open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
NGC 1851

Den **NGC 1851** ass d'Bezeechnung vun engem Kugelstärekoup am Stärebild Columba (Dauf). Den NGC&nbsp;1851 huet en Duerchmiesser vun 11 Bouminutten. Dëse Koup, deen nëmme vu Südeuropa oder a südleche Breeten ze gesinn ass, ass ee vun de wéinege Kugelstärekéip um Wanterhimmel. Dës Tatsaach krut zousätzlech Brisanz duerch d'Entdeckung vun der Canis-Major-Zwerggalaxie am Joer 2003. Genee wéi de Messier 79 an den NGC 2808 schéngt dëse Stärekoup säin Urspronk net am Mëllechstroossesystem ze hunn, mä gouf zesumme mat der Zwerggalaxie agefaangen.

Den NGC 1851 gouf am Joer 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Foto vum GALEX
* DSS Images for NGC 1800 through NGC 1899
* SEDS
C/2012 S1

Den **C/2012 S1 (ISON)** ass e Koméit, dee warscheinlech aus der Oort-Wollek staamt an den 28.&nbsp;November 2013 ganz no bei d'Sonn koum. E gehéiert zu der Grupp vun de sougenannte Sonnesträifer, ass allerdéngs kee Fragment vun der Kreutz-Grupp.

## Entdeckung
De Koméit gouf den 21.&nbsp;September 2012 vum Amateurastronom *Witali Newski* (Виталий Невский) aus Wäissrussland a vum *Artjom Nowitschonok* (Артём Новичонок) aus Russland op CCD-Fotoen entdeckt, déi si mam 40-Zentimeter-Teleskop vum International Scientific Optical Network (ISON) als schwaachen Niwwelfleck am Stärebild Cancer fonnt haten. De Koméit gouf no dëser Organisatioun genannt.

## Bunnverlaf

Den 1.&nbsp;Oktober 2013 koum hie bis op eng Distanz vun 10,9 Millioune km un de Planéit Mars erun. Am weidere Verlaf koum en den 28.&nbsp;November 2013 ganz no bei eis Sonn.

Am Perihel hat den *ISON* eng Bunnevitesse vu ronn 360&nbsp;km/s a säin Ofstand zur Sonn war nëmme ronn 0,012&nbsp;AE (1,8&nbsp;Millioune Kilometer), wat ongeféier engem Sonnenduerchmiesser entsprécht. D'Temperatur op der Uewerfläch vum Koméitekär war dobäi méiglecherweis iwwer 2500&nbsp;°C. No engem staarken Hellegkeetsverloscht goung een dovun aus, datt de Koméit bei sengem Rendez-vous mat der Sonn, wéinst der héijer Temperatur an de staarke Gezäitekräften (Roche-Grenz), zerbrach ass. Och wann d'Fotoe vun der SOHO-Raumsond sou interpretéiert goufen, datt op d'mannst en Deel vum Koméit de Perihel iwwerstanen hätt, hat sech vum 2. Dezember 2013 un d'Iwwerzeegung verdicht, datt de fréiere Koméit sech elo als Stëbswollek duerch d'Sonnesystem beweegt.
Lescht Fotoe vum Hubble-Weltraumteleskop vum 18. Dezember 2013 weise keng Iwwerreschter vum Koméit. D'Koordinate vun der ugehollener Bleif goufen aus de leschte Positioune berechent, op deenen den *ISON* nach ze gesi war. D'Biller hu keng Spuer vum *ISON* gewisen, an et geet een dovun aus, datt nëmmen nach Gas, Stëbs a ganz kleng Deeler iwwereg sinn.

Déi noost Distanz zu eiser Äerd war fir den ISON&nbsp;– oder seng Iwwerreschter&nbsp;– an der Nuecht vum 26.&nbsp;op de 27.&nbsp;Dezember 2013, hie war do ronn 60 Millioune&nbsp;km ewech.

## Siichtbarkeet

De Max-Planck-Institut fir Sonnesystemfuerschung hat den 18. November 2013 matgedeelt, datt de Koméit mat bloussem A ze gesi wier. Ufanks gouf ugeholl, datt hie bei der Sonn kuerzzäiteg souguer Vollmoundhellegkeet (−12,7&nbsp;mag) kréie kéint. Tatsächlech blouf d'Hellegkeet am Perihelduerchgank wäit drënner.

## Fuerschungsresultater
Am Februar 2013 gouf mat der Observatioun vum Koméit ISON am Kader vun der Nofollgermissioun EPOXI vun der Raumsond Deep Impact ugefaangen. Dobäi koumen och d'Sonde Mars Reconnaissance Orbiter a Lunar Reconnaissance Orbiter zum Asaz.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  spaceweather.com: BIG SUN-DIVING COMET DISCOVERED
*  New Comet: C/2012 S1 (ISON)
*  Infoen
*  Aktuelle Bericht zum Koméit ISON, Biller a Kaarten (Bayerischer Rundfunk)
* C/2012 S1 (ISON) - De nächste grousse Koméit?
* Sensatiounskoméit Enn November 2013?
* En zweeten nach méi helle Koméit 2013?!
* E Joerhonnertkoméit Enn 2013?
Caloris Planitia

De **Caloris Planitia** („Calor“, laténgesch, = Wäermt, Hëtzt; „Planitia“, laténgesch = Déifplateau oder -Becken, ass mat 1.550&nbsp;km Duerchmiesser de gréissten Aschlagkrater op der nach net vollstänneg erfuerschter Uewerfläch vum Merkur.

De *Caloris Planitia* gouf sou genannt, well, duerch d'Resonanz tëscht dem Merkur senger Rotatiouns- a Bunnbeweegung, bei all zweete Passage vum sonnennächste Punkt vun der Ëmlafbunn d'Längtepositioun vum Becken zu der Sonn ausgeriicht ass.

D'Caloris-Becke gouf warscheinlech duerch den Aschlag vun engem Asteroid mat ongeféier 100&nbsp;km oder souguer 150&nbsp;km Duerchmiesser virun 3,9 Milliarde Joer geformt. Et gëtt ugeholl, datt duerch d'Energie vum Aschlag ongeféier 500.000&nbsp;km² Terrain vun der géigeniwwerleiender Säit vum Planéit opgebrach war, soudatt sech do Bierger mat iwwer 1.800&nbsp;m Héicht opgebaut hunn. Den Impakt war sou hefteg, datt duerch d'seismesch Schwéngungen ëm d'Aschlagplaz en ettlech konzentresch Rankramplien opgeworf goufen, an aus dem Kär vum Planéit Lava ausgetratt war.

Dat a sengem Zentrum zimmlech flaach gegliddert, grousst kreesfërmegt Becken, dat nërdlech vum Equator läit, gëtt vun de Caloris Montes begrenzt, en onreegelméissege Biergrank (oder eng Biergketten), deem seng Spëtzten nëmmen 1&nbsp;km bis 2&nbsp;km héich sinn.

Den Zentrum vum Becke gouf anscheinend vum Magma aus der Déift opgefëllt, änlech wéi d'Marebecke vum Mound. Déi Lavaflächen hunn eng eegenaarteg ronzeleg Textur, déi bis elo nëmme beim Merkur bekannt ass, an hunn däitlech maner Krateren, wéi aner Merkurregiounen. Um Buedem vum Becke si vill konzentresch Ronzelen a Biergrécker, déi un eng Zilscheif erënneren.

## Kuckt och

* Merkur
* Lëscht vun de Merkurkrateren
NGC 7662

Den **NGC 7662** ass e planetareschen Niwwel, dee ronn 1800 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech ass. Seng Gréisst ass 0,99'&nbsp;×&nbsp;0,71' an hien huet eng Visuell Magnitude vu +8,3&nbsp;mag am Stärebild Andromeda. Hie gëtt och heiansdo *Bloe Schnéiklatzenniwwel* genannt; dëse Spëtznumm staamt vum Amateurastronom Leland S. Copeland.

Den NGC 7662 gouf de 6. Oktober 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck

* Deep Sky Corner
* GoBlack
* Astronomieforum
* NOAO
* DSS Images for NGC 7600 through NGC 7699
* SEDS
Hiefenecher Millen

D**'Hiefenecher Millen** ass eng Millen an der Gemeng Hiefenech.

## Geographie
D'Hiefenecher Mille läit am Dall vun der Wäisser Iernz, westlech vun der Uertschaft Hiefenech, an der Gemeng mam selwechten Numm.

## Geschicht

## Kuckt och
* Millen zu Lëtzebuerg
Scherfemillen

D**'Scherfemillen** ass eng fréier Millen a Lieu-dit an der Gemeng Hiefenech.
## Geographie
D'Scherfemille läit nërdlech vun der Uertschaft Hiefenech, tëscht dem CR118 an der Schierbaach, op hallwer Streck tëscht der Entrée op de Scherfenhaff an dem Lieu-dit Schierbaach.

## Geschicht

## Kuckeswäertes

## Kuckt och
* Millen zu Lëtzebuerg
Roudenhaff (Péiteng)

De **Roudenhaff** ass e Lieu-dit an der Gemeng Péiteng an der Sektioun Rodange.

## Geographie
De Roudenhaff läit direkt op enger Héicht vu ronn 30 Meter um CR176 bei der franséischer Grenz. A südwestlecher Richtung geet eng Strooss op Zowaasch. An nërdlecher Richtung läit Rodange an an nordëstlecher Richtung läit de Fond-de-Gras. An ëstlecher Richtung läit Déifferdeng. Op topographesche Kaarten ass d'Plaz och alt nach als *Ferme de l'Airsain* agedroen.

## Kuckt och
Kapell Éimereng

D**'Kapell zu [[Éimereng]]** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Dräilännereck Musel a Ganer Saint-Nicolas, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Schengen gehéiert.

Se ass der Tréischterin am Leed geweit.

Se steet am Duerfzentrum un der Haaptstrooss (*rue de l'Église*).

Zur fréierer Par Elveng gehéiert ausser der Kapell vun Éimereng och nach d'Kierch vun Elveng.

## Geschicht
D'Kapell gouf nom Zweete Weltkrich als Monument fir déi Gefalen aus der Par Elweng-Éimereng gebaut an duerch fräiwëlleg Spende vun den Awunner vun der Par finanzéiert. Zugläich war et e Merci fir de besonnesche Schutz duerch d'Muttergottes, Tréischterin am Leed. Se gouf den 3. Oktober 1948 vum Paschtouer Michaely vun Elveng ageweit.

No enger Renovéierung am Joer 1978 gouf de 26. November vum Bëschof Jean Hengen den neien Altor, den Tabernakel an eng Statu vum hellege Jousef geseent.

Am Joer 2009 ass de Banneraum vun der Kapell besonnesch am technesche Beräich (Heizung, Beliichtung, Miwwelen) renovéiert ginn.

## Rousekranzpressessioun
Den 1. Sonndeg am Oktober, dem Rousekranzsonndeg, ass d'Kapell zu Éimereng d'Zil vun enger Rousekranzpressessioun, déi vun Elweng ausgeet. Den Ursprong vun der Pressessioun ass e Verspriechen dat d'Awunner vun Elweng an Éimereng am Krich ginn hunn.

## Bannenan
D'Molerei op der Réckwand vum Chouer gouf 1948 vum Nicolas Brücher ausgefouert.

## Literatur
* Luxemburger Wort Nr. 233 vum 5. Oktober 2012, S. 25: *Prozession zur Muttergotteskapelle in Emeringen*

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Dräilännereck Musel a Ganer Saint-Nicolas
* D'Kapell op der Websäit vun der Par Dräilännereck Musel a Ganer Saint-Nicolas
* D'Fënstere vun der Kapell vun Éimereng op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
C/2011 L4 (PANSTARRS)

Den **C/2011 L4 (PANSTARRS)** ass en netperiodesche Koméit, deen am Juni 2011 entdeckt gouf. Et gëtt erwaart, datt hien a sengem Perihel mat dem bloussem A ze gesinn ass. De Koméit gouf mat dem Pan-STARRS-Teleskop opfonnt, deen um Bierg Haleakalā op der Insel Maui steet.

Den C/2011 L4 hat eng visuell Magnitude vun 19&nbsp;mag wéi hien am Juni 2011 entdeckt gouf. Am Mee 2012 hat de Koméit schonn eng Hellegkeet vun 13,5&nbsp;mag a konnt scho mat groussen Amateurteleskope gekuckt ginn. De 5. Mäerz 2013 hat den C/2011 L4 mat 1,09 AE déi noost Distanz zu der Äerd an e war den 10. Mäerz 2013 am nooste bei der Sonn (Perihel). Duerno war e fir kuerz Zäit souguer mat bloussem A ze gesinn.

De Koméit C/2011 L4 brauch méiglecherweis Millioune vu Jore fir vun der Oort-Wollek bis an de bannenzege Sonnesystem ze kommen. Nom Perihelduerchgank gëtt erwaart, datt de Koméit op eng Ëmlafbunn mat enger Period vu ronn 110.000 Joer aschwenke wäert.
## Kuckt och

* Koméitelëschten

## Um Spaweck

* Ausführliche deutschsprachige Informationen - www.komet-panstarrs.de
* C/2011 L4 ( PanSTARRS ) – Seiichi Yoshida @ aerith.net
* Update on comet C/2011 L4 (PANSTARRS) – Remanzacco Observatory (May 18, 2012)
* Koméit C/2011 L4 (Pan-STARRS) Siichtbarkeet Mäerz 2013 - www.sterngucker.de

## Um Spaweck
* C/2011 L4 ( PanSTARRS ) – Seiichi Yoshida @ aerith.net
* Update on comet C/2011 L4 (PANSTARRS) – Remanzacco Observatory (May 18, 2012)
* http://www.exopolitik.org/exocommunity/groups/viewdiscussion/1075-neuer-komet-c2011-l4-panstarrs-?groupid=155 - www.exopolitik.org
Luciano Tesi

Den **Luciano Tesi**, gebuer den 10. Dezember 1931 zu Monsummano Terme, ass en italieeneschen Astronom. An den 1980er Joren hat hien d*'Gruppo Astrofili della Montagna Pistoiese* gegrënnt, eng Associatioun vun Amateurastronomen. An den 1990er Joren initiéiert hien de Bau vum Osservatorio Astronomico della Montagna Pistoiese, wou hien och d'Leedung no der Fäerdegstellung iwwerholl hat.

Den Tesi ass den Entdecker vun (Stand Jan. 2010) iwwer 200 Asteroiden, vill dovun zesumme mam Andrea Boattini.

Den Asteroid (15817) Lucianotesi gouf no him genannt.
## Kuckt och
CR146

Den **CR146** ass e Chemin repris an de Kantone Réimech a Gréiwemaacher

E geet vun der N10 bei Stadbriedemes an nërdlecher Richtung bis op Meechtem.

Den CR146 ass ronn 13,4&nbsp;km laang.

 

## Um Spaweck
Chadli Bendjedid

De **Chadli Bendjedid** (ar: الشاذلي بن جديد ("asch-Schadhili ibn Dschadid"), gebuer de 14. Abrëll 1929 zu Seba'a an der Gemeng Bouteldja, Provënz El Tarf, a gestuerwen de 6. Oktober 2012 zu Alger, war vun 1979 bis 1992 algeeresche President.

De Bendjedid gouf 1929 zu Seba'a gebuer. Hie ass an d'franséisch Arméi agetrueden an huet am Indochinakrich gekämpft, wou en et zum Ënneroffizéier bruecht huet. 1954 ass en dem FLN bäigetrueden a gouf, wärend dem Algerienkrich, bei de Guerillaunitéiten de Chef vun iwwer 6000 Mann.

Ënner dem Houari Boumedienne gouf hien tëscht 1965 a 1978 Member vun der Regierung. No deem sengem Doud gouf hien 1979 zum President gewielt. 1988 koum et zu schwéiere sozialen Onrouen am Land an de Bendjedid huet zougestëmmt, datt fräi Parlamentswalen organiséiert goufen. Am Dezember 1991 huet beim éischten Tour vun de Walen de Front islamique du salut (FIS) gewonnen, wouropshin d'Militär geputscht an de Bendjedid zum Récktrëtt gezwongen huet. De Biergerkrich, deen doraus entstanen ass huet jorelaang gedauert an Zéngdausenden d'Liewe kascht.
Journée de la commémoration nationale (Lëtzebuerg)

D**'Journée de la commémoration nationale** erënnert am ganze Lëtzebuerger Land un d'Solidaritéit an de Courage vum Lëtzebuerger Vollek géint Nazidäitschland am Zweete Weltkrich.

## Um Spaweck
*Site commun du CDRR et du CDREF
*Communiqué 2012 vun der Regierung
Claude Pinoteau

De **Claude Pinoteau**, gebuer de 25. Mee 1925 zu Boulogne-Billancourt, a gestuerwen de 5. Oktober 2012 zu Neuilly-sur-Seine, war e franséischen Dréibuchauteur, Regieassistent a Filmregisseur.

Säi gréisste Succès war den Teenagerfilm *[[La Boum]]* vun 1980, dee 4,3 Millioune Leit an de Kino kucke goungen an deen der Sophie Marceau hir Karriär lancéiert huet.

Hie war de Brudder vum Filmregisseur Jack Pinoteau.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1973: *[[Le silencieux]]* - Haaptacteuren: Lino Ventura, Lea Massari
* 1974: *[[La gifle]]* - Haaptacteuren: Lino Ventura, Isabelle Adjani
* 1976: *Le grand escogriffe* - Haaptacteuren: Yves Montand, Claude Brasseur
* 1977: *Marie Curie* (TV)
* 1979: *L'homme en colère* - Haaptacteuren: Lino Ventura, Angie Dickinson
* 1980: *La boum* - Haaptacteuren: Claude Brasseur, Brigitte Fossey, Sophie Marceau
* 1982: *La boum 2* - Haaptacteuren: Sophie Marceau, Claude Brasseur, Brigitte Fossey
* 1984: *[[La septième cible]]* - Haaptacteuren: Lino Ventura, Lea Massari
* 1988: *L'étudiante* - Haaptacteuren: Sophie Marceau a Vincent Lindon
* 1991: *La neige et le feu* - Haaptacteuren: Vincent Perez, Géraldine Pailhas
* 1994: *Cache cash* - Haaptacteuren: Michel Duchaussoy, Georges Wilson
* 1997: *[[Les palmes de M. Schutz]]* - Haaptacteuren: Isabelle Huppert, Philippe Noiret
* 2005: *Un abbé nommé Pierre, une vie pour les autres* (TV)

### als Regieassistent
* 1949: *Bal Cupidon* vum Marc-Gilbert Sauvajon
* 1949: *[[Orphée (Film, 1950)|Orphée]]* vum Jean Cocteau
* 1950: *Ma pomme* vum Marc-Gilbert Sauvajon
* 1951: *L'amant de paille* vum Gilles Grangier
* 1952: *Jocelyn* vum Jacques de Casembroot
* 1953: *Les compagnes de la nuit* vum Ralph Habib
* 1954: *Secrets d'alcôve*, sketch *Riviera-Express* vum Ralph Habib
* 1954: *Le grand pavois* vum Jack Pinoteau
* 1955: *Les amants du Tage* vum Henri Verneuil
* 1955: *Les hommes en blanc*, vum Ralph Habib
* 1955: *[[Lola Montès]]* vum Max Ophüls
* 1956: *La loi des rues*, vum Ralph Habib
* 1957: *Jusqu'au dernier*, vum Pierre Billon
* 1957: *Escapade* vum Ralph Habib
* 1957: *[[Le triporteur]]* vum Jack Pinoteau
* 1957: *Le passager clandestin* vum Ralph Habib
* 1961: *Tout l'or du monde* vum René Clair
* 1962: *[[Mélodie en sous-sol]]* vum Henri Verneuil
* 1962: *[[Un singe en hiver (Film)|Un singe en hiver]]* vum Henri Verneuil
* 1962: *[[Le jour et l'heure]]* vum René Clément
* 1963: *[[Cent mille dollars au soleil]]* vum Henri Verneuil
* 1964: *[[Week-end à Zuydcoote (Film)|Week-end à Zuycoote]]* vum Henri Verneuil
* 1965: *[[Les tribulations d'un Chinois en Chine]]* vum Philippe de Broca
* 1966: *La vingt-cinquième heure* vum Henri Verneuil
* 1967: *La bataille de San Sebastian* vum Henri Verneuil
* 1970: *Le Voyou* vum Claude Lelouch
* 1971: *Smic, Smac, Smoc* vum Claude Lelouch

## Um Spaweck
Kepler-47

**Kepler-47** ass e Planéitesystem am Stärebild Cygnus. Et besteet aus zwéi Stären an zwéi Planéiten. D'System ass 4900 Liichtjoer vun eis ewech. D'Stären ëmkreese sech géigesäiteg a 7,45 Deeg. D'Planéite goufe mat Hëllef vun der Transitmethod am Joer 2012 vum Weltraumteleskop Kepler entdeckt.

De gréisste vun de béide Stären ass bal sou grous wéi eis Sonn, huet awer nëmme 84 % vun hirer Liichtkraaft, wärend de klengen nëmmen en Drëttel vun der Sonnegréisst an e Véirel vun hirer Liichtkraaft huet.

De bannenzege Planéit Kepler-47 b ëmkreest béid Stären an 49,5 Deeg. Seng Mass ass onbekannt an dofir ass et net kloer, ob et sech ëm ee Gas- oder Gestengsplanéit handelt. Hien huet ongeféier den dräifachen Äerdradius.

Dee baussenzege Planéit Kepler-47 c ass an der habitabler Zon, well hien am Duerchschnëtt 87,5 % vun der vergläichbarer Stralung vun der Äerd vu senge Stäre kritt. Hien ëmkreest si an 303,2 Deeg an ass mat 4,6 Äerdradien eppes méi grouss wéi den Uranus. Seng Mass ass net bekannt. Méiglecherweis ass de Kepler-47 c e Gasris, soudatt op him kee Liewen existéiere kann, datt wier awer op engem ëmkreesende Mound méiglech.

## Kuckt och

* Exoplanéit
## Um Spaweck

* Weltraumteleskop entdeckt Planéiten, déi zwou Sonnen ëmkreesen op Zäit Online
Mëllerdall Trail

**Mëllerdall Trail**, offiziell **Mullerthal Trail**, ass en zesummegesate Wanderwee an der Klenger Lëtzebuerger Schwäiz, deen iwwer 113,47&nbsp;km dräi Wander-Circuite virgesäit, déi op de Schëlter "Route" genannt ginn. Zousätzlech gëtt et nach véier Extratier vun am Ganze 76,15&nbsp;km, déi un d'Circuiten ugebonne sinn.

## Routen, Etappen an Extratier

## Streck
### Route 1: Iechternach - Méischdref - Iechternach

D'Route 1 vum Trail ass 36,45&nbsp;km laang an ass an zwou Etappen opgedeelt: déi éischt geet vun Iechternach laanscht Steenem, Rouspert, Giischterklaus, Giischt, Bur op Méischdref. Déi zweet Etapp féiert da vu Méischdref iwwer Mompech, Hierber, Frombuerg hannescht op Iechternach.

