open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Romain Schneider

De **Romain Schneider**, gebuer de 15. Abrëll 1962 zu Wolz, ass e lëtzebuergeschen LSAP-Politiker a fréiere Foussballspiller. Hie war vum 5. Dezember 2018 bis de 5. Januar 2022 Minister fir Landwirtschaft a Wäibau, a Minister fir Sozialversécherung an der Regierung Bettel-Schneider-Braz / Bettel-Kersch-Bausch.

## Politesch Karriär
De Romain Schneider war vum 1. Januar 1994 bis Juli 2009 am Gemengerot vu Wolz an do vum 1. Januar 2000 u Buergermeeschter.

2004 gouf hien eng éischt Kéier am Walbezierk Norden an d'Chamber gewielt a bis ewell, zulescht bei de Chamberwale vum 14. Oktober 2018, allkéiers erëmgewielt.

2009 huet hien op säi Buergermeeschtesch- a säin Deputéiertemandat verzicht, fir an der Regierung Juncker-Asselborn II, Landwirtschafts- a Sportminister, an Delegéierte Minister fir Solidarentwécklung ze ginn. 2013 gouf en zum Minister fir Sport, humanitär Hëllef a Sozialversécherung an der Regierung Bettel-Schneider ernannt.

An der Regierung Bettel-Schneider-Braz war hie vum 5. Dezember 2018 bis de 5. Januar 2022 Minister fir Landwirtschaft a Wäibau, a Minister fir Sozialverécherung. Den 29. November 2021 hat hie matgedeelt säi Ministeschmandat am Januar 2022 opzeginn a sech ganz aus der politescher Landschaft zeréckzezéien, fir no senger Gesondheet ze kucken.

## Sportlech Karriär
De Romain Schneider war Foussballspiller.  Hien huet vun 1977 bis 1988 a vun 1989 bis 1992 am Ganzen 108 Matcher an der Nationaldivisioun an 119 Matcher an der Éeirepromotioun fir den FC Wolz 71 gespillt. 

Vun 1992 bis 1995 war hie Spiller a Spillertrainer beim FC Green Boys 77 Harlange-Tarchamps. 

Vun 2002 bis 2009 war hie President vum FC Wolz 71.

## Um Spaweck
Vera Spautz

D**'Vera Spautz**, gebuer den 1. Mee 1963 zu Esch-Uelzecht, ass eng lëtzebuergesch LSAP-Politikerin.

## Gemengepolitik
D'Vera Spautz ass zanter dem 14. Januar 2000 Member vum Gemengerot vun Esch-Uelzecht a war vum 11. September 2000 bis d'Gemengewale vum 8. Oktober 2017 am Schäfferot. De 15. Januar 2013 gouf si als nei Buergermeeschtesch vun Esch vereedegt, als Ersatz fir d'Lydia Mutsch déi e Ministeschmandat an der Regierung Bettel-Schneider iwwerholl hat. Bei de Gemengerotswalen 2017 huet d'Oppositiounspartei mat hirem Spëtzekandidat Georges Mischo méi Stëmme kritt wéi d'LSAP mat hirer Spëtzekandidatin Spautz, soudatt de Mischo neie Buergermeeschter gouf.

## Landespolitik
Si gouf den 13. Juli 2004 als Deputéiert aus dem Walbezierk Süden an d'Chamber gewielt a bei de Chamberwale vum 7. Juni 2009 erëmgewielt. De 14. November 2012 huet si hire Récktrëtt als Deputéiert ugekënnegt.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht
Aly Jaerling

Den **Alphonse** ("**Aly**") **Jaerling**, gebuer den 30. Januar 1948 zu Esch-Uelzecht, ass e fréierer lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler.

## Politik
### Gemengepolitik
Den Aly Jaerling war vum 10. Oktober 1993 bis den 31. Dezember 1999, an duerno vum 17. Juni 2000 bis den... am Gemengerot vun der Stad Esch-Uelzecht.

### Landespolitik
Den Aly Jaerling gouf den 13. Juni 1999 am Walbezierk Süden op der Lëscht vun der ADR an d'Chamber gewielt. Bei de Chamberwale vum 13. Juni 2004 gouf hien erëmgewielt. Den 1. Mee 2006 huet de Jaerling d'ADR verlooss, well e kritiséiert huet, datt d'ADR hir ursprénglech Raison d'être, d'Rentereform, ëmmer méi vernoléissegen a sech op nationalistesch Theeme konzentréiere géif. Bis zum Enn vu sengem Mandat blouf hien als onofhängegen Deputéierten an der Chamber.

Fir d'Chamberwale vum 7. Juni 2009 hat hien eng eege Lëscht an de Walbezierker Norden a Süden (wou hie Spëtzekandidat war), wéi och fir d'Europawalen opgesat: D'Biergerlëscht. Hie gouf net gewielt.

## Gewerkschaftler
Hie war Sozialsekretär vun der Neutraler Gewerkschaft Lëtzebuerg.

## Soss Mandater
Bis zu senger forcéierter Demissioun am Oktober 2012 war hie President vun der Lëtzebuerger Keele-Federatioun. Wéinst Fälschung vun Dokumenter am Kader mat senger fréierer Funktioun an enger europäescher Keelesport-Gesellschaft gouf hien den 1. Februar 2018 zu engem Joer Prisong mat Sursis verurteelt.

## Gielercher
* 

## Um Spaweck
Uergel Kierch Branebuerg

D**'Uergel an der Kierch Branebuerg** gouf 1992 vun der Uergelmanufaktur Georg Westenfelder gebaut an um Duxall opgeriicht. Ageweit gouf se den 19. Juli 1992.

D'Uergel huet ee Manual.
Martine Mergen

D**'Martine Mergen**, gebuer den 30. August 1956 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Doktesch an CSV-Politikerin.

## Karriär

### Gemengepolitik
Si ass zanter dem 1. Januar 2000 am Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg a war vum 14. August 2004 bis den 9. November 2005 am Schäfferot.

### Landespolitik
Vun 2004 bis 2013, a vun Oktober 2014 (nogeréckelt amplaz vum Luc Frieden, deen demissionéiert huet) bis 2018, war si Deputéiert aus dem Walbezierk Zentrum an der Chamber.

## Gielercher
* 
* Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2022)

## Um Spaweck
Lëscht vun de Vulkaner

## A
* Antisana (Ecuador)
## B
* Beerenberg (Norwegen)
## C
* Carihuairazo (Ecuador)
* Cayambe (Vulkan) (Ecuador)
* Cerro Acotango (Chile)
* Chimborazo (Ecuador)
* Cotacachi (Ecuador)
* Cotopaxi (Ecuador)

## D
* Darwin (Galápagos, Ecuador)

## E
* Etna (Italien)
## F
## G
## H
## I
* Ilaló (Ecuador)
* Illiniza (Ecuador)
## J
## K
## L
## M
* Montagne Pelée (Martinique)

## N
## O
## P
* Pasochoa (Ecuador)
* Pichincha (Ecuador)
* Puy de Sancy (Frankräich)
## Q
* Quilotoa (Ecuador)
## R
* Reventador (Ecuador)
## S
* Sangay (Ecuador)
* Stromboli (Italien)
## T
* Teide
* Tungurahua (Ecuador)

## U
## V
* Vesuv (Italien)
## W
## X
## Y
## Z

## Um Spaweck
Uergelmanufaktur Heinrich Voit & Söhne

D'Familljenentreprise **Uergelmanufaktur Heinrich Voit & Söhne** war eng däitsch Uergelmanufaktur zu Durlach, engem Quartier vu Karlsruhe, déi vun 1890 bis 1930 bestanen huet.

