open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pieter Dirkszoon Keyser

Den **Pieter Dirkszoon Keyser**, och *Petrus Theodorus* genannt, gebuer am Joer 1540, a gestuerwen den 11. September 1596 bei Bantam, haut Semarang, war en hollännesche Séifuerer an Astronom. Zesumme mam Frederik de Houtman huet hie Stärekaarte vum südlechen Himmel gezeechent, woubäi si 12 nei Stärebiller agefouert hunn.

## Liewen
Iwwer dat fréit Liewen ass wéineg bekannt, de Keyser war bei verschiddenen Expeditiounen a Brasilien dobäi.

Am Joer 1595 ass hie mat enger Flott vu véier Schëffer ënner dem Kommando vum Cornelis de Houtman iwwer Madagaskar an Ostasie geseegelt. Et war déi éischt hollännesch Ostindien-Expeditioun, an ass katastrophal verlaf. De Keyser war Navigator op der Hollandia, spéider op der Mauritius.

De Keyser war vum Kartograph Petrus Plancius beopdraagt ginn, Observatioune vum déiwe Südhimmel ze maachen. Den Europäer louchen iwwer d'Stären an deene Regiounen nach keng verléisslech Date vir. Vum Schëffsmastkuerf aus huet hien den Nuetshimmel mat engem Instrument observéiert, dat hie vum Plancius kritt hat, méiglecherweis en Astrolabium oder e Jakobsstaf. Dobäi gouf hie vum Frederick de Houtman, dem jéngste Brudder vum Kommandant, ënnerstëtzt.

Vun 249 Leit sinn der nëmmen nach 87 lieweg zeréckkomm, de Groussdeel war wéinst Krankheeten a Gewaltverbrieche gestuerwen. De Keyser ass am September 1596 gestuerwen, wéi d'Flott viru Bantam op der Insel Java) louch. Säi Stärekatalog gouf dem Plancius 1597 vum de Houtman, no der Heemrees vun der Flott iwwerreecht.

## Himmelskartéierung

De Keyser an den de Houtman hunn e Katalog mat 135 Stäre gezeechent an hunn de südlechen Himmelsofschnëtt an 12 nei Stärebiller agedeelt:
* *Het Chameljoen* (Chamaeleon)
* *Den Dorado* (Dorado, wiertlech „Goldfësch“)
* *Den voghel Fenicx* (Phoenix)
* *De Indiaen* (Indus)
* *Den Indiaenschen Exster,* („indianesch Elster“, den Tucana)
* *De Paradijs Voghel * (Apus)
* *De Pauww* (Pavo)
* *Den Reygher* („Reiher“, haut Grus)
* *De Waterslang* (Hydrus)
* *De Vlieghe* (Musca)
* *De vlieghende Visch* (Volans)
* *Den Zuyder Trianghel* (Triangulum Australe)

Déi 12 nei Stärebiller vum Keyser sinn deelweis ënner aneren Nimm fir d'éischt – 1597/1598 op engem Himmelsglobus vum Plancius agedroe ginn, zwee Joer méi spéit och vum Jodocus Hondius publizéiert, an 1602 beim Willem Blaeu, 1603 och mat den Observatioune bei der zweeter Rees vum de Houtmans. De Johannes Bayer huet d'Stärebiller 1603 an säin Himmelsatlas Uranometria iwwerholl. Si gehéieren haut zu den 88 unerkannte Stärebiller.

Donieft lëscht de Keyser Ara, Schëff Argo, Centaurus, Corona Australis, Crux, Lupus, Columba als *De Duyve met den Olijftak* („D'Dauf mat dem Uelegräis“), Eridanus als *Den Nyli* („Nil“) an de Schwanz vum Scorpius op.

Dem Keyser seng Opzeechnunge sinn am Joer 1627 an Tabelleform an den *Tabulae Rudolfinae*, Rudolfinesch Tafelen, vum Johannes Kepler publizéiert ginn. D'Originalopzeechnunge si verluer gaangen.

## Kuckt och
* Lëscht vu Stärebiller

## Um Spaweck
*  Ian Ridpath's Star Tales
Les sacrifiés (Zäitschrëft)

**Les sacrifiés** ass ass eng Zäitschrëft, déi zu Lëtzebuerg vum Comité directeur pour le souvenir de l'enrôlement forcé erausgi gëtt.

Am Joer 2008, dem 48. Joergank, koumen dräi Hefter eraus. Redakter ass de François Jacques.

## Kuckt och
* Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)
Houschterhaff

*Houschterhaff, eng Uertschaft an der Gemeng Tandel, a ronn e Klometer nërdlech dovun
*den Houschterhaff an der Gemeng Pëtschent
John Hadley

De **John Hadley**, gebuer de 16. Abrëll 1682 zu Barnet, Hertfordshire, a gestuerwen de 14. Februar 1744 och zu Barnet war en engleschen Astronom a Mathematiker.

## Liewen a Wierken
Den 21. Mäerz 1717 gouf de John Hadley Member vun der Royal Society. Am Joer 1721 huet hien dat éischt Newton-Teleskop entwéckelt.

Am Joer 1731 huet hien den Oktant erfonnt, de Virleefer vum Sextant.

Souwuel um Bau vum Teleskop wéi och um fir d'éischt „Quadrant“ genannten Oktant ware seng Bridder George (1685 – 1768) an Henry (gebuer 1687) bedeelegt. Si waren dräi vu sechs Kanner vum *George Hadley* an der *Katherine Fitzjames*.

No dem John Hadley ass d'Hadley-Rill um Äerdmound genannt ginn. D'Moundlandefähr Apollo 15 war am Joer 1971 zimmlech no bei dëser Rill gelant.

De selwechten Numm:
Säin Neveu John Hadley (1731 – 1764), Jong vum Henry, Cheemiker a Medezinner, Member vun der Royal Society vu 1758 un.

## Literatur
* E.G.R. Taylor: *The mathematical practitioners of Hanoverian England 1714−1840*. Cambridge 1966
## Um Spaweck
* Biography from the School of Mathematics and Statistics at the University of St Andrews, Scotland
## Kuckt och
Flächemooss

Eng **Flächemooss**, och **Flächeneenheet** oder **Flächemoosseenheet** genannt, ass eng Moosseenheet fir Bezeechnung vun der Gréisst enger Fläch.

Ënner enger Flächemooss versteet een eng Eenheet fir d'Miesse vun enger Fläch an zwou Dimensiounen (z.&nbsp;B. der Uewerfläch vun engem Kierper).

No dem internationalen System sinn d'Flächemoosse vum Meter a sengen Deeler ofgeleet. D'Grondeenheet ass de Quadratmeter:

:1 \ m^2 = 1 \ m \cdot 1 \ m.

Well bei der Berechnung vun enger Fläch ëmmer zwou Längtemoosse mateneen multiplizéiert ginn, handelt et sech bei Flächeneenheeten ëm Längteneenheeten zum Quadrat (*héich zwee*). D'selwecht ergëtt sech bei enger Verzéngfachung vu béide Längteneenheeten eng Verhonnertfachung vun der Fläch. Dofir ass d'Ëmrechnungszuel vum Meter zu den nächste méi klenge Flächemoossen honnert.

Zum Beispill: Quadratkilometer, Quadratdezimeter, Quadratzentimeter, Quadratmillimeter etc.

Weider Flächemoosse sinn: Barn, Square inch, Square mile, Acre, Ar, Muergen, Hektar, Dageswierk, Dunam, Rai, Stremma.

## Kuckt och
* Längtemooss, Raummooss
* Gréisstenuerdnung (Fläch), Gréisstenuerdnung (Längt)
* Physikalesch Gréisst
* Meterkonventioun
Okuro Oikawa

Den **Okurō Oikawa** (及川奥郎), gebuer am Joer 1896, a gestuerwen am Joer 1970, war e japaneschen Astronom.

Den Oikawa huet um Astronomeschen Observatoire zu Tokio geschafft, wou hien – Enn vun den 1920er Joren – ënner anerem aacht Asteroiden entdeckt huet. Hie war deen éischte Japaner, deem d'Entdeckung vun engem Asteroid gelongen ass. Zu sengen Éiere gouf den Asteroid (2667) Oikawa no him genannt.

## Entdeckt Asteroiden

## Um Spaweck
*  ''Liste alphabétique des découvreurs d'astéroïdes, publiée par le Minor Planet Center''
Fréngerhaff

De **Fréngerhaff** ass e Lieu-dit an der Gemeng Tandel. 
## Geographesches
Den Haff läit laanscht den CR352, dee vu Baastenduerf op de Groesteen féiert, op enger Héicht vu ronn 410 Meter.
Fëschbecherhaff

De **Fëschbecherhaff** ass en Haff a Lieu-dit an der Gemeng Tandel.

Op de Fëschbecherhaff kënnt een iwwer e Feldwee dee vum CR352 dee vu Baastenduerf op de Groesteen féiert, a vis-à-vis vum Fréngerhaff fortgeet. E läit an enger Sakgaass tëscht de Flouere *Millebierg* an *Heedebierg*.
Leon Panetta

De **Leon Edward Panetta**, gebuer den 28. Juni 1938 zu Monterey am US-Bundesstaat Kalifornien, ass en US-amerikanesche Politiker.

Vum Januar 1994 bis den Abrëll 1997 war de Panetta Stabschef am Wäissen Haus ënner dem President Bill Clinton. De Panetta ass e fréiere Member vum US-Representantenhaus, dem United States House of Representatives.

Op déi éischt Säit vun der New York Times huet de Panetta et de 6. Janauar 2009 gepackt, nodeem e puer net mam Numm genannte Membere vun der US-Demokratescher Partei der Press gezielt hunn, den designéierten US-President Barack Obama hätt de Panetta als neie Chef vum CIA erausgesicht.

## Um Spaweck
Chambre des salariés Luxembourg

D**'Chambre des salariés Luxembourg** (och alt **Salariatskummer**) ass zu Lëtzebuerg d'Beruffschamber, déi d'Intresse vun ongeféier 530.000 Salariéë vum Privatsecteur vertrëtt. Se ass 2008 aus dem Zesummeschloss vun der Aarbechterkummer mat der Privatbeamtekummer entstanen. Se huet de Statut vun engem ëffentlechen Etablissement.
## Historique
Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1924 gouf zu Lëtzebuerg e Beruffschamber-System op eligibeler Basis opgebaut an et si fënnef Beruffschamberen an d'Liewe geruff ginn. Dozou hunn deemools och d'Chambre de travail an d'Chambre des employés privés gehéiert. Op der Säit vum Salariat war déi éischt fir d'Aarbechter an déi zweet fir d'Privatbeamten zoustänneg.

No Tripartite-Gespréicher si sech d'Regierung an d'Sozialpartner am Abrëll 2006 eens gi fir de Statut vun de Privatbeamten ( « employés privés ») mat deem vun den Aarbechter ( « ouvrier ») zesummenzeschloen a fir en Eenheetsstatut ( « statut unique ») fir all Salariéen aus dem Privatsecteur anzeféieren.

Den 1. Januar 2009 koum et op Basis vum Gesetz vum 13. Mee 2008 iwwer d'Aféierung vum Eenheetsstatut fir Salariéeën am Privatsecteur zu enger Fusioun vun der *Chambre de travail* mat der *Chambre des employés privés* aus där d**Chambre des salariés'' ervirgaangen ass.

== Organisatioun ==
All Salarié a Pensionnaire aus dem private Secteur, gradewéi d'Personal vun der CFL, sinn - onofhängeg vun hirer Nationalitéit oder vun hirem Wunnuert - automatesch Member vun der Salariatskummer.

Aus am Ganzen 9 Beruffsgruppen déi déi verschidden Aktivitéite representéieren, stëmmen d'Salariéen all fënnef Joer 60 Vertrieder fir an d'Salariatskummer. D'Kandidatelëschte ginn haaptsächlech vun de [[Gewerkschaften zu Lëtzebuerg|Gewerkschaften]] opgestallt.

=== Zesummesetzung ===
No de [[Sozialwalen|Sozialwale]] vum Mäerz 2019 setzt d'Chambre des Salariés sech esou zesumme:



**Verdeelung no Beruffsgruppen**


==Verwaltung==

**President**
* 2009-2019: [[Jean-Claude Reding]]
* Zanter Juni 2019: [[Nora Back]]

**Direkter*'
* 2009-2019: [[Norbert Tremuth]]
* Zanter Januar 2019: [[Sylvain Hoffmann]]


== Kuckt och ==
* [[Beruffschamber]]
* [[Sozialwalen]]

== Um Spaweck ==
* [http://www.csl.lu/ Websäit vun der *Chambre des salariés'']
Simultandolmetschen

D**'Simultandolmetschen** ass eng speziell Method vum Dolmetschen.

De Simultandolmetscher kritt den Originaltoun vun engem Riedner iwwer Kopfhörer an eng Kabinn, déi schallisoléiert ass, an hie schwätzt sozesoe "simultan" seng Iwwersetzung an e Mikro.

Déi éischt Kéier, bei där d'Simultandolmetschen a groussem Ëmfang agesat gouf, war bei de Nürnberger Prozesser.

## Um Spaweck
Houschterhaff (Pëtschent)

Den **Houschterhaff** ass en Haff an e Lieu-dit um Flouer *Constumer Land*. Den Haff gëtt zur Uertschaft Nuechtmanescht an der Gemeng Pëtschent gezielt. E gëtt der Strooss, un där e läit, hiren Odonym "Houschterhaff".

## Geographesches
Den Haff läit ëstlech nieft dem CR352, dee vu Baastenduerf op de Groesteen féiert, op enger Héicht vun ca. 505 Meter.

Ronn ee Kilometer südlech dovu läit en Haff mat dem selwechten Numm, den Houschterhaff an der Gemeng Tandel.

## Kuckt och
* Gemeng Pëtschent

## Um Spaweck
Hoeke

**Hoeke** ass eng belsch Uertschaft an der Provënz Westflandern, an der Gemeng Damme, südlech vu Knokke.

Hoeke ass bekannt wéinst senger historescher Wandmillen, déi bis 1936 aktiv war, an haut als Monument klasséiert ass.

## Um Spaweck
Chambre des fonctionnaires et employés publics

**Chambre des fonctionnaires et employés publics** ass den offiziellen Numm vun der **Staatsbeamtekummer** (och alt *Staatsbeamtekammer*) zu Lëtzebuerg, der Beruffschamber vun de Beamten an Employéen aus dem ëffentleche Secteur. Se huet de Statut vun engem ëffentlechen Etablissement.

## Historique
Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1924 gouf zu Lëtzebuerg e Beruffschamber-System op eligibeler Basis opgebaut an et sinn deemools fënnef Beruffschamberen an d'Liewe geruff ginn. Dozou hunn ë.&nbsp;a. d'Handelskummer, d'Handwierkerkummer an d'Privatbeamtekummer gehéiert. D*'Chambre des fonctionnaires et employés publics* krut eréischt duerch Gesetz vum 12. Februar 1964 eng legal Basis an 1965 goufen déi éischt Walen dofir organiséiert.

## Kompetenz
Ënnert d'Kompetenz vun der Staatsbeamtekummer falen ë.&nbsp;a. follgend Aufgaben:

* déi materiell a moralesch Interessie vum Personal aus dem ëffentlechen Déngscht schützen a verdeedegen an de Respekt vun de Gesetzer a Reglementer sécherstellen;
* en Avis ofgi bei alle Gesetzesprojeten a -propositiounen déi d'Personal aus dem ëffentlechen Déngscht betreffen;
* der Regierung Propositioune maache fir d'Organisatioun, d'Aarbechtskonditiounen a -methode vum ëffentlechen Déngscht ze verbesseren.

## Presidenten

## Kuckt och
* Sozialwalen

## Um Spaweck
* ''Chambre des fonctionnaires et employés publics''
Chambre des métiers

**Chambre des métiers** ass den offiziellen Numm vun der **Handwierkerkummer** (och alt *Handwierkskammer an Handwierkskummer*) zu Lëtzebuerg, der Beruffschamber fir d'Handwierk.

D'Chambre des métiers ass hirersäits Member am Daachverband Union des entreprises luxembourgeoises (UEL).

## Historique
Mam Gesetz vum 4. Abrëll 1924 gouf zu Lëtzebuerg e Beruffschamber-System op eligibeler Basis opgebaut an et si fënnef Beruffschamberen an d'Liewe geruff ginn. Dozou huet deemools och d***'Chambre des artisans*** gehéiert. Den Numm gouf duerch de groussherzoglechen Arrêté vum 8. Oktober 1945 an « Chambre des métiers » ëmgeännert.

Duerch d'Gesetz vum 2. September 2011 gouf d'Handwierkskummer reorganiséiert.

## Memberen
D'Handwierkskummer vertrëtt iwwer 7.300 Handwierksentreprise mat knapps 92.000 Salariéen, absënns aus der Liewensmëttelindustrie, dem Secteur vun der Moud, Gesondheet an Hygiène, de Beräicher Mechanik, Bau, Kommunikatioun, Multimedia, asw.

## Organisatioun
D*'Assemblée plénière* vun der Handwierkskummer setzt sech aus 27 Memberen zesummen. Dräi dovu ginn der vun der *[[Fédération des artisans]] d*esignéiert, déi aner 24 ginn duerch 6 Walgruppe gewielt.

### Presidenten

Generaldirekter vun der Handwierkskummer ass den Tom Wirion(Stand 2020).

## Kuckt och
* Sozialwalen
* Beruffschamber

## Um Spaweck
* Websäit vun der Chambre des métiers
Bricherhaff

*Bricherhaff, en Haff an der Gemeng Conter
*Bricherhaff, en Haff an der Gemeng Iermsdref
*Bricherhaff, e Gebitt an der Stad Lëtzebuerg tëscht dem Kierchbierg an dem Neiduerf/Weimeschhaff.
Jean Elias Benjamin Valz

De **Jean Elias Benjamin Valz**, gebuer de 27. Mee 1787 zu Nîmes, a gestuerwen den 22. Abrëll 1867, war e franséischen Astronom.

De Valz krut eng Ausbildung als Ingenieur, huet sech awer spéider zu der Astronomie higezu gefillt. Hien huet besonnesch d'Koméitebunnen observéiert an och berechent.

Am Joer 1835 huet hien d'Hypothes opgestallt, datt déi observéiert Bunnstéierunge vum Koméit Halley duerch d'Gravitatiounswierkung vun engem Planéit hanner dem Uranus ausgeléist gëtt. De Planéit Neptun war deemools nach net entdeckt.

U säin Haus zu Nîmes hat de Valz e privaten Observatoire gebaut. Wéi hien Direkter vum Observatoire vu Marseille ginn ass, huet hie säin Haus dem jonken Astronom Joseph Jean Pierre Laurent iwwerlooss, dee vun do aus den Asteroid (51) Nemausa entdeckt huet.

## Um Spaweck
•  Nemausensis http://www.nemausensis.com/Nimes/nemausa.htm
Rigel

**Rigel** steet fir:
* Rigel (Stär), e Stär am Stärebild Orion
* Rigel (Rakéit), eng argentinesch Fuerschungsrakéit
Hayao Miyazaki

Den **Hayao Miyazaki**, op Japanesch 宮崎駿 *Miyazaki Hayao*, gebuer de 5. Januar 1941 zu Tokio, ass e Regisseur vu japaneschen Zeechentrickfilmer. Donieft ass hien nach Zeechner, Graphiker, Dréibuchauteur a Produzent.

Hien huet zesumme mam Isao Takahata de Studio Ghibli gegrënnt.

Zum Miyazaki senge Wierker gehéiere Chihiro a Ponyo.

## Um Spaweck
Jean-Marie Reding

De **Jean-Marie Reding**, gebuer den 28. Februar 1975 an der Stad Lëtzebuerg, ass diploméierte Bibliothecaire an der Nationalbibliothéik a President vun der Associatioun vun de Lëtzebuerger Bibliothekären, Archivisten an Dokumentalisten, der ALBAD.

## Bibliographie
* *Aus der Geschichte einer Stadt- und Nationalbibkiothek.* In: ons stad 89 (2008): 21-29.
* *Einsicht ist das erste Loch im Wasserkopf: Lehren ziehen aus fast 50 Jahren Bibliotheksartikeln im Lëtzebuerger Land* in: d'Lëtzebuerger Land. - Luxembourg. - Jg. 49, 2002, Nr. 28(11.Juli [i.e. 12. Juli]), p.&nbsp;15-16, ill.
* *Seit neun Jahren gibt es keine Neuanschaffungen mehr: Geschichte, gegenwärtiger Stand, Zukunftsaussichten - zur Lage der Büchereien in Luxemburg* Bonn: Borromäusverein, 2002. - P. 2-5: ill. ; 22&nbsp;cm
* *Selbst von Gott verlassen: eine Reise zu den Pfarrbibliotheken des Grossherzogtums und Spekulationen zu deren möglichen Nutzung zur religiösen Volksbildung* In: Galerie: revue culturelle et pédagogique. - Differdange. - 19 (2001), n° 4, p.&nbsp;524-530, ill.
* *Zurück von einem fremden Stern: die öffentlichen Bibliotheken Europas sind auf dem Weg in die Informationsgesellschaft - aber ohne Luxemburg* in: d'Lëtzebuerger Land. - Luxembourg. - Jg. 49 2002, Nr. 46 (15.November), p.&nbsp;12-13, ill.
* *Beinahe Vorkriegszustand erreicht: das Bibliothekswesen hat Eingang in die Wahlprogramme gefunden* in: Forum für Politik, Gesellschaft und Kultur. - Luxembourg. - Nr. 237 (Juni 2004), p.&nbsp;44-47, ill
* *Universität Luxemburg: Welches Bibliothekssystem?* in: Forum für Politik, Gesellschaft und Kultur Luxembourg. - Nr. 233 (Febr. 2004), p.&nbsp;10-14, ill.
## Präisser
* Lëtzebuerger Bicherpräis 2014
## Um Spaweck
* Den "Zurück von einem fremden Stern"-Text aus dem Land
Jean-Claude Reding

De **Jean-Claude Reding**, gebuer den 10. Juni 1954 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Gewerkschaftler.

Hie war vun 2004 bis Enn 2014 President vum OGB-L.

Vun 2004 bis 2008 war hie President vun der *[[Chambre des employés privés]]*. Hie war vu Januar 2008 bis Juni 2019 President vun der *[[Chambre des salariés]]*.

## Gielchen
*
*
Ons stad

**ons stad** ass eng Zäitschrëft déi vun der Gemengeverwaltung vun der Stad Lëtzebuerg editéiert gëtt an an enger Oplo vu mëttlerweil 54.000 Exemplairen dräimol am Joer gratis un d'Stéit vun der Stad Lëtzebuerg verdeelt gëtt.

Et handelt sech ëm eng Kulturzäitschrëft mat historeschen a kulturellen Artikelen zu der gesellschaftlecher Entwécklung vun der Stad, woubäi all Nummer een thematesche Schwéierpunkt huet.

Déi éischt Nummer koum am Juni 1979 eraus. Vun 1981 bis 2016 war de René Clesse Redakter vun der Zäitschrëft.Vu September 2016 bis 2018 war dat d'Christiane Grün. Zanter November 2018  ass d'Simone Beck verantwortlech Coordinatrice vun *ons stad*. Si schafft mat engem Redaktionskommitee zesummen, deen aus der Astrid Agustsson (Public relations vun der Stad Lëtzebuerg), der Christiane Sietzen (Kulturcoordinatrice vun der Stad) an dem Guy Thewes (Direkter vun de Stater Muséeën) zesummegestallt ass.

