open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wanter

De **Wanter** ass eng vun de véier Joreszäiten déi et an den temperéierten Zone vun der Äerd gëtt.

Jee nodeem een op der Nordhallefkugel oder Südhallefkugel ass, gëtt tëscht dem *Nordwanter* oder dem *Südwanter* ënnerscheet.

Duerch d'Rotatioun vun der Äerd ëm d'Sonn verännert sech den Zenitstand vun der Sonn tëscht dem südlechen an dem nërdleche Wendekrees, an doduerch kënnt de Wanter all Joer eng Kéier op all Hemisphär erëm.

Astronomesch gesi fänkt de Wanter op der Nordhallefkugel mat der Wantersonnewend un, dat ass da wann d'Sonn am Senkel iwwer dem Südleche Wendekrees steet, an d'Deeg am Norden déi kierzt vum Joer sinn.

De Wanter fänkt deemno un:

* op der Nordhemisphär den 21. oder 22. Dezember 
* op der Südhemisphär den 21. Juni

Duerno ginn d'Deeg erëm méi laang an de Wanter hält mat der Equinoxe vum Fréijoer op, d.&nbsp;h.:

* op der Nordhallefkugel den 20. Mäerz oder an der Nuecht op den 21. Mäerz
* op der Südhallefkugel den 22. September respektiv den 23. September

De Wanter dauert 89 Deeg.

Well d'Ëmlafbunn vun der Äerd ëm d'Sonn ëm 1,7 % vun der idealer Kreesbunn ewech geet sinn déi véier Joreszäiten net gläich laang. Den Nordwanter ass well d'Nordhallefkugel méi no zur Sonn ass (Perihel den 3. Januar) och liicht méi mëll. 

## Kuckt och
* Fréijoer
* Summer
* Hierscht

## Um Spaweck
Nobuko Imai

D**'Nobuko Imai** (今井 信子), gebuer den 18. Mäerz 1943 zu Tokio, ass eng japanesch Braatschistin mat enger internationaler Karriär als Solistin an als Kammermusekerin.

Si war e puer Joer Member vum Vermeer Quartett.

Si gëtt Coursen am *Conservatoire de Musique* zu Genf an der Schwäiz.
Bouneweg-Nord/Verluerekascht

**Bouneweg-Nord / Verluerekascht** ass ee vun de 24 offizielle Quartiere vun der Stad Lëtzebuerg a läit am Oste vun der Haaptstad. Zesumme mam Nopeschquartier Bouneweg-Süd billt en d'Uertschaft Bouneweg.

## Geographie
De Quartier grenzt am Norden un de Quartier Gronn an dann, am Sënn vun der Auer, un d'Polvermillen, Bouneweg-Süd an d'Gare. Am Norden a Weste mécht d'Uelzecht d'Grenz mat den Nopeschquartieren.

De Quartier läit op enger Héicht tëscht 250,0 an 302,60 m.

## Bevëlkerung
2001 hunn am Quartier Bouneweg-Nord/Verluerekascht 3.319 Leit gelieft. Op den  waren et  Leit, wouvu &nbsp;% Lëtzebuerger waren, géintiwwer &nbsp;% Auslänner.

## Evenementer
* 1807: Duerch d'Explosioun vum Polvertuerm um Verluerekascht, koumen 32 Persounen ëm d'Liewen an 120 goufen der schwéier blesséiert, dorënner vill Kanner. De Schued gouf op 1 Millioun Goldfrang geschat.

## Kuckt och
* Bouneweg
* Gendarmeriesgebai um Verluerekascht

## Um Spaweck
Bouneweg-Süd

**Bouneweg-Süd** ass ee vun de 24 offizielle Quartiere vun der Stad Lëtzebuerg a läit am Südoste vun der Haaptstad. Zesumme mam Nopeschquartier Bouneweg-Nord/Verluerekascht billt en d'Uertschaft Bouneweg.

## Geographie
Bouneweg-Süd grenzt am Norden un de Quartier Bouneweg-Nord/Verluerekascht an dann, am Sënn vun der Auer, un d'Polvermillen, Hamm, d'Gemeng Hesper, Gaasperech an d'Gare. Am Norde mécht d'Uelzecht d'Grenz mam Nopeschquartier Hamm.

De Quartier läit op enger Héicht tëscht 250,0 an 302,60 m.

## Awunner
2001 hunn am Quartier Bouneweg-Süd 10.596 Leit gelieft.

Op den  waren et der , wouvun &nbsp;% Lëtzebuerger waren a &nbsp;% Auslänner. Et ass domat de Quartier mat de meeschten Awunner.

## Kuckt och
* Bouneweg

## Um Spaweck
Rollengergronn

**Rollengergronn/Belair-Nord** ass den offiziellen Numm vun engem vun de 24 offizielle Quartiere vun der Stad Lëtzebuerg. Am allgemenge Sproochgebrauch gëtt gemenkerhand awer just *Rollengergronn* gesot.

De Quartier läit am Nordweste vun der Stad a besteet aus der fréierer Sektioun *Rollingergrund* (mat Ausnam vun deem Deel deen um Lampertsbierger Plateau läit) an dem nërdlechen Deel vun der Sektioun *Merl-Nord* aus der fréierer Gemeng Hollerech an zwar deen Deel, deen nërdlech vun der Areler Strooss läit.

## Geographie
Rollengergronn/Belair-Nord grenzt am Norden un d'Gemeng Koplescht an dann, am Sënn vun der Auer, un d'Quartiere Millebaach, Lampertsbierg, Belair an d'Gemeng Stroossen.

De Quartier huet eng Fläch vu 633,86 ha a läit op enger Héicht tëscht 259,0 an 375,5 m.

## Geschicht
Den 1. Juli 1849 (Gesetz vum 8. Mee 1849) ass déi deemoleg Gemeng Eech opgedeelt ginn an aus engem Deel gouf d'Gemeng Rollengergronn. Den 1. Juni 1920 (Gesetz vum 26. Mäerz 1920) hunn dunn d'Gemengen Hamm, Hollerech, an och de Rollengergronn mat der Stad Lëtzebuerg fusionéiert, an zënterhier ass et e Quartier vun der Stad.

De Rollengergronn gouf haaptsächlech duerch d'Faiencerie markéiert, déi 1766 vun de Bridder Jean-François, Dominique a Pierre-Joseph Boch op de Siwebuere gegrënnt gi war.

Vun 1904 u war de Rollengergronn mam Chareli engersäits un d'Stad an d'Gare an anersäits un d'Millebaach an Eech ugeschloss. Den Nodeel war awer, datt de Chareli vill Gestank a Stëbs gemaach huet an d'Awunner net allze vill frou doriwwer waren.

1926 ass d'Autobuslinn vun der Stad an de Rollengergronn agefouert ginn.

## Awunner
2001 hunn am Quartier Rollengergronn/Belair-Nord 3.372 Leit gewunnt; op den  waren et der . Den Undeel vun de Lëtzebuerger louch bei &nbsp;% géintiwwer &nbsp;% Auslänner.

## Kuckt och
* Belair
* Villeroy & Boch
* Siwebueren

## Literatur

* Fernand Théato, 2006, *Ideal Wunnqualitéit am Rollengergronn?* an: *Kräiz a quier duerch d'Stad an d'Gemeng Lëtzebuerg*, Chorale Sang & Klang. S. 92-95
* ons stad 26/1987 mat enger Rei Artikelen iwwer de Rollengergronn

## Um Spaweck
Uewerstad

D**'Uewerstad** ass ee vun de 24 offizielle Quartiere vun der Stad Lëtzebuerg a läit am Zentrum vun der Haaptstad.

## Geographie
De Quartier grenzt am Norden (Glacis) un de Lampertsbierg an dann, am Sënn vun der Auer, un d'Quartiere Pafendall, Gronn, Gare, Hollerech, Belair a Rollengergronn.

D'Uewerstad huet eng Fläch vun 105,89 ha a läit op enger Héicht tëscht 274,9 an 312,8 m.

