Martin Luther

De **Martin Luther**, gebuer den 10. November 1483 zu Eisleben, an do gestuerwen den 18. Februar 1546, war een däitsche reliéise Reformator.

## Liewen

De Martin Luther huet op Wonsch vu sengem Papp ugefaangen, Droit zu Erfurt ze studéieren. No 2 Méint huet hien dee Studium ofgebrach an ass an den Augustineruerden agetratt. 1507 gouf hien zum Geeschtleche geweit an huet Theologie studéiert.

Vu 1508 un huet hie Virliesunge ginn a gouf, no senger Promotioun 1512, Professer op der Universitéit vu Wittenberg.

1510 ass him op enger Rees op Roum bewosst ginn, wéi wäit d'Institutioun Kierch verweltlecht war: vun der Léier war an der Praxis net méi vill erëmzefannen.

Besonneschen Ustouss huet hien um sougenannten *Handel mam Noloosse vun de Sënnen* ("Ablass" / "*indulgences*") zu Gonschte vum Neibau vun der Péiterskierch zu Roum fonnt, dee besonnesch vum Dominikanerpater Tetzel bedriwwe gouf.

Den 31. Oktober 1517 verëffentlecht de Martin Luther seng 95 Theesen ë.&nbsp;a. géint d'Bousspraxis vun der (kathoulescher) Kierch. Dës Theesen, déi als Grondlag fir eng wëssenschaftlech Diskussioun geduecht waren, verbreede sech ganz séier a féieren (ouni datt dat dem Luther seng Absicht war) zur Reformatioun, also zur Zwee-Deelung vum westleche Chrëschtentum. N.B.: Zanter 1054 gouf et schonn eng Deelung tëscht den Ost-Chrëschten (Orthodoxen) an der kathoulescher Kierch am Westen...

Bei engem Sträitgespréich 1518 zu Heidelberg refuséiert de Luther seng Theesen zeréckzezéien.

1519 huet hien an enger weiderer Diskussioun d'Onfeelbarkeet vum Poopst a vun de Konziler grondsätzlech a Fro gestallt.

1520 huet hien dës 3 Grondwierker vun der Reformatioun verfaasst:
* "An den christlichen Adel deutscher Nation von des christlichen Standes Besserung"
* "Von der babylonischen Gefangenschaft der Kirche" an
* "Von der Freiheit eines Christenmenschen"

De 1521 géint de Luther ausgeschwate Kierchebann blouf wéinst dem senge villen Unhänger an der Bevëlkerung ouni Wierkung. A virun der *Reichsacht*, déi zu Worms géint hien ausgeschwat gi war huet säi Landesfürst de Friederich der Weise, hien a Schutz geholl, andeems hien de Luther als "Junker Jörg" op d'Wartburg bruecht huet. Do huet hie bannent 10 Méint dat *Neit Testament* op Däitsch iwwersat.

1525 huet de Luther sech mat der fréierer Nonn Katharina von Bora bestuet an huet mat hir zesumme 6 Kanner kritt.

## Publizéiert Wierker
* *D. Martin Luthers Werke, Kritische Gesamtausgabe, Weimarer Lutherausgabe*, an 120 Bänn. Dovun
** *Tischreden*, 6 Bänn
** *Deutsche Bibel*, 15 Bänn
** *Briefwechsel*, 18 Bänn
** *Schriften, Werke*, 81 Bänn

## Literatur
* Heinz Schilling, *Martin Luther. Rebell in einer Zeit des Umbruchs*; München (C.H. Beck), 2016; 728 S. (51 Illustratiounen a 4 Kaarten). ISBN 978-3-406-69687-9 
* Dietrich Gronau, *Luther, Revolutionär des Glaubens* ; Focus-Edition Biographien, Heinrich Hugendubel Verlag, Kreuzlingen / München, 2006; 202 Säiten. ISBN 978-3-7205-2861-0
* Bernhard Lohse, *Martin Luther. Eine Einführung in sein Leben und sein Werk*; München (C. H. Beck), 1997; 256 Säiten. ISBN 978-3-406-41982-9
* Volker Reinhardt, *Luther der Ketzer. Rom und die Reformation*; München (C.H. Beck), 2016; 352 S. (24 Illustratiounen). ISBN 978-3-406-68828-7
* Volker Leppin, *Die fremde Reformation. Luthers mystische Wurzeln*; München (C. H. Beck), 2016; 247 S. (13 Illustratiounen). ISBN 978-3-406- 69081-5

## Kuckt och
* Erasmus vu Rotterdam
* Philipp Melanchthon
* Ulrich Zwingli
* Jean Calvin
* Pierre Viret
* John Knox
* Olaus Petri 
* Laurentius Petri
* Laurentius Andreae
* Mikael Agricola

## Um Spaweck
* Beschreiwung vun der ''Kritescher Gesamtausgabe''
* Martin Luther – Eine Bibliographie