open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Transborderbréck vu Bizerte

D**'Transborderbréck vu Bizerte** am tuneeseschen Hafe Bizerte war den éischten Transborder deen de Ferdinand Arnodin eleng realiséiert hat. D'Konstruktioun hat 1896 ugefaangen an am Juni 1898 gouf d'Bréck a Betrib geholl. Se hat eng Drowäit vun 109 Meter an den Tablier war 44 Meter iwwer dem Waasser. Spëtzt vun de Pilieren hat eng Héicht vu 60 Meter. Et war eng gemëscht Konstruktioun aus Hänk- a Schréiseelbréck.

D'Transbordergondel huet vun enger Säit op déi aner ronn 45 Sekonne gebraucht an d'Seelzich goufe vun enger Dampmaschinn ugedriwwen.

D'Transborderbréck vu Bizerte gouf 1903 wéinst militäresche Vergréisserungspläng vum Kanal deen an de Séi vu Bizerte féiert, ofgerappt, fir 1908 zu Brest an der Entrée vun der Penfeld nees opgeriicht ze ginn fir do d'Verbindung mam Arsenal ze maachen. 
## Geschichtechen Hannergrond
Bizerte dat um nërdlechste Punkt vun Afrika läit war um Enn vum 19. Joerhonnert zanter der Ouverture vum Suezkanal eng vun de wichtege Plazen um Schëffswee Gibraltar-Malta-Suez. Den 12. Mee 1881 hat de Bey vun Tunis mat Frankräich den Traité vum Bardo ënnerschriwwen, duerch deen Tunesien e franséischt Protektorat gouf. Gläich drop huet déi franséisch Marinn ugefaangen um Séi vu Bizerte Hafenanlagen an en Arsenal anzeriichten. D'Verbindung vum Séi mam Mier huet deemools aus engem besseren Oued bestanen deen net vu grousse Schëffer konnt benotzt ginn. 1891 gouf dofir decidéiert deen 150  grousse Séi iwwer e Kanal mat dem Mëttelmier ze verbannen. Fir den 2.400 Meter laange Kanal ze bauen, goufen 2 Millioune Meterkipp Gestengs a Buedem terrasséiert. En hat eng Breet vun 100 m a war bei niddregem Mier 9 m déif. Laanscht d'Säite waren 200 Metre Quaien ugeluecht. Bis 1998 hat Bizerte sech zum Haaptkär vun der franséischer Marinnestrategie um Mëttelmier entwéckelt. Duerch de grousse Schëffsverkéier huet d'Pont déi den Déngscht bis dohi gemaach huet, missen ofgeschaaft ginn, well se ze dacks huet d'Seeler misse fale loossen, wa Schëffer passéeiert sinn. Sou koum et datt d'Pont duerch eng Transborderbréck ersat gouf. 1889 no der Fachodakris huet d'Marinn decidéiert e renge Krichshafen am Südweste vum Séi bei Sidi-Abdallah (haut Menzel Bourgiba) unzeleeën. Ausserdeem huet de Vebindungskanal net alle militäreschen Iwwerleeunge Rechnung gedroen, a well en net breet genuch war, waren d'Stréimungen déi bis zu 4,5 Kniet konnten erreechen ze grouss fir e séchere Schëffsverkéier. Sou gouf 1903 decidéiert de Kanal op eng Breet vun 200 m ze bréngen. Sou koum et datt den Transborder 1903 an dräi Méint Aarbecht nees ofgeriicht gouf an op Brest transportéiert gouf. Amplaz sinn dunn zwou Ponten hin an hier gefuer, bis schliisslech an den 1970er Joren eng Hiefklappbréck d'Bréck tëscht Bizerte a Zarzouna eng 300 Meter flossop vum fréieren Transborder gebaut gouf.

## Kuckt och
*Transborderbréck vu Warrington
*Ponte Pênsil Alexandrino de Alencar
*Puente Transbordador Nicolás Avellaneda
## Literatur
**La France des Transbordeurs*, Jacques Sigot (2005).

## Um Spaweck
*Säit op Structurae mat Biller
Jeroen Dijsselbloem

De **Jeroen René Victor Anton Dijsselbloem** [ jəˈɾun ˈdɛi̯səlblum ], gebuer den 29. Mäerz 1966 zu Eindhoven, ass en hollännesche Politiker (PvdA).

Vun November 2012 bis Oktober 2017 war hie Finanzminister an der Regierung Rutte II, an vu Januar 2013 bis Juli 2015 war hie President vun der Eurogrupp.

Zanter dem 13. September 2022 ass hie Buergermeeschter vun Eindhoven.

## Liewen a Karriär
Den Dijsselbloem huet no senger Première vun 1985 bis 1991 op der Universitéit Wageningen Agrarekonomie studéiert, mat de Schwéierpunkte Betribswëssenschaft, Agrarpolitik a Sozialwirtschaftsgeschicht.

1992 huet hien am Europäesche Parlament als Assistent vun der PvdA-Grupp geschafft, an 1993 als Referent fir Landwirtschaft, Ëmwelt an Amenagement vum Territoire vun der PvdA-Fraktioun am hollännesche Parlament. Vun 1996 bis 2000 war e Mataarbechter am Cabinet vum Landwirtschaftsminister Jozias van Aartsen.

Den Dijsselbloem ass zanter 1985 Member vun der PvdA a souz fir si vun 1994 bis 1997 am Gemengerot vu Wageningen. 2000 ass en an d'Parlament nogeréckelt, an nees eng Kéier 2002, a war zanterhier, bis en 2012 zum Finanzminister ernannt gouf, Deputéierten.

Den 21. Januar 2013 gouf hien als Nofollger vum Jean-Claude Juncker vun den anere Finanzministeren zum President vun der Eurogrupp gewielt. Den 13. Juli 2015 krut hie säi Mandat op weider zwee an en halleft Joer verlängert.

## Um Spaweck

* Homepage (nl)
* Parlement.com (nl)
Gradandeelung

D**'Gradandeelung** ass en Andeelungskonzept vum Krees a Wénkelen (neigriichesch *μοίρα*). Doduerch ass d'Wiesselverhältnes vum Deel (Wénkel) zum Ganzen (Vollkrees) bestëmmt an hëlleft zyklesch Virgäng anzedeelen a steet dofir an Zesummenhank mat der astronomescher Andeelung a Joreszäiten, Méint an a Stonnen. De Gebrauch vun der Gradandeelung gouf am Ufank fir de Bau vu Sonnenaueren a fir d'Äerdbeschreiwung agesat. Eng netgeometresch Gradandeelung ass an der Temperaturmiessung a bei anere *graduelle* Miessmethode gebräichlech.

## Gradandeelung an 360°

D'Gradandeelung vum Vollkrees an 360° ass en astronomescht, mat der Zäitmiessung duerch Sonnenauere verbonnent Konzept (360° = 24 Stonnen), dat ë.&nbsp;a. vun den Astronomen Hypsikles vun Alexandria (*Anaphorikos*, 170 v. Chr.) an Hipparchos vun Nicäa (190-120 v. Chr.) ausgeschafft gouf. Déi zwéin Astronomen hate méiglecherweis d'Berechnungen aus der babylonescher Astronomie iwwerholl. D'Kreesandeelung entsprécht der terrestrescher Gradandeelung.

D'geographesch Koordinaten no Breedegraden- a Längegrade stinn awer als zodiakal-bestëmmt Koordinaten an Zesummenhank mat der zanter der Antiquitéit gebräichlecher astronomescher Zäitmiessung, der Kaarteprojektioun vum Ptolemäus an der maritimer Navigatioun inklusiv vun hiren Instrumenter wéi d'Dioptra an den Torquetum.

