasser hale konnt, hat en 1967 mat senger Roll a *[[Barefoot in the Park]]* en éischte Succès. Grouss erauskoum en am Film duerno, *[[Butch Cassidy and the Sundance Kid]]* (1969). Aner bekannt Filmer koumen no: *[[The Sting]]* (1973), *[[Jeremiah Johnson (Film)|Jeremiah Johnson]]* (1972), *[[The Way we were]]* (1973) a *[[Three Days of the Condor]]* (1975), allen dräi ënner der Regie vum Sidney Pollack; weiderhi *[[The Great Gatsby (1974)|The Great Gatsby]]* (1974), *[[All the President's Men]]* vum Alan J. Pakula, *[[The Electric Horseman]]* (1979), *[[Brubaker]]* (1980), *[[Out of Africa]]* (1984), *[[Indecent Proposal]]* (1993) oder *[[The Horse Whisperer]]* (1998).

Zanter 1976 ass de Robert Redford och Filmproduzent, an zanter 1980 Filmregisseur. Hien engegéiert sech ausserdeem ë.&nbsp;a. fir Ëmweltprojeten an huet uganks vun den 1980er Joren de *Sundance Institute* gegrënnt, deen all Joer de *[[Sundance Film Festival]]* organiséiert.

2002 krut en den Éierenoscar fir seng Leeschtung op de verschiddene Gebidder, wou e schafft.

De Robert Redford hat seng lescht Roll am Film Avengers: Endgame vun 2019, deen déi zweethéchst Box-Office-Akommes aller Zäiten erreecht huet.

## Filmographie (Auswiel)
;Als Schauspiller

;Als Regisseur

## Literatur
* Daniel Kothenschulte: *Nachbesserungen am amerikanischen Traum. Der Regisseur Robert Redford.* Schüren, Marburg 2001, 191 S., ISBN 3-89472-326-2. (Übersetzungen aus dem Amerikanischen von Markus Kothenschulte und Daniela Stein.) 2., erweiterte und überarbeitete Auflage.
* Michael Feeney Callan: *Robert Redford. Die Biographie.* Deutsche Ausgabe: Droemer Verlag, 720 Seiten, 2011, ISBN 978-3-426-27531-3. (Aus dem Englischen von Charlotte Breuer und Norbert Möllemann.)

## Um Spaweck
Nikloskapell zu Héischdref

D**'Nikloskapell zu Héischdref** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Dikrich Le Bon Pasteur, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Reisduerf gehéiert.

De Patréiner vun der Kapell ass den hellegen Niklos, deem säi Fest de 6. Dezember gefeiert gëtt.

D'Kapell steet zu Héischdref nieft dem Kierfecht.

Den 21. Juni 2017 gouf se als *nationaalt Monument* op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter agedroen.

Zur fréierer Par Reisduerf gehéieren ausse der Kapell vun Héischdref och nach d'Parkierch vu Reisduerf, d'Antoniuskapell vu Reisduerf an d'Filialkierch vu Bigelbaach.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Reisduerf
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Dikrech
* D'Fënstere vun der Kapell vun Héischdref op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* Fotoe vun der Kierch op der Websäit vu Kierche mat ronnen Tierm an Europa


Kapelle Hoesdorf 02.jpg|Südostsäit vun der Kapell
Kapelle Hoesdorf 03.jpg|Eng Fenster am Tuerm vun der Kapell
NGC 4068

Den **NGC 4068** ass eng irregulär Galaxie am Stärebild Ursa Major. D'Galaxie gouf den 12. Abrëll 1789 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7&nbsp;Zoll-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 4102

Den **NGC 4102** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major. D'Galaxie gouf am Joer 1789 vum Astronom Wilhelm Herschel mat engem 18,7&nbsp;Zoll-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 4125

Den **NGC 4125** ass eng elliptesch Galaxie vum Typ E6 a läit am Stärebild Draco. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vu 6,0'&nbsp;×&nbsp;5,0' an eng visuell Magnitude vu +9,6&nbsp;mag. Si gouf de 4. Januar 1850 vum britteschen Astronom John Russell Hind entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SEDS
Kierch Bigelbaach

D**'Kierch an der Bigelbaach** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Dikrich Le Bon Pasteur, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Reisduerf gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Lambert, deem säi Fest den 18. September gefeiert gëtt.

D'Kierch steet zentral zu Bigelbaach op der Haaptstrooss, dem CR128A, deen do zu Enn ass.

Zur fréierer Par Reisduerf hunn ausser der Filialkierch vu Bigelbaach och nach d'Parkierch vu Reisduerf, d'Antoniuskapell vu Reisduerf an d'Nikloskapell zu Héischdref gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kierch vu Bigelbaach op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Kirche Bigelbach 02.jpg|D'Kierch vu Süden aus gesinn
Kirche Bigelbach 03.jpg|Vue op Bigelbaach an op d'Kierch vum Kierfecht aus
NGC 4206

Den **NGC 4206** ass eng Spiralgalaxie vum Typ Sbc am Stärebild Virgo. D'Galaxie gouf de 17. Abrëll 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* NASA/IPAC Extragalactic Database
* SIMBAD Astronomical Database
* SEDS
Kierch Reisduerf

D**'Kierch zu Reisduerf** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Dikrich Le Bon Pasteur, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Reisduerf gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass de hellege Baartelméis, deem säi Fest de 24. August gefeiert gëtt.

D'Kierch steet am südlechen Deel vu Reisduerf op der *Place de l'Église*, déi an der *rue de Larochette*, dem CR358, läit.

Zur fréierer Par Reisduerf hunn ausser der Parkierch vu Reisduerf och nach d'Filialkierch vu Bigelbaach, d'Antoniuskapell vu Reisduerf an d'Nikloskapell zu Héischdref gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kierch vu Reisduerf op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''


Kirche Reisdorf 01.jpg|D'Kierch vu Südosten aus gesinn
Kirche Reisdorf 03.jpg|Agangsdier am Tuerm op der Nordwestsäit
Kirche Reisdorf 04.jpg|D'Kierch aus Weste gesinn
NGC 4236

Den **NGC 4236** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Draco, déi ronn 14,5 Millioune Liichtjoer vun eis ewech läit. An der Géigend vum NGC&nbsp;4236 ass nach eng Galaxie mat der Bezeechnung NGC 4236-2. Den NGC&nbsp;4236 gouf de 6. Abrëll 1793 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC4236
* https://web.archive.org/web/20160310085955/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC4236&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 4236 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
Kierch Bettenduerf

D**'Kierch zu Bettenduerf** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Dikrich Le Bon Pasteur zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Bettenduerf gehéiert.

D'Kierch ass der Mariä Himmelfaart geweit. De Festdag ass de 15. August.

D'Kierch steet am nordwestlechen Deel vu Bettenduerf an der *rue de l'Église*.

## Uergel
An der Kierch steet eng Uergel, déi 1972 vum Georg Westenfelder gebaut gouf.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Dikrech
* D'Fënstere vun der Kierch vu Bettenduerf op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''

Kirche Bettendorf 02.jpg|D'Kierch vun Nordosten aus gesinn
Kirche Bettendorf 03.jpg|Aganksdier op der Westsäit
Imelda Marcos

D**'Imelda Remedios Visitación Trinidad Romuáldez-Marcos**, gebuer den 2. Juli 1929 zu Manila op de Philippinnen, ass eng philippinnesch Politikerin. Vun 1965 bis 1986, déi Zäit an där hire Mann, de Ferdinand Marcos, President war, war si d*'First Lady* vun de Philippinnen.

## Um Spaweck
NGC 5253

Den **NGC 5253** ass eng irregulär Galaxie a läit am Stärebild Centaurus. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vu 4,8'&nbsp;×&nbsp;1,9' an eng visuell Magnitude vun 10,1&nbsp;mag. Si gouf de 15. Mäerz 1787 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

ESP- Big Stellar Cluster in the Blue Dwarf Galaxy NGC 5253-phot-31a-04-fullres.jpg|Iwwerlagerung vu Fotoe vum Hubble-Weltraumteleskop (blo: 550&nbsp;nm, gréng: 790&nbsp;nm) a mam VLT (rout: 2160&nbsp;nm)


## Kuckt och

## Um Spaweck
* ESO: Stellar Clusters Forming in the Blue Dwarf Galaxy NGC 5253
Montparnasse 19

**Montparnasse 19** oder och nach *Les amants de Montparnasse* ass e franséisch-italieenesche Film aus dem Joer 1958 vum Jacques Becker nom Roman *Les Montparnos* vum Michel Georges-Michel. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt déi lescht Liewensjoer vum Moler Amedeo Modigliani.

## Um Spaweck
NGC 5247

Den **NGC 5247** ass eng Balkespiralgalaxie vum Typ SBbc a läit am Stärebild Virgo. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vu 5,6'&nbsp;×&nbsp;4,9' an eng visuell Magnitude vun 9,9&nbsp;mag. Si gouf de 17. Februar 1785 vum Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Capella Observatory
* NOAO
* SIMBAD Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
Obrecheuil

D**'Obrecheuil, Obrechœul** oder och **Aubrecheuil** ass eng Baach an der Belsch. Et ass en Niewefloss vun der Haine a gehéiert domat zum Anzuchsgebitt vum Escaut.
The Journey

** The Journey** ass en historeschen US-amerikanesche Film vum Anatole Litvak aus dem Joer 1959.

## Ëm wat geet et am Film?
Ungarn 1956. Mat engem Bus versiche Leit Ungarn, dat vu russeschen Truppen iwwerfall ginn ass, ze verloossen…

## Um Spaweck
Tschechoslowakei

D**'Tschechoslowakei** (tschechesch: **Československo**, Slowakesch: **Česko-Slovensko**) war e Land a Mëtteleuropa, dat tëscht dem 28. Oktober 1918 an dem 31. Dezember 1992 bestanen huet.

Si bestoung aus de Landesdeeler Béimen, Mieren, Schlesien, der Slowakei an, bis 1946/48, der Karpatenukrain. Si ass 1918 entstanen, wéi Éisträich-Ungarn auserneegebrach ass, an huet sech opgeléist, wéi d'Tschechesch Republik an d'Slowakei den 1. Januar 1993 eegestänneg Staate goufen.

Vun 1939 bis 1945 war et vun Nazi-Däitschland annektéiert ginn. Offiziell housch et am Ufank Tschechoslowakesch Republik (*Československá republika*), dunn, nodeems dem Münchener Ofkommes no, Deeler un Däitschland, resp. Ungarn hu missen ofgetruede ginn, vun 1938 bis 1939 *Tschecho-Slowakesch Republik* (Č-SR).

1945 gouf deen ursprénglechen Numm nees agefouert, ier en 1960 an *Tschechoslowakesch Sozialistesch Republik* (*Československá socialistická republika*, kuerz: ČSSR) ëmbenannt gouf, a vun 1990 bis 1992 housch et *Tschechesch a Slowakesch Federativ Republik* (tsch. *Československá federativní republika* respektiv sl. *Česko-Slovenská federatívna republika*, kuerz: ČSFR).

Vun de spéiden 1940er Jore bis 1989 war d'Tschechoslowakei en no sowjeteschem Virbild an ënner sowjetescher Kontroll gefouerte Staat, wou d'Kommunistesch Partei als Eenzeg d'Soen hat. Militäresch huet se zum Ostblock, ekonomesch zum Comecon gehéiert. 1968 koum et zum sougenannte Prager Fréijoer, wéi d'Regierung sech vu Moskau emanzipéieren an e manner autoritäre Regimm aféiere wollt. Déi Bestriewunge goufen awer den 20. August duerch eng militäresch Interventioun vun den anere Warschauer Pakt-Staaten ermëlzt, an et huet weider 21 Joer gedauert, bis d'Vollek duerch déi sougenannte Samette Revolutioun de Regimm zum Récktrëtt gezwongen huet an et zu engem pluralisteschen an demokratesche System koum.

## Symboler
### Fändel

Fichier:Flag of Bohemia.svg|Den offizielle Fändel 1918 bis 1920 
Fichier:Flag of Czechoslovakia.svg|Fändel vun der Tschechoslowakei vun 1920 bis 1992, haut nach dee vun Tschechien 


### Wopen

Bild:Greater coat of arms of Czechoslovakia (1918-1938 and 1945-1961).svg|*Grousse* Wope vun der ČSR
Bild:Coat of arms of Czechoslovakia (1961-1989).svg|Wope vun der ČSSR
|Wope vun der ČSFR


## Um Spaweck
La tête contre les murs (Film)

**La tête contre les murs** ass e franséische Film aus dem Joer 1959 vum Georges Franju nom Roman mam nämmlechten Numm vum Hervé Bazin. 
## Ëm wat geet et am Film?
De François Gérane ëmmer op der Flucht, bal am Prisong, bal an der Psychiatrie ëmmer mam Kapp géint eng aner Mauer…

## Um Spaweck
Destiny (ISS)

Den **Destiny** ass de véierte Modul vun der Internationaler Raumstatioun an den zweete vun den USA. Et huet eng zylindresch Form, ass 8,5&nbsp;m laang, huet en Duerchmiesser vu 4,3&nbsp;m a vollstänneg ageriicht läit seng Mass bei 24,0&nbsp;t. (eidel 14,5&nbsp;t.)

Um Heck ass den Destiny mam Kopplungsmodul Unity, an um Bug mat der Duerchgangsschleis Harmony verbonnen. Den Destiny gouf de 7. Februar 2001 mat der STS-98-Missioun an de Raum bruecht.

Am Ganze stinn 24 Standard-Racks zur Dispositioun: 13 dovu kënne fir Experimenter a wëssenschaftlech Ausrëschtung benotzt ginn, wärend déi iwwereg 11 fir d'Steierung oder als Lagerraum disponibel sinn.

D'Hüll vum Labormodul besteet aus Aluminium an ass zousätzlech mat engem Mikrometeoritteschutz ëmginn. Dëse besteet aus engem Material, dat de schossséchere Jackette ähnelt. Den Destiny vhuet eng grouss Fënster, déi sech mat enger Aart Fënsterrolllued verschléisse léisst. Iwwer dës Fënster soll virun allem äerdbezunne Fuerschung gemaach ginn.

Beim Start ware véier Racks montéiert. Si déngen an éischter Linn der Steierung vun de wichtegste Systemer an der Liewenserhalung. Enthale sinn Anlage fir d'Loftventilatioun, zwéi Killsystemer op Waasserbasis (4&nbsp;°C- a 17&nbsp;°C-System), zwéi sougenannt Avionics-Racks mat Steierungssystemer fir déi intern Kommunikatioun, fir Lagreegelung, Liewenserhalung, Ëmweltdate, Kopplungsmechanismen, Drockausgläich, Uerder- an Dateveraarbechtung souwéi d'Energie- an d'Alarmsystem (Feierdetektioun a Loftdrockkontroll). Zousätzlech installéiert gouf e fënneft Rack mat emgem Loftopbereedungssystem.

Spéider goufe weider Versuergungsracks (Brauchwaassersystemer, Ënnerstëtzung fir Baussebordaarbechten, Bunnnostellung a Kommunikatioun) souwéi Fuerschungsapparaturen agebaut. Dozou waren nach dräi Reie fir jee sechs Racks fräi. All Racks ginn iwwer een zentralen Energie- an Datebus mat Stroum a Reegelsystemer versinn. Ausserdem stinn zwéi universell Killsystemer zur Dispositioun. Zäitweileg kënnen och Prouwe vun absolvéierten Experimenter ënner spezielle Bedéngungen (z.&nbsp;B.agefruer) gelagert ginn. D'Racks sinn universell, genormt an austauschbar. Den Transport erfollegt mat spezielle Logistikmodulen (MPLM).

