open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pont

Ënner **Pont** versteet een zwou verschidde Saachen, jee nodeems wéi e Geschlecht et huet a wéi et ausgeschwat gëtt.

## Weiblech an ausgeschwat wéi am Däitschen
Dat ass en anert Wuert fir "Fär": eng Zort Schëff, dat op engem Trajet hin an hier fiert.

Et kënnt vum laténgesche *pontō* mat der selwechter Bedeitung. Et ass Famill mam franséische *ponton*, hollännesche *pont*, rhäinesch-däitsche *Ponte* oder *Pünte*.

## Männlech an ausgeschwat wéi am Franséischen
Dat ass dat franséischt Wuert vir "Bréck" a kënnt vum laténgesche *pons* mat derselwechter Bedeitung. 

Et kënnt zum Beispill an dëse Kontexter vir:

*de Pont beim Auto, (Hënneschte Pont a Viischte Pont). Kuckt dofir och Differentialgedriw
*de Pont, eng Ariichtung an Atelieren (Garagen), fir Autoen an d'Luucht ze hiewen.
*de Pont oder Bréck, e Kran a Form vun enger Bréck.
*Pont: eng Uertschaft an der Provënz Léck, Gemeng Bellevaux-Ligneuville
Paris-Mons

**Paris-Mons** war eng Vëloscourse, déi nëmmen eng Kéier gefuer gouf an zwar den 30. August 1896.

## Palmarès
* 1. Maurice Garin 
* 2. Michel Frédérick 
* 3. Alfred Gilbert
Jean Baptiste Joseph Delambre

De **Jean-Baptiste Joseph Delambre**, gebuer den 19. September 1749 zu Amiens, a gestuerwen den 19. August 1822 zu Paräis, war e franzéiseschen Astronom.
 
Zesumme mam Pierre Méchain huet den Delambre an de Jore 1792 an 1798 d'Distanz tëscht Dunkerque a Barcelona vermooss. D'Resultat huet als Basis fir d'Definitioun vum Meter gedéngt. Den Delambre hat den nërdlechen Deel vun der Miessung iwwerholl (kuckt Gradmiessung).

Hien ass mat sengem Numm um Eiffeltuerm zu Paräis veréiwegt, kuckt och: 72 Nimm um Eiffeltuerm.

## Literatur

* Ken Alder: *Das Maß der Welt. Die Suche nach dem Urmeter*. München 2003

## Um Spaweck
* Eng perséinlech Säit iwwer de Jean-Baptiste Joseph Delambre
Lee

De Begrëff **Lee** gëtt gebraucht fir:

* eng Gestengsformatioun, och nach als Schifer bekannt: Kuckt Lee (Steen)
** an dëser Gestengsformatioun eng Landform Lee (Landform)
* verschidde Géigestänn déi aus dësem Stee gemaach ginn
** D'Leeë fir en Daach ze decken
** D'Lee fir drop ze schreiwen och nach Schifertafel genannt.
* am Sproochgebrauch eng Rechnung (schreiw et op d'Lee, en huet eng déck Lee)
* de Virnumm Léon gekierzt: *Lee*
Michel Frédérick

De **Michel Frédérick**, gebuer de 6. November 1872, a gestuerwen den 22. Juni 1912, war e Schwäizer Vëlossportler an Tour-de-France-Fuerer.

## Palmarès
* Gewënner vun der éischter Etapp am Tour de France 1904, domat gëtt de Michel Frédérick den éischte Net-Fransous dee Leader am Generalklassement ass. Hie verléiert dës Plaz awer den zweeten Dag a bei der drëtter Etapp trëtt en net méi un.
* 2. bei Paris-Mons 1896
* 3. am Paris-Roubaix 1897 a bei de Sechs Deeg vu San Francisco 1899.
72 Nimm um Eiffeltuerm

De Baumeeschter vum **Eiffeltuerm**, den Alexandre Gustave Eiffel, hat als Unerkennung fir hir wëssenschaftlech Bäiträg d**'Familljennimm vun 72 Wëssenschaftler** – bis op de Schwäizer Breguet an de gebiertegen Italieener Lagrange, alles Fransousen – un den Eiffeltuerm ubrénge gelooss. Si lafen a gëllene Buschtawen iwwer d'Peripherie vum éischte Stack. Am Ufank vum 20. Joerhonnert gouf iwwer d'Nimm ugestrach. Bei der Restauréierung vum Eiffeltuerm tëscht 1986 an 1987 duerch d*'Société nouvelle d'exploitation de la tour Eiffel* (SNTE) si se nees zum Virschäi bruecht ginn.

## Lëscht vun den Nimm

## Um Spaweck

* D'Lëscht op der offizieller Websäit vum Eiffeltuerm 
* www.tour-eiffel.fr  
* www.ac-reims.fr
Radius

Als **Radius** (vum lat. *radius*; „Stral“) (däitsch: **Halbmesser**) bezeechent een an der Geometrie den Ofstand tëscht dem Zentrum M vun engem Krees an der Kreeslinn (de Punkten um Krees). Analog dozou heescht och bei der Kugel den Ofstand tëscht Zentrum a Kugelfläch sou. Verallgemengert huet jiddwer geometreschen Objet mat engem kreesfërmege Querschnëtt oder enger kreesfërmeger Grondfläch e Radius, also och en Zylinder oder eng Keel.



De Radius r entsprécht dem hallwen Duerchmiesser d.

Zum Kreesëmfank U verhält sech de Radius sou:

r = \frac{U}{2\pi}

## Um Spaweck
* http://www.mathopenref.com/radius.html
Johannes Rau

De **Johannes Rau**, gebuer de 16. Januar 1931 zu Barmen bei Wuppertal, a gestuerwen de 27. Januar 2006, war en däitsche Politiker a President vun Däitschland tëscht dem 1. Juli 1999 an dem 30. Juni 2004.

Drëtt vu fënnef Kanner, ass de Johannes Rau als Kand streng protestantesch erzu ginn. No der Schoul, 1949, huet hien ugefaangen, als Journalist ze schaffen. 
Hie gouf Member un der GVP, déi de Gustav Heinemann gegrënnt hat.

1958 ass e, wéi den Heinemann, der SPD bäigetrueden, op där hirer Lëscht en 1964 an de Wuppertaler Gemengerot gewielt gouf.Vun 1969 bis 1970 war e Buergermeeschter.

1958 gouf de Rau fir d'éischt an de Landtag vun Nordrhein-Westfalen (NRW) gewielt. 1970 gouf e Minister fir Wëssenschaft an Erzéiung. 1977 gouf e President vun der SPD an NRW an 1978 Ministerpresident vun do. Hie blouf dat bis 1998.

1987 war e Kandidat vu senger Partei fir Bundeskanzler ze ginn. 1998 gouf e President vun Däitschland.

Säi Motto war: "Rekonziliéieren, net splécken". Hie war mat der Christina Delius, engem Kandskand vum Gustav Heinemann bestuet a si haten 3 Kanner.

## Um Spaweck
Bahrain

D'Kinnekräich **Bahrain** ( *al-Bahrayn*) ass en Inselstaat, deen an enger Bucht vum Persesche Golf läit an aus 33 Insele besteet.

Bahrain läit ëstlech vu Saudi-Arabien a westlech vu Katar. Den Numm "Bahrain" bedeit am Arabeschen "zwee Mierer". Domat sinn d'Mier ëm d'Insel an d'Grondwaassermier vun der Insel gemengt. D'Grondwaasser ass vun eminenter Wichtegkeet am Bahrain, well et déi eenzeg Waasserquell am Land ass. Et gëtt am ganze Bahrain keen eenzege Floss, iwwer 90&nbsp;% vum Land si Wüst.

De Wüstestaat ass mam Export vu Pëtrol räich ginn, ass domat ekonomesch awer och ferm ofhängeg vun dëser eenzeger natierlecher Ressource.

## Um Spaweck
Katar

De **Katar** ( Qatar) ass e Staat am Persesche Golf. Et ass eng Hallefinsel a grenzt u Saudi-Arabien.