Déi antik Miessmethode goufen eréischt vum Duarte Pacheco Pereira (1469-1533) fir déi an den Azore verankert global Navigatioun verbessert.

1634 gouf op El Hierro als westlechst Kanaresch Insel de *[[Liichtuerm vun Orchilla]]* als Bezuchspunkt fir en Nullmeridian fixéiert an eréischt 1884 huet sech deen zanter 1738 an England gebräichleche Meridian vu Greenwich géint aner national Nullmeridianen duerchgesat.
 
## Kuckt och
Questar 3.5" Teleskop

De **Questar 3.5" Teleskop** ass ee Maksutov-Cassegrain-Teleskop dat vun der Questar Corporation mat Sëtz zu New Hope, Pennsylvania vun 1954 bis 2000 hiergestallt gouf.

## Questar 3.5" (Spezifikatioun vun [[1961]] un)
Dat fir Amateurastronomen hiergestallt Questar 3.5" Standard-Teleskop hat eng fräi Ëffnung vun 88,9&nbsp;mm, wat bei enger Brennwäit vun 1280&nbsp;mm en Ëffnungsverhältnes vun f/14,4 ergëtt. Dat hënnescht Enn vum Tubus ass duerch e Gehäis ofgeschloss, dodra sinn d'Fokus-Stellschrauf, de Zenitprisma, den Okulardréier, d'Barlowlëns, de Sicher an d'Uwendungselementer. Hannen um Gehais kann e Kameraadapter fir Fokalfotografie ubruecht ginn. Als Bäilag gehéiert nach een op d'Objektiv opschraufbare Sonnefilter. Zousätzlech ass de *QMax*, ee vu Questar produzéierte Sonnespektrometer op Lager.

De Zenitprisma léisst sech säitlech verréckele fir de Stralegank fir de vertikal agebaute Sicher an d'Fokalfotografie fräizeginn. De Sicher huet eng Brennwäit vun 100&nbsp;mm, mat dem agesate 24&nbsp;mm Okular ergëtt dat eng 4-fach Vergréisserung. Den Objet deen observéiert gëtt, gëtt iwwer een ënner dem Gehais festgemaachtene 45°-Spigel erfaasst. Deee ka mat engem zouschaltbare Sonnefilter ofgeblent ginn. Déi iwwer dem Zenitprisma zouschaltbar Barlowlëns erhéicht d'Brennwäit a Vergréisserung ëm dat 1,7-facht. D'Streeliichtblend, déi och als Daschutzhüls déngt, kann een um Tubus verréckelen
. 

D*'Questar-Brandon* Okularen (Typ Plössl modifizéiert, Brennwäit 6 / 8 / 12 / 16 / 24 / 32&nbsp;mm), Duerchmiesser 1¼ Zoll hunn e Gewënn. 1¼ Zoll (31,75&nbsp;mm)-Okulare vun anere Produzente souwéi 2 Zoll Okulare kënnen net gebraucht ginn.

Den Tubus ass op enger Gafelmontéierung aus Aluminium gelagert. Déi kann azimutal gebraucht ginn. Si kann awer och mat den Zousazdeeler parallaktesch bedriwwe ginn. Fir d'Noféierung déngt en Elektromotor vun 12, 110 oder 220 Volt. Fir héich Uspréch, besonnesch fir d'Fotograféieren huet de Questar och eng Polhéichtewéi inklusiv Stativ an der Offerte.

## Varianten
Um ziville Maart gouf de Questar 3.5" a follgende Varianten ugebueden:
* 3.5" *Questar Standard*, wéi uewe beschriwwen. Am Joer 2000 goufen 250 Commemorativ-Modeller vun dësem Typ ugebueden.
* 3.5" *Field Model Questar*, nëmmen Tubus. 
* 3.5" *Questar Duplex*. Tubus ouni Geschier vun der Gafelmontéierung demontéierbar zum Opsetzen op Däitsch Montéierungen.
* 3.5" *Questar Birder*. Modifizéiert Feld-Modell, ouni agravéiert Kaarten um Tubus, fest agestallten 10-fach Sicher, fir d'Observatioun vu Vigel an Déieren.

## Asaz
Obschonn d'Produktioun vu Questar 3.5" Teleskope fir de private Maart bestëmmt war, goufe si och vun der US-amerikanescher Loft- a Raumfaartagentur NASA fir de Gemini-Programm (Äerdfotoen) wéi och am Apollo-Programm bei Moundfotoen agesat. 
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Websäit vun der Questar Corporation
* Company Seven's Questar Library
Neues vom Hexer

**Neues vom Hexer** ass en däitsche Film vum Alfred Vohrer aus dem Joer 1965 no engem Kriminalroman vum Edgar Wallace mam lëtzebuergesche Schauspiller René Deltgen an der Roll vum Hexer. 
## Ëm wat geet et am Film?
Den Hexer gëtt verdächtegt e Mord begangen ze hunn, an hie versicht elo seng Onschold ze beweisen...
## Literatur
* Joachim Kramp, Jürgen Wehnertals *Das Edgar Wallace Lexikon. Leben, Werk, Filme. Es ist unmöglich, von Edgar Wallace nicht gefesselt zu sein!* Verlag Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2004, ISBN 3-89602-508-2.
* Joachim Krampals *Hallo! Hier spricht Edgar Wallace. Die Geschichte der legendären deutschen Kriminalfilmserie von 1959-1972*. 3. Oplo. Verlag Schwarzkopf und Schwarzkopf, Berlin 2005, ISBN 3-89602-645-3.

## Kuckt och
* Edgar-Wallace-Filmer
## Um Spaweck
*De Film op filmportal.de
Zolwer Knappbléiser

D**'Zolwer Knappbléiser** sinn eng lëtzebuergesch Museksgrupp vun Zolwer. Si sinn déi eenzeg Formatioun zu Lëtzebuerg, déi sech zanter hirer Grënnung quasi exklusiv der béimesch-mährescher Blosmusek verschriwwen hunn.

## Geschicht
D'Zolwer Knappbléiser hu sech aus *The Knappblazers* entwéckelt a goufen am September 1965 op Initiativ vum Alfred Bettendorff gegrënnt, deen dunn den éischten Dirigent vum Ensembel gouf. Den éischten offiziellen Optrëtt hate si am Oktober 1965, um Kiermesméindeg zu Zolwer. Déi 14 Museker hunn an den 10 éischte Joren eng 200 Concerten uechtert d'Land an och am Ausland gespillt.

2013 ass den Erny Irrthum, ee vun de Grënnungsmemberen, musikalesche Leeder vun den Zolwer Knappbléiser.

## Kuckt och
Zolwer Musek
NGC 52

Den **NGC 52** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Pegasus. 
Den Objet gouf den 18. September 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 052 op wikisky.org
Wolfgang Sawallisch

De **Wolfgang Sawallisch**, gebuer de 26. August 1923 zu München, a gestuerwen den 22. Februar 2013 zu Grassau, war en däitschen Dirigent a Pianist.
## Liewen
Givry-en-Argonne

**Givry-en-Argonne** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

### Nopeschgemengen
*La Neuville-aux-Bois
*Remicourt
*Saint-Mard-sur-le-Mont
*Le Châtelier

## Um Spaweck
ADS 16402

**ADS 16402** ass den Numm vun engem Duebelstäresystem am Stärebild Lacerta. D'Stäre vum System, *ADS 16402 A* an *ADS 16402 B*, gehéieren alle béid zu der Spektralklass G0 a si ronn 450 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech. D'Komponent A huet eng visuell Magnitude vun 10,0&nbsp;mag, d'Komponent B huet eng vun 10,4&nbsp;mag. De Wénkelofstand vu béide Stären ass 11,2" wat eng Distanz vu ronn 1600&nbsp;AE entsprécht. Den Alter vun de béide Sonne gëtt op 3,6 Milliarde Joer geschat. Den ADS&nbsp;16402&nbsp;B gëtt vun engem Exoplanéit ëmkreest an ass an deem Zesummenhank och als **HAT-P-1** bekannt.

