Palais-Royal

De **Palais-Royal** ass e grousse Komplex vu Gebaier nërdlech vum Louvre am 1. Arrondissement vu Paräis. Déi berüümt *Cour d'honneur* mat Kolonne ronderëm, wou zanter 1986 Konschtwierker vum Daniel Buren ze gesi sinn, läit laanscht d**Place du Palais-Royal'', déi vum [[Georges Eugène Haussmann|Barong Haussmann]] vergréissert gouf, nodeem d'[[Rue de Rivoli]] fir den [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] gebaut gi war.

: Dohi kënnt een iwwer d'[[Paräisser Metro|Metrosstatioun]]: ''[[Palais Royal - Musée du Louvre (Paräisser Metro)|Palais Royal - Musée du Louvre]].''

Obschonn den Numm eppes aneschtes vermudde léisst, war de Palais-Royal ni fir laang eng kinneklech Residenz. D'Bauarbechte goufe [[1629]] vum Architekt [[Jacques Lemercier]] am Optrag vum [[Armand Jean du Plessis de Richelieu|Richelieu]] ugefaangen, a war als **Palais Cardinal*' bekannt. No sengem Doud huet hien de Palais un de [[Louis XIII. vu Frankräich|Louis XIII.]] weiderginn. Nodeem de Kinnek gestuerwe war, huet d'Kinnigin-Mamm, d'[[Anne vun Éisträich]], fir eng Zäitchen am Palais-Royal gewunnt, duerno och de [[Jules Mazarin|Kardinol Mazarin]] an de jonke [[Louis XIV. vu Frankräich|Louis XIV.]]. Spéider gouf de Palais-Royal zum Paräisser Sëtz vun den [[Lëscht vun den Herzoge vun Orléans|Herzoge vun Orléans]], ugefaange mam Louis XIV. sengem Brudder [[Philippe vu Frankräich (1640-1701)|Philippe]], genannt *Monsieur*.

Wärend der Minoritéit vum [[Louis XV. vu Frankräich|Louis XV.]] huet de [[Régence|Régent]] [[Philippe II. vun Orléans|Philippe vun Orléans]] Frankräich vum Palais-Royal aus regéiert. De [[Louis Philippe II. vun Orléans|Louis Philippe vun Orléans]], deen als *Philippe Égalité* an d'[[Geschicht]] agaangen ass, ass an enger radikaler Phas vun der [[Franséisch Revolutioun|Revolutioun]] populär ginn, wéi hien de Gaart vum Palais-Royal fir d'Paräisser Bevëlkerung opgemaach huet, an huet den [[Neoklassizismus|neoklassizisteschen]] Architekt [[Victor Louis]] beoptragt fir d'Strukure ronderëm de Gaart z'iwwerschaffen. Laanscht d*Galeries* hu sech gär Prostituéiert erëmgedriwwen an um zweete Stack gouf et och e [[Casino (Geldspill)|Casino]]. Um Enn vun all Galerie war e klengen [[Theater]], dee gréissten dervu war zanter dem [[Napoleon Bonaparte|Napoleon]] d'[[Comédie-Française]]. Den éischten Theater hat awer schonn de Lemercier fir de Richelieu géint [[1641]] ageriicht. Ënner dem Louis XIV. goufen am Palais-Royal Stécker vum [[Molière]] vu [[1660]] bis [[1673]] gespillt, duerno Operen ënner der Direktioun vum [[Jean-Baptiste Lully]].

Vun de [[1780]]er bis [[1837]] war de Palais-Royal eng wichteg Plaz am Paräisser politeschen a soziale Liewen, do gouf et déi berüümtst Caféën. Den historesche Restaurant *Le Grand Vefour* gëtt et haut nach. [[1786]] gouf eng Kanoun ageriicht, déi ëmmer, fir de Mëtteg z'annoncéieren, geschoss huet, wann d'Sonn duerch eng Lëns de Fuedem duerchgebrannt huet. Dëst huet den [[Jacques Delille|Abbé Delille]] dozou bruecht, follgende Saz zu de Gäert vum Palais-Royal ze soen:

:*Dans ce jardin on ne rencontre*
:*Ni champs, ni prés, ni bois, ni fleurs.*
:*Et si l'on y dérègle ses moeurs,*
:*Au moins on y règle sa montre.*

Den [[12. Juli]] [[1789]] huet de [[Camille Desmoulins]] an engem vun de Caféen d'Noriicht verbreet, datt den [[Jacques Necker|Necker]] vum [[Louis XVI. vu Frankräich|Kinnek]] erausgehäit gi wier, an huet d'Bevëlkerung opgeruff, zu de Waffen ze gräifen. Zwéin Deeg méi spéit gouf d'[[Bastille]] gestiermt.

No der [[Restauratioun (Frankräich)|Restauratioun]] vun de [[Bourbonen]] huet de jonken [[Alexandre Dumas]] eng Plaz beim groussen Herzog vun Orléans am Palais-Royal kritt, deen de Palais nees iwwerholl hat. An der [[Revolutioun vun 1848]] huet d'Paräisser Bevëlkerung de Palais-Royal geplëmmt. Ënner dem [[Second Empire]] huet en Deel vum [[Napoleon III. vu Frankräich|Napoleon III.]] senger Famill am Palais-Royal gewunnt, dorënner de [[Napoléon Joseph Charles Paul Bonaparte|Prënz Napoleon]], säi [[Koseng]].

Hautdesdaags fënnt een am Palais-Royal de [[Staatsrot (Frankräich)|Staatsrot]], de *Conseil constitutionnel*, an de [[Kulturministère (Frankräich)|Kulturministère]]. Op der anerer Säit vum Gaart sinn déi al Gebaier vun der [[Nationalbibliothéik (Frankräich)|Bibliothèque Nationale]].


== Literatur zum Theema ==

* Pierre F. Fontaine, *Histoire du Palais-Royal*, Thomassin, Paräis, 1837.
* René Héron de Villefosse, *L'anti-Versailles ou le Palais-Royal du Philippe Egalité'', Dullis, Paräis, 1974. (ISBN 2-7083-0010-5)

## Kuckt och

* Theater vum Palais-Royal

## Um Spaweck

*  Gaart vum Palais-Royal
*  Virtuell Visite vum Palais-Royal op der Websäit vum franséische Staatsrot