### Route 2: Iechternach - Mëllerdall - Iechternach

D'Route 2 ass 38,78&nbsp;km laang an ass och an zwou Etappen opgedeelt: déi éischt geet vun Iechternach duerch d'Wollefsschlucht, laanscht de Perekop an d'Huel Lee op Bäerdref an da laanscht d'Raiberhiel, de Priedegtstull an d'Werschrummschlëff bis an de Mëllerdall. Vum Mëllerdall aus geet déi zweet Etapp da laanscht de Schéissendëmpel, Präiteler, Konsdrëffer Millen, Heeschbreg, Wuelper, Scheedgen, Lauterbuer an de Melickshaff zeréck op Iechternach.

Vun Heeschbreg aus leeft den *Extratour C* iwwer d'Schanz laanscht Zëtteg a Bech bis op de Flouer *Schwaarzuecht* bei Wuelper, wou en nees op der Route 2 erauskënnt.
### Route 3: Mëllerdall - Fiels - Mëllerdall

D'Route 3 vum Trail ass 38,24&nbsp;km laang an och déi ass an zwou Etappen opgedeelt: déi éischt geet vum Mëllerdall laanscht d'Schwaarz Iernz bis bei d'Grondhaffer Schlass, laanscht d'Halerbaach an d'Haupeschbaach op Beefort. De Pad féiert weider laanscht de Grewenhaff, Firtgeshaff an de Schwanterhaff bis an d'Fiels. Déi zweet Etapp féiert da vun der Fiels laanscht d'Wäiss Iernz, duerch d'Supp, laanscht Reiland an de Blummendall, duerch de Marscherwald a laanscht Präiteler an de Schéissendëmpel hannescht an de Mëllerdall.

Den *Extratour A* ass e Circuit dee vu Miedernach laanscht Schrondweiler, iwwer Noumer, duerch d'Noumerleeën a laanscht Meesebuerg an d'Fiels leeft. Vu do aus geet en iwwer d'Route 3 bis op den Ausgankspunkt zu Miedernach.

Vu Beefort aus geet den *Extratour B* duerch d'Beeforterheed, laanscht Déiljen, d'Scheedheck an d'Bigelbaach zeréck op Beefort.

Den *Extratour D* leeft vu Buerglënster aus iwwer Allënster, Schiltzbierg an de Blummendall, wou en Uschloss un d'Route 3 huet. Vun do aus geet en iwwer Jonglënster, Gonnereng an duerch de Gréngewald hannescht op Buerglënster.

## Literatur
* Hoyer, T., 2010. *Luxemburg: Mullerthal Trail*. 112 S. Conrad Stein Verlag, an der Série *Der Weg ist das Ziel*. ISBN 978-3-86686-266-1 (Ze kréien an den Touristebureauën am Mëllerdall, z.&nbsp;B. an der Heringer Millen).

## Kuckt och
* Wanderweeër zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* mullerthal-trail.lu
Kepler-7

De **Kepler-7** ass e Stär vum spéiden F- oder fréien G-Typ, dee vun engem Exoplanéit mat der Bezeechnung **Kepler-7b** begleet gëtt. De Stär schéngt no um Enn vu senger Liewensdauer op der Haaptrei ze stoen; bei enger Mass vun zirka 1,3&nbsp;Sonnemassen huet sech säi Radius op 1,8&nbsp;Sonneradien ausgedeent.

## Exoplanéit
Den Exoplanéit Kepler-7b gouf mat Hëllef vum Kepler-Weltraumteleskop vun der NASA entdeckt an huet eng Ëmlafdauer vu 4,886&nbsp;Deeg. D'Entdeckung gouf vum Programmleeder, William Borucki de 4. Januar 2010 beim Jorestreffe vun der American Astronomical Society zu Washington matgedeelt. Eng Besonneschkeet vum Exoplanéit ass seng ongewéinlech kleng Dicht vun 0,17 Gramm jee Kubikzentimeter (zum Vergläich: D'Äerd huet mat 5,515&nbsp;g/cm³ eng iwwer 30-mol méi héich Dicht; den Exoplanéit weist bei enger Mass vun ongeféier 0,4&nbsp;Jupitermassen e Radius vun zirka 1,5&nbsp;Jupiterradien op).

## Kuckt och

* Kepler-Weltraumteleskop

## Um Spaweck
* Bericht am SpiegelOnline
* Bericht iwwer Planéite bei USNews
* Homepage vun der American Astronomical Society
CR147

Den **CR147** ass e Chemin repris am Kanton Réimech a geet vun der N2 bei Réid an nordëstlecher Richtung bis op den CR145 tëscht Greiweldeng a Kanech.

Den CR147 ass ronn 5,1&nbsp;km laang.
CR146A

Den **CR146A** ass e Chemin repris am Kanton Gréiwemaacher. Et ass eng Verbindungsstrooss a geet vum CR122 tëscht Wuermer an Dräibuer an nërdlecher Richtung bis op den CR146 tëscht Dräibuer an Nidderdonwen.

Den CR146A ass ronn 1,1&nbsp;km laang.
Frédéric Fischer junior

De **Frédéric (Friedrich) Georges Alexandre Fischer junior**, genannt **Fritz Fischer**, gebuer de 5. Mee 1810 zu Tréier, a gestuerwen de 4. Januar 1871 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Apdikter an Naturwëssenschaftler.

## Apdikter, Direkter vun der Gasfabréck an Naturwëssenschaftler

De Fréd. Fischer junior ass 1833 zu Lëtzebuerg als Apdikter zougelooss ginn, wou hien dat selwecht Joer Schwanen-Apdikt um Krautmaart kaaft huet, déi hien 1839 an d'Fleeschiergaass verluecht huet. 1857 ass hie Proprietär vun der Stater Gasfabréck ginn, déi 1838/39 an der Helleggeeschtstrooss installéiert gi war, an déi hien zanter 1847 geleet huet. Si huet d'Luuchte vun der Stad mat Gas versuergt.

De Fischer junior ass 1861 naturaliséiert ginn.

Hie war Grënnungsmember vun der Société des sciences naturelles a vun der Société des sciences médicales. Hie war och Member vun der Société archéologique.

## Publikatiounen

De Fischer huet an dem Bulletin vun der *Société des sciences naturelles* eng Rëtsch Artikele publizéiert, déi mat Geologie an ëffentlecher Hygiène ze dinn haten.
* *Beobachtungen und Ansichten über die Bildung der Bohnerze im Großherzogthum Luxemburg* (1853, t. 1, S. 105-122).
* *Description des minerais de fer dans le grand-duché de Luxembourg* (1854, t. 2, S. 154-181).
* *Sur les pierres et blocs erratiques du Grand-Duché* (1855, t. 3, S. 212-214).
* *Le grès de Luxembourg exploité comme minerai de fer* (1855, t. 3, S. 214).
* *Mineralreichthümer unseres Landes* (1857, t. 4, S. 106-119).
* *Beobachtungen über Lokaleinflüsse, welche der Gesundheit schädlich zu sein scheinen* (1857, t. 4, S. 145-150).
* *Suite de Recherches et observations sur les causes d'insalubrité de certaines eaux de notre ville et des environs et Essai d'explication pourquoi telles localités, telles contrées, tels pays entiers sont plus exposés aux maladies paludéennes et putrides, telles que fièvre intermittente, fièvre nerveuse, typhus, fièvre jaune, etc., etc.* (1862, t. 5, S. 43-51).

## Literatur

*Massard, J.A., 2012. ''Frédéric Fischer junior (1810-1871), pharmacien et fabricant de gaz d'éclairage à Luxembourg.'' Echternach, 6 p. Published online.
CR148

Den **CR148** ass e Chemin repris am Kanton Réimech a geet vun Ierpeldeng an engem grousse Bou a südwestlecher Richtung bis op den CR162 tëscht Fëlschdref an Elleng.

