An der Schwemm (Operett)

***An der Schwemm*** (an haiteger Schreifweis: *An der Schwämm*) ass eng lëtzebuergesch Operett an engem Akt aus dem Joer 1922. De Batty Weber huet d'Libretto geschriwwen an d'Lou Koster d'Musek komponéiert.

## Synopsis
D'Stéck spillt an der fréierer Stater Schwämm vum Biisserwee, och nach "Zaldoteschwämm" genannt. Si huet 1922, wéi d'Operett fir d'éischt opgefouert gouf, schonn net méi existéiert. 

Déi schéin Haaptprotagonistin Lory ass eng selbstbewosst Schwëmmerin. Hatt huet scho méi laang den Androck, datt säi Schwamminstruktor, de flotte Kaperol Reddy, an hatt verléift ass, awer sech net traut, dat zouzeginn. Fir hien an Aktioun ze ruffe täuscht d'Lory vir, am Waasser schwaach ze falen an hofft, datt déi zwee sech esou méi no kommen.

Gläichzäiteg huet och den ale Beamten Zengerlé en Aen op d'Lory geworf, dat sech sengen Avancen awer widdersetzt. Hie verstoppt sech an enger Ëmkleedekabinn a probéiert, hatt ze fotographéieren. D'Schwëmmerinnen an der Schwämm kréien dat mat a geheien den Zengerlé kuerzerhand an d'Waasser. Wéi hien an d'Kabinn zréckleeft, mierkt hien, datt seng Kleeder fort sinn. Si goufe vum "Prisongsschësser" Struppes geklaut, deen op senger Flucht aus dem Prisong laanscht d'Schwämm gelaf ass an dem Beamte säi Gezei ugedoen huet. Den Zengerlé huet elo just nach dem Struppes seng al a knaschteg Kleeder, déi hien noutgezwongen undeet. Wéi d'Police dunn awer ukënnt fir de Struppes festzehuelen, hale si den Zengerlé fir de Gesichten a féieren hien of.

## Opféierungen

### Première
De Batty Weber hat "An der Schwemm" ursprénglech als Sketch geduecht.

Duerch d'Dobäimaache vun de Lidder, déi vun der Komponistin Lou Koster aus dem Stater Conservatoire vertount goufen, ass doraus eng Operett ginn. Si huet den 21. Abrëll 1922 hier ausverkaafte Première am Stater Pôle Nord gefeiert. D'Stéck gouf bis de 27. Abrëll all Owend opgefouert, mat zousätzlech enger Nomëttesvirstellung um Sonndeg, 23. Abrëll. D'Entréesbilljeeën hunn tëscht 3,30 a 4,50 Frang kascht.

Den August Donnen huet d'Regie iwwerholl an och d'Roll vum Zengerlé gespillt. De Charles Kaboth huet de Reddy gespillt. Déi aner Rolle goufe vun Amateurschauspiller a -schauspillerinnen aus dem Swimming Club Luxembourg iwwerholl, dorënner d'Roll vun der Lory, déi d'Anna Kugener iwwerholl huet.

D'Laure Koster, selwer eng bekannt Schwëmmerin, huet d'Nieweroll vun der "Miss" gespillt. D'Laure Koster war d'Schwëster vun der Komponistin Lou Koster. D'Haaptprotaginistin Lory ass no hir benannt. Och eng drëtt Schwëster, d'Lina Koster, war mat vun der Partie an huet Cello am Orchester gespillt. Dee gouf vum Éisträicher Willy Goetz geleet.

D'Stéck war e grousse Succès a gouf an der deemoleger Press héich gelueft.

D'Luxemburger Zeitung huet geschriwwen:
*Die Erstaufführung der einaktigen Operette 'An der Schwemm' [...] hatte, wie vorauszusehen war, einen durchschlagenden Erfolg. [...] Die Fabel ist möglichst einfach, unkompliziert. Die Umrahmung, die Musik, die Darstellungskunst haben daraus ein Kabinettstück gemacht. Besonders die Musik! Sie ist frisch, direkt eingehend, äußertest melodiös und sangbar und schön ausgereift. [...] Und die Darstellung? Ist es notwendig, zu sagen, daß alles klappte, wo Aug. Donnen die Regie übernommen hatte? Er selbst hatte in der Rolle des Zengerlé, die ihm auf den Leib zugeschnitten scheint, den unbestrittensten Erfolg. [...] Das Ganze ist durchweht von kräftiger, würziger Heimatlust, eine Bereicherung für die luxemburgische Theaterbühne.*

D'Indépendance luxembourgeoise huet d'Schauspill an d'Musek gelueft an d'Stéck esou beschriwwen:
*«An der Schwemm» […] fut une longue succession d’éclats de rire et d’ovations largement méritées. [...]La pièce est un spirituel imbroglio, relevé d'une savoureuse poésie de terroir, de saillies humoristiques et d’une légère pointe satirique.*

D'Tageblatt huet gemengt:
*Mit einer erfreulichen Natürlichkeit glitten die einzelnen Szenen ineinander und machten aus dem Ganzen einen Hochgenuß. Das Publikum verließ daher jedesmal mit größter Zufriedenheit das Haus.*

### ''Amor im Bade''
Am Februar 1927 gouf am Pôle Nord eng däitsch Versioun vun der Operette mam Titel *Amor im Bade* opgefouert. Déi Versioun, vum Batty Weber a Lou Koster selwer adaptéiert, war méi laang a warscheinlech an éischter Linn fir Opféierungen an Däitschland ausgeriicht. Et ginn awer keng Beweiser dofir, datt se och tatsächlech eng Kéier an Däitschland gelaf ass.

### Weider Opféierungen

1946 gouf "An der Schwemm" eng leschte Kéier zu Liefzäite vun der Komponistin Lou Koster opgefouert. D'Stéck gouf e puermol uechtert d'Land vun der Compagnie "Hémechtstheater" gespillt, ënnert der Regie vun der Ketty Schilling. 

Duerno gouf d'Stéck méi oder wéineger vergiess. De Batty Weber war schonn 1940 gestuerwen, d'Lou Koster am Joer 1973. Dat musikalescht Opféierunsmaterial an d'Orchesterpartitur hunn als verschwonne gegollt a goufen eréischt an den 2000er vun der Chercheuse Danielle Roster erëm nei entdeckt. Si waren a Privatbesëtz a sinn haut an der Lëtzebuerger Nationalbibliothéik ëffentlech zougänglech.

Dank där Neientdeckung konnt d'Operett honnert Joer no der Première, am Joer 2024, an enger adaptéierter Versioun nees opegefouert ginn. D'Marion Rothhaar war verantwortlech fir d'Inszenéierung ënnert der kënschtlerescher Leedung vum Jonathan Kaell a mam Orchestre de chambre du Luxembourg. Am Januar 2024 ass et am Escher Theater gelaf, de Mount drop am Ettelbrécker CAPe an am Juni um Wolzer Festival. 

Fir déi Versioun gouf en Epilog an e Prolog dobäigesat, dee vun der Tatsiana Zelianko komponéiert gouf a fir dat de Rol Gelhausen de Libretto geschriwwen huet.

Am Kader vun där Neientdeckung gouf d'Stéck och erëm nei bewäert a säin feministesche Charakter ervirgehuewen, an enger Operett, an där d'weiblech Personnage selbstbewosst an de Männer gläichgestallt sinn.

## Literatur
* Danielle Roster: *[https://mugi.lu/thema/an-der-schwemm/ An der Schwemm]*, in: "Musik und Gender in Luxemburg", Editeur: Sonja Kmec, Danielle Roster an Anne Schiltz. 21. Juni 2024.: