open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Uppsala General Catalogue

Den **Uppsala General Catalogue (UGC)** ass een op der Basis vum Palomar Observatory Sky Survey opgestallte Katalog mat 12.921 Galaxien, déi vun der nërdlecher Äerdhallefkugel aus ze gesi sinn. D'Objete sinn no der Rektaszensioun opgestallt a mat enger fortlafender Nummer bezeechent. De Katalog gouf vum Peter Nilson um Observatoire vun Uppsala opgestallt an am Joer 1973 publizéiert.

Den UGC ëmfaasst de ganzen Himmelsberäich nërdlech vun der Deklinatioun -2,5°. Säin Zil ass d'Vollstännegkeet fir Galaxië mat engem Duerchmiesser vu mindestens enger Bouminutt op de Bloofzich vum Palomar Observatory Sky Survey, ausserdeem enthält hie kleng Galaxien aus dem Catalogue of Galaxies and of Clusters of Galaxies vum Fritz Zwicky, soulaang se méi hell si wéi 14,5-te Gréisseklassen.

Am Katalog stinn Duerchmiesser, Orientéierung, Hellegkeet a Beschreiwung vun de Galaxien, souwéi hir Himmelskoordinate mat enger Genauegkeet déi fir d'Identifizéierung duergeet.

## UGC-Objeten

* UGC 4305 ° UGC 5336 ° UGC 10214

## Kuckt och
* Astronomesch Katalogen

## Um Spaweck
*  Beschreiwung vum UGC
Belsche Schéiferhond

De **Belsche Schéiferhond** ass eng vun den 12 Schéiferhondsrassen. An der FCI- Klasséierung gehéiere se zur Grupp I, Sektioun I.

Et gëtt 4 Variatiounen:

* De Malinois: kuerze Pelz, routbrong, mat schwaarzem Gesiicht.
* Den Tervueren: wéi de Malinois, awer mat laangem Pelz; rout-brong, blatzeg giel.
* De Groenendael: laangen unis schwaarze Pelz.
* De Laekenois: raue Pelz

Am Charakter an am Kierperbau gläiche sech déi 4 Hënn. De belsche Schéiferhond ass e ganz aktiven Hond a brauch vill Beweegung a Beschäftegung.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Hondsrassen

## Um Spaweck
Charles Simonis

De **Charles Mathias Edouard Simonis**, gebuer den 21. September 1818 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen den 1. November 1875, war e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.

Hie war vum 3. Oktober 1834 bis 27. November 1856 Deputéierten an der Chamber. Als Schäffe huet en d'Interesse vun der Stad Lëtzebuerg 1867 um Londoner Kongress vertrueden.

Vun 1873 bis 1875 war hie Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg.

## Gielercher an Éierungen

* 
* 

Fir un hien z'erënneren ass 1968 um Zens eng Strooss no him genannt ginn: de Boulevard Charles Simonis.

## Literatur
*Arendt, Karl. *Bürgermeister Karl Simonis*. S. 47 In: *Porträt-Galerie hervorragender Persönlichkeiten aus der Geschichte des Luxemburger Landes von ihren Anfängen bis zur Neuzeit: mit biographischen Notizen.* Luxemburg: M. Huss, 1908.- IVter Band.
Oktav

**Oktav** (vum lat. *octavus* - "deen Aachten") ass:
* am Solfège, en Intervall vun aacht Grad op der diatonescher Skala, kuckt wgl: Oktav (Musek);
* an der Akustik (oder Elektronik), eng Verdueblung vun der Frequenz;
* an der Mathematik, e Synonym fir Oktonion;
* an der kathoulescher Liturgie, eng Zelebratioun vun aacht Deeg, kuckt wgl. Oktav;
* am Buchdrock, e Buchformat (*In octavo*);
* dovun ofgeleet, zu Lëtzebuerg déi sougenannt:
** Muttergottesoktav bei d'Tréischterin am Leed;
** Willibrordusoktav zu Iechternach.
BiblioLux

**BiblioLux** ass eng Online-Bibliographie fir lëtzebuergesch Linguistik a Form vun enger duerchsichbarer Datebank.

## De Projet Lëtzebuerger Linguistik-Bibliographie
De Projet leeft op der *[[Université du Luxembourg]]*, *[[Section d'Etudes Luxembourgeoises (Université du Luxembourg)|Section d'Etudes Luxembourgeoises]]* an Zesummenaarbecht mat der *[[Universität Trier]]*, ''Forschungsstelle für Sprachen und Literaturen Luxemburgs''.

D'Leit déi un dësem Projet schaffe sinn d'Claudine Moulin, de Peter Gilles (Leedung vum Projet), d'Natalia Filatkina, de Fausto Ravida an de Falko Klaes.

D'Aarbechte vun dësem Projet bestinn dora fir an enger Datebank d'Referenze vu wëssentschaftleche Publikatiounen déi mat der lëtzebuergescher Linguistik vum Ufank 19. Joerhonnert bis an d'Géigewaart ze dinn hunn, ze sammelen. Dëst geschitt andeems Kataloge vun enger Rei Bibliothéiken, Fachbibliographien an Aufsätz duerchgekuckt ginn. D'Referenzen déi an d'Datebank erakommen, ginn, souwäit d'Publikatiounen zougänglech sinn, unhand vun den Originalschrëftstécker iwwerpréift, mat Stéchwieder komplétéiert a katalogiséiert.

Zil vum Projet ass et fir eng Plattform unzebidden, bei där een online an dëser bibliographescher Datebank Referenze siche kann.

## Praktesch Informatiounen
*BiblioLux gëtt engem d'Méiglechkeet Publikatioune mat engem oder méi Begrëffer sichen ze goen. Et huet een dobäi dräi Optioune fir d'Sich ze maachen:
** ee Begrëff fannen
** all Begrëffer fannen
** dee geneeën Ausdrock fannen
*Fir d'Resultater vun der Sich ze klasséieren huet een dräi Optiounen:
** Auteur, Titel
** Auteur, Joer, Titel
** Joer, Auteur, Titel

## Um Spaweck
* Websäit vun der Online-Bibliographie ''BiblioLux''
NGC 13

Den **NGC 13** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Andromeda.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 13 gouf de 26. November 1790 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 013 op wikisky.org
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
General Catalogue of Nebulae and Clusters

Den **General Catalogue of Nebulae and Clusters** (dacks och einfach als **General&nbsp;Catalogue** bezeechent, ofgekierzt **GC**) gouf 1864 vum John Herschel publizéiert. De Katalog gouf mat aneren Observatioune kombinéiert.

Ëm 1880 koum den New General Catalogue, dee vum Johan Ludvig Emil Dreyer verfaasst gouf, eraus.

## Kuckt och
* Astronomesch Katalogen
* Lëscht vun den NGC-Objeten
Universitéit Lëtzebuerg

D**'Universitéit Lëtzebuerg**, offiziell ***Université du Luxembourg***, gouf den 10. Oktober 2003 (Gesetz vum 12. August 2003) an d'Liewe geruff.

D'Aktivitéite sinn op dräi Plaze verdeelt: Lampertsbierg, Kierchbierg an, zënter September 2015, um Belval (Gemeng Esch-Uelzecht, Universitéitsquartier). Et ass geplangt, datt vun 2016 u just nach d'Master- a Promotiounsstudiegäng am Droit, souwéi d'Finanz- a Wirtschaftswëssenschaften um Campus an der Stad bleiwe sollen. D'Gebaier um Kierchbierg, sou wéi och déi zu Walfer, sollen da fir aner Zwecker benotzt ginn.