Den CR148 ass ronn 10,7&nbsp;km laang.
Dalheim

**Dalheim** ass:

den Numm vun dësen däitschen Uertschaften oder Quartieren:
* Dalheim (Lichtenau), e Quartier vu Lichtenau am Krees Paderborn, Nordrhein-Westfalen;
* Dalheim (Rheinhessen), eng Gemeng am Landkreis Mainz-Bingen, Rheinland-Pfalz;
* Dalheim (Warburg), e Quartier vu Warburg am Krees Höxter, Nordrhein-Westfalen;
* Wetzlar-Dalheim, e Quartier vu Wetzlar am Lahn-Dill-Krees, Hessen;
* Dalheim-Rödgen, e Quartier vu Wegberg am Krees Heinsberg, Nordrhein-Westfalen;

den däitschen Numm vun:
* der Uertschaft Dalhain am Département Moselle a Loutrengen
* Duelem, enger Uertschaft a Gemeng am Kanton Réimech, zu Lëtzebuerg
* Roschtschino, am Rajon Gurjewsk, Oblast Kaliningrad, Russland (bis 1946: *Dalheim*, Kreis Königsberg/Samland, Ostpreußen)

## Kuckt och
*Dalhem
*Dahlem
*Dalem
CR148A

Den **CR148A** ass e Chemin repris am Kanton Réimech. Et ass eng Verbindungsstrooss tëscht dem CR148 zu Aassel an der N28 bei Bous.

Den CR148A ass ronn 700 m laang.
CR150

Den **CR150** ass e Chemin repris am Kanton Réimech a geet vum CR152 ëstlech vu Munneref an ëstlecher Richtung bis op Remerschen.

Den CR150 ass ronn 8,5&nbsp;km laang.
Dalhem

* Dalhem (Belsch), eng belsch Gemeng an der Provënz Léck
* Dalhem (Helsingborg), e Quartier vun der schweedescher Stad Helsingborg
* Dalhem (Gotland), eng Uertschaft op der Ostséiinsel Gotland
* Dalhem IF, e schweedesche Foussballclub

## Kuckt och
* Dahlem
* Dalem
* Dalheim
CR150A

Den **CR150A** ass e Chemin repris am Kanton Réimech. Et ass eng Verbindungsstrooss zu Elweng a geet vum CR150 bis op den CR162.

Den CR150A ass ronn 400 m laang.
CR151

Den **CR151** ass e Chemin repris am Kanton Réimech a geet vun der N16 westlech vu Welleschten an ëstlecher Richtung bis op Bech-Maacher.

Den CR151 ass ronn 3,0&nbsp;km laang.

## Um Spaweck
Bidsina Iwanischwili

De **Bidsina Iwanischwili** (georgesch: ბიძინა ივანიშვილი), gebuer den 18. Februar 1956 zu Tschorwila, ass e georgesche Geschäftsmann a Politiker.

Hien ass Milliardär an huet am Dezember 2011 eng Biergerbeweegung gegrënnt, aus där am Abrëll 2012 déi georgesch Oppositiounspartei *Georgeschen Dram* ervirgaangen ass. Déi huet am Oktober 2012 d'Parlamentswale gewonnen. Zanter dem 25. Oktober 2012 ass hie Premierminister vu Georgien.

## Um Spaweck
Dalem

* Dalem, eng franséisch Gemeng am Departement Moselle
* Dalem, eng Uertschaft an der hollännescher Gemeng Bladel.
* Dalem, eng Uertschaft an der hollännscher Gemeng Gorinchem

## Kuckt och
* Dahlem
* Dalhem
* Dalheim
Kepler-10b

De **Kepler-10b** ass ee bal äerdgrousse Planéit am Draco um Nordhimmel. Et ass deen éischte Gestengsplanéit, dee mat Hëllef vum Weltraumteleskop Kepler entdeckt gouf. Den Exoplanéit huet ongeféier déi 1,4-fach Gréisst a 4,6-fach Mass vun der Äerd a war bis Januar 2011 dee klengste Planéit, dee bei engem anere Stär fonnt an deem säin Duerchmiesser mat der Transitmethod bestëmmt konnt ginn. Hien ëmkreest säin Zentralstär Kepler-10, dee 560&nbsp;Liichtjoer vun eis ewech ass, all 0,84 Deeg bei manner wéi engem 20stel vun der Distanz tëscht Merkur a Sonn.

D'Donneeën, déi zu der Entdeckung vu Kepler-10b gefouert haten, goufe gesammelt vu Mee 2009 bis Januar 2010.

Duerch déi kleng Distanz zu sengem Stär läit hien net an der habitabeler Zon. Schätzunge vun der Gläichgewiichtstemperatur vum Planéit leie bei méi wéi 1800&nbsp;K. Seng héich Dicht vu ronn 8,8&nbsp;g/cm3 (Äerd ongeféier 5,5&nbsp;g/cm3) weist op en héije Metallundeel hin.

D'Entdeckung vum Kepler-10b ass e wichtege Meilestee fir de Kepler-Programm.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten
CR140

Den **CR140** ass e Chemin repris am Kanton Gréiwemaacher. Et ass eng Verbindungsstrooss zu Gréiwemaacher a geet vun der N1 bis op d'N10. Se besteet aus der *rue Kummert* an der *rue Schaffmillen*.

Den CR140 ass ronn 550 m laang.
CR152

Den **CR152** ass e Chemin repris am Kanton Réimech a geet vu Munneref a südëstlecher Richtung bis Schengen an dann an nërdlecher Richtung bis op Réimech.

Den CR152 ass ronn 18,6&nbsp;km laang.

## Weekräiz
Nieft der Afaart op e Parking fir bei d'Baggerweiere steet e Weekräiz dat un den Éischte Weltkrich erënnert. Op deem steet dës Opschrëft: *Gekreuzigter Herr Jesus Christus erbarme Dich unser - 1914-1918*.
CR153

Den **CR153** ass e Chemin repris an de Kantone Réimech a Lëtzebuerg a geet vun Duelem an nërdlecher Richtung bis op den CR132 bei Mutfert.

Den CR153 ass ronn 5,8&nbsp;km laang.
## Um Spaweck
NGC 3115

Den **NGC 3115** (och *Spëndelgalaxie* genannt) ass eng Galaxie am Stärebild Sextans. Den NGC&nbsp;3115 huet eng Wénkelausdeenung vu 7,2'&nbsp;&times;&nbsp;3,2' an eng visuell Magnitude vun 9,1&nbsp;mag.

D'Galaxie gouf den 22. Februar 1787 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck
* SEDS
Tomislav Nikolić

Den **Tomislav Nikolić** (serbesch-kyrillesch: Томислав Николић), gebuer de 15. Februar 1952, ass e serbesche Politiker an war vum 31. Mee 2012 bis den 31. Mee 2017 President vu Serbien.

Hie war Grënner vun der Serbescher Progressiver Partei an hire fréiere President. Virdru war hie laang Deputéierten am serbesche Parlament fir d'Serbesch Radikal Partei (SRS). Vun 1998 bis 1999 war hie Premierminister a vun 1999 bis 2000 Vizepremierminister vun der Federaler Republik Jugoslawien. Vun 2003 bis 2008 war hie Fraktiounschef vun der Radikaler Partei am Parlament, an 2007 Parlamentsresident. 2008 ass hien am Sträit iwwer d'Positiounéierung vis-à-vis vun der EU mam Parteichef Vojislav Šešelj zeréckgetrueden (de Šešelj war géint e Bäitrëtt vu Serbien, den Nikolić dofir). Doropshin huet den Nikolić dann, mat aneren 'Dissidenten' d'Serbesch Progressiv Partei gegrënnt.