D'Zäitschrëft am DIN A4-Format ass a Quadrichromie op Couchéspabeier gedréckt. Ufank Dezember 2009 ass *ons stad* online gaangen: all Nummeren, vun 1979 un, kënnen um Spaweck virtuell duerchbliedert ginn. Och d'Erofluede vun den Artikelen ass méiglech.

## Um Spaweck
* D'Websäit vun ''ons stad''
Pina Delvaux

D**'Pina Delvaux**, eigentlech **Monique Franck**, gebuer de 25. Juni 1958 zu Diddeleng, ass eng Kënschtlerin, déi zu Lëtzebuerg wunnt a schafft.

Si ass mam Moler Jean Delvaux bestuet.
## Wierker
*Fir de *Centenaire vun der Stad Diddeleng* am Joer 2007 huet si d'Affiche gemaach, an eng Serigraphie, déi an enger Oplo vun 200 Stéck erauskoum. D'Wierk besteet aus Collagen, an Zeechnunge vun der Artistin.

## Film
* Luis Galvão Teles (Realisateur): *Pina Delvaux* an der Serie *[[Portraits d'artistes]]*

## Um Spaweck

*Websäit vun der Pina Delvaux
Pierre Messmer

De **Pierre-Auguste-Joseph Messmer**, gebuer den 20. Mäerz 1916 zu Vincennes am Departement Seine, a gestuerwen den 29. August 2007 am Militärspidol Val-de-Grâce zu Paräis, war e franséische Politiker, *Chancelier* vum Ordre de la Libération, Éierechancelier vum Institut de France a Member vun der Académie française (1999).
## Biographie
### Jugend a Studium
De Pierre Messmer staamt aus enger elsässescher Famill aus dem Departement Bas-Rhin, déi kuerz no der Annexioun vun 1871 an d*'[[France de l'intérieur]]* geplënnert ass.

No sengem *Baccalauréat* zu Paräis, huet de Pierre Messmer 1934 säi Studium op der *[[École nationale de la France d'outre-mer]]* fortgesat, wou en 1937 de Brevet als *administrateur colonial* krut, a paralell dozou op der *[[École des langues orientales]]*, wou en 1936 diploméiert gouf. 1939 huet en nach een Doktorat am Droit drugehaangen. 
### Arméiszäit

Am Zweete Weltkrich war hien Offizéier an de Forces françaises libres. Am August 1945 ass en a Franséisch Indochina am Tonkin parachutéiert ginn. Hie gouf vum Viêt Minh gefaange geholl, konnt awer no zwéi Méint fortlafen a rëm bei d'franséisch Missioun zu Hanoi kommen. Kuerz duerno gouf hien demobiliséiert a war nach *Colonel de réserve* vun der franséischer Arméi.

### Politesch Mandater
Vum 17. Abrëll 1956 bis den 29. Januar 1958 war hien Administrateur colonial vum Kamerun a vun 1960 bis 1969 Verdeedegungsminister an der Regierungszäit vum Charles de Gaulle. 1971, ënner dem President Georges Pompidou, gouf e *Ministre d'État chargé des Départements et Territoires d'outre-mer*. Vun 1972 bis 1974 war e Premierminister, ëmmer nach ënner dem President Georges Pompidou.

Lokalpolitesch war hie vun 1971 bis 1989 Buergermeeschter vu Sarrebourg.

### Publikatiounen (Auswiel)
* *Après tant de batailles - Mémoires*; Paräis (Albin Michel), 1992.
* *Les blancs s'en vont - Récits de décolonisation*; Paräis (Albin Michel), 1998.

## Gielercher
*
*
*
*
## Um Spaweck
Sarrebourg

**Sarrebourg** ass eng franséisch Gemeng am Museldepartement an der Regioun Grand Est.

## Jumelagen
* Saarburg 

## Nopeschgemengen

## Persounen
*Pierre Messmer, Buergermeschter vu Sarrebourg

## Um Spaweck
René Clesse

De **René Clesse**, gebuer de 27. Abrëll 1954 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 10. Juli 2016, war e lëtzebuergesche Journalist, Schrëftsteller a Publizist.

Hien huet Kuerzgeschichten, Gedichter, Essays, Kriticken, Satiren a Reportage geschriwwen.

Als Journalist huet hien ënner anerem geschafft bei LAV Inform , der Zäitschrëft vum Letzeburger Arbechterverband (LAV), der Revue, dem Kregéilert, der Perspektiv, dem Lëtzebuerger Land, dem Tageblatt. Zanter 1981 war hie Redakter vun der Zäitschrëft ons stad, déi vun der Stad Lëtzebuerg erausgi gëtt.

Am Optrag vum deemolege Gesondheetsministär huet hien zesumme mam Heng Ketter a Romain Lenertz eng Opklärungsbroschür produzéiert, déi 1978 ënnert dem Titel "Aimer" an 1979 op Däitsch als "Lieben" erauskoum https://www.a-z.lu/discovery/fulldisplay?docid=alma990002326840107252&context=L&vid=352LUX_BNL:BIBNET_UNION&lang=fr&search_scope=DN_and_CI_UCV&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=DiscoveryNetwork_UCV&query=any,contains,clesse%20ren%C3%A9&sortby=date_a&facet=creator,include,Clesse%20Ren%C3%A9&offset=0. Dat wor nach wärend der sozialliberaler Koalitioun (1974-1979). Si ass duerno wärend enger CSV-DP-Koalitioun zeréckgezu ginn, well se laut CSV-Familljeminister "ze vill pornographesch" wier.

1993 war hie Matgrënner vun der satirescher Wochenzäitschrëft Den Neie Feierkrop - haut *de Feierkrop* - an där hie vun 1993 bis 2014 ë.&nbsp;a. ënner de Pseudonymmen *Hildy Johnson*, *Anna Konda* an *Hugo Habicht* geschriwwen huet.

Als Lyriker huet hie bei enger Reih vu Verëffentlechunge matgemaacht, z.&nbsp;B. Ent-Grenzung oder Schönes Luxemburg - Grünes Luxemburg - Rosa Luxemburg.

## Literatur
* "Clesse, René" in G. Hausemer: *[[Luxemburger Lexikon|Luxemburger Lexikon. Das Großherzogtum von A–Z]].* Éditions Binsfeld, Luxembourg 2006, S. 75.
* *ons stad*-Redaktioun, 2016. *Ons stad in Trauer, René Clesse (1954-2016). "Sprechen, schreiben, schweigen".* ons stad Nr. 113, S. 41, PDF
* Marson, P., 2023. *"So etwas wie eine Gegenöffentlichkeit". Zoom op d'Literaturarchiv (97): Dokumente aus den 1970er und 1980er Jahren im Nachlass von René Clesse.* - Die Warte 24|2767 vum 28. September 2023, S. 2-3.

## Publikatiounen
* René Clesse (Text) & Guy Hoffmann (Biller): *Oldtimer in Luxemburg. Menschen und ihre Automobile.* Luxemburg 2004, Éditions Saint-Paul, 189 S. https://web.archive.org/web/20070610052019/http://www.land.lu/html/dossiers/dossier_luxemburgensia/clesse_090704.html

## Referenzen an Notten
Buhl-Lorraine

**Buhl-Lorraine** ass eng franséisch Gemeng am Museldepartement an der Regioun Grand Est. Buhl-Lorraine läit un den Uwännere vun der Bièvre.

## Geschichtleches
Duerch Buhl-Lorraine féiert e Kiem an et goufe gallo-réimesch Reschter fonnt.

An der Uertschaft Weltring, déi am Drëssegjärege Krich zerstéiert gouf, stoung eng Kapell, déi 1794 och zerstéiert gouf.

