open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Man from Colorado

** The Man from Colorado** ass en US-amerikanesche Film vum Henry Levin aus dem Joer 1948 no enger Erzielung vum Borden Chase .

## Ëm wat geet et am Film?
Nodeem de Colonel Owen Devereaux aus der Arméi entlooss gouf, gëtt hie Riichter an enger Stad. Als Riichter ass hie sou streng dat en Deel vun den Awunner a souguer seng eege Fra sech géint hie stellen…
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
Man of the West

**Man of the West** ass en US-amerikanesche Film vum Anthony Mann aus dem Joer 1958 nom Roman *The Border Jumpers* vum Will C. Brown.

## Ëm wat geet et am Film?
De Link Jones reit vu sengem klengen Duerf op Crosscut fir do den Zuch op Fort Worth ze huelen. Hie wëll do eng Léierin fir säin Duerf fannen. Hien huet eng gréisser Zomm Geld bei sech fir d'Léierin z'iwwerzeege mat a säin Duerf ze goen…

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
The Missouri Breaks

**The Missouri Breaks** ass en US-amerikanesche Film vum Arthur Penn aus dem Joer 1976 .

## Ëm wat geet et am Film?
Den Tom Logan an e puer Kolleegen hu sech op den Handel mat geklaute Päerd spezialiséiert. De Lee Claxton gëtt vun engem räiche Päerdsziichter engagéiert fir de Päerdsdéif d'Handwierk ze leeën…
## Um Spaweck
* De Film op dvdsavant
NGC 599

Den **NGC 599** ass eng lënsefërmeg Galaxie vum Hubble-Typ E/S0 am Stärebild Cetus um Südleche Stärenhimmel. Si ass ronn 255 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 100.000 Liichtjoer.

Den Objet gouf de 27. November 1785 vum Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
*  SEDS
NGC 633

Den **NGC 633** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ SB(r)b am Stärebild Sculptor um Südleche Stärenhimmel. Si ass ronn 240 Millioune Liichtjoer vun eis ewech an huet en Duerchmiesser vun ongeféier 95.000 Liichtjoer.

Den Objet gouf den 1. September 1834 vum Astronom John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
*  SEDS
Aura (Satellit)

**Aura** ass den Numm vun engem Äerdobservatiounssatellit vun der US-amerikanescher Raumfaartagentur NASA. E gouf de 15. Juli 2004 mat enger Rakéit vum Typ Delta 2 gestart. De Satellit Aura ass an engem sonnesynchronen Orbit mat enger Inklinatioun vun 98,2° an zirka 700&nbsp;km Héicht. Déi sechs Satellitten Aura, Aqua, CloudSat, PARASOL, CALIPSO an OCO-2 (OCO-1 gouf no engem Echec ersat) bilden zesummen den A-Train.

Haaptziler vun der Missioun sinn d'Observatioun vun der Ozonschicht, d'Observatioun vun der Loftqualitéit (buedemnot Ozon, Stéckstoffdioxid, Aerosolen) an dem Klimawiessel. De Satellit huet mat der routineméisseger Sammlung vun Daten, no enger Kalibréierungsphas, de 14. Oktober 2004 mat schaffen ugefaange.

De Satellit huet véier Instrumenter u Bord:
***HIRDLS** (**Hi**gh **R**esolution **D**ynamic **L**imb **S**ounder) méisst d'Infraroutstralung vun Ozon, Waasserdamp, Fluorchlorkuelewaasserstoffer, Methan a verschidde Stéckstoffverbindunge.
***MLS** (**M**icrowave **L**imb **S**ounder) méisst d'Mikrowellestralung vu verschiddene Spueregase.
***OMI** (**O**zone **M**onitoring **I**nstrument) schafft am visuellen an ultraviolette Beräich vum elektromagnéiteschem Spektrum a liwwert héichopgeléiste Biller vun der globaler Ozonverdeelung, vun anere Spueregasen a vun Aerosolen.
***TES** (**T**ropospheric **E**mission **S**pectrometer) méisst d'Konzentratioun vu buedemnoem Ozon an andere Spueregase duerch hir Infraroutemissiounen.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Websäit vun der Aura
*  Homepage des Earth Observing Systems
*  Homepage vun Earth Science Enterprise
* Aura: Op de Spuere vun Envisat

__NOTOC__
Montana (Film 1950)

**Montana** ass en US-amerikanesche Film vum Ray Enright aus dem Joer 1950.

## Ëm wat geet et am Film?
De Morgan Lee, e Schofsziichter, reit an de Montana fir erauszefannen op hien och do kéint Schof zillen…
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
Luscherterbaach

D**'Luscherterbaach** och **Loucherterbach** a **Luchterbach** oder och nach **Luchterterbach** ass eng Baach an der belscher Provënz Lëtzebuerg an e lénksen Niewefloss vun der Atert um Territoire vun der Gemeng Atert.

Se huet hir Quell am Bësch mam Numm *Luscherter Rieder* op enger Héicht vu ronn 350 Meter. Vun do leeft se no Oste südlecht laanscht Luschert fir da bei de fréiere Schmelzeweiere vu Luxeroth déi se zesumme mat der Schläimbaach gefiddert huet an d'Atert ze lafen. Se ass ronn 2 Kilometer laang

## Chaînage
My Darling Clementine (Film)

**My Darling Clementine** ass en US-amerikanesche Film vum John Ford aus dem Joer 1946 no engem Buch vum Stuart N. Lake.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Bridder Earp si mat enger Häerd Kéi ënnerwee. Zu Tombstone well den ale Clanton hinnen d'Béischten ofkafen. D'Earp Bridder refuséieren. Nuets gëtt de Jéngste vun den Earp Bridder op der Wuecht bei de Kéi erschoss an d'Häerd gëtt geklaut. Fir erauszefanne wien de Billy erschoss huet a wien d'Véi geklaut huet, iwwerhëlt de Wyatt Earp d'Platz vum Sheriff zu Tombstone…
## Kuckt och
* *[[Oh My Darling, Clementine]]* fir d'Lidd.
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
* Kritik vum R. Ebert
Nevada Smith (Film 1966)

**Nevada Smith** ass en US-amerikanesche Film vum Henry Hathaway aus dem Joer 1966 nom Roman *The Carpetbaggers* vum Harold Robbins.

## Ëm wat geet et am Film?
Dem Max Sand, seng Eltere gi vun dräi Banditten ermuert wéi hien net doheem war. Hie wëll de Muerd u sengen Eltere rächen a mécht sech op d'Sich no de Mäerder…

## Um Spaweck
*De Film op dvdclassic
No Name on the Bullet

** No Name on the Bullet** ass en US-amerikanesche Film vum Jack Arnold aus dem Joer 1959.

## Ëm wat geet et am Film?
Vun den Awunner aus enger klenger Stad liewen der vill, déi kee rengt Gewëssen hunn, an der Angscht well de Revolverheld John Gant do opdaucht a jiddweree vun hinne mengt hie wier wéinst him senger komm...