D'Universitéit Lëtzebuerg ersetzt dës Etablissementer:
* *[[Centre universitaire de Luxembourg]]* (C.U.L.)
* *[[Institut supérieur de technologie]]* (I.S.T.)
* *[[Institut supérieur d'études et de recherches pédagogiques]]* (I.S.E.R.P.)
* *[[Institut d'études éducatives et sociales]]* (I.E.E.S.) (nëmmen d'Sektioun fir d'Formatioun vum "Éducateur gradué")

## Fakultéiten
Op der Universitéit Lëtzebuerg gëtt et dräi Fakultéiten:
* *[[Faculté des sciences, de la technologie et de la communication (Université du Luxembourg)|Faculté des sciences, de la technologie et de la communication]]* (FSTC)
* *[[Faculté de droit, d'économie et de finance (Université du Luxembourg)|Faculté de droit, d'économie et de finance]]* (F.D.E.F.)
* *[[Faculté des lettres, des sciences humaines, des arts et des sciences de l'éducation (Université du Luxembourg)|Faculté des lettres, des sciences humaines, des arts et des sciences de l'éducation]]* (F.L.S.H.A.S.E.)

## Fuerschungszenteren
Op der Universitéit Lëtzebuerg gëtt et véier Fuerschungszenteren:
* *[[Interdisciplinary Centre for Security, Reliability and Trust (Université du Luxembourg)|Interdisciplinary Centre for Security, Reliability and Trust]]* (SnT)
* *[[Luxembourg Centre for Systems Biomedicine]]* (LCSB)
**[[Luxembourg Centre for Contemporary and Digital History]]* (C²DH)
**Luxembourg Centre for European Law* (LCEL)

## Direkteren
* François Tavenas (2003-2004)
* Rolf Tarrach (2004-2014)
* Rainer Klump (2015-2017)
* Stéphane Pallage (2018-2022)
* Jens Kreisel (zanter 2023)

## Literatur
*Hennicot-Schoepges, Erna, 2009. *uni.lu Eine unvollendete Geschichte.* ons stad 92, S. 4-8. (Den Historique vun der Grënnung vun der Uni Lëtzebuerg aus der Siicht vun der deemoleger zoustänneger Ministesch).

## Um Spaweck

* Websäit vun der Universitéit Lëtzebuerg
* D'Gesetz iwwer d'Schafe vun der Universitéit Lëtzebuerg
Joseph Noerden

De **Joseph Noerden**, gebuer den 31. Mäerz 1927 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 2. Mee 1991 zu Berlin, war e lëtzebuergesche Schauspiller, Regisseur, Schauspill-Enseignant an Dichter.

De Joseph Noerden ass 1945 op Zürich Theaterschauspill studéiere gaangen, wou hie vun 1946 bis 1948 beim *Bühnenstudio* war. Vun 1949 bis 1953 war hie beim Bertolt Brecht sengem *[[Berliner Ensemble]]* zu Ost-Berlin ugestallt. Vun 1953 bis zu sengem Doud war e beim *Schillertheater - Staatliche Schauspielbühnen Berlin*.

Hien huet och a Kinos- an Televisiounsfilmer matgespillt, a koum tëscht den 1950er an 1970er och alt ëmmer nees op Lëtzebuerg, wou en ë.&nbsp;a. am Kasemattentheater matgespillt an och Regie gefouert huet.

De Joseph Noerden huet och Gedichter geschriwwen.

## Filmographie
**Corinna Schmidt* (DDR 1951) vum Arthur Pohl.
**Der Hauptmann und sein Held*, (BRD 1955), vum Max Nosseck, schwaarz-wäiss, 
**Lieb Vaterland magst ruhig sein*, vum Roland Klick,

## Regie
*"Die Polizei" vum Slavomir Mrozek vum 5. bis den 20. Juli 1968 am Kasemattentheater mam Tun Deutsch a Johnny Flick

## Wierker
* *Winterholz* (1988)
* *Karten aus Berlin* (2001)

## Gielercher

* 

## Literatur
* Marc Limpach: "Joseph Noerden am Berliner Ensemble (1949-1953)." In: *[[Les Cahiers luxembourgeois]]* 2016, n°1, p.&nbsp;85-121.
*Jérôme Netgen: "'Lieber Noerden! Ein paar kleine Notierungen!': von der Alzette an die Spree: Joseph Noerden (1927 - 1991), eine Schauspielerkarriere in Berlin." In:* Tageblatt* 2002, Nr. 193 (21. August), S. 24, Nr. 194 (22. August), S. 23.
*Nic Weber: "Joseph Noerden zu seinem 65. Geburtstag" in: Les Cahiers luxembourgeois (1992), Nr 3. Säiten 121-124.

## Um Spaweck
NGC 1313

Den **NGC 1313** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Reticulum. Den NGC 1313 huet eng Hellegkeet vu +9,10&nbsp;mag an eng Wénkelausdehnung vun 9,2 × 7,2 Bouminutten. An der Géigend vum NGC&nbsp;1313 ass eng weider Balkespiralgalaxie, déi als NGC&nbsp;1313A (Hubble-Typ SBb) bezeechent gëtt. Am NGC 1313 goufe bis elo zwou Supernovae gesinn, déi SN&nbsp;1962M (Typ II-P) an SN&nbsp;1987K (Typ IIb) genannt goufen.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 1313 gouf de 27. September 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Hubble Space Telescope
*  Atronews
*  Wissenschaft.de
*  GoBlack
* + Scienceticker
*  NGC 1313 Mounting evidence for middleweight black holes
*  XMM-Newton Image Gallery
*  Anglo-Australian Observatory
*  The Topsy-Turvy Galaxy (ESO)
*  Astronomy Picture of the Day
*  Antilhue – Chile
*  DSS Images for NGC 1300 through NGC 1399
*  SEDS
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
NGC 1333

Den **NGC 1333** ass en Emissiouns- a Reflexiounsniwwel am Stärebild Perseus entspriechend dem New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars, engem Katalog vu galakteschen Niwwelen, Stärekéip a Galaxien. Hien huet eng visuell Magnitude vu +5,60&nbsp;mag. an eng Wénkelausdehnung vu ronn 6'&nbsp;&times;&nbsp;3'. Den Astronom Eduard Schönfeld huet den Niwwel dee ronn 1000 Liichtjoer vun der Äerd ewech läit, 1855 entdeckt,.
Dësen Niwwel ass eng riseg Stäregebuertsplaz, mat Stären, déi méi jonk wéi eng Millioun Jore sinn - am Vergläich: eis Sonn ass 4,6 Milliarde Joren al. Dofir gouf de Reflexiounsniwwel an der Vergangenheet dacks mat Hëllef vum Spitzer-Weltraumteleskop duerch Wëssenschafter vun der NASA observéiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 1333 op wikisky.org
*  Spitzer-Weltraumteleskop
*  Astronews
*  GoBlack
*  Amateurastronomesch Foto
*  NOAO
*  Astronomie Picture of the Day
*  Ionized Polycyclic Aromatic Hydrocarbons in NGC 1333
*  Chandra Study of Young Stellar Objects in the NGC 1333 Star-forming Cloud
*  DSS Images for NGC 1300 through NGC 1399 
*  NGC-Katalog online
*  NGC 1333 im NGC-Katalog
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
NGC 4622

Den NGC **4622** ass eng Spiralgalaxie déi 111 Millioune Liichtjoer vun eiserÄerd ewech läit. Wéi amerikanesch Astronomen erausfonnt hunn, weisen dem NGC 4622 seng Spiraläerm an d'Dréirichtung, wat am Universum eng Raritéit duerstellt. Normalerweis schleefen d'Galaxien hir Spiraläerm hanner sech hir. An der Galaxie verhält de bannenzegste Spiralaarm sech awer normal. Dat komescht Verhale vum NGC 4622 kéint méiglecherweis duerch eng Kollisioun mat enger anerer Galaxie entstane sinn.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 4622 gouf de 5. Juni 1834 vum britteschen Astronom John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Hubble Space Telescope
*  Hubble Heritage Project
*  Galaxien sind Wirbel in der T.A.O.-Matrix
*  Astronomie.de
*  Galaxienentwicklung
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
*  SEDS
NGC 4625

Den **NGC 4625** ass eng Balkespiralgalaxie, déi ronn 31 Millioune Liichtjoer vun eiser Äerd ewech ass. Den NGC&nbsp;4625 mécht mat dem NGC 4618 eng Koppel mat Wiesselwierkungen. Am siichtbare Liicht gesäit e beim NGC 4625 keng Spiraläerm. D'Spiraläerm ginn eréischt op ultraviolette Fotoe siichtbar.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 4625 gouf den 9. Abrëll 1787 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  GALEX Press release
*  GALEX fënnt onsiichtbar Spiraläerm
*  Astronews
*  NOAO
*  DSS Images for NGC 1000 through NGC 1099
*  SEDS
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Temperatur

D**'Temperatur** ass eng physikalesch Zoustandsgréisst. Wann zwéi Systemer ënnerschiddlech Temperaturen hunn, fléisst Wäermt vum System mat der héijer Temperatur an de System mat der niddreger Temperatur. Zwéi Systemer mat der selwechter Temperatur sinn am thermesche Gläichgewiicht.

