open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Joël Robuchon

**De Joël Robuchon**, gebuer de 7. Abrëll 1945 zu Poitiers, a gestuerwen de 6. August 2018 zu Genf, war e franséische Kach a Gastronom. Hie krut 1990 vum Gault et Millau den Titel *Kach vum Joerhonnert*, deen ausser him nëmmen de Paul Bocuse, de Frédy Girardet an den Eckart Witzigmann iwwerreecht kruten. Dem Robuchon seng Restaurante ware mat am Ganzen 32 Michelin-Stären ausgezeechent. Am Joer 2016 war hien, zesumme mat der Eugénie Brazier, dem Marc Veyrat, Alain Ducasse an Thomas Keller ee vun de Chefkäch mat de meeschte Stären.

De Robuchon war doriwwer eraus och wéinst senge Buchpublikatiounen an Optrëtter an Televisiounsemissioune bekannt.

## Liewen

## Publikatiounen (Auswiel)

* *Tout Robuchon*. Paräis 2007: Perrin. ISBN 978-2-262-02716-2 
* *The Complete Robuchon*. New York 2008: Grub Street. ISBN 978-1-906502-22-5 
* *Le Meilleur et le plus simple de Robuchon*. Paräis 1999: LGF. ISBN 978-2-253-08200-2
* *Les dimanches de Joël Robuchon*. Paräis 1999: La Chêne. ISBN 978-2-84277-214-7
* *Le Meilleur et le plus simple de la pomme de terre*. Paräis 1999: LGF. ISBN 978-2-253-08159-3
* Joël Robuchon, Guy Job: *Les Recettes des grands chefs<span> </span>: Desserts*. Paräis 2004: Le Livre de Poche. ISBN 978-2-253-16616-0
* *Food and Life*, vum Joël Robuchon, Dr. Nadia Volf. New York 2014. Assouline Publishing. ISBN 978-1-614-28264-8 

## Gielercher
* 
* 
* 
* Commandeur vum Ordre du Mérite agricole
* 2013 Eckart Witzigmann Präis fir grouss Kachkonscht

## Um Spaweck
Mikado (Lokomotiv)

D**'Mikadoe** waren eng Serie vun Damplokomotiven déi bal op der ganzer Welt am Déngscht waren. Si haten d'Achsefolleg 141, d.&nbsp;h se hate vu vir no hanne gekuckt ee Bissel, véier Dreifrieder, an nach ee Bissel.

Déi bekanntst Mikadoen déi an onser Géigend gelaf sinn, waren déi däitsch *T 14* an déi franséisch *141 T*.


Locomotora mikado.jpg|Spuenesch Mikado 141F-2413 vun 1960 aus dem Atelier *Euskalduna* vu Bilbao
141-C-100 Trains a Vapeur de Touraine-a.jpg|Eng Mikado vun der SNCF, Serie 141 C Ouest.
Fichier:141-TB-407 sept 2006.jpg|Tenderlokomotiv 141 TB 407.
Fichier:4960 Grand Canyon train from Williams.jpg|D'Mikado 4960 vun der Grand Canyon Railway, 2006
File:93 230 1.jpg|Eng T14 vun der Reichsbahn
File:141-R-568-a.jpg|Eng 141 R, 1981 zu Gray
Drockloftlokomotiv

Eng **Drockloftlokomotiv** oder **Pressloftlokomotiv** ass eng Kolwelokomotiv déi mat Drockloft ugedriwwe gëtt, déi a speziellen Drockloftbehältere gespäichert ass, déi reegelméisseg mat Hëllef vu Kompresseren opgefëllt ginn.

D'Drockloftlokomotiv gouf vum Louis Mékarski entwéckelt a gouf fir d'éischt 1876 beim Tram vun Nantes benotzt. Duerno gouf de System op verschiddene Paräisser an aneren Tramslinnen agesat. 1901 huet d'Compagnie de l'Ouest Tester mat enger Drockloftlokomotiv gemaach, déi vun den Établissements Saint-Léonard vu Léck gebaut gi war.

Drockloftlokomotive goufe besonnesch a Minièren an a Kuelegrouwen agesat, well do beim Ausstouss propper Loft a keen Damp oder Verbrennungsgase fräigesat ginn. Well keng Feierquell op deene Lokomotive war, goufe se besonnesch am industrielle Beräich wou Feier-oder Explosiounsgefor war agesat.

D'Autonomie vun deenen Zuchmaschinne war allerdéngs relativ limitéiert.
Lyallia kerguelensis

D***'Lyallia kerguelensis*** ass eng Bléieplanzenaart aus der mono- oder oligotypescher Gattung *[[Lyallia]]* an der Famill vun de Montiaceae. Se gouf 1847 vum brittesche Biolog Joseph Dalton Hooker beschriwwen.

D'Planz ass am subantarktesche Kerguelen-Archipel (Franséisch Süd- an Antarktisgebidder) endeemesch. Si wiisst am Norde vum Archipel.

D*'Lyallia kerguelensis* ass ronn 15–45&nbsp;cm héich a ronn 60–100&nbsp;cm am Duerchmiesser. D'Blieder si gréng, déck gruppéiert. D'Blumme sinn einsam, ganz kleng, verstoppt bei de Blieder, hu keng Bléieblieder. D'Friichte si obovoid.

## Um Spaweck
Flèche d'or / Golden Arrow

D**'Flèche d'or** an England **Golden Arrow** genannt war vun 1926 bis 1972 (mat Ausnam vun de Krichsjoren) en Éischt Klass Zuch-a Schëffsservice deen tëscht der Paräisser Gare du Nord an der Londoner Victoria Station bestanen huet.
Das blaue Meer und Du

**Das blaue Meer und Du** ass en däitsche Film vum Thomas Engel aus dem Joer 1959.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Helga an d'Suzy wëllen hir Vakanz un der Adria verbrengen…

## Um Spaweck
Im weißen Rößl (Film 1960)

**Im weißen Rößl** ass en däitsch-éisträichesche Film vum Werner Jacobs aus dem Joer 1960 no der Operett mam selwechten Numm vum Ralph Benatzky.

## Ëm wat geet et am Film?
De Leopold Garçon am Hotel *Im weißen Rößl* um Wolfgangsee huet sech an d'Cheffin vum Hotel verléift…

## Um Spaweck
The Sacred Riana

**The Sacred Riana**,  **Riana Antoinette**, gebuer **Marie Antoinette Riana Graharani** den 13. Juli 1992 zu Jakarta, ass eng indoneesesch Zauberkënschtlerin an Illusionistin. Si ass eng sougenannt "bizarr Zauberkënschtlerin" a se gouf mat hiren Optrëtter mat hirer Popp *Riani* bekannt, bei deene si mat engem grujelege Maquillage a mat koppege Beweegungen optrëtt.

2017 huet The Sacred Riana d'Talentshow *[[Asia's Got Talent]]* zu Singapur gewonnen. 2018 war si och bei der 13. Staffel vun der *[[America's Got Talent]]* vertrueden.
Camponotus werthi

***Camponotus werthi*** ass eng Insektenaart aus der Gattung *[[Camponotus]]* an der Famill vun de Seechomessen (Formicidae).

D'Aart ass op der Haaptinsel vum subantarktesche Kerguelen-Archipel (Franséisch Süd- an Antarktisgebidder) endeemesch. D*'Camponotus werthi* ass déi eenzeg Seechomessenaart am antarkteschen a subantarkteschen Naturgebitt.

D'Insekt ass ronn 5&nbsp;mm laang. De Kierper ass schwaarz mat rare Buuschten. D'Antenne sinn donkelbrong. D'Bee si brongelzeg, de Kapp an den Abdomen si glat a blénkeg.

Se gouf 1908 vum Schwäizer Dokter a Biolog Auguste-Henri Forel beschriwwen.
Kabeltram

E **Kabeltram** ass e Schinnegefier vum Typ Tram dat vun engem Kabel gezu gëtt.

En ënnerscheet sech vun de klasseschen Trammen, doduerch datt e keen eegenen Undriff huet. E Standmotor dreift e Kabel un, deen ënner der Strooss läit, an un deem d'Gefier sech ukrämpt fir matweidergezunn ze ginn. E gläicht deemno vun der Konzeptioun hier enger Standseelbunn mam Ënnerscheed datt d'Strecken op an of kënne goen an datt d'Gefier net ëmmer um Kabel hänkt dee sech konstant weiderbeweegt. Fir mat weidergezunn ze ginn, krämpt d'Kabinn sech mat Hëllef vun enger grousser Pëtzzaang un de Kabel a bei der nächster Halt léisst se de Kabel lass fir dann ze bremsen a stallzehalen.

Dat bekanntst Beispill vu Kabeltrammen déi nach funktionéieren, sinn d'Kabeltramme vu San Francisco a Kalifornien, déi zanter 1873 a Betrib sinn.

## Um Spaweck
* ''San Francisco Cable Car Museum''
* ''The Cable Car Home Page''
* ''The Cable Building'' (New York City) *Broadway Câble car line*.
Fulgence Bienvenüe

De **Fulgence Marie Auguste Bienvenüe**, gebuer de 27. Januar 1852 zu à Uzel an de Côtes-du-Nord, a gestuerwen den 3. August 1936 zu Paräis, war e Generalinspekter vun de Ponts et Chaussées. Hien ass nieft dem Edmond Huet, e vun de Pappe vum Paräisser Metro.
Matthias W. Baldwin

De **Matthias William Baldwin**, gebuer 1795, a gestuerwen 1866, war en amerikaneschen Erfinder, Industriellen a Maschinnebauer. Hie war pezialiséiert am Bau vun Dampmaschinnen an Damplokomotiven.
Ballast (Eisebunn)

De **Ballast** op der Eisebunn ass geduecht fir d'Schwellen ze droen an ze stabiliséieren a sou d'Gleis korrekt ze droen.

De Ballast besteet normalerweis aus engem Granulat vu gebrachenem Fielsgestengs dat gesënnert ass an Déckte vu 4 bis 10 Zentimeter huet. Et ass wichteg datt d'Proportioune vun de verschiddenen Déckten ëmmer déi selwecht sinn, fir datt se sech am beschte verdeelen a kompaktéieren. Gebrache Steng mat schaarfe Kante ginn déi bescht Resultater. D'Héicht vum Ballast déi tëscht 10 a 35&nbsp;cm variéiere kann, hänkt gréisstendeels vun den Eegenschafte vun der Eisebunnsstreck of. E muss eng gutt Stabilitéit mat enger gewësser Elastizitéit kombinéieren. Doriwwer eraus hëlleft en d'Gleisbett ze drainéieren.
Triage vu Woippy

Den **Triage vu Woippy** ass déi gréisst Rangéiergare vu Frankräich. Se läit nërdlech vu Metz an de Gemenge Woippy a Maizières-les-Metz am Museldepartement. 

Se läit op der Eisebunnsstreck Metz - Zoufftgen um PK 164,00 tëscht der Gare vu Woippy an der Gare vu Maizières-les-Metz.
Radio Luxembourg

**Radio Luxembourg**  war eng lëtzebuergesch kommerziell englesch-sproocheg Radiostatioun, déi vun 1933 bis 1992 fir d'Auditeuren aus Groussbritannien an aus Irland ausgestraalt gouf. Et war bis 1948, wéi op 1440  Mëttelwell (208 m) ëmgeschalt gouf, de stäerkste Laangwelle-Sender an Europa an am gréissten Deel vun Europa disponibel. De Radiosender huet zur RTL Group gehéiert.

Den Englänner Stephen Williams dee scho virdru bei der *International Broadcasting Company* a *Radio Publicity* geschafft hat, war den éischte Moderateur vu Radio Luxembourg an och den éischten Direkter. Sonndes, wa vun der BBC méi eescht a reliéis Sendungen ausgestraalt goufen, huet ronn d'Hallschent vun den engleschen Auditeuren dann op Radio Lëtzebuerg ëmgeschalt. Well et der BBC net erlaabt war Reklammen ze senden, gouf dat vu Radio Luxembourg gemaach, sou datt RTL ee vun den éischten „kommerzielle Radiosenderen“ war. Radio Luxembourg war bis 1967 déi eenzeg kommerziell Radiostatioun op de Britteschen Inselen.

An de Joren 1950–70 war Radio Luxembourg mat senge Musekssendunge ganz beléift, a war souguer ee vun den notabele Promoteure vun der Rock-N-Roll-Musek.

An den 1980er Jore goung d'Popularitéit vun der Radiostatioun zeréck a se war net méi profitabel. 1992 gouf se zougemaach.

## Senderen
* Sender vun Housen
* Sender vu Jonglënster
* Dag- an Nuetssender vu Maarnech

## Kuckt och
* RTL Radio Lëtzebuerg
* Radio Luxemburg (Die vier fröhlichen Wellen).
* Lëtzebuerg-Effekt

## Um Spaweck
* D'Fanpage 
* The Great 208 'Radio Luxembourg' op radiosoundsfamiliar.com 

__NOTOC__
Atlantic 252

**Atlantic 252** war en iresche kommerziellen englesch-sproochege Radiosender mat Sëtz zu Trim am County Meath, dee vum 1. September 1989 bis den 20. Dezember 2001 vum Clarkstown-Radiosender seng Sendungen ausgestraalt huet. De Radiosender huet zur *Radio Tara Ltd*, engem Gemeinschaftsprojet vun der Raidió Teilifís Éireann an der Radio Luxembourg/RTL Group gehéiert.

Baussent Irland, konnt en och a Groussbritannien empfaange ginn. Et gouf als dee gréisste kommerzielle Laangwelle-Radiossender consideréiert. Atlantic 252 war eng beléift Radiosstatioun fir Rock- an Danzmusek-Programmer.

Duerno huet TEAMtalk Media Group vu Mäerz bis Juli 2002 op der Frequenz 252 gesent a vun 2004 un RTÉ Radio 1.

## Um Spaweck
* Fansite
Simmer Farm

D**'Simmer Farm** war eng Ziichterei fir Heel- a Gewierzkraider beim Lieu-dit Simmerfarm am Äischdall.

## Geschicht
Wéi 1932 d'Schmelz zu Stengefort hir Dieren zougemaach huet, war dat absënns fir d'Aarbechter eng batter Decisioun, well si all hir Aarbecht verluer hunn. Fofzeg vun hinnen hunn awer op der Simmer Farm eng nei Beschäftegung an enger staatlecher Statioun fir den Ubau an de Gebrauch un Heel- a Gewierzkraider fonnt.

1934 hat de Staat en Terrain vum Jean-Vital Campill ofkaaft an op Initiativ vum Pierre Dupong dës Statioun gegrënnt, fir géint d'Aarbechtslosegkeet virzegoen, déi an der Regioun ëmmer méi zougeholl huet. Gläichzäiteg goufe sech Aspuerungen erhofft, well d'Kraider mat deierem Geld aus dem Ausland hu missen importéiert ginn.

D'Aarbechter kruten op der Statioun eng Plaz fir annerhalleft Joer. Si hu souzesoe vun der éischter staatlecher Beschäftegungsmoossnam profitéiert. Op der Simmerfarm goufen ongeféier 108 verschidden Heel- a Gewierzkraider gezillt. Aus de Kraider goufe Likören, Elixiren, Zoppen, Britten an aner Liewensmëttel hiergestallt.