## Lag a Gréisst
De Katar läit am Nordoste vun der Arabescher Hallefinsel a seng Nopeschlänner si Bahrain, Saudi-Arabien an d'Vereenegt Arabesch Emirater.

D'Land huet eng Fläch vun 11.437&nbsp;km². Vu Süden no Norde sinn et 180&nbsp;km, a vu Westen no Osten 80&nbsp;km.

## Landschaft
Dat ganzt Land ass relativ flaach an eng grouss Partie ass Steewüst bal mat décke Waken, a bal mat Kisel.

Am Südosten um Mier läit d'Lagun *Khor Udaid*, an am Süde gëtt et bis zu 40 m héich Sanddünen.

Am Westen ass d'Hiwelkette vum *Jebel Dukhan*, där hiren héchste Punkt op ongeféier 110 Meter iwwer dem Mier läit. Ëm dat ganzt Land leie Koralleriffer.

## Klima
De Klima ass subtropesch a ganz waarm. Well de Katar zimmlech no um Persesche Golf läit ass et dat ganzt Joer iwwer zimmlech schmeier.

Am Summer (Mee-September) leien d'Temperaturen tëscht 35&nbsp;°C a 45&nbsp;°C, an am Wanter tëscht 25&nbsp;°C a 35&nbsp;°C. D'Loftfiichtegkeet ass an der Moyenne 8 %. De Katar ass eent vun de Länner op der Welt mat de mannste Nidderschléi, an ass och soss ganz waasseraarm.

## Um Spaweck
New General Catalogue

Den NGC-Katalog, **New General Catalogue** (**NGC**), de kompletten Titel ass: **New General Catalogue of Nebulae and Clusters of Stars**, ass e Katalog vu galakteschen Niwwelen, Stärekéip a Galaxien.

## De Katalog
Den NGC gouf an den 1880er Joren zesummegestallt an 1888 vum Johan Ludvig Emil Dreyer verëffentlecht; virun allem duerch Observatioune vum Wilhelm Herschel. An de Joren 1895 an 1908 gouf e mat zwéin Index-Kataloge vergréissert.

Den NGC huet zirka 8.000 Objeten nummeréiert, dorënner och déi meescht aus dem Messier-Katalog. Den Ënnerscheed zum Messier-Katalog ass datt d'Objete vum NGC-Katalog no Rektaszensioun opgestallt sinn. Wéinst de villen Objeten huet hien och e puer kleng Feeler, sou sinn z.&nbsp;B. e puer Objete méi dacks mat verschiddene Katalognummeren enthalen oder an engem vun den Index-Katalogen nach eng Kéier opgeholl. Eng nei Versioun vum NGC ass den RNGC. A stänneger Observatioun gëtt de Katalog vum NGC/IC-Projet (kuckt och am Spaweck) verfeinert. Richteg Nofollger vun dësem Katalog an Zesummenhang mat senger Index-Katalog-Vergréisserung gëtt et net.

Den NGC gëtt ganz gär vun den Amateurastronome gebraucht, well vill Objeten dran opgelëscht sinn, déi och mat Amateurteleskopen z'observéiere sinn.

## Kuckt och
* Lëscht vun den NGC-Objeten
* Astronomesch Katalogen

## Um Spaweck

*  Verschidden NGC-Säiten
* Interaktiven NGC-Katalog
* Den NGC/IC Projet
* Geschicht vum NGC/IC-Katalog
Dinner for one

**Dinner for one** ass e Sketch, dee fir den Theater an den 1920er Jore vum britteschen Autor Lauri Wylie geschriwwe gouf.

Den däitschen Televisiounssender Norddeutscher Rundfunk (NDR) huet 1963 dat 18-minutegt Stéck mat dem englesche Komiker Freddie Frinton a senger Partnerin May Warden an englescher Sprooch verfilmt. Traditionell gëtt *Dinner for one* all Joer op Silvester diffuséiert.

## Um Spaweck
*Alles an nach e bësse méi iwwer d'Kultsendung op der Websäit vum NDR
Dschibuti

**Dschibuti** (ar:جيبوتي, fr: Djibouti) ass e Staat an Ostafrika. Dschibuti grenzt am Westen un Ethiopien, am Norden un Eritrea an am Süden u Somalia, un de Golf vun Aden an un d'Rout Mier.

De Jemen läit nëmmen a puer Kilometer dovun op der aner Säit vum Roude Mier.

## Um Spaweck

*  Portal vun der Republik Dschibuti
Šot'a Rust'aveli

De **Šot'a Rust'aveli**, am Däitschen och **Schota Rustaweli**, am Englesche **Shota Rustaveli**, gebuer ëm 1172 zu Rustawi, der drëttgréisster Stad a Georgien, a gestuerwen ëm 1216 zu Jerusalem, war e georgeschen Auteur, deen de georgeschen National-Eepos Vep'his Tqaosani geschriwwen huet.

* De Šot'a Rust'aveli-Staatpräis ass no him genannt. 
* Dee gréisste Boulevard zu Tiflis ass de *Šot'a Rust'aveli-Boulevard* mat enger Metrosstatioun, déi säin Numm huet.
* De Rusthawelia (Asteroid), dee vum belschen Astronom Sylvain Julien Victor Arend 1930 entdeckt gouf, ass nom Rust'aveli genannt.

## Kuckt och
* Vep'his Tqaosani

## Um Spaweck
Vep'his Tqaosani

**Vep'his Tqaosani** (op Georgesch ვეფხისტყაოსანი) ass de georgeschen Nationaleepos, dee vum Šot'a Rust'aveli ëm d'Joer 1200 geschriwwe gouf.

Wiertlech iwwerdroen ass den Titel *Dee mam Wepchi-Pelz* oder *De Ritter mam Wepchi-Pelz*, woubäi Linguiste sech net doriwwer eens sinn, ob mat *Wepchi* en Tiger oder e Panther gemengt ass. Et ass net méi erauszefannen, wéi vill Strofen den Eepos hat, deen op Mëttelgeorgesch geschriwwe gouf, well d'Manuskripten, déi zanter dem 15. Joerhonnert erhale sinn eng Längt tëscht 1550 a 1700 Strofen hunn, déi alleguer aus véier Verse bestinn, déi deeselwechte Reim hunn.

## Editiounen
### Däitsch Editiounen, déi nach ausgeliwwert ginn
* Schota Rustaweli: *Der Mann im Pantherfell*, iwwerdroen an Nowuert vun der Ruth Neukomm, Manesse Bibliothek der Weltliteratur, Manesse-Verlag, 2. Oplo, 1974, 495 Säiten.
### Däitsch Editiounen
* Schota Rustaweli: *Der Ritter im Tigerfell : ein altgeorgisches Epos*, 2005, eng däitsch Nodichtung vun der Marie Prittwitz, erausgi vun der Steffi Chotiwari-Jünger an Elgudsha Chintibidse, Berlin, Eegeverlag: S. Chotiwari-Jünger, LXXXVI, 236 Säiten.
* Schota Rustaweli: *Der Mann im Pantherfell : das georgische Nationaleepos*, 1989, Rendsburg, Lohengrin-Verlag, 69 Säiten, illustréiert.
* Sot'a Rust'aveli: *Der Recke im Tigerfell : Altgeorgisches Poem* , Däitsch Nodichtung vum Hugo Huppert. Erausgi vun der *Gesellsch. f. Kulturelle Verb. d. Georgischen SSR mit d. Ausland*, 1955, Rütten & Loening, (Ost)-Berlin, mat 12 Illustratioune vum Sergo Kobuladse

## Kuckt och
* Šot'a Rust'aveli
## Um Spaweck

* Iwwer de "Ritter im tigerfell"
Péitersdoum

De **Péitersdoum**, bei sech doheem **Basilica di San Pietro in Vaticano** genannt, ass eng Basilika zu Roum, oder méi genee, am Vatikan um rietsen Uwänner vum Tiber.

Et ass déi gréisst Patriarchebasilika vu Roum, awer net Bëschofskathedral vum Poopst, dat ass d'Lateranbasilika.