## Planéit HAT-P-1 b

Beim ADS&nbsp;16402&nbsp;B (HAT-P-1) gouf am Joer 2006 en Exoplanéit entdeckt, deen ënner der Bezeechnung HAT-P-1&nbsp;b bekannt ass an zu der Klass vun den Hot Jupiter gehéiert. E gouf mat Hëllef vun engem Netzwierk vu klenge Wäitwénkelteleskopen, déi um Hungarian Automated Telescope (HAT) baséieren, mat der Transit-Method entdeckt. D'Distanz tëscht dem Exoplanéit an dem Stär AD&nbsp;16402&nbsp;B ass nëmme 5&nbsp;% vun der Distanz tëscht Äerd a Sonn. Den HAT-P-1&nbsp;b brauch nëmme véier an en hallwen Dag fir d'Ëmkreese vu sengem Zentralstär.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Bild vu béide Stären
Remicourt

**Remicourt** ass den Numm vun:
* enger belscher Uertschaft an enger duerno genannter Gemeng an der Provënz Léck: Remicourt (Léck);
* enger franséischer Uertschaft a Gemeng am Departement Marne: Remicourt (Marne);
* enger franséischer Uertschaft a Gemeng am Departement Vosges: Remicourt (Vosges).
Anchamps

**Anchamps** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.

D'Uertschaft läit um Canal de la Meuse um lénksen Uwänner vun der Meuse an ass iwwer eng Bréck un d'Départementale D1 um rietsen Uwänner ugeschloss, déi vu Revin op Monthermé féiert. Um lénksen Uwänner féiert e Vicinalwee an de Quartier *Bouverie* vu Revin.

Iwwer seng Gare ass Anchamps un d'Eisebunnsnetz op der Linn Soissons-Givet ugeschloss.

Wéi 2011 de Parc naturel régional des Ardennes entstanen ass, war Anchamps eng vun de Grënnungsgemengen.

Fichier:Pont sur l'ecluse, Anchamps 01 09.jpg|Schleisebaseng vun der Schleis 48 mat Hiefbréck
Fichier:Anchamps - Pont sur la Meuse.jpg|D'Bréck vun Anchamps
Julien Vesque

De **Julien Joseph Vesque**, gebuer den 8. Abrëll 1848 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 25. Juli 1895 zu Paräis, war e franséischen Naturalist mat Lëtzebuerger Originen. Hie war virun allem bekannt fir seng Aarbechten am Beräich vun der Planzephysiologie (Botanik). Hie war de Papp vun de bekannten Illustratorinne Marthe a Juliette Vesque.

De Julien Vesque ass an der Stad an de Kolléisch gaangen. Seng gutt Resultater hunn him eng Héichschoulbourse vun der Lëtzebuerger Regierung abruecht. Hien ass am Joer 1871 op Paräis geplënnert an huet ënner de Professere Brongniart, Alexandre Braun a Kny studéiert. Schonn am August 1872 huet e seng Lizenz gemaach. 1872 koum en an de Laboratoire vum Decaisne an huet déi néideg Demarchen ënnerholl fir franséische Staatsbierger ze ginn. 1873 gouf e Laureat vum Prix Bordin. 1874 gouf hien zum Preparateur vum Laboratoire de physiologie végétale um Muséum national d'histoire naturelle genannt. 1876 huet hie säin Doktorat ofgeschloss. 1880 gouf hie Professor um Museum, 1883 Professer um *Institut national agronomique Paris-Grignon* a gouf *Maître de conférences de botanique* op der Sorbonne.

Als Auteur vu botaneschen Nimm gëtt hien als *Vesque* genannt.

Eng Strooss zu Gaasperech ass no him genannt: d'Rue Julien-Vesque.

## Bibliographie
* 1875. L'écorce des plantes dicotylédonées.
* 1876. Mémoire sur l'anatomie comparée de l'écorce. Paris: Masson. 117 p. Thèse présentée à la Faculté des Sciences de Paris. http://www.readanybook.com/author/julien-vesque-160834
* 1876. Thèses présentées à la Faculté des sciences de Paris pour obtenir le grade de Docteur ès sciences naturelles
* 1880. Nouvelles recherches sur le développement du sac embryonnaire des phanérogames angiospermes. Paris: s. n. P. 261-390, 10 f. de pl.: ill. ; 24&nbsp;cm.
* 1883. Notice sur les travaux scientifiques.
* 1885. Traité de botanique agricole et industrielle. Paris: J. -B. Baillière. 976 p.
* 1889-1892. Epharmosis, sive materiae ad instruendam anatomiam systematis naturalis. Vincennes: Delapierre. 3 vol.: ill. ; 23&nbsp;cm
* Vesque, J. & C. Viet, 1881. De l'influence du milieu sur la structure anatomique des végétaux. Paris: Jules Tremblay, 1881. - 13 p. ; 8° Extrait de: *Annales de l'Institut national agronomique* t. 3, 1878-1879.

## Literatur
* Bertrand, C. Eg.,. Julien Vesque. Notice nécrologique. Séance du 26 juillet 1895. *Bulletin de la Société botanique de France* t. XXXXII (Troisième série, t. II): 472-478.
* Bertrand, C. Eg., 1895. L'œuvre botanique de Julien Vesque. *Annales agronomiques* t. XXI: 400 (n° 9 et 10, septembre et octobre 1895).
NGC 2968

Den **NGC 2968** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Leo. D'Galaxie gouf am Joer 1785 vum Astronom Wilhelm Herschel mat engem 48&nbsp;cm-Teleskop entdeckt, 
D'Entdeckung gouf spéider am New General Catalogue verzeechent.
## Kuckt och
Der Bucklige von Soho

**Der Bucklige von Soho** ass en däitsche Film vum Alfred Vohrer aus dem Joer 1966 no engem Kriminalroman vum Edgar Wallace. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Sir John ass geschockt iwwer eng Mordserie am Schlass vu Castlewood……
## Literatur
* Joachim Kramp, Jürgen Wehnertals *Das Edgar Wallace Lexikon. Leben, Werk, Filme. Es ist unmöglich, von Edgar Wallace nicht gefesselt zu sein!* Verlag Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2004, ISBN 3-89602-508-2.
* Joachim Krampals *Hallo! Hier spricht Edgar Wallace. Die Geschichte der legendären deutschen Kriminalfilmserie von 1959-1972*. 3. Oplo. Verlag Schwarzkopf und Schwarzkopf, Berlin 2005, ISBN 3-89602-645-3.

## Kuckt och
* Edgar-Wallace-Filmer

## Um Spaweck
* De Film op filmportal.de
Gironville-sous-les-Côtes

**Gironville-sous-les-Côtes** ass eng fréier franséisch Gemeng an der Meuse an der Regioun Grand Est, déi haut zur Gemeng Geville gehéiert.

D'Kierch vu Gironville ass eng sougenannt Halekierch, déi am Ufank vum 16. Joerhonnert frësch mat befestegte Maueren opgeriicht gouf. D'Kierch gouf de 27. Abrëll 1908 als *Monunument historique* klasséiert.