Hir Originnen hat d'Firma a Franken. Dokumenter bezeien, datt schonn zanter der Mëtt vum 17. Joerhonnert zu Schweinfurt Membere vun der Voit Famill sech mat Uergelbau ofginn hunn.

D'Uergel an der Téiweskierch am Pafendall gouf 1903 vun der Manufaktur H. Voit & Söhne gebaut an huet 25 Regëster. 1968 gouf d'pneumatesch Traktur elektrifizéiert an d'Uergel krut en neie Spilldësch. D'Päife bloufe wéi se waren. Gläichzäiteg gouf eng Revisioun vun der Uergelmanufaktur Georg Westenfelder vu Lëntge gemaach. Et leeft eng Prozedur fir d'Uergel als nationaalt Monument ze klasséieren.
Canton de Montauban-2

De **Canton de Montauban-2** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montauban, am Departement Tarn-et-Garonne an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
Zwentibold

Den Herzog **Zwentibold**, gebuer 870 oder 871, a gestuerewen den 13. August 900, war vum Mee 895 bis 900 Kinnek vu Lotharingien. Säin Numm huet e vu sengem Pätter, dem Sventopluk vu Groussmieren (*Zwentibold* ass d'frankiséiert Form vu *Sventopluk*).

Den Zwentibold war den eelste Jong vum Arnulf von Kärnten an hätt sollen am Ufank deem säin Nofollger ginn. Well en awer baussent engem Bestietnes gebuer gouf an den Arnulf méi spéit mam Ludwig dem Kand e legitime Jong kritt huet, huet den Arnulf duerchgesat - déi Loutrengesch Adeleg waren dogéint - datt den Zwentibold Kinnek vu Lotharingie sollt ginn. Mä och no senger Kréinung huet en déi Adleg géint en opbruecht; de 4. Februar 900 hu se de Ludwig, dee just 7 Joer hat (dofir säin Zousaznumm "d'Kand") zu Forchheim zum Kinnek erhuewen, an der Hoffnung, datt en se sou hir Interessen am beschten duerchsetze kéint.

Am Fréijoer 897 huet den Zwentibold d'Oda vu Sachsen bestuet, eng Duechter vum Otto I. vu Sachsen.

Den Zwentibold, deen zu senger Zäit beschriwwe gouf als een dee gär gefeiert huet, mä als Kinnek net talentéiert war, huet och e puer Kléischter gestëft oder ënnerstëtzt, besonnesch d'Abtei Susteren, wou 2 Duechtere vun him, d'Benedicte an d'Cécilia, Äbtissinne waren a wou en och begruewe gouf, nodeem en, net wäit vum Klouschter ewech, an engem Gefecht ëm d'Liewe koum.
Prümer Deelung

Bei der **Prümer Deelung** vun 855 huet de Lothaire I. säi Räich ënner sengen dräi Jongen opgedeelt.

Dem Lothaire säi Räich war d'mëttelst Räich, dat sengersäits, beim Traité vu Verdun, aus der Deelung an dräi vum Karel dem Grousse sengem Räich ervirgaange war, a sech vun Zentralitalie bis erop a Frisland gezunn huet.

Zu Prüm (warscheinlech am Schlass vu Schüller), krute vum Lothaire senge Jongen: 
* de Lothaire II. vu Loutrengen den Norde vu Lotharingien, wouzou dat haitegt Loutrengen gehéiert huet,
* de Charles d'Provence an 
* de Louis II., de westlechen Deel (de Norde vun Italien).

Wéi de Charles 863 gestuerwen ass, hu sech seng zwéi Bridder seng Lännereie gedeelt, an 870, wéi och de Lothaire II. gestuerwen ass, hu sech deem seng Monnien, dem Lothaire I. seng Bridder, de Charles de Plakkapp an de Ludwig den Däitschen dee leschte Rescht vum Mëttelste Räich, mam Traité vu Meerssen, gedeelt.

## Kuckt och
* Traité vu Prüm vun 2005
Uergel Kierch Märel

Déi éischt **[[Uergel]] an der [[Kierch Lëtzebuerg-Märel|Märeler Kierch]]** gouf 1882 vun der Uergelmanufaktur Heinrich Voit & Söhne vun Durlach opgeriicht, an 1930 vun der *Manufacture d'orgues luxembourgeoise G. Stahlhuth succ. Georges Haupt*, der haiteger Uergelmanufaktur Georg Westenfelder ëmgebaut. Eng ganz nei Uergel gouf am Joer 1975 vun der Lëntgener Uergelfabrik ënner der Leedung vum Georg Westenfelder am Kierchechouer opgestallt. Déi Uergel huet eng mechanesch Spilltraktur an eng elektro-pneumatesch Regëstertraktur. 1997 huet d'Firma Westenfelder eng Trompett bäigemaach. 2011 gouf d'Instrument komplett iwwerholl vun der Firma Reichenstein vu Windesheim (D).

## Um Spaweck
D'Märeler Uergel op orgues.lu
Plektrud

D**'Plektrud**(**is**), och **Bliktrud**, gebuer géint 650 a gestuerwe 717 oder 725, war eng austresch Adeleg. Si ass eng Helleg vun der kathoulescher Kierch.

Hire Papp war de Pfalzgrof Hugobert, hir Mamm d'Irmina vun Oeren an hir Sëschter d'Äbtissin Adela vu Pfalzel bei Tréier. Ëm 670/675 huet se de karolengeschen Hausmeier Pippin de Mëttelsten (och *den Décken* oder *vun Herstal* genannt) bestuet. Vun him hat se zwéi Jongen, den Drogo an de Grimoald de Jonken. Allebéid krute se vum Pippin wichteg Ämter. Wéi de Pippin sou gutt wéi um Stierwe louch, huet d'Plektrud probéiert, hiren Enkelen (béid Jonge waren du schonn dout) d'Successioun ze sécheren. De Pippin hat nämlech och nach e Kand mat der Chalpaida (Alpaid) vu Bruyères, de Karl, dee spéider als Karl Martell sollt bekannt ginn. D'Plektrud huet hien dofir zu Köln aspäre gelooss. Hie konnt awer vun do fortlafen, huet sech eng Arméi zesummegestallt an domat d'Plektrud dozou gezwongen, seng Rechter unz'erkennen (717).

D'Plektrud huet St. Maria im Kapitol zu Köln gestëft, wou se, sou gëtt ugeholl, och begruewe läit.

## Literatur
* Konecny, Silvia: *Die Frauen des karolingischen Königshauses: Die politische Bedeutung der Ehe und die Stellung der Frau in der fränkischen Herrscherfamilie vom 7. bis zum 10. Jh.*, Wien: VWGÖ, 1976.
* Schieffer, Rudolf: *Die Karolinger*, W. Kohlhammer Druckerei GmbH + Co. Stuttgart, 2000, S. 23,31-33,35-38,40

## Kuckt och
*Lëscht vun de chrëschtlechen Hellegen

## Um Spaweck

* genealogie-mittelalter.de
* Kirchensite.de
* De  am ökumeenesche Lexikon vun den Hellegen
Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen

D**'Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen**, gebuer den 28. August 1938 zu Téiteng, a gestuerwen de 7. September 2023, war eng lëtzebuergesch CSV-Politikerin a Léierin.

## Landespolitik
D'Marie-Thérèse Gantenbein-Koullen war vum 13. Juli 2004 bis Enn 2008 als Deputéiert aus dem Walbezierk Zentrum an der Chamber. D'Fabienne Gaul ass fir si nogeréckelt.

## Gemengepolitik
Si war vum 1. Januar 1988 un am Gemengerot vun der Gemeng Hesper a war do vum 1. Januar 1997 bis den 8. Dezember 1999 Schäffen, ier si den 9. Dezember 1999 Buergermeeschtesch vun där Gemeng gouf.