1947 koume Gespréicher op, datt de Betrib vun der Simmer Farm net méi rentabel wier an d'Aarbechter nëmmen eng Woch iwwer déi aner schaffe géifen. Dat huet sech duerno och confirméiert an 1949 huet de Staat d'Simmer Farm fir de Verkaf oder d'Locatioun ausgeschriwwen. Duerch d'Gesetz vum 22. Mäerz 1950 krut d'Regierung erlaabt, d'Immobilië vun der Simmer Farm iwwer eng ëffentlech Stee ze verkafen. Den 23. Mee 1950 huet de Paul Reichel, de fréieren Exploitant vun der Farm, d'Immobilië fir 1,75 Millioune Frang gesteet.

Nodeems d'Simmer Farm als Kraiderproduzent zougemaach gouf, war se fir e puer Joer laang (1963-1967) un d'Firma Hatema verlount ginn, déi fir DuPont de Nemours cheemesch Faseren ënnert dem Numm *Dacron Fiber Fill* fabrizéiert huet.

Haut sinn an de Gebailechkeete Wunnengen déi verlount ginn.

## Produiten vun der Simmer Farm


* Zoppekraider fir d'Krikox-Britt;
* Valiska Geméiszoppen;
* *Apéro Anise des sept châteaux;*
* *Elixir jaune des 7 châteaux;*
* *Simmerfarm's Kräuter-Magenbitter*;
* *Crème de menthe;*
* *Crème d'orange;*
* *Crème de cacao;*
* *Amer Valiska;*
* *Apéro Anisé;*
* *Cherry Brandy;*
* *Schnorry;*
* *Eaux dentifrices;*
* *Alcool de Menthe;*
* natierleche Framboisejus;
* Téi an Téimëschungen;
* Zoppegeméis a gedréchent Geméis;
* Gewierzer vun all Zort fir d'Hausfraen, Hotel-Restaurant a Metzler.


## Biller

Habscht, Simmerfarm (04).jpg|Wunnengen an der fréierer Simmerfarm (Summer 2018).

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Patrick Besch, *Die Simmerfarm - Eine der ersten Beschäftigungsmaßnahmen in den 1930er-Jahren* am Wort vum 11./12. August 2018, Säit 2
Fuerrichtung (Eisebunn)

D**'Fuerrichtung** ass am Allgemengen déi Richtung an där e Gefier sech vun engem Punkt op en aneren deplacéiert. Op zweegleisegen Eisebunnstrecke gëtt tëscht der normaler Fuerrichtung an an der Géigefuerrichtung ënnerscheet. Watere Gleis fir déi *normal Fuerrichtung* bestëmmt ass, ass vu Land zu Land verschidden an och heiansdo net ëmmer um ganzen Eisebunnsnetz déi selwecht.

## Fuerrichtungen no Land

Am grousse Ganze gëtt an Nordamerika, a Mëttel- Ost- an Nordeuropa, ausser Schweden um rietse Gleis gefuer. A Südamerika, a Westeuropa, ausser Spuenien, an Asien an am gréissten Deel vun Afrika gëtt um lénkse Gleis gefuer.
Trëttbriet

En **Trëttbriet** ass eng Konstruktioun un engem Gefier, déi aus engem oder méi Träppleke besteet an déi et erméiglecht fir méi einfach eran- an erauszeklammen.

Trëttbrieder huet ee bis an 1940er Joren u bal all Auto fonnt. Do goufe se net nëmme gebraucht fir eran-an erauszeklammen, mä dacks stoung do de Bidon mat der Bensinnsreserv drop oder d'Ersatzrad.

Soss fënnt een Trëttbrieder vun de verschiddenste Formen op Päerdskutschen, op Reesvoiturë bei der Eisebunn an och op de Waggone fir datt den Accrocheur am Rangéierdéngscht kann op der Ramm matfueren.
Santa Pellaia

**Santa Pellaia** ass e klengt spuenescht Duerf mat verspreete Bauerenhäff an der Gemeng Cruïlles, Monells i Sant Sadurní de l'Heura, an der Comarca Baix Empordà, am Gavarresmassiv. 
## Kuckeswäertes
*D'romanesch Kierch, déi zesumme mat der Uertschaft fir d'éischt 1064 ernimmt gouf an déi no ville Restauratiounen an Ëmgebauts bis haut an engem gudden Zoustand erhalen ass.
Godchaux

**Godchaux** ass de Familljennumm vu follgende Persounen:
* Alfred Godchaux (1835–1895), e franséische Moler.
* Auguste Godchaux, e franséischen Entreprener.
* Donna Jean Godchaux (* 1947), eng US-amerikanesch Rocksängerin.
* Émile Godchaux (1860–1938), e franséische Moler.
* Frank Godchaux Sr. (1879–1965), en US-amerikaneschen Entreprener a fréieren American-Football- a Baseballspiller.
* Keith Godchaux (1948–1980), en US-amerikanesche Pianist a Rock-Keyboarder.
* Leon Godchaux (1824–1899), en US-amerikaneschen Zockerplantatiounsbesëtzer.
* Patricia Godchaux, eng US-amerikanesch Politikerin (R) vum Michigan.
* Paul Godchaux (1844–1888), e lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.
* Quetschlik Godchaux (1798–1873), e lëtzebuergeschen Industriellen.
* Roger Godchaux (1878–1958), e franséische Moler a Sculpteur.
* Samson Godchaux (1811–1887), e lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.
Heuschling

**Heuschling** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Étienne Heuschling (1762–1847), e lëtzebuergesch-belsche Philolog.
* Gast Heuschling (* 1934), e lëtzebuergesche Moler.
Poincaré (Moundkrater)

De **Poincaré** ass mat engem Duerchmiesser vu ronn 312 Kilometer ee vun de gréisste Moundkrateren iwwerhaapt. Hie gouf nom franséische Mathematiker a Physiker Jules Henri Poincaré genannt.

## Um Spaweck
* Fiche de l'Union astronomique internationale
* Données du cratère Poincaré
Aretha Franklin

D**'Aretha Louise Franklin**, gebuer de 25. Mäerz 1942 zu Memphis, a gestuerwen de 16. August 2018 zu Detroit, war eng amerikanesch Soul-Sängerin, Instrumentalistin a Pianistin.

D'Aretha Franklin gouf och d'„First Lady of Soul“ oder „Queen of Soul“ genannt. Hire musikalesche Spektrum huet och den R&B, Gospel, Jazz bis hin zum Pop an Dance abegraff. An hirer joerzéngtelaanger Karriär gouf si e puermol mam Grammy, dem wichtegsten amerikanesche Musekspräis ausgezeechent.

Hiren Nummer-Eent-Hit Respect gouf d'Lidd vun der afroamerikanescher Befreiungs- an der Fraebeweegung. 1987 gouf si als éischt Fra an d'Rock and Roll Hall of Fame opgeholl. D'Musekszäitschrëft Rolling Stone huet si 2010 zur beschter Sängerin vun allen Zäite gekréint. D'Aretha Franklin gehéiert zu den Interprete mat de meescht verkaafte Placke weltwäit.

## Um Spaweck
Selenodesie

**Selenodesie** ass d'Wëssenschaft vum Vermoosse vum Äerdmound a vu sengem Schwéierfeld.

De Begrëff ass analog zur Geodesie ofgeleet (griichesch *Selene* fir Mound) an entstoung ëm 1967 am Kader vun de Lunar-Orbiter-Sonden, ass awer nach net wäit verbreet.

D'Selenodesie huet och wéi d*'Geodesie* geometresch an dynamesch Methoden, huet awer am Géigesaz zu terrestresche Vermoossunge mam Problem vun de groussen Distanzen (méi schwaach Moosssignaler, méi grouss Stéierungen) an déi vun der Äerd aus net siichtbarer Moundrécksäit ze kämpfen.