## Nopeschuertschaften
*Frémeréville-sous-les-Côtes
*Vignot
*Euville
*Aulnois-sous-Vertuzey
*Geville
*Raulecourt
Möbius (Film)

***Möbius*** ass e Spillfilm vum franséische Regisseur Éric Rochant, deen de 27. Februar 2013 an de Kinoen erauskomm.

## Ëm wat geet et am Film?
De Moïse (Jean Dujardin), e Spioun vum russesche Geheimdéngscht FSB, observéiert e russesche Banquier (Tim Roth). Eng Traderin aus senger Bank (Cécile de France) soll em hëllefen, Informatiounen ze sammelen...

## Soss
En Deel vun de Bannenopname vum Film gouf vum 27. Juni bis den 28. Juli 2012 zu Lëtzebuerg gedréint. Aner Sete si Moskau a Monaco.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
Terra mia terra nostra

***Terra mia terra nostra*** ass e lëtzebuergeschen Documentaire vum Donato Rotunno, deen de 7. November 2012 an de Kino koum.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film behandelt unhand vun Interviewe vu Memberen aus dem Regisseur senger Famill aus verschiddene Generatiounen d'Fro vun der Identitéit, tëscht Lëtzebuerg an Italien. E verschafft och Material aus dem Film *Terra mia*, zum selwechten Theema, mä 15 Joer éischter.

## Soss

De Film ass 2012 an der offizieller Selektioun vum Festival vum italieenesche Film vu Villerupt gelaf. E koum am Februar 2013 op DVD eraus.

2013 huet Lëtzebuerg de Film bei der éischter Editioun vun den Trophées francophones du cinéma agereecht, an der Kategorie "Long-métrage".

## Kritik

Sandy Artuso, Woxx:
*Rotunnos Film ist für Luxemburger mit Migrationshintergrund ein bewegendes Spiegelbild ihrer eigenen Identitätssuche und des Konflikts von Herkunft und Zukunft. Für jeden anderen Luxemburger bietet er die Möglichkeit, einmal über den Tellerrand der Pasta beim Lieblingsitaliener hinauszublicken. Pathos und Emotionalität mögen den Film prägen aber Familiengeschichten sind immer auch traurige Erzählungen von Abschied, von Entwurzelung und neuer Suche.*

Viviane Thill, Le Jeudi
*Allant au-delà de la seule notion de la nationalité et d'intégration, 'Terra mia terra nostra' pose aussi la equestion surl'identité culturele, individuelle et familialle, quand les familles sont éparpillées et ne parlent pls la meme langue. En optant pour une approche personnelle, dans laquelle l'émotion et la mélancholie n'empêcent pas la réflexion et l'analyse, Donato Rotunno réussit un film à la fois touchant et utile.*

Pablo Chimienti, Le Quotidien:
*Ce documentaire possède [...] une portée universelle. Immigration, identité, origines, traditions, souvenirs, langues...sont autant de thèmes traités ici à travers le quotidien d'une famille. Avec retenue, modestie et tact. Un film touchant sur une histoire personnelle qui renvoie à celle de l'humanité tout entière.*

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* De Film um Site vun der Produktiounsgesellschaft Tarantula
* Trailer op Vimeo
NGC 53

Den **NGC 53** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Tucana. Si gouf de 15. September 1836 vum britteschen Astronom John Frederick William Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 053 op wikisky.org
À perdre la raison

***À perdre la raison*** ass e Spillfilm vum belsche Regisseur Joachim Lafosse, deen den 30. Mee 2012 an der Belsch an de 5. September 2012 a Frankräich an de Kinoen erauskomm.

## Ëm wat geet et am Film?
De Mounir an d'Murielle sinn eng Koppel mat dräi Kanner. Vu Kands un huet den Dr. Pingent sech ëm de Mounir gekëmmert. D'Murielle fillt sech ëmmer méi agëengt a sengem Liewen...

## Soss
D'Émilie Dequenne huet 2012 um Festival vu Cannes an der Kategorie *Un certain regard* de Präis fir déi bescht weiblech Haaptroll kritt. 2013 krut de Film de *Magritte du cinéma* als beschte Film, beschte Regisseur, bescht Schauspillerin a beschte Schnëtt.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Fiche op imdb.com
NGC 54

Den **NGC 54** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Cetus.

Si gouf am Joer 1886 vum däitschen Astronom Ernst Wilhelm Leberecht Tempel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 054 op wikisky.org
NGC 57

Den **NGC 57** ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Pisces.

## Entdeckung
D'Galaxie gouf den 8. Oktober 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 057 op wikisky.org
Rei Momo

De **Rei Momo** (Kinnek Momo) ass e Personnage deen dacks am brasilianeschen a kolumbanesche Karneval optrëtt.

A praktesch all Stad gëtt e Rei Momo, dee gewéinlech fir seng Korpulenz erausgesicht gëtt. Am Karneval gëtt de Buergermeeschter him d'Schlëssele vun der Stad, an hëlleft him eng Kinnigin ze fannen, déi fir hir Schéinheet an hir Experienz am Sambadanz erausgesicht gëtt.

De Rei Momo ass dann dräi Deeg Meeschter iwwer d'Stad. 
## Geschicht a Legend

De Momos (op griichesch **Μώμος**) war an der grichescher Mythologie de Gott vun der Ironi. E gouf aus dem Olymp erausgehäit well en iwwer déi aner Gëtter gelästert hat, an hätt duerno op der Äerd de Karneval gegrënnt. Dofir steet de brasilianesche Karneval ënner sengem Patronage.

## Rei Momo vu Santos

De Waldemar Esteves da Cunha (* 1920 † 2013), war de Rei Momo vu Santos vun 1950 bis 1956 a vun 1958 bis 1990, a war mat 93 Joer, och wann net méi aktiv, den eelste Rei Momo vu Brasilien..

## Biller


Image:Rei momo.jpg|De Rei Momo zu Florianopolis, 2005


## Um Spaweck

*  Rei Momo, de Chef vum Karneval
Dexter Gordon

Den **Dexter Gordon**, gebuer de 27. Februar 1923 zu Los Angeles, a gestuerwen de 25. Abrëll 1990 zu Philadelphia, war en US-amerikaneschen Jazz-Saxophonist. Hien huet virun allem Tenor-Saxophon gespillt a war mat deen éischten, deen am Bebop-Stil op deem Instrument gespillt huet.

Wéinst senger Gréisst - bal 2 Meter - krut hien de Spëtznumm *Long Tall Dexter* oder *Sophisticated Giant*. An den 1960er-1970er Joren huet hien an Europa, virun allem zu Paräis an zu Kopenhagen, gelieft.

Hien huet am Film *[[Round Midnight]]* (Warner Bros, 1986) d'Haaptroll gespillt, woufir e fir en Oscar nominéiert gouf an e Grammy fir de beschte Soundtrack krut.