Am Laf vun der Hesper Gemengerotssëtzung vum 5. Dezember 2008 huet d'Madamm Gantenbein bekanntginn, datt si sech aus der aktiver Politik zeréckzéie géif. Hiren Nofollger op der Plaz vum Hesper Buergermeeschter gouf am Januar 2009 de fréiere Schäffe Marc Lies.

Si war Mamm vun dräi Kanner.

## Um Spaweck
* Websäit vun der Chamber
Drogo vun der Champagne

Den **Drogo**(**n**), gebuer géint 670, gestuerwe 708 a begruewen an der Kierch St. Arnoul zu Metz, war e Jong vum Pippin de Mëttelsten an der Plektrudis an Urenkel vum Arnulf vu Metz, an och en Hallefbrudder vum Karl Martell. Säi Papp huet en zum *[[Dux]]* (Herzog) vun der Champagne gemaach (no 695), méi spéit, ëm 697, zum *Dux* vun der Bourgogne.

Hie war mat der Anstrudis bestuet, der Duechter vum Hausmeier Waratto an der Ansfeld, der Wittfra vum Hausmeier Berchar, mat där e véier Jongen hat: 
* den Arnulf († no 723), 715 Dux 
* den Hugo († 730), 715 zum Paschtouer geweit, Bëschof vu Paräis, Bëschof vu Rouen, Bëschof vu Bayeux an Abt vu Jumièges 
* de Pippin
* de Gottfried

## Literatur

* Schieffer, Rudolf: *Die Karolinger*, Kohlhammer Urban Verlag, Stuttgart, 2000, S. 36,38

## Um Spaweck
* mittelalter-genealogie
Armstrong-Whitworth Sea Hawk

Den **Armstrong-Whitworth Sea Hawk** och nach bekannt ënner dem Numm **Hawker Sea Hawk** war en Düsejeeër deen an enger Stéckzuel vu 502 Fligere gebaut gouf, an haaptsächlech am Déngscht vun der brittescher Royal Navy, der Royal Dutch Navy, an der Indian Navy stoung. 68 Stéck dovu sinn och vun 1957 un fir déi däitsch Marinefliegergeschwader 1 an 2 geflunn.

## Um Spaweck

* D'Geschicht vum Hawker Sea Hawk
Breede Wues

**Breede Wues** ass de Flouernumm vun e puer Plazen zu Lëtzebuerg:

* De Breedewues an der Gemeng Nidderaanwen, eng Wiss déi laanscht d'Strooss Sennengerbierg - Waldhaff (C.R.126), läit op där sech lues a lues zur Stroossesäit eng Cité mat Wunnengen installéiert huet, an zanter ronn 20 Joer och eng Industriezon, d*'Z.I. Breedewues*.

Geographesch Koordinaten:, Héicht 393 Meter.

* eng Plaz am Pafendall laanscht Uelzecht net wäit ewech vun der Eecher Paart.

Geographesch Koordinaten:, Héicht 260 Meter.
Maurice Koechlin

De **Maurice Koechlin**, gebuer den 8. Mäerz 1856 zu Buhl am Elsass, a gestuerwen de 14. Januar 1946 zu Veytaux an der Schwäiz, war e franséischen Ingenieur, deen d'Struktur vum Eiffeltuerm entworf huet.

## Säi Liewen
De Koechlin huet zu Mulhouse säi Lycée gemaach an ass dunn op d'ETH op Zürich gaangen, wou e Schüler vum Karl Culmann war, dem Grënner vun der graphescher Statik.

Hie war dunn Ingenieur bei der Compagnie des chemins de fer de l'Est a gouf 1897 Chef vum Bureau d'Études vum Gustave Eiffel senger Entreprise fir metallesch Konstruktiounen an ëffentlech Aarbechten, déi dësen 1868 gegrënnt huet.

Hie war bestuet an hat 6 Kanner.

## Säi Wierk
* Hie war bedeelegt um Projet an um Bau vum Viaduc vu Garabit (1880-1884);
* Hien huet huet d'metalle Struktur vun der Fräiheetsstatu entworf, déi de Frédéric Auguste Bartholdi geschaf huet; 
* Hien huet de metallenen Tuerm entworf, deen zu Paräis fir d'Weltausstellung vun 1889 gebaut sollt ginn, an haut als Eiffeltuerm weltbekannt ass. De Gustave Eiffel hat em säi Brevet ofkaf, an de Koechelin huet d'Aarbechten zu Enn geleet an d*'Entreprise Eiffel* gefouert, nodeem de Gustave Eiffel an d'Pensioun gaange war.
* 1889, huet en e Projet fir d'Jungfrau-Eisebunn entworf, deen awer net gebaut sollt ginn.

## Gielercher
*

## Um Spaweck
Der Famill Koechlin hire Stambam.
Radio Latina

**Radio Latina** ass eng kommerziell Radiosstatioun zu Lëtzebuerg. Si gouf de 5. Oktober 1992 vun der *Societé Européenne de Communication Sociale* lancéiert, enger S.à&nbsp;r.l. no Lëtzebuerger Recht, an där sech Persounen, Entreprisen (dorënner Saint-Paul Luxembourg) a Veräiner zesummefonnt hunn.

Zil ass et, de romaneschsproochege Communautéiten zu Lëtzebuerg, enger geschaten 150.000 Leit, an an den Nopeschregiounen e Radiosprogramm an hire Sproochen ze bidden. Dat si virun allem Portugisesch, mä och Spuenesch, Italieenesch a Franséisch. Radio Latina gëtt iwwer 4 Senderen op de Frequenzen 91,7 , 101,2  an 103,1  FM ausgestraalt.

12 Leit schaffe fest bei Radio Latina, derbäi kommen eng 60 fräi Mataarbechter. De *Comité de gérance* gouf bis 2013 vum Marcel Glesener presidéiert an duerno vum November 2013 bis Mäerz 2019 vun der Isabel Wiseler-Lima. Gerante sinn de Luis Barreira an de Jean Vanolts, de Luis Barreira ass och Generaldirekter.

Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no hunn tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Dag 25.200 Leit iwwer 12 Joer Radio Latina gelauschtert.

## Kuckt och

* Lëscht vun de Radiosenderen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum Sender
Wëssenschaftlech Theorie

Eng **wëssenschaftlech Theorie** ass en Ensembel vun Hypotheesen, déi zesummen dat, wat mir an deem betreffenden Domän gesinn, erklären. Virun allem awer erlaabt dës Theorie Prediktiounen ze maachen, déi mat wëssenschaftleche Methoden iwwerpréift kënne ginn.

Wann eng Theorie eng laang Rei vun Tester (Observatiounen an Experimenter) iwwerstanen huet, da kann een unhuelen, datt si d'Realitéit richteg beschreift, datt si also e Fakt ass.

Beispiller vu wëssenschaftlechen Theorien, déi sech als richteg erwisen hunn:
* Gravitatiounstheorie vum Isaac Newton
* Evolutiounstheorie vum Charles Darwin
* Relativitéitstheorie vum Albert Einstein
* Theorie vun der Plackentektonik

## Literatur
* Barton, N.H. et al., 2007. *Evolution*, Cold Spring Harbor Laboratory Press, S. 81.
* Kuhn, Thomas Samuel, 1983. *La structure des révolutions scientifiques*. Flammarion. (Originaleditioun: 1970; eent vun deenen influenteste Bicher aus der Wëssenschaftsphilosophie).
Grimoald de Jonken

De **Grimoald** (oder **Grimaud**) **II.**; och **de Jonken**; lat. *Grimoaldus*, gebuer ëm 680 an erschloen am Abrëll 714 an der Kierch St. Lambert zu Léck, war e Jong vum Pippin de Mëttelsten an der Plektrudis an en Urenkel vum Arnulf vu Metz, an en Hallefbrudder vum Karl Martell.