Et passen 20.000 Persounen an de Péitersdoum an en ass mat enger Fläch vu 15.160  eng vun de gréisste Kierche vun der Welt.

De Péitersdoum gouf den 18. November 1626, no 120 Joer Bauzäit, vum Poopst Urban VIII. ageweit.

## Um Spaweck
Battistero lateranense

De **Battistero lateranense** ass eng Dafkierch am Lateran zu Roum. Dës Kierch war de Modell vu bal allen Dafkierche vum Chrëschtentum am héije Mëttelalter. De Plang ass aachteckeg, an den Daach huet d'Form vun enger Kuppel. Si gehéiert zu der Kathedral San Giovanni in Laterano, war awer net ëmmer direkt mat dëser verbonnen.

De Bau vun der Kierch geet op de Sixtus III. zeréck am Joer 440. Et war wärend e puer Joerhonnerten déi eenzeg Dafkierch zu Roum.

Hautdesdaags ass se iwwer eng kleng Paart mat der Kathedral verbonnen.

Déi baussenzeg Fassaden, mat Zille gebaut, goufe 1657 mat enger Fris dekoréiert, op där de Wope vum Poopst Alexander VII. dran ass, an déi vum Francesco Borromini gezeechent gouf.

Um Plaffong ass d'Schluecht vu Milvius (312) duergestallt.

## Um Spaweck
San Giovanni in Laterano

**San Giovanni in Laterano** ass eng Äerzbasilika (basisilica major), a Kathedral zu Roum am Lateran. Si steet nieft der Plaz mat deem selwechten Numm. Et ass d'Kierch vum Bëschof vu Roum, deen och de Poopst ass.

D'Kathedral gehéiert dem Hellege Stull well se awer net um Territoire vum Vatikan läit huet se de Privileeg vun der Exterritorialitéit.

Si gëtt als d'Mamm vun alle Kierchen op der Welt ugesinn.
Këndel

**Këndel** ass e Gebäck, dat d'Kanner zu Lëtzebuerg laanscht d'Musel, op Chrëschtdag oder op Neijoerschdag vun hirem Pätter oder hirer Giedel geschenkt kréien.

En ass aus engem Hiefdeeg an huet d'Form vun engem gewéckelte Bëbee, deen dat neigebuerent Joer symboliséiere soll. E ka bis an d'18. Joerhonnert zeréck nogewise ginn an et gëtt ugeholl, datt den Numm aus där Period staamt, wéi d'Herzogtum Lëtzebuerg zu Éisträich gehéiert huet.

Mä wéi all dat sougenannt „Billergebäck“ geet de Brauch mat grousser Warscheinlechkeet bis an d'virchrëschtlech Zäit zeréck. Dem Edmond de la Fontaine no geet d'Këndel op de *Jullagalt* zeréck, e Kuch a Form vun engem Béier.

Dacks gëtt eng Mënz an de Këndel (dat och alt *Chrëschtjong* genannt gouf) agebak. Fréier war et sou, datt, wann d'Kand bis 12 Joer hat, amplaz dovun en Holzspoun dra war (et gouf dann och „de Spoun“ genannt), fir unzedeiten, datt dëst fir d'lescht war, datt en e Këndel krut. „Verspéinen“ huet fréier d'Entwinne vun der Mammebroscht geheescht.

## Literatur
* Edmond de la Fontaine: *Luxemburger Sitten und Bräuche*, Lëtzebuerg, Éditions Emile Borschette, 5. Oplo 1995, S. 17 (Éischtoplo 1883).
* Luxemburger Wörterbuch Bd. II (G-K), Buchdruckerei P. Linden, Luxemburg 1955/62, S. 331.
## Kuckt och
* Cougnou
* Boxemännchen
Georgien

**Georgien** (georgesch: *Sakártwelo*) ass eng Republik an Osteuropa. D'Republik grenzt am Westen un d'Schwaarzt Mier, am Norden u Russland an am Süden un den Aserbaidjan, Armenien an d'Tierkei.

Dat haitegt Land ass 1991 aus der fréierer Georgescher Sozialistescher Sowjetrepublik ervirgaangen.

Déi meescht Leit wunnen op der Schwaarzmierküst an an der Ëmgéigend vun der Haaptstad, Tiflis.

## Um Spaweck
* Site vum georgesche President  
* Site vun der Regierung  
* Staatlecht Tourismusportal  
* Informatiounsportal iwwer d'Land
Messier-Katalog

De **Messier-Katalog** ass eng Lëscht vun 110
astronomeschen Objeten, haaptsächlech
Galaxien, Stärekéip an Niwwelen.

## Geschicht

D'Objete vum Katalog goufen tëscht 1764 a 1782 vum Charles Messier, a méi spéit mat der Hëllef vum Pierre Méchain, zesummengestallt an och gréisstendeels entdeckt.

### Wéi et dozou koum

De Messier huet den Nuetshimmel systematisch no Koméiten ofgesicht an dobäi ëmmer niwweleg Objete gesinn déi Koméite geglach hunn. Am Géigesaz zu de Koméiten, haten déi Objete keng Eegebeweegung, déi e moosse konnt, a si hunn deemno wäit baussent dem Sonnesystem misse sinn.

Fir Verwiesselungen auszeschléissen huet de Messier dofir e Katalog fir niwweleg Objete gemaach.

### Chronologie

Den éischten Objet war de *Krabbenniwwel* am Stärebild Stéier, deen d'Katalognummer **[[Messier 1|M1]]** krut. Déi Objeten déi duerno koumen, goufe sou séier wéi s'an de Katalog opgeholl goufen duerchnummeréiert.

Am eigentleche Katalog ware schlussendlech d'Objeten M1 bis M103 an e koum an dräi Deeler eraus:

* 1774 (M1-M45 a *Mémoires de l'Academie 1771*),
* 1780 (M1-M70 a *Connaissance des Temps 1783*)
* a 1781 (M1-M103 a *Connaissance des Temps 1784*).

Vill bekannt Niwwele sinn awer *net* am Messier-Katalog agedroen, well se ze liichtschwaach sinn. Zu hinne gehéieren ënner anerem de Päerdskappniwwel an e puer hell Galaxien vum NGC- an IC-Katalog. Allerdéngs goufen am Messier-Katalog och keng Objete südlech vun der Deklinatioun vu -35 Grad festgehalen an och e puer hell Objete wéi den Duebelstärekoup h + Chi am Perseus an den Hyade sinn am Messier-Katalog net agedroen.

Och goufen e puer Objete vu verschidden Astronomen (z.&nbsp;B. de Wilhelm Herschel), onofhängeg nach eng Kéier entdeckt. Dat trëfft besonnesch op déi lescht Messier-Objeten zou, well si ni offiziell vum Messier publizéiert goufen.

## Messier - Lëscht

## Kuckt och

* PGC (Galaxiëkatalog)

## Um Spaweck

*  Originalkatalog
*  Kleiner Messierkatalog
*  Messier Catalog Websäit (SEDS) - 
*  dt. Messierkatalog
*  Visuelle Beobachtungen der Messier-Objekte
*  2MASS/UMass/IPAC-Caltech/NASA/NSF all d'Messier Objeten
VV Cephei

Den **VV Cephei** ass een Duebelstäresystem, dat am Cepheus steet.

E besteet aus engem Roude Ris, deen d'Roche-Grenz iwwerschreit, wann hie sengem Partner - e bloen Zwerg - am nooste kënnt. Da fléisst Material vun him zu sengem bloen Partner. De bloen Zwerg schéngt zur Haaptrei ze gehéieren. D'Stäre sinn zirka 3.000 Liichtjoer vun der Äerd ewech.

Den Nummdeel „VV“ geet op d'Benennung vu verännerleche Stären zeréck. Si seet, datt VV Cephei dee 40. verännerleche Stär ass, deen am Stärebild Cepheus entdeckt gouf.

## VV Cephei A

De Superris VV Cephei A fënnt een op der Lëscht vun de gréisste Stären. Hie gehéiert zu der Spektralklass M2 an huet ongeféier den 1.600 - 1.900-fachen Duerchmiesser vun eiser Sonn.
Wann hien op der Plaz vun eiser Sonn wier, da géif seng Uewerfläch nach iwwer d'Saturnëmlafbunn goen.

Seng Hellegkeet ass zirka dat 275000- bis 575000-facht vun eiser Sonn.
D'Mass vum Stär ass onbekannt. Vun der Beweegung op sengem Orbit schléisst een op ronn 100 Sonnemassen. Anerersäits ergëtt eng Rechnung déi sech op seng Hellegkeet stäipt, tëscht 25 a 40 Sonnemassen un. De Claytonmodell vun der Astronomie leet no, datt keng Stäre mat enger Mass gréisser wéi 100 Sonnemassen existéiere kënnen, well si soss wéinst dem Gravitatiounsdrock zu engem schwaarze Lach kollabéiere géifen.

## VV Cephei B

VV Cephei B, e bloe Stär aus der Haaptrei, ass 16 bis 25 AE vum grousse Stär ewech. Et ass e B0-Stär mat dem zéngfache Sonnenduerchmiesser an der 100.000facher Sonnenhellegkeet.
Een Ëmlaf vum System brauch 7.430 Deeg (20,3 Joer).
Seng Eclipse dauert ronn 1.300 Deeg.

## Kuckt och
* ABC vun de Stären
* Lëscht vun de gréisste Stären
* Lëscht vun den nooste Stären

## Quellen
* https://web.archive.org/web/20120322193329/http://www.hposoft.com/Astro/PEP/VVCephei.html
* http://www.astro.uiuc.edu/~kaler/sow/vvcep.html

## Um Spaweck

*Space.Com
*Universe Today
Alix vu Lëtzebuerg

D'Prinzessin **Alix Marie Anne Antoinette Charlotte Gabrielle vu Lëtzebuerg**, gebuer de 24. August 1929 um Schlass Bierg a gestuerwen den 11. Februar 2019 um Schlass Beloeil, war dat jéngst Kand vun der Groussherzogin Charlotte an hirem Mann dem Prënz Felix. Si war d'Tatta vum Groussherzog Henri.

D'Prinzessin ass zesumme mat hire Gesëschter um Schlass vu Colmer grouss ginn. Wéi Lëtzebuerg 1940 vun der Wehrmacht besat gouf ass si mat hiren Eltere fir fënnef Joer an den Exil gaangen, a Portugal, Vereenegt Staaten, England an an de Kanada, wou si an engem kathoulesche College bei der Stad Québec studéiert huet..

Si huet sech 1950 zu Lëtzebuerg mat dem Antoine de Ligne bestuet, deen aus enger adeleger belscher Famill koum. Den Antoine de Ligne war am Zweete Weltkrich Pilot an der R.A.F. gewiescht, a Member vun enger Expeditioun vu 17 Méint op de Südpol.

Si hunn am Schlass Beloeil an der belscher Provënz Hainaut gewunnt a krute siwe Kanner an 10 Kandskanner.

* Michel (gebuer 1951), Chef vum Haus de Ligne zanter dem Doud vu sengem Papp am August 2005 a bestuet mat der Éléonore d'Orléans-Bragance,
* Wauthier (gebuer 1952), bestuet mat der Régine de Renesse,
* Anne (gebuer 1954), gescheet vum Olivier Mortgat,
* Christine (gebuer 1955), bestuet mat dem Antoine d'Orléans-Bragance,
* Sophie (gebuer 1957), gescheet vum Philippe de Nicolay,
* Lamoral (gebuer 1959), bestuet mat der Minthia de Lannoy,
* Yolande (gebuer 1964), bestuet mat dem Hugo Townsend.

D'Prinzessin Alix gouf fir d'éischt Urgroussmamm de 5. Juli 2006 wéi de Barong Antoine Gillès de Pélichy op d'Welt koum. Dat ass de Bouf vum Barong Baudouin Gillès de Pélichy an der Prinzessin Elisabeth de Ligne.

## Um Spaweck
Synonymie

**Synonymie** (aus dem Griichesche συνώνυμος *synónymos* fir *de selwechten Numm*) ass eng Bezéiung tëscht lexikaleschen Zeechen. E **Synonym** ass e lexikalescht Zeechen, wat *déi selwecht* Bedeitung huet, wéi en anert lexikalescht Zeechen.

E Synonym fir „Synonym“ ass „Ersatzwuert“.

Eng liicht aner Bedeitung vu Synonym fënnt ee beim Aristoteles am éischte Kapitel vu senger Kategoriëschrëft (vgl. *[[Kategorien]]* 1):

Synonymitéit bedeit hei eng speziell Relatioun tëscht Saach a Wuert, wéi et dem Aristoteles an dësem Kapitel iwwerhaapt drëms geet, primär Aussoen iwwer Saachen, an net iwwer Wierder ze maachen.

Synonym ass d'Verhältnis vu Saachen zu engem gemeinsamen Uewerbegrëff. Sou kënnen d'Saache Mënsch a Rand dem selwechten Uewerbegrëff "Liewewiesen" zougeuerdent ginn. Schwätzt een also Rand a Mënsch mat "Liewewiesen" un, sou kann een déi selwecht Erklärung ofginn, wéi wann nom Liewewiese-Sënn vu Rand oder Mënsch gefrot gëtt. Et gëtt bei der Synonymie also de selwechten Numm (hei d'Beispill: „Liewewiesen“) an och déi selwecht Bezeechnung (hei: wat et heescht, e Liewewiesen ze sinn) fir verschidde Saache benotzt.
Ergänze misst een natierlech beim „selwechten Numm a bei selwecht Bezeechnung“ nach „vun den Differenzen ofgesinn“.

## Literatur zum Theema

* D. Alan Cruse, *Lexical Semantics.* CUP, Cambridge, 1987.
* Erich an Hildegard Bulitta, *Das große Lexikon der Synonyme*, Fischer Verlag, Frankfurt, 2005.
* Erich an Hildegard Bulitta, *Wörterbuch der Synonyme und Antonyme*, Fischer Verlag, Frankfurt, 2003.
* Hadumod Bußmann, *Lexikon der Sprachwissenschaft*, Alfred Kröner Verlag, Stuttgart, 2002.
* Michael Kurz, *Das neue Wörterbuch der Synonyme*, Econ-Ullstein-List-Verlag, München, 2001.
* John Lyons, *Linguistic Semantics. An Introduction.*, CUP, Cambridge, 1995.
* Paul Grebe, Wolfgang Müller a.a., *Der Große Duden.* Band 8: *Vergleichendes Synonymwörterbuch*, 1964. 
* *Schülerduden. Die richtige Wortwahl.* Hg. von Wolfgang Müller. Mannheim:Dudenverlag, 1977
* Wolfgang Müller (Ersg.), *Duden. Die sinn- und sachverwandten Wörter. Synonymwörterbuch der deutschen Sprache*, Dudenverlag, Mannheim, 1997.

## Um Spaweck

* Willard Van Orman Quine, ''Two Dogmas of Empiricism'' (1951)
* ''Synomizer''
Dréibréck El Ferdan

D**'Dréibréck El Ferdan** ass eng Eisebunns-Dréibréck iwwer de Suezkanal ongeféier 14&nbsp;km vun Ismailia ewech an Egypten. D'Bréck gouf 2001 an Déngscht gestallt. Virdru gouf et op dëser Plaz schonn zwou Brécken. Déi éischt gouf 1954 gebaut an 1963 duerch eng nei Bréck ersat. Dës gouf 1967 am Krich mat Israel zerstéiert.

Et ass eng stole Bréck déi aus Gerberträgeren zesummegebaut ass (Cantileversystem mat enger orthotropescher Plack). Mat enger Héicht vu 60 Meter an enger Längt vu 640 Meter ass et déi gréisst Dréibréck vun der Welt. D'Feldwäite sinn 150 m – 340 m – 150 m. Si besteet aus zwéi beweeglechen Deeler déi all Kéier op Dréikränz dréien déi op den zwéin Uwännere vum Kanal stinn.