## Discographie
* *Dexter Rides Again* (1945)
* *The Hunt* mam Wardell Gray (1947)
* *The Chase* mam Wardell Gray (1947)
* *The Duel* mam Teddy Edwards (1947)
* *Daddy Plays the Horn* (1955)
* *Dexter Blows Hot and Cool* (1955)
* *The Resurgence of Dexter Gordon* (Riverside, 1960)
* *Doin' Allright]* (1961), Blue Note
* *Dexter Calling...* (1961), Blue Note
* *Go!* (1962), Blue Note
* *A Swingin' Affair* (1962), Blue Note
* *Our Man in Paris* (Paris 1963), Blue Note - mam Bud Powell
* *One Flight Up]* (Paris, 1964) - Blue Note
* *King Neptune* (1964)
* *Clubhouse* (1965)
* *Gettin' Around* (New York, 1965)
* *The Squirrel: Live at Montmartre* (1967)
* *Take The "A" Train* (1967)
* *Tower of Power* (1969) - mam James Moody
* *More Power* (1969)
* *The Panther!* (Prestige, 1970) mam Tommy Flanagan a Alan Dawson. Prestige Records
* *The Chase!]* (Prestige, 1970) - mam Gene Ammons
* *The Jumpin' Blues* (Prestige, 1970) - with Wynton Kelly
* *Tangerine* (1972) mam Freddie Hubbard an aneren - Prestige
* *Ca'Purange* (1972) mam Thad Jones, Hank Jones, Stanley Clarke a Louis Hayes
* *Generation* (1972) mam Freddie Hubbard, Cedar Walton a. a. - Prestige
* *All Souls* with Eric Ineke a. a. (1972) - Dexterity
* *Afterhours/The Great Pescara Jam Sessions Vol 1&2* mam Eric Ineke (1973) - Ports Song
* *The Apartment* (1974) - SteepleChase
* *Something Different* (1975), SteepleChase
* *Bouncin' with Dex* (1975), SteepleChase
* *Swiss Nights* Vol.1-3 (1975 Zurich Jazz Fest) SteepleChase
* *Homecoming: Live at the Village Vanguard* (1976)
* *True Blue* mam Al Cohn (1976; Xanadu Records)
* *Silver Blue* mam Al Cohn (1976; Xanadu Records)
* *Biting The Apple* (1976) - SteepleChase
* *Sophisticated Giant* (1977) mat enger 11-Mann Bg-band, dorënner de Woody Shaw, Slide Hampton, Bobby Hutcherson - Columbia Records
* *Manhattan Symphonie* (1978), Columbia Records— mam Rufus Reid - bass, Eddie Gladden - an George Cables * *Gotham City* (1980), Columbia Records
* *American Classic* [featuring: Grover Washington Jr. and Shirley Scott] (1982) Elektra Entertainment
* *Round Midnight* (Soundtrack, 1986), Columbia Records
* *The Other Side of Round Midnight* (1986) Blue Note Records
* *Live at Carnegie Hall* (1998), Columbia Records –opgeholl 1978
* *The Rainbow People* mam Benny Bailey (2002), Steeplechase Records

## Um Spaweck

*DeterGordon.com
*Sophisticated Giant: The Dexter Gordon Discography
NGC 60

Den **NGC 60** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Pisces.  Den Objet gouf den 2. November 1882 vum franséischen Astronom Édouard Jean-Marie Stephan entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 060 op wikisky.org
Marie-Claire Alain

D**'Marie-Claire Alain**, gebuer den 10. August 1926 zu Saint-Germain-en-Laye, a gestuerwen de 26. Februar 2013 zu Le Pecq, war eng franséisch Organistin.

## Liewen
Die Tote aus der Themse

**Die Tote aus der Themse** ass en däitsche Film vum Harald Philipp aus dem Joer 1971 no engem Kriminalroman vum Edgar Wallace. 
## Ëm wat geet et am Film?
D'Dänzerin Myrna Ferguson, Member vun enger Drogeband awer och Informant fir Scotland Yard gëtt ermuert.Den Inspekter Craig muss de Fall ënnersichen...
## Literatur
* Joachim Kramp, Jürgen Wehnertals *Das Edgar Wallace Lexikon. Leben, Werk, Filme. Es ist unmöglich, von Edgar Wallace nicht gefesselt zu sein!* Verlag Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlin 2004, ISBN 3-89602-508-2.
* Joachim Krampals *Hallo! Hier spricht Edgar Wallace. Die Geschichte der legendären deutschen Kriminalfilmserie von 1959-1972*. 3. Oplo. Verlag Schwarzkopf und Schwarzkopf, Berlin 2005, ISBN 3-89602-645-3.

## Kuckt och
* Edgar-Wallace-Filmer

## Um Spaweck
*De Film op filmportal.de
Nikos Anastasiades

Den **Níkos Anastasiádis**, gr.: *Νίκος Αναστασιάδης*, gebuer de 27. September 1946 zu Lemessos, ass en zypresche Politiker. Hien ass de Leader vun der konservativer Partei *Demokratesch Uniouin*.

Am Februar 2013 gouf hie bei de Presidentewalen am zweeten Tour mat 57,48 % vun de Stëmmen zum President vu sengem Land gewielt.

## Um Spaweck
Adrien van Kauvenbergh

De **Pierre Jean Adrien van Kauvenbergh**, gebuer den 12. Juli 1914 zu Réiden op der Atert, a gestuerwen den 13. Juli 2002 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Jurist a Politiker.

Den Adrien van Kauvenbergh huet zu Bréissel op der ULB Droit studéiert a war vun 1939 un Affekot an der Stad Lëtzebuerg, am Ufank als Stagiaire an der Etüd Jos. Thorn, spéider als Avocat-avoué mat enger eegener Etüd. Am 2. Weltkrich war hie vum Naziokkupant op Dortmund versat ginn.

No de Chamberwale vum 21. Oktober 1945 koum den Adrien van Kauvenbergh als Vertrieder vun der LSAP an d'Chamber, wou hie wärend fënnef Legislaturperioden als Deputéierten aktiv war: 1945-1951, 1951-1954, 1954-1958, 1961-1964 an 1964-1968.

Vum 1. Januar 1946 war den Adrien van Kauvenbergh och Member vum Stater Gemengerot, bis zu senger Demissioun de 16. Juni 1969. 
Wéi am Joer 1970 d'SdP gegrënnt ginn ass, huet den Adrien van Kauvenbergh d'LSAP verlooss a sech där neier Partei ugeschloss. Am Joer 1975 ass hien op der Lëscht vun der SdP an de Stater Gemengerot gewielt ginn, wou hie bis un d'Enn vu sengem Mandat (1981) bliwwen ass.

Den Adrien van Kauvenbergh war vun 1967 bis 1972 President vun der Velosfederatioun. Hie war den Nofollger vum Paul Wilwertz.

Dem Adrien van Kauvenbergh säi Papp war de Pierre van Kauvenbergh, Enregistrementsbeamten zu Gréiwemaacher, zu Réiden op der Atert an an der Stad, gebuer den 22. Abrëll 1878 zu Dikrech a gestuerwen den 1. Oktober 1940 an der Stad Lëtzebuerg. Seng Mamm war d'Eléonore Reis, gebuer den 19. Februar 1884 zu Weiler a gestuerwen an der Stad den 23. Oktober 1943. D'Koppel hat sech de 5. November 1909 zu Pëtschent bestuet.
## Gielchen
* 

## Literatur
* Anonym, 2002. *In Memoriam: Adrien van Kauvenbergh ist tot.* Lëtzebuerger Journal 2002, Nr. 134 (16. Juli), S. 2.
* Anonym, 2002. *Me Adrien van Kauvenbergh †.* Luxemburger Wort 2002 (16. Juli).
* Bodry, A. & Fayot, B., 2016. *120 Jor sozialistesch Deputéiert an der Lëtzebuerger Chamber (1896 - 2016): dictionnaire biographique des députés socialistes à la Chambre des députés.* La mémoire socialiste, Luxembourg, 329 S. [Adrien van Kauvenbergh, S. 190].
*B. Fayot, S. Hoffmann, J. Maas & R. Steil, 1997. *100 Joer sozialistesch Deputéiert an der lëtzebuerger Châmber: Dictionnaire biographique des députés socialistes à la Chambre des Députés.* Édition La Mémoire Socialiste, Luxembourg, 171 S. [Adrien van Kauvenbergh, S. 135-136].
William Wallace Campbell

De **William Wallace Campbell**, gebuer den 11. Abrëll 1862, a gestuerwen de 14. Juni 1938, war en US-amerikaneschen Astronom.