## Awunner
2011 hunn an der Uewerstad 2.940 Leit gewunnt; op den  waren et der . Den Undeel vun de Lëtzebuerger louch bei &nbsp;% géintiwwer &nbsp;% Auslänner.

## Kuckeswäertes

Luxembourg. Bockfiels 2020.jpg|Bockfiels
Casino Luxembourg.jpg|Casino Lëtzebuerg
Großherzoglicher Palast in Luxemburg.jpg|Groussherzogleche Palais
Luxembourg Cathedrale Notre-Dame.jpg|Kathedral Notre-Dame
Luxembourg Casemates (21).jpg|Kasematten
Uewerstad, Lëtzebuerg, Luxembourg - panoramio (33).jpg|Knuedler
Luxembourg, rue du Saint-Esprit, Hossegässel (103).jpg|City Museum
Higher city Luxembourg.JPG|Méchelskierch
Luxembourg City église Saint-Alphonse ext a.jpg|Paterkierch
Place d'Armes view, Luxembourg City.JPG|Plëss
Pont du château Luxembourg.JPG|Schlassbréck
Luxembourg, parc Edmond Klein(105).jpg|Stater Park


## Um Spaweck
Ahmed Mohammed Rami

Den **Ahmed Mohammed Rami** (arabesch: أحمد رامي) och nach **Ahmad Mohammed Rami**, gebuer den 9. August 1892, a gestuerwen de 4. Juni 1981, war en egyptesche Poet a Komponist.

Hien huet Lidder fir d'Umm Kalthoum an de Mohammed Abdel Wahab komponéiert.

Als Iwwersetzer huet hien e puer Stécker vum Shakespeare a vum persesche Poet Omar Khayyam iwwersat.

Well hie vill fir den arabesche Gesang gemaach hat, krut en den Éierentitel *Poet vun der Jugend*.
Dinorá de Carvalho

D**'Dinorá de Carvalho**, gebuer den 1. Juni 1905 zu Uberaba am brasilianesche Bundesstaat Minas Gerais, a gestuerwen 1980 zu São Paulo, war eng brasilianesch Komponistin a Pianistin.

Si huet um Conservatoire vu São Paulo studéiert a krut 1921 vum Kulturministère eng Bourse, déi et hir erlaabt huet, zu Paräis weider ze studéieren. Do war si Schülerin vum Isidore Philipp. Si ass a Brasilien an an Europa als Concertspianistin opgetratt an huet beim Lamberto Baldi Kompositiounsunterricht geholl.

Zanter 1939 huet si ee Fraenorchester zu São Paulo geleet, dee si och gegrënnt hat, den *Orquestra Feminina de São Paulo*.
 
Si huet eng 400 Wierker komponéiert, dorënner véier Pianosconcerten, Orchester- a Pianosstécker, Baletter a Bünemuseken, eng Psalmvertounung, Chouergesank a Lidder.

Am *Theatro São Pedro* am westlechen Deel vu Sao Paulo ass e Sall no hir genannt, de *Sala Dinorá de Carvalho*.

## Wierker
**Missa de Profundis* fir véier Solostëmmen, Chouer, Orchester a Perkussioun 
**Procissão de Cinzas em Pernambuco* fir Chouer
**Contrastes* fir Piano an Orchester
**Ó Que Noite Bonita* fir Piano

## Literatur
*Flávio Cardoso de Carvalho: *Canções de Dinorá de Carvalho: uma análise interpretativa*, 1996, E. Unicamp, Campinas, Brasilien, 186 Säiten, mat engem CD-Rom.
Fernandina

**Fernandina** ass déi drëttgréisst Insel vum Galápagosarchipel. Si huet eng Fläch vu 629&nbsp;km² a gëtt als déi jéngst vum Archipel betruecht. Hir vulkanesch Landschaft ass beandrockend.
 
Et ass eng vun de wéinegen Inselen op der Welt op déi ni en Déier vu Mënsche bruecht gouf, a si huet och den aktiivste Vulkan vun der Welt.
 
**Punta Espinosa** ass déi Plaz déi am meeschte vun Touriste besicht gëtt, et ass iwwerhaapt eng vun den interessantste vun de Galápagos-Inselen. Hei fënnt ee vill Mierleguanen, Séiléiwen, Kormoranen (déi net fléie kënnen) a Pinguinen.

## Kuckt och
*Floreana
*Santa Fe (Galapagos)

## Um Spaweck
*Fernandina (Galapagos)
Fernand Augereau

De **Fernand Augereau**, gebuer den 23. September 1883 zu Naintré, a gestuerwen de 27. Juli 1958, war e franséische Vëlossportler an Tour de France fuerer. Den Augereau war Profi vun 1902 bis 1911.

## Palmarès
### [[1903]]
* 3. am Tour de France

### [[1904]]
* 1. a Bordeaux-Paris
Francis Drake

De **Sir Francis Drake**, gebuer ëm d'Joer 1540 a gestuerwen den 28. Januar 1596 zu Portobello (Panama), war en engleschen Admirol.

Seng éischt Séireesen hunn de Francis Drake als Begleeder vum Responsabele vum englesche Sklavenhandel, John Hawkins an Hannerindien an a Guinea gefouert.

Als 22-järege Kapitän huet hie mat vill Erfolleg sougenannt Kaperfaarten am Golf vu Mexiko ënnerholl an 1572 do d'Stad *Nombre de Dios* ausgeplënnert. 1573 huet hien a Panama e spuenesche Sëlwertransport vu 40.000 Pond ofgefaangen. No deem hie mat dësem Sëlwer an England zeréckkomm war, gouf hie vun der englescher Kinnigin Elisabeth I. beoptraagt Südamerika z'ëmseegelen an déi spuenesch Häfen am Weste vu Südamerika unzegräifen.

Op dëser Faart huet de Francis Drake als éischten Englänner mat sengem Schëff *Golden Hind* d'Welt ëmsegelt (1581).

1585 huet de Francis Drake a Südamerika Santiago, Santo Domingo a Cartagena eruewert.

1587 huet hien e groussen Deel vun der spuenescher Krichsflott am Hafe vu Cadiz a Brand gesat an hien huet 1588 als Vizeadmirol géint déi an der Zwëschenzäit erneiert spuenesch *Armada*, déi England ugréife wollt, d'Uewerhand behal.

Dem Francis Drake seng lescht Faarten zesumme mam John Hawkins an der Karibik (1595) hunn him keng weider Succèse bruecht. Hien ass an der Géigend vu Portobello krank ginn an och do gestuerwen.

## Um Spaweck
Jean Bringer

De **Jean Bringer**, gebuer den 28. August 1916 zu Vincennes am Departement Val-de-Marne, a gestuerwen den 19. August 1944 am Domaine Baudrigues zu Roullens, Departement Aude, war e franséische Resistenzler. Hie war 1944 de Chef vun der Resistenz am Departement Aude

Hie war de Bouf vum Rodolphe Bringer, Matgrënner vum Canard enchaîné.
## Militäresch Karriär
* 1936 gouf hien agezunn (Zaldot 2. Klass).
* 1938 zum Sergeant ernannt.
* 1938 gëtt hien och Reserve-Aspirant vum *75. Bataillon alpin de forteresse*.
* 1939 Reserve-Ënnerleitnant vum *95. Bataillon alpin de forteresse*.
* 1940 gëtt hie bei de *24. Bataillon de Chasseurs alpins* affektéiert.
* 1942 gëtt hien démobiliséiert.

No der Invasioun vun der *Zone libre* gëtt hien op Carcassonne an d'Forstverwaltung versat.

## Resistenz
* Den 1. Juli 1944 gëtt hie *Chef départemental* vun der *[[Armée secrète (Frankräich)|Armée secrète]]* a gläich duerno vun der FFI an der Aude.
* Den 29. Juli 1944 gëtt hie vun der Gestapo zu Carcassonne verhaft an och do an de Prisong gehäit.
* Den 19. August 1944 stierft hie fir Frankräich, executéiert vun der Gestapo.
 