Erfollegräich Methode si bis elo d'Fërderung vu prezise Bunndaten an hir Analys fir d'Bestëmmung vum lunare Gravitatiounsfeld. Zum Beispill konnte mat Hëllef vun de Mound-Orbiteren déi sougenannt Masconen – staark Massekonzentratiounen am Ënnergronn vum Mound – nogewise ginn. Och d'Tatsaach vum exzentresche Moundmëttelpunkt &nbsp;– bedéngt duerch déi gebonne Rotatioun vum Mound&nbsp;– gouf aus Bunnstéierunge vu Moundsatellitten ofgeleet.

Gutt Resultater huet och eng Aart Triangulatioun vun Ëmlafbunnen ëm de Mound bruecht. D'Fotoe vun de Raumsonde, vun der Mounduewerfläch, goufe benotzt, fir hir Bunnen iwwer der Moundrécksäit no Aart vum Réckwäertsschnëtt ze berechnen. Och domat konnt&nbsp;– nieft geometreschen Date vum Mound&nbsp;– seng Schwéierpunkt-Anomalie bestëmmt ginn.

## Kuckt och
* Selenographie, 
* Johann Hieronymus Schröter
* Clementine (Sond)
* SMART-1

## Um Spaweck
* Lunar-Orbiter-Programm (Websäit Raumfaart-Archiv)
Die unsichtbaren Krallen des Dr. Mabuse

**Die unsichtbaren Krallen des Dr. Mabuse** ass en däitsche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1962.

## Ëm wat geet et am Film?
Den FBI-Agent Joe Como sicht nom Dr. Mabuse deen d'Welt erëm an Otem hält...

## Um Spaweck
Im schwarzen Rößl

**Im schwarzen Rößl** ass en éisträchesche Film vum Franz Antel aus dem Joer 1961.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Eva Lantz huet vun hirem Monni en Hotel beim Wolfgangsee geierft… 
## Um Spaweck
Mendel (Moundkrater)

De **Mendel** ass e groussen Aschlagkrater op der Moundrécksäit. Hie gouf nom Genetiker an Naturfuerscher Gregor Mendel genannt.

## Um Spaweck
* Bild beim Lunar and Planetary Institute
* https://planetarynames.wr.usgs.gov/images/Lunar/lac_135_wac.pdf Moundkaart Nr 135 mam Krater Mendel, uewe lénks.
The Bellboy and the Playgirls

**The Bellboy and the Playgirls** ass en däitsch-US-amerikanesche Film vum Francis Ford Coppola a Fritz Umgelter aus dem Joer 1962.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Lenertz

**Lenertz** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Marcel Lenertz (* 1923), e lëtzebuergeschen Heraldiker.
* Romain Lenertz (* 1953), e lëtzebuergesche Karikaturist an Zeechner.
* Vincent Lenertz (1864–1914), e belschen Architekt an Zeechner.
Vincent Lenertz

De **Vincent Lenertz**, gebuer den 22. Abrëll 1864 zu Iechternach, a gestuerwen de 26. August 1914 zu Léiwen, war e belschen Architekt an Zeechner.

Hien huet am Lëtzebuerger Land als Zeechner geschafft. Am Joer 1885 ass de Lenertz op Léiwen geplënnert, a spéider krut hien déi belsch Nationalitéit.

Hie war Member vun der Kathoulescher Universitéit vu Léiwen. Als Architekt huet de Vincent Lenertz verschidde lokal Kierche gebaut, a war och den Auteur vu Skizze vu Kierchegebaier.

De Lenertz ass am Joer 1914 wärend der däitscher Occupatioun vu Léiwen ëmbruecht ginn.
Sylvie Lubamba

D**'Sylvie Lubamba**, gebuer den 29. Februar 1972 zu Florenz als *Renée Sylvie Lubamba*, ass eng italieenesch Filmschauspillerin, Televisiounsmoderatorin a Model vun DR-Kongoleesescher Ofstamung.
## Filmer
*1995: *[[Ivo il tardivo]]* vum Alessandro Benvenuti
*1996: *[[Chiavi in mano]]* vum Mariano Laurenti
*1997: *[[Finalmente soli (Film)|Finalmente soli]]* vum Umberto Marino
*1998: *[[Figli di Annibale]]* vum Davide Ferrario
* *Fughe da Fermo* vum Edoardo Nesi
*2012: *[[Ridere fino a volare]]* vum Adamo Antonacci

## Um Spaweck
Installation permanente de contre-sens

Eng **Installation permanente de contre-sens** (kurz **IPCS**, op lëtzebuergesch *Permanent Géigefuerariichtung*) ass eng technesch Ariichtung, déi a Frankräich benotzt gëtt an déi et erlaabt, d'Zich op enger duebelgleiseger Streck op béide Gleiser och a Géigerichtung fueren ze loossen. Se kënnt zum Asaz wann eent vun den zwee Gleiser net méi ka benotzt ginn (zum Beispill wéinst engem Schantjen, well Hënnernesser op engem Gleis sinn oder fir d'Gestioun vum Verkéier ze vereinfachen).

## Eegenschaften
Op enger duebelgleiseger Streck fueren d'Zich normalerweis um lénkse Gleis vun hirer Fuerrichtung (*sens normal*). Eng *IPCS* erlaabt et, d'Zich och um rietse Gleis fueren ze loossen (*contre-sens*), ouni de Maschinist doriwwer extra misse mëndlech oder schrëftlech a Kenntnis ze setzen. Am Elsass an am Museldepartement ass de *contre-sens* um lénkse Gleis, well d'Zich historesch bedéngt normalerweis riets fueren.
IPCS

* A Frankräich ass eng **[[installation permanente de contre-sens|IPCS]]** e Signalisatiounssytem deen et erlaabt datt Zich um Géigegleis fuere kënnen.
* An der Informatik, ass eng **IPCS** eng Linux-Commande.
Fluchhafe Kansai

De **Fluchhafe Kansai** (op Japanesch: 関西国際空港/*Kansai kokusai kūkō*) läit op enger kënschtlecher Insel an der Bucht vun Osaka, ongeféier 40&nbsp;km südwestlech vun der Stad Osaka a Japan. Et ass e Projet vum bekannten italieeneschen Architekt an Ingenieur Renzo Piano.

1994 gouf de Fluchhafen offiziell ageweit.

De Fluchhafen huet zwou Haaptpiste vu 4000 Meter.

## Um Spaweck

*  Offiziell Websäit
Bei Pichler stimmt die Kasse nicht

**Bei Pichler stimmt die Kasse nicht** ass en däitsche Film vum Hans Quest aus dem Joer 1961.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Barbara Oakley

D'Dr. **Barbara Ann Oakley**, mam Meederchernumm **Grim**, gebuer de 24. November 1955 zu Lodi am Bundesstaat Kalifornien, ass eng US-amerikanesch Professesch fir Ingenieurwëssenschaften op der Oakland University (Michigan). Si ass eng Fuerscherin an Autorin vu verschiddene Léiermethoden. Virun der Wëssenschaftsaktivitéit huet si bis dem Alter vu 26 Joer als Militäriwwersetzerin geschafft.

Zesumme mat dem Terrence Sejnowski an der Linda Walker ass d'Barbara Oakley eng Autorin vum Online-Cours *Learning How To Learn: Powerful Mental Tools to Help You Master Tough Subjects*, déi op Coursera disponsibel ass. Et ass e Selbsttraining
fir Verbesserung vun der Léierfäegkeet, an ass dee meescht beléiften Online-Cours op der Welt (Stand: 2014–17).

## Wierker (Auswiel)
* 1996: *Hair of the Dog: Tales from Aboard a Russian Trawler*
* 2007: *[[Evil Genes|Evil Genes: Why Rome Fell, Hitler Rose, Enron Failed, and My Sister Stole My Mother's Boyfriend]]*
* 2008: *Career Development in Bioengineering and Biotechnology*
* 2011: *Cold-Blooded Kindness*
* 2012: *[[Pathological Altruism]]*
* 2012: *Practicing Sustainability*
* 2014: *[[A Mind for Numbers|A Mind for Numbers: How to Excel at Math and Science (Even If You Flunked Algebra)]]*

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
American Locomotive Company

D**'American Locomotive Company** war eng vun de groussen amerikanesche Maschinnebaugesellschaften. D'Firma gouf 1901 gegrënnt a gouf 1964 vun der Worthington Corporation opkaaft an 1969 liquidéiert.
Mängel

**Mängel** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Ants Mängel (* 1987), en estnesche Badmintonspiller.
* Hele-Mai Mängel (* 1998), eng estnesch Sängerin.
* Johanna Mängel (* 1990), eng estnesch Cellistin, fréier Member vun der Band Urban Symphony.
* Piret Mängel (* 1969), eng estnesch Schauspillerin a Mannequin.
* Siegfried Mängel (* 1937), en däitsche Bauingenieur.
Piret Mängel

D**'Piret Mängel**, gebuer den 13. Januar 1969 zu Tallinn, ass eng fréier estnesch Filmschauspillerin a Mannequin.

Si huet hir kuerz Filmcarrière 1987 mat der Debutroll als eng Dänzerin am Film *[[Tschelowek s bulwara Kapuzinow]]* ugefaangen. D'Mängel gouf fir hir aner Roll als  a *[[Serdza trjoch 2]]*, enger ukrainesch-russescher Filmadaptatioun vum Roman "Hearts of Three" vum Jack London bekannt.

D'Roll als *Akatawa* war ganz erfollegräich fir d'Schauspillerin, a wéinst dësem Bild a wéinst hirem memorabelen Ausgesinn hat si vill Supporter bei dem russesch-sproochegen Auditoire. Trotz allem, hat si kee Wonsch a Filmer am postsowjetesche Raum ze spillen, an d'Piret Mängel huet an den 1990er Joren mat der Schauspillerei opgehalen.

Spéider ass d'Mängel an Italie geplënnert, a si huet zu Mailand Filmproduktioun studéiert. Si huet als Mannequin geschafft, a si ass am Ament (Stand: 2016) Member vum Venedeger Architekturconseil.

## Filmographie
* 1987: *[[Tschelowek s bulwara Kapuzinow|Человек с бульвара Капуцинов]]*
* 1992: *[[Serdza trjoch|Сердца трёх]]* (Mini-Tëleesserie)
* 1993: *[[Serdza trjoch 2|Сердца трёх 2]]*

## Um Spaweck
Eisebunnsnetz Elsass-Loutrengen

D**'Eisebunnsnetz Elsass-Loutrengen** sinn déi Eisebunnsstrecken am Elsass an am Museldepartement déi um Enn vum Éischte Weltkrich nees u Frankräich gefall sinn. Se goufe vun enger Staatsverwaltung der Administration des chemins de fer d'Alsace et de Lorraine vum 19. Juni 1919 bis den 1. Januar 1938, wéi s'un d'SNCF gannge sinn, geréiert.

D'Eisebunnsnetz war tëscht 1871 an 1918 vun der *[[Kaiserliche Generaldirektion der Eisenbahnen in Elsaß-Lothringen|Keeserlecher Generaldirektioun vun den Eisebunnen an Elsass-Loutrengen]]* verbessert an deelweis neigebaut ginn.

D'Netz hat deemno bis et nees u Frankräich goung all d'Charakteristike vun den däitschen Eisebunnen, wovun d'Fueren um rietse Gleis nach bis haut an den dräi betraffenen Departementer, Haut-Rhin, Bas-Rhin a Moselle gëllt.

Dat huet mat sech bruecht dat op de Grenzgarë wéi z.&nbsp;B. bei der Gare vu Pagny-sur-Moselle, Hammelspréng installéiert goufen, fir kënne kräizungsfräi vum lénksen op dat rietst Gleis kënnen ze fueren.
Manuel (Moundkrater)

De **Manuel** ass e ganz klengen Aschlagkrater op der nordëstlecher viischter Moundsäit am Flaachland vum Mare Serenitatis, direkt nieft dem Aratus CA.

Den Numm geet op eng ufanks inoffiziell Bezeechnung op dem Blad Topophotomap 42A4/S2 vun der Topophotomap-Kaarteserie vun der NASA zeréck, déi vun der IAU 1976 iwwerholl gouf.

## Um Spaweck
* Manuel auf The-Moon Wiki
Atwood (Moundkrater)

Den **Atwood** ass e klenge Moundkrater am Mare Fecunditatis, no beim Fouss vum opfalende Krater Langrenus, mat deem säi Südrand duerch niddreg Héichtenzich aus Ausworfmaterial verbonnen ass. Hie mécht zesumme mat de Kratere Bilharz u sengem Westrand an dem Naonobu am Norden eng Dräiergrupp. Allen dräi goufe fréier als Satellittekrater vum *Langrenus* ugesin.

Den *Atwood* ass bal kreesronn a schosselfërmeg an huet a sengem Kär en niddregen zentralen Hiwwel, deen iwwer eng Hiwwelkette mam Nordrand vum Krater verbonnen ass.

De Krater gouf am Ufank *Langrenus K* genannt a krut 1976 vun der IAU säin aktuellen Numm.

## Um Spaweck
* Krater Atwood am "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Spektrum.de: Amateurfotoen https://www.spektrum.de/alias/wunder-des-weltalls/mondspaziergang/1565362
* Moundkaart Säit 80, De Krater Atwood läit an der Mëtt vun der Kaart
Tommy Swerdlow

Den **Tom "Tommy" Swerdlow**, gebuer zirka 1962, ass en US-amerikanesche Filmschauspiller an -dréibuchauteur.

Hien huet seng Carrière als Filmschauspiller an den 1980er Joren ugefaangen a gouf mat Niewerollen a Filmer *[[Howard the Duck (Film)|Howard the Duck]]* (1986) a *[[Spaceballs]]* (1987) bekannt. Nodeem hie mat der Schauspillerei opgehalen huet, huet de Swerdlow seng Aktivitéit als Dréibuchauteur ugefaangen. Den Tommy Swerdlow war e Co-Dréibuchauteur vu Laangfilmer wéi *[[Cool Runnings]]* (1993), *[[Little Giants]]* (1994), *[[Snow Dogs]]* (2002).

Bis 2007 war hien Heroinofhängeg . Duerno huet de Swerdlow 2017 als Filmregisseur mat *[[A Thousand Junkies]]* debutéiert, an huet dee Film där Experienz gewidmet. Fir *A Thousand Junkies* krut de Swerdlow e spezielle Präis um *Alameda International Film Festival*.

## Filmographie (Auswiel)

### als Schauspiller
* 1984: *[[The Wild Life (Film 1984)|The Wild Life]]*
* 1985: *[[Real Genius]]*
* 1986: *[[Howard the Duck (Film)|Howard the Duck]]*
* 1987: *[[Spaceballs]]*
* 1987: *[[Hamburger Hill]]*
* 1988: *[[Child's Play (Film 1988)|Child's Play]]*
* 2017: *[[A Thousand Junkies]]*

### als Dréibuchauteur
* 1993: *[[Cool Runnings]]*
* 1994: *[[Little Giants]]*
* 1995: *[[Bushwhacked (Film)|Bushwhacked]]*
* 2002: *[[Snow Dogs]]*
* 2017: *A Thousand Junkies*

## Um Spaweck

__NOTOC__
Ohne Krimi geht die Mimi nie ins Bett

** Ohne Krimi geht die Mimi nie ins Bett** ass en éisträichesche Film vum Franz Antel aus dem Joer 1962.

## Ëm wat geet et am Film?
E Kaméidisfilm mat vill bekannte Schlageren a vill Sonn um Mier an Italien…
 
## Um Spaweck
Bilharz (Moundkrater)

De **Bilharz** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit. Hie läit am ëstlechen Deel vum Mare Fecunditatis, nordwestlech vum opfalende Krater Langrenus. Et ass de gréisste Krater vun enger Dräiergrupp, déi hie mam Atwood am Osten an dem Naonobu am Nordoste mécht. Si goufe fréier als Satellittekrater vum *Langrenus* ugesin.

Dat Bannenzegt vum *Bilharz* gouf vu basaltescher Lava iwwerschwemmt, déi e flaache Kraterbuedem mat kenge weidere Markéierungen ausser e puer Mikrokrater zeréckgelooss hat. Ee zentrale Bierg oder Hiwwel feelt. De Kraterrand ass kreesfërmeg a weist nëmme liicht Erosiounsspueren.

De Krater gouf als *Langrenus F* bezeechent, ier hien am Joer 1976 vun der IAU säin aktuelle Numm krut.

## Um Spaweck
* Krater Bilharz am "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Moundkaart Nr. 80. De Krater Bilharz läit an der Mëtt
Winnetou - 2. Teil

** Winnetou - 2. Teil** ass en däitsch-italieenesch-franséisch-jugoslawesche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1964 no engem Roman vum Karl May.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt nei Abenteuer vum Winnetou an Old Shatterhand…
## Kuckt och
*Karl May Filmer
## Um Spaweck
•	De Film op Filmportal.de
The Face of Fu Manchu

**The Face of Fu Manchu** ass en däitsch-brittesche Film vum Don Sharp aus dem Joer 1965.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Dr. Fu Manchu, deen zu Peking exekutéiert gouf, daucht erëm zu London op…

## Um Spaweck
Io la conoscevo bene

**Io la conoscevo bene** ass en italieenesch-franséisch-däitsche Film vum Antonio Pietrangeli aus dem Joer 1965.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Maria verléisst hiert hiert klengt Duerf a plënnert op Roum. Si schafft do als Coiffeuse. Si huet vill Bekanntschafte mat Männer déi awer ni laang daueren.

## Um Spaweck
Das Geheimnis der gelben Mönche

**Das Geheimnis der gelben Mönche** ass en däitsch-éisträichesch-italieenesche Film vum Manfred R. Köhler aus dem Joer 1965.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Sandra Perkins soll op hirem 25. Gebuertsdag 72 Milliounen Dollar ierwen. Sollt se virdru stierwen, géif hire Momper déi Zomm kréien. De Gangsterboss Gérard van Looch a seng Band, déi als Pateren a gieler Uniform verkleet sinn, wëll dofir suergen, datt d'Sandra den dezisiven Datum net erreecht. Ma de Geheimagent James Vine ass do fir hir ze hëllefen ...

## Um Spaweck
Naonobu (Moundkrater)

Den **Naonobu** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit um ëstleche Rand vum Mare Fecunditatis, nordwestlech vum Krater Langrenus an nordëstlech vum Bilharz.
De Krater ist normal erodéiert, an de Kraterrand huet bannenzeg eng konzentresch Struktur.

De Krater gouf am Joer 1976 vun der I.A.U. nom japanesche Mathematiker Ajima Naonobu genannt, woubäi „Ajima“ de Familljennumm ass.

## Um Spaweck
* Naonobu op The-Moon Wiki
* Moundkaart mam Krater Naonobu an der Mëtt uewen
Barbara Harris

D**'Barbara Harris**, gebuer de 25. Juli 1935 zu Evanston, a gestuerwen den 21. August 2018 zu Scottsdale am Arizona, war eng US-amerikanesch Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino
* 1965: *A Thousand Clowns* - Regie: Fred Coe - Haaptacteuren: Jason Robards, Martin Balsam
* 1967: *Oh Dad, Poor Dad, Mama's Hung You in the Closet and I Am Feeling so Sad* - Regie: Richard Quine - Haaptacteuren: Rosalind Russell, Robert Morse
* 1970: *Plaza Suite* - Regie: Arthur Hiller - Haaptacteuren: Walter Matthau, Lee Grant
* 1971: *Who Is Harry Kellerman and Why Is He Saying Those Terrible Things About Me?* - Regie: Ulu Grosbard - Haaptacteuren: Dustin Hoffman, Jack Warden
* 1972: *War Between Men and Women* - Regie: Melville Shavelson - Haaptacteuren: Jack Lemmon, Jason Robards
* 1974: *Mixed Company* - Regie: Melville Shavelson - Haaptacteuren: Joseph Bologna, Tom Bosley
* 1975: *The Manchu Eagle Murder Caper Mystery* - Regie: Dean Hargrove - Haaptacteuren: Will Geer, Anjanette Comer
* 1975: *[[Nashville (Film)|Nashville]] * - Regie: Robert Altman - Haaptacteuren: Geraldine Chaplin, Shelley Duvall, Keith Carradine, Scott Glenn
* 1976: *[[Family Plot]]* - Regie: Alfred Hitchcock - Haaptacteuren: Karen Black, Bruce Dern
* 1976: *Freaky Friday* - Regie: Gary Nelson - Haaptacteuren: Jodie Foster, John Astin
* 1979: *A Doonesbury Special* - Episod: *Baxter's Beauties of 1933* - Regie: Stanley Donen - Haaptacteuren: George C. Scott, Trish Van Devere
* 1979: *The North Avenue Irregulars* - Regie: Bruce Bilson - Haaptacteuren: Susan Clark, Edward Herrmann
* 1979: *The Seduction of Joe Tynan* - Regie: Jerry Schatzberg - Haaptacteuren: Alan Alda, Meryl Streep
* 1981: *Second-Hand Hearts* - Regie: Hal Ashby - Haaptacteuren: Robert Blake, Collin Boone
* 1986: *Peggy Sue Got Married* - Regie: Francis Ford Coppola - Haaptacteuren: Kathleen Turner, Nicolas Cage
* 1987: *Nice Girls Don't Explode* - Regie: Chuck Martinez - Haaptacteuren: Michelle Meyrink, William O'Leary
* 1988: *Dirty Rotten Scoundrels* - Regie: Frank Oz - Haaptacteuren: Steve Martin, Michael Caine
* 1997: *Grosse Pointe Blank* - Regie: George Armitage - Haaptacteuren: John Cusack, Minnie Driver

## Um Spaweck
José Antonio Primo de Rivera

De **José Antonio Primo de Rivera**, gebuer de 24. Abrëll 1903 zu Madrid, a gestuerwen den 20. November 1936 zu Alicante, war e spueneschen Affekot, Adelegen a faschistesche Politiker, dee vun 1933 bis 1936 de Parteileader vun der Falange war.

Hie gouf dowéinst zu Doud verurteelt an higeriicht. De Franco, dee kuerz drop un d'Muecht koum, huet de Primo de Rivera an de Joren dono zu enger Zort *Märtyrer* héichstiliséiere gelooss.

## Literatur
* Bernd Nellessen (Hrsg.): *José Antonio Primo de Rivera. Der Troubadour der spanischen Falange. Auswahl und Kommentar seiner Reden und Schriften * Deutsche Verlags-Anstalt, Stuttgart 1965.
* Stanley G. Payne: *Fascism in Spain 1923–1977*. The University of Wisconsin Press, Madison WI 1999.
* Juan Velarde Fuertes: *José Antonio y la economía.* Grafite ediciones, ISBN 84-96281-10-8
Basescht Gestengs

**Basescht Gestengs** ass e magmatescht Gestengs mat engem SiO<sub>2</sub>-Gehalt tëscht 45 an 52 Gewiichtsprozent.
Gestengs mat niddregerem SiO2-Gehalt gëtt *[[ultrabasescht Gestengs]]*, eent mat méi héijem Gehalt *[[intermediäert Gestengs|intermediäert]]* (52 bis 63&nbsp;%) oder *[[sauert Gestengs]]* (méi wéi 63&nbsp;%) genannt.
Metamorph iwwerprägt basescht Gestengs gëtt ënner dem Numm *Metabasit* zesummegefaasst.