Hie war Hausmeier vun Neustrien (zirka 697 - Abrëll 714) an *Dux* (Herzog) vun der Bourgogne an/oder vun der Champagne (708 - Abrëll 714). Hie war mat der Theudesinda, der Duechter vum Frisefürst Radbod, bestuet an hat e Jong, den Theudoald († wuel 741), deem seng Mamm onbekannt ass, an dee 714/715 och Hausmeier war.

De Grimoald gouf vun engem gewësse Rangar erschloen, engem Handlanger vum Herzog vu Frisland, wéi e beim Graf vum Helege Lambert gebiet huet. Hien ass zu Léck begruewen.
## Literatur
* Schieffer, Rudolf: Die Karolinger, W. Kohlhammer Druckerei GmbH + Co. Stuttgart, 2000, S. 19-23,26 und 58

## Um Spaweck
* http://www.mittelalter-genealogie.de/karolinger_arnulfinger/grimoald_2_hausmeier_714.html
Canton de Nègrepelisse

De **Canton de Nègrepelisse** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montauban, am Departement Tarn-et-Garonne an der Regioun Occitanie.

## Gemengen am Kanton
Victor Wilhelm

De **Victor Wilhelm**, gebuer den 28. Februar 1886 zu Esch-Uelzecht, an och do de 25. Abrëll 1967 gestuerwen, war e lëtzebuergesche Gewerkschaftler a Politiker.

De Victor Wilhelm war vu Beruff Chef de Gare a Member vun der Eisebunnergewerkschaft.

Hie war tëscht 1919 an 1944 Member vum Gemengerot vun Esch-Uelzecht, wouvu vun 1921 bis 1934 als Buergermeeschter.

1928 ass hien aus der Sozialistescher Partei ausgetrueden a gouf Member vun der Radikal-Liberaler Partei.

Hie gouf bei de Chamberwale vum 1. Mäerz 1925 als Deputéierten an d'Chamber gewielt a blouf dat bis 1934. Vun 1935 bis 1940 war hien dunn nees Deputéierten an 1945 war hie Member vun der Assemblée consultative.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht
François Schaack

De **François Schaack**, gebuer de 26. August 1927 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 18. Dezember 2019, war e lëtzebuergesche Politiker (LSAP).

Hie war Mathematiksprofesser am Jongelycée vun Esch (bis 1989). Vun 1970 bis 1982 war hie Gemengeconseiller, vun 1982 bis 1990 Schäffen a vun 1990 bis 2000 Buergermeeschter vun Esch-Uelzecht.

Zu Esch-Uelzecht gouf 2025 eng nei Strooss op der Rouder Lëns no him genannt.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht

## Um Spaweck
* Erlieft a Verzielt: François Schaack (1927), DE RADIO 100,7 ARCHIV, 09. Sep 2021
Otto Linnemann

Den **Otto Linnemann**, gebuer de 26. Abrëll 1876 zu Frankfurt am Main a gestuerwen den 9. Dezember 1961, war en däitsche Glas- an Dekoratiounsmoler.

Zu Lëtzebuerg huet de Linnemann d'Glasmolerei an der Paterkierch an der Stad gemaach.

## Um Spaweck
* Iwwer dem Linnemann seng Glasfënsteren an der Paterkierch an der Stad
Jules Salentiny (Jurist)

De **Jules Salentiny**, gebuer den 3. Abrëll 1894 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen den 19. Juni 1962, war e lëtzebuergesche Jurist a Magistrat

Hie staamt aus enger Juristefamill vun Ettelbréck. Säi Grousspapp Charles Jean Pierre Salentiny war Deputéierten an Affekot zu Dikrech, a säi Papp, war de Jules Salentiny, Direkter vun der Forstverwaltung. No senger Première am Kolléisch huet hien Droit op de Cours supérieurs studéiert.

Seng Affekote-Vereedegung war den 10. Januar 1919. Zwee Joer drop huet hien den Notariatsexame gemaach. Duerno huet hien an der Magistratur Karriär gemaach. An de Joren nom Zweete Weltkrich hat hien iwwer Kollaborateuren a Krichsverbriecher ze riichten. De 14. Oktober 1953 gouf hie President vum Ieweschte Geriichtshaff.

1959 gouf e pensionéiert.

De Jules Salentiny war net bestuet an hat och keng Nokommen, sou datt hie per Testament säi Verméige gréisstendeels der Stad Lëtzebuerg vermaacht hat. Als Undenken un hie gouf um Zens eng Strooss no him genannt: de Boulevard Jules Salentiny (L-2511).

## Gielercher
* 
* 
* 

### Quell
* "Was bedeuten Straßennamen der Stadt?" in: *ons stad* Nr 62/1999, S.32.
Sparkassen Münsterland-Giro

De **Sparkassen Münsterland GIRO** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an Däitschland gefuer gëtt.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Sparkassen Münsterland GIRO'' 
* Resultater vum ''Sparkassen Münsterland GIRO'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Gossemaark

D**'Gossemaarke** si Maarken op der belsch-lëtzebuergescher a belsch-hollännescher Grenz.

Dës Maarke sinn ongeféier 1,6 Meter héich, se hunn eng aachteckeg Basis am Buedem, si konesch, lafen no uewe méi oder manner spatz aus, an uewendrop steet eng Bëmmelchen déi och no uewe spatz ass. Se weie ronn 400&nbsp;kg.

Op de Maarke sinn d'Wope vu Lëtzebuerg a vun der Belsch, respektiv déi vun Holland an der Belsch, an d'Maarke stinn sou datt de Wopen zum Land weist wou en higehéiert.

Op der belsch-lëtzebuergescher Grenz gëtt d'Positioun vun de Maarken an engem Arrêté vum Regierungsrot vum 23. Januar 1844 festgehalen. D'Maarke sinn nummeréiert vun LB001 am Dräilännereck bei Rodange bis LB286 op der Schmëdd am Norde vun Huldang. Kuriéiserweis gëtt et d'Maark LB001 zweemol. Déi eng steet op Lëtzebuerger Buedem an déi zweet op belschem Buedem, ongeféier 20 Meter vuneneen an duerch d'Kuer getrennt.

D'Maarke waren ursprénglech net ugestrach, mä schwaarz. Eng Rëtsch vun hinne ginn awer op privater Basis restauréiert an ugestrach. Sou huet de pensionéierte belsche Banquier Philippe Maldague schonn iwwer honnert Maarken dekoréiert andeems hien d'Nummer vun der Maark, d'Wopen an d'Bëmmelche faarweg usträicht. Aner Maarke goufen z.&nbsp;B. vum Fierschter vu Kënzeg an Zesummenaarbecht mat Studenten an d'Rei gesat.

Vun der Schmëdd un, bis erof an den Dräilännereck bei Léiler, sinn d**'Maarken am Hasteen** a vu 75 bis 52 nummeréiert. Op der topographescher Kaart huet d'Maark N° 75 den Numm LB 75, an déi aner si mat LBN agedroen.

Datt déi Grenzmaarken am Hastee sinn, kënnt dohier, well do virun 1918 eng Grenz tëscht Lëtzebuerg an Däitschland, bestanen huet.

## Kuckt och

* Lëscht vun de Maarken op der belsch-lëtzebuergescher Grenz

## Literatur
*Jos Goergen, 2008. *Bornes frontières entre la Belgique et le Grand-Duché de Luxembourg*. ISBN 978-2-87996-650-2
* Romain Gaspar, 2009. 'Grenzsteng' een Abenteuer vum 1. an 2. Schouljoer aus dem 'Fräschepillchen' vun Ell. 2. Editioun. (Broschür mat Texter a ville Biller vun de Gossemaarken a Grenzsteng an der Gemeng Ell.).