D'Bréck gouf am Optrag vun der Nationaler Egyptescher Eisbunnsgesellschaft gebaut. De Bau vun der Bréck huet eng Verbesserung vum Transport op der Sinaihallefinsel mat sech bruecht. Si mécht d'Verbindung tëscht dem Eisebunnsnetz am Weste vum Kanal, tëscht Kairo an dem Mëttelmier, an dem Netz am Osten, soudatt d'Schinnennetz erëm ka bis op El-Arish am Nordosten a Sharm El-Sheikh am Süddoste befuer ginn.

Si gouf de 14. November 2001 vum President Mubarak fir de Verkéier opgemaach.

*Den Entworf an de Plang vum Drowierk ass vun der *Weyer beratende Ingenieure GmbH* vun Dortmund.
*Den technesche Beroder vun de Bauhäre war den *Halcrow Group* e weltwäite Spezialist fir Infrastrukture vu London.
*Bréck gouf duerch eng Associatioun vu *BESIX* vu Bréissel, déi ënner anerem den Atomium gebaut hat, a *Krupp Stahlbau Hannover* gebaut.
* D'Lagere vum Dréisystem si vun der *DIAMANT Gesellschaft für Metallplastic mbH* vu Mönchengladbach
* Spezielle Beroder war d'Firma *Mott MacDonald* vu Croydon an England
## Um Spaweck
*  Websäit vun der Entreprise mat Illustratioune vun der Bréck
* , ,  D'Bréck op Structurae
*  Bautechnesche Fachartikel, op Englesch
Tirggel

**Tirggel** ass e Gebäck aus Hunneg, Miel a Gewierzer, dat zu Zürich ëm Chrëschtdag a beim Fréijoersfest Sechseläuten op den Dësch kënnt.

Tirggel ginn sou gebak, datt eng Säit (meeschtens mat enger Dokoration dran) brong ass an déi aner wäiss. D'Tirrgel goufen awer net zu Zürich erfonnt, mä si ware schonn an der Antiquitéit bekannt. A Mesopotamien goufe Formen an e Rezept fonnt. Si waren eng Zäit a ganz Europa bekannt, hunn awer nëmmen zu Zürich iwwerlieft. Zu Zürich gi se fir d'éischt am Joer 1461 schrëftlech ernimmt.

D'Forme fir d'Biller goufen aus Holz geschnëtzt. Et sinn hautdesdaags wäertvoll Sammlerstecker, déi dacks Motiver aus der Bibel weisen, oder Wopen an Zeenen aus dem Liewen. Ee vun de leschte Modellschnëtzer gëtt et nach zu Appenzell. Forme kann een am Schwäizer Landesmuseum zu Zürich gesinn.

## Tirggelfabrikanten
* Confiserie Honegger 
* Biscuits Suter AG
* Cafe Schober (Zürich)
* Confiserie Goldapfel (Einsiedeln)

## Rezepter
*Betti Bossi Hausgemachte Tirggel
*Foodnews.ch
Messeng

**Messeng**, oder **giele Koffer**, ass en Alliage aus de Metaller Koffer an Zénk. Bei gängege Verbindunge läit de Kofferundeel tëscht 55 a 95 Prozent an den Zénkgehalt tëscht 45 an 5 Prozent. D'Faarf vum Messeng variéiert vun hellgiel bei héijem Zénkundeel bis zu goldrout bei héijem Koffergehalt.

## Um Spaweck
M1

**M1**, **M 1** oder **M-1** ass ënner anerem d'Bezeechnung oder d'Ofkierzung fir:

* de Krabbniwwel (Messier 1), een astronomeschen Objet 
* e bis 1957 benotzte Karabiner vun der US-Arméi, - M1 Carbine
* en amerikanescht Gewier, - M1 Garand
* d'M1 Thompson Maschinnepistoul vun der US-Arméi, - Thompson (Maschinnepistoul)
* en Auto vu BMW, BMW M1
* en U-Boot vun der brittescher Marinn, dat 1925 no engem Zesummestouss mat engem schweedesche Schëff ënnergaangen ass 
* den amerikaneschen M1 Abrams Panzer
* déi brittesch Autobunn Motorway M1 tëscht London a Leeds
* déi nordiresch Autobunn Motorway M1 (Nordirland) tëscht Belfast an Armagh
* déi iresch Autobunn Motorway M1 (Irland) tëscht Dublin a Belfast
* déi ungaresch Autobunn M1 (Autobunn)
* e metrescht Gewënn
Messier 15

De **[[Messier-Katalog|Messier]] 15** (**M15**) (och als **[[New General Catalogue|NGC]] 7078** bezeechent) ass e +6,40 mag helle Kugelstärekoup mat enger Ausdeenung vun 12,3' × 12,3' am Stärebild Pegasus. An ass 34.000 bis 39.000 Liichtjoer vun der Äerd ewech, de richtegen Duerchmiesser huet zirka 130 Liichtjoer. Déi hellst vu sengen op d'mannst 500.000 Stären erreechen eng visuell Magnitude vun 12,6&nbsp;mag. De Stärekoup gouf de 7. September 1746 vum Giovanni Domenico Maraldi entdeckt.

De Messier 15 ass deen éischte Kugelstärekoup, an deem e Planetareschen Niwwel entdeckt gouf: 1928 de Pease 1. Hien enthält och nach néng Pulsare &ndash; Reschter vu Supernovaen aus der Zäit, wou den M15 nach jonk war. Außerdeem gehéiert hien (nieft dem Messier 3 an dem Omega Centauri) zu de Kugelstärekéip mat deene meeschte verännerlech Stäre; bis elo sinn 112 identifizéiert.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* M15 bei SEDS
Annecy

**Annecy**, op francoprovençal *Èneci*, ass eng franséisch Stad a Gemeng, a Prefecture am Departement Haute-Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

D'Awunner vun Annecy heeschen *Annéciens*.

Annecy läit um Séi vu Annecy am Norde vun de franséischen Alpen, tëscht Chambéry a Genf.

## Nopeschuertschaften
*Annecy-le-Vieux
*Sevrier
*Seynod
*Cran-Gevrier
*Meythet.

## Um Spaweck

*  Site officiel de la mairie d'Annecy
*  Festival du film d'animation
*  Annecy sur Communes.com
*  Annecy sur Dmoz
### Photos
*  Panoramiques du Lac d'Annecy
*  Annecy La Venise des Alpes
*  Photos d'Annecy
*  Photos du lac d'Annecy
*  Regards sur Annecy
Messier 2

**Messier 2** (M2) (och **[[New General Catalogue|NGC]] 7089)** ass e Kugelstärekoup am Stärebild Aquarius. Am Messier-Katalog huet hien d'Nummer M&nbsp;2.

## Entdeckung

M&nbsp;2 gouf den 11. September 1746 vum Maraldi entdeckt. 14 Joer méi spéit (1760) entdeckt de Charles Messier de Stärekoup onofhängeg nees nei.

## Geschicht
Am Kugelstärekoup huet 1897 de franséischen Astronom A. Chèvremont e verännerleche Stär vum RV Tauri Typ entdeckt.

## Zum M2

De Kugelstärekoup ass „ee vun deene kompakteste Kugelstärekéip“ (Burnham). E weist eng däitlech Elliptizitéit.

De Kugelstärekoup steet vun der Äerd aus gekuckt däitlech hanner dem galakteschen Zentrum.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* M2 bei SEDS
* Ausféierlech Infoën zu M&nbsp;2
Heinrich Gerber

Den **Heinrich Gottfried Gerber**, gebuer den 18. November 1832 zu Hof, a gestuerwen den 3. Januar 1912 zu München, war en däitschen Ingenieur an den Erfinder vum Gerberträger.

Duerch seng Berechnungen a Pläng huet de Gerber eng grouss Verännerung am Bau vu Stolkonstruktioune bruecht. Seng Erfindunge sinn an den Nimm vu ville Konstruktiounselementer erëmzefannen: Gerberbinder, Gerbergelenker, Gerberdunnen, Gerberträger, a Gerberfachwierkdunnen.

## Brécken aus Gerberträgeren
* Blaues Wunder zu Dresden
* Firth-of-Forth-Eisebunnbréck 
* Dréibréck El Ferdan

## Um Spaweck

* E Portrait vum Heinrich Gottfried Gerber
Georgien (Homonymie)

**Georgien** ass:

*Georgien, e Land op der Grenz tëscht Europa an Asien;
*Südgeorgien, déi südlechst Insel am Atlantik a brittesch Kolonie.

## Kuckt och
* Georgia, e Bundesstaat an de Vereenegte Staaten.
Nowy Targ

**Nowy Targ** ass eng Stad an der Woiwodschaft Małopolskie a Polen. Se huet .

## Sport
### Äishockey
* Podhale Nowy Targ
## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun Nowy Targ
Taurus (Stärebild)

De **Stéier** (Latäin **Taurus**) ass e Stärebild op der Ekliptik.

## Beschreiwung

Den Taurus steet nërdlech vum opfällegen Orion um Himmel. De V-fërmegen oppene Stärekoup vun den Hyaden, maachen de Kapp vum Stéier. Den opfällege roude Stär Aldebaran stellt d'A duer. A kuerzem Ofstand westlech vun den Hyade stinn d'Stären Elnath an ζ Tauri, si stellen d'Harespëtzen duer.

Nordwestlech vun den Hyade steet den oppene Stärekoup vun de Plejaden um Himmel.

De Stéier ka vum Hierscht bis an d'Fréijoer gesi ginn.

Duerch d'Stärebild zitt sech d'Ekliptik, dofir geet d'Sonn, den Mound an d'Planéiten derduerch. De Stéier gehéiert domat zu den Déierekreeszeechen. Wéinst der Prezessiounsbeweegung vun der Äerdachs huet sech den Zäitpunkt vum Sonnenduerchgang géintiwwer dem vun der Antiquitéit verlagert. D'Sonn steet vum 13. Mee bis den 21. Juni am Stärebild vum Stéier op.

Zanter 1990 steet d'Sonn an der Summersonnewend am Stärebild Stéier, virdrun stoung se zu dësem Zäitpunkt an dem Zwilling. An der Antiquitéit war de Summerpunkt am Stärebild Cancer, dofir déi nach haut geleefeg Bezeechnung „Wendekrees vum Kribs“.

## Himmelsobjeten
### Stären am Taurus

Den hellste Stär am Stéier ass de rouden Aldebaran.

### [[Duebelstär]]en

D'Duebelstäresystemer θ an σ tauri kënnen opgrond vun hirem wäitem Wénkelofstand vun 337 respektiv 429 Bousekonnen scho mat bloussem A gesi ginn. D'Systemer si ronn 150 Liichtjoer ewech a gehéieren zum Stärekoup vun den Hyaden.

### Verännerlech Stären

### [[Messier-Katalog|Messier]]- an [[New General Catalogue|NGC]]-Objeten

## Kuckt och

## Um Spaweck
Stoubach

**Stoubach** (*Stubisch*, wéi d'Leit vun do soen, *Stubbech* op Lëtzebuergesch), ass eng belsch Uertschaft an der Gemeng Burg-Reuland an der Provënz Léck. D'Uertschaft läit op der Our, déi hei d'Grenz tëscht der Belsch an Däitschland mécht.

Op der däitscher Säit läit d'Uertschaft Stupbach (Gemeng Lützkampen, Landkrees Bitburg-Prüm). Et ass net vun ongeféier, datt déi zwéin Nimm sech gläichen, well bis virum Éischte Weltkrich hunn déi zwou Uertschaften zum däitsche Keeserräich gehéiert an et war nëmmen een Duerf.

Nom Éischte Weltkrich gouf den Deel, deen haut zu der Belsch géhéiert, grad sou wéi déi ganz Géigend vu Sankt Vith, Eupen a Malmedy un d'Belsch ugegliddert. Dat huet vill Gedeessems a Roserei fir d'Leit aus dem fréieren Duerf mat sech bruecht. Elo haten op eemol belsch Bauere méi Lännereien an Däitschland leie wéi an der Belsch, an ëmgedréint och.

Am Zweete Weltkrich huet den Hitler d'Kar erëm ëmgedréint an et war erëm alles däitsch fir fënnef Joer.

Duerno koum déi al Situatioun erëm, an d'Grenzkontrollen hunn d'Liewen tëscht den zwou Uertschaften net méi liicht gemaach. D'Leit aus den zwou Uertschaften hunn awer Méiglechkeete fonnt fir sech ze begéinen an dobäi ass och nach ferm geschmuggelt ginn. Eréischt duerch d'Schengener Ofkommes ass d'Grenz definitiv erëm opgaangen an de 27. September 2003 gouf dann och déi nei Bréck iwwer d'Our ageweit an domat d'Kommunikatiounsproblemer, déi bestanen haten, aus de Féiss geraumt.

Stoubach huet haut eng Awunnerzuel vu 24 Leit.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 huet Stoubach zu der fréierer Gemeng Reuland gehéiert.

## Um Spaweck
* Stoubach op der Websäit vun der Gemeng Burg-Reuland
Messier 3

De Kugelstärekoup **Messier 3** steet am Stärebild Canes Venatici. Am Messier-Katalog dréit en d'Nummer M&nbsp;3 an am NGC-Katalog ass et **NGC 5272**.

## Entdeckung
Den M&nbsp;3 gouf den 3. Mee 1746 vum Charles Messier entdeckt.

De Kugelstärekoup ass mat enger hallwer Millioun Stären ee ganz grousse Vertrieder vu senger Aart.

## Fuerschung

De Kugelstärekoup huet mat 212 verännerleche Stären (dovun 170 RR Lyrae Stären) déi gréisst Zuel an där Stäreklass an der Galaxis. Vun 186 Stäre konnt eng Period bestëmmt ginn.
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Infoen iwwer den M&nbsp;3
* M3 bei SEDS
Panoramabild

E **Panoramabild**, sief et an der Molerei, der Graphik oder an der Fotografie ass eng Vue an der Breet an engem physikalesche Raum.

Ëmgankssproochlech ass domat d'Vue gemengt, déi sech presentéiert bei engem Bléck duerch e Wäitwénkelobjektiv.

Panorame ginn dacks fir d'Ofbildung vun Architektur oder Landschaften erugezunn. D'Erstellung vu Panoramabiller huet, am Laf vun der Zäit, zu verschiddenen Technike gefouert. Vun de Ronnbiller iwwer d'Panoramafotografie an der Digitalfotografie mat Iwwerschaffung um Computer bis hin zu virtuelle Welten, hu sech d'Méiglechkeeten erweidert.

## Um Spaweck
Rektaszensioun

D**'Rektaszensioun**; D'Ofkierzung: **α**, **RA** (engl. *Right Ascension*) ass an der Astronomie de Wénkel tëscht dem Längegrad vum Fréijoerspunkt bis zum Längegrad, iwwer deem den observéierten Objet steet, um Equatorplang gemooss. Hien ass d'Passung op der (imaginärer) Himmelskugel zu de geographesche Längtekreesser op der Äerd.

## Equatoriale Koordinatesystem
D'Rektaszensioun ass déi eng Koordinat vum equatoriale Koordinatesystem, déi aner heescht Deklinatioun (δ).

Als Nullpunkt vun der Rektaszensioun déngt dobäi de Fréijoerspunkt. D'Rektaszensioun, déi bei de Positiounsdonneeë vun Himmelsobjete gebraucht gëtt, gëtt vun Norden aus betruecht géint den Auerzäresënn gemooss.

An der Astronomie huet sech duerchgesat, fir d'Rektaszensioun net a Grad, awer an der *Zäitmooss*, a Stonnen unzuginn, wobäi 24 Stonne mat 360 Grad gläichgesat ginn.