## Auszeechnungen a Citatiounen
*Mort pour la France
* 
* Croix de guerre 1939-1945 avec palme
* Citatioun am Originaltext:
** *Chef départemental de la Résistance de l'Aude, d'une grande valeur, s'est enrôlé dans la Résistance dès la dissolution des armées de l'Armistice. A organisé les C.P.L. dans le département dirigeant et participant lui-même aux sabotages et aux opérations de parachutages. A organisé également les maquis dans le département. A été arrêté par la Gestapo, qui connaissait ses fonctions et n'a pas parlé. Est mort glorieusement pour la France le 19 août 1944, fusillé par les Allemands. A montré le plus bel exemple de sérénité qu'un officier puisse donner à ses hommes en période de combat“ (décret du 18 avril 1946).*
Maurice Garin

De **Maurice Garin**, gebuer den 3. Mäerz 1871 zu Arvier an Italien, a gestuerwen den 19. Februar 1957 zu Lens, war e franséische Vëlossportler an Tour de France Gewënner

## Biographie

De Maurice Garin war Italieener, hat sech awer als Fransous naturaliséiere gelooss. Vu Beruff war hie Schaarschtechbotzert, wat him de Spëtznumm *petit ramoneur* abruecht huet. Seng Gréisst, 1,62 m fir 60&nbsp;kg, huet him och nach d'Spëtznimm *le petit matelot* a *le bouledogue blanc* vermaach.

Hie gouf säi Beruff op fir Vëloscoureur ze ginn, a mat 32 Joer gewënnt hien 1903 den Tour de France, deen dat Joer fir d'éischt gefuer gouf. Beim Tour vun 1904 gëtt hien op zweiwelhaft Aussoen hin deklasséiert an e gëtt fir zwee Joer suspendéiert.

Doropshin hält hie mam Vëlossport op, an installéiert sech zu Lens als Vëloshändler a Mecanicien, bis zu sengem Doud den 19. Februar 1957.

Nom Zweete Weltkrich grënnt hien d'Ekipp *Garin*. Hir Faarwe si rout a wäiss an den Hollänner Piet Van Est gewënnt ënner dëse Farwen 1950 an 1952 Bordeaux–Paräis
 
De Maurice hat zwéi Bridder, déi och Course gefuer sinn:
* Den Ambroise, 2. am Paris-Roubaix 1901, 3. am Joer 1899, an 3. bei Bordeaux-Paräis 1902.
* Den César, 2. am Paris-Roubaix 1904, an 3. am Bordeaux - Paräis 1900.

1997 gouf hien an d'Lëscht vun de Gloires du sport opgeholl.
## Palmarès
*1893: Dinant - Namur - Dinant
*1893: Huit cents kilomètres de Paris (op der Pist)
*1894: Vingt-quatre heures de Liège (op der Pist)
*1894: Prix d'Avesnes-sur-Helpe
*1895: Vingt-quatre heures des Arts libéraux de Paris (op der Pist)
*1895: Guingamp - Morlaix - Guingamp
*1894: Paris-Saint-Malo
*1895: Weltrekord op 500&nbsp;km op der Strooss hanner engem Hues: 15 h 02' 32", tëscht dem 3. a 4. Februar
*1896: Paris-Le Mans
*1896: Paris-Mons
*1896: Liège-Thuin
*1896: 3. am Paris-Roubaix
*1897: Paris-Roubaix
*1897: Paris-Royan
*1897: Paris-Cabourg
*1897: Tourcoing - Béthune - Tourcoing
*1898: Paris-Roubaix
*1898: Tourcoing - Béthune - Tourcoing
*1898: Valenciennes-Nouvion-Valenciennes
*1898: Douai-Doullens-Douai
*1898: Cinquante kilomètres d'Ostende (op der Pist)
*1898: 2. am Bordeaux–Paräis
*1899: 3. am Bordeaux-Paräis
*1899: 3. am Bol d'Or (op der Pist)
*1900: 2. am Bordeaux-Paräis
*1900: 2. am Bol d'Or
*1900: 3. am Paris-Roubaix
*1901: Paris-Brest-Paris
*1902: Bordeaux-Paräis
*1903: Tour de France + 3 Etappen
*1904: 1. am Tour de France, deklasséiert no 4 Méint well e sollt gefuddelt hunn op Zeienaussoen hin, déi net ganz glafwierdeg waren. Hie bestreit dat och vehement säi ganzt Liewe laang. Op deem Tour hat hien zwou Etappe gewonnen.

## Um Spaweck

*Artikel iwwer de Maurice Garin an ''L'Alsace Le Pays'' 
*De Maurice Garin op der Websäit vu ''Mémoire du cyclisme'' 
*De Maurice Garin op der Websäit vum ''Museo del Ciclismo "Gino Bartali"''
Max Steenbeck

De **Max Christian Theodor Steenbeck**, gebuer den 21. Mäerz 1904 zu Kiel, a gestuerwen de 15. Dezember 1981 zu Ostberlin, war en däitsche Physiker. Hien huet 1935 den éischte Betatron entwéckelt dee funktionéiert huet, an 1947 déi éischt Gaszentrifug fir Uranisotopentrennung an huet vill um Opbau vun der Kärfuerschung an der Kärtechnik an der DDR gehollef.

## Kuckt och
* Lëscht vu Physiker
Lucien Pothier

De **Lucien Pothier**, gebuer de 15. Januar 1883 zu Cuy, a gestuerwen den 29. Abrëll 1957, war e franséische Vëlossportler an Tour-de-France-Fuerer.

## Biographie
*Spëtznumm « Le Bouclier de Sens ».
*No den Evenementer déi den Tour vun 1904 markéiert haten, gouf de Pothier mat 21 Joer liewenslänglech gespaart. E bësselchen duerno gëtt dat awer op dräi Joer erofgesat, soudatt hie vun 1907 un erëm konnt fueren.

## Palmarès
*2. am Tour de France 1903
*3. am Paris-Roubaix 1904
*3. am Liège-Bastogne-Liège 1904

## Resultater am Tour de France
*Tour de France 1903: 2. am Generalklassement
*Tour de France 1904: Deklasséiert
*Tour de France 1907: Opginn an der 4. Etapp 
*Tour de France 1909: Opginn an der 2. Etapp 
*Tour de France 1910: 28. am Generalklassement

## Um Spaweck
Jean-Luc Molinéris

De **Jean-Luc Molinéris**, gebuer de 25. August 1950 zu Grenobel, ass e fréiere franséische Vëlossportler.

Hien ass de Bouf vum Pierre Molinéris deen och Vëlosprofi vun 1943 bis 1955 war.

De Molinéris gouf 1971 Profi a fiert bis 1977. Als Profi huet hie 6 Victoiren ze verzeechnen.

Hie war Coequipier vum Joaquim Agostinho, Bernard Thévenet an Eddy Merckx.