## Reliéis Gebaier
*D'Kierch *Saint-Gall* vu 1743.

## Nopeschgemengen
* Sarrebourg
* Imling
* Hesse
* Brouderdorff
* Niderviller
* Schneckenbusch
* Réding

## Um Spaweck
Reding

**Reding** ass een zu Lëtzebuerg geleefege Familljennumm. E gëtt meeschtens "Réideng" ausgeschwat.

1880 hu 494 Leit am Land sou geheescht, 1930 waren et der 1.195 an 1981 hirer 665.

Dorënner sinn:

* Alex Reding (*1971), e lëtzebuergesche Sculpteur a Galerist;
* Constant Reding (1842-1900), e lëtzebuergesche Politiker;
* Daniel Reding (*1972), e lëtzebuergesche Professer a Gewerkschaftler;
* Emile Reding (1918-1945). e lëtzebuergesche Resistenzler;
* Félix Reding (1846-1912), e lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker;
* Jean-Claude Reding (*1954), e lëtzebuergesche Gewerkschaftler;
* Jean-Marie Reding (*1975), e lëtzebuergesche Bibliothekär;
* Norbert Reding (*?), e lëtzebuergeschen Handballspiller;
* Roy Reding (*1965), e lëtzebuergesche Politiker;
* Vincent Reding (*1992), e lëtzebuergesche Politiker;
* Viviane Reding (*1951), eng lëtzebuergesch Politikerin;
* Yola Reding (*1927), eng lëtzebuergesch Kënschtlerin.

## Kuckt och
* Réding, eng Gemeng am Departement Moselle.
* Réideng (Rédange), eng Uertschaft am Departement Moselle.
Réding

**Réding** ass eng franséisch Gemeng am Museldepartement an der Regioun Grand Est.

## Geschichtleches
*Réding huet fréier dem Bistum an der Provënz Loutrengen gehéiert, dee 1661 u Frankräich ugeschloss gouf.
* Duerch Réding huet e Kiem gefouert, an et goufe Reschter vun dräi Réimervillae fonnt.

## Reliéis Gebaier
*D'Kierch *Saint-Pierre* vu 1754, den Tuerm ass vun 1896.
*Kapell *Saint-Ulrich de Grand-Eich* där hir Originn op 1036 zeréckgeet, de Chouer ass aus dem 14. Joerhonnert. 
*D'Kapell *Petit-Eich* vun 1852

## Nopeschgemengen
*Hilbesheim
*Vieux-Lixheim
*Hommarting
*Brouviller
*Sarraltroff
*Sarrebourg

* Reding fir Leit mat deem Familljennumm
Cageot

E **Cageot** ass eng Zort Këscht fir Gedrénksfläschen oder Uebst a Geméis openeen ze tässelen oder ze transportéieren. Cageote ware fréier aus Holz; Uebstcageote waren aus breeden Holzspéin.

Hautdesdaags si s'aus Plastik oder aus gefaaltem Kartong, dacks a genormte Gréissten, fir se kënne besser openeenzetässelen, oder an der Wuerenzirkulatioun ënnereneen auszetauschen.

## Um Spaweck
Bièvre

### Flëss a Baachen

* Bièvre, e franséische Floss an der Île-de-France, Niewefloss vun der Seine. Code Sandre: F70-0400
*Bièvre, e franséische Floss am Departement Moselle, Niewefloss vun der Saar. Code Sandre: A9030300
* Bièvre, e franséische Floss am Departement Loir-et-Cher, Niewefloss vun der Loire. Code Sandre: K469550A 
* Bièvre, eng franséisch Baach am Departement Isère, Niewefloss vum Rhône. Code Sandre: V1600500
* Bièvre, eng franséisch Baach am Department Ardennes, Niewefloss vun der Bar. Code Sandre: B5120300

### Uertschaften

* Bièvre, eng belsch Gemeng an der Provënz Namouer.
Maandel

Eng **Maandel** ass e grousse längelzege Wäschkuerf, dee geduecht ass, fir Wäsch dran ze transportéieren. Am Géigesaz zu anere Wäschkierf, déi trotz dem Numm och zum Beispill aus Plastik kënne sinn, ass d'Maandel tatsächlech e Kuerf, dat heescht aus geflechtem Material.

Am iwwerdroene Sënn gëtt den Ausdrock gebraucht fir "grouss Kéip" auszedrécken: *Maandele voll Suen*.
Salef

**Salef** ass eng medezinesch Preparatioun, bei där d'Wierkstoffer an enger fetteger Crème verschafft sinn, fir sou eng lokal Applikatioun op d'Haut oder op eng Schläimhaut z'erméiglechen.

## Kuckt och
* Crème
* Lotioun
* Gel
François Maroldt

De **François "Frunnes" Maroldt**, gebuer den 23. Mäerz 1952 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 28. November 2017 war e lëtzebuergesche Lycéesprofesser a Politiker.

No sengem Studium zu Liverpool huet hien als Enseignant fir ee Joer am Lycée technique Mathias-Adam zu Péiteng an dunn am Lycée technique d'Esch-sur-Alzette respektiv am Lycée Hubert-Clément zu Esch-Uelzecht geschafft.

Hie war aacht Joer laang Directeur adjoint am Lycée Hubert-Clément zu Esch-Uelzecht, wou en den 1. Abrëll 2007 dann Direkter ginn ass.

An der Stad Esch-Uelzecht war hie vu September 1999 bis Mee 2000 Schäffen. Opgrond vum Resultat vun de Gemengewale vum 8. Oktober 2017 gouf et zu Esch e Schäfferot mat enger CSV-DP-déi Gréng-Majoritéit. Doropshinn hätt de Maroldt sollen 2020 de Poste vum Schoulschäffen iwwerhuelen.

Vum 3. August 2004 bis den 31. Mäerz 2007 war hien CSV-Deputéierten an der Chamber. Hie gouf do vum Gilles Roth ersat.
Gromperekuerf

E **Gromperekuerf** ass e Kuerf, deen dozou déngt, Gromperen ze droen. Normalerweis huet en eng Gréisst, datt ee Sieschter drapasst.

Gromperekierf goufe meeschtens vu Kierfmécher aus Weide geflecht. Et gëtt der awer och déi industriell aus Metall fabrizéiert ginn.

## Um Spaweck
Speakers' Corner am Hyde Park

**Speakers' Corner am Hyde Park** ass en Eck am Londoner Hyde Park, wou jiddwereen iwwer egal wat, ausser iwwer déi englesch Kinnigin oder hir Famill, rieden däerf.
## Um Spaweck
Eureka Tower

Den **Eureka Tower** ass e Wollekekrazert an der australescher Stad Melbourne, deen 300 Meter héich ass. En huet 92 Stäck an et si 560 Wunnappartementer dran.

## Um Spaweck
Premierministere vun der V. Republik

A Frankräich ass de Premierminister de Chef vun der Regierung an der Zäit vun der V. Republik, d.&nbsp;h. an der Zäit vum Januar 1959 bis haut.

## Um Spaweck
Dominique de Villepin

Den **Dominique** Marie François René **Galouzeau de Villepin**, gebuer de 14. November 1953 zu Rabat am Marokko, ass e franséischen Diplomat, UMP-Politiker, Schrëftsteller an Affekot.

Hie war ë.&nbsp;a. Premierminister vu Frankräich vum 31. Mee 2005 bis de 15. Mee 2007.

Hien ass besonnesch duerch seng Ried vum 14. Februar 2003 bekannt ginn, wéi e virum UNO-Sécherheetsrot den US-Amerikaner, déi een UNO-Mandat wollte kréien, fir iwwer den Irak hierzefalen, ee Kuerf ginn huet. Den amerikaneschen Aussemisister Colin Powell hat do - wéi spéider och bewisen - falsch "Beweiser" produzéiert an domat behaapt, de Saddam Hussein hätt Massevernichtungswaffen, déi praktesch d'ganz Welt géife bedreeën.