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
Prokopis Pavlopoulos

De **Prokopis Pavlopoulos** (gr.: Προκόπης Παυλόπουλος), gebuer den 10. Juli 1950 zu Kalamata, ass e griichesche Jurist a Politiker. Hie gouf den 18. Februar 2015 zum grichesche President gewielt a war dat vum 13. Mäerz 2015 bis den 13. Mäerz 2020.

De Prokopis Pavlopoulos huet zu Paräis op der Universitéit Panthéon-Assas Verfassungs- a Verwaltungsrecht studéiert an huet zënter 1980 op der Universitéit Athen Course ginn, zënter1986 als Professer. Donieft war hie Conseiller vun e puer konservative griichesche Ministerpresidenten.

Vun November 1989 bis Abrëll 1990 war hien delegéierte Minister beim Ministerpresidenten Porte-parole vun der Regierung vum Xenophon Zolotas, vun 1990 bis 1995 Conseiller vum President Konstantinos Karamanlis a politesche Conseiller vum President vun der Partei Nea Dimokratia (ND), dem Miltiadis Evert. Bei de Parlamentswale vun 1996 an 2000 gouf hien als Deputéierte vun der ND an déi griichesch Chamber gewielt. 2004 bis 2009 war de Pavlopoulos Inneminister an der Regierung vum Kostas Karamanlis.

Bei der Presidentewal 2014/2015 goud e Pavlopoulos den 18. Februar 2015 als Kandidat vun der SYRIZA-ANEL-Koalitioun ënnert dem Ministerpresident Alexis Tsipras mat 233 vun 300 Stëmmen zum President vun der Hellenescher Republik gewielt.
 
## Um Spaweck

* Biografie op der Webseite vum Prokopis Pavlopoulos
The Ox-Bow Incident

** The Ox-Bow Incident** ass en US-amerikanesche Film vum William A. Wellman aus dem Joer 1943 nom Buch mam selwechten Numm vum Walter Van Tilburg Clark.

## Ëm wat geet et am Film?
Dräi Männer ginn ouni Prozess erhaange well si de Véiziichter Kinkaid solle bestuel an ermuert hunn. Méi spéit stellt sech eraus dat déi dräi onschëlleg waren an datt de Kinkaid nach lieft…
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
A-Train

**A-Train** bezeechent eng Flott vu Raumfluchkierperen, déi aus sechs Satellitte besteet.

Et handelt sech ëm d'Satellitten Aqua, Aura, CloudSat, PARASOL, CALIPSO an OCO 2. Déi sechs Satellitte fléien an enger kollektiver niddreger Äerdëmlafbunn op enger Héicht vu 705 Kilometer bei der Inklinatioun vun 98 Grad. Zesumme stellen déi deelweis änlech wëssenschaftlech Instrumenter en Iwwersiichtsbild vum Wieder a globale Klima op. D'Date vun de Satellitten ergänze sech, well s'all dat selwecht Gebitt mat nëmme wéinege Minutten Zäitënnerscheed iwwerfléien a sou verschidde Miessunge vun der selwechter Wieder- an Ëmweltsituatioun erméiglechen.

Den Numm A-Train staamt vum Jazz-Titel *[[Take the “A” Train]]*, deen eng Faart op der A-Linn vum New Yorker Metro dem sougenannten *Eighth Avenue Express* als Theema huet. D'Satellittegrupp krut d'Bezeechnung, well d'Satellitte wéi Waggone vun engem Zuch hannereneen op der selwechter Bunn fléien.

## Literatur
* Wikiversity-Projet vun der TU Dresden iwwer den A-Train aus dem Joer 2008

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  The Earth Observing System
*  NASA shelves climate satellites
*  NASA: Formation Flying: The Afternoon “A-Train” Satellite Constellation (PDF)
Paint Your Wagon

**Paint Your Wagon** ass en US-amerikanesche Film vum Joshua Logan aus dem Joer 1969.

## Ëm wat geet et am Film?
An den 1850er Joren a Kalifornien sichen de Ben Rumson, e streideregen Alkoholiker an de Pardner, e jonke Bauer zesummen no Gold.

## Um Spaweck
Alejandro González Iñárritu

Den **Alejandro González Iñárritu**, gebuer de 15. August 1963 zu Mexiko-Stad, ass e mexikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent. Fir säi Film *[[Birdman (Film)|Birdman]]* (2014) huet hien eng ganz Rëtsch Präisser gewonnen, dorënner den Oscar fir dee beschte Film 2015, souwéi fir déi bescht Regie an dat bescht Origianldréibuch. Och 2016 krut hie fir säin neie Film *[[The Revenant (Film 2015)|The Revenant]]* den Oscar fir déi bescht Regie.

Ausserdeem hat hie fir *[[Babel (Film)|Babel]]* de Regiepreis beim Festival vu Cannes 2006 gewonnen.

## Filmographie
### Kino
* 1996: *El Timbre* - (Kuerzfilm)
* 2000: *[[Amores Perros]]* - Haaptacteuren: Emilio Echevarría, Gael García Bernal 
* 2001: *[[Powder Keg]]* - (Kuerzfilm)
* 2002: *[[11'09"01 - September 11]]* - (Episod: *Mexiko*) 
* 2003: *[[21 Grams]]* - Haaptacteuren: Sean Penn, Naomi Watts
* 2006: *[[Babel (Film)|Babel]]* - Haaptacteuren: Brad Pitt, Cate Blanchett
* 2007: *[[Chacun son cinéma ou Ce petit coup au coeur quand la lumière s'éteint et que le film commence]]* - (Episod: *Anna*) 
* 2010: *[[Biutiful]]* - Haaptacteuren: Javier Bardem, Maricel Álvarez
* 2014: *[[Birdman (Film)|Birdman]]* - Haaptacteuren: Michael Keaton, Emma Stone
* 2015: *[[The Revenant (Film 2015)|The Revenant]]* - Haaptacteuren: Leonardo DiCaprio, Tom Hardy

## Um Spaweck
L'année dernière à Marienbad

**L'année dernière à Marienbad** ass e franséisch-italieenesche Film vum Alain Resnais aus dem Joer 1961.
## Ëm wat geet et am Film?
Zu Marienbad, an engem grousse Luxushotel, versicht e Mann enger Fra z'erklären, datt si sech schonn eemol do begéint hätten...

## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
* De Film op Filmzentrale
* De Film op Criterion
Ride the High Country

**Ride the High Country** ass en US-amerikanesche Film vum Sam Peckinpah aus dem Joer 1962.

## Ëm wat geet et am Film?
De Steve Judd, den Gil Westrum an de jonken Heck transportéiere fir eng Bank Gold aus enger Minn op Sacramento. De Westrum an den Heck wëllen d'Gold awer net ofliwweren, si plangen et fir sech ze halen…

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
Louchert

**Louchert** (lb: *Luschert*) ass eng belsch Uertschaft an der Gemeng Atert an der Provënz Lëtzebuerg.

## Geographie
Luschert läit am Dall vun der Luscherterbaach déi südlech derlaanscht leeft.
## Kuckt och
* Lëscht vun den Uertschaften am Areler Land

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng
Peegel vun Amsterdam

De **[[Peegel]] vun Amsterdam** (op Hollännesch: ***Normaal Amsterdams Peil***, ofgekierzt ***NAP***) ass de mëttlere Mieresniveau fir d'Referenz 0 deen zu Amsterdam gemooss gëtt. E gëtt als Héichtereferenz an Holland souwéi och fir de Generalnivellement vu Lëtzebuerg gebraucht.

Déi Miereshéicht gouf och als Nullreferenz (Normalnull) 1879 vu Preisen iwwerholl grad sou wéi 1973 vun der Belsch.

## Kuckt och
* Meter iwwer Adria
* Meter iwwer Mier
Zweet Republik (Frankräich)

Déi **Zweet Franséisch Republik** (*Deuxième République française*) war eng republikanesch Staatsform a Frankräich, déi tëscht 1848 an 1852 existéiert huet.

Si goung ervir aus der Februarrevolution, bei där de Louis-Philippe gestierzt gouf, a gouf de 26. Februar 1848 ausgeruff. Den Alphonse de Lamartine war deen éischte provisoresche Premierminister. No enger kuerzer Period, wou déi lénk an déi liberal Kräften nieftenaner existéiert hunn (de 4. Mäerz 1848 gouf, als éischt Land an Europa, dat allgemengt Walrecht fir Männer agefouert), hu sech, virun allem no der Junirevolt 1848 déi moderéiert Liberal duerchgesat. Wéi am Dezember 1848 de Louis Napoleon Bonaparte d'Presidentschaftswale gewonnen huet, hu sech déi antirevolutionär Tendenzen nach eng Kéier gestäerkt. Enn Oktober 1849 huet hien d'Regierung entlooss an duerch Leit ersat, déi him trei waren. Ufanks 1850 gouf e konservatiivt Schoulgesetz agefouert, mat deem d'Roll vun der Kierch däitlech gestäerkt gouf. D'Symboler vun der Revolutioun wéi d'Fräiheetsbeem, hu missen ewechgemaach ginn. Am Mee 1850 gouf dann och nach d'Walrecht nees duerch en Zensus staark limitéiert.

Den 2. Dezember 1851 (dem Joresdag vun der Schluecht vun Austerlitz an der Kréinung zum Keeser vum Napoleon Bonaparte) huet de Louis Napoleon strateegesch Punkten zu Paräis duerch d'Militär besetze gelooss, Membere vum Parlament verhafte gelooss, d'Parlament opgeléist an de Belgarungszoustand ausgeruff. No deem Staatsstreech koum et am Januar zu déifgräifenden Ännerunge vun der Verfassung, mat deenen d'Muecht vum President gestäerkt gouf. Zënterhier huet d'Republik praktesch just nach um Pabeier bestanen; de Louis Napoleon huet sech ewell *Prince-Président* nenne gelooss. Ee Joer dropp, den 2. Dezember 1852 ass dann och dat zweet Keeserräich proklaméiert ginn, mam Louis Napoleon als *Napoléon III.* un der Spëtzt.

## Verfassung vun der Zweeter Republik
D'Verfassung vum 4. November 1848 erkläert zu enger demokratescher Republik an huet sech zu de Prinzipie vun der Franséischer Revolutioun "Liberté, égalité, fraternité" bekannt. D'Doudesstrof gouf ofgeschaaft a Gratis-Grondschoulënnericht fir jiddereen garantéiert. Nieft dësen emanzipatoreschen Elementer hat se och méi konservativer: Sou goufe Famill, Aarbecht, Eegentum an d'ëffentlech Uerdnung zu de Grondprinzipie vun der Republik deklaréiert.

## Literatur
* Heinz-Gerhard Haupt: *Von der französischen Revolution bis zum Ende der Julimonarchie*. In: Ernst Hinrichs (Hrsg.): *Kleine Geschichte Frankreichs.* Bundeszentrale für Politische Bildung, Bonn 2005, ISBN 3-89331-663-9, S. 255–310.
* Charlotte Tacke: *Von der Zweiten Republik bis zum Ersten Weltkrieg.* In: Ernst Hinrichs (Hrsg.): *Kleine Geschichte Frankreichs.* Bundeszentrale für politische Bildung, Bonn 2005, ISBN 3-89331-663-9, S. 311–360.
Tex Avery

De Frederick Bean "**Tex**" **Avery**, gebuer de 26. Februar 1908 zu Taylor am Texas, a gestuerwen de 26. August 1980 zu Burbank a Kalifornien, war en US-amerikanesche Regisseur an Zeechner vun Dessins-animés-Filmer.

Hie war ufanks bei de Warner Brothers Regisseur bei Zeechentrickfilmer aus de Serië *[[Looney Tunes]]* a *[[Merrie Melodies]]* an ass 1941 bei d'Metro-Goldwyn-Mayer (MGM) gewiesselt, wou e seng eege Filmer maache konnt.

Wéi keen Aneren huet den Tex Avery d'Méiglechkeete vum Zeechentrick duerch total geckeg Iwwerdreiwungen bis op dee leschte Stëppel ausgenotzt. Seng Personnage lafen alt "aus dem Bild" oder duerch de Vir- oder Nospan, hunn d'Bild "opgehuewen" fir an déi nächst Zeen ze kucken oder duerchbriechen déi "véiert Mauer", andeems s'op eemol matzen an enger dramatescher Zeen mam Publikum schwätzen (*"Exciting, isn't it?"*). Seng bekanntst Figure sinn (fir d'Warner Brothers) d'Int Daffy Duck an de Jeeër Elmar Fudd (béid 1937) an den Hues Bugs Bunny (1940) – deem säin Erkennungssaz *"What's up, Doc?"* och vum Avery ass – a, fir d'MGM, den driipsegen Hond Droopy (1942), dat geckegt Kaweechelchen Screwy Squirrel (1944) an d'Bieren George and Junior (1946). 
Bekannt ass och de Personnage vum Wollef (dacks an zimmlech veréckte Märerchersadaptatiounen), dee koplett duerchdréint, wann en eng flott Fra gesäit.

## Ausgewielt Zeechentrickfilmer
* 1939: *Detouring America* (Warners *Merry Melodies*)
* 1940: *A Wild Hare* (Warners *Merry Melodies*; éischten Optrëtt vum Bugs Bunny
* 1941: *[[Down on the Farm]]*
* 1942: *[[Blitz Wolf]]* (MGM)
* 1943: *Red Hot Riding Hood* (MGM)
* 1943: *What's Buzzin' Buzzard?* (MGM)
* 1944: *Screwball Squirrel* (mam Screwy Squirrel, MGM)
* 1944: *Happy-Go-Nutty* (MGM)
* 1944: *The Screwy Truant* (MGM) 
* 1944: *Big Heel-Watha* (MGM)
* 1945: *Jerky Turkey* (MGM)
* 1945: *Swing Shift Cinderella* (MGM)
* 1946: *Lonesome Lenny* (MGM)
* 1953: *[[Little Johnny Jet]]* (MGM)
* 1954: *Billy Boy* (MGM)
* 1955: *[[Crazy Mixed Up Pup]]* (Walter Lantz Productions)
* 1955: *[[The Legend of Rockabye Point]]* (Walter Lantz Productions)

## Literatur
* Patrick Brion, Tex Avery: *Tex Avery.* Schuler, Herrsching 1986, ISBN 3-7796-5238-2.
* Joe Adamson: *Tex Avery: King of Cartoons. The Man Who Created Bugs Bunny, and the Story Behind Those Lunatic Looney Tunes.* Da Capo Press, New York 1985, ISBN 0-306-80248-1.

## DVD
Op DVD ass eng Spezialeditioun Tex Avery mat 5 DVDen a 66 Kuerzfilmer erauskomm.

## Um Spaweck
* Tex Avery Tribute (engl.)
* Tex Avery at MGM's 1942 - 1955
* The Life and Career of Tex Avery in *Bright Lights Film Journal*
* The fairy Tales of Tex Avery in *Bright Lights Film Journal*
Rio Conchos (Film)

** Rio Conchos** ass en US-amerikanesche Film vum Gordon Douglas aus dem Joer 1964 no engem Roman vum Clair Huffaker.

## Um Spaweck
* De Film op dvdtalk
The Wild Bunch

**The Wild Bunch** ass en US-amerikanesche Film vum Sam Peckinpah aus dem Joer 1969.

## Ëm wat geet et am Film?
De Pike Bishop a seng Band iwwerfalen, als Zaldote verkleet, e Büro vun enger Eisebunnsgesellschaft. Den Iwwerfall endegt an enger Schéisserei mat Doudegen. De Pike a seng Band flüchten iwwer d'mexikanesch Grenz…

## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
* Kritik op Filmzentrale
Shalako

**Shalako** ass e brittesch-däitsche Film vum Edward Dmytryk aus dem Joer 1968 no engem Roman vum Louis L'Amour.

## Ëm wat geet et am Film?
De Shalako (Sean Connery) rett eng Reesgesellschaft aus den Hänn vu Banditten…

## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
NGC 644

Den **NGC 644** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ SB(r)bc am Stärebild Phoenix um Südleche Stärenhimmel. Den Objet gouf de 5. September 1834 vum Astronom John Herschel entdeckt..

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
Taza, Son of Cochise

** Taza, Son of Cochise** ass en US-amerikanesche Film vum Douglas Sirk aus dem Joer 1954 .

## Ëm wat geet et am Film?
Den Taza, als Nofollger vum Cochise, wëll de Fridde mat de Wäissen erhalen. Säi Brudder, den Naiche ass do anerer Meenung…
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
The Scalphunters

** The Scalphunters** ass en US-amerikanesche Film vum Sydney Pollack aus dem Joer 1968.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Trapper Joe Bass (Burt Lancaster) begéint Indianer déi hie forcéiere seng Pelzer géint e schwaarze Sklav ze tauschen. Méi spéit fënnt hien d'Indianer dout an ouni Skalp erëm. Duerno mécht hie sech op d'Sich no de Mäerder vun den Indianer déi warscheinlech och deene seng Pelzer ofgeholl hunn...

## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
Dances with Wolves (Film)

**Dances with Wolves** ass en US-amerikanesch-brittesche Film vum Kevin Costner aus dem Joer 1990 nom Roman mam selwechten Numm vum Michael Blake.

## Ëm wat geet et am Film?
Nodeems de Läitnant John Dunbar am Sezessiounskrich schwéier verletzt gi war, ass hien op e Virposten an de Weste versat ginn. Do wunnt hien elo eleng an enger klenger hëlzener Häip an him gefält et gutt do. Hie versicht e jonke Wollef ze zämen. Hie kritt och no an no méi Kontakt mat den Indianer aus der Géigend. Hie léiert eng wäiss Indianerin kennen, mat där hie sech ufrënnt...

## Soss
De Film huet 19 Milliounen US-Dollar kascht an en hat eng Recette vu 424 Milliounen.

Dauer vum Film:
* 181 Minutten - Kinosversioun
* 224 Minutten - Laangversioun
* 236 Minutten - Director's Cut

## Auszeechnungen
Oscar 1991:
* Beschte Film
* Beschte Regisseur (Kevin Costner)
* Beschte Filmschnëtt (Neil Travis)
* Bescht Originalmusek (John Barry)
* Bescht Fotografie (Dean Semler)
* Beschten Toun (Russell Williams II, Jeffrey Perkins, Bill W. Benton et Gregory H. Watkins) 
* Bescht adaptéiert Dréibuch (Michael Blake)
Golden Globe 1991:
* Beschten dramatesche Film
* Beschte Regisseur (Kevin Costner)
* Bescht Dréibuch (Michael Blake)

## Um Spaweck
* Kritik vum R. Ebert
* De Film op DVD Beaver
The Wild North

**The Wild North** ass en US-amerikanesche Film vum Andrew Marton aus dem Joer 1952.

## Ëm wat geet et am Film?
De Jules Vincent gëtt beschëllegt de Mike Brody ermuert ze hunn. Hie flücht an de kanadeschen Norden, de Pedley verfollegt a verhaft hien. Um Réckwee trëtt de Pedley an eng Wollefsfal, de Vincent rett de Schwéierverletzten.
## Um Spaweck
* De Film op DVD Beaver
Jeremiah Johnson (Film)

**Jeremiah Johnson** ass en US-amerikanesche Film vum Sydney Pollack aus dem Joer 1972 nom Roman * Mountain Man * vum Vardis Fisher an nom Roman * Crow Killer: The Saga of Liver-Eating Johnson* vum Raymond W. Thorp a Robert Bunker .

## Ëm wat geet et am Film?
Den Jeremiah Johnson (Robert Redford) decidéiert an d'Bierger ze goe fir do eleng als Trapper ze liewen. Den Ufank an der Wëldnes ass schwéier. Zum Gléck begéint hien den alen Trapper Bear Claw (Will Geer), deen him bäibréngt wéi e besser an de Bierger an der fräier Natur iwwerliewe kann…

## Um Spaweck
Western Union

**Western Union** ass en US-amerikanesche Film vum Fritz Lang aus dem Joer 1941 no engem Roman vum Zane Grey.

## Ëm wat geet et am Film?
De Vance Shaw (Randolph Scott) schafft bei der Western Union, déi d'Stied Omaha a Salt Lake City mat enger Telegrafelinn soll verbannen…

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
Warlock (Film 1959)

** Warlock** ass en US-amerikanesche Film vum Edward Dmytryk aus dem Joer 1959 no engem Roman vum Oakley Hall.

## Um Spaweck
* De Film op dvdclassik
CALIPSO

De **CALIPSO** (**C**loud-**A**erosol **L**idar and **I**nfrared **P**athfinder **S**atellite **O**bservations) ass en amerikanesch-franséischen Äerdobservatiounssatellit vun der NASA an dem CNES. De CALIPSO erfuerscht d'Aflëss vu Wolleken an Aerosolen op d'Wieder an d'Loftqualitéit op der Äerd. E gehéiert zum Fuerschungsprogramm EOS, deen eng Rei vun Ëmweltsatellitte bedreift.

## Missioun
De CALIPSO schafft op enger 700&nbsp;km héijer, sonnesynchroner Ëmlafbunn a flitt mam Satellit CloudSat, deen och d'Wolleke studéiert, souwéi nach véier aner Ëmweltsatellitten (Aura, Aqua, PARASOL an OCO-2) a Formatioun. Déi sechs Satellitte bilden zesummen den A-Train.

De CALIPSO gouf no siwe Startversich den 28. Abrëll 2006 gestart. 
De Satellit war fir eng Missiounsdauer vun dräi Joer ausgeluecht, d'Benotzung gouf awer verlängert.

## Instrumenter
**Cloud-Aerosol Lidar with Orthogonal Polarization (CALIOP)**
:CALIOP stellt mat Hëllef vun engem Laser héichopgeléist vertikal Profiller vu Wolleke hir. Dobäi gëtt mat verschiddene Wellelängten an engem Empfängerteleskop (1 Meter Duerchmiesser) geschafft.

**Imaging Infrared Radiometer (IIR)**
:Dee System schafft am Infraroutberäich mat Wellelängten tëscht 8 an 12&nbsp;µm. Dobäi gëtt all Kéier de selwechte Bilddetail observéiert deen de CALIOP grad analyséiert.

**Wide Field Camera (WFC)**
:Déi Kamera ass virun allem am Beräich vu 645&nbsp;nm Wellelängt empfindlech a mécht Biller vun der Äerduewerfläch.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  CALIPSO Websäit beim CNES
*  CALIPSO Websäit bei der NASA
NGC 645

Den **NGC 645** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ SBb? am Stärebild Pisces op der Ekliptik. Si ass ronn 150 Millioune Liichtjoer vun eisem Sonnesystem ewech an huet en Duerchmiesser vun ongeféier 115.000 Liichtjoer.

Den Objet gouf de 27. Oktober 1864 vum Albert Marth entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
NGC 659

Den **NGC 659** ass en oppene Stärekoup vum Typ III1p am Stärebild Cassiopeia um Nërdleche Stärenhimmel.

Den Objet gouf de 27. September 1783 vun der Caroline Herschel entdeckt an den 3. November 1787 vum hirem Brudder Wilhelm Herschel no enger Observatioun an den NGC-Katalog agedroen.
## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
*  SEDS
NGC 744

Den **NGC 744** ass en oppene Stärekoup vum Trumpler-Typ IV2p am Stärebild Perseus um nërdleche Stärenhimmel. Hien huet eng visuell Magnitude vu +7,9&nbsp;mag an e visuellen Duerchmiesser vun 11 Bouminutten. D'Distanz vum Stärekoup zu der Äerd gëtt op ongeféier 3900 Liichtjoer, a säin Alter op 180 Milloune Joer geschat. De Koup huet ronn 20 Stären.

Den Objet gouf den 28. November 1831 vum Astronom John Frederick William Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
Michele Ferrero

De **Michele Ferrero**, gebuer de 26. Abrëll 1925 zu Dogliani, am Piemont; a gestuerwen de 14. Februar 2015 zu Monte-Carlo, war en italieeneschen Entreprener a Proprietär vum Schneekereieproduzent Ferrero.

Ënner senger Féierung gouf de Familljebetrib zu enger international aktiver Entreprise ausgebaut. Dem Forbes Magazine no war dem Michele Ferrero seng Famill mat engem Verméige vu 17 Milliarden US-Dollar (2009) déi drëtträichst an Italien, nom Leonardo Del Vecchio an dem Silvio Berlusconi.

Um Sennengerbierg an der Gemeng Nidderaanwen, wou Ferrero säin europäesche Sëtz huet, gouf d'Strooss tëscht der  an dem *Boulevard de Héienhaff* no him genannt.
Leonard Nimoy

De **Leonard Simon Nimoy**, gebuer de 26. Mäerz 1931 zu Mattapan, Massachusetts, a gestuerwen de 27. Februar 2015 zu Bel Air, Los Angeles, war en US-amerikanesche Schauspiller, Filmregisseur a Filmproduzent. Hien ass besonnesch bekannt duerch d'Roll vum Spock a Filmer an an der TV-Serie *[[Star Trek]]*. 
## Filmogaphie
#### als Schauspiller (Auswiel)
* 1952: *[[Zombies of the Stratosphere]]*
* 1954: *[[Them!]]*
* 1971: *[[Catlow]]*
* 1978: *[[Invasion of the Body Snatchers (Film 1978)|Invasion of the Body Snatchers]]*
* 1979: *[[Star Trek: The Motion Picture]]*
* 1982: *[[Star Trek: The Wrath of Khan]]*
* 1984: *[[Star Trek III: The Search for Spock]]*
* 1986: *[[Star Trek IV: The Voyage Home]]*
* 1989: *[[Star Trek V: The Final Frontier]]*
* 1991: *[[Never Forget]]*
* 1991: *[[Star Trek VI: The Undiscovered Country]]*

#### als Regisseur (Auswiel)
* 1984: *Star Trek III: The Search for Spock*
* 1986: *Star Trek IV: The Voyage Home*
* 1987: *[[3 Men and a Baby]]*
* 1988: *[[The Good Mother]]*
* 1994: *[[Holy Matrimony]]*

## Um Spaweck
NGC 654

Den **NGC 654** ass en oppene Stärekoup am Stärebild Cassiopeia. Den NGC&nbsp;663 huet en Duerchmiesser vu 6' an eng visuell Magnitude vu +6,5&nbsp;mag. De Stärekoup gehéiert zu der OB-Associatioun Cassiopeia&nbsp;OB8, zu där ënner anerem och den NGC 663 an de Messier 103 gehéieren.

Den NGC&nbsp;654 gouf den 3. November 1787 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  DSS Images for NGC 600 through NGC 699
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
*  SEDS
Marabou (Schockela)

**Marabou** ass eng schweedesch Schockelasmark. Si gouf 1916 vum norwegesche Chocolatier Johan Throne Holst (1868-1946) gegrënnt, dee schonn an Norwegen e grousse Succès mat der Schockelasmark Freia hat. D'Mark ass nom Stuerk Marabu benannt, deen op der Verpakung ze gesi war. D'Produktion gouf 1919 an enger Fabrick zu Sundbyberg baussent Stockholm lancéiert.

1990 si Freia a Marabou fusionéiert an déi nei Firma gouf 1993 vu Kraft Foods Inc., der haiteger internationaler Liewensmëttelentreprise Mondelez International, fir dräi Milliarden Norwegesch Krounen opkaf.

De Slogan "*Mmm…Marabou*" gouf 1956 agefouert a gëtt och haut nach benotzt.
Elektreschen Apparat

En **elektreschen Apparat, elektroneschen Apparat** oder **Elektroapparat** ass en Apparat, dee mat elektrescher Energie funktionéiert an am privaten, kommerziellen oder industrielle Beräich benotzt gëtt. En ass eng Efindung vun der Elektrotechnik. Mat Hëllef vun Elektrizitéit kënnen eng oder méi Aufgabe vum Elektroapparat gemaach ginn. Den elektreschen Apparat kann entweeder direkt un d'Stroumnetz ugeschloss sinn oder transportabel sinn an en Akku oder eng Batterie hunn.

Zu den elektreschen Apparater, déi am Stot agesat ginn, zielen ënner anerem de Frigo, d'Wäschmaschinn, d'Spullmaschinn, de Schäffchen an de Fernseeapparat.
Elektrizitéit

**Elektrizitéit** ass en Iwwerbegrëff aus der Physik fir Phenomeener, déi mat der Presenz an dem Floss vun enger elektrescher Charge associéiert ginn. Zu deene Phenomeener zielen de Blëtz an de Magnetissem.

Virgäng bei deene keng zäitlech oder keng wesentlech zäitlech Ännerung stattfënnt ginn der Elektrostatik zougeuerdent. Virgäng bei deenen zäitlech Ännerung e wesentlechen Afloss hunn zielen zur Elektrodynamik.

D'Erkenntnesser vun der Elektrizitéit hunn zum Entstoe vun der Elektrotechnik gefouert. Eréischt d'Erfindunge vun der Elektrotechnik ab dem 17. Joerhonnert, wéi zum Beispill d'Voltasail oder den Elektroskop, hunn dozou bäigedroen däitlech méi Erkenntnesser iwwert d'Elektrizitéit ze kréien.

### Entdeckt Naturgesetzer vun der Elektrizitéit
* 550 v. Chr.: De Griich Thales huet Bernsteen geriwwen, a mat där Method elektresch Chargë getrennt, an d'Phenomeener an d'Effekter déi doduerch entstinn (d'Unzéie vum Material an d'Kréckele bei Entluedungen) a Schrëfte weiderginn.
* 1600: D'Erfindung vum Elektroskop, an déi éischt Ënnerscheeder tëscht Magnetismus an Elektrizitéit gi vum William Gilbert a sengem Buch *„Differentia inter magnerica & electrica“* publizéiert.
* 1671: De Gottfried Wilhelm von Leibniz produzéiert Fonke mat engem elektrostatesche Generator vum Otto von Guericke.
* 1785: De Charles-Augustin Coulomb definéiert d'Coulomb-Gesetz.
*1820: Den Hans Christian Ørsted entdeckt mat Hëllef vun engem Kompass nieft engem elektreschen Drot d'magnéitesch Wierkung vum elektresche Stroum.
*1820: Den André-Marie Ampère entdeckt datt jee no Stroumrichtung vun 2 parallel geluechten Dréit, déi sech géigendeelegen ofstoussen oder unzéien.
*1826: Den däitsche Physiker Ohm fënnt eraus wéi een de Wäert vun enger Resistenz berechne kann. Dat physescht Gesetz dat doraus ervirgoung krut säin Numm: Gesetz vum Ohm.
*1831: De Michael Faraday entdeckt a beschreift d'elektromagnéitesch Induktioun.
*1864: Den James Clerk Maxwell publizéiert Equatiounen, d'Maxwell-Equatiounen, se beschreiwe mathematesch d'Phenomeener vum Elektromagnetismus an domat grënne se respektiv vervollstännege se d'Elektrodynamik.
*1886: Den Heinrich Rudolf Herz beweist experimentell dem Maxwell seng Equatiounen an entdeckt domat d'elektromagnéitesch Wellen.
*1911: Den Heike Kamerlingh Onnes entdeckt d'Supraleedung. 
*1965: De Shin'ichirō Tomonaga, de Julian Schwinger an de Richard Feynman kréien den Nobelpräis fir Physik. * "fir hir [[fundamental]] [[Aarbecht]] an der [[Quantenelektrodynamik]], mat déifgrënnege [[Konsequenz]]e fir d'[[Physik]] vun den [[Elementardeelchen|elementaren Deelercher]]" *

## Um Spaweck
Frigo

E **Frigo** ass en elektreschen Apparat a Form vun engem Schaf, dee seng Bannentemperatur selbstänneg niddreg hält. En huet meescht een Haaptkompartiment mat enger Temperatur vun tëscht 2 an 8° C a kann donieft nach en zweet Kompartiment hunn (d'Gefréierfach), dat méi eng niddreg Temperatur huet an an deem ee Saache afréiere kann (-18&nbsp;°C). De Begrëff **Frigidaire** kënnt vun der Mark mam selwechten Numm vum Grupp Electrolux a gëtt heiansdo als genereschen Numm fir de Frigo benotzt. Och **Äisschaf** a **Killschaf** sinn nach gebräichlech; dës Begrëffer ginn op déi Zäit zeréck, wéi e Block Äis an e Schaf geluecht gouf, fir do fir kal Temperaturen ze suergen.

De Frigo gëtt haaptsächlech an der Kichen an am Laboratoire benotzt. Säin Haaptzweck ass et, Liewensmëttel, Medikamenter a Chemikalien ze lageren, kal ze halen a se sou ze konservéieren. Duerch déi niddreg Temperature lafe cheemesch Reaktiounen a biologesch Prozesser, déi Liewensmëttel verdierwe loossen a Medikamenter onbrauchbar maachen, méi lues of.

E Frigo ka mat Elektrizitéit oder Flësseggas bedriwwe ginn.

## Kuckt och
* Killtru

## Um Spaweck
Déifkilltru

Eng **Déifkilltru**, och nach **Tifküler**, **Tifkültru** oder einfach **Killtru** oder **Tru**, ass en elektreschen Apparat, deem säin Zweck et ass Liewensmëttel z.&nbsp;B. Déifkillkascht déifzefréieren an op laang Dauer bei enger Temperatur vu -18° C ze lageren.

Vum technesche Standpunkt aus gesinn gläicht d'Tru dem Frigo, mam Ënnerscheed datt se méi eng héich Killleeschtung huet a méi staark isoléiert ass. Si gëtt am Stot, an der Industrie an am Handel benotzt. Liewensmëttel, déi op -18&nbsp;°C an nach méi kal gelagert ginn, sinn eng laang Zäit haltbar.

D'Déifkilltru huet hiren Numm well déi éisch Modeller d'Form vun enger Tru haten. De Virdeel vun engem Déifkillschaf ass well dee liicht an enger Abaukiche kann integréiert ginn. Säin Nodeel ass de méi héije Stroumverbrauch. 
## Um Spaweck
Schäffchen

E **Schäffchen** ass e klenge Bakuewen an der Kichen deem säi Banneraum staark erhëtzt ka ginn. D'Wäermt, déi entsteet, gëtt benotzt fir Liewensmëttel ze baken (z.&nbsp;B. Brout oder Kuch), ze broden (z.&nbsp;B. e Brot) an ze grillen (z.&nbsp;B. Fleesch oder Fësch). E gëtt am Stot benotzt a funktionéiert haut meescht mat Elektrizitéit oder mat Gas. Fréier ware Schäffercher mat an de Kachmaschinnen agebaut a goufe mat Holz, Kuelen oder Brikette gehëtzt.

## Kuckt och
* Mikrowell (Apparat)
* Kachplack

## Um Spaweck
Kachplack

Eng **Kachplack** ass eng Plack oder Fläch, bei där den ieweschten Deel erhëtzt gëtt fir an enger Pan oder engem Dëppen, Liewensmëttel oder Flëssegkeete kënnen ze kachen. An enger Haushaltskichen sinn d'Kachplack oder d'Kachplacken dacks iwwer dem Schäffche montéiert. 

D'Wäermt kann op verschidde Methode produzéiert ginn. Et ënnerscheet een tëscht:
* Gasfeierung
* elektrescher Kachplack
* Induktiounskachplack
* Halogenkachplack
* Kachplacke vu Kachmaschinnen
 
Iwwer der Kachplack kann eng Hott installéiert sinn, déi den Damp, deen duerch d'Kachen entsteet, ofzitt.
Mikrowell (Apparat)

Eng **Mikrowell** eigentlech e **Mikrowellenuewen** ass en elektreschen Apparat, dee gebraucht gëtt fir séier Iessen a Flëssegkeeten oder aner Saachen déi sech duerfir eegnen opzewiermen. E funktionéiert doduerch, datt en elektromagnetesch Feldenergie duerch d'Agitatioun vu Waassermoleküllen a Wäermt ëmwandelt. Dat geschitt duerch d'Absorptioun vun Dezimeterwellen (Mikrowellen).

## Kuckt och
* Schäffchen
* Bakuewen
## Um Spaweck
Kichen

Eng **Kichen** ass en Zëmmer an engem Gebai, an deem Iesse preparéiert a gekacht gëtt. Si kann an engem Privathaus oder an engem Restaurant sinn, oder an enger Ariichtung fir Gemeinschaftsverfleegung, z.&nbsp;B. eng Kantinn.

An der westlecher Welt huet eng modern Privatkichen e Standardequipement aus enger Kachplack an/oder engem Schäffchen, engem Spullsteen mat fléissend waarmen a kale Waasser, engem Frigo a Kicheschief. Donieft gëtt et dacks nach aner elektronesch Apparater, wéi eng Mikrowell an eng Spullmaschinn.

Obwuel den Haaptzweck vun der Kichen d'Preparatioun an d'Kache vum Iessen ass, huet si och nach aner Funktiounen, zum Beispill als Plaz wou Liewensmëttel gelagert a konsumméiert ginn, wou Saache gebotzt ginn a wou sozialiséiert gëtt.

## Kuckt och
* Kach

## Um Spaweck
Zëmmer

En **Zëmmer** ass e Raum an en Deel vun enger Wunneng oder engem Gebai, besonnesch engem Wunngebai, deen zou ass an op all Säite Wänn, e Buedem an/oder e Plaffong huet.

En huet eng gewësse Fläch, eng Dier fir eran- an erauszekommen a generell eng Fënster (ausser dem Buedzëmmer an der Toilette déi dacks keng Fënster hunn). E Raum, dee kee Wunnzweck erfëllt (Spënnchen, Debarras, Garage, Stall...) oder nëmmen en Nieweraum ass (Gank, Trapenhaus, Schacht...) gëtt an der Reegel net als Zëmmer bezeechent. D'Schlofzëmmer, d'Stuff oder eng privat Kichen si Beispiller vun Zëmmeren.
Buedzëmmer

E **Buedzëmmer** ass en Zëmmer an enger Wunneng oder engem Gebai, an deem ee sech wäschen oder dusche kann an dat generell mat enger Bidden oder enger Dusch ekipéiert ass. A verschiddene Regiounen op der Welt gëtt et donieft och nach eng Toilette, e Lavabo an eventuell e Bidet. An anere Regioune sinn déi Elementer an engem aneren, separéierte Raum ze fannen.
## Kuckt och
* Badanstalt
## Um Spaweck
Schlofzëmmer

E **Schlofzëmmer** ass en Zëmmer an enger Wunneng, an deem Leit schlofen. An der westlecher Welt ass d'Schlofzëmmer mat engem Bett (Eenzel- oder Duebelbett), engem Nuetsdësch an engem Kleederschaf oder enger Komoud ekipéiert. Donieft kann een och nach aner Miwwelen an Objeten do fannen, wéi e Schreifdësch, en Teppech oder e Spigel.

Am allgemenge Sproochgebrauch gëtt de Begrff och dacks gebraucht fir déi typesch d'Miwwelen ze bezeechnen déi een am Schlofzëmmer fënnt.
## Um Spaweck
Stuff

Eng **Stuff** ass en Zëmmer an enger Wunneng, dat meeschtens vun der Kiche getrennt ass a wou d'Leit sech kënnen zesummesetzen. D'Stuff ënnerscheet sech vum Sällchen haaptsächlech duerch d'Miwwelen. Am Sällchen ass meeschtens en niddregen Dësch mat engem oder méi Kanapeeën ze fannen, wougéint an der Stuff en normalen Dësch a Still stinn, well do och geleeëntlech giess ka ginn.

Historesch ass d'Stuff dee Raum an engem Haus - dacks deen eenzegen - dee gehëtzt gouf (vgl. d'Englescht *stove* fir "Uewen"), z.&nbsp;B. mat engem Kolonnenuewen oder engem Takeschaf. A gréisseren Haiser gouf och tëscht der (normaler) Stuff an der *gudder Stuff* ënnerscheet: wärend déi éischtgenannt am Alldag am Gebrauch war, war déi leschtgenannt just fir feierlech Geleeënheete geduecht.

## Um Spaweck
Iesszëmmer

En **Iesszëmmer** oder **Salle-à-manger** ass en Zëmmer an deem Leit zesummekommen, fir Liewensmëttel ze konsuméieren. Meeschtens ass d'Iesszëmmer direkt nieft der Kichen. D'Standardariichtung ass e groussen Dësch, Still an dacks e Schaf.

## Um Spaweck
Keller

E **Keller** ass en zouenen Deel vun engem Gebai, dee gréisstendeels oder komplett ënner der Äerduewerfläch läit. Ufanks war säin Zweck d'Lagere vu Liewensmëttel, well et am Keller generell méi kill ass an d'Temperatur méi stabil ass wéi am Rescht vum Haus. An Zäite vum Frigo an der Tru ass déi Funktioun hautdesdaags manner wichteg, mä e gëtt nach ëmmer benotzt fir Saachen ze lageren. Et ass och d'Plaz am Haus, wou een dacks Apparater wéi zum Beispill de Boiler oder d'Chaudière vun der Heizung fënnt.
## Um Spaweck
Trap

Eng **Trap** ass eng Konstruktioun déi aus Träppleke besteet. Si féiert vun enger Plaz op eng aner, déi entweeder méi héich oder méi niddreg läit. An engem Gebai verbënnt eng Trap ee Stack mat deem aneren. En **Trapenhaus** ass eng Trap, déi iwwer méi wéi ee Stack geet a ronderëm zou ass. An deem Fall sinn déi eenzel Trapendeeler iwwer Paliere matenee verbonnen.

## Kuckt och
*Spëndeltrap
*Wendeltrap
*Wendelsteen
## Um Spaweck
Mauer

Eng **Mauer** ass eng zolidd Struktur, déi benotzt gëtt fir eppes ze separéieren oder dat, wat hanner der Mauer läit, ze beschützen.

Si gëtt dacks aus Steen, Bëtong oder Zille gebaut. 

Zu de bekannte Maueren zielen ënner anerem d'Berliner Mauer an d'Chineesesch Mauer.

## Kuckt och
* Dréchemauer
* Zonk

## Um Spaweck
Kachen

**Kachen** ass en allgemenge Begrëff fir de Prozess vun der Preparatioun vum Iessen fir et ze konsuméieren, bei deem een Hëtzt gebraucht. D'Kachtechniken an d'Bestanddeeler variéiere vu Regioun zu Regioun a spigelen dacks d'ecologesch, sozial, wirtschaftlech a kulturell Ëmgéigend erëm. Eng vun de geleefegsten Hëtztquellen op der Welt ass d'Feier. D'elektresch Energie gëtt awer ëmmer méi benotzt.

De Mënsch ass dat eenzegt Liewewiesen op der Welt, dat säin Iesse kacht, a Wëssenschaftler sinn der Meenung, d'Opkomme vum Kachen hätt eng wichteg Roll an der Evolutioun vum Mënsch gespillt.

De Beruff vun der Persoun déi professionell kacht ass dee vum Kach, respektiv der Kächen.

Streng geholl gëtt nëmme vu Kache geschwat wann Iesse mat engem héije Flëssegkeetsgehalt oder a Waasser oder engem Bouillon preparéiert gëtt.

## Um Spaweck
Regal

E **Regal** oder och **Etagère** ass e Miwwelstéck fir d'Lagerung vu Géigestänn. D'Lagerungsfläch besteet aus engem horizontale Buedem (den Tabletten), déi un e vertikale Kader oder d'Mauer fixéiert sinn. Am Géigesaz zum Schaf ass d'Regal vir op.
Gebai

E **Gebai** ass eng Konstruktioun mat Raim, déi vu Mënsche gebaut gouf an déi dozou déngt Persounen, Déieren oder Saache Schutz ze bidden. E Gebai muss net onbedéngt Maueren oder e Keller hunn, mä huet ëmmer en Daach.

E Gebai gëtt duerch säi Gebrauch charakteriséiert: Logement, kulturell, industriell, kommerziell, etc.

## Kuckt och
* Architektur
## Um Spaweck
Wunneng

Eng **Wunneng** besteet aus engem eenzelen oder e puer Raim, déi zesummeleien, no baussen ofgeschloss sinn an an deenen eng oder méi Persoune wunnen an e Stot bilden. Geleefeg Charakteristike vun enger Wunneng, op d'mannst an der westlecher Welt, sinn eng eegen Entrée, eng Plaz op där ee Kache kann (z.&nbsp;B. eng Kichen), eng Toilette, en Offloss a Waasser- a Stroumversuergung.

Et gëtt vill verschidden Typpe vun Wunnengen, dorënner d'Eefamilljenhaus, d'Appartement, d'Penthouse an de Loft.

## Kuckt och
* Haus
* Gebai
Banneraum

An der Architektur ass e **Banneraum**, dacks einfach als **Raum** bezeechent, eng Struktur, déi gréisstendeels aus Wänn, engem Plaffong an engem Foussbuedem besteet, an déi an engem Gebai ass.

E Banneraum kann och en anere Raum bezeechnen, deen zou ass, zum Beispill de Banneraum vu engem Auto.

## Kuckt och
* Zëmmer
Träpplek