## Ekippen

*1971: Sonolor - Lejeune 
*1972: Sonolor
*1973: Flandria - Carpenter 
*1974: Bic 
*1975: Peugeot - BP - Michelin 
*1976: Peugeot - Esso - Michelin 
*1977: Fiat France

## Palmarès
#### [[Tour de France|Klassement am Tour de France]]

*Tour 1974: opginn
** 1. an der 6. Etapp A (Deelstreck: Dieppe – Harelbeke)
*Tour 1976: opginn
*Tour 1977: opginn

#### Aner Resultater
*1971
**1. an Étoile de Bessèges. 
*1972
**1. an Étoile de Bessèges. 
**3. am Critérium National. 
*1973
**2. an der 4. Etapp (A) bei Paris-Nice. 
*1974
**1. an de Präisser vun Ambert a Concarneau.
**2. an de Präisser vu Bussières, Biot an Alès.
**3. Am Präis vu Miramont-de-Guyenne.
*1975
**2. am Präis vu Carpentras.
*1976
**1. am Grand Prix de Peymeinade.
**2. am Präis vun Antibes.
Jean Bobet

De **Jean Bobet**, gebuer den 22. Februar 1930 zu Saint-Méen-le-Grand, a gestuerwen de 27. Juli 2022, war e franséische Vëlossportler. Hie war de Brudder vum Louison Bobet.
## Palmarès
### [[1952]]
* 3. am Grand Prix de Plouay
* 4. am Grand Prix des Nations
* 6. am Grand Prix du Midi Libre

### [[1953]]
* 3. a Milano-Sanremo

### [[1955]]
* 1. a Paris-Nice

### [[1956]]
* 1. a Genua - Nice 
* 1. am Circuit du Morbihan
Albert Deriot

Den **Albert-François Deriot**, gebuer de 17. Januar 1766, a gestuerwen den 30. Januar 1830, war e franséische Generol

## Karriär
*30. Dezember 1802: Chef-de-Brigade vun der *23. demi-brigade d'Infanterie*
*1803: Colonel vum *23. Infantriesregiment*
*6. August 1811: Brigade-Generol

## Auszeechnungen
*15. Juni 1804: Commandeur vun der Légion d'honneur
*31. Januar 1810: Baron d'Empire
Arbizon

Den **Arbizon** (2831 m) ass den héchste Punkt am **massif de l'Arbizon** an den Hautes-Pyrénées. E läit ëstech vum Massif du Néouvielle, tëscht dem Aure-Dall am Süden an dem Campan-Dall am Norden.

Den Adour de Payolle huet seng Quell op sengem Nordhang.

Renderëm leien de *Petit Arbizon* (2717 m) am Osten, de *Pic de Monfaucon* (2712 m), de *Pic d'Aulon* (2738 m) an de *Pic de Baztan d'Aulon* (2721 m) am Südwesten.
Charles Grangier de la Ferriere

De **Charles Grangier de la Ferriere**, gebuer den 21. September 1738, a gestuerwen den 8. Mäerz 1794, war e franséische Generol.

Hi gouf am Kader vun de *Prozesser vun de fréieren Intendanten* vum Revolutiounsgeriicht verurteelt a guillotinéiert.

## Karriär
*5. Februar 1792: Colonel vum 23. Infantrieregiment
*15. Mee 1793: Brigade-Generol
Henri Cornet

Den **Henri Jardy**, genannt **Henri Cornet**, gebuer de 4. August 1884 zu Desvres, a gestuerwen den 18. Mäerz 1941 zu Prunay-le-Gillon, war e franséische Vëlossportler an Tour de Francegewënner.

## Biographie
Den Henri Cornet ass bis elo nach ëmmer de jéngste Vainqueur vun engem Tour de France. Mat 20 Joer krut hien den Tour vun 1904 virum gréngen Dësch den 2. Dezember 1904 zougesprach. Hie war op der fënnefter Plaz an duerch d'Deklassement vun de véier Éischten ass hien dunn N° 1 ginn.

De Rescht vu senger Karriär war net sou dichteg, hien huet zwar nach 1906 Paris-Roubaix gewonnen, no enger zweeter Plaz 1905. De Cornet war och zweeten am Bordeaux-Paris 1905.

## Palmarès
* 1904: Tour de France 1904 (plus 1. an der drëtter Etapp)
* 1906: Paris-Roubaix

## Resultater am Tour de France
* Tour de France 1904: 1 am Generalklassement + 1 Etapp
* Tour de France 1905: Opginn an der 4. Etapp
* Tour de France 1906: Forfait um Depart
* Tour de France 1907: Opginn an der 4. Etapp
* Tour de France 1908: 8. am Generalklassement
* Tour de France 1909: Opginn an der 4. Etapp
* Tour de France 1910: 16. am Generalklassement
* Tour de France 1911: 12. am Generalklassement
* Tour de France 1912: 28. am Generalklassement
Tour de France 1904

Den zweeten Tour de France gëtt vum 2. Juli bis de 24. Juli 1904 gefuer.

## Allgemenges
*Den Tour besteet aus 6 Etappen an huet eng Totaldistanz vu 2 429&nbsp;km.
*D'Moyenne vum Gewënner (Henri Cornet) ass 25,265&nbsp;km/h.

## D'Affär
Den zweeten Tour de France war och bal de leschte ginn. D'Kompetitioun war en Affer vun hirem eegene Succès vum Joer virdru wéinst fanatesche Reaktioune vu franséische Spectateuren a Faveur vun der Ekipp « La Française » (d'Ekipp vum Maurice Garin) a verschiddene Fuddlereien. Den Henri Desgrange denkt souguer dru fir d'Saach komplett falen ze loossen.

Als Folleg vun dësen Evenementer gëtt d'Resulat vum Tour eréischt definitiv den 2. Dezember homologéiert. Aacht Coureuren, ënner hinnen déi véier Éischt aus dem Generalklassement, ginn deklasséiert oder suspendéiert.

Sou kënnt et, datt den Henri Cornet, deen de fënneften am Generalklassement war, op déi éischt Plaz rutscht an als Vainqueur deklaréiert gëtt. De Maurice Garin kritt eng Suspensioun vun zwee Joer opgedréckt (déi hie säi ganzt Liewe laang contestéiert) an de Lucien Pothier, 2. zu Paräis, gëtt liewenslänglech gespaart (dëst gëtt awer no dräi Joer erëm opgehuewen).

## D'Etappen

Wéinst den Deklassementer vum 2. Dezember falen d'Etappegewënner (Garin, Pothier an Aucouturier) ewech.
 
### Generalklassement

## Um Spaweck
*La mémoire du cyclisme / Tour 1904

----
Pierre Molinéris

De **Pierre Molinéris**, gebuer den 21. Mee 1920 zu Nice, a gestuerwen de 7. Februar 2009 zu Cuneo, war e franséische professionelle Vëlossportler.

Hien ass de Papp vum Jean-Luc Molinéris, deen och Profi vun 1971 bis 1977 war.

De Pierre Molinéris war vun 1943 – 55 Profi an huet am Ganzen 42 Coursse gewonnen..
 
## Ekippen

*1943 bis 1947: Ray-Dunlop
*1947: Follis-Dunlop 
*1948: Barret-Dunlop
*1949: Bottecchia,Barret-Dunlop et Stella-Dunlop 
*1950: Stella-Dunlop et Bottecchia-Pirelli 
*1951: Stella-Dunlop et Girardengo 
*1952 à 1953: Alcyon - Dunlop
*1953: Fiorelli et Stella-Wolber-Dunlop 
*1954: Alcyon-Dunlop et Stella-Wolber-Dunlop 
*1955: Alcyon-Dunlop

## Palmarès

### Klassementer am [[Tour de France]]

*Tour 1948: opginn
*Tour 1949: opginn
*Tour 1950: 36. am Generalklassement
*Tour 1951: opginn
*Tour 1952: opginn
** 1. an der 4. Etapp Rouen – Roubaix
*Tour 1953: 38. am Generalklassement
*Tour 1954. 59. am Generalklassement
*Tour 1955: opginn

## Aner Resultater
### 1943
1. bei Saint Etienne-Le Puy.
### 1944
1. am Prix de Saint-Chamond
### 1945
Champion vun der Loire
1. am Grand Prix de la Libératiion zu Nice an am Prix de Nice.
### 1946
1. am Grand Prix du Vercors an am Prix de Toulon.
### 1947
1. bei Nice-Puget-Théniers-Nice an am Prix de Besançon.
### 1948
1. am Circuit des Six Provinces, am Tour de la Haute-Savoie, bei Firminy-Roanne-Firminy, bei Nice-Puget-Théniers-Nice a bei Nice-Mont Agel.
### 1949
1. an der 6. Etapp vum Critérium du Dauphiné libéré, vum Prix de Grenoble a vun der Poly de Lyon.
### 1950
1. am Grand Prix du Pneumatique zu Montluçon, vum Circuit du Mont-Blanc, vum Circuit de l'Aulne a vun de Präisser vu Moulins an Nantua.