Thermodynamesch ass d'Temperatur definéiert als d'Ännerung vun der bannenzeger Energie, no der Entropie bei festem Volume a Stoffmeng.

Op molekularem Niveau ass d'Temperatur en Equivalent fir d'gemëttelt kinetesch Energie (
\overline{E_{\rm kin}}) vun de Moleküllen. Fir de *Billard-Kugel Modell* gëllt d'Bezéiung:

:
T = \frac{2 \cdot \overline{E_{\rm kin}}}{3 \cdot R}


## Temperatur-Skalen an Eenheeten
### Grad Celsius
Bei der Definitioun vun der Grad Celsius (^\circ\mathrm{C}) Skala ass den Temperaturberäich tëscht dem Gefréierpunkt an dem Kachpunkt vum Waasser bei atmosphäreschem Drock ( p=101{,}3 \,\mathrm{kPa}) an honnert Eenheeten ënnerdeelt ginn. Dobäi ass de Gefréierpunkt vum Waasser als Nullpunkt festgeluecht ginn an dem Kachpunkt de Wäert 100 zougedeelt ginn. Fir Temperaturen an der Grad Celsius Skala gëtt meeschtens d'Formelzeechen t oder \theta geholl.

### Kelvin
D'Andeelung vun der Kelvin (K) Skala ass déi selwecht wéi déi vun der Grad Celsius Skala an nom William Thomson, 1. Baron Kelvin genannt. Hei ass awer den Nullpunkt op déi thermodynamesch déifst méiglech Temperatur (-273{,}15^\circ\mathrm{C}) geluecht ginn. Fir Temperaturen an der Kelvin Skala gëtt d'Formelzeechen T gebraucht. D'Ëmrechnung vun K an ^\circ{\rm C} ass deementspriechend:

:
T/\mathrm{K} = t/{^\circ\mathrm{C}} + 273{,}15


Temperaturen an der Kelvin Skala ginn och dacks thermodynamesch Temperatur oder absolut Temperatur genannt.

## Kuckt och
* Grad Celsius

## Um Spaweck
Lexicon der Luxemburger Umgangssprache

De **Lexicon der Luxemburger Umgangssprache**, 1847 vum Jean-François Gangler geschriwwen, war deen éischten Dictionnaire vum Lëtzebuergeschen.

En ass beim V. Hoffmann an der Stad Lëtzebuerg erauskomm. Den Titel a senger voller Längt beschreift am beschten, wat drasteet:

:**Lexicon**
:der
:**Luxemburger Umgangssprache**
:(wie sie in und um Luxemburg gesprochen wird)
:mit
:**hochdeutscher und französischer Uebersetzug**
:**und Erklärung**,
:verbunden
:#mit Vergleichen aus dem Celtischen, dem Mittelalter, dem Mittellatein, dem Teutonischen, Ober- und Niederdeutschen, Angelsächsischen, Englischen, Italienischen, Spanischen, der Gaunersprache, u. s. w.;
:#mit den Kunstausdrücken der verschiedenen bürgerlichen Gewerbe;
:#mit den üblichen Sprüchwörtern und Redensarten;
:#mit den eingebürgerten französischen Wörtern, und mehreren auf das Wort passenden Anecdoten und Wahlsprüchen,

:von 
:**J. F. Gangler**,
:vereidetem Uebersetzer beim Gerichtshofe zu Luxemburg.

Am Virwuert schreift de Gangler, firwat en deen Dictionnaire geschriwwen huet: "*Schon längern Jahren ging der Verfasser mit dem Gedanken um, etwas Gemeinnützliches, und in die bürgerlichen Beziehungen Eingreifendes in seiner Muttersprache zu leisten*". Bei sengen Iwwersetzungsaarbechten hätt en ëmmer nees vermësst, datt et keen Dictionnaire an d'Däitscht oder Franséischt géif, an dofir d'Decisioun geholl, selwer een ze schreiwen.

## Editiounen
* Gangler, J.-F., 1847. *Lexicon der Luxemburger Umgangssprache (wie sie in und um Luxemburg gesprochen wird) / mit hochdeutscher und französischer Uebersetzung und Erklärung,...* 495 p., 23&nbsp;cm. V. Hoffmann, Luxemburg. (Originaleditioun)
* Gangler, J.-F., 1973. *Lexicon der Luxemburger Umgangssprache (wie sie in und um Luxemburg gesprochen wird) / mit hochdeutscher und französischer Uebersetzung und Erklärung,...*. Onverännerten Nei-Drock vun der Editioun vun 1847, 495 S., 21 x 15&nbsp;cm. Verlag Martin Sändig, Wiesbaden.
* Gangler, J.-F., 2002. *Lexicon der Luxemburger Umgangssprache (wie sie in und um Luxemburg gesprochen wird) / mit hochdeutscher und französischer Uebersetzung und Erklärung,...*. Onverännerten Nei-Drock vun der Editioun vun 1847, 495 S., 22&nbsp;cm. Sändig Reprint Verlag, Vaduz. ISBN 3-253-02673-6.

## Um Spaweck
* De "Luxemburger Wörterbuch" um Fuerschungsportal iwwert d'Lëtzebuergescht ("Infolux")
* Dat komplett Buch, Säit fir Säit als Bilddatei, Uni Göttingen
Commune vu Paräis (Homonymie)

D**'Commune vu Paräis** ass den Numm vun zwéi revolutionäre Gouvernementer:
* d**'[[Commune vu Paräis (1792)|Commune vu Paräis]]**: revolutionäre Gouvernement vu Paräis vu 1789 bis 1795.
* d**'[[Commune vu Paräis (1871)|Commune vu Paräis]]**: revolutionäre Gouvernement vu Paräis vum 26. Mäerz bis 20. Mee 1871.
Votivkierch

Eng **Votivkierch** ass eng Kierch, bei där de Bau op e Gelübd zeréckzeféieren ass, dat an enger Noutlag gemaach gouf, oder nodeem e Wonsch vum spéidere Stëfter an Erfëllung gaange war.

## Bekannt Votivkierchen
*Santa Maria della Salute eng Barockkierch zu Venedeg
*Theatinerkierch München
*Votivkierch (Wien)
Charles-Frédéric Mersch

De **Charles-Frédéric Mersch**, gebuer den 30. Abrëll 1810 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 25. August 1888 zu Biissen, war e lëtzebuergeschen Ingenieur a Professer.

Nodeem hien e puer Joer Professer fir Chimie a Physik am Kolléisch war, goung hien an Amerika wou en aktiv beim Opbau vu Schmelzen an de Rocky Mountains gehollef huet.

Wéi hien zeréck zu Lëtzebuerg war, gouf hie Regierungskommissär fir d'Eisebunn. Hie war vum 28. November 1857 bis zu sengem Doud Member vum Staatsrot.