## Um Spaweck

* ''Geheimnisvoll Grenz'', Pisa Challenge 1. Deel, Reportage op RTL de 25. September 2022
* ''Geheimnisvoll Grenz'', Pisa Challenge 2. Deel, Reportage op RTL den 2. Oktober 2022
Jean-Pierre Michels

De **Jean-Pierre Michels**, gebuer den 28. Dezember 1877 zu Schëffleng, a gestuerwen de 7. Februar 1917 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker.

Hie war ufanks Metzler an der Hiel, duerno Spirituosen- an Tubakshändler an der Other Strooss (haut: Boulevard J. F. Kennedy). Hie war den éischte President vun der Fédération des artisans (1905-1906).

Vun 1912 bis zu sengem Doud, als Folleg vun enger Longenentzündung, war hie Buergermeeschter vun Esch-Uelzecht.

Bei de Chamberwale vum 9. Juni 1915 am Kanton Esch-Uelzecht krut de Jean-Pierre Michels 2.546 Stëmmen, domat koum hien an d'Stéchwale vum 16. Juni 1915 am Kanton Esch, wou hie mat 3.663 als Deputéierten an d'Chamber gewielt gouf. Hien ass bis zu sengem Doud Deputéierte bliwwen.

Hie war mat der Anne Hélène Hamilius bestuet a war de Papp vum Architekt a Kënschtler Jemp Michels.

Eng Strooss zu Esch gouf no him genannt.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Esch-Uelzecht

## Um Spaweck
Canton de Chalamont

De **Canton de Chalamont** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Bourg-en-Bresse, am Departement Ain an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Mam Dekreet vum 13. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton ofgeschaaft.
## Gemengen am Kanton
Am Kanton waren aacht Gemengen an et hu 7033 Leit do gewunnt

| Asnières-sur-Saône || align="right" | 69 || align="right" | 01570 || align="right" | 01023
|-
| **[[Chalamont]]** || align="right" | 1&nbsp;658 || align="right" | 01320 || align="right" | 01074
|-
| Châtenay || align="right" | 308 || align="right" | 01320 || align="right" | 01090
|-
| Châtillon-la-Palud || align="right" | 1&nbsp;074 || align="right" | 01320 || align="right" | 01092
|-
| Crans || align="right" | 258 || align="right" | 01320 || align="right" | 01129
|-
| Le Plantay || align="right" | 417 || align="right" | 01330 || align="right" | 01299
|-
| Saint-Nizier-le-Désert || align="right" | 489 || align="right" | 01320 || align="right" | 01381
|-
| Versailleux || align="right" | 255 || align="right" | 01330 || align="right" | 01434
|-
| Villette-sur-Ain || align="right" | 472 || align="right" | 01320 || align="right" | 01449
|}
Canton de Péronnas

De **** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Bourg-en-Bresse, am Departement Ain an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Mam Dekreet vum 13. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton ofgeschaaft.
## Gemengen am Kanton

| Lent || align="right" | 1&nbsp;145 || align="right" | 01240 || align="right" | 01211
|-
| Montagnat || align="right" | 1&nbsp;421 || align="right" | 01250 || align="right" | 01254
|-
| Montracol || align="right" | 619 || align="right" | 01310 || align="right" | 01264
|-
| **[[Péronnas]]** || align="right" | 5&nbsp;534 || align="right" | 01960 || align="right" | 01289
|-
| Saint-André-sur-Vieux-Jonc || align="right" | 965 || align="right" | 01960 || align="right" | 01336
|-
| Saint-Just || align="right" | 789 || align="right" | 01250 || align="right" | 01369
|-
| Saint-Rémy || align="right" | 813 || align="right" | 01310 || align="right" | 01385
|-
| Servas || align="right" | 914 || align="right" | 01960 || align="right" | 01405
|}
Yves Mersch

Den **Yves Mersch**, gebuer den 1. Oktober 1949 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Ekonomist, Jurist a Politolog. 
Zanter dem 15. Dezember 2012 ass hien Direktiounsmember vun der Europäescher Zentralbank (EZB). Am Abrëll 2019 gouf hie fir de Poste vum President vum Conseil de surveillance prudentielle vun der EZB virgeschloen.

## Carrière
Den Yves Mersch war ufanks am Finanzministère *Directeur du Trésor* a vun 1985 un, ë.&nbsp;a. Regierungskommissär bei der Lëtzebuerger Bourse.

Zanter hirer Grënnung 1998 bis Enn 2012 war hie President vun der Banque centrale du Luxembourg.

Hie war och Member vum Rot vun der Europäescher Zentralbank, an huet Lëtzebuerg an enger Rei vun internationalen Organisatioune vertrueden, ë.&nbsp;a. als Vizegouverneur fir Lëtzebuerg beim Fonds monétaire international.

Um Europäesche Conseil vum 22. November 2012 gouf hien zum Member vum Directoire vun der EZB ernannt. Hien huet säin Amt de 15. Dezember 2012 ugetrueden. Dës Ernennung war mat vill Krämpes verbonnen, well d'Europäescht Parlament, dat zu der Kandidatur gehéiert gouf, majoritär der Meenung war, et wier besser, eng Fra kréich dee Posten. D'Staats- a Regierungscheffen hu sech dann awer fir de Mersch entscheet.

## Publikatiounen a Konferenzen vum Yves Mersch
* *The reform of the Governing Council of the ECB*, Panel statement by Mr Yves Mersch, President of the Central Bank of Luxembourg and Member of the Governing Council of the ECB, at the Central Bankers' Panel, European Banking & Financial Forum, Prague, 25 März 2003
* *Monetary Policy and Time Inconsistency in an Uncertain Environment,* 2006
* *Monetary Policy in the Eurozone,* 2006
* Introduction by Yves Mersch to the speech by Václav Klaus, President of the Czech Republic, 2006
* *Recent financial market developments*
* *The eurozone, the US, and global markets*
* *AMCHAM/ Principles versus rules*
* *Im Fokus der Europäischen Zentralbank - Die Monetäre Analyse im Euroraum: Aktuelle Herausforderungen und Ausblick*

## Gielercher
* Frankräich: Légion d'honneur (Officier)
* Lettland: Croix de la reconnaissance (Grand Officer)

## Um Spaweck
*Portrait vum Yves Mersch op deem Internetsite vun der Europäescher Zentralbank
Fulham F.C.

De **Fulham Football Club ** (Spëtznumm *The Cottagers*) ass en englesche Foussballveräin zu Fulham am Weste vu London. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2011/12 an der Premier League, der héchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Craven Cottage Stadion.

De Veräi gouf 1879 gegrënnt. 1907 hu si fir d'éischt an hirer Geschicht an der *Football League* gespillt, an der *Second Division*. 1949 si si fir d'éischt an d*'First Division*, deemools déi héchst Divisioun am englesche Foussball Liga System, geklommen, an zanter 2001 si si an der Premier League vertrueden. Hei ware si um Enn vun der Saison 2003/04 op der 9. Plaz, déi bescht Plaz am englesche Foussball Liga System. 1975 stounge si an der Finall vum FA Cup, hir bescht Leeschtung an där Kompetitioun.

## Um Spaweck

*  Offiziell Websäit vu Fulham FC
Coppa Sabatini

D**'Coppa Sabatini** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi zu Peccioli an Italie gefuer gëtt.

Den Numm vun der Course ass zu Éiere vum italieenesche Vëlossportler Giuseppe Sabatini (1915 - 1951), deen zu Peccioli gebuer gouf.