## Biographie
### Famill a Jugend

### Arméiszäit
Den Dominique de Villepin huet säi Militärdéngscht als Offizéier um Fligerdréier Clemenceau bei der franséischer Marinn gemaach.
### Zivil Karriär
* 1980 - 1984: Sekretär vun den *Affaires africaines et malgaches*
* 1981 - 1984: Sekretär vum *Centre d'analyse et de prévision*
* 1984 - 1987: Éischte Sekretär an der franséischer Ambassade zu Washington
* 1987 - 1989: Zweete Conseiller an der franséischer Ambassade zu Washington
* 1989 - 1990: Zweete Conseiller an der franséischer Ambassade zu Nei-Delhi
* 1990 - 1992: Éischte Conseiller an der franséischer Ambassade zu Nei Delhi
* 1992 - 1993: *Directeur-adjoint* vun den *Affaires africaines et malgaches* zu Paräis
* 1996 - 1999: President vum Verwaltungsrot vum Office national des forêts

### Politesch Karriär
* 1993 - 1995: *Directeur de cabinet* vum Ausseminister Alain Juppé
* Mee 1995 - Mee 2002: Generalsekretär vun der *Présidence de la République*
* Mee2002 - Mäerz 2004: Ausseminister an der Regierungen I an II vum Jean-Pierre Raffarin
* 31. Mäerz 2004 - 31. Mee 2005: Inneminister an der Regierung III vum Raffarin
* 31. Mee 2005 - 15. Mee 2007: Premierminister ënner dem President Jacques Chirac

## Publikatiounen

* *Parole d'exil*; 1986.
* *Le droit d'aînesse*; 1988.
* *Sécession*;
* *Élégies barbares*; 
* *Les Cent-Jours ou l'esprit de sacrifice*; Paräis (Perrin), 2001.
* *Le cri de la gargouille*; Paräis (Albin Michel), 2002.
* *Éloge des voleurs de feu*; Paräis (Gallimard), 2003.
* *Le Requin et la Mouette*; Paräis, 2004.
* *Hôtel de l'insomnie*; Paräis (Plon), 2008.
* *La cité des hommes*; Paräis (Plon), 2009.

## Literatur
* Yves Derai & Aymeric Mantoux, *L'homme qui s'aimait trop*; Paräis (L'Archipel), 2005. ISBN 2-84187-753-1
* Jacques Julliard, *Villepin ou le sabreur sabré*; in: *Le Nouvel Observateur*, 04.-10. Mee 2006; S. 23.
* Anna Cabana, *Villepin, la verticale du fou*; Paräis (Flammarion), 2010.
* César Armand & Romain Bongibault, *Dans l'ombre des présidents - Au coeur du pouvoir: Les secrétaires généraux de l'Élysée*; Paräis (Fayard), 2016.

## Gielercher
*  Grand-croix vum l'Ordre national du Mérite, 2005 als Premierminister.
*  Grand-officier vum Ordre de Saint-Charles (Monaco), 1997.

## Um Spaweck
Dave Dee

Den **Dave Dee**, gebuer als *David John Harman*, de 17. Dezember 1943 zu Salisbury an England, a gestuerwen den 9. Januar 2009 zu London, war en englesche Sänger, deen haaptsächlech mat der Popgrupp Dave Dee, Dozy, Beaky, Mick & Tich an der zweeter Hallschent vun den 1960er Jore bekannt gouf.
René Herms

De **René Herms**, gebuer de 17. Juli 1982 zu Dohna, a gestuerwen den 9. Januar 2009 zu Lohmen, war en däitsche Liichtathleet an Olympionik. An de Joren 2003 bis 2006 war en dee beschten däitschen 800-Meter-Leefer.

Den Herms ass am Ufank 400 Meter gelaf an 2001 huet en op 800 Meter gewiesselt. Op där Distanz gouf hien däitsche Meeschter a Jugend-Europameeschter.
Bob Dylan

De **Bob Dylan** [], gebuer de 24. Mee 1941 zu Duluth, Minnesota, als *Robert Allen Zimmerman*, ass en US-amerikanesche Folk- a Rockmuseker, Moler an Dichter. Hie séngt a spillt Gittar, Mondharmonika a Piano.

2016 krut hien de Literatur-Nobelpräis.

## Filmographie (Auswiel)
#### als Schauspiller
* 1973: *[[Pat Garrett and Billy the Kid]]*, vum Sam Peckinpah mam Kris Kristofferson a Katy Jurado
* 1978: *[[Renaldo and Clara]]*, vum Bob Dylan mat der Joan Baez a mam Harry Dean Stanton
* 1987: *[[Hearts of Fire]]*, vum Richard Marquand mam Rupert Everett an Julian Glover
* 2003: *[[Masked and Anonymous]]*, vum Larry Charles mam Jeff Bridges an John Goodman

#### als Komponist
* 1973: *Pat Garrett and Billy the Kid*, vum Sam Peckinpah

## Albumen

## Um Spaweck
* www.bobdylan.com  - Offiziell Websäit mat Discographie, Texter a méi
* www.expectingrain.com  - Deeglech Presserevue iwwer a ronderëm de Bob Dylan
* www.boblinks.com  - Seng ugekënnegt an al Concerten zanter 1995 mat Playlist a Commentairen
* www.bobsboots.com  - Inoffiziell Opnamen (bootlegs) Plakken an CDen

## Um Spaweck
Kabang

E **Kabang** (fr:cabas oder och cabat), ass e Kuerf mat zwou Schlaufen, dee fréier aus Stréi geflecht gouf, a vun den Hausfrae benotzt gouf fir Kommissiounen ze maachen. D'Stréi gouf no an no duerch schwaarzt Wuesduch an duerno Lieder ersat.

Zu Lëtzebuerg gouf et de Kabang bis Enn der 1950er Joren an enger besonnescher Form, a war a ville Stéit ze fannen. De Kabang war eng Zort *Patchwork*, e Kuerf deen aus klenge Liederstécker zesummegebutt war. Déi konnte véiereckeg oder sechseckeg sinn, a ware sief et niefteneen oder iwwerenee gebutt.

Haut gi Kabangen a Frankräich ënner dem Numm *Cabat* verkaaft, a si grouss Akafskierf, déi dacks op *Roulette* montéiert sinn, a wéi eng Sakkäerchen ausgesinn.
John Paul Jones

**John Paul Jones** ass den Numm vu follgende Persounen:
* John Paul Jones (Séifuerer) (1747-1792), Séifuerer an amerikanesche Fräiheetskämpfer
* John Paul Jones (Museker) (* 1946), brittesche Rockmuseker
Paul Noesen

De **Paul Noesen**, gebuer den 28. Juni 1891 zu Ierpeldeng bei Bous, a gestuerwen de 27. September 1960 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Schrëftsteller.
__TOC__
De Paul Noesen, deen aus enger Wiewer- a Wënzerfamill gestaamt huet, ass no senger Uewerprimärschoul, déi en zu Réimech gemaach hat, op Ettelbréck an d'Akerbauschoul gaangen. Duerno war hien op der Normalschoul a mat 18. Joer war hie Schoulmeeschter.

Seng éischt Plaz war zu Mierschent. Sechs Joer duerno gouf e Schoulmeeschter a Clausen, fir e puer Joer méi spéit an d'Aldringerschoul ze kommen. Mat zwou Ënnerbriechungen ass hien do bliwwe bis zu senger Pensioun am Joer 1954.

Hie war de Papp vum Josy (1920-1944) a Léon Noesen (1923-1996) an de Schwoer vum Franz Binsfeld.