## Um Spaweck
Nationalstrooss 10A

D**'Nationalstrooss 10A** oder **N10A**, ass eng kuerz Nationalstrooss zu Gréiwemaacher an dréit do den Numm *Rue du Pont*.

Se mécht den Uschloss vum CR140A iwwer d'Bréck vu Gréiwemaacher mat der däitscher B419 bei Wellen.

D'N10A ass ronn 350 m laang.

## Um Spaweck

* Iwwersiichtskaart vum nationale Stroossereseau op der Internetsäit vun der Bauverwaltung
PSR 0833-45

De Pulsar mat der Nummer **PSR 0833-45**, och **Vela-Pulsar** genannt, läit am Stärebild Vela. Hie gouf 1968 entdeckt. 1977 konnt en als ee vun de wéinege Pulsaren och am optesche Beräich als Iwwerrescht vun enger Supernova identifizéiert ginn. Hien ass 250 +/- 30 pc (zirka 815 +/- 100 Liichtjoer) vun eis ewech. De Pulsar staamt aus der Vela-Supernova. D'Rotatiounsdauer vum Pulsar ass 89 ms, si hëlt ëm 10,7 ns pro Dag bäi. Doraus gëtt e jonken Alter vun zirka 11.000 Joer gerechent.

De Vela-Pulsar straalt net nëmmen am visuellen an am Mikrowelleberäich, mä et ass och eng vun de stäerkste Gammastralequellen um Himmel. De Spektrum entsprécht deem vun engem thermesche schwaarze Straler mat enger Temperatur vu 600.000 bis 1.000.000 K.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Mikrowellestralung als Klangdatei
* Filmsequenz zum Jet vum Vela-Pulsar
CR154

Den **CR154** ass e Chemin repris an de Kantone Réimech a Lëtzebuerg a geet vun Alzeng a südëstlecher Richtung bis op den CR153 bei Duelem.

Den CR154 ass ronn 8,2&nbsp;km laang.

## Chemin cyclable
Den europäesche Vëloswee Eurovelo 5 tëscht Calais an Brindisi an Italien (och *Via Romea* oder *Via Francigena* genannt), geet ë.&nbsp;a. um Wee vun der Stad Lëtzebuerg op d'Musel iwwer den CR154. 

2026-2027 soll dofir dat Stéck tëscht Alzeng an Haassel an e sougenannte Chemin cyclable ëmgewandelt ginn, op deem den Autosverkéier zougelooss ass, ma d'Vitess op 50 km/h limitéiert ass an d'Vëlosfuerer Prioritéit hunn. Op den zwou Säite vun der Fuerbunn ginn 1,5 m breet rout markéiert Vëlossträife gezeechent. Domat soll den Trajet tëscht dem Uschloss un d'PC1 am Westen an dem Iwwergang zum bestoende Vëloswee am Oste vun Haassel, deen da bis op d'Ellenger Gare geet, méi sécher gemaach ginn. Et handelt sech ëm e Pilotprojet.
Nationalstrooss

Eng **Nationalstrooss** ass eng Strooss, déi vun deem Staat ënnerhale gëtt, an dem se läit.

* Zu Lëtzebuerg heescht se **[[Nationalstrooss (Lëtzebuerg)|Nationalstrooss]]** oder Staatsstrooss
* An der Schwäiz heescht se *Nationalstrasse*
* An Däitschland an an Éisträich heescht se *Bundesstrasse* 
* A Frankräich an an der Belsch heescht se *Route nationale*
* A Spuenien heescht se *carretera nacional*
* An Italien heescht se *strada statale*

A verschiddene Länner ass Nationalstrooss e Synonym fir Staatsstrooss.

## Um Spaweck

* Déi längsten Nationalstroossen zu Lëtzebuerg sinn? op rtl.lu, fir d'lescht gekuckt den 20. Januar 2018
NGC 4410 Grupp

D**'NGC 4410 Grupp** ass eng interaktiv Galaxiëgrupp am Stärebild Virgo. D'Grupp ass ongeféier 100 Mpc wäit vun eis ewech a gläicht dem Stephans Quintett an den HCG 16. Um westlechen Enn vun der längelzeger, mat Gezäitenäerm verbonnener Grupp leien den **NGC 4410A** an den **NGC 4410B**, eng wiesselwierkend Galaxiëkoppel, där hir Käre ronn 20 Bousekonne vunenee leien an déi och als *Mrk 1325* katalogiséiert ass.

D'Galaxiëkoppel NGC&nbsp;4410A/B gouf den 18.&nbsp;Januar 1828 vum John Herschel als Niwwel entdeckt a gouf spéider als **NGC&nbsp;4410** agedroen. Den 1.&nbsp;Januar 1965 huet de Chavira am NGC&nbsp;4410B d'Supernova *[[SN&nbsp;1965A]]* entdeckt.

## Memberen

## Kuckt och

## Referenzen
* Pérez Grana et al.: *BVRI photometric analysis for the galaxy group NGC 4410*; in: Astronomy and Astrophysics 485 (2), S. 435-449 (2008)
* Smith et al.: *Chandra Observations of the Interacting NGC 4410 Galaxy Group*; in: The Astronomical Journal 126 (4), S. 1763-1775 (2003)

&nbsp;
Hale-Observatoire

Zwéin Observatoiren deele sech den Numm **Hale-Observatoire**. Deen een ass um Mount Wilson an deen anere steet um Mount Palomar a Kalifornien. Den Astronom George Ellery Hale ass de Grënner vu béiden Observatoiren. Si ware mat dem *Hooker-[[Spigelteleskop|Reflekter]]* um Mount Wilson (Duerchmiesser vum Haaptspigel: 2,5 Meter) an dem 5-Meter-Spigel vum Hale-Teleskop um Mount Palomar iwwer jeeweileg ronn drësseg Joer mat de weltwäit gréissten Teleskopen ausgerëscht. Am Joer 1970 goufen déi béid Observatoiren zu Éiere vum Hale ëmgenannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Kosmeschen Jet

E **kosmeschen Jet** ass an der Astronomie e Gasstroum.

Jets entstinn, wann en Himmelskierper Gas aus enger Scheif déi rotéiert usammelt (akkretéiert). Nëmmen en Deel vum Scheiwegas erreecht den Objet, deen aneren Deel stréimt am Senkel zu der Rotatiounsfläch vum Objet. D'Kollimatioun entsteet entweeder reng geometresch duerch de bannenzege Rand vun der Akkretiounsscheif oder duerch d'magnetesche Felder.

Jets komme bei praktesch allen aus enger Scheif akkretéierender Objete vir, vu schwaarze Lächern (besonnesch an aktive galaktesche Kären) bis zu grad entstanenen Protostären. D'Jets vu Quasare kënnen ettlech dausend Liichtjoer laang sinn a sech mat bal Liichtvitess beweegen. Bei Jets, déi sech mat op d'mannst 70,7 Prozent vun der Liichtvitess an an engem Wénkelberäich vun (−90°, 90°) op den Observateur ze beweegen, kann et souguer zu visuell Iwwerliichtvitesse kommen. Dëst ass sou z'erklären, datt d'Liicht vum entgéintkommenden Jet eng ëmmer méi kuerz Zäit braucht, fir zum Observateur ze kommen. Doduerch gesäit et fir den Observateur sou aus, wéi wa sech de de Jet an transversaler Richtung iwwerliichtséier géif beweegen. Jets, déi sech net am uewe genannte Wénkelberäich beweegen, sech also vum Observateur ewech beweegt, erschéngt entspriechend méi lues, well d'Liicht an dësem Fall een ëmmer méi laangen amplaz kierzere Wee zeréckleeë muss. Wa si sech awer géint eng reng transversal Richtung beweegen, da kann hir real Vitess observéiert ginn.