Als Erënnerung un hie gouf zu Biissen d*'Rue Charles-Frederic Mersch* no him genannt.

## Gielercher
* 
* Commandeur vum Ordre de la Couronne de Prusse
Zwerggalaxie

**Zwerggalaxië** sinn extragalaktesch Stäresystemer, déi zwar an der Morphologie den normale Galaxië gläichen, awer eng däitlech méi schwaach absolut Hellegkeet hunn. Fir dës Ofgrenzung gëtt meeschtens entweeder eng Hellegkeet vu -16 mag gewielt, oder en Duerchmiesser vun ënner 7.000 Parsec (22.000 Liichtjoer).

Et gëtt méi Zwerggalaxië wéi grouss Galaxien, se sinn awer op méi groussen Distanzen naturgeméiss méi schwéier z'observéieren. Si hunn e grousse Prozentsaz vun ellipteschen a Kugelformen (dE, dSph) an irreguläre Formen (dIrr).

Bekannt (relativ hell) Beispiller sinn déi zwéi Begleeder M 32 an M 110 vum Andromedaniwwel, d'Canis-Major-Zwerggalaxie oder d'Sagittarius-Zwerggalaxie.
E Beispill fir eng ganz no Galaxie déi awer schwéier z'observéieren ass, ass d'Zwerggalaxie Draco.

## Kuckt och

* Galaxie
* Fornax-Zwerggalaxie
* Pisces-Zwerggalaxie

## Um Spaweck

*  http://www.astronews.com/news/artikel/2003/11/0311-012.shtml
*  http://allthesky.com/galaxies/ddo125-d.html
NGC 4631

Den **[[New General Catalogue|NGC]] 4631**, och **Walgalaxie** oder *Hierkegalaxie* genannt, ass eng Spiralgalaxie op enger Distanz vu ronn 25 Milliounen Liichtjoer vun eiser Äerd ewech. Si ass a Richtung Canes Venatici um nërdleche Stärenhimmel vun der Säit ze gesinn. D'Walgalaxie ass ongeféier sou grouss wéi eis Mëllechstrooss a gouf 1787 vum Wilhelm Herschel entdeckt. Hir visuell Hellegkeet huet 9,0 mag, hir Wénkelausdeenung 15,2'&nbsp;×&nbsp;2,8'. Déi kleng Nopeschgalaxie NGC 4627 mécht eng gewësse Verformung vun der Walgalaxie. Zudeem schéngt si an der Vergangenheet méi dacks an d'Géigend vun der Nopeschgalaxie NGC 4656 komm ze sinn, wourop haut nach Waasserstoff- an aner Gasreschter hiweisen déi tëscht deenen zwou Galaxië sinn.

Vu besonneschem Interessi ass den Halo aus waarmem Gas, deen d'Galaxie ëmmantelt a sech bis zu enger Distanz vu 25.000 Liichtjoer vum galaktesche Plang erstreckt. Vum Fuerschungssatellit Chandra goufen héichopgeléist Fotoe vun der Rëntgenemissioun vum Halo gemaach. Et gëtt ugeholl, datt och eis Mëllechstrooss vun engem Halo ëmginn ass.

## Kuckt och
* Index-Katalog
* Messier-Katalog
* NGC-Katalog

## Um Spaweck

*  NASA: The Whale Galaxy
*  Die Walgalaxie bei SEDS
Maurice Ravel

De **Joseph-Maurice Ravel**, gebuer de 7. Mäerz 1875 zu Ciboure (Basse-Pyrénées), a gestuerwen den 28. Dezember 1937 zu Paräis, war e franséische Komponist.

Als Jong vun engem Fransous an enger Baskin, huet de Maurice Ravel a senge Wierker d'Eleganz vun de franséische Forme mat enger grousser Fantasie, déi un déi spuenesch Volleksmusek erënnert, verbonnen.

No Studien um Paräisser Conservatoire huet de Ravel sech a spéidere Joren an e klengt Duerf zeréckgezunn, wou hie just komponéiert huet.

Hie gëllt nieft dem Claude Debussy als de wichtegste Vertrieder vum franséischen Impressionismus. Doriwwer eraus gouf hien duerch d'Abanne vu moderne Musekselementer wéi Blues an Jazz ee vun de bekanntste Komponisten.

## Wierker
* *[[Miroirs]]* (1905)
* *Gaspard de la nuit* (1908)
* *Rhapsodie espagnole* (1907)
* *La valse* (1920)
* *[[Boléro]]* (1928)
* *L'heure espagnole* (Oper) (1907)

## Um Spaweck
Simon Dach

De **Simon Dach**, gebuer den 29. Juli 1605 zu Memel, dem haitege Klaipėda a Litauen, a gestuerwen de 15. Abrëll 1659 zu Königsberg am Herzogtum Preisen, dem haitege Kalinigrad, war den däitschen Dichter.

Nodeem den Dach d'Doumschoul zu Königsberg, d'Stadschoulen zu Witenberg an zu Magdeburg an d'Universitéit Königsberg besicht hat, huet hien an der Doumschoul Course ginn. 1639 war e Professer fir Dichtung an e krut 1658 vum Kurfürst Lännereie geschenkt.

Literaresch war e vum Martin Opitz, dem Grënner vun der Schlesescher Dichterschoul inspiréiert. Den Dach huet eng 1.200 Gedichter geschriwwen, déi all als Eenzeldrock publizéert gi sinn. Säin am meeschte bekannte Gedicht ass Anke van Tharaw, dat eenzegt, dat hien op samlännescht Plattdäitsch geschriwwen huet. De Johann Gottfried Herder huet et méi spéit op Héichdäitsch iwwerdroen. Wéi d' *Ännchen von Tharau* goufe vill vu senge Lidder vum Heinrich Albert (Komponist) vertount.

Mat 49 Joer krut den Dach d'Schwindsucht, un där hien 1659 zu Königsberg gestuerwen ass.

## Editiounen
* Walter Ziesemer (Ed.):*Simon Dach. Gedichte*, Halle 1936-38, 4 Bänn
* Simon Dach: *Simon Dach. Poetische Werke*, Königsberg, 1696, Nodrock bei Olms 1967

## Um Spaweck
*''Den Dach am Projekt Gutenberg-DE''
Joer

D**'Joer** (lat. *annus*) ass eng Zäiteenheet.

Jee no Definitioun ass e Joer vun ënnerschiddlecher Dauer:
* Aus Siicht vum physikalesche Miesswiese stellt e Joer e *gewësst Villfacht vun der [[SI-Basiseenheet]] [[Sekonn]]* duer.
* Am Kalenner ginn d'Jore fir d'Zäitandeelung gebraucht. An eisem Kalenner dauert e normaalt Joer 365 Deeg (366 Deeg bei engem Schaltjoer).
** Am Alldag versti mir ënner dem Begrëff „Joer“ dat normaalt Joer oder awer déi Zäit vun Neijoer bis Silvester.
* *Phenomeenologesch Jore* representéieren den Zyklus vu véier Joreszäiten. Si orientéiere sech meeschtens u bestëmmten Naturereegnesser am Oflaf vum Joer.
* E Joer ass am astronomesche Sënn eng Zäitspan vun engem vollstännegen Ëmlaf vun engem Himmelsobjet. Am engste Sënn ass mat „Joer“ nëmmen d**Äerdjoer'' gemengt: Et dauert jee no Definitioun 365¼ Deeg.

De Begrëff „Joer“ ass d'Bezeechnung fir eng [[Moosseenheet|Zäitmooss]], souwuel wéi fir eng [[Zäitspan]] an och vun [[Zäitpunkt]]en am Kalennersystem:
: Beispillsweis gouf de Physiker [[Albert Einstein]] am Joer [[1879]] (Zäit**punkt**) gebuer a [[1955]] gestuerwen am Alter vu 76 Joer (Zäit**span''').
Johan Ludvig Emil Dreyer

De **Johan Ludvig Emil Dreyer**, gebuer den 13. Februar 1852 zu Kopenhagen, a gestuerwen de 14. September 1926 zu Oxford, war en däneschen Astronom a Wëssenschaftshistoriker.

