open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Drei Liebesbriefe aus Tirol

** Drei Liebesbriefe aus Tirol ** ass en éisträichesche Film vum Werner Jacobs aus dem Joer 1962 mat der Ann Smyrner a mam Paul Hörbiger an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Éisträichesche musikalesche Kaméidisfilm.

## Um Spaweck
The Devil at 4 O'Clock

**The Devil at 4 O'Clock** ass en US-amerikanesche Film vum Mervyn LeRoy aus dem Joer 1961 mam Spencer Tracy a Frank Sinatra an den Haaptrollen no engem Roman vum Max Catto. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Merrill's Marauders (Film)

**Merrill's Marauders** ass en US-amerikanesche Film vum Samuel Fuller aus dem Joer 1961 mam Jeff Chandler an Ty Hardin an den Haaptrollen nom Buch *The Marauders* vum Charlton Ogburn Jr. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Beringmier

D**'Beringmier** ass e Randmier um nërdleche Wupp vum Pazifeschen Ozean tëschent Nordamerika an dem Nordoste vun Asien, méi genee, tëschent der Westküst vun Alaska (USA) an der Ostküst vu Sibirien (Russland).

Am Norden ass d'Beringmier iwwer d'Beringstrooss mam Arkteschen Ozean verbonnen. Am Süde gëtt et vum Pazifik duerch d'Inselkette vun den Alëuten (USA) a vun de Kommandeurinselen (Russland) ofgegrenzt. Am Weste grenzt d'Beringmier och un den Norddeel vun der Hallefinsel Kamtschatka.

Et huet eng Fläch vun enger 2,3 Millioune km² an ass an der Moyenne 1.600 Meter déif, woubäi den nërdlechen Deel manner wéi 150 Meter déif ass. Do leien d'Insel Nunivak, d'Pribilof-Inselen, d'St.-Lawrence-Insel, d'St.-Matthew-Insel (all USA) an d'Karagininsel (Russland). An der Mëtt vun der Beringstrooss leien déi zwou Diomedes-Inselen, tëschent deenen d'Grenz tëscht den USA a Russland an d'Datumsgrenz verlafen.

Viru ronn 10.000 Joer louch de Mieresspigel vum Beringmier iwwer 100 Meter méi déif, soudatt eng Landbréck tëscht Asien an Nordamerika bestoung, iwwer déi déi éischt Mënschen op den amerikanesche Kontinent koumen an dee besidelt hunn.

## Um Spaweck
Wegen Verführung Minderjähriger

**Wegen Verführung Minderjähriger** ass en däitsche Film vum Hermann Leitner aus dem Joer 1960 mam Hans Söhnker a mat der Cordula Trantow an den Haaptrollen nom Roman *Mit 17 liebt man ohne Gnade* vum Hans Wolfgang. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den Dr. Rugge, e Lycéesprof, léisst sech op eng Affär mat engem 17-järege Meedchen an. Hie gëtt wéinst "Verführung Minderjähriger" ugeklot...

## Um Spaweck
Desire in the Dust

** Desire in the Dust** ass en US-amerikanesche Film vum William F. Claxton aus dem Joer 1961 mam Raymond Burr a mat der Martha Hyer an den Haaptrollen no engem Roman vum Harry Whittington.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Vampirtëntefësch

De **Vampirtëntefësch** (*Vampyroteuthis infernalis*) ass en Tëntefësch aus der Uerdnung vun de Vampyromorphida, an där hien déi eenzeg bekannt lieweg Aart ass.

De Vampirtëntefësch, deen zu de Kappféissler (Cephalopoda) gehéiert, also kee Fësch ass, lieft an enger Déift vun ongeféier 600 bis 1000 Meter (anere Quellen no bis zu 3000 Meter) am Mier. Säin Numm, dee wuertwiertlech „Vampirtëntefësch aus der Häll“ heescht, krut e wéinst den Hait, déi sech tëschent sengen Äerm spanen. D'Aart gouf 1898–1899 wärend der éischter däitscher Déifséi-Expeditioun entdeckt.

Aus der Paleontologie sinn eng ganz Rëtsch aner, ausgestuerwen Aarten aus der Uerdnung Vampyromorphida bekannt. D'Vampyromorphida bilden eng stammesgeschichtlech Iwwergangsform vun den zéng- op d'aachtärmeg Kappféissler (Cephalopoda).

## Entdeckung zu Lëtzebuerg
Bei Ausgruewungen an der Industriezon *Edward Steichen* zu Nidderkäerjeng gouf am Mee 2022 en Exemplar vun enger fossiler Aart aus der Uerdnung Vampyromorphida, also engem ausgestuerwene Verwandte vum Vampirtëntefësch entdeckt. D'Fossil gouf an enger Gestengsschicht aus dem Jura, mei genee aus dem Toarcium (-174 bis -182 Millioune Jore) fonnt. D'Exemplar ass bemierkenswäert well zwéi fossil Fësch tëschent den Äerm vum Tëntefësch erhale bliwwe sinn.

Zesumme mat engem Spezialist vun de fossilen Cephalopoden (Kappféissler) hunn d'Paleontologe Robert Weis a Ben Thuy vum Nationalmusée fir Naturgeschicht erkannt, dass et sech ëm eng nei Aart aus enger bis dohin onbekannter Gattung vun ausgestuerwene Vampirtëntefësch handelt, déi si 2024 ënner dem Numm *[[Simoniteuthis michaelyi]]* publizéiert hunn.

## Kuckt och
* Gewéinlechen Tëntefësch

## Um Spaweck
* Fossile Raubtier-Beutebeziehungen im Luxemburger Jura entdeckt
* Pachycormid fish fed on octobrachian cephalopods: new evidence from the ‘Schistes bitumineux’ (early Toarcian) of southern Luxembourg
* ''Simoniteuthis'', a new vampyromorph coleoid with prey in its arms from the Early Jurassic of Luxembourg
Zwei unter Millionen

** Zwei unter Millionen** ass en däitsche Film vum Victor Vicas aus dem Joer 1960 mam Hardy Krüger a mat der Loni von Friedl an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

De Karl dreemt dervun, en eegene Bistro opzemmachen. Seng Frëndin Christine, eng Serveuse, wëll him hëllefen, a mécht dofir Schmu beim Akasséieren ...

## Um Spaweck
  Filmportal.de
Olympesch Summerspiller 1960

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1960**, offiziell **Spiller vun der XVII. Olympiad**, goufe vum 25. August bis den 11. September 1960 zu Roum an Italien organiséiert.

Fir d'éischt zanter 1928 ass d'Zuel vun de Kompetitiounen erof gaangen.

## Participanten
Et hunn 83 Natioune mat am Ganze 5.352 Olympioniken (611 Fraen a 4.741 Männer) bei 150 Kompetitiounen a 17 Sportaarte matgemaach.

## Participatioun vu Lëtzebuerg

Lëtzebuerg war zu Roum mat 52 Athleete vertrueden. D'Lëtzebuerger hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 10. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.

##### Participante pro Sportaart

#### [[Boxen]]

*Ray Cillien
*René Grün
*Robert Rausch
*Charles Reiff
*François Sowa

#### [[Fechten]]

*Édouard Didier
*Edmond Gutenkauf
*Rudy Kugeler
*Jean Link
*Jean-Paul Olinger
*Robert Schiel
*Édouard Schmit
*Roger Theisen
*Colette Flesch
*Ginette Rossini

#### [[Gewiichthiewen]]
*Roger Hippertchen
*Henri Mersch

#### [[Kanusprint|Kanu]]
*André Conrardy
*Marcel Lentz

#### [[Liichtathleetik]]

*Jean Aniset
*Roger Bofferding
*Norbert Haupert
*Felix Heuertz
*Ramon Humbert
*Charles Sowa

#### [[Cyclissem]]

*René Andring
*Raymond Bley
*Louis Grisius
*Robert Hentges
*Nico Pleimling
*Roger Thull

#### [[Réngen]]
*Bernard Philippe
*Claude Schintgen
*François Schlechter
*Raymond Schummer

#### [[Schéissen (Sport)|Schéissen]]
*Marcel Chennaux
*François Fug
*Aly Knepper
*Victor Kremer

#### [[Schwammsport|Schwammen]]
*Rudy Muller
*Ernest Schweitzer
*René Wagner
*Simone Theis

#### [[Turnen]]

*Marcel Coppin
*François Eisenbarth
*Hubert Erang
*Armand Huberty
*Michel Kiesgen
*Josy Stoffel
*Liliane Becker
*Yvonne Stoffel-Wagener

## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1960 op:
**olympedia.org
**olympics.com
The Guns of Navarone

**The Guns of Navarone** ass en US-amerikanesche Film vum J. Lee Thompson aus dem Joer 1961 mam Gregory Peck a mam David Niven an den Haaptrollen no engem Roman vum Alistair MacLean. 

## Ëm wat geet et am Film?
En alliéierte Geheimkommando soll op der fiktiver griichescher Insel Navarone zwou gigantesch däitsch Kanounen an d'Luucht sprengen…

## Um Spaweck
Olympesch Summerspiller 1964

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1964**, offiziell **Spiller vun der XVIII. Olympiad**, goufe vum 10. bis de 24. Oktober 1964 zu Tokio a Japan organiséiert.

Judo a Volleyball sinn als olympesch Sportaarten opgeholl ginn. Mam neien Noriichtesatellit Syncom 3 waren interkontinental Fernseeiwwerdrounge méiglech.

## Participanten
Et hunn 93 Natioune mat am Ganze 5.151 Olympioniken (678 Fraen a 4.473 Männer) un 163 Kompetitiounen an 19 Sportaarte matgemaach.

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Tokio mat 12 Athleete vertrueden. D'Lëtzebuerger hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 11. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.
##### Participante pro Sportaart
#### [[Fechten]]
* Colette Flesch
* Ginette Rossini

#### [[Liichtathleetik]]
* Jean Aniset
* Michel Médinger
* Charles Sowa

#### [[Cyclissem]]
* Johny Schleck
* Edy Schütz

#### [[Réngen]]
* Raymond Schummer

#### [[Schéissen (Sport)|Schéissen]]
* Victor Kremer

#### [[Schwammsport|Schwammen]]
* Georges Welbes
#### [[Turnen (Sport)|Turnen]]
*Ady Stefanetti
*Josy Stoffel
 
## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1964 op:
**olympedia.org
**olympics.com
Olympesch Summerspiller 1968

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1968**, offiziell **Spiller vun der XIX. Olympiad**, goufe vum 12. bis de 27. Oktober 1968 zu Mexiko-Stad a Mexiko organiséiert.

* Op de Summerspiller 1968 waren déi zwéin däitsch Staaten (BRD an DDR) fir d'éischt mat getrennten Ekippe vertrueden. 
* Nodeems 40 afrikanesch Staate gedreet haten, d'Spiller ze boykottéieren, goufe Südafrika a Rhodesien (haut Simbabwe) vun de Spiller ausgeschloss.
* 1968 goufe fir d'éischt Dopingtester gemaaach.
* De Judo war net méi um olympesche Programm derbäi.
* Bei Studentenonroue géint d'Olympesch Spiller zéng Deeg virun der Ouverture, si beim Massaker vun Tlatelolco tëscht 200 an 300 Studenten ëmkomm.

## Participanten
Et hunn 112 Natioune mat am Ganze 5.516 Olympioniken (781 Fraen a 4.735 Männer) bei 172 Kompetitiounen a 18 Sportaarte matgemaach.

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Mexiko-Stadt mat 5 Athleete vertrueden. D'Lëtzebuerger hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 12. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.

#### Participante pro Sportaart

##### [[Fechten]]
* Colette Flesch

##### [[Liichtathleetik]]
* Charles Sowa

##### [[Cyclissem]]
* Roger Gilson

##### [[Schéissen (Sport)|Schéissen]]
* Nico Klein

##### [[Schwammsport|Schwammen]]
* Arlette Wilmes

## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1968 op:
**olympedia.org
**olympics.com
Der Zigeunerbaron (Film 1962)

**Der Zigeunerbaron** ass en däitsche Film vum Kurt Wilhelm aus dem Joer 1962 mam Carlos Thompson a mat der Heidi Brühl an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Filmportal.de
Und sowas nennt sich Leben

**Und sowas nennt sich Leben** ass en däitsche Film vum Géza von Radványi aus dem Joer 1961  mat der Karin Baal an der Elke Sommer an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
 Filmportal.de
El Cid (Film)

**El Cid** ass en US-amerikanesch-italieenesche Film vum Anthony Mann aus dem Joer 1961 mam Charlton Heston a mat der Sophia Loren an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Geschicht vum spueneschen Held Rodrigo Díaz de Vivar genannt *El Cid*.

## Um Spaweck
Olympesch Summerspiller 1972

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1972**, offiziell **Spiller vun der XX. Olympiad**, goufe vum 26. August bis den 11. September 1972 zu München an Däitschland organiséiert.

Den aussergewéinlechste Sportler op de Spiller war den US-amerikanesche Schwëmmer Mark Spitz, dee siwe Goldmedaile gewonnen huet. Judo, Bouschéissen an Handball waren nees um Programm.

De 5. September goufen d'Kompetitioune wéinst engem terroristeschen Attentat op d'israeelesch Ekipp (Olympia-Attentat zu München) fir een Dag ënnerbrach.

Et war déi éischt Kéier, datt den Olympeschen Eed och vun engem Kampfriichter ofgeluecht gouf.

## Participanten
Et hunn 121 Natioune mat am Ganze 7.134 Olympioniken (1.059 Fraen a 6.075 Männer) bei 195 Kompetitiounen an 21 Sportaarte matgemaach.

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Münche mat 11 Athleete vertrueden. D'Lëtzebuerger hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 13. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.

#### Participante pro Sportaart

##### [[Bouschéissen|Bouschéisssen]]
* Marcel Balthasar
* Nelly Wies

##### [[Fechten]]
* Alain Anen
* Ally Doerfel
* Remo Mannelli
* Romain Mannelli
* Robert Schiel

##### [[Liichtathleetik]]
* Charles Sowa

##### [[Cyclissem]]
* Lucien Didier
* Erny Kirchen

##### [[Schéissen (Sport)|Schéissen]]
* Michel Braun
 
## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1972 op:
**olympedia.org
**olympics.com
Olympesch Summerspiller 1976

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1976**, offiziell **Spiller vun der XXI. Olympiad**, goufe vum 17. Juli bis den 1. August 1976 zu Montréal a Kanada organiséiert.