Am US-Labormodul Destiny ginn Experimenter op de Gebidder Mikrogravitatioun, Liewenswëssenschaften, Biologie, Ekologie, Äerdfuerschung, Weltraumfuerschung an Technologie gemaach. Och kommerziell Fuerschunge sinn geplangt.


Fichier:Destiny ISS module taken by STS-108.jpg|Den Destiny ugedockt un d'Statioun
Fichier:Leroy Chiao inside Destiny space lab.jpg|Den Leroy Chiao am Destiny-Modul
Fichier:STS-128 Kevin Ford Destiny.jpg|Den Kevin Ford Pilot vum STS-128 am Destiny-Labor


## Kuckt och
* Raumfaart

## Um Spaweck
Mohammed VI. vu Marokko

De **Mohammed VI.** (Arabesch: محمد السادس بن الحسن *Muḥammad as-sādis b. al-Ḥasan*), och bekannt als **Mohammed Ben Al-Hassan**, gebuer den 21. August 1963 zu Rabat, Marokko, ass zanter dem 23. Juli 1999 Kinnek vu Marokko.

Hien ass den eelste Jong vum Hassan II. an deem senger Haaptfra, der Lalla Latifa Hammou (ar.: للا لطيفة حم ; gebuer 1945 oder 1946), der *Mère des enfants royaux*, enger Berberin vum Stamm vun de Zaianes. Hien ass den 18. Monarch aus der Dynastie vun den Alawiden.

Hien huet zu Rabat Droit studéiert a mat enger Maîtrise ofgeschloss, an duerno op der Universitéit Nice Sophia-Antipolis iwwer *La coopération entre la Communauté Économique Européenne et l'Union du Maghreb Arabe* promovéiert.

Den 21. Mäerz 2002 huet hien d'Informatik-Ingenieurin Salma Bennani vu Fez bestuet, déi doduerch d'Prinzessin Lalla Salma gouf. Den 8.&nbsp;Mee 2003 koum de Krounprënz Moulay Hassan op d'Weltm an den 28.&nbsp;Februar 2007 eng Duechter, d'Lalla Khadija.

Nom Arabesche Fréijoer huet hien eng Verfassungsännerung an d'Weeër geleet, déi d'Land vun enger absolutter an eng konstitutionell Monarchie ëmgewandelt hunn. Als Verfechter vun enger moderater Moderniséierung (z.&nbsp;B. a puncto Familljerecht) steet hien am Kontrast zu den islamesch-konservative Kräften a Marokko, absënns den islamesche Fundamentalisten am Land.

De Mohammed VI. léisst sech gär als *Roi des pauvres* tituléieren, gehéiert awer mat engem geschate Verméige vun zwou Milliarden Euro, a Form vu majoritäre Participatiounen an alle méiglechen ekonomesche Beräicher ë.&nbsp;a. duerch d'Holding ONA Group, zu deene räichste Monarchen op der Welt.

### Bedeelegungen
* Attijariwafa Bank (Bank)
* Managem (Biergbau)
* Onapar (Projetsentwécklung)
* SOMED (Société Maroco-Emiratie de Développement'; Tourismus)
* Generalconcessionaire Maserati
* Wafa Assurance 
* Marjane (Supermarchés-Chaîne)
* Wana (Telekommunikatioun)
* SONASID (Metallveraarbechtung)
* Lafarge Maroc (Zementwierker)
* Sopriam (Generalconcessionaire fir Peugeot-Citroën a Marokko)
* Renault Maroc (Generalconcessionaire)
* Nareva (Energie)
* Centrale Laitière; mat Danone

## Um Spaweck

* Offizielle marokkanesche Seite mam Kinnek senger Biographie 
* BBC: ''The most powerful man in Morocco''
* Sonja Hegasy: ''Zehn Jahre Mohammed VI. in Marokko: Das große Missverständnis?''. In: Qantara.de, Dezember 2009
* Sonja Hegasy: ''Verfassungsreform in Marokko. Die Reform, das bin ich!''. In: Qantara.de, Juni 2011