α an δ loosse sech mat der Ekliptikschréiegt ε an d'ekliptikal Längt λ a Breet β ëmrechnen – kuckt de klengen Dräieck riets op der Skizz. Dës Koordinatentransformatioun ass fir d'Berechnung vun de Planéitenëmlafbunnen an anere Kierper vum Sonnesystem onerléisslech.

## Ofschätzung vun der Visualitéit

Bei bekannter Rektaszensioun vun engem Stär oder aneren astronomeschen Objeten ass liicht ofzeschätzen, zu wat fir enger Zäit am Joer den Objet am beschten ze gesinn ass, andeems den Datum berechent/ofgeschat gëtt, op deem seng héchst Plaz iwwer dem Horizont géint Hallefnuecht fält (Oppositioun).
Den Trifidniwwel z.&nbsp;B. huet eng Deklinatioun vu ronn -22 Grad an ass dofir an eise Breeten nëmme schwéier ze gesinn.

## Kuckt och

* Deklinatioun (Astronomie),
* Summersonnewend a Wantersonnewend,
Deklinatioun (Astronomie)

D**'Deklinatioun** gëtt an der Astronomie als eng Koordinat bei de Positiounsdonneeën vun Himmelsobjete gebraucht. Si entsprécht der Projektioun vum Breetekrees vun der Äerd op eng (imaginär) Himmelskugel. D'Deklinatioun gëtt soude Wénkelofstand vun engem Objet vum Himmelsequator un. Wäerter nërdlech vum Equator si positiv, Wäerter südlech dovu sinn negativ. Als Symbol gëtt an der Astronomie de Buschtaf δ benotzt.

D'Deklinatioun hänkt enk mat der astronomescher Héicht zesummen, ass awer onofhängeg vun Observatiounsplaz an -zäitpunkt. Um Nordpol ass d'Deklinatioun mat der maximaler Héicht identesch.

## Kuckt och
* Rektaszensioun
* Equinoxe
Distanz

D'Wuert **Distanz** bezeechent

* allgemeng den Ofstand oder d'Streck (Geometrie) tëscht zwéi Géigestänn resp. d'Fortbeweege vun enger Plaz op déi nächst Plaz;
* an der Sozio- an Ethnologie eng sozial Distanz.
David Reimen

Den **David Vasquez**, gebuer den 10. Juni 1990 zu Callao am Peru, lieft zanter September 1990 zu Lëtzebuerg an ass Moler.

No Versich an der Aquarellmolerei, ass hien op d'Akrylmolerei iwwergangen.

De jonke Moler huet den 9. Abrëll 2006 seng éischt Ausstellung zu Baaschtnech gemaach.

**Ausstellunge bei deenen den David Vasquez matgemaach huet**

### [[2006]]
*"Primi Passi" Galleria Leukos, Baaschtnech
*Centre Culturel Al Schoul, Uespelt
*"40.Salon artistique" Galerie de Walferdange, Walfer

### [[2007]]
*"Liberté pictorale" Galerie am Duerf, Steesel
*"5.Jugendkonschtwoch" Centre Noppeney, Uewerkuer
*"Hass vernichtet" Mierscher Kulturhaus, Miersch
*"41.Salon artistique" Galerie de Walferdange, Walfer

### [[2008]]
*"6.Jugendkonschtwoch" Centre Noppeney, Uewerkuer
*"Au profit de l'Unicef" Galerie op der Cap, Capellen

## Um Spaweck
* Den David Reimen op der Websäit vun ''at-art''
Kierch vu Grüfflingen

D**'Kierch vu [[Grüfflingen]]** an der Gemeng Burg-Reuland geet op d'Joer 1677 zeréck. Deemools krut d'Uertschaft en Oratorium.

Am Joer 1697 huet den Äerzbëschof Josef Clemens vu Köln, deen och Bëschof vu Léck war, d'Erlabnes ginn den Oratorium ze vergréisseren, an et gouf d*'Messkappelle vu Greveldange*, draus. Grüfflingen hat déi Zäit e franséischen Numm.

Déi Kapell war 12,65 x 6,70 m grouss. Zanter 1949 huet den deemolege Paschtouer Peter Ramscheid sech agesat fir datt eng nei Kierch sollt gebaut ginn. Hien huet et fäerdeg bruecht datt 1955 de Grondstee konnt geluecht ginn, an d'Aweiung war schonn dat Joer duerno.

Kuckeswäert an der Kierch sinn d'Bläiverglasungen, déi am Atelier Osterath zu Tilff gemaach goufen, an de Mosaikkräizwee vum Kënschtler Jean Keup vu Bréissel.
Ofstand

Mat **Ofstand** (**Distanz**) am mathemateschen an am physikalesche Sënn bezeechent een d*Längt vum kierzte Wee* tëscht zwéi Géigestänn oder Punkten (och Zäitpunkten), deen et z'iwwerwannen, z'iwwerbrécken oder fräizehale gëllt. De Beräich vun der Mathematik, dee sech mat der Ofstandsmiessung beschäftegt, ass d'Metrik.

Den **Ofstand** tëscht zwee Wäerter gëtt bestëmmt, andeems een den Absolutwäert vun hirer Differenz hëlt, dat heescht, andeems si vuneneen ofgezu ginn a vum Resultat d'Virzeeche ewechgelooss gëtt. De gemoossenen **Ofstand** ass onofhängeg vum gewielten Urspronk vum Koordinatesystem, mä net vun deem senger Skaléierung.

An der visueller Astronomie gëtt den Ofstand vun zwéin Himmelskierperen als *[[Wénkelofstand]]* − der Differenz vum Wénkel, ënner deene si erschéngen − uginn.

### Ofstandsmiessung op enger gekrëmmte Fläch

Op der Fläch vun enger Kugel gëtt den Ofstand iwwer e Grousskrees bestëmmt an a Gradmooss oder Boumooss uginn. Zu der Berechnung vum Ofstand kuckt: Orthodrome.

Um Äerdellipsoid oder op anere konvexe Fläche benotzt een déi geodetesch Linn oder den Normalschnëtt.

An der Geodesie an an de Geowëssenschafte benotzt een amplaz *Ofstand* meeschtens de Begrëff *Distanz*, deen ëmmer am Zesummenhank mat enger Metrik ze verstoen ass.

### Eegenschafte vun enger Distanz

Mir schreiwen A,B,C déi Géigestänn (z.&nbsp;B. Punkten), tëscht deene mir d*'Distanz* rechne wëllen. Mir notéieren d(A;B) d'Distanz tëscht A a B.

Dann huet d ëmmer follgend Eegenschaften:
* d(A;B)=d(B;A), d.&nbsp;h. de Wee dohin ass grad sou laang wéi de Wee zeréck;
* d(A;B)\ge0, d.&nbsp;h. et gëtt keng negativ Distanzen;
* d(A;B)=0 \iff A=B, d.&nbsp;h. wann ee sech net beweegt, bleift ee genee do wou ee war;
* d(A;B)\le d(A;C)+d(C;B), d.&nbsp;h. den direkte Wee vun A op B ass méi kuerz wéi den Ëmwee iwwer C; déi zwee Weeër si just dann d'selwecht laang, wann C tëscht A a B läit, d.&nbsp;h. wann C\in[A,B].

## Kuckt och
* Rektaszensioun
* Deklinatioun (Astronomie)
* Längt (Mathematik)
* Distanz
Johann Benedict Listing

De **Johann Benedict Listing**, gebuer de 25. Juli 1808 zu Frankfurt am Main, a gestuerwen de 24. Dezember 1882 zu Göttingen, war en däitsche Mathematiker.

De Listing huet Mathematik an Architektur op der Universitéit vu Göttingen studéiert.

Duerch säi Professer de Carl Friedrich Gauß huet hien ugefaange sech op d'Topologie ze spezialiséieren. Hien huet 1847 e Léierbuch fir Topologie ausgeschafft, d*'Vorstudien zur Topologie*. Hien huet och de Begrëff Topologie an d'Welt gesat.

Onofhängeg vum Möbius a bal gläichzäiteg huet de Listing 1858 déi besonnesch Eegenschafte vum Möbiusband entdeckt.