No chaotesche Virbereedungen zu Montréal goufen d'Spiller deels a provisoreschen Areenaen organiséiert. 30 Staaten aus Afrika, Asien a Südamerika waren net bei de Spiller derbäi; se hu géint d'Participatioun vun Neiséiland protestéiert, well déi neiséilännesch Rugbyekipp (*All Blacks*) eng Tournée duerch Südafrika gemaach hat, obwuel dat Land zënter e puer Joer wéinst senger Apartheid-Politik vum internationale Sport veruecht gouf. Dem Team aus Taiwan gouf d'Arees a Kanada refuséiert, wëll d'Gaaschtland just ee „China“, deemno d'Volleksrepublik China zougelooss hat.

De Miklos Németh aus Ungarn huet am Speerwerfe gewonnen a war domat den éischte Bouf vun engem Liichtathletik-Goldmedailgewënner, dee selwer Gold gewonnen huet.

## Participanten
Et hunn 92 Natioune mat am Ganze 6.084 Olympioniken (1.260 Fraen a 4.824 Männer) bei 198 Kompetitiounen an 21 Sportaarte matgemaach.

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Montréal mat 8 Athleete vertrueden. D'Lëtzebuerger hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 14. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.
 
#### Participante pro Sportaart
##### [[Fechten]]
* Roger Menghi
* Robert Schiel

##### [[Liichtathleetik]]
* Roland Bombardella
* Lucien Faber
* Marc Romersa

##### [[Cyclissem]]
* Lucien Didier
* Marcel Thull

##### [[Schéissen (Sport)|Schéissen]]
* Michel Braun

## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1976 op:
**olympedia.org
**olympics.com
Olympesch Summerspiller 1980

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1980**, offiziell **Spiller vun der XXII. Olympiad**, goufe vum 19. Juli bis den 3. August 1980 zu Moskau an der Sowjetunioun (haut: Russland) organiséiert.

Den Aleksandr Dityatin aus Russland huet bei all Kompetitioun am Turnen eng Medail gewonnen a gouf domat den éischten Athleet, dee bei Olympesche Spiller aacht Medaile gewonnen huet.

42 Staaten hunn d'Spiller wéinst dem Amarsch vu sowjeteschen Truppen an Afghanistan am Dezember 1979 boykottéiert, e Boykott deen als en Deel vun engem Pak vun Aktioune vum US-President Jimmy Carter initiéiert gi war.

Aner 24 Staaten hunn aus finanziellen oder sportleche Grënn op eng Participatioun verzicht oder d'Invitatioun net ugeholl.

## Participanten
Et hu just 80 Natiounen un de Spiller deelgeholl, déi niddregst Zuel zënter 1956. Am Ganzen hu 5.179 Olympioniken (1.115 Fraen a 4.064 Männer) bei 203 Kompetitiounen an 21 Sportaarte matgemaach.

Wéinst dem Boykott ware fir déi éischt olympesch Damme-Kompetitiounen am Feldhockey just Participanten aus der Sowjetunioun ugemellt; Holland, Däitschland, England, Neiséiland an d'USA haten ofgesot. Quasi a leschter Minutt huet ë.&nbsp;a. Simbabwe d'Invitatioun nach ugeholl a Spillerinnen op Moskau geschéckt. Iwwerraschenderweis huet d'simbabwesch Ekipp d'Goldmedail gewonnen.

Am Rudderen (Zweeër ouni Steiermann) gouf d'Gold- wéi och d'Sëlwermedail vun enger Koppel eeneeëgen Zwillinge gewonnen: de Bernd an de Jorg Landvoigt aus Ostdäitschland koumen op déi éischt, de Yuri an den Nikolai Pimenov aus Russland op déi zweet Plaz.

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Moskau mat 3 Athleete vertrueden. Se hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 15. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.

#### Participante pro Sportaart
##### [[Bouschéissen]]
* André Braun

##### [[Liichtathleetik]]
* Lucien Faber

##### [[Schéissen (Sport)|Schéissen]]
* Roland Jacoby

## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1980 op:
**olympedia.org
**olympics.com
Olympesch Summerspiller 1984

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1984**, offiziell **Spiller vun der XXIII. Olympiad**, goufe vum 28. Juli bis den 12. August 1984 zu Los Angeles am US-amerikanesche Bundesstaat Kalifornien organiséiert.

D'Sowjetunioun huet d’Spiller boykottéiert, well d'Sécherheet vun hiren Athleeten zu Los Angeles net garantéiert wier. 18 Staaten hu sech dem Boykott ugeschloss an hirersäits als Géigeleeschtung „Spiller vun der Frëndschaft“ organiséiert.

D'Synchronschwammen, d'Rhythmesch Sportsgymnastik, den Damme-Marathon an d'Damme-Stroossecourse am Cyclissem waren nei um olympesche Programm.

## Participanten
Et hunn 140 Natioune mat am Ganze 6.829 Olympioniken (1.566 Fraen a 5.263 Männer) bei 221 Kompetitiounen an 21 Sportaarte matgemaach.

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Los Angeles mat 5 Athleete vertrueden. D'Lëtzebuerger hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 16. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.
 
#### Fändelsdréier
De Fändel vu Lëtzebuerg gouf bei der Erëffnungszeremonie vun der Bouschëtzin Jeannette Goergen gedroen.
 
#### Participante pro Sportaart
##### [[Bouschéissen]]
* André Braun
* Claude Rohla
* Jeannette Goergen

##### [[Liichtathleetik]]
* Marc Agosta

##### [[Schéissen (Sport)|Schéissen]]
* Roland Jacoby
## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1984 op:
**olympedia.org
**olympics.com
Schnuddelpiisch

D**'Schnuddelpiisch** (*Gymnocephalus cernua*, och **Steepiisch**,  **Houerekand**, **Krapp** oder **Grop**) ass e Fësch aus der Famill  vun de Pijen  (Percidae), deen a mëttel- an osteuropäesche Flëss an am Baltesche Mier verbreet ass.

## Verbreedung
Si kënnt an Europa nërdlech vun de Pyrenäen (a West- a Mëttelfrankräich ausgesat) a vun den Alpe vir, a Flëss, déi an d'Nordmier, d'Baltescht Mier, d'Wäisst Mier, d'Barentmier, d'Schwaarzt Mier an an d'Kaspescht Mier lafen, souwéi an deene Flëss hire Basengen. Ausserdeem lieft s'an England (ma net a Schottland a Wales), an a Sibirien a Flëss, déi an d'Arktescht Polarmier lafen  (ëstlech bis Kolyma). Si ass och am brackege Waasser vum Baltesche Mier doheem, a gouf an de Grousse Séie vu Finnland ausgesat.

## Morphologie
D'Schnuddelpiisch gëtt gewéinlech 12 bis 15&nbsp;cm grouss, maximal alt emol 25&nbsp;cm, a weit bis zu 400&nbsp;g. D'Héicht vun hirem Kierper entsprécht 24 bis 27&nbsp;% vun der Längt. Se huet eng breet Stier an eng spatz Schnëss. Um Kiemendeckel ass  e laange kräftege Stachel, um Virkiemendeckel sinn der e puer méi kuerzer. Am Géigesaz zu der Flosspiisch (*Perca fluviatilis*) ass d'Réckefloss vun der Schnuddelpiisch net gedeelt, an huet 12-16 Stachelen. Si huet 35 bis 36 Wierbelen. Hir Faarf ass olivbrongelzeg bis grogréng, mat donkelen onreegelméissege Flecken. Laanscht d'Säite si se gielzeg; d'Broscht schimmert roudelzeg, an de Bauch ass wäisselzeg oder hellgréng.

## Liewensweis
D'Schnuddelpiisch lieft a klenge Gruppen a Gewässer, déi räich un Nierstoffer sinn, an déi lues oder guer net fléissen, a gär sandege Buedem hunn. Am dackste fënnt ee se bei de Mündunge vu grousse Flëss, a brackege Küsteregiounen. Se erniert sech vun Zooplankton, vu Larve vun Zuckmécken, Wierm, Floukriibsen, souwéi vun den Eeër an der Brutt vu Fësch. Wéinst hire gutt entwéckelte Säitelinnenorganer ka s'och gutt am Däischtere joen. D'Schnuddelpije läichen tëscht Mäerz a Mee, jee no Gréisst vum Weibchen, tëscht 50.000 an 100.000 Eeër, déi a jellizege Schnéier oder Kludderen op Steng, méi sielen och op Waasserplanzen, geluecht ginn. No 8 bis 12 Deeg ginn d'Larven aus. D'Weibercher ginn zéng Joer al, d'Männercher der siwen.

## D'Schnuddelpiisch zu Lëtzebuerg

## Literatur
* Fritz Terofal: *Steinbachs Naturführer, Süßwasserfische.* Ulmer, Stuttgart 2003, ISBN 3-8001-4296-1.

## Um Spaweck

* Kaulbarsch op pivi.de.
Olympesch Summerspiller 1992

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1992**, offiziell **Spiller vun der XXV. Olympiad**, goufe vum 25. Juli bis den 9. August 1992 zu Barcelona a Spuenien organiséiert.

Baseball ass als Olympesch Sportaart opgeholl ginn, gradewéi Badminton a Judo fir d'Dammen.

De spuenesche Steiermann am Aachter, den 11-järege Carlos Front, war de jéngsten Olympionik zënter 1900.

## Participanten
Et hunn 169 Natioune mat am Ganzen 9.356 Olympionicken (2.704 Fraen a 6.652 Männer) bei 257 Kompetitiounen a 25 Sportaarte matgemaach.

No 20 Joer war et déi éischt Kéier datt nees Athleete vun allen Natiounen déi en Nationalen Olympesche Kommitee haten, vertruede waren (am Fall vu Jugoslawien awer net als Vertrieder vun hirer Natioun). Südafrika war nom Ausschloss wéinst senger Apartheid-Politik am Joer 1960 nees déi éischt Kéier derbäi. Et war och déi éischt Participatioun vun enger gesamtdäitscher Ekipp no der däitscher Reunifikatioun. Well d'Sowjetunioun 1991 opgeléist gi war, hunn Estland a Lettland no 1936 a Litauen no 1928 nees hir eegen Ekippen op d'Summerspiller geschéckt. D'Athleeten aus den aneren Nofollgerstaate vun der Sowjetunioun hunn an enger „Vereenter Ekipp“ matgemaach. Jugoslawie war wéinst dem Balkankrich ausgeschloss ginn; d'Athleeten duerften awer als „Independent Olympic Participants“ ënner dem Kierzel IOP deelhuelen.

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Barcelona mat 6 Athleete vertrueden. Se hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 18. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.
 
#### Fändelsdréier
De Fändel vu Lëtzebuerg gouf bei der Erëffnungszeremonie vum Schwëmmer Yves Clausse gedroen.
 
#### Participante pro Sportaart
##### [[Bouschéissen]]
* Jeannette Goergen

##### [[Judo]]
* Igor Muller

##### [[Schéissport|Schéissen]]
* Jean-Claude Kremer
* Michel Think
* Constant Wagner

##### [[Schwammsport|Schwammen]]
* Yves Clausse

## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1992 op:
**olympedia.org
**olympics.com
Olympesch Summerspiller 1996

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1996**, offiziell **Spiller vun der XXVI. Olympiad**, goufe vum 19. Juli bis de 4. August 1996 zu Atlanta am US-amerikanesche Bundesstaat Georgia organiséiert.

D'100-Joer-Feier vun den Olympesche Spiller vun der Neizäit ware gelungenerweis net zu Athen, mä zu Atlanta organiséiert ginn. Et gëtt ugeholl, datt den IOK mat dëser Decisioun dem Haaptsponsor Coca-Cola (dee säi Sëtz zu Atlanta huet) e Kaddo maache wollt.

Beachvolleyball, Mountainbiking, Liichtgewiicht Rudderen a Fraefoussball goufen als Olympesch Sportaarten unerkannt.

De 27. Juli ass nieft den Haapt-Areenaen, am Centennial Olympic Park, eng Bomm explodéiert. Beim Attentat sinn zwou Persounen ëmkomm, 110 goufen der blesséiert.

## Participanten
Et war fir d'éischt an der Geschicht vun den Olympesche Spiller, datt all Land dat en Nationalen Olympesche Kommitee hat, vertruede war. Et hunn deemno 197 Natioune mat am Ganzen 10.318 Olympioniken (3.512 Fraen a 6.806 Männer) bei 271 Kompetitiounen a 26 Sportaarte matgemaach.

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Atlanta mat 6 Athleete vertrueden. Se hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 19. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.
 
#### Fändelsdréier
De Fändel vu Lëtzebuerg gouf bei der Erëffnungszeremonie vun der Tennisspillerin Anne Kremer gedroen.

#### Participante pro Sportaart
##### [[Fechten]]
*Mariette Schmit

##### [[Judo]]
*Igor Muller

##### [[Liichtathleetik]]
*Véronique Linster

##### [[Schéissen (Sport)|Schéissen]]
*Armand Dousemont
*Iris Roseneck

### [[Tennis]]
*Anne Kremer

## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1996 op:
**olympedia.org
**olympics.com
Olympesch Summerspiller 1988

D**'[[Olympesch Spiller|Olympesch Summerspiller]] 1988**, offiziell **Spiller vun der XXIV. Olympiad**, goufe vum 17. September bis den 2. Oktober 1988 zu Seoul a Südkorea organiséiert.

Véier Staaten (Kuba, Ethiopien, Nicaragua an Nordkorea) hunn d'Spiller boykottéiert, well Nordkorea wéi et housch, net adequat un der Ausriichtung vun de Spiller bedeelegt wier.

Den Dëschtennis gouf als Olympesch Sportaart unerkannt an den Tennis war no 64 Joren och nees um Programm. D'Kompetitioun war och fir Profien op an déi däitsch Steffi Graf huet no hirer Grand-Slam-Tennissaison eng Goldmedail gewonnen.

De Kanadier Ben Johnson huet e Weltrekord am 100&nbsp;m-Sprint opgestallt, gouf awer positiv op Steroide getest a krut doropshi seng Medail wéinst Dopping oferkannt. Hie war den éischte weltberüümten Athleet, dee wéinst Dopping disqualifizéiert gouf.