Schonn a senger Schoulzäit zu Kopenhagen huet den Dreyer aussergewéinlech Talent a Mathematik, Physik a Geschicht bewisen. Astronomie a Wëssenschaftsgeschicht waren déi Fächer, an deenen hie spéider besonnesch aktiv ginn ass. Vun 1874 un huet hien un deem grousse Spigelteleskop vum Lord Rosse zu Birr Castle ge schafft, wou hie sech intensiv mat den niwwelegen Himmelsobjete beschäftegt huet. Vun 1878 bis 1882 war hien als Assistent am Dunsick Observatoire aktiv, da gouf hien Direkter um Armagh Observatoire.

Do huet hien op Resultater zeréckgegraff, déi hie selwer schonn zu Birr Castle gewonnen hat, op eng Rei vun eeleren Niwwelkatalogen (vum Wilhelm Herschel ë.&nbsp;a.) an op de *Second Armagh Catalogue of Stars*. Am Joer 1888 gouf hien de *[[New General Catalogue]] of Nebulae and Clusters of Stars* (NGC) mat 7840 Daten eraus, an och Supplementer, d'Index-Katalogen I (1895) an II (1908) mat weidere 5.386 Objeten. An der Tëschenzäit sinn eng Rëtsch vu Spezialkatalogen erauskomm, awer den NGC ass bis haut d'Referenzwierk.

Den Dreyer huet sech besonnesch fir d'Aarbecht vu sengem Landsmann Tycho Brahe intresséiert. Dem Dreyer seng Tycho-Biographie (1890) ass bis haut d'Standardbiographie vu sengem Virleefer, dem Johannes Kepler. Si gouf vervollstännegt duerch déi ëmfaassend Editioun vu sämtleche Wierker vum Tycho a laténgescher Sprooch.

* 1906 huet hien *The History of the Planetary System from Thales to Kepler* verëffentlecht; 
* 1912 huet hien d'biographesch Aféierung zu *The scientific papers of Sir William Herschel* verfaasst. Heifir huet e sämtlech Manuskripte kritesch duerchgekuckt.

Den Dreyer war bis 1916 Direkter vum Armagh Observatoire (Nordirland). 1916 krut hien d'Gold Medail vun der Royal Astronomical Society. 1923/24 war den Dreyer President vun der Royal Astronomical Society.

## Um Spaweck
*  Biographie mat Foto

## Kuckt och
NGC 5291

Den **NGC 5291** ass eng elliptesch Galaxie, déi ronn 200 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech ass.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 5291 gouf den 8. Mee 1834 vum britteschen Astronom John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Spitzer Space Telescope
*  DSS Images for NGC 5200 through NGC 5299
*  SEDS
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
NGC 6249

Den **NGC 6249** ass een oppene Stärekoup am Stärebild Scorpius.
Den NGC 6249 huet eng Hellegkeet vu +8,20&nbsp;mag an eng Wénkelausdehnung vu 6 × 6 Bouminutten.

## Entdeckung
Den NGC 6249 gouf den 31. Juli 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  http://www.univie.ac.at/webda/cgi-bin/ocl_page.cgi?dirname=ngc6249
*  http://www.ngcic.org/DSS/n/6/n6249.jpg Fotoen
Émile Marx

Den **Émile** (oder **Emil**) **Marx**, gebuer den 1. November 1899 zu Déifferdeng, a gestuerwen den 2. November 1964, war e lëtzebuergesche Journalist, Auteur a Libraire.

An der Tëschekrichszäit huet hien eng kuerzlieweg Filmzäitschrëft, *[[Hollywood (Zäitschrëft)|Hollywood]]*, erausginn an huet an der *[[Die junge Welt|Junge Welt]]* kuturkritesch Artikele geschriwwen. Och am *[[Tageblatt|Escher Tageblatt]]* an an der *[[A-Z Luxemburger Illustrierte]]*, an dono, vun 1936 bis 1940, an der *[[Die neue Zeit (1936-1940)|Neue Zeit]]*, huet hie reegelméisseg Artikele publizéiert.

Nom Zweete Weltkrich, deen e vun 1941 un am fräie Frankräich verbruecht huet, huet hie fir d*'[[Les cahiers luxembourgeois|Cahiers luxembourgeois]]*, *[[De Peck-Villchen]]* an de *[[Lëtzebuerger Journal]]* geschriwwen.

Hien huet no der Grënnung vun der CECA an der Verwaltung vum *Conseil spécial des Ministres* geschafft.

Den Émile Marx war vum 9. Oktober 1924 u mat der Julie Kauffmann bestuet. Seng Fra huet no sengem Doud am Joer 1966 seng *Geschichte fir d'Jugend* an engem gesammelte Band ënner dem Numm *Die vom grauen Rand* erausginn (Dréckerei Bourg-Bourger).

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Sprénkeng eng Strooss no him genannt.

## Literatur
* Henri Wehenkel: *Emil Marx, Buchhändler, Journalist, Schriftsteller.* Le Phare 2016, 188 S.
* Léon N. Nilles: "Die vom Grauen Rand". In: Revue, 22. Jg., nº 50 (10.12.1966), p. 3 [Digitised by the National Library of Luxembourg].

## Um Spaweck
* Christian Mosar/po: "Gefaangen zu Lëtzebuerg?" 100komma7.lu, 02. Abr 2016 - 13:30.
Julius Maada Bio

De **Julius Maada Bio**, gebuer den 12. Mee 1964, war 1996 fir eng kuerz Zäit Staatschef vu Sierra Leone. De Generol Bio war de 16. Januar 1996 un der Spëtzt vum Putsch géint de Valentine Strasser, deem säi Stellvertrieder hie war.

Wéinst dem Duercherneen nom Putsch goufen d'Walen, déi fir Enn Februar 1996 virgesi waren, op den 29. Mäerz geréckelt.

Dat waren déi éischt fräi Walen zanter Joerzéngten a Sierra Leone.

No de Walen, bei deenen den Ahmad Tejan Kabbah als President gewielt gouf, huet de Julius Bio sech aus der Politik zeréckgezunn an ass an d'Privatwirtschaft schaffe gaangen, an huet sech bei karitativen Organisatiounen engagéiert.

Wärend engem reegelméissege Sommet vu Staatscheffen zu Abuja an Nigeria, gouf de Julius Maada Bio den 22. Juni 2025 zum President vun der Wirtschaftsgemeinschaft vun de westafrikanesche Staaten (*Economic Community Of West African States*, ECOWAS) gewielt.
Charles-Joseph de Gargan

De Barong **Charles-Joseph de Gargan**, gebuer den 20. Mäerz 1831 zu Hayange, a gestuerwen de 26. August 1920 am Schlass zu Präisch, war e loutrengesche Schmelzhär.

## Berufflech Karriär
Um politesche Plang war hie Vertrieder vum Kanton Kettenuewen am Conseil vum Arrondissement Diddenuewen, an am *Conseil général* vum Musel-Departement.

## Privatliewen
Den 30. Juli 1859 huet hie sech mat der Émilie Pescatore  bestuet, der Duechter vum Pierre-Antoine Pescatore an der Émilie Dalan; d'Koppel krut 10 Kanner.
NGC 6744

Den **NGC 6744** ass eng Galaxie am Stärebild Pavo.
Den NGC 6744 huet eng Hellegkeet vu +8,3&nbsp;mag an enger Wénkelausdehnung vun 20,0&nbsp;×&nbsp;12,9 Bouminutten. Domat gehéiert si zu de visuell hellsten a gréisste Galaxien op eisem Nuetshimmel. Den NGC&nbsp;6744 ass ronn 25 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech an huet en Duerchmiesser vu bal 150.000 Liichtjoer. Si huet eng irregulär Begleedgalaxie mat der Bezeechnung NGC&nbsp;6744A.
Den James Dunlop huet den NGC 6744 am Joer 1826 entdeckt.

## Kuckt och
* Index-Katalog
* Messier-Katalog
* NGC-Katalog

## Um Spaweck
*  SALT Fotoen
V354 Cephei (Stär)

De **V354 Cephei** ass e Roude Ris an eiser Mëllechstrooss. Hien ass ronn 9.000 Liichtjoer vun eis ewech, an deen zurzäit, (2006) drëttgréisste bekannte Stär mat dem 1.520fache Sonnenduerchmiesser.

## Kuckt och
* ABC vun de Stären
* Lëscht vun de gréisste Stären
* Lëscht vun den nooste Stären

## Um Spaweck
* '''Space.Com''' Déi gréisst Stären
* '''Universe Today''' Déi dräi gréisste Stären

## Quellen
*  SIMBAD
InterRegio m

Den **InterRegio m** ass en internationalen Zuch, deen op der Streck Liers - Léck - Gouvy - Lëtzebuerg am Zweestonnentakt fiert.

An der Woch kommen nach dräi Zich dobäi an zwar um véier Auer an um hallwer sechs mëttes an owes um eelef Auer.

Zanter dem 28. Mee 2000 ass de ganzen Trajet elektrifizéiert an d'Zich gi vun de lëtzebuergesche Lokomotive vum CFL aus der Serie 3000 oder vun de belsche baugläiche Lokomotive vun der SNCB aus der Serie 13 gezunn. D'Voiturë sinn aus de belsche Serien I10 an I6, sporadesch kommen och CFL Corailen an den Asaz.

### Streckeverlaf

Den InterRegio m fiert iwwer follgend Linnen:

An der Belsch:
* Linn 34 - Linn 43 - Linn 42

Zu Lëtzebuerg:
* Nordstreck

### Gare wou den Zuch hält
Liers - Herstal - Gare Liège Palais - Gare Liège Jonfosse - Léck Guillemins - Angleur - Poulseur - Rivage- Stroumwiessel 3kV / 25kV - Aywaille - Coo - Trois Ponts - Vielsalm - Gouvy - Ëlwen - Klierf - Draufelt - Wëlwerwolz - Kautebaach - Ettelbréck - Miersch - Lëtzebuerg

### Numerotatioun vun den Zich
: Liers-Lëtzebuerg: IR 111 bis 125 (ongerued),

: Lëtzebuerg-Liers: IR 108 bis 122 (gerued).

Zanter dem 14. Dezember 2014 wéi en neien Transportplang erauskoum sinn all InterRegioverbindunge mat InterCityverbindungen oder aneren ersat ginn, soudatt amplaz vum InterRegio m lo d'InterCityzich 106 bis 123 tëscht Liers a Lëtzebuerg fueren.
Henri Dunant

Den **Henri Dunant**, gebuer den 8. Mee 1828 zu Genf, a gestuerwen den 30. Oktober 1910 zu Heiden (Kanton Apenzell), war e Schwäizer Philanthrop a Grënner vum Roude Kräiz.

Op enger Geschäftsrees an der Provënz Mantua gouf den Dunant 1859 bei der Klengstad Solferino Zeie vun der Schluecht tëscht den Truppe vu Piemont-Sardinien a Frankräich op där enger Säit, an op där anerer der éisträichescher Arméi. Ausser de 6.000 Doudeger waren nach eng 40.000 Leit blesséiert ginn, déi ouni iergendeng Hëllef um Schluechtfeld leie bliwwe sinn.

Zudéifst beréiert vum Erlieften huet den Henri Dunant *Un Souvenir de Solférino* (1862) verfaasst an d'Grënnung vum Roude Kräiz ugereegt (1863).

Op Grond vu senge Beméiungen ass eng international Konferenz organiséiert ginn, déi 1864 d'Genfer Konventioun ugeholl huet, an där sech déi bedeelegt Staate verflicht hunn, bei Kricher bestëmmt Grondreegele vun der Mënschlechkeet ze respektéieren.

Schonn an deenen éischte Kricher duerno an Europa an an Nordamerika hu sech déi fräiwëlleg Leit vum Roude Kräiz bei der neutraler Betreiung vun de Verwonnten an de Krichsgefaangene bewäert. Den Dunant huet jorelaang op ville Reese fir d'Ënnerstëtzung vun der Iddi vum Roude Kräiz Reklamm gemaach.

1901 huet den Henri Dunant de Friddensnobelpräis kritt.

Fir un den Henri Dunant z'erënnere sinn zu Lëtzebuerg eng Rei Stroossen no him benannt: zu Bartreng, Déifferdeng, Diddeleng, Esch-Uelzecht, Rodange, an der Stad an zu Stroossen.

## Um Spaweck
Jean Mersch-Wittenauer

De **Jean Mersch-Wittenauer**, gebuer de 6. Februar 1819 am Pafendall an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen de 25. November 1879, war e lëtzebuergeschen Duchhändler a Politiker.

Hie war Member vum Verwaltungsrot vun der Spuerkeess an och eng Zäitlaang President vun der Handelskummer. Vun 1869 bis 1873 war hie Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg. De Mersch-Wittenauer gëllt als den Initiator vum Stater Päerdstram a vum Hollerecher Schluechthaus.

Hie war de Papp vum Affekot, Politiker an Distriktskommissär Fritz Mersch.

Fir un hien z'erënneren ass 1966 eng Strooss zu Märel no him genannt ginn: d'Rue Mersch-Wittenauer.

## Um Spaweck
* De Jean Mersch-Wittenauer an der ''Biographie nationale du pays de Luxembourg'' (B.N.L.)
Barnard-Katalog

De **Barnard-Katalog** ass een astronomesche Katalog vun 370 Donkelwolleke mat Deklinatioun nërdlech vu -35°.

De Katalog gouf am Joer 1927 vum US-amerikaneschen Astronom Edward Emerson Barnard publizéiert, deen och d'Natur vun den Donkelwolleken entdeckt huet. Sou dréit beispillsweis de bekannte Päerdskappniwwel d'Katalognummer B 33.

## Kuckt och
* Astronomesch Katalogen
* Lëscht vun den Donkelniwwelen

## Um Spaweck

* De komplette Katalog
Nationalstrooss 51

D**'Nationalstrooss 51** oder **N51** ass eng Nationalstrooss um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg.

Se fänkt um Belair op der Kräizung mat der N4 (Route d'Esch) an der N5A (Avenue Guillaume) un a leeft dann iwwer de Boulevard Grande-Duchesse Charlotte an iwwer d'Stäreplaz weider laanscht de Glacis (*Fouerplaz*), iwwer de Rond-point Schuman an d'Rout Bréck op de Kierchbierg, wou se iwwer d'Avenue John F. Kennedy bis bei de Rond-point Serra geet.

Hannert dem Rond-point huet se – um Verdeeler Kierchbierg – Uschloss un d'A1.

Vun do wou s'ufänkt bis op d'Héicht vun der Glaciskapell, ass se am Sens unique Richtung Süden.

D'N51 ass 5,8&nbsp;km laang.

## Entwécklung vun der N51
D'N51 ass ursprénglech just vum Belair bis op de Rond-point Schuman gaangen. Wéi 1996 de Stater Contournement opgaangen ass an déi ganz Streck vum Gaasperecher Kräiz bis op d'Grenz zu Miesenech als Autobunn A1 klasséiert gouf, ass déi fréier A1 um Kierchbierg (haut Avenue John. F. Kennedy) an eng Nationalstrooss deklasséiert ginn an dat Stéck gouf bei d'N51 derbäi geschloen.

## Um Spaweck
Nationalstrooss 52

D**'Nationalstrooss 52** oder **N52** ass eng Nationalstrooss um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg.

Se huet hiren Ufank am Zentrum vun der Stad bei der N7 (Boulevard Royal), op der Kräizung mat der Avenue de la Porte-Neuve.

Se geet vun do a Richtung Lampertsbierg, iwwer de Rond-point Schuman an duerch d'Rue des Glacis laanscht de Lycée Robert-Schuman, dann e Stéck iwwer d'Allée Scheffer fir nees iwwer d'Rue des Glacis (den *Alen Eecher Bierg)* virun ze lafen, wou s'um Enn vun deem nees op d'N7 stéisst.

D'N52 ass 1,5&nbsp;km laang.

## Entwécklung vun der N52
Mat der Ëmklasséierung vun Deeler vum staatleche Stroossereseau ass 1995 déi dräieckeg Plaz nieft der N52 (tëscht der Rue des Glacis an dem Boulevard Paul Eyschen) an d'Kompetenz vun der Stad Lëtzebuerg gefall.

## Biller

Uewerstad, Lëtzebuerg, Luxembourg - panoramio (24).jpg|Am Ufank vun der N52
Luxembourg, tram 2018-07 rond-point Robert-Schuman (01).jpg|Den Tram um Rond-point Schuman
Luxemb City rue des Glacis plaque.jpg|Rue des Glacis


## Um Spaweck
NGC 2403

Den **NGC 2403** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Camelopardalis vum Hubble-Typ Sc. Den NGC&nbsp;2403 huet eng Wénkelausdeenung vu 17,8'&nbsp;&times;&nbsp;11,0' an eng visuell Magnitude vu +8,4&nbsp;mag. Domat zielt déi Galaxie, déi zimmlech gutt ze gesinn ass, zu den hellste Galaxien um Nordhimmel, déi net an de Messier-Katalog opgeholl goufen.

Den NGC 2403 gouf am Joer 1788 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

D'Galaxie ass Member vun der sougenannter M81-Galaxiëgrupp an ass ronn 12 Millioune Liichtjoer vun eis ewech. Am Joer 2004 war eng Supernova 2004dj an dëser Galaxie ausgebrach. Schonn am Joer 2002 gouf SN 2002kg a virdrun SN 1954J an der NGC 2403 gesinn.


Image:Galaxy-NGC-2403-with-SN2004DJ.jpeg|Supernova SN&nbsp;2004dj an der Galaxie NGC 2403
Image:NGC 2403HSTSN.jpg|NGC 2403 illustréiert.


Image:NGC2403 3.6 5.8 8.0 microns spitzer.png|Infrarout-Foto vum NGC&nbsp;2403 vum Spitzer-Weltraumteleskop
Image:NGC2403 3.6 8.0 24 microns spitzer.png|Infrarout-Foto vum NGC&nbsp;2403 vum Spitzer-Weltraumteleskop


## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NOAO
*  Hubble Space Telescope
*  Astronews
*  Supernova SN2004dj
*  M 81 Gruppe bei SEDS
*  NGC 2403 bei SEDS
*  NGC 2403 vom Subaru - Teleskop
NGC 2207

Den NGC **2207** ass eng Spiralgalaxie, déi 144 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech läit. Den NGC 2207 fänkt mat senger Gravitatioun eng aner Galaxie IC 2163 an. An ongeféier enger Milliard Jore sinn déi zwou Galaxien zu enger eenzeger grousser verschmollt. Am NGC 2207 goufe bis elo zwou Supernovae gesinn (SN 1999ec an SN 2003H).

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 2207 gouf 1835 vum britteschen Astronom John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Hubble Space Telescope
*  Spitzer Space Telescope
*  Space and Astronews
*  Astronomienews
*  Präsentation Kollidierende Galaxien
*  Vortrag vom DFG
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
*  SEDS
Nationalstrooss 53

D**'Nationalstrooss 53** oder **N53** ass eng Nationalstrooss um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg.

Se fänkt bei der N1, op der Héicht vun den Dräi Tierm un a leeft dann iwwer de Boulevard Jean-Ulveling bis an den Eecher Bierg wou se op der Kräizung mam Boulevard Royal an dem Ausgank vum Helleg-Geescht-Tunnel op d'N7 an d'N57 stéisst.

D'N53 ass zirka 350 m. laang.

## Entwécklung vun der N53
D'N53 ass entstanen, wéi de fréieren CR219 de Statut vun enger Nationalstrooss kritt huet.

## Um Spaweck
Nationalstrooss 55

D**'Nationalstrooss 55** oder **N55** ass eng lëtzebuergesch Nationalstrooss um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg.

Se geet am Rollengergronn op de Siwebueren vun der Kopleschter Strooss (N12) aus fort a leeft da laanscht d'Faiencerie duerch d'Millebaach an duerno weider op Eech wou se op der Eecher Plaz (*Place Dargent*) op d'N7 stéisst.

D'N55 ass 2,1&nbsp;km laang.

## Um Spaweck
Edward Emerson Barnard

Den **Edward Emerson Barnard**, gebuer de 16. Dezember 1857 zu Nashville am Tennessee, an och do gestuerwen de 6. Februar 1923, war en US-amerikaneschen Astronom.

Hie gouf als Jong vu Reuben an Elizabeth Jane (Haywood) Barnard gebuer. Säi Papp ass nach viru senger Gebuert gestuerwen an de Barnard ass an aarme Verhältnesser opgewuess. Am Alter vun néng Joer huet hien an engem Fotostudio ausgehollef. De Barnard war Autodidakt an am Joer 1876 huet hie sech e Lënsenteleskop kaaft. Fënnef Joer méi spéit entdeckt hie säin éischte Koméit. An den nächste Jore war de Barnard als Koméitejeeër sou erfollegräich, datt hie vun de Primmen, déi e Sponsor fir (US-amerikanesch) Koméitenentdeckungen ausgesat hat, en Haus fir sech a seng jonk Fra finanzéiere konnt. Gläichzäiteg krut hien e Stipendium fir eng Léier op der Vanderbilt University, déi hie mat 30 Joer ofgeschloss huet. Doropshi gouf hien 1888 Mataarbechter am nei gebaute Lick-Observatoire.

Am Joer 1892 observéiert de Barnard eng Nova a registréiert dobäi als Éischten eng Gaswollek déi sech ausbreet. Hien huet doraus ofgeleet, datt et sech ëm eng Explosioun vun engem Stär gehandelt huet. Am selwechte Joer entdeckt hien de 5. Jupitermound (Amalthea) - déi éischt Entdeckung vun engem Jupitermound zanter dem Galileo Galilei am Joer 1609, a gläichzäiteg déi lescht deraarteg Entdeckung mat Hëllef vu visueller Observatioun. Kuerz drop huet hien éischt astrofotografesch Versich ugefaangen.

Am Joer 1895 gouf hie Professer vun der Astronomie op der Universitéit vu Chicago. Aus perséinleche Grënn wiesselt hien 1897 zum Yerkes-Observatoire ënner dem George Ellery Hale iwwer. Do waren awer d'atmosphäresch Bedingungen net sou gënschteg. Am Joer 1904 versicht hien d'Mëttelen ze kréien, fir op dem Mount Wilson (wou den Hale e Sonnenobservatoire plangt) Fotoe vun der Mëllechstrooss ze maachen. Am Januar 1905 war et sou wäit: mat engem Astrograph mat 10-Zoll-Optik vum John Brashear geléngen him déi éischt Fotoen. Bis zum Spéitsummer mécht hie 480 Fotoe vu beschter Qualitéit. Si goufen d'Basis fir seng Entdeckung (déi hie sech mat dem Max Wolf gedeelt huet), datt bestëmmt donkel Gebidder an der Mëllechstrooss net Lächer am Stäreschleier waren, mä am Géigendeel reng verdeelt, awer gewalteg Stëbsmassen, déi d'Liicht vun de Stären déi dohanner leien, blockéieren. Doropshi stellt hien e Katalog op, mat sou Donkelwolleken, de Barnard-Katalog. De bekanntsten Donkelniwwel ass de Päerdskappniwwel.

Am Joer 1916 entdeckt de Barnard den éischte Schnellleefer ënner de Fixstären, de Feilstär vum Barnard. Dat ass bis elo mat enger Distanz vu 5,94 Liichtjoeren deen zweetnooste Fixstär (no dem Alpha Centauri-System, 4,22 Lj). Weider entdeckt de Barnard de groussen Emissiounsniwwel, deen den Orion-Komplex ëmmantelt ("Barnard Loop"), souwéi déi no him genannte Zwerggalaxien (Barnard Galaxie - NGC 6822).

Nom Barnard sinn ausserdeem benannt:
* den Asteroid (819) Barnardiana (1916 vum Max Wolf entdeckt)
* de Moundkrater Barnard 
* de Krater Barnard um Mars
* e Gebitt um Jupitermound Ganymed.
## Um Spaweck
*  Exzellent Astrofotoe vum E. E. Barnard (1905)
Nationalstrooss 56

D**'Nationalstrooss 56** oder **N56** ass eng Nationalstrooss um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg.

Se geet op der Garer Plaz am Garer Quartier vun der N3 aus fort Richtung Westen a féiert bis bei d'Hollerecher Kierch wou s'op d'N4 stéisst. Vun der Rue de la Fonderie u gehéiert se zum Quartier Hollerech.

Vun Hollerech aus a Richtung Gare leeft s'am Sens unique bis op d'Merkelsplaz. De Verkéier, dee vun der Gare kënnt gëtt no riets ofgeleet, op d'N56A.

D'N56 ass 1&nbsp;km laang an heescht op der ganzer Längt „Hollerecher Strooss“.

## Entwécklung vun der N56

Et ass geplangt der Strooss, déi vun der Hollerecher Kierch aus bis bei de Rond-point Märel um Ufank vun der A4 leeft an haut nach keng offiziell Nummer huet, de Statut vun der Nationalstrooss ze ginn an deemno de Laf vun der N56 ëm 1.014 m. ze verlängeren.

## Um Spaweck
Nationalstrooss 56A

D**'Nationalstrooss 56A** oder **N 56A** ass eng Nationalstrooss um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg.

Se ass entstane wéi en Deel vun der Hollerecher Strooss, déi en Deel vun der N56 ass, am Sens unique ugeluecht gouf. Se ass och selwer am Sens unique a geet op der Merkelsplaz fort vun der Hollerecher Strooss. Se mécht d'Verbindung mat der Stroossbuerger Strooss an dem *[[Boulevard Dr-Charles-Marx|Boulevard Charles Marx]]*, an op der Héicht vun der *[[Rue de la Vallée (Stad Lëtzebuerg)|Rue de la Vallée]]* stéisst se op d'Escher Strooss (N4).

D'N56A ass zirka 650 m laang.

## Entwécklung vun der N56A

Et ass geplangt der Strooss, déi iwwer d'N4 ewech bis bei de Rond-point Märel an den Ufank vun der A4 leeft an haut nach keng offiziell Nummer huet, de Statut vun der Nationalstrooss ze ginn an deemno de Laf vun der N56A ëm 838 m. ze verlängeren.

## Um Spaweck
Päerdskappniwwel

De **Päerdskappniwwel** oder **Barnard 33** ass eng Donkelwollek am Stärebild Orion ass ee vun deene bekanntsten astronomeschen Objeten.

## Entdeckung
De Päerdskappniwwel gouf vum US-amerikaneschen Astronom Edward Emerson Barnard Ufanks vum 20. Joerhonnert fir d'éischt katalogiséiert. No sengem Androen an de Barnard-Katalog vun den Donkelwolleken ass zanterhier säi wëssenschaftlechen Numm *Barnard 33*, ofgekierzt B&nbsp;33.

## Astronomesch Bedeitung

Et handelt sech dobäi ëm eng Usammlung vu kalem Gas a Stëbs, déi, vun der Äerd aus gesinn, der Form vun engem Päerdskapp gläicht. Si läit direkt virum Emissiounsniwwel IC 434, dee roudelzeg liicht, soudatt si sech vum hellen Hannergrond ofhieft. D'Gasmasse sinn a Beweegung, soudatt den Niwwel an e puer dausend Joer säi Glach mat engem Päerdskapp verluer wäert hunn.

De Päerdskappniwwel ass ongeféier 1.500 Liichtjoer vun eis ewech. Seng gréisst Ausdeenung ass ronn 3 Liichtjoer.

Wéinst senger riseger Gréisst an der gerénger Hellegkeet ass eng visuell Observatioun och mat groussen Teleskopen zimmlech schwiereg. Een H-β-Filter kann awer hellefräich sinn.

Bei enger Ëmfro vun der NASA, watfireent Objet d'Hubble-Weltraumteleskop fotograféiere soll, war de Päerdskappniwwel de klore Gewënner.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Donkelniwwelen

## Um Spaweck

*  Foto an allgemeng Informatiounen
*  Päerdskappniwwel
Lëscht vun den Donkelniwwelen

Lëscht mat den Donkelniwwelen 
Barnard-Katalog

* Kuelesak
* Päerdskappniwwel

## [[Edward Emerson Barnard|Barnard]]-Objeten

## Um Spaweck
*  East Valley Astronomical Society Barnard Dark Nebulae Observing Program
Nationalstrooss 8

D**'Nationalstrooss 8** oder **N8** ass eng lëtzebuergesch Nationalstrooss an de Kantone Réiden, Capellen a Miersch. Si féiert vun der belscher Grenz an der Gäichel bis op Miersch.

Si fänkt op der belscher Grenz an der Gäichel un, wou se Uschloss un déi belsch N844 huet. Vun hei leeft se an nordëstlecher Richtung bis op d'Kräizerbuch wou se op hirer héchster Plaz *um Zengel* iwwer den Tunnel vun der Kräizerbuch geet. Vun do u geet et praktesch déi ganz Zäit weider duerch de Bësch a Richtung Sëll.

Zu Sëll kräizt se d'N12 (Lëtzebuerg-Wemperhaart), fir weider duerch Bruch a Recken op Miersch ze kommen, wou se Uschloss un d'N7 huet. Kuerz viru Miersch kräizt se d'Autobunn A7, un déi se och Uschloss huet.

D'Totallängt vun der N8 ass zirka 19,8&nbsp;km.

## Entwécklung vun der N8

* D'Strooss besteet zanter 1843. Se gouf deemools als Strooss vu Miersch op Arel bezeechent an huet déi belsch *Grande route de deuxième classe* ersat, déi kuerz virdrun vun der Belsch gebaut gi war;
* 1958 gouf d'Strooss, déi vu Miersch aus iwwer Bierschbech - Bënzert - Angelsbierg bis an d'Fiels gelaf ass a bis dohin d'N9 war, bei d'Streck vun der N8 derbäi geschloen;
* Mat der Ëmklasséierung vun Deeler vum staatleche Stroossereseau ass déi knapps 10&nbsp;km laang Streck Miersch - Fiels 1995 an e Chemin repris (CR118) deklasséiert ginn a gehéiert zanterhier nees net méi zur N8.

## Biller

Route vers Saeul - panoramio.jpg|D'N8 tëscht der Kräizerbuch a Sëll
Saeul borne N8 et panneau.jpg|Kilometersteen op der N8
Miersch, rue d'Arlon RN8.jpg|Stroosseschëlter zu Miersch

## Kuckt och
*Bemierkenswäert Allee op der N8 tëscht Sëll a Bruch

## Um Spaweck

* Iwwersiichtskaart vum nationale Stroossereseau op der Internetsäit vun der Bauverwaltung