## Biographie
Hie gouf op enger Farm an Hancock County, am Ohio, als Jong vum Robert Wilson an Harriet Welsh Campbell gebuer. No der lokaler Schoul ass hien am Joer 1882 op d'Universéit vu Michigan gaangen an huet do fir Bauingenieur studéiert, an dee Studium 1886 mat engem Bachelor of Science ofgeschloss. Wärend der Universitéitszäit huet hie säi groussen Interessi fir d'Astronomie entwéckelt.

Nom Studium gouf hie Professer fir Mathematik op der Universéit vu Colorado, awer kuerz duerno goung hien nees zeréck an de Michigan als Chargé de cours an der Astronomie. 1891 gouf hie vum Lick-Observatoire a Kalifornien agelueden. Do war de Campbell e Pionéier vun der astronomescher Spektroskopie an huet och d'Radialvitesse vu Stären katalogiséiert huet. Hie gouf 1901 Direkter vum Lick Observatoire a blouf dat bis bis 1930.

Hie war och dräimol President vun der Astronomical Society of the Pacific (1895, 1909 an 1918). 1922 ass hie mat enger Ekipp an Australien gefuer, wou hien eng Sonnendäischtert fotograféiert huet. D'Resultater hu Beweiser fir dem Albert Einstein seng Relativitéitstheorie geliwwert. Vun 1923 bis 1930 war de Campbell President vun der University of California, a vun 1931 bis 1935 war hie President vun der National Academy of Sciences. Gläichzäiteg huet en och, vun 1923 bis 1926, fir de Wëssenschaftskuratorium, haut bekannt als *[[Society for Science]]*, geschafft.

Am Alter vu 76 Joer hat hie sech zu San Francisco duerch e Sprong aus enger Fënster vum véierte Stack d'Liewe geholl. Hie war hallef blann an hat un Aphasie gelidden. Well dat hie vill belaascht huet an hie senger Famill net ze vill Aarbecht wollt maache, hat hien de Fräidoud gewielt.

1892 hat de Campbell d'Elizabeth Ballard Thompson bestuet. Si haten dräi Jongen.

## Éierungen
* 1903 Lalande-Präis vun der franséischer Wëssenschaftsakademie
* 1906 Henry Draper Medal vun der National Academy of Sciences
* 1906 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
* 1915 Bruce Medal
* 1970 gouf e Moundkrater no him genannt.
Ausserdeem war de Campbell auswäertege Member vun der Royal Society of London.
Weider goufen e Krater um Mars an en Asteroid (2751) Campbell no him genannt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Verëffentlechunge vum W.W. Campbell am Astrophysics Data System
* Noruff fir de W.W. Campbell am Astrophysics Data System
Vilosnes-Haraumont

**Vilosnes-Haraumont** ass eng franséisch Gemeng an der Meuse an der Regioun Grand Est.

D'Uertschaft läit um rietsen Uwänner vun der Meuse a vum Canal de la Meuse.

## Um Spaweck
Akkretioun (Astronomie)

D**'Akkretioun**, (laténgesch: accretio fir "Uwuessen") ass an der Astronomie d'Bezeechnung fir e Virgank, bei deem e kosmeschen Objet duerch seng Gravitatioun resp. Gezäitekraften Matière usammelt.

## Prozess
Den Zentralobjet, deen opsammelt, heescht *Akkretor* oder *gravitéierenden Objet*. Dat sinn entweeder gewéinlech Stären oder kompakt Objeten. Dozou zielen déi Wäiss Zwergen, Neutronestären, stellar a supermasseräich Schwaarz Lächer. De Matièrestroum heescht an der Akkretiounsphysik, *Akkretiounsfloss*.

## Auswierkungen
D'Deelercher, zum Beispill Atomer a Moleküllwolleken, Stëbs an engem Protoplanéitesystem oder Gas an engem entwéckelten Duebelstäresystem produzéieren Planéitesimalen, d'Virleefer vu Planéiten.

Bei jonken an ale Stären (z.&nbsp;B. bei T-Tauri-Stären oder Röntgenduebelstären) forme sech duerch den Dréiimpuls vum System dacks Akkretiounsscheiwen, déi déi observéiert physikalesch Wierkunge vu sou Objete beaflossen an zum Beispill als Erklärung fir bipolar Stréim déngen.

## Kuckt och

* Gravitatiounsenergie als Energiequell fir déi observéiert Prozesser.

## Um Spaweck
* ''Akkretion'' im Lexikon der Astrophysik von Andreas Müller, MPI fir Astrophysik
Santo Stefano Lodigiano

**Santo Stefano Lodigiano** ass eng italieenesch Gemeng mat 1.934 Awunner (2011) an der Lombardei a läit op der lénkser Säit vum Po am Po-Flaachland.

Zu der Gemeng gehéieren nach d'Uertschaften *Chiavicone*, *Valmezzano*, *Resmina Seconda* a *Filolungo*.

D'Gemeng ass iwwer d'Gare vu Santo Stefano Lodigiano un d'Eisebunnsstreck Mailand-Bologna ugeschloss. 
## Hydrographie
Iwwer den Territoire vun der Germeng lafen de Colatore Mortizza an de Canale Allaciante Gandiolo déi zum Drainagesystem am Podall gehéieren.

## Um Spaweck

* Comuni Italiani: Santo Stefano Lodigiano
* Lombardia Beni Culturali
Stéphane Hessel

De **Stéphane Frédéric Hessel**, gebuer den 20. Oktober 1917 zu Berlin, a gestuerwen de 27. Februar 2013 zu Paräis, war e franséischen Diplomat, Ambassadeur, Resistenzler an Auteur.

Seng Eltere waren Däitsch, an hien ass mat hinnen a Frankräich komm, wéi en 8 Joer hat. 1937 krut hien déi franséisch Nationalitéit. 1941 ass hien de Forces françaises libres zu London bäigetratt. Hien huet sech a Frankräich an der Resistenz engagéiert, gouf verhaft an op Buchenwald, duerno an d'Konzentratiounslager Dora deportéiert, wou e mat vill Chance iwwerliewe konnt.

1945 ass hien an de franséischen Ausseministère schaffe gaangen, an huet en Deel vu senger diplomatescher Carrière bei de Vereenten Natioune gemaach. Hie stoung politesch lénks an ass fir en Zesummewuesse vun Europa agetratt.

De Stéphane Hessel huet reegelméisseg zu Theemen ëm d'Mënscherechter, Leit ouni Openthaltsgeneemegungen, oder den israeelesch-palestinensesche Konflikt Positioun geholl. Bekannt gouf en ë.&nbsp;a. och duerch säi Manifest *[[Indignez-vous !]]*, dat 2010 erauskoum an e groussen internationale Succès hat.

## Bibliographie
* Stéphane Hessel: *Danse avec le siècle.* Seuil, Paris 1997. ISBN 2-02-023556-0
## Gielercher
*
*
*
## Um Spaweck
Stykkishólmur

**Stykkishólmur** ass eng Stad a Gemeng am Norde vun der Snæfellsnes-Hallefinsel, an der Regioun Vesturland, am Weste vun Island.

Mat senge ronn 1100 Awunner ass et den Déngschtleeschtungs- an Handelszentrum vun der Géigend. Déi meescht Leit do hunn hiert Akommes vun der Fëscherei oder dem Tourismus. Och e Fransiskanerinneklouschter gëtt et do.