Wa Jets op dicht interstellar Matière trëffen da bilt sech eng Stoussfront. Bei Jets vu Protostären, T-Tauri-Stären an Herbig-Ae/Be-Stäre ginn déi Stousswellen Herbig-Haro-Objete genannt. An der stellarer Astrophysik sinn Jets och bei interaktiven Duebelstäresystemer wéi bei symbiotesche Stären, Röntgenduebelstären a kataklysmesch Verännerlech nogewise ginn.

Am Fall vun aktive Galaxië sinn d'Wolleke virun allem am Radioberäich gutt miessbar. Zéng aktiv Galaxiëkären (haaptsächlech Blazar) goufe vun den Teleskopen EGRET a COMPTEL am héichenergeteschen MeV bis GeV Beräich gemooss. Als Erklärung vun der Quell vun där aussergewéinlech energieräicher Stralung gi verschidde Modeller diskutéiert, ë.&nbsp;a. déi "nidderenergetesch" Synchrotronstralung vum Jet selwer, déi duerch den inverse Compton-Effet duerch Stoussprozesser mat héichenergeteschen Jetelektronen an deen Energieregime gestreet gëtt, oder awer Photonen, déi vun de Wolleken an den Jet gestreet ginn an do och eng Invers-Compton-Streeung zu méi héijen Energië matmaachen.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* NASA - Ask an Astrophysicist: Black Hole Bipolar Jets
* SPACE.com - Twisted Physics: How Black Holes Spout Off
* Compact Objects and Accretion Disks
Marvin Hamlisch

De **Marvin Frederick Hamlisch**, gebuer den 2. Juni 1944 zu New York City, a gestuerwen de 6. August 2012 zu Los Angeles, war en US-amerikanesche Komponist virun allem vu Filmmusek a Musicalen.

Hien ass ë.&nbsp;a. bekannt fir seng Adaptatioune vum Scott Joplin sengem Ragtime fir de Film *The Sting* (1973), woufir en en *Oscar* krut, an d'Musicalen *A Chorus Line* an *They're Playing Our Song*. 
## Wierker
### Filmmusek
* 1966: *The Swimmer* - Regie: Frank Perry
* 1969: *The April Fools* - Regie: Stuart Rosenberg
* 1969: *Move* - Regie: Stuart Rosenberg
* 1969: *Take the Money and Run* - Regie: Woody Allen
* 1970: *The Last Warrior* - Regie: Carol Reed
* 1971: *Bananas* - Regie: Woody Allen
* 1971: *Something Big* - Regie: Andrew V. McLaglen
* 1971: *Kotch* - Regie: Jack Lemmon
* 1972: *The world's greatest athlete* - Regie: Robert Scheere
* 1972: *Fat City* - Regie: John Huston
* 1972: *War between Men and Women* - Regie: Melville Shavelson
* 1973: *Save the Tiger* - Regie: John G. Avildsen
* 1973: *The way we were* - Regie: Sydney Pollack
* 1973: *The Sting* - Regie: George Roy Hill
* 1974: *The Prisoner of Second Avenu* - Regie: Melvin Frank
* 1976: *The Entertainer* - Regie: Donald Wyre
* 1977: *The Absent-Minded Waiter* - Regie: Carl Gottlieb 
* 1977: *The spy who loved me* - Regie: Lewis Gilbert
* 1978: *Ice Castles* - Regie: Donald Wyre
* 1978: *Same time, next year* - Regie: Robert Mulligan
* 1979: *Starting over* - Regie: Alan J. Pakula
* 1979: *Ordinary people* - Regie: Robert Redford
* 1980: *Chapter Two* - Regie: Robert Moore
* 1980: *Seems like old times* - Regie: Jay Sandrich
* 1981: *The Fan* - Regie: Edward Bianchi
* 1981: *Pennies from heaven* - Regie: Herbert Ross
* 1982: *I ought to be in picture* - Regie: Herbert Ross
* 1982: *Sophie's choice* - Regie: Alan J. Pakula
* 1983: *A streetcar named desire* - Regie: John Erman
* 1983: *Romantic comedy* - Regie: Arthur Hiller
* 1985: *A Chorus Line* - Regie: Richard Attenborough
* 1985: *D.A.R.Y.L.* - Regie: Simon Wincer
* 1987: *The expert* - Regie: Dave Thomas
* 1987: *Little Nikita* - Regie: Richard Benjamin
* 1987: *Three men and a baby* - Regie: Leonard Nimoy
* 1987: *Return of the six million dollar man and the bionic woman* - Regie: Ray Austin
* 1987: *The two Mrs. Grenvilles* - Regie: John Erman
* 1987: *When the time comes* - Regie: John Erman
* 1988: *The January ma* - Regie: Pat O’Connor
* 1990: *Women & men: Stories of seduction* - Regie: Frederic Raphael, Ken Russell, Tony Richardson
* 1991: *Switched at birth* - Regie: Waris Hussein
* 1991: *Frankie & Johnny* - Regie: Gary Marshall
* 1992: *Missing pieces* - Regie: Leonard B. Stern
* 1995: *The mirror has two faces* - Regie: Barbra Streisand
* 2009: *The Informant!* - Regie: Steven Soderbergh

### Musicals
* 1975: A Chorus Line
* 1979: They're Playing our Song
* 1986: Smile
* 1993: The Goodbye Girl
* 2002: Sweet Smell of Success

### Autobiographie
* *The Way I Was*. Marvin Hamlisch; Gerald Gardner, Macmillan Publishing Company, New York 1992, ISBN 0-684-19327-2

## Um Spaweck

* Internetpresenz
CR155

Den **CR155** ass e Chemin repris am Kanton Réimech a geet vun Duelem a südlecher Richtung bis op Altwis.

Den CR155 ass ronn 4,0&nbsp;km laang.

Oop den éischte 800 Meter vu sengem nërdleche Verlaf geet en iwwer den Tracé vun der Via Agrippa, dem réimesche Kiem vu Lyon op Köln.
CR156

Den **CR156** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vu Fréiseng an ëstlecher Richtung bis op Uespelt.

Den CR156 ass ronn 3,5&nbsp;km laang.
Sängerbond Helvetia

De **Sängerbond Helvetia**, offiziell **Sängerbond Helvetia Gemeng Tandel**, ass e lëtzebuergesche gemëschte, weltleche Chouer an der Gemeng Tandel.

## Geschicht
No enger Rei Kontakter am Joer 2008 tëscht de Gesankveräiner Baastenduerf, Branebuerg a Furen aus der Fusiounsgemeng Tandel, gouf de Sängerbond de 24. Januar 2009 als de facto Associatioun gegrënnt, am Kader vun enger Renuioun vu Membere vun den dräi Gesankveräiner mam Camille Kerger vum INECC Lëtzebuerg fir zesummen iwwer d'Zukunft vun de Chéier ze diskutéieren, déi mat feelendem Nowues geplot sinn.

Déi éischt Prouf war den 13. Mäerz 2009 ënner der Leedung vum Andy Loor.

Den 13. Juli 2011 gouf de Veräin offiziell nom Veräinsrecht gegrënnt an huet säi Sëtz an der Gemeng Tandel.

President ass de Paul Jungels, Dirigent den Andy Loor.

Ziler vum Sängerbond sinn:
*Fërdere vum spirituellen a weltleche Gesank;
*Fërdere vun der Zesummenaarbecht tëscht de Chéier an der Gemeng Tandel;
*Fërdere vum Interessi um Gesank, speziell um Chouergesank.

## Literatur
* Jungels P, J Lies, L. Kandels & C Weber (2011) Sängerbond Helvetia...mit Blick zurück... und mit Übermut nach vorne! *[[Den Tandeler Duerchbléck]].* Informatiounsblat vun der Gemeng Tandel. Mäerz 2011: 34-35.
Messier 49

De **Messier 49** (och als *NGC 4472* bezeechent) ass eng 8,3&nbsp;mag hell elliptesch Galaxie mat enger Flächenausdeenung vun 10,2'&nbsp;×&nbsp;8,3' am Stärebild Virgo.