### 1951
1. a Paris-Saint Amand Montrond, am Circuit du Morbihan an am Prix de Thiers.
### 1952
1. an der 4. Etapp vum Tour de France, an der 2. a 7.Etapp vum Critérium du Dauphiné libéré, vun der Ronde de Monaco a vum Prix de Barcelonette.
### 1953
1. an der 1. Etappvun de Boucles de la Gartempe, vum Circuit du Mont Ventoux, vum Circuit du Mont-Blanc, vum Grand Prix d'Espéraza a vun de Präisser vun Aurillac an Ussel.
### 1954
1. an der 4. Etapp vum Tour du Sud-Est, vum Circuit de la Vallée d'Ossau a vun de Präisser vu Commentry a Saint-Vallier.
### 1955
1. am Circuit du Mont-Blanc an am Grand Prix du Pneumatique zu Montluçon.

## Um Spaweck
*Palmarès vum Pierre Molinéris
Reynke de Vos

Den Déiereneepos **Reynke de vos**, dee 1498 vum Hans van Ghetelen zu Lübeck gedréckt gouf, ass de bekanntsten nidderdäitschen Déiereneepos a Versen.

De satireschen Eepos erzielt, wéi den Näischnotz Reineke sech duerch genial Ligegeschichte beim Léiw, dem Kinnek vun den Déieren, rengwäscht a sech aus allen Uklopunkten erauszitt, a sou géint seng Géigner gewënnt.

De *Reynke de vos* gehéiert zu enger aler Traditioun vun der europäescher Déiereneepik, déi vun der laténgescher « *[[Ecbasis captivi]]* », dem « *Isengrimus* » an dem « *Reinardus vulpes* » vum Nivardus, iwwer de franséische « *Roman de Renard* », den däitsche « *Reinhardt Fuchs* » vum Heinrich dem Gleissner bis bei den hollännesche « *Reinaert de Vos* » féiert.

D'Wierk war grad sou bekannt a verbreet wéi den « "Eulenspiegel" » a gouf an en ettlech europäesch Sproochen iwwersat.

De Luther huet et eng "lebendige Contrafacur des Hoflebens" genannt an de Goethe eng "unheilige Weltbibel".

Am Héichdäitschen ass d'Wierk 1544 zu Frankfurt am Main erauskomm an enger Prosaiwwersetzung vum Gottsched, op där och dem Goethe säi *[[Reineke Fuchs]]* vu 1752 baséiert.

## Literatur
* *Reineke Fuchs: das niederdeutsche Epos "Reynke de vos" vu 1498.* Übertragung und Nachwort vum Karl Langosch. Stuttgart: Reclam, 1967, Nodrock 1994 ISBN 3-15-008768-6
* Amand Berteloot / Loek Geeraedts (Hrsg.): *Reynke de Vos - Lübeck 1498. Zur Geschichte und Rezeption eines deutsch-niederländischen Bestsellers*. Münster: Lit 1998 (Niederlande-Studien, Kleinere Schriften 5) ISBN 3-8258-3891-9
* Hubertus Menke / Ulrich Weber (Hrsg.): *Die unheilige Weltbibel: der Lübecker Reynke de Vos (1498 - 1998)*. Ausstellung vun der Abteilung fir Nidderdäitsch Sprooch a Literatur vun der *Christian-Albrechts-Universität* zu Kiel an Zusammenaarbecht mat *Bibliothek der Hansestadt Lübeck* an der *Herzog-August-Bibliothek Wolfenbüttel* 1998.

## Kuckt och
*Reenert

## Um Spaweck
*Reynke de vos
*''Reineke Vos. No der Lübecker Ausgab vom Joer 1498'', erausginn vum Hoffmann von Fallersleben. Breslau 1852
Banderillero

De **Banderillero** ass bei der Corrida dee vun de *[[Peón]]en* deen d'Charge huet d'Banderillaen ze setzen.

E *Matador-Banderillero* ass e Matador deen d'Banderillae selwer setzt amplaz déi Charge engem vun de *Peónes* z'iwwerloosssen.

## Um Spaweck
Picador

Bei enger Corrida ass de **Picador** e Reider deem seng Roll et ass an dem éischten Drëttel (*tercio*) vum Stéierkampf an d'Genéckmuskelen an an d'Beenmuskelen ze stieche fir sou de Stéier ze schwächen.

E sëtzt op engem Päerd dat mat engem Caparaçon agekleet ass, an huet eng Lanz de ongeféier 2,60 m. laang ass.

Fréier war de Picador den Haaptheld vun der Corrida, et war de groussen Torero, wougéint d'Toreroen zu Fouss seng Geselle waren.

An der zweeter Hallschent vum 18. Joerhonnert huet en ugefaange seng Haaptroll ze verléiere fir schliisslech an der Mëtt vum 19. Joerhonnert eng Hëllef vum Matador ze ginn.

Wann een e Stéierkampf kucke geet an 't héiert ee Leit päife wann de Picador an d'Arena kënnt soll een nëmme net mat päifen. Et sinn nëmme schlecht informéiert Touristen déi dat machen, wa se fir d'éischt eng Corrida kucke ginn.

## Um Spaweck
El Cordobés

De Manuel Benítez Pérez, genannt **El Cordobés**, gebuer de 4. Mee 1936 zu Palma del Río an der Provënz Córdoba, ass e spueneschen Torero.

Den El Cordobés huet seng Carrière als Torero 1959 ugefaangen an huet 1979 offiziell opgehale mam Stéierkampf. Säi Kampfstil deen net dem « klassesche » Schema entsprach huet, well hie vill Show- a Sportselementer mat erabruecht huet, ass vun de Puriste vum Stéierkampf net gutt gesi gewiescht an hie gëtt och dofir net als ee vun de begabteste Matadoren ugesinn, obschonn déi him awer ee grousse Courage an der Arena bezeien. Hautdesdaags gëllt hien als ‘’Gro Eminenz’’ am Stéierkampf, hie gouf dacks geéiert an ass och nach zwanzég Joer no senger Carrière a ganz Spuenien populär.
 
Hien ass fir d'éischt 1959 zu Talavera de la Reina als *novillero* (Jongstéierkämpfer) opgetratt a war 1960 a senger Heemechtsstad Palma del Río fir d'éischt bei enger Corrida mat Pàerd a Picadoren dobäi..

No 203 Optrëtter als *novillero* huet hien de 25. Mee 1963 zu Córdoba seng Alternativa gemaach a gouf Matador. 1971 huet hien d'Capote un de Nol gehaangen, ass awer tëscht 1979 an 1981 sporadesch an d'Arena zeréckkoum. Fir d'lescht huet hien zwou Corridaen am Joer 2000 gemaach an duerno definitiv als Matador opgehalen.

D'Stad Córdoba huet hien 2002 zum fënnefte *Kalif vum Stéierkampf* ernannt, en Éierentitel deen virdrun nëmme véier Toreroen haten dorënner de Manolete.

## Um Spaweck
Rad vu Falkirk

D**'Rad vu Falkirk** (op Englesch: *Falkirk Wheel*) ass e Schëffslift deen an engem grousse Rad dréint. Dëse Lift verbënnt de Forth and Clyde Canal an de Union Canal.

De Lift ass no bei der Stad Falkirk am Zentrum vu Schottland an et ass e Meeschterwierk am Héichbau. Et ass ee vun den zwéin eenzege Schëffslifter a Groussbritannien, den zweeten ass de Schëffslift vun Anderton am Cheshire.

D'Rad vum Lift huet en Duerchmiesser vu 35 Meter an am Rad hänken zwéi Backe mat 600 Tonne Waasser dran. D'Längt vun de Backen ass eppes iwwer 80 Meter. Fir en hallwen Tour ze dréinen a sou d'Schëffer 25 Meter méi héich ze hiewe brauch d'Rad 4 Minutten.

D'Rad vu Falkirk gouf de 24. Mee 2002 a Presenz vun der englescher Kinnigin a Betrib geholl.