Vu Stykkishólmur fiert eng Fär duerch de Breiðafjörður-Fjord op d'West-Fjorden (Vestfirðir). Vun do aus kënnt een och op Flatey.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Stad
Helgrindur

**Helgrindur** ("Zonk vun der Hell") ass den Numm vun enger Rëtsch Bierger (wouvun deen héchste mat 988 Meter de Kaldnasi ass), op der Hallefinsel Snæfellsnes, südwestlech vu Grundarfjörður am Weste vun Island.

D'Biergmassiv geet vun Egilsskarð an dem Bierg Tröllkerling (873 m) am Südosten bis bei de Kaldnasi (988 m) am Nordwesten. Do béit en of no Norden a geet bis bei de Mýrarhyrna (578 m).

Am Helgrindur-Massiv ass och den Zentralvulkan vum Vulkansystem Lýsuskarð. Dëst läit tëscht deem vum Snæfellsjökull an dem vum Ljósufjöll.
Snæfellsnes

**Snæfellsnes** ass eng Hallefinsel an Weste vun Island. Se läit westlech vum Borgarfjörður. No Norden hi läit se um Breiðafjörður-Fjord, no Süden hin un der Faxaflói-Bucht.

Den Numm heescht souvill wéi Schnéibierg-Hallefinsel, a bezitt sech op de Snæfellsjökull, en 1.446 héije Stratovulkan op der westlecher Spëtzt vun der Hallefinsel. Dëse läit am Snæfellsjökull-Nationalpark, engem vun de véier Nationalparken an Island.

Op der Hallefinsel leien d'Gemenge Snæfellsbær, Helgafellssveit, Grundarfjörður, Stykkishólmur an en Deel vu Dalabyggð mat hiren Uertschaften.

Bei Hellissandur steet de Sendemast Gufuskálar vum islännesche Radio, dee mat senge 412 Meter dat héchst Bauwierk an Europa ass.

## Literatur
* Ari Trausti Guðmundsson, Lebende Erde. Facetten der Geologie Islands. Reykjavík, Mál og Menning, 2007.
* Thor Thordarsson, Ármann Höskuldsson: Iceland. Classic Geology in Europe 3. Harpenden, Terra, 2002, S. 162 ff.

## Biller

Bild:Arnarstapi (2).jpg|Arnarstapi
Bild:Kalfárvellir-Snæfellsnes-Iceland-20030528.jpg|Kalfárvellir-Waasserfall
Bild:Iceland Snaefellsnes.jpg|Beserkjahraun vu Westen aus
Fichier:Snæfellsjökull-kfk-2.jpg|Snæfellsjökull
Fichier:Hellissandur - Blick zum Snaefellsjökull 2.jpg|Hellissandur - Vue op deSnæfellsjökull
Bild:Stykkisholmur.JPG|Stykkisholmur
Fichier:Kirkjufell near Grundarfjörður 2012-07.JPG|Grundarfjörður
Fichier:Helgrindur 2012-08.JPG| d'Helgrindur-Bierger. 
Búlandshöfði, Vesturland, Islandia, 2014-08-14, DD 089.JPG|Búlandshöfði
Cráter Stóri Grábrók, Vesturland, Islandia, 2014-08-15, DD 088.JPG|Stóri Grábrók


## Um Spaweck

* Off. Website Westisland, engl.
Gasometer

E **Gasometer** ass e groussen Tank-Reservoir fir Gas zäitweileg ze stockéieren.

Se sinn zylinderfërmeg, an deen ieweschten Deel ass eng Zort Klack, déi sech, jee no der Mass vu Gas, déi dran ass, no uewen oder no ënne beweege kann.

En ettlech Gasometeren, déi net méi gebraucht ginn, goufen ëmgebaut, sou wéi z.&nbsp;B. dee vu Wien-Simmering, an deem ewell Wunnege sinn, oder dee vun Oberhausen.

D'Erfindung vum Gasometer gëtt dem Fransous Antoine Laurent de Lavoisier zougerechent.
## Gasometer Hollerech
Zu Hollerech stoung zanter 1967 op engem Terrain tëscht der *rue de Bouillon* an der Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Klengbetten e Gasometer mat enger Héicht vu 40&nbsp;m an enger Capacitéit vu 60.200 m³ Gas. Zanter 2012, nodeems d'Firma Creos de Stater Stroum- a Gasreseau iwwerholl hat, war de Gasometer net méi a Betrib, a gouf 2015-16 ofgerappt.

## Um Spaweck
Viking-Rakéit

D**'Viking-Rakéit** war eng vun der A4 ofgeleet amerikanesch Héichtefuerschungsrakéit a gouf tëscht 1949 an 1957 véierzéngmol erfollegräich gestart. D'Rakéit gouf vun der Glenn L. Martin Company (haut Lockheed-Martin) entwéckelt a gebaut. Si gouf wéi d'A4-Rakéit mat Flëssegsauerstoff an Ethanol ugedriwwen. 

De 24. Mee 1954 hat d'Viking II mat enger Héicht vun 254&nbsp;km en neien Héichterekord fir eestufeg Rakéiten opgestallt. D'Viking déi de 5. Oktober 1954 mat enger Kamera u Bord fortgeschéckt gouf, hat déi éischt Biller vun engem Tropestuerm aus enger Héicht vu op d'mannst 160&nbsp;km gemaach. D'Biller haten e Gebitt vun ongeféier 1600&nbsp;km am Duerchmiesser gewisen.

D'Viking hat eng Längt vu 14,90 Meter, eng Schautespaanwäit vun 2,80 Meter, en Duerchmiesser vun 0,81 Meter an eng Startmass vu 4,5 Tonnen.

De Startschub war 93&nbsp;kN, hir gréisst erreecht Héicht war 200 Kilometer.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Artikel an der Encyclopedia Astronautica
Snæfellsjökull

De **Snæfellsjökull**  ("Schnéiebierggletscher") ass en 1.446&nbsp;m héije Stratovulkan um westleche Wupp vun der Hallefinsel Snæfellsnes op Island. E läit um Territoire vun der Gemeng Snæfellsbær.

Déi kleng Caldera vum Vulkan ass vun engem Gletscher ausfëllt. De Vulkan ass zirka 700.000 Joer al an an deene leschten 10.000 Joer eppes méi wéi 30-mol ausgebrach. Déi lescht bekannt Eruptioun war virun ongeféier 1.800 Joer. Deemools ass et och an der Emgéigend vum Bierg zu Ausbréch komm. Zanterhier ass et roueg, ma de Vulkan gëllt nach ëmmer als aktiv.

De Gletscher huet eng Fläch vun 12,5&nbsp;km². De Waasserfall Klukkufoss gëtt vu Waasser aus dem Gletscher gefiddert.

De Vulkan läit matzen am Snæfellsjökull-Nationalpark, deen no him genannt gouf an 2001 gegrënnt gouf.

A kloren Deeg kann een e vu Reykjavík aus gesinn, dat eng 120&nbsp;km Loftlinn ewech läit.

De Snæfellsjökull ass och bekannt, well en am Jules Verne sengem Roman *[[Voyage au centre de la Terre]]* d'Entréeshiel fir an d'Ënnerwelt ass. Den islänneschen Nationaldichter Halldór Laxness huet em mat sengem Roman *Kristnihald undir jökli* e litererescht Monument gesat.

## Um Spaweck

* Offiziell Website vum Nationalpark
Grundarfjörður

**Grundarfjörður** ass eng Uertschaft a Gemeng am Weste vun Island, an der Regioun Vesturland op der Nordküst vun Hallefinsel Snæfellsnes, beim Fjord Grundarfjörður, no deem se genannt ass. Se huet ronn 920 Awunner (2009).