## Charakteristika
Basescht Gestengs besteet aus Siliciumdioxid-aarme Feldspate wéi Plagioklas an dacks aus mafesche Mineralen wéi Pyroxen an Amphibol. Wéinst dem Gehalt vu 45 bis 52&nbsp;% kann e basescht Gestengs entweeder SiO2-iwwersiedegt oder -ënnersiedegt sinn. Am éischte Fall enthält et fräie SiO2 a Form vu Quarz oder Cristobalit, am zweete Fall amplaz Olivin oder Mineraler aus der Grupp vun de Foiden.
Obwuel net genee gläichbedeitend, ginn d'Begrëffer *basescht Gestengs*, mat Bezuch op de relativ klengen SiO2-Gehalt vum Gestengs, an *[[Mafit|mafischt Gesteng]]*, mat Bezuch op de relativ héijen Deel vu mafische Mineralien, dacks synonym gebraucht, well an der Reegel dat eent mat deem aneren zesummegeet. Dementspriechend weist basescht Gestengs dacks eng däischter Fierwung.

Typesch Vertrieder fir d'Grupp vum basesche Gestengs si Gabbro (e Plutonit), Dolerit (Subvulkanit) a Basalt (Vulkanit).

## Literatur
* R. W. Le Maitre et al.: *Igneous Rocks: A Classification and Glossary of Terms: Recommendations of the International Union of Geological Sciences Subcommission on the Systematics of Igneous Rocks.* 252 S., Cambridge University Press 2005. ISBN 978-0-521-61948-6
Imran Khan

Den **Imran Ahmad Khan**, gebuer de 5. Oktober 1952 zu Lahore, ass e pakistanesche Politiker a fréiere Cricketspiller.

Hien ass zanter dem 18. August 2018 Premierminister vu Pakistan., an zanter 1996 President vun der Partei Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI), der *Pakistanescher Beweegung fir Gerechtegkeet*. Vun 2013 bis 2018 war hien Deputéierten an der Nationalversammlung vu Pakistan.

Ier en an d'Politik goung war de Khan Kapitän vun der pakistanescher Cricket-Nationalmannschaft mat där en 1992 de Cricket World Cup gewonnen hat, wat hien zu enger Zort Nationalheld gemaach huet.

An de Joren dono huet hien a karitative Stëftunge geschafft.

## Wierker
* Imran Khan, Patrick Murphy: *Imran: The Autobiography of Imran Khan*. Pelham Books, London, 1983, ISBN 0-7207-1489-3.
* Imran Khan, Fotografien von Mike Goldwater: *Indus Journey: A Personal View of Pakistan*. Chatto & Windus, London, 1990, ISBN 0-7011-3527-1.
* Imran Khan: *All Round View*. Mandarin, 1992, ISBN 0-7493-1499-0.
* Imran Khan, Fotografien von Pervez A. Khan: *Warrior Race: A Journey Through the Land of the Tribal Pathans*. Chatto & Windus, London, 1993, ISBN 978-0-7011-3890-5.

## Literatur
* Ivo Tennant: *Imran Khan*. Gollancz/Witherby, London, 1995, ISBN 0-575-05936-2.
* Manuela Kessler: ''Der Göttliche.'' In: *Tages-Anzeiger*, 26. August 2014

## Um Spaweck
Atal Bihari Vajpayee

Den **Atal Bihari Vajpayee** (Hindi: अटल बिहारी वाजपेयी), gebuer de 25. Dezember 1924 zu Gwalior, a gestuerwen de 16. August 2018 zu Nei-Delhi, war en indesche Politiker (Bharatiya Janata Party; BJP, där hiren éischte President e war).

Hie war dräimol Premierminister vun Indien (1996, 1998-1999 an 1999-2004), Ausseminister (1977-79), a véier Joerzéngte laang Deputéierten am Lok Sabha, der Ënneschter Chamber vum indesche Parlament.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Premierministere vun Indien
## Um Spaweck
Villa Collart

D**Villa Collart** ass en Härenhaus zu Stengefort aus dem Joer 1904, un der Äisch, tëscht der Märei an der Aler Schmelz.

Se gouf vum Schmelzhär Jules Collart fir säi Jong Robert Collart opriichte gelooss.
1910 ass awer de Charles Collart, de Brudder vum Jules, gestuerwen, an dësen huet ë.&nbsp;a. d'Dummeldenger Schmelz an d'Dummeldenger Schlass vun him geierft, soudatt hien, mat sengem Jong, op Dummeldeng geplënnert ass.

D'Villa, déi an zwou Wunnenge mat separaten Entréeën agedeelt war, gouf doropshin u Schmelzdirekteren an Ingenieure verlount, an et goufe Büroen dran ageriicht. An den 1960er Joren huet d'Gemeng Stengefort d'Villa kaaft. Bis 2014 war zulescht d'Jugendhaus dran ënnerbruecht.

Vun 2016 bis 2018 gouf d'Gebai, no Pläng vum Architektenbüro Bruck + Weckerle, fir 3,4 Milliounen Euro renovéiert. Zanter Oktober 2018 ass am Rez-de-Chaussée e Restaurant, op den ieweschte Stäck si Säll fir de Syndicat d'initiative, fir Veräiner an Ausstellungen. Och de Park gouf fir eng 800.000 Euro nei amenagéiert, e geet am Fréijoer 2019 op.

D'Villa Collart gouf den 2. Mäerz 2018 als nationaalt Monument klasséiert.

## Kuckt och
* Collart (Famill)
* Stengeforter Schmelz
## Um Spaweck
Caroline chérie (Film 1968)

** Caroline chérie** ass e franséisch-däitsch-italieenesche Film vum Denys de La Patellière aus dem Joer 1968 no engem Roman vum Cécil Saint-Laurent.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Caroline de Bièvre léiert op engem Fest de Gaston de Sallanches kennen. Si gëtt awer vun hirem Papp forcéiert sech mat dem Georges Berthier, engem onsympatheschen Affekot ze bestueden…

## Um Spaweck
Upperseven, l'uomo da uccidere

**Upperseven, l'uomo da uccidere** ass en däitsch-italieenesche Film vum Alberto De Martino aus dem Joer 1966.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Risch (Familljennumm)

**Risch** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Arnold Risch (1890–1979), en (nidder)däitsche Schrëftsteller, Sänger a Komiker.
* Carine Risch, eng lëtzebuergesch Dëschtennisspillerin a Lëtzebuergesch Sportlerin vun de Joren 1979–82.
* Curt Risch (1879–1959), en däitschen Ingenieur a Professer.
* Ernst Risch (1911–1988), e Schwäizer Linguist an Alphilolog.
* Emil Risch (1866–1950), e liechtensteinesche Politiker (VP).
* Ferdinand Risch (1880–1940), e liechtensteinesche Politiker (FBP).
* Jean-Paul Risch, e franséisch-däitschen Herpetolog.
* Jim Risch (* 1943), en US-amerikanesche Politiker (Republican Party).
* Johannes (Jan) Risch, e polnesche (schlesesche) Sculpteur.
* Heinrich Risch (1888–1962), en däitsche Politiker (SPD).
* Luise Risch (* 1987), eng däitsch Schauspillerin.
* Matthew Risch (* 1982), en US-amerikanesche Schauspiller.
* Maurice Risch (* 1943), e franséische Schauspiller.
* Melanie Risch (1887–1944), eng däitsch Schneiderin, d'Affer vun der NS-Krichjustiz.
* Neil Risch, en US-amerikanesche Genetiker.
* Nikolaus Risch (* 1949), en däitsche Cheemiker a Professer.
* Pierre Risch (* 1943), e franséische Moler.
* Robert Risch (gebuer 1939), en US-amerikanesche Mathematiker.
* Robby Risch (* 1962), en däitsche Politiker.
* Rudolf Risch (1908–1944), en däitsche Vëlossportler.
* Theodore Risch (1857–1934), e lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* Vicki Risch, eng US-amerikanesch Politikerin, d'fréier First Lady vun Idaho, d'Fra vum Jim Risch.
* Élisabeth Kox-Risch (1926–1999), eng lëtzebuergesch Politikerin an Anti-Atomkraaft-Aktivistin.
Henri Blaise

Den **Henri Blaise**, gebuer den 9. November 1924 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 21. August 2018, war e lëtzebuergesche Journalist a Lyriker.