## Wierker
**Aus stillen Winkeln* (Lies mich, 5. Band). Heimaterzählungen. Illustrationen mit Original-Linoleumschnitten von Nico Klopp. 1926, St. Paulus-Druckerei
**Rebengrün und Ginstergold* (Lies mich, 6. Band). Heimaterzählungen. Illustrationen mit Original-Linoleumschnitten von Nico Klopp. 1928, St. Paulus-Druckerei
**Die Reiherjagd* und andere Geschichten. 1931, Worré-Mertens 
* *D'Land önnerem Rébo'. E Buch fir Letzeburger Kanner*, zesumme mam L. Senninger; il. Leo Loschetter. 1944, St. Paulus Druckerei, Luxemburg 
**Bedrängte Heimat.* 1946. St. Paulus-Druckerei
**Briefe um ein Bildnis*. 1946, Buchdruckerei P. Linden
**Geschichte der luxemburger Jugendliteratur*. 1951, St. Paulus-Druckerei
**Besonnte Dinge*. 1952, St. Paulus-Druckerei

## Gielercher
* 

## Nom Paul Noesen benannt
* eng Strooss *rue Paul Noesen*: zu Ierpeldeng (PLZ 5422) an an der Stad Lëtzebuerg (PLZ 2228)
## Um Spaweck
Albert Houssiau

Den **Albert Houssiau**, gebuer zu Hal den 2. November 1924, ass e belsche kathoulesche Geeschtlechen a fréiere Bëschof vu Léck.

Hie gouf de 6. Februar 1949 zu Malines zum Geeschtleche geweit. Den Albert Houssiau huet e Studium a *Sciences commerciales et consulaires* an a *Philosophie thomiste* gemaach. Hien huet en Doktertitel an der Theologie, a war Professer op der *Faculté de théologie* zu Louvain-la-Neuve.

De 17. Mäerz 1986 gouf hien als Nofollger vum Guillaume-Marie van Zuylen Bëschof vu Léck. Seng Ordinatioun war den 18. Mee 1986.

Den 9. Mee 2001 gouf den Aloys Jousten säin Nofollger.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Bëscheef a Prënzbëscheef vu Léck
Seraing

**Seraing** ass eng belsch Stad a Wallounien, an der Provënz Léck um rietsen Uwänner vun der Meuse.

Aus der fréierer Summerresidenz vun de Bëscheef vu Léck huet sech am 19. Joerhonnert eng Industriestad entwéckelt.

Seraing gehéiert haut zesumme mat Léck, Herstal, Saint-Nicolas, Ans a Flémalle zur Agglomeratioun vu Léck, déi méi wéi 600.000 Awunner huet. 
## Geographesches
Seraing stéisst am Norden un d'Meuse, an d'Alstad mat de Schmelze läit am Dall. Am Hank dee sech no Süde bis op Boncelles eropzitt, sinn haaptsächlech Aarbechterwunnungen ze fannen, déi meeschtens a Citéeë regruppéiert sinn. Déi stoussen op der Kopp, un de grousse Bësch *Bois de la Vecquée* am Osten un de *Bois de la Marchandise d'Arras* an am Westen un de *Bois de l'Abbaye* an de *Bois de Rognac*. Am Weste läit déi natierlech Géigend Condroz.
### Gemengesektiounen
Boncelles, Jemeppe-sur-Meuse, Ougrée a Seraing.
### Uertschaften
Sclessin.
### Nopeschgemengen

### Bekannt Leit déi mat Seraing ze dinn hunn

* John Cockerill
* Hubert Brialmont
* Numa Charlier
* William Cockerill
* Albert Mockel

## Um Spaweck
*Websäit vun der Gemeng
John Paul Jones (Museker)

Den **John Paul Jones**, eigentlech *John Baldwin*, gebuer den 3. Januar 1946 zu Sidcup, Kent, ass bekannt als de Bassist vun der brittescher Hard-Rock-Grupp Led Zeppelin.

## Um Spaweck
* Offiziell Homepage
Friedrich von Gagern

*Friedrich von Gagern: en éisträichesche Schrëftsteller.
*Friedrich von Gagern: däitsch-éisträichesche Generol.
* Friedrich von Gagern: (1842–1910), däitsche Politiker.
Eugène Rixen

Den **Eugène Rixen**, gebuer den 3. Juli 1944 zu Kelmis an der Provënz Léck, ass e belsche Geeschtlechen, dee Bëschof vu Goias a Brasilien ass.

Den Eugène Rixen ass *Licencié en sciences morales et religieuses* a gouf de 26. Juni 1970 zu Sankt Vith zum Geeschtleche geweit.

Seng Ordinatioun als Bëschof krut hien de 25. Februar 1996 zu Araçatuba.

## Um Spaweck
* Dom Eugène Lambert Adrian Rixen
Jean-Dominique Cassini

De **Jean-Dominique Comte de Cassini**, och *Cassini IV.* genannt, gebuer den 30. Juni 1748 zu Paräis, a gestuerwen den 18. Oktober 1845 zu Thury-sous-Clermont, war e franséische Kartograph an Astronom.

De Cassini koum am Paräisser Observatoire op d'Welt. Säi Papp, den César-François Cassini de Thury war Direkter dovun.

Am Joer 1768 huet de Jean-Dominique eng Rees als Kommissär vun der Wëssenschaftsakademie an Amerika gemaach, déi hien 1770 an engem Buch publizéiert huet. 1787 bedeelegt hie sech un der Auswäertung vun Observatioune vum Paräisser Observatoire an um Royal Greenwich Observatory, mat deenen déi genee Längegraddifferenz vu béide Fuerschungsplaze bestëmmt solle ginn. Bei engem Openthalt an England besicht hien zesumme mat dem Pierre Méchain an dem Adrien-Marie Legendre den Astronom Wilhelm Herschel a sengem Observatoire zu Slough. E Wierk, an deem de Cassini seng Aufgabe beschriwwen huet, koum am Joer 1791 eraus. Hie komplettéiert weider d'Kaart vu Frankräich, déi säi Papp ugefaangen hat. D'Kaart gouf am Joer 1793 vun der Wëssenschaftsakademie publizéiert, a war d'Grondlag fir den „Atlas National“, dee Frankräich an Departementer agedeelt duerstellt.

1784 huet hie vu sengem Papp d'Plaz vum Observatoiresdirekter iwwerholl. Seng Pläng fir eng Rekonstruktioun an Ausstattung vum Observatoire no der franséischer Revolutioun si bei der Nationalversammlung op haarde Widderstand gestouss. Seng Positioun gouf onsécher an de 6. September 1793 ass hien zeréckgetrueden. E Joer drop 1794 gouf hie siwe Méint an de Prisong gehäit. No senger Fräiloossung ass hien op Thury geplënnert.

Am Joer 1810 koum säin déckt Wierk *Mémoires pour servir à l'histoire de l'observatoire de Paris* eraus, dat ënner anerem och d'Biographie vu sengem Urgrousspapp Giovanni Domenico Cassini beschreift.

## Um Spaweck
*  Cassini-Kaarten am Internet
Pierre Warin

De **Pierre Warin**, gebuer de 15. Juni 1948 zu Rocourt an der Provënz Léck, ass ee belsche Geeschtlechen an Auxiliairebëschof vun Namur.

De Pierre Warin gouf den 23. Dezember 1972 zu Léck zum Geeschtleche geweit. Hien ass *Bachelier en Philosophie*, *Candidat en philosophie et lettres*, *Licencié en théologie biblique* an huet en Doktertitel an der Theologie.

Hie krut seng Ordinatioun als Auxiliairebëschof vun Namur, an Titularbëschof vun Tongeren de 26. September 2004.

Säi Wopesproch ass: *Virtus in infirmitate perficitur*
## Um Spaweck
Aloys Jousten

Den **Aloys Jousten**, gebuer den 2. November 1937 zu Sankt Vith, a gestuerwen den 20. September 2021 zu Köln, war e belsche Geeschtlechen a Bëschof vu Léck.

Den Aloys Jousten war Dokter an der Theologie a gouf den 8. Juli 1962 zu Léck zum Priister geweit.