1977 gouf d'Course net disputéiert.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Coppa Sabatini'' 
* Resultater vun der ''Coppa Sabatini'' op der Websäit vu Mémoire du Cyclisme
Weeschësser

E **Weeschësser** oder **Geeschtekär** a **Wirel** (dt. *Gerstenkorn*) mam wëssenschaftlechen Numm "*Hordeolum*", vum Latäin *hordeum* = Geescht, ass eng akut, eetreg Entzündung vun enger oder vun e puer Drüse vun den Aendeckelen.

## Baussenzege Weeschësser
Beim baussenzege Weeschësser, dem *Hordeolum externum*, leeft den Eeter no baussen. An deem Fall sinn d'Moll-Schweessdrüsen (*glandulae ciliares conjunctivales*) oder d'Zeis-Drüsen, Ënzelt-Drüsen, duerch Staphylokocken oder (wat méi seelen ass) duerch Streptokocken entzünt.

## Bannenzege Weeschësser
Am Fall vun engem bannenzege Weeschësser leeft den Eeter vum Tarsus aus no bannen, an d'Meibom-Drüsen (Talgdrüsen um Bord vum Aendeckel, *glandulae tarsales*) sinn infizéiert.

## Symptomatik
D'Symptomer vun engem Weeschësser sinn eng Entzündung déi séier optrëtt, schmäerzhaft an eetereg Schwellungen a lokal Réidungen.

## Diagnostik

## Therapie

## Kuckt och

* Chalazion (dt. *Hagelkorn*)

## Um Spaweck
Blatz

**Blatz**, op Däitsch *Augenbutter* oder och *Schlafsand*, ass eng Usammlung vu gedréchenter Drüseflëssegkeet vun den Drüsen an den Aendeckelen, déi sech bei de Wimpere festsetzt.
Vlindertuin Knokke

De **Vlindertuin Knocke** war e Päiperleksgaart an der Gemeng Knokke-Heist um Zoute an der Noperschaft vum Naturschutzgebitt Het Zwin. Am Gaart konnt een iwwer 300 verschidde Päiperleke gesinn.

Enn 2010 gouf vun der Gemeng decidéiert de Gaart aus Käschtegrënn zouzemaachen an d'Päiperleken en natierlechen Doud stierwen ze loossen.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum Vlindertuin (Päiperleksgaard)
Clostridium difficile

***Clostridium difficile*** ass en anaerobe Bazill, dee grampositiv ass an deen Endospore produzéiert.

## Um Spaweck
Paul Matthieu Hermann Laurent

De **Matthieu Paul Hermann Laurent**, gebuer den 2. September 1841 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 19. Februar 1908 zu Paräis, war e franséische Mathematiker.

## Liewen
Seng Eltere waren den Auguste Laurent an d'Francine Schrobilgen, Duechter vum Mathieu-Lambert Schrobilgen. Gebuer gouf den Hermann zwar zu Lëtzebuerg, ass awer a Frankräich zu Bordeaux opgewuess, wou säi Papp, e bekannte Cheemiker, op der Universitéit dozéiert huet. No deem sengem Doud, 1853, huet hien op der École polytechnique zu Paräis an op der École d'application zu Metz studéiert. Du war hie bis 1865 Offizéier an der franséischer Arméi. Vun 1862 un huet den Hermann Laurent mathematesch Aarbechte verfaasst, déi éischt gouf 1865 publizéiert. 1866 krut hien no senger Dokteraarbecht eng Léierplaz op der *Polytechnique*. Déi Plaz huet hien 1870-1871 nees opginn, well hien am Däitsch-Franséische Krich erëm an der Arméi aktiv gouf.

No 1871 huet den Hermann Laurent och als Versécherungsmathematiker geschafft. 1889 gouf hie Professer an der Paräisser École agronomique. 1905 krut hien d'Légion d'honneur. Den Hermann Laurent ass den 19. Februar 1908 zu Paräis gestuerwen.

## Mathematesch Aarbechten
Dem Hermann Laurent säin éischt Wierk vun 1862 huet *Traité des séries* geheescht, 1865 huet hie säin *Traité des résidus* publizéiert. Hien huet 30 Bicher a vill kleng Publikatioune verfaasst, an huet sech och mat der Geometrie an der Statistik beschäftegt.

## Literatur
* Mersch, Jules, 1947. *Mathieu-Lambert Schrobilgen, 1789-1883.* Biographie nationale du Pays de Luxembourg, fasc. 1, S. 17-99 (Hermann Laurent: S. 64-65). http://www.luxemburgensia.bnl.lu/cgi/luxonline1_2.pl?action=idc&sid=luxbio&vol=01&chapter=3
* Mersch, Jules, 1957. *Mathieu-Lambert Schrobilgen, 1789-1883.* Biographie nationale du Pays de Luxembourg, fasc. 1, 2e édition revue et corrigée, S. 17-99 (Hermann Laurent: S. 65).
* Stumper, Robert, 1953. *La vie et l'oeuvre d'un grand chimiste, pionnier de la doctrine atomique: Augustin Laurent, 1807-1853.* Archives de l'Institut grand-ducal de Luxembourg, section des sciences, N.S. 20 (1951-1953), S. 47-93 (Hermann Laurent: S. 68, 71).
* Stumper, Robert, 1962. *Luxemburger Wissenschaftler im Ausland.* Verbesserter und ergänzter Abdruck aus der Wochenschrift “d'Letzeburger Land”. Dréckerei Bourg-Bourger, Luxembourg, 114 S. (Mathematiker Hermann Laurent: S. 61-64).

## Um Spaweck
* Biographie vum Hermann Laurent (net, wéi do ze liesen, zu Iechternach gebuer).
François Diederich

De **François Diederich**, gebuer den 9. Juli 1952 zu Ettelbréck, a gestuerwen den 23. September 2020, war e lëtzebuergesche Cheemiker an Universitéitsprofesser. Hie war spezialiséiert an der organescher Chimie.

## Formatioun a Karriär
De François Diederich huet vun 1977 un op der Universitéit vun Heidelberg studéiert, an 1979 do säin Doktorat gemaach (Dr. rer. nat.). Hien huet sech nach zu Los Angeles op der Universitéit vu Kalifornien vun 1979 bis 1981 weidergebilt. 
Duerno gouf hie Fuerschungs-Associé um Max-Planck-Institut fir medezinesch Fuerschung zu Heidelberg. No senger Habilitatioun, 1985, gouf hie vun 1985 bis 89 *Professeur-Associé* op der UCLA a war och do Professer vun 1989 bis 1992.

Vun 1992 bis 2017 war hie Professer fir organesch Chimie op der ETH zu Zürich an der Schwäiz.

Hie gouf 2012 *Foreign associate* vun der US-amerikanescher *[[National Academy of Science]]*.

## Auszeechnungen
* Otto Hahn Medail vun der Max-Planck-Gesellschaft, (1979),
* Dreyfus Teacher-Scholar Award, (1987), 
* ACS Arthur C. Cope Scholar Award, (1992),
* Otto-Bayer-Preis für Chemie, (1993),
* Janssen Prize for Creativity in Organic Synthesis, (2000)
* Havinga Medal, (2000), 
* Humboldt Research Prize, (2005),
* Burkhard-Helferich Prize, (2005), 
* August-Wilhelm-von-Hofmann-Denkmünze, (GDCh, 2006),
* ACS Ronald Breslow Award for Achievements in Biomimetic Chemistry, (2007).
* Hien ass Member vun 
**der *Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina*, 
**der *American Academy of the Arts and Sciences*, 
**der *Berlin-Brandenburgische Akademie der Wissenschaften (BBAW)*, 
**an der *Real Academia Española de Ciencias*.