Fréier huet eng Serie vun 11 Schleisen déi zwéi Kanäl matenee verbonnen. An den 1930er Jore gi se net méi befuer, verfalen a ginn zougetippt. Duerch Fongen déi aus der Nationallotterie koumen, konnt *Millennium Commission* ufänken d'Kanäl erëm a Stand ze setzen. En Appel d'offres gouf lancéiert fir déi zwéi Kanäl mateneen ze verbannen, an de Projet vum grousse Rad gouf ugeholl.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Schëffslifter
## Um Spaweck

*  Official Falkirk Wheel Website
*  Le blog de Martin Catteau, Net-offiziell Säit
Schëffslift vun Anderton

De **Schëffslift vun Anderton** gouf 1875 gebaut an ass den eelste Schëffslift op der Welt.

De Lift ass an England net wäit ewech vun der Uertschaft Anderton am Cheshire. E verbënnt zwou Wasserstroossen, de Weaver an den Trent-a-Mersey-Kanal.

Well de Weaver 16 Meter méi déif wéi de Kanal läit war de Bau vu sou engem Lift d'Méiglechkeet, fir eng Serie vu Schleisen z'evitéieren. De Lift besteet aus zwéi grousse Waasserbasengen, wouvun deen een dem anere Kontergewiicht mécht, wat erlaabt, gläichzäiteg erop an erof ze schleisen.
 
Am Ufank war dee ganze Mechanissem hydraulesch, ass awer no 25 Joer Déngscht duerch elektresch Motoren ersat ginn, an dat Ganzt huet iwwer e System vu Pullien a Kontergewiichter funktionéiert. Dat huet erlaabt datt déi zwéi Bace konnten onofhängeg vunenee manövréiert ginn.

De Lift, dee staark duerch de Rascht beschiedegt war, huet zanter 1983 net méi funktionéiert, a gouf 2002 komplett restauréiert, a gëtt och elo erëm hydraulesch bedriwwen.

De Lift vun Anderton an d'Rad vu Falkirk a Schottland sinn déi zwéin eenzeg Schëffslifter a Groussbritannien.

### Kuckt och
*Rad vu Falkirk
*Lëscht vun de Schëffslifter

## Um Spaweck
* Offiziell Säit op Englesch
Manolete

De **Manuel Laureano Rodríguez Sánchez**, genannt ***Manolete***, gebuer de 4. Juli 1917 zu Córdoba; a gestuerwen den 28. August 1947 zu Linares, Spuenien war e berüümte spueneschen Torero. Hie war a ganz Spuenie wéinst sengem Courage an der Arena bekannt.

Hien ass 1947 an der Infirmerie vun der Arena vu Linares gestuerwen nodeem de Kampfstéier Islero en op d'Hare geholl hat.

## Film
De Schauspiller an Oscar-Präisdréier Adrien Brody spillt de legendären Torero am Film *[[Manolete (Film)|Manolete]]* (2006/2007). D'Penélope Cruz spillt seng Frëndin. Well Déiereschutzbeweegunge fäerten, de Film géif de Stéierkampf ze vill verherrlechen, kritiséieren déi e schonn staark, éiert en iwwerhaapt gedréint ass.

## Um Spaweck

*https://web.archive.org/web/20021215200654/http://www.fib.se/mano.html
*http://www.spanish-fiestas.com/bullfighting/manolete.htm
*http://www.mundotoro.com Stéierkampf-Homepage (Spuenesch)
*https://web.archive.org/web/20070223141832/http://peta.org/feat-manoletemovie.asp Kritik um Film
Basilica Sempronia

D**'Basilica Sempronia** gouf 170 v. Chr. vum Zensor Tiberius Sempronius Gracchus zu Roum gebaut.

D'Basilika gouf op enger Plaz gebaut wou virdrun dem Scipio säin Haus an e puer Geschäfter stoungen, do wou de *Vicus Tuscus* un de Forum Romanum gestouss ass.

Donieft stoungen den Tempel vum Saturn an den Tempel vum Castor a vum Pollux.

Si gouf 55. v. Chr. ofgerappt wéi d'Basilica Julia gebaut gouf.
Basilica Julia

D**'Basilica Julia** zu Roum war e Versammlungsgebai fir de Réimesche Senat, an och an engems Geriichtsgebai.

Si gouf um Forum Romanum vum Julius Caesar gebaut a finanzéiert vun der Beit aus de gallesche Kricher. Hiren Numm krut se vum Caesar well et am ale Roum Moud war, datt Gebaier den Numm vun deemjéinege kruten, dee se baue gelooss huet.

D'Basilika, déi méi grouss war wéi déi bis dohi gebaute Basilikaen, hat en héicht Haaptschëff, Galerien iwwer de Säiteschëffer an eng Apsis fir de Riichtersëtz.
 
D'Reschter, déi en haut nach ka gesinn, erlaben engem net méi, fir sech d'Gebai virzestellen. Intressant sinn awer déi an den Träppleken agravéiert Spillfelder déi drop hiweisen, datt sech och scho fréier bei sou ëffentleche Gebaier getraff ginn ass, fir sech d'Zäit ze verdreiwen.

## Um Spaweck

* D'Basilica Iulia bei Roma Antiqua - Roum am Netz
* - engl. Beschreiwung vun der Basilica Julia
Patrika Darbo

D**'Patrika Darbo**, mam Meederchersnumm **Patricia Davidson**, gebuer de 6. Abrëll 1948 zu Jacksonville a Florida, ass eng US-amerikanesch Schauspillerin.

Si ass zu Atlanta am Bundesstaat Georgia opgewuess, wou si vun hirem Stéifpapp groussgezillt gouf, deen hir gesot huet, si soll kucke fir hir Dreem ze realiséiren, och wann et schwéier wier. Hie selwer, deen nëmmen 1,27 m grouss war, war de perséinleche Sekretär vum Proprietär vun den Atlanta Braves.

D'Patrika Darbo huet zu Statesboro op der Georgia Southern University Theater studéiert, an huet do 1970 hiren Ofschloss gemaach. Duerno huet si nach op der Atlanta School of Drama weider studéiert a sech 1973 mat dem Filmregisseur Rolf Darbo (*My science project*) bestuet.

Si gouf bekannt als Penny Baker a *[[Step by Step]]* (1992-1993) an als Nancy Wesley an der NBC Seefenoper *[[Days of our Lives]]* vun 1998 bis 2003.

Si spillt och a Reklamme fir BellSouth a wunnt mat hirem Mann an engem Quartier baussent der Stad Atlanta.

## Um Spaweck
Tunnel

En **Tunnel** ass e kënschtleche Passage deen duerch e Bierg, ënner engem Waasserlaf oder soss engem Hënnernes, erduerch féiert.

Et kann e Verkéierswee si fir Zich, Autoen, Schëffer oder Foussgänger. En Tunnel kann och ugeluecht gi fir d'Kanalisatiounen oder aner Leitungen.

Bei Verkéiersweeër kënnen Tunnellen eespuereg oder méispuereg sinn. De Bau vun Tunnellen ass relativ deier an et gëtt dobäi och grouss Ufuerderungen un d'Wësse vun den Ingenieure gestallt.

Tunnellen an de Bierger ginn am Prinzip am traditionellen Tunnelverfahre gebaut a meeschtens gëtt op den zwou Säite gläichzäiteg ugefaange mat gruewen. Am flaache Land oder do wou et aus landschaftlechen Aspekter wichteg ass, datt en Tunnel gebaut gëtt amplaz eng grouss oppen Tranchée ze hunn, ginn Tunnelen dacks an oppener Bauweis gebaut, dat heescht de Buedem an d'Gestengs ginn all ewechgeraumt, da gëtt en Tunnel, meeschtens am arméiertem Bëtong gebaut, an duerno gëtt en erëm zougedeckt. Bei kuerze Längte schwätzt een dann och vun enger Ënnerféierung.