Direkt hanner Grundarfjörður fänken d'Helgrindur-Bierger un. Am Fjord virun der Uertschaft läit déi kleng Hallefinsel mam Bierg Kirkjufell.

## Um Spaweck

*Websäit vun der Gemeng (isl.)
Jürgen Roland

De **Jürgen Roland**, gebuer als *Jürgen Schellack* de 25. Dezember 1925 zu Hamburg, an och do gestuerwen den 21. September 2007, war en däitsche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.

Nieft de Kinosfilmer huet de Jürgen Roland vill TV-Filmer an TV-Serie realiséiert, sou 17 Episode vun *Dem Täter auf der Spur*, 22 Episode vu *Stahlnetz* an 12 Episode vun *Tatort*. 
## Filmographie als Regisseur
### Kino
* 1959: *Unser Wunderland bei Nacht*
* 1960: *[[Der rote Kreis]]* mam Klausjürgen Wussow a Renate Ewert
* 1961: *[[Der grüne Bogenschütze]]* mam Klausjürgen Wussow a Karin Dor
* 1961: *Der Transport* mam Hannes Messemer an Armin Dahlen
* 1962: *[[Heißer Hafen Hongkong]]* mam Marianne Koch a Klausjürgen Wussow
* 1963: *[[Der schwarze Panther von Ratana]]* mam Marianne Koch an Horst Frank
* 1964: *[[Die Flußpiraten vom Mississippi]]* mam Hansjörg Felmy a Brad Harris
* 1964: *Polizeirevier Davidswache* mam Wolfgang Kieling an Hannelore Schroth
* 1966: *4 Schlüssel* mam Günther Ungeheuer a Monika Peitsch
* 1967: *[[Lotosblüten für Miss Quon]]* mam Lang Jeffries a Werner Peters
* 1969: *Die Engel von St. Pauli* mam Horst Frank a Werner Pochath
* 1971: *St. Pauli Report* mam Helen Vita a Rudolf Schündler
* 1973: *[[Das Mädchen von Hongkong]]* mam Joachim Fuchsberger a Véronique Vendell
* 1973: *Zinksärge für die Goldjungen* mam Herbert Fleischmann an Henry Silva

### TV (Auswiel)
* "Stahlnetz" (TV-Serie)
*** Mordfall Oberhausen
*** Bankraub in Köln
*** Die blaue Mütze
*** Die Tote im Hafenbecken
*** Das zwölfte Messer
*** Sechs unter Verdacht
*** Treffpunkt Bahnhof Zoo
*** Das Alibi
*** Aktenzeichen: Welcker u.a. - Wegen Mordes
*** Die Zeugin im grünen Rock
*** Verbrannte Spuren
*** E 605
*** Saison
*** In der Nacht zum Dienstag...
*** In jeder Stadt...
*** Spur 211
*** Das Haus an der Stör
*** Strandkorb 421
*** Rehe
*** Nacht zum Ostersonntag
*** Der fünfte Mann
*** Ein Toter zuviel
* Tatort
***...und dann ist Zahltag, mam Werner Pochath a Jörg Pleva
*** Das stille Geschäft, mam Knut Hinz a Claus Theo Gärtner
*** Freund Gregor, mam Klausjürgen Wussow a Cordula Trantow
*** So ein Tag..., mam Klaus Löwitsch an Diana Körner
*** Der Schläfer, mam Günther Ungeheuer
*** Acht, neun - aus, mam Klaus Löwitsch a Pierre Franckh
*** Baranskis Geschäft, mam Horst Bollmann
*** Keine Tricks, Herr Bülow, mam Heinz Drache
*** Tod eines Mädchens, mam Manfred Krug a Charles Brauer
*** Stoevers Fall, mam Manfred Krug a Charles Brauer
*** Tod eines Polizisten, mam Manfred Krug a Charles Brauer
*** Ausgespielt, mam Manfred Krug a Charles Brauer

## Um Spaweck
Klausjürgen Wussow

De **Klausjürgen Wussow**, gebuer den 30. Abrëll 1929 zu Cammin a Pommern, haut Kamień Pomorski Polen, a gestuerwen den 19. Juni 2007 zu Rüdersdorf bei Berlin, war en däitsche Schauspiller.

Nieft senge Filmrolle war de Klausjürgen Wussow och an TV-Serien ze gesinn, sou an de 26 Episode vun *Der Kurier der Kaiserin*. Bekannt beim grousse Publikum ass hien awer duerch d'Serie *[[Die Schwarzwaldklinik]]* ginn, déi et vun 1985 bis 1989 op 71 Episode bruecht huet.

De Klausjürgen Wussow ass de Papp vun de Schauspiller Barbara Wussow an Alexander Wussow.

## Filmographie
### Kino
*1958: *Blitzmädels an die Front*, vum Werner Klingler
*1959: *Arzt aus Leidenschaft*, vum Werner Klingler
*1960: *[[Endstation Rote Laterne]]* oder *Blonde Mädchen für Havanna*, vum Rudolf Jugert
*1960: *[[Der rote Kreis]]*, vum Jürgen Roland
*1960: *Soldatensender Calais*, vum Paul May
*1960: *Eine Frau fürs ganze Leben*, vum Wolfgang Liebeneiner
*1960: *Agatha, laß das Morden sein!*, vum Dietrich Haugk
*1961: *[[Der grüne Bogenschütze]]*, vum Jürgen Roland
*1961: *Im sechsten Stock*, vum John Olden
*1961: *Das letzte Kapitel*, vum Wolfgang Liebeneiner
*1962: *Heißer Hafen Hong Kong*, vum Jürgen Roland
*1964: *[[Die Tote von Beverly Hills]]*, vum Michael Pfleghar
*1967: *[[Comando de asesinos]]*, vum Julio Coll
*1967: *Con la muerte a la espalda*, vum Alfonso Balcázar
*1975: *Monika und die Sechzehnjährigen*, vum Charly Steinberger
*1978: *Götz von Berlichingen mit der eisernen Hand*, vum Wolfgang Liebeneiner
*1981: *[[Der Bockerer]]*, vum Franz Antel
*1985: *Nägel mit Köpfen*, vum Wigbert Wicker
*1986: *Bitte laßt die Blumen leben*, vum Duccio Tessari
*1992: *Venti dal Sud*

### TV (Auswiel)
*1970 - 1971: *Der Kurier der Kaiserin*. TV-Serie (26 Episoden)
*1974: *Sergeant Berry*, TV-Serie (13 Episoden)
*1985 - 1989: *Die Schwarzwaldklinik*, TV-Serie (71 Episoden)
*1996 - 2003: *Klinik unter Palmen*, TV-Serie (23 Episoden)

## Literatur
* Barbara Wussow, Alexander Wussow: *Klausjürgen Wussow. Sein Leben mit Ida Krottendorff. Erinnerungen.* Edel Vita, Hamburg 2009, ISBN 978-3-941378-16-2.
* Klausjürgen Wussow: *Mein Leben als Chefarzt Dr. Brinkmann von der Schwarzwaldklinik.* Bastei Lübbe, Köln 1985, ISBN 3-404-10725-X.
* Klausjürgen Wussow: *Professor Brinkmann und ich.* Bastei Lübbe, Köln 1987, ISBN 3-404-10934-1.
* Klausjürgen Wussow: *Bitterer Kaffee.* Bastei Lübbe, Köln 1994, ISBN 3-404-12260-7.

## Um Spaweck