## Publikatiounen
* Diederich, F.; Stang, P. J.; Tykwinski, R. R. (Eds.) "Acetylene Chemistry”, Wiley-VCH, Weinheim, **2004**.
* Diederich, F.; de Meijere, A. (Eds.) "Metal-Catalyzed Cross-Coupling Reactions II”, Wiley-VCH, Weinheim, **2004**.
* Diederich, F.; Stang, P. J. (Eds.) "Templated Organic Synthesis", Wiley-VCH, Weinheim, **1999**.
* Diederich, F.; Künzer, H. "Recent Trends in Molecular Recognition", Springer, Berlin **1998**.
* Diederich, F.; Stang, P. J. (Eds.) "Metal-Catalyzed Cross-Coupling Reactions", Wiley-VCH, Weinheim, **1998**.
* Diederich, F.; Stang, P. J. (Eds.) "Modern Acetylene Chemistry", VCH, Weinheim, **1995**.

## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker

## Um Spaweck

*Offiziell Säit vum Diederich-Grupp vun der ETH, Zürich
*François Diederich (1952 – 2020)
Lëtzebuerger Kannerduerf Miersch

D**'Lëtzebuerger Kannerduerf [[Miersch]]** ass Member vun der SOS Kinderdorf International, enger internationaler Organisatioun, déi SOS-Kannerdierfer an 132 Länner koordinéiert.

## Den Numm
De Veräin "SOS-Kinderdorf" gouf 1949 vum Éisträicher Hermann Gmeiner gegrënnt. Den "SOS" steet fir "Societas Socialis".

## Geschichtleches

## Wéi et zu engem Kannerduerf zu Lëtzebuerg koum

De Marcel Nilles, e Member vun der Hellege-Vinzenz-Konferenz an der Par Rodange këmmert sech tëscht 1955-61 ëm Kanner, déi an Nout sinn. 1961 ass hien an d'Vakanz zu Imst an Tiroul gaangen a krut do eppes mat vum Buch vum Hermann Gmeiner iwwer d'Kannerdierfer.

## D'Kannerduerfsmamm

## D'Famill

## D'Haus

## D'Duerf

## De Foyer Cales an de Foyer Leir

## De Foyer du Nord
De Foyer du Nord zu Miersch hëlt 22 Kanner vum Alter vun dräi Joer un an zwou Wunngruppen op.

## De "Schneiderhaff" zu Alzeng

## D'Suen
D'Lëtzebuerger Kannerduerf ass finanziell onofhängeg vun SOS-Kinderdorf International. Et huet eng Konventioun mam Familljeministère ënnerschriwwen. Op déi Manéier ass et de Staat, deen 80 % vun de Käschten dréit. De Rescht kënnt duerch Donen eran.

## Kuckt och
* SOS Villages d'Enfants Monde

## Um Spaweck
Websäit vum SOS Kannerduerf zu Miersch
Minettseelbunn Ëtteng-Déifferdenger Schmelz

D**'Minettseelbunn** war eng Seelbunn fir Minett vun Ëtteng I. an III. an déi Déifferdenger Schmelz ze transportéieren.

Am November 1905 huet déi däitsch Firma Pohlig vu Köln ugefaangen, déi éischt vun den 144 Pottoen déi vu Paul Wurth prefabrizéiert goufen, opzeriichten. De 17. Oktober 1906 huet se hire Betrib op enger Längt vun 12.780&nbsp;m opgeholl. 

Den Tracé ass 3 Mol iwwer d'lëtzebuergesch-franséisch Grenz gaangen.

Den 1. Februar 1972 huet d'Minière zu Ëtteng zougemaach, sou dass just nach d'Stéck tëscht dem Minettsssilo *Heintzebierg* zu Esch bis op Déifferdeng bedriwwe gouf. 1980 war et definitiv eriwwer mat der Seelbunn.

Haut (2025) sti nach vereenzelt Pottoen oder hiert Fëllement doruechter, an och den Tracé ass nach verschiddentlech als Schneis am Bësch ze gesinn. Zu Uewerkuer erënnert de Stroossennumm *rue du Funiculaire* drun, dass d'Seelbunn just hannendrun de Bierg erof gefouert huet. Och zu Ëtteng ass eng Strooss no der fréierer Seelbunn genannt.

## Literatur
* Willy Allamano: *Die Drahtseilbahnen im Großherzogtum Luxemburg und Lothringen*. 2008 Dréckerei Polyprint ISBN 978-2-87996-668-7
* Pagliarini, Komposch, Hoffmann, a Feinen: *D'Seelbunn. Du transporteur aérien Ottange - Rumelange - Esch/Alzette - Belvaux - Differdange et de quelques autres*. 2014 Editions USINA ISBN 978-99959-36-04-4

## Um Spaweck
* Beschreiwung op der archivéierter Säit vun der Déifferdenger Gemeng
* Al Fotoen op rail.lu
Armand Schleich

De **Armand** ("**Mac**") **Schleich**, gebuer den 11. Abrëll 1909 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 12. November 1994 zu Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Journalist a Resistenzler.

Hien huet vill Bäiträg an Zeitungen an an Zäitschrëfte publizéiert. Hien ass haaptsächlech bekannt ginn, well hien am Zweete Weltkrich Noriichtespriecher bei der BBC, dem englesche Radio, war, a vu London aus och d'Emissiounen op Lëtzebuergesch geleet huet.

Den Armand Schleich war och Matgrënner vum Tour de Luxembourg.

## Literatur
* Nic Weber Noruff fir de *Mac Schleich*
* *Armand «Mac» Schleich (80): Speaker der BBC London*,Lëtzebuerger Journal, 8-9/4/1989
* *Die Stimme des Londoner Rundfunks: Mac Schleich wird morgen 80 Jahre alt*, Luxemburger Wort, 10/04/1989
* *Die Stimme aus London wird 80 (A. Schleich)*, Escher Tageblatt, 11/04/1989
Laurent Mignon

De **Laurent Mignon**, gebuer de 6. August 1971 zu Arel, ass e lëtzebuergesche Professer a Schrëftsteller.

Hien huet zu Ettelbréck gewunnt an duerno zu Bréissel, Amman, Istanbul, an zu London.

Op der School of Oriental and African Studies zu London huet hie studéiert an do säin Doktorat iwwer d'Theema vun der *Léift an der moderner tierkescher Dichtung* gemaach. Hien huet e bëssen Arabesch, e bësse Georgesch a vill Tierkesch studéiert.
Haut ass e Professer fir tierkesch Literatur op der Universitéit vu Bilkent zu Ankara.

De Laurent Mignon war Member vum Lëtzebuerger Schrëftstellerverband.

Hien ass de Jong vum Léandre Mignon
. 
## Publikatiounen
De Laurent Mignon schreift haaptsächlech op Franséisch an Tierkesch, heiansdo och op Englesch.

* Gedichter 
** *Pierres et Poètes*, Bréissel & Lëtzebuerg: Memor & Les cahiers luxembourgeois, Abrëll 2004.
* Gedichter (Iwwersetzungen)
** *Nizar Kabbani: Askin Kitabi*, Istanbul: Ayisigikitaplari, 2000.
** *Gezginin Günlügü*, Ankara: Hece, 2002.
** *Tigres de papier et monstres édentés*, Bréissel & Lëtzebuerg: Memor & Les cahiers luxembourgeois, 2003.
* Literaturwëssenschaft
** *Çagdas Türk Siirinde Ask Âsiklar Mekânlar*, Ankara: Hece, 2002.
** *Elifbâlar Sevdasi*, Ankara: Hece 2003.
** *Neither Shiraz Nor Paris*, Istanbul: The Isis Press, 2005. 
** *Lettres de Turquie et d'ailleurs*, Bréissel & Lëtzebuerg: Memor & Les cahiers luxembourgeois, 2006.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller

## Um Spaweck
* Säit vum Lëtzebuerger Schrëftstellerverband (LSV) iwwer de Laurent Mignon
* Artikel am ''d'Lëtzebuerger Land'' iwwer de Laurent Mignon
* Wat d'Biblio-Monde iwwer de Laurent Mignon schreift
Camille Montaigu

De **Camille Montaigu (Germain)**, gebuer de 26. Dezember 1934 zu Fameck (Frankräich), a gestuerwen den 8. Januar 2025, war e franséische Journalist, deen als Redakter (1958-1974) an Direkter (1974-1994) vun der lëtzebuergescher Editioun vum Républicain Lorrain vill zum Opschwong vun dëser Zeitung zu Lëtzebuerg bäigedroen huet.