De Messier 49 war déi éischt Galaxie vum Virgo-Galaxiëkoup, déi fonnt gouf. Entdeckt gouf si den 19. Februar 1771 vum Charles Messier. M49 ass och den hellste Member vun dësem Galaxiëkoup. Hien ass ronn 60 Millioune Liichtjoer vun eis ewech. Genee wéi déi zwou Galaxië Messier 60 a Messier 87, déi och Member vun deem Koup sinn, ass M49 eng elliptesch Risegalaxie, déi een helle kompakte Kär an e wäit ausgedeenten diffusen Halo huet. An der Hubble-Sequenz gëtt déi Galaxie mat Typ E2 uginn. Si ass d'Haaptgalaxie vun der südlecher Ënnergrupp *Koup B* vum Virgo-Koup.

D'Galaxie besëtzt e System vu Kugelstärekéip, dat allerdéngs mat ronn 7000 Membere wäit manner grouss ass wéi de Kugelstärekoupsystem vum M87. Wéi vum Satellit XMM-Newton festgestallt gouf, sent ee vun den hellste vun dësem Kugelstärekoup staark Rëntgestralen aus. Wëssenschaftler huelen un, datt d'Quell e Schwaarzt Lach am Zentrum vum Kugelstärekoup ass.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* M49 bei SEDS
* SEDS
Abdelmalek Sellal

Den **Abdelmalek Sellal** (ar: عبد الـمالك سلال), gebuer den 1. August 1948 zu Constantine an Algerien, ass en algeereschen Diplomat a Politiker.

Hien huet op der algeerescher Verwaltungs-Héichschoul Diplomatie studiéert a gouf duerno *[[Wali]]* vu Boumerdès, Adrar, Sidi-Bel-Abbès, Oran a Laghouat. Hie war och algeereschen Ambassadeur an Ungarn, an duerno Inneminister, Minister fir Gemengen, Ëmwelt, Jugend a Sport, ëffentlech Aarbechten Transport a Waasserressourcen.

Den 3. September 2012 gouf en zum Premierminister ernannt, nodeem säi Virgänger Ahmed Ouyahia zeréckgetruede war.

## Ämter
* 2012: Regierungschef
* 2010-2012: Minister fir Waasserressourcen
* 2009: Direkter vum Abdelaziz Bouteflika senger Walcampagne
* 2004-2009: Minister fir Waasserressourcen
* 2004: Direkter vum Abdelaziz Bouteflika senger Walcampagne
* 2002-2004: Transportminister
* 2001-2002: Minister fir ëffentlech Aarbechten
* 1999-2001: Jugend- a Sportminister
* 1998-1999: Minister fir den Interieur, Gemengen an Ëmwelt
* 1996-1997: Ambassadeur zu Budapest (fir Ungarn, Kroatien a Slowenien)
* 1995-1996: Chef de cabinet vum Ausseminister
* 1994-1995: Directeur des ressources am Ausseministère
* 1989-1994: *Wali hors cadre* am Inneministère
* 1984-1989: *Wali* vun Adrar, Sidi Bel Abbes, Oran, Boumerdes a Laghouat
* 1977: Chef vun der Daïra zu Tamanrasset an zu Arzew
* 1976: Cconseiller vum Erzéiungsminister
* 1975: Chef de cabinet vun der Wilaya Guelma
NGC 4522

Den **NGC 4522** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Virgo déi ronn 100 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech läit. Den NGC&nbsp;4522 schéngt hir interstellar Matière an den interglaktesche Raum ze blosen. D'Galaxie gouf den 18. Januar 1828 vum britteschen Astronom John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* GALEX
* The Virgo Cluster Galaxy NGC 4522: Gas Stripping in Action
* SEDS
NGC 5278

Den **NGC 5278**, och **KPG 390** oder **Arp 239**, ass eng wiesselwierkend Galaxiëkoppel am Stärebild Ursa Major mat enger Morphologie vergläichbar mat M51. D'Galaxie ass ronn 100 Millioune Parsec vun eis ewech.

Den Objet gouf de 14. Abrëll 1789 vum Wilhelm Herschel entdeckt. De 4. Mee 1831 hat den John Herschel dee vu sengem Papp katalogiséierten Objet observéiert a festgestallt, datt et sech ëm en "Duebelniwwel" handelt. Den Dreyer notéiert dat éischt, eppes méi hellt Objet a sengem New General Catalogue als **NGC&nbsp;5278**, dat zweet als **[[NGC&nbsp;5279]]**.

## Kuckt och
NGC 5394

Den **NGC 5394** oder **KPG 404**, och *Arp 84*, ass eng interaktiv Galaxiëkoppel am Stärebild Canes Venatici. Den Objet ass ronn 50 Millioune Parsec vun eis ewech.

Déi béid Galaxië goufen de 16. Mee 1787 vum Wilhelm Herschel entdeckt a krute spéider am New General Catalogue d'Bezeechnungen **NGC&nbsp;5394** respektiv **[[NGC&nbsp;5395]]**.

## Literatur
* Puerari, Ivânio; Valdez-Gutiérrez, Margarita; Hernández-López, Izbeth: "The interacting galaxy pair NGC 5394/95: near-infrared photometry, structure, and morphology"; in: The Astronomical Journal 130(4), S. 1524-1534 (2005)

## Kuckt och

## Um Spaweck

* NOAO
* NGC 5394 and NGC 5395 (aka Arp 84) An Interacting pair of Galaxies - Supernova 2000cr
CR157

Den **CR157** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg an Esch-Uelzecht a geet vun Alzeng a südlecher Richtung bis op Helleng.

Den CR157 ass ronn 7,1&nbsp;km laang.
CR158

Den **CR158** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vum Kräizhaff bei der Kockelscheier a südëstlecher Richtung bis op d'Kräizung mam CR132 tëscht Réiser an dem Schlammestee.

Den CR158 ass ronn 5,4&nbsp;km laang.

## Um Spaweck
CR159

Den **CR159** ass e Chemin repris an de Kantone Lëtzebuerg an Esch a geet vu Sandweiler a südwestlecher Richtung bis op Peppeng.

Den CR159 ass ronn 14,3&nbsp;km laang.
Uergel Kierch Biissen

D**'[[Uergel]] an der [[Kierch Biissen]]** gouf 1891 vun de Bridder Müller vu Reifferscheid gebaut.

Et ass e gotesche Buffet, woubäi déi viischt Säit aus Eechenholz an d'Säiten an de Réck aus Dännenholz sinn. D'Instrument gouf den 11. Januar 1892 duerch de Museksprofesser Laurent Menager ofgeholl. Et ass zanter Dezember 2001 op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Nationalmonument* klasséiert.

De fréieren Titularorganist vun der Kathedral Notre-Dame vu Lëtzebuerg Carlo Hommel, ee gebiertege Biisser, huet op dëser Uergel d'Freed um Instrument an der Liturgie entdeckt a war bis zu sengem Doud stolz op seng Biisser Heemechtsuergel.

## Biller

File:Bissen, Saint-Étienne, Müller-Orgel (9).jpg
File:Bissen, Saint-Étienne, Müller-Orgel (11).jpg
File:Bissen, Saint-Étienne, Müller-Orgel (18).jpg
File:Bissen, Saint-Étienne, Müller-Orgel (19).jpg


## Kuckt och
* Uergelen zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Biissen

## Um Spaweck

* D'Uergel op der Websäit vun den ''Amis de l'Orgue Luxembourg''
CR159B

Den **CR159B** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht a geet vu Béiweng an ëstlecher Richtung bis op Réiser.

Den CR159B ass ronn 600 m laang.