Déi däitsch Athleetin Christa Luding-Rothenburger huet am Cyclissem d'Sëlwermedail gewonnen. Nodeems si schonn am Äisschnelllaf op de Wanterspiller zu Sarajewo eng Goldmedail gewonnen hat, ass si bis haut déi eenzeg Olympionickin déi am selwechte Joer eng Medail op de Wanter- a Summerspiller gewonnen huet.

## Participanten
Et hunn 159 Natioune mat am Ganzen 8.391 Olympioniken (2.194 Fraen a 6.197 Männer) bei 237 Kompetitiounen an 23 Sportaarte matgemaach.

### Participatioun vu Lëtzebuerg
Lëtzebuerg war zu Seoul mat 8 Athleete vertrueden. Se hu keng Medail gewonnen.

Zënter 1900 war et déi 17. lëtzebuergesch Participatioun bei den Olympesche Summerspiller.
 
#### Fändelsdréier
De Fändel vu Lëtzebuerg gouf bei der Erëffnungszeremonie vum Schéisser Roland Jacoby gedroen.
 
#### Participante pro Sportaart
##### [[Bouschéissen]]
* Ilse Ries-Hotz

##### [[Liichtathleetik]]
* Justin Gloden
* Marco Sowa
* Danièle Kaber
##### [[Schéissen (Sport)|Schéissen]]
* Jean-Claude Kremer
* Roland Jacoby
##### [[Schwammsport|Schwammen]]
* Yves Clausse
* Nancy Kemp-Arendt
 
## Kuckt och
* Lëtzebuerg bei den Olympesche Spiller
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken
 
## Um Spaweck

* D'Olympesch Summerspiller 1988 op:
**olympedia.org
**olympics.com
Déierenasyl

En **Déierenasyl** oder **Déierenheem** ass en Asyl, an deem Hausdéieren (Hënn, Kazen, Kanéngercher, Frettercher, Vullen, Reptilien...) an deels och Déieren aus der Famill vun de Päerd (Hauspäerd, Ieselen) oder anert Véi (Kéi, Geessen, Schof, Schwäin, Gefligel...) ënnerbruecht kënne ginn. Et si gemenkerhand Déieren, déi aus verschiddene Grënn wéi z.&nbsp;B. Krankheet oder Onzefriddenheet mam Déier ausgesat goufen, no engem Accident gerett goufen oder dem Proprietär ewechgeholl goufen.

D'Déieren, déi an engem Asyl sinn, kënnen normalerweis adoptéiert ginn. Fir géint d'Iwwerbeleeung virzegoen a wann d'Déieren net adoptéier ginn, gi verschidden Déierenasyler op de Wee fir Déieren z'euthanaséieren. Asyler fir Véi ginn och alt als Gnodenhaff ( *Gnadenhof*,  *sanctuaire pour animaux*) bezeechent.

## Déierenasyler zu Lëtzebuerg
Fir en Déierenasyl ze bedreiwen, muss een op Grond vum Déiereschutzgesetz eng Geneemegung vum Landwirtschaftsminister hunn.

De Begrëff vum Déierenasyl ass am Déiereschutzgesetz net definéiert. Allgemeng sinn et Raim, déi do si fir Déieren op enger konzentréierter Plaz ënnerdaachzebréngen, sief et a Käfeger, Zwingeren, Boxen oder änlechen dem Déier ugepassten Ekipementer.

Déieren, déi net am Groussherzogleche Reglement vum 16. November 2018 ernimmt sinn, däerfen am Déierenasyl just temporär opgeholl ginn, wann et sech ëm Déieren handelt, déi confisquéiert goufen oder wa s'ausgesat goufen an de Proprietär net bekannt ass.

Zu Lëtzebuerg gëtt et véier Déierenasyler(Stand:2024):

## Um Spaweck
Scheierhaff (Miesdref)

De **Scheierhaff** ass e Bauerenhaff a Lieu-dit an der Gemeng Miersch.

E läit laanscht den CR306, tëscht Miesdref a Glabech.

Den Haff gouf de 6. Dezember 2023 als national Kulturierfschaft klasséiert.

## Kuckt och
R (Homonymie)

**R** steet ë.&nbsp;a. fir:
* den uechtzéngte Buschtaf am laténgeschen Alphabet, kuckt: R.
* eng Programméiersprooch, kuckt: R (Programméiersprooch).
* \mathbb R, d'Symbol fir den Ensembel vun de reellen Zuelen, kuckt: Reell Zuel.
Lambert Piedboeuf

De **Lambert Joseph Piedboeuf**, gebuer den 3. Februar 1863 zu Oochen, a gestuerwen den 29. November 1950 zu Bad Reichenhall, war en däitsche Sculpteur, dee bal nëmme reliéis Sujeten realiséiert huet.

## Liewen
De Lambert Piedboeuf, Bouf vum Polsterer Hippolyt Piedboeuf a senger Fra Carolina Elisabeth Linden, war Schüler vum Oochener Sculpteur Gottfried Götting (1830–1879), huet dono ee Joer bei der Kölner Dombauhütte geschafft a war da Stagiaire beim Oochener Sculpteur Johann Lorenz Opree (1846–1900). Ëm 1887 huet hie sech selbstänneg gemaach. Doriwwer eraus huet hien op der Kunstgewerbeschule Aachen enseignéiert.

A senger Fräizäit war hie Member vum Veräin *[[Öcher Platt]] e. V.* an huet sech och soss fir deen Dialekt agesat.

## Wierker

* Oochen: Kalvariebierg, Kierch St. Nikolaus; eng Pietà, Kierch St. Elisabeth; Madonna mam Kand a Christusfigur an der *Herz-Jesu-Kirche*, Grafmonumenter fir d'Paschtéier vu St. Paul an d'Famill Heinen am Oochener Campo Santo um *Westfriedhof II*: Skulpturen an der *Heilig-Kreuz-Kirche* an aacht Statue vun däitsche Keeseren op der Fassad vum Oochener Stadhaus-
* Alsdorf: Mariesail, 1905
* Moresnet-Chapelle: Dräi Figure fir d'Kräizegungszeen um Kalvariebierg
* Simpelveld, Statu vum Hl. Alfons vu Ligouri am *Generalmutterhaus* vun de Schwëstern vum aarme Kand Jesus
* St. Wendel, Héichaltor an der Wendalinusbasilika, 1896
* Würselen, Pietà an der St.-Sebastian-Kierch, 1927
* Euchen (Würselen), Häerzjesufigur, Relief fir Griewer vu Paschtéier a Relieffer fir en Altor an der Kierch St. Willibrord, 1916

Weider Wierker sinn zu Mönchengladbach (Krichsmonument 1870/71), Kempen a Viersen, ma och zu San Antonio, Texas (1930). Seng Grafskulpturen sinn uechter ganz Däitschland ze fannen.

### zu Lëtzebuerg

*Klierf: Altär, Pietà, Kräizegungsstatiounen a Priedegtstull fir d'Parkierch St. Cosmas an Damian (1910 bis 1912)
* Iechternach: Statuen op der Fassad vum Dënzelt, 1896.