De Camille Montaigu ass opgefall duerch en neie Stil, deen dora bestanen huet, dat hien net op offiziell Matdeelunge gewaart huet, mä dynamesch virun de Won gelaf ass a villes recherchéiert huet, ëmmer bestrieft, Neiegkeeten als éischten ze bréngen.

No senger Pensioun huet hie weider zu Munneref gelieft a war als begeeschterte Sportpilot zanter 1995 President vun der *Amicale des Vieilles Tiges de l'Aviation luxembourgeoise (AVTAL)*.

## Um Spaweck
* Foto vum Camille Montaigu op der Säit:www.gletscherflug.ch/EMP/de02.htm
* Appréciatioun am ''d'Lëtzebuerger Land'' 
* Artikel vum Camille Montaigu iwwer d'Fligerkiermes: den 3 a 4 August 2002 zu Useldeng
Marc Thoma

De **Marc Thoma**, gebuer 1946, ass e lëtzebuergesche Journalist a Filmregisseur.

Hien huet zu München d'Journalisteschoul absolvéiert an zu Tréier Politikwëssenschaften, Soziologie a Geschicht studéiert.

Am Kader vu senge journalisteschen Aarbechte bei RTL ëm déi sougenannt "Fierschteraffär" huet hien e Prozess géint de Lëtzebuerger Staat virum Europäesche Geriichtshaff fir Mënscherechter gewonnen. Hien huet jorelaang zesumme mam Nico Graf an de Bommeleeëraffär recherchéiert an hat bis Enn 2016 eng wéchentlech Rubrik mam Numm *Den Nol op de Kapp* op RTL Télé Lëtzebuerg.

De Marc Thoma krut 2003 d'Vermeil-Medail vum Ordre de Mérite fir 20 Joer Journalismus.

## Filmer als Regisseur
* 1973: *[[Der Tunnel]]*, zesumme mam Pol Tousch, Kuerzfilm, 16&nbsp;mm, (35 Minutten)
* 1973: *Du sollst nicht begehren*, zesumme mam Pol Tousch, (60 Minutten)
* 1978: *[[Das Puppenspiel]]*, mam Fernand Fox an der Haidy Jacobi (86 Minutten)
* 1981: *[[800 Joer Buurg Clierf]]* (87 Minutten)
* 2010: *[[Emil (Film)|Emil]]*, nom Dréibuch vum Pol Tousch.
* 2013: *[[D'Engelcher vu Schëndels]]*
* 2017: *[[1000 Joer Buerg Clierf]]*
* 2024: *[[Operatioun Pauly]]*

## Um Spaweck
Tunnel ënner dem Äermelkanal

Den **Tunnel ënner der Manche** (oder **dem [[Äermelkanal]]**; op Englesch *Channel Tunnel* oder *Chunnel*) ass e ronn 50,5&nbsp;km langen Eisebunnstunnel dee Frankräich mat England verbënnt. Seng Teminale mat de Verluedeplattforme sinn zu Cheriton bei Folkestone an der Grofschaft Kent an England an zu Coquelles no bei Calais a Frankräich. Dee laang geplangten an deiere Projet gouf schliisslech, no en ettlech feelgeschloene Versich, 1994 vollstänneg realiséiert.

E gëtt e vu Getlink bedriwwen.

Den Tunnelbau gouf méiglech nodeems den 12. Februar 1986 zu Canterbury e Vertrag ënnerschriwwe gouf an deem festgehale gouf datt den Tunnel sollt vun enger Privatgesellschaft gebaut ginn, an ouni finanziell Hëllef vum britteschen oder franséische Staat. D'Ratifikatiounsdokumenter vun den zwee Länner goufen den 29. Juli 1987 vum François Mitterrand a vun der Margaret Thatcher zu Paräis ausgetosch an d'Gesellschaft TransManche Link, déi aus 10 Entreprisen (5 franséisch a 5 brittesch) bestanen huet, krut den Optrag fir ze bauen. Déi zwéi Staaten haten allerdéngs iwwer eng intergouvernemental Kommissioun d'Supervisioun, besonnesch a militäreschen Aspekter a wat d'Betribsécherheet an den Ëmweltschutz ugaangen ass. E ganze Koup Parameteren aus deene Beräicher hu misse mat a Betruecht gezu ginn, wéi z.&nbsp;B. d'Méiglechkeete vun engem Brand a seng Kosequenzen, oder Attentater.

Fir déi 2 Haaptreier an de Servicerouer hu missen am Ganzen 152&nbsp;km Tunnelle gebaut ginn. Dozou koumen nach d'Evakuatiounstunnelen déi all 375 m gebaut goufen an all 250 m Loftdekompressiounsréier. D'Bueraarbechte goufe mat groussen Tunnelbuerer gemaach, déi vun den 2 Säiten aus geschafft hunn. Déi Maschinnen hunn net nëmmen d'Lächer gebuert, mä och direkt nom Bueren, déi aus arméiertem Bëtong prefabrizéiert Verwëllefer agesat. D'Buerfront war a Frankräich zu Sangatte wou e risege Pëtz mat engem Duerchmisser vu ronn 50 Meter ugeluecht gouf an op der englescher Säit war se zu Shakespeare Cliff wou den Accès iwwer eng Ramp gemaach gouf a wou all Rouer iwwer en eegene Pëtz am Bierg ugebuert gouf. D'Ofraummaterial op der englescher Säit (4,9 Millioune  Kallekmergel) gouf op der Küst viru Schakespeare Cliff als Lagunematerial am Mier opgetippt, wouraus spéider den Samphire Hoe Country Park entstanen ass. D'Fransousen hunn den Ofraum entsuergt andeems se ronn e Kilometer südwestlech vum Pëtz eng 40 Hektar grouss a 35 Meter héich kënschtlech Kopp mat engem Weier an der Mëtt ugeluecht hunn. D'Ofraummaterial vun der franséischer Säit gouf am Pëtz zu Sangatte zerklengert a mat Wasser vermëscht an duerno op den Tipp um Lieu-dit *Fond-Pignon* gepompelt, wou de Bulli sech da vum selwen ofgesat huet.

 
Wéi et 1987 mam Chantier lassgoung, gouf mat engem Budget vu 4,7 Milliarde ₤ gerechent. Bis d'Aweiung, de 6. Mee 1994, waren d'Käschte bis op 8,8 Milliarde ₤ (= 12 Milliarden €) eropgaangen.

## Kuckt och
* Eurostar

## Um Spaweck

*  Kommerziell Säit vun der Eurotunnelgesellschaft
*  Offiziell Säit vun Eurostar
Eurostar

Den **Eurostar** ass eng Eisebunnsverbindung tëscht Bréissel a London an tëscht Paräis a London, déi de ronn 50&nbsp;km laangen Tunnel ënner dem Äermelkanal benotzt.

Als *Eurostar* ginn och d'Automotricë vun der TGVsserie TMST bezeechent déi den Déngscht op deene Strecke maachen.
## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun Eurostar