## Um Spaweck
*  Johann Benedict Listing—MacTutor History of Mathematics archive.
* En Deel vun der Vorstudie zur Topologie
Lafranconi-Bréck

D**'Lafranconi-Bréck**, eng Stroossebréck iwwer d'Donau, ass mat hire 766 Meter déi längst Bréck zu Bratislava. Si ass tëscht 1985 an 1991 opgeriicht ginn.

* Feldwäiten: 83 m - 174 m - 172 m - 4 x 83 m 
* Baumethod: Fräivirbau

## Um Spaweck
Hafebréck zu Bratislava

D**'Hafebréck zu Bratislava**, (sk: *Prístavný most*), gouf tëscht 1977 an 1985 gebaut; et ass eng zweestäckeg Autobunn- an Eisebunnsbréck. Et ass e stole Fachwierkbau a si huet eng Längt vu 599,4 Meter.

## Um Spaweck
Pomologie

**Pomolgie** ass:

* Pomologie e Park zu Reutlingen
* Pomologie (oder Uebstbaukonn), ass d'Léier vun den Uebstzorten a vun hirer Bestëmmung a systematëscher Andeelung.
Pomologie (Park)

D**'Pomologie** ass e Park an der däitscher Stad Reutlingen am Bundesland Baden-Württemberg.

D'Pomologie gouf 1860 vum Uebstbauwëssenschaftler Eduard Lucas ugeluecht a war als prakteschen Versuchsterrain fir d'Schüler vun der *Lehranstalt für Pomologie, Obstkultur und Gartenbau*, geduecht.

Si läit tëscht der Hindenburgstraße, der Friedrich-Ebert-Straße an der Alteburgstraße a stéisst laanscht d'Alteburgstraße un de Volkspark. Vun der Parkanlag déi aus villen Äppelbeem besteet huet een och nach eng schéi Vu op d*'Achalm*.
James Grieve

Den **James Grieve** ass eng geziichten Äppelzort *(Malus domestica)*. Et ass e fréien Hierschtapel.

D'Beem vum James Grieve sinn net kriddleg a verdroen de Frascht gutt. E geet gutt a fiichte Biedem a wiisst net ganz séier. En ass bal net ufälleg fir de Schadder an de Mieltau, awer de Rouscht an d'Monilia maachen em ze schafen.

Den James Grieve bléit zimmlech fréi a mécht vill Pollen.

Den Apel ass mëttelgrouss a rout gesträift wann en zeideg ass, säi Fleesch ass reng an e gëtt séier mierf. Wann en net ze zeideg ass ass et e säftegen, saierzegen Apel, mat engem Aroma deen et liicht mécht, fir e vun aneren Äppel z'ënnerscheeden.

D'Äppel gi vun Ufanks September bis an den Oktober zeideg an de Rendement ass gutt a gläichméisseg.

## Ofleeër
*Reglindis
*Remo
Vernon A. Walters

De **Vernon Anthony Walters**, gebuer den 3. Januar 1917 zu New York, a gestuerwen den 10. Februar 2002 zu West Palm Beach, Florida, war en US-amerikaneschen Zaldot, Geheimdéngschtmann an Diplomat. Hien huet iwwer fënnef Joerzéngte fir aacht verschidde Presidente vun den USA, als antikommunistesche Kämpfer wärend dem Kale Krich geschafft. Am Ufank war en Exekutant a spéider huet en d'Pläng opgestallt fir oppen a verdeckt Operatiounen an der ganzer Welt.
 
Bekannt gouf hien awer eréischt am leschten Drëttel vu senger Carrière, wéi hie vun 1972 bis 1976 Sous-Direkter bei der CIA gouf, a vun 1985 bis 1989 Ambassadeur vun den USA bei der UNO, a vun 1989 bis 1991 Ambassadeur an Däitschland war.
Church of the Good Shepherd (Neiséiland)

D**'Church of the Good Shepherd** ass eng anglikanesch Kierch an Neiséiland. Si gouf 1935 vum Architekt Harman Richard Strachan De Renzy (1896-1953), vu Christchurch gebaut.

Hanner dem Altor huet d'Kierch eng grouss Fënster, duerch déi en op de Lake Tekapo an d'Biergkette Southern Alps mat der héchster Plaz dem Mount Cook ka kucken.

D'Kierch steet op enger Spëtz do wou den Tekapo River an de Séi leeft an ass iwwer d'Strooss *Pioneer Drive* z'erreechen. De 5. September 1985 gouf se zur historescher Plaz (Category I) an der Regioun Canterbury erkläert.

Am Ufank war d'Kierch mat original australeschen Eecheschingele gedeckt, déi hunn awer net duergehalen, soudatt se 1957 mat Leeë gedeckt gouf.

 
## Um Spaweck
*Beschreiwung vun der Kierch op der Websäit vum "Historical Places Trust"
Aaspel

D**'Aaspel**, *Mespilus germanica*, ass eng Planzenaart aus der Ënnerfamill vum Kärenuebst (Maloideae), déi zu der Famill vun de Rouseplanzen (Rosaceae) gehéiert.

Se sief net verwiesselt mat der Mëspel, op Däitsch *Mistel*.

Et si kleng Beem, oder grouss Traisch, déi an der fräier Natur a Bëscher an an Hecken, a Bierggéigenden a Süd-Ost-Europa, an a Südwestasien doheem sinn.

D'Aaspel gëtt haaptsächlech wéinst hirer breeder Form an de schéinen Hierschtfaarwe geplanzt. Si kënnen aus dem Som gezillt ginn, deen am beschten am Oktober geséit gëtt. Et kann een se awer och duerch Praffe fortplanzen.

D'Aaspel wiisst gutt op nierstoffräichen, gutt drainéierte Biedem, an der voller Sonn, si verdréit och liichte Schiet.

D'Blieder sinn 10 bis 15&nbsp;cm laang, am Summer donkelgréng, a brong-giel am Hierscht. Hir Bléi kënnt Mëtt Mee bis Juni, an déi wäiss Blummen, heiansdo mat Rosa dran, sinn 2–5&nbsp;cm grouss.

D'Friichte kënnen no engem Frascht giess ginn, wa se dee sinn.

## Den Numm
D'Aaspel huet an der Ëmgankssprooch eng sëllegen Nimm:
*Aasper
*Heespel
*Heispel
*Hondsa
*Hondsaarsch, en Ausdrock, deen an der Form "Hundsärsch" am *Wörterbuch der deutsch-lothringischen Mundarten* vun 1909 ze fannen ass.
*Knëspel

## Um Spaweck

*D'Websäit mam "Wörterbuch der deutsch-lothringischen Mundarten"
Donaustadbréck

D**'Donaustadbréck** steet zu Wien, féiert iwwer d'Donau a verbënnt d'Wiener Bezierker Leopoldstadt an Donaustadt. D'Bréck gëtt nëmme fir de lokalen ëffentlechen Transport benotzt.

Et ass eng stole Schréiseelbréck mat enger Haaptdrowäit vun 186 Meter. Am Ganzen ass se 741 Meter laang, an 10 Meter breet.

Si gouf vum Ingenieursbüro Alfred Pauser entworf an hat 1997, wéi se a Betrib goung, 380.000.000 Schilling kascht.

Zanter 2006 ass d'Bréck fir de Busverkéier gespaart well se fir de Wiener Metro, am Kader vun der Verlängerung vun der Linn 2, ëmgebaut gëtt. D'Aarbechte goufen den 2. Oktober 2010 ofgeschloss.

## Um Spaweck

*Beschreiwung vun der Bréck (op Däitsch)
*Donaustadbréck op Structurae.de
Ernest Horn

Den **Ernest Horn**, gebuer …, a gestuerwen am November 1984 zu Bouneweg, war e lëtzebuergesche Konschtkenner a jorelaang Galerist an der Stad.

Hien hat eng éischt Galerie an der Kapuzinergaass an duerno um Boulevard Royal an huet Wierker vun enger Abberzuel Kënschtler ausgestallt.