Vum 9. Mee 2001 bis den 13. Mee 2013 war hien als 91. Bëschof vu Léck den Nofollger vum Albert Houssiau. Den Nofollger vum Jousten ass de Jean-Pierre Delville.

## Kuckt och
*Lëscht vun de Bëscheef a Prënzbëscheef vu Léck
Schlass Arenberg (Léiwen)

D**'Schlass Arenberg** ass e Schlass an der Sektioun Heverlee, vun der belscher Stad Léiwen.

D'Gebai wéi et haut ze gesinn ass staamt aus dem 16. Joerhonnert, gouf awer an der Tëschenzäit ëmgebaut. D'Architektur ass gréisstendeels traditionell flämesch. Et ass aus rouden Zille gebaut, Iwwerzich, Fënsterrummen, an Ecksteng sinn aus Sandsteen. Op den zwéin Ecktierm ass als Wopendéier den däitschen Aadler ze gesinn.

D'Schlass gehéiert der kathoulescher Universitéit vu Léiwen, an am Haaptgebai ass d'Fakultéit vun den Ingenieurswëssenschaften.
Schlass Arenberg

**Schlass Arenberg** ass den Numm vun dräi Schlässer:
* Schlass Arenberg (Léiwen) an der Belsch
* Schlass Arenberg (Marche-les-Dames) an der Belsch
* Schlass Arenberg (Salzburg) an Éisträich
Mehaigne

*Mehaigne, eng Baach an der belscher Provënz Léck.
*Mehaigne, eng belsch Uertschaft an der Gemeng Éghezée, Provënz Namur.
Mehaigne (Baach)

D**'Mehaigne** ass eng belsch Baach an der Hesbaye, an de Provënzen Namur a Léck.

D'Baach huet hir Quell südlech vu Saint-Denis an enger suppeger Wiss um Flouer *La Spaumerie* op enger Héicht vun 178 Meter.

Si leeft vun do aus no Nordosten, duerch oder laanscht Mehaigne an Noville-sur-Mehaigne bis op Tavier. Tëscht Tavier a Boneffe fiddert se zusumme mat dem *Ruisseau de Bolinne* d'Weiere vun der fréierer Abtei. Fréier huet se do eng Millen ugedriwwen, an hiert Waasser gouf an der Zockerfabréck vu Boneffe gebraucht.

Vun do dréint se dann no Osten an Direktioun Branchon, dann duerch eng kleng Naturreserve südlech vun Ambressin, a weider laanscht Moxhe an Avennes bis op Braives. Do ännert se hire Laf an Direktioun Süden, kënnt op Fallais, wou se d'Grief vum Schlass vu Fallais fiddert, a fréier eng Bannmillen ugedriwwen huet.

Iwwer Pitet a Fumal leeft se weider op Moha. Vun do aus leeft se bal op der ganzer Streck laanscht déi fréier Eisebunnsstreck Landen-Statte, bis op Huy fir do op enger Héicht vun 69 Meter net wäit vun der Bréck vu Ben-Ahin an d'Meuse ze lafen.

Den Dall vun der Mehaigne gehéiert zum Naturschutzgebitt Parc naturel des vallées de la Burdinale et de la Mehaigne

Am Dall vun der Mehaigne gouf et fréier eng sëllege Millen. Eleng zu Braives waren der zéng.

Dovu stinn der nach e puer:

*D'Mille vun Hosdent, just nieft der haiteger Maison de la Mehaigne et de l'environnement rural engem fréiere Geriichtsgebai aus dem 17. Joerhonnert.
*D'Bannmille vu Fallais vu 1761 vun där d'Millerad nach an engem gudden Zoustand ass, an nach funktionéiert. D'Millewier an de Millegruef si gutt erhalen.
*D'Mille vu Pitet an der *Rue du Val de Mehaigne*.
*D'Mille vu Vélupont, tëscht Avennes a Ville-en-Hesbaye

Nieweflëss vun der Mehaigne sinn:
*D'Burdinale
*D'Marka
*D'Soile

## Um Spaweck
Jansky

De **Jansky** (Symbol: **Jy**) ass eng Eenheet, déi an der Radioastronomie gebraucht gëtt fir d'Intensitéit, d.&nbsp;h. d'Flossdicht vu galakteschen oder extraglaktesche Radiossignaler unzeginn.

Si gouf nom Radioastronom Karl Guthe Jansky genannt. De Jansky gouf am Ufank fir de Radiosberäich vum elektromagnéitesche Spektrum definéiert, gëtt awer heiansdo och bei méi kuerze Wellelängte bis zum Ultraviolett gebraucht.

D'Eenheet ass definéiert als honnertquartilliounsten Deel vu Watt pro Quadratmeter pro Hertz.

Et gouf sech fir sou eng Eenheet decidéiert, well déi meescht Himmelskierpere ganz wäit vun eis ewech sinn, soudatt déi kleng Flossdichte musse berücksichtegt ginn. Ausserdeem stralen déi meescht Himmelskierper de gréissten Deel vun hirer Energie a méi kuerze Frequenzberäicher of, wéi déi vun de Radiowellen.

D'Definitioun vum *Jansky* ass

:1\,\mathrm{Jy} = 10^{-26}\ \frac{\mathrm{W}}{\mathrm{Hz} \cdot \mathrm{m}^2} = 10^{-26}\ \frac{\mathrm{J}}{\mathrm{s} \cdot \mathrm{m}^2 \cdot \mathrm{Hz}} 

Dobäi evitéieren d'Radioastronomen et am rietsen Deel vun der Equatioun Sekonne géint Hertz (= \mathrm{s}^{-1}) ze kierzen. Behält een nämlech déi iewescht Schreifweis bäi, ass direkt d'Ofhängegkeet vun der Flossdicht wéi och vun der Integratiounszäit (an s) wéi och vun der Bandbreet vun de gebrauchten Instrumenter (an ) z'erkennen.

## Kuckt och

* Karl Guthe Jansky
Zockerfabréck vu Boneffe

D**'Zockerfabréck vu Boneffe** gouf den 12. Mee 1871 gegrënnt.

Deemools hate sech fënnef Bauere vu Boneffe, Branchon an Hemptinne zesummegedo fir eng Gesellschaft ze grënnen, déi Zocker aus Rommele sollt produzéieren, a sech och ëm de Verkaf vun den Zockerprodukte sollt bekëmmeren. Déi fënnef Proprietäre vun de Lännereie waren d'Louise Wautier, an de Charles-Louis-Constant Stévenart vu Boneffe, d'Anne-Maximilienne Bouvier vun Hemptinne, de François-Joseph Stévenart an de Jules-Joseph Courtoy vu Branchon.

D'Associéen hu sech engagéiert, op hiren Terraine Rommelen ze planzen, a 600 Tonne Rommelen pro Aktie ze liwweren.

D'Fabréck déi sech séier vergréissert huet, huet an hirer beschter Zäit all Saison bis zu 12.000 Tonne Rommele veschafft, an et hu méi wéi honnert Leit do geschafft.

Wéinst der Restrukturatioun an der Konzentratioun vun de Rommelsschnëtzereien huet se 1920 hir Dieren zougemaach.
Rommelsschnëtz

**Rommelsschnëtz** si kleng geschnidde Rommelen, déi als Fuddermëttel gebraucht ginn.

Si kënne frësch op der Plaz, do wou se gebraucht ginn, geschnidde ginn, kënnen awer och industriell geschnidden, gedréchent a sou preparéiert ginn, datt se sech iwwer eng laang Zäit halen. Déi industriell Schnëtz falen a grousse Quantitéite bei der Zockerproduktioun, als Offallprodukt vu gepressten Zockerrommelen, un.

Um Bauerenhaff ginn d'Rommelsschnëtz an der Rommelsmaschinn geschnidden. An der Industrie si se zum groussen Deel en Nieweprodukt vun de Rommelsschnëtzereien. Rommelsschnëtz enthalen Zocker a Réifaseren, a wéineg Fett oder Proteinnen.