Kirche Clerf, St. Cosmas und Damian, Kanzel von Lambert Piedboeuf - Église Saints-Côme-et-Damien (Clervaux)-Interior; Lambert Piedboeuf; Pulpits in Luxembourg; May 2023 Luxembourg photographs.jpg|Priedegtstull Kierch Kliertf
Luxembourg-Clervaux-Parish Church-station of the cross-06ASD.jpg|Kräizwee Kierch Klierf
Fichier:Kirche Clerf, St. Cosmas und Damian, Taufbecken von Lambert Piedboeuf - Église Saints-Côme-et-Damien (Clervaux)-Interior; Lambert Piedboeuf; Baptismal fonts in Luxembourg; Stone baptismal fonts, May 2023 Luxembourg photographs.jpg|Dafsteen Kierch Klierf
Fichier:Luxembourg-Clervaux-Parish Church-Pietà-03ASD.jpg|Pietà Kierch Kllierf

Lambert Piedboeuf; Fortitudo - Courage or Fortitude. Depicted as a knight in armour, with sword and shield with lion. Dënzelt (Echternach); May 2023 Luxembourg photographs.jpg|Stäerkt um Dënzelt
Lambert Piedboeuf; King Salomon. Dënzelt (Echternach); May 2023 Luxembourg photographs.jpg|Kinnek Salomon um Dënzelt


## Um Spaweck

* Dem Piedboeuf seng Wierker zu Oochen
*Statuen um Dënzelt
CFL 38

D**'CFL 38** waren eng Serie vun 5 Compound-Damplokomotive fir Persounenzich aus der Baurei A 17 (no 1906 Baurei P7) vun de Reichseisenbahnen in Elsaß-Lothringen an no 1918 vun der Administration des chemins de fer d’Alsace et de Lorraine déi ënner anerem och zu Lëtzebuerg op de Strecke vum Wëllem gelaf sinn. Se koumen nom Zweete Weltkrich an de Besëtz vum CFL wou se ënner den Nummeren 3801, 3802, 3803, 3804 an 3811 bis 1953 gelaf sinn. Am Gannze waren 30 Stéck vun där Baurei gebaut ginn.
## Um Spaweck
*D'P7 op der Websäit Elsassbahn
CFL 56

D**'CFL 56** waren 20 Damplokomotive aus der DR-Baurei 52 déi vum Februar 1946 bis zum Mee 1961 haaptsächlech op der Nordstreck am Asaz waren.

D'Lokomotive koumen aus engem Lous vun 200 Maschinnen déi d'Deutsche Reichsbahn nach wärend dem Krich zu jee fofzeg Stéck bei véier Atelieren an der Belsch bestallt hat an zwar bei A.M. Tubize, Cockerill, Forges Usines et Fonderies Haine-Saint-Pierre a Société franco-belge. D'Belsch hunn natierlech deemools ferm geträntelt soudatt bis uganks 1945 wéi d'Wehrmacht aus der Belsch verdriwwe war nach keng eenzeg Lokomotiv ausgeliwwert war. D'SNCB huet dunn aus de Maschinnendeeler, déi scho fäerdeg waren, 100 Maschinne baue gelooss (SNCB-Serie 26), vun deene se dem CFL zéng Stéck ofgetrueden huet (CFL-N° 5601-5610). Se hunn déi Zäit 2,75 Millioune Frang kascht. Déi aner zéng goufe bei der EMG Grafenstaden am Elsass bestallt. Aus Reschter déi nom Krich nach zur Verfügung stoungen huet d'EMG 17 Lokomotive fir d'SNCF gebaut (SNCF-Serie 150Y) an déi zéng fir Lëtzebuerg.

D'Lokomotive koumen direkt no der Ausliwwerung an d'Depote vun Ëlwen a vu Lëtzebuerg.
Estnesch Kroun

D**'Estnesch Kroun** (EEK) war vum 1. Januar 1928 bis den 31. Dezember 2010 (ausser tëscht 1940 an 1992) déi offiziell Wärung vun Estland. Si gouf den 1. Januar 2011 mam Euro ersat, nodeems Estland der Eurozon bäigetruede war.

1 Kroun war an 100 Senti ënnerdeelt.

## Geschicht
### 1928 bis 1940
D'Estnesch Kroun gouf den 1. Januar 1928 offiziell agefouert. Virum 1. Januar 1928 hat Estland d'Estnesch Mark als Wärung. Nodeems Estland am Abrëll 1940 un d'Sowjetunioun ugegliddert gouf, gouf d'Estnesch Kroun mam Rubel ersat.

### 1992 bis 2010
No der Onofhängegkeet vun der Sowjetunioun gouf den 1. Januar 1992 d'Estnesch Kroun erëm agefouert.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 15,6466&nbsp;EEK fixéiert.

## Mënzen

EST-coins-overview (5s).jpg|5 Senti
EST-coins-overview (10).jpg|10 Senti
EST-coins-overview (20).jpg|20 Senti
EST-coins-overview (50).jpg|50 Senti
EST-coins-overview (100).jpg|1 Kroun
EST-coins-overview (5).jpg|5 Krounen


## Billjeeën




## Kuckt och
* Euro
* Estnesch Euromënzen

## Um Spaweck
Olympesch Symboler

D**'Olympesch Symboler** si Symboler déi vum Internationalen Olympesche Kommitee (IOK) besonnesch am Zesummenhang mat den Olympesche Spiller gebraucht ginn. Hir Benotzung ënnerläit besonnesche rechtleche Bestëmmungen. 

Zu den Olympesche Symboler gehéieren absënns:

* Olympesch Réng
* Olympesch Flam
* Olympesche Fändel
* Olympesch Hymn
* Olympesche Grouss
* Olympeschen Eed

Zënter den Olympesche Wanterspiller 1968 gëtt et fir Promotiounszwecker offiziell Maskottercher, déi am wäite Sënn och zu den olympesche Symboler gezielt kënne ginn.

## Kuckt och

* Olympesche Fridden
* Olympeschen Uerden
* Pierre-de-Coubertin-Medail

## Um Spaweck
Olympesch Réng

D**'Olympesche Réng** sinn en Deel vun den olympesche Symboler a goufen 1913 vum Pierre de Coubertin entworf.

## Beschreiwung
D'Symbol besteet aus fënnef aneneeverflechte Réng an de Faarwe blo, giel, schwaarz, gréng a rout op engem wäissen Hannergrond.

De Pierre de Coubertin sot 1913 iwwer den Olympesche Fändel (op deem déi fënnef Réng drop sinn):

D'Verflechtung vun de Réng symboliséiert d'Gesamtheet vun der olympescher Iddi an d'Vereenegung vun de Kontinenter déi doduerch entsteet, gradewéi d'Zesummekomme vun Athleeten aus alle Länner. Virun 1951 housch et am offiziellen Handbuch vun den Olympesche Spiller, datt all Faarf e Kontinent duerstellt: blo fir Europa, giel fir Asien, schwaarz fir Afrika, gréng fir Australien a rout fir Amerika. Dëst gouf awer nees ewechgeholl, well et kee Beweis gëtt, datt den de Coubertin et sou gemengt hat.

Well d'Olympesche Spiller vu Berlin 1916 wéinst dem Éischte Weltkrich ausgefall sinn, goufen d'Olympesch Réng – als Symbol op dem Olympesche Fändel – fir d'éischt 1920 bei de Spiller zu Antwerpe benotzt.