Hie war vun 1959 bis 1986 an der Kulturredaktioun vum *[[Luxemburger Wort]]* an och laang responsabel fir där hir Kulturbäilag *[[Die Warte]]*, an där en och no senger Pensioun nach reegelméisseg publizéiert huet.

Hien huet eelef Gedichtsbänn an Aphorismesammlungen erausginn (deen éischten, *Symbole*, 1960), an eng ganz Rëtsch weider, sou wéi och Artikelen, an *Die Warte-Perspectives, [[Les Cahiers luxembourgeois]], Arts et lettres, [[Nouvelle Revue luxembourgeoise]], Schliessfach* an an der franséischer Zäitschrëft *Dire* publizéiert.

Vill vu senge Gedichter goufen och an Anthologië verëffentlecht.

Den Henri Blaise ass de Papp vun der Marion Blaise.

## Publikatiounen (Auswiel)

* Blaise, H. (1960). Symbole. Luxemburg: Sankt-Paulus-Dr.
* Blaise, H., & Heyart, Ben artiste. (1964). Kardiogramme : Gedichte. Luxemburg: Sankt-Paulus-Druckerei.
* Blaise, H. (1971). Kreuz- und Querschnitte. Luxemburg: H. Blaise.
* Blaise, H. (1977). Fleur de brume.
* Blaise, H., & Heyart, Ben artiste. (2004). Wort Gefechte : Gedichte aus 50 Jahren. S.l.: H. Blaise.
* 
* Blaise, H. (2013). Paris en flânant. Luxembourg: [s.n.].
* Blaise, H. (2017). Leuchtbojen. Luxembourg: H. Blaise.
* Blaise, H., & Heyart, Ben artiste. (2017). Pariser Palette (H.C.. ed.). Luxemburg: [les auteurs].
* Blaise, H., & Lanners, Paul. (2018). Lebensläufe : Gedichte und Aphorismen. Luxembourg: Phi.
Rubus nanus

D***'Rubus nanus*** ass eng Bléieplanzenaart aus der Gattung *[[Rubus]]* an der Famill vun de Rosaceae. Se gouf 1891 vum US-amerikanesche Biolog Sereno Watson beschriwwen.

D'Planz ass op der atlantescher Insel Ascension vum britteschen Iwwerséigebitt St. Helena, Ascension an Tristan da Cunha endeemesch.

E Stamm ass opriichten, ganz kuerz, ronn 2,5–5&nbsp;cm héich, mat vill Picken. D'Infloreszenz ass gewéinlech mat dräi Blummen.
Scheier (Familljennumm)

**Scheier** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Claus-Artur Scheier (* 1942), en däitsche Philosoph a Professer.
* Edwin Scheier (1910–2008), en US-amerikanesche Keramiker.
* Georges Scheier (* 1983), e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* Jacob Scheier (* 1980), e kanadeschen Dichter.
* Libby Scheier (1946–2000), eng kanadesch Autorin.
* Mary Scheier (1908–2007), eng US-amerikanesch Keramikerin.
* Monique Scheier-Schneider (*1954), eng lëtzebuergesch Äishockey-Fonctionnairin a -Managerin.
* Ronny Scheier (* 1981), e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller.
* Charlotte Scheier-Herold (1900–1969), eng däitsch Schauspillerin a Synchronspriecherin.

## Kuckt och
* Scheier, d'Gebai
Juri-Gagarin-Kosmonautentrainingszentrum

De **Kosmonautentrainingszentrum „J. A. Gagarin“**: *Zentr Podgotowki Kosmonawtow imeni Ju. A. Gagarina*) gouf den 11. Januar 1960 zu Swjosdny Gorodok baussenzeg vu Moskau opgemaach. Am Joer 1968 krut en zu Éiere vum éischte Mënsch am Weltraum, dem Kosmonaut Juri Gagarin, deem säin Numm.

Den Zentrum war bis 2009 dem russesche Verdeedegungsministerium ënnerstallt an zanterhier der Raumfaartagentur Roskosmos. E quartéiert als gréisste vun dräi russeschen Ariichtunge fir Kosmonauten méi wéi d'Hallschent vun alle russesche Raumfuerer.

## Ariichtungen
Den Zentrum huet villsäiteg Ausbildungsméiglechkeeten fir Raumfuerer:
* An der Haapthal vum Zentrum sti Repliquen an Originalgréisst vun alle wichtege Raumschëffer, déi an der fréierer Sowjetunioun entwéckelt goufen, vu Sojus bis Buran, vum TKS-Raumschëff iwwer d'Mir bis zu der ISS.
* Et gëtt e Waasserbaseng fir d'Simulatioun vu Schwéierlosegkeet beim Training vu Baussebordasätz (EVA). 1980 gouf e mat engem méi groussen Hydrolaboratoire ersat, dee bis zu 20 Tonne schwéier Raumstatiounsmodulen ophuele kann. De Baseng huet eng Déift vun 12 Meter, en Duerchmiesser vun 23 Meter an e Volume vu 5.000 Kubikmeter.
* Fir d'Simulatioun vun der Schwéierlosegkeet ginn ausserdeem Fligeren agesat, haaptsächlech Mig-15 UTI, Tupolew Tu-104 a spéider och d'Iljuschin Il-76 MDK mat engem bannenzege Raum vu 400 Kubikmeter.
* D'G-Kraaft déi wärend de Rakéitestarten entsteet, gëtt mat zwou Zentrifugen, der grousser TsF-18 an enger klenger TsF-7, simuléiert.
* Aus der DDR staamt e Planetarium, dee bis zu 9.000 Stäre projezéiere kann.

## Direkteren
D'Direktere vum Trainingszentrum ware bis elo:

* 24. Februar 1960–26. Januar 1963: Jewgeni Karpow
* 26. Januar 1963–2. November 1963: Michail Odinzow
* 2. November 1963–26. Juni 1972: Nikolai Kusnezow 
* 26. Juni 1972–3. Januar 1987: Georgi Beregowoi
* 3. Januar 1987–12. September 1991: Wladimir Schatalow
* 12. September 1991–9. September 2003: Pjotr Klimuk
* 9. September 2003–27. Mäerz 2009: Wassili Ziblijew
* 27. Mäerz 2009–1. Abrëll 2014: Sergei Krikaljow
* zanter 1. Abrëll 2014: Juri Lontschakow

## Um Spaweck

* Homepage vum Juri-Gagarin-Kosmonautentrainingszentrum
Winnetou und Shatterhand im Tal der Toten

** Winnetou und Shatterhand im Tal der Toten** ass en däitsch-italieenesch-jugoslawesche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1968 no Romaner vum Karl May.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt weider Abenteuer vum Winnetou an Old Shatterhand…

## Um Spaweck
Die Nibelungen, Teil 1: Siegfried

** Die Nibelungen, Teil 1: Siegfried** ass en däitsch-jugoslawesche Film vum Harald Reinl aus dem Joer 1967.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Geschicht vum Siegfried deen den Draach Fafnir erschloen huet…

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg/1

Dës Säit gouf opgespléckt op eng Lëscht pro Quartier déi der an der Navigatiounsläischt hei drënner kënnt uklicken.