## Wou kënnt den Numm hier?

D'Wuert Tunnel ass an England entstanen a kënnt vum franséische Wuert *tonelle*. Duerno huet et de Wee erëm iwwer den Äermelkanal als *tunnel* op de Kontinent zeréckfonnt.

## Déi längst Tunnelle vun der Welt

Et sinn dëst déi längst Tunnelle vun der Äerd, déi aktuell fir de Verkéier zougänglech sinn:

* Seikan-Tunnel, 53,9&nbsp;km, Japan, Eisebunn
* Äermelkanaltunnel, 50,5&nbsp;km, Frankräich/England, Eisebunn
* Lötschberg-Basistunnel, 34,6&nbsp;km, Schwäiz, Eisebunn
* Iwate-Ichinohe-Tunnel, 25,8&nbsp;km, Japan, Eisebunn
* Lærdaltunnel, 24,5&nbsp;km, Norwegen, Strooss
* Dai-Shimizu, 22,17&nbsp;km, Japan, Eisebunn 
* Simplontunnel, 19,803&nbsp;km, Italien/Schwäiz, Eisebunn
* Vereina-Tunnel, 19,054&nbsp;km, Schwäiz, Eisebunn
* Shin-Kanmon-Tunnel, 18,713&nbsp;km, Japan, Eisebunn
* Apennin-Basistunnel, 18,490&nbsp;km, Italien, Eisebunn
* Gotthard-Stroossentunnel, 16,918&nbsp;km, Schwäiz, Strooss
* Rokkō, 16,250&nbsp;km, Japan, Eisebunn
* Furka-Basistunnel, 15,350&nbsp;km, Schwäiz, Eisebunn
* Seweromuisker Tunnel, 15,343&nbsp;km, Russland, Eisebunn
* Gotthardtunnel, 15,003&nbsp;km, Schwäiz, Eisebunn
* Mount-Macdonald-Tunnel, 14,700&nbsp;km, Kanada, Eisebunn
* Lötschberg-Tunnel, 14,612&nbsp;km, Schwäiz, Eisebunn
* Romeriksporten, 14,580&nbsp;km, Norwegen, Eisebunn
* Arlbergstroossentunnel, 13,976&nbsp;km, Éisträich, Strooss

## Tunnellen zu Lëtzebuerg

*Tunnel Aessen
*Tunnel vun Esch-Sauer
*Tunnel Grouft
*Tunnel Gousselerbierg
*Habschter Tunnel
*Galerie am Tunnel
*Tunnel ënner der Stad Lëtzebuerg
*Tunnel Markusbierg
*Tunnel René-Konen
*Tunnel Réngelbur
*Tunnel Stafelter

## Kuckt och
* Lëscht vun de Stroossentunnellen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Tauerntunnel (Eisebunn)

Den **Tauerntunnel** ass en Eisebunnstunnel just ënner dem Scheet vun den Hohen Tauern tëscht Böckstein am Bundesland Salzburg a Mallnitz a Kärnten.
 
Den Tunnel ass 8.550 Meter laang an zweegleiseg ausgebaut. De Scheed ass op enger Héicht vun 1.226 m.i.A.

De Bau vum Tauerntunnel war technesch ganz schwéier. Et gouf 1901 ugefaange mat Bauen an den Tunnel war 1906 fäerdeg. D'Elektrifizéierung gouf 1925 nogeholl.
 
Fir d'Séchertheet vum Tunnel ze verbesseren, goufen Aarbechte realiséiert déi e puer Joer gedauert hunn an 2004 fäerdeg waren. Fir dat Ganzt sou sécher wéi méiglech ze maachen, a fir am Fall vun engem Accident genuch ekipéiert ze sinn, goufen op den zwou Säite vum Tunnel zu Mallnitz-Obervellach an zu Böckstein vun der ÖBB speziell Rettungzich stationéiert.
 
De Ferroutage tëscht de Gare Böckstein a Mallnitz-Obervellach gëtt och *Tauernschleis* genannt.
 
## Um Spaweck
Abfahrtszeiten der Tauernschleuse
Meter iwwer Adria

**Meter iwwer Adria** (Ofkierzung m.i.A., an Éisträich och Séihéicht oder Adriahéicht) ass eng Héicht, déi duerch de mëttlere Peegelstand vun der Adria um Molo Sartorio zu Triest bestëmmt gouf.

An Éisträich gëllt de Refrenzwäert vum Peegel vun 1875 a fir d'Gebidder vum fréiere Jugoslawien déi vum Peegel vun 1900.

An Éisträich gëtt déi Normal-orthometresch Héicht gebraucht. D'Nopeschstaate vun Éisträich hunn aner Héichtesystemer
Jan Welzl

De **Jan Welzl**, genannt **Eskimo Welzl**, gebuer de 15. August 1868 zu Zábřeh, Mieren, a gestuerwen den 19. September 1948 zu Dawson City a Kanada, war en tschecheschen Aventurier, Weltreesender, Auteur, Erfinder an Eskimohäuptling.
Fanfare municipale Luxembourg-Bonnevoie

D**'Fanfare municipale Luxembourg-Bonnevoie a.s.b.l.** ass eng Fanfare, déi sech aus Holzbléiser (Saxophonen), Blechbléiser a Perkussioun zesummesetzt. Donieft existéiert och eng Jugendmusek, d'Fanfare Prince-Henri. D'FMLB ass ë Veräin ouni Gewënnzwéck (a.s.b.l.), dee bei der Union Grand-Duc Adolphe affiliéiert ass.

## Historique
D'Fanfare gouf offiziell de 5. Oktober 1898 op Initiativ vum Franz Birnbaum, dem spéidere President, dem Theo Goerens (Caissier) an dem Jacques Huberty (Member) gegrënnt, an huet sech am Ufank gréisstendeels aus Aarbechter aus der Schampeskellerei Mercier a Membere vun der deemoleger Harmonie "Champagne Mercier" zesumme gestallt.

Hiren éischte Concert huet d'Bouneweger Fanfare de 5. Februar 1899 zu Bouneweg am Bistrot "Lakaff-Hentges" gespillt. Ënner hirem offiziellen Numm "Fanfare de Bonnevoie" huet d'Bouneweger Fanfare dunn hir éischt Concoursen op nationalem, wéi och op internationalem Plang an Ugrëff geholl.

Als éischt Musek an der Gemeng Lëtzebuerg, huet déi Bouneweger Fanfare sech 1931 Uniformen zougeluecht wat fir déi deemoleg Verhältnesser e sériöse finanziellen Exploit war. 1956 gouf der Bouneweger Fanfare hir "Clique" gegrënnt,eng Perkussiounsformatioun, déi deemools eemoleg zu Lëtzebuerg war. Mat där Formatioun konnt déi Bouneweger Fanfare op verschidde Concoursen erfollegräich deelhuelen an huet 1962 als éischt Lëtzebuerger Musek zwéi Präisser op der Weltmeeschterschaft vun den Harmonien a Fanfaren zu Kerkrade an Holland gewonnen.

Well déi Bouneweger Fanfare ëmmer no Nowues an hire Reie gesicht huet, gouf 1966 vum Nicolas Henx der Musek hir eege Museksschoul gegrënnt an huet bis haut e puer honnert Schüler ënnerriicht.

Déi rezentest Aktivitéit um internationale Plang war eng zweet Participatioun bei der Weltmeeschterschaft vun den Harmonien a Fanfaren zu Kerkrade an der éischter Divisioun de 15. Juli 2005.

## Dirigenten
* Henri Weis 	
* Nicolas Hansen 	
* Nicolas Weyrich 	
* Jos Kieffer 	
* 19xx - 1936: Auguste Tossberg
* 1936 - 1938: Nicky Mandres
* 1938 - 1946: Roby Henx
* 1947 - 1950: René Hemmer
* 1950 - 1956: Jos Schmitt
* 1956 - 1976: Nicolas Henx
* 1976 - 1978: André Baus
* 1978 - 1986: Camille Kerger
* 1986 - 1988: Marco Battistella
* 1989 - 1997: Nico Eich
* 1997 - 2014: Claude Weber
* 2014 -: Romain Kerschen

## Aktivitéiten
Traditionell Aktivitéite vun der Fanfare sinn:
* Gala Concert (Januar oder Februar)
* Just Music (am Fréijoer an dacks ënner verschidden Theemaen)
* Fakelzuch um Virowend vum Lëtzebuerger Nationalfeierdag
* Concert op der Place d'Armes (Ufanks Juli)
* Hämmelsmarsch am Juli an Enn August/Ufank September
* Verschidden Aktivitéiten zu Bouneweg an an der Stad Lëtzebuerg

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergeschen Harmonien a Fanfaren
## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Bouneweger Musek
Fanfare Prince-Henri

D**'Fanfare Prince-Henri** ass d'Jugendmusek vun der Fanfare municipale Luxembourg-Bonnevoie.

## Historique
D'Fanfare gouf offiziell 1957 als Jugendmusek vun der Bouneweger Musek gegrënnt.

Bei de Feiere fir hire 50. Gebuertsdag hat d'FPH am Juli 2007 eng Concertsrees op Freiburg im Breisgau gemaach.

## Dirigenten
* 1957 - 1959: Nicolas Henx
* 1959 - 1962: Jean-Pierre Clement
* 1962 - 1968: Nicolas Henx
* 1968 - 1973: Claude Christnach
* 1973 - 1975: Nico Junck
* 1975 - 1978: André Baus
* 1978 - 1986: Camille Kerger
* 1986 - 1987: Ulric Berg
* 1987 - 1988: Marco Battistella
* 1989 - 1997: Nico Eich
* 1997 - 2012: Claude Weber
* 2012 - 2013: Thomas Schmit
* 2013 -: Romain Kerschen

## Aktivitéiten
Zu den traditionellen Aktivitéite vun der Fanfare gehéieren:
* Just Youth (am Fréijoer)
* Concert op der Place d'Armes (Ufanks Juli)

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Bouneweger Musek
Rugby Union

**Rugby Union** (dacks einfach nëmme **Rugby** oder op Franséisch **Rugby à 15** oder **Rugby XV**) ass eng vun zwou Versioune vu Rugby. Et ass dat am meescht verbreet Rugbyspill iwwerhaapt. An dësem Kämpf- a Ballspill versichen zwou Mannschaften zu jeeweils 15 Spiller, e Rugbyball, laanscht oder duerch d'Géignerverdeedegung ze droen an op déi Aart a Weis Punkten ze markéieren.

Den éischte Verband, *[[Rugby Football Union]]* (RFU), ass 1871 an England gegrënnt ginn. Den internationale Verband, deen d'Reegele vum Sport festleet an eng ganz Rei Kompetitiounen organiséiert ass den International Rugby Board (IRB), deen 1886 gegrënnt gouf.

## Geschicht
Et gëtt ugeholl, datt de Rugby Union 1823 wärend engem Fussballmatch erfonnt gouf, wéi e Student vun der *Rugby School* an England, de William Webb Elis, de Ball an d'Hand geholl huet an iwwer d'Zillinn gelaf ass.

Tëscht 1845 an 1848 hu Studente vun der *Rugby School* zesumme mat Studente vun der Universitéit vu Cambridge d'Reegele vum Rugby Union festgeluecht, bei deem 15 Spiller pro Ekipp virgesi sinn. De 7er-Rugby gouf 1883 vun zwéi schottesche Metzler, dem Ned Haig an dem David Sanderson, erfonnt, fir Spenden ze sammelen.

## Reegelen
### Zil vum Spill

Zil vum Spill ass et, méi Punkte wéi d'Géignermannschaft ze maachen. Dofir gëtt et dräi Méiglechkeeten:

* Et kann een de Ball laanscht d'Géignermannschaft droen hanner d'Linn d'essai, an do op de Buedem leeën. Dat ass wat een en *Essai* nennt, op Englesch *try*, deen zielt fir fënnef Punkten. Duerno huet d'Mannschaft d'Chance eng *Transformatioun* ( *conversion*) vu weideren zwéi Punkten z'erzilen. Heibäi gëtt probéiert, de Ball mat engem Kick vum Buedem op enger Plaz op der Linn (parallel zur baussechter Linn), wou den *Essai* gesat ginn ass, an zwar duerch e *Potto* an H-Form ze schéissen. De Ball soll dann iwwer d'mëttelst Lat fléien.
* Wann e Feeler geschitt, muss eng Penalitéit geschoss ginn. Dat heescht nach eng Kéier datt de Ball gekickt gëtt, an zwar erëm iwwer d'Mëttellat vun de Pottoen.
* Wärend dem Spill ass et och méiglech eng reng technesch Beweegung duerchzeféieren, den *Drop-Kick*. Deen ass dräi Punkte wäert.

### Spiller
Déi 15 Spiller vun all Mannschaft ginn an aacht Stiermer (*Forwards*, Trikotnummer 1-8) an a siwen Arrièren (*Backs*, Trikotnummer 9-15) agedeelt. Bei de Spiller mat den Trikotnummeren 11-14 schwätzt een och vun *Trois-Quarts*, déi d'Oppositioun zum Stuerm bilden. D'Nummer 10 huet den Numm *Demi d'ouverture*, well en tëscht dem Stuerm an den *Trois-Quarts* d'Spill dirigéiert.

Op dëser Skizz kann een d'Opstellung wärend enger Mêlée verstoen.

### Standardsituatiounen

Standardsituatiounen am Rugby Union sinn eng Mêlée, mat där e klenge Foul bestrooft gëtt, an och den Aworf, wann de Ball eraus war.

Eng aner quasi-Standardsituatioun ass de Plaquage, mat deem verhënnert gëtt, datt de Géigner Raum wënnt.

## Kuckt och

* Walferdange Rugby "De Renert"
* Lëtzebuerger Rugby Federatioun
* Rugby League
* 7er-Rugby

## Um Spaweck
Fédération luxembourgeoise de rugby

D**'Fédération luxembourgeoise de rugby**, gekierzt **FLR**, ass den nationale Verband vun de Rugbyveräiner zu Lëtzebuerg.

D'FLR ass de 27. Juni 1974 gegrënnt an de 15. Mäerz 2005 am Handelsregëster als ASBL registréiert ginn.

Se huet hire Sëtz zu Stroossen an ass Member vum COSL, der *[[Fédération internationale de rugby amateur]] (FIRA)* (zënter 1976) an dem *[[International Rugby Board]] (IRB)* (zënter 1991).

## Geschicht

## Organisatioun
De President vun der FLR ass zënter 2020 de Jean-François Boulot.

### Fréier Presidenten

* 1974 - ????: Fernand Goldschmit
* …
* 1985 - 1992: Alexandre Krieps
* …
* ???? - 2007: Jean-Philippe De Muyser
* 2007 - ????: Alexandre Krieps
* 2018 - 2020: Steve Karier

### Membere vun der FLR
* CSCE Rugby Luxembourg
* Rugby club Esch „Les furets“
* Rugby club Luxembourg
* Rugby club terres rouges
* Rugby Eagles
* Rugby Roude Léiw (offizielle Supporterclub vun de Rugbynationalekippen)
* Walferdange Rugby “De Renert”

## Um Spaweck
* Websäit vun der FLR
Rugby League

**Rugby League** ass eng vun zwou Versioune vum Rugby. D'Rugby League ass 1895 entstanen, nodeem et Meenungsverschiddenheeten iwwer d'Reegelen am Rugby gouf, an 22 Veräiner aus dem Norde vun England e separate Verband, nämlech d**Northern Rugby Football Union'' gegrënnt hunn, a sech domat vun der [[Rugby Football Union]] lassgesot hunn.

Hautdesdaags gëtt **Rugby League''' haaptsächlech am Norde vun England, an Australien, Neiséiland an anere Länner an Ozeanien gespillt. A Papua-Neiguinea ass et den nationale Sport.

## Kuckt och
* Rugby Union

## Um Spaweck