## Um Spaweck
Olympesch Flam

D**'Olympesch Flam** ( Ολυμπιακή Φλόγα / *Olympiakí Flóga*), och alt **Olympescht Feier** genannt, ass eent vun den Olympesche Symboler a gehéiert zum Zeremoniell vun den Olympesche Spiller: Ufänke vun der Fakel, Staffellaf mat der Fakel an duerno Ufänke vun der Olympescher Flam am Stadion.

## Geschicht
D'Olympesch Flam gouf et net op den Olympesche Spiller an der Antiquitéit. Se ass eréischt bei den Olympesche Summerspiller 1928 agefouert ginn. Déi modern Traditioun fir d'Olympesch Flam mat engem Staffellaf vu Griicheland aus op d'Plaz vun den Olympesche Spiller ze transportéieren, huet hiren Ursprong bei de Berliner Spiller vun 1936.

An der Ëffentlechkeet gëllen d'Nationalsozialisten – an absënns den Olympia-Organisateur Carl Diem – als Erfinder vum olympesche Fakellaf. Tatsächlech geet d'Iddi awer op de jiddeschen Archeolog Alfred Schiff vu Berlin zeréck. D'Fakele goufe vum Rëschtungskonzern Friedrich Krupp aus Holz a Metall an der Form vun engem Blat vum Uelegbam produzéiert. Nodeem d'Flam am anticken Olympia mat engem Brennspigel ugefaange gouf, ass s'iwwer 3.187 Kilometer vun 3.331 Leefer, déi zesummen d'Stafett gebilt hunn, an zwielef Deeg an eelef Nuechte vu Griicheland aus bis op Berlin gedroe ginn. De Fakellaf gouf 1938 vun der Leni Riefenstahl am Propagandafilm Olympia no-inzenéiert.

## Oflaf

E puer Méint virun de Spiller gëtt zu Olympia eng Fakel duerch d'Sonnestralung an engem Brennspigel ugefaangen. D'Fakel gëtt da vun do aus an dat Land oder op dee Kontinent transportéiert, wou d'Spiller ofgehale ginn.

D'Olympesch Fakel gëtt vun Athleeten, Sportsfonctionnairen, prominenten an „normale“ Leit gedroen. Heiansdo gëtt se an ongewéinleche Konditiounen transportéiert, wéi z.&nbsp;B. elektronesch iwwer Satellit fir Montréal 1976, ënner Waasser – ouni datt se ausgaangen ass – fir Sydney 2000 oder duerch de Weltraum an iwwer den Nordpol fir Sotschi 2014. De leschten Dag vum Fakellaf, um Dag vun der offizieller Erëffnungszeremonie, kënnt d'Flam am Haaptstadion un, wou dann an engem Kessel d'Olympescht Feier ugefaange gëtt.

D'Flam brennt da wärend der ganzer Dauer vun de Spiller, ier se bei der Ofschlosszeremonie ausgemaach gëtt.

D'Fakele goufe fréier mat Pech oder Pëtrol bedriwwen, haut funktionéieren se mat Gaspatrounen. Wärend dem ganze Fakellaf däerf d'Olympesch Flam net ausgoen; soss misst se dem Zeremoniell no zu Olympia nees nei ugefaange ginn. Aus deem Grond gëtt d'„Mammeflam“ an dräi Sécherungslanteren matgeféiert, aus deenen d'Flam erëm iwwerholl ka ginn.

### Lëtzebuergesch Fakelleefer
* 1948: Edmond Schmitt (Olympesch Summerspiller zu London)
* 2024: Anne Kremer (Olympesch Summerspiller zu Paräis)

## Um Spaweck

* *Passing the Torch: An Evolution of Form*, Iwwersiicht vun de Fakelen (1896 – 2008) op The New York Times, 1. August 2008
Slowakesch Kroun

D**'Slowakesch Kroun** (SKK) war vum 8. Februar 1993 bis den 31. Dezember 2008 déi offiziell Wärung vun der Slowakei. Si gouf den 1. Januar 2009 mam Euro ersat, nodeems d'Slowakei der Eurozon bäigetruede war.

1 Kroun war an 100 Heller ënnerdeelt.

## Geschicht
D'Slowakesch Kroun gouf kuerz no der Deelung vun der Tschechoslowakei den 8. Februar 1993 offiziell als Wärung agefouert, nodeems d'Slowakei den 1. Januar 1993 en offizielle Staat gouf.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 30,1260&nbsp;SKK fixéiert.

## Kuckt och
* Euro
* Slowakesch Euromënzen

## Um Spaweck
Durrës

**Durrës** ass eng Gemeng a Stad an Albanien, a Chef-lieu vum Distrikt Durrës. 
Mat  ass se, no Tirana, déi zweetgréisst Stad am Land. Zanter enger 2.500 Joer ass s'ouni Ënnerbriechung bewunnt.

De réimeschen Amphitheater vun Durrës ass mat eent vun de kuckeswäertste Gebaier an der Stad.

## Illustratiounen

Bild:Torra ne Durres.jpg|Tuerm vun Durrës
Bild:Albanian College of Durres.jpg|Albanesche College vun Durrës
Fichier:Kisha Durres 02.jpg|Kierch vun Durrës
Bild:Stare mury miejskie Durrës.jpg |Venetianesch Maueren zu Durrës
Bild:Amphitheatre of Durrës 01.jpg|Am Amphitheater vun Durrës


## Um Spaweck
Litauesche Litas

De **Litauesche Litas** oder och einfach **Litas** (LTL) war vum 2. Oktober 1922 bis den 31. Dezember 2014 (ausser tëscht 1940 an 1993) déi offiziell Wärung vu Litauen. Si gouf den 1. Januar 2015 mam Euro ersat, nodeems Litauen der Eurozon bäigetruede war.

1 Litas war an 100 Centų ënnerdeelt.

## Geschicht
### 1922 bis 1940
De Litauesche Litas gouf den 2. Oktober 1922 offiziell als Nofollgerwärung vun der Däitscher Ostmark agefouert. Nodeems Litauen am Abrëll 1940 un d'Sowjetunioun ugegliddert gouf, gouf de Litauesche Litas duerch de Rubel ersat.

### 1993 bis 2014
Scho virun der Onofhängegkeet vun der Sowjetunioun gouf d'Litauesch Staatsbank erëm gegrënnt, fir de Litauesche Litas als Prioritéit vun der zweeter Republik anzeféieren. Eréischt 1993 gouf de Litauesche Litas als Wärung agefouert, nodeems vun 1990 bis 1992 d'Iwwergangswärung Talonas déi Zäit iwwerbréckt huet.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 3,45280&nbsp;LTL fixéiert.

## Mënzen

2 centai (1991).jpg|2 Centai
5 centai (1991).jpg|5 Centai
20 centai (1997).jpg|20 Centų
50 centai (1997).jpg|50 Centų
1 litas coin (1997).jpg|1 Litas
2 litai coin (1997).jpg|2 Litai
5 litai coin (1997).jpg|5 Litai


## Kuckt och
* Euro
* Litauesch Euromënzen

## Um Spaweck
Malteesesch Lira

D**'Malteesesch Lira** (Méizuel: Liri; MTL) war vun 1825 bis den 31. Dezember 2007 déi offiziell Wärung vu Malta. Si gouf den 1. Januar 2008 mam Euro ersat, nodeems Malta der Eurozon bäigetruede war.

1 Lira war an 100 Cent, 1000 Mils ënnerdeelt.

## Geschicht
D'Malteesesch Lira gouf 1825 als Wärung agefouert. Virun 1825 war d**'Malteesescht Pond** déi offiziell Wärung op Malta.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 0,4293&nbsp;MTL fixéiert.

## Billjeeën

## Kuckt och
* Euro
* Malteesesch Euromënzen

## Um Spaweck
Lettesche Lats

De **Lettesche Lats** oder och einfach **Lats** (LVL) war vun 1922 bis den 31. Dezember 2013 (ausser tëscht 1940 an 1993) déi offiziell Wärung vu Lettland. E gouf den 1. Januar 2014 mam Euro ersat, nodeems Lettland der Eurozon bäigetruede war.

1 Lat war an 100 Santīmu ënnerdeelt.

## Geschicht
### 1922 bis 1940
De Lettesche Lats gouf 1922 eréischt als Goldwärung offiziell agefouert. Nodeems Lettland am Abrëll 1940 un d'Sowjetunioun ugegliddert gouf, gouf de Lettesche Lats mam Rubel ersat.
### 1993 bis 2013
No der Onofhängegkeet vun der Sowjetunioun gouf als éischt de Lettesche Rubel als Iwwergangswärung agefouert. Am Oktober 1993 gouf de Lettesche Lats offiziell erëm agefouert.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 0,702804&nbsp;LVL fixéiert.

## Mënzen

1santims 2005.png|1 Santīms
2santimi 2006.png|2 Santīmi
5santimi 2006.png|5 Santīmi
10santimu 1992.png|10 Santīmu
20santimu 1992.png|20 Santīmu
50santimu 1992.png|50 Santīmu
1Lats salmon.png|1 Lats – Lachs (1992)
2Lati 1992.png|2 Lati (1992)
2Lati 1999.png|2 Lati (1999)


## Billjeeën




## Kuckt och
* Euro
* Lettesch Euromënzen

## Um Spaweck
Zypriotescht Pond

D**'Zypriotescht Pond** (CYP) war vun 1878 bis den 31. Dezember 2007 déi offiziell Wärung vun Zypern. Si gouf den 1. Januar 2008 mam Euro ersat, nodeems Zypern der Eurozon bäigetruede war.

1 Pond war an 100 Cent ënnerdeelt.

## Geschicht
D'Zypriotescht Pond gouf 1878 als Wärung agefouert, a war am Verhältnis 1:1 un d'brittescht Pond gebonnen. Mat der Onofhängegkeet vun der Insel, 1960, war de Wiesselcours variabel, an huet sech 1971 fir d'éischt kéier däitlech vum brittesche Pond ënnerscheed.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 0,585274&nbsp;CYP fixéiert.

## Kuckt och
* Euro
* Zypriotesch Euromënzen

## Um Spaweck
Sloweeneschen Tolar

Den **Sloweeneschen Tolar** (SIT) war vum 8. Oktober 1991 bis den 31. Dezember 2006 déi offiziell Wärung vu Slowenien. Si gouf den 1. Januar 2007 mam Euro ersat, nodeems Slowenien der Eurozon bäigetruede war.

1 Tolar war an 100 Stotinov ënnerdeelt.

## Geschicht
Den Sloweeneschen Tolar gouf den 8. Oktober 1991, 4 Méint no der Onofhängegkeet vu Jugoslawien, offiziell agefouert. Et gouf en 1:1 Wiesselcours zum deemolegen Jugoslaweschen Dinar festgeluecht.

Tolar heescht op sloweenesch Daler.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 239,640&nbsp;SIT fixéiert.

## Kuckt och
* Euro
* Sloweenesch Euromënzen

## Um Spaweck
Griichesch Drachme

D**'Griichesch Drachme** (GRD) war vum 8. Februar [1833]] bis den 31. Dezember 2001 déi offiziell Wärung vu Griicheland. Si gouf den 1. Januar 2002 mam Euro ersat, nodeems Griicheland der Eurozon bäigetruede war.

1 Drachme war an 100 Lepta ënnerdeelt.

## Geschicht
D'Griichesch Drachme gouf 1831 als Wärung agefouert, an huet déi viregt Wärung, de Phönix ofgeléist. Griicheland konnt den Euro als Buchwärung eréischt den 1. Januar 2001 aféieren, well et virdrun nach net d'Konvergenzkrittären erfëllt hat.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 340,750&nbsp;GRD fixéiert.

## Mënzen

## Billjeeën

## Kuckt och
* Euro
* Griichesch Euromënzen

## Um Spaweck
Fabienne Dali

D**'Fabienne Dali**, gebuer als *Marie-Louise De Vos* den 22. September 1941 op de Bahamas, ass eng belsch Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino
* 1960: *[[Comment qu'elle est]]* - Regie: Bernard Borderie - Haaptacteuren: Eddie Constantine, Françoise Brion - (als Danielle)
* 1960: *L’ennemi dans l’ombre* - Regie: Charles Gérard - Haaptacteuren: Roger Hanin, Bernard Blier - (als Sängerin)
* 1961: *Callaghan remet ça* - Regie: Willy Rozier - Haaptacteuren: Tony Wright, Geneviève Kervine - (als Maguy)
* 1961: *Mani in alto* - Regie: Giorgio Bianchi - Haaptacteuren: Renato Rascel, Eddie Constantine - (als Gianna)
* 1962: *[[Le doulos]]* - Regie: Jean-Pierre Melville - Haaptacteuren: Jean-Paul Belmondo, Serge Reggiani - (als Fabienne)
* 1963: *El secreto de Tomy* - Regie: Antonio del Amo - Haaptacteuren: Joselito, Fernando Casanova - (als Sylvia)
* 1964: *La baie du désir* - Regie: Max Pécas - Haaptacteuren: Sophie Hardy, Jean Valmont 
* 1965: *Agente 077 dall'oriente con furore* - Regie: Terence Hathaway - Haaptacteuren: Ken Clark, Margaret Lee - (als Simone Coblence)
* 1965: *Superseven chiama Cairo* - Regie: Umberto Lenzi - Haaptacteuren: Roger Browne, Massimo Serato - (als Denise)
* 1966: *[[Operazione paura]]* - Regie: Mario Bava - Haaptacteuren: Giacomo Rossi Stuart, Erika Blanc - (als Ruth)
* 1967: *Attentato ai tre grandi* - Regie: Umberto Lenzi - Haaptacteuren: Ken Clark, Horst Frank - (als Simone)
* 1968: *Cin cin… cianuro* - Regie: Ernesto Gastaldi - Haaptacteuren: Brad Harris, Gordon Mitchell 
* 1968: *[[Mayerling (Film 1968)|Mayerling]]* - Regie: Terence Young - Haaptacteuren: Omar Sharif, Catherine Deneuve - (als Mizzi Kaspar)
* 1968: *Un killer per sua Maestà* - Regie: Federico Chentrens, Maurice Cloche - Haaptacteuren: Kerwin Mathews, Marilù Tolo 
* 1968: *La matriarca* - Regie: Pasquale Festa Campanile - Haaptacteuren: Catherine Spaak, Jean-Louis Trintignant - (als Claudia)
* 1969: *Un corpo caldo per l’inferno* - Regie: Franco Montemurro - Haaptacteuren: Jean Valmont, Krista Nell - (als Josette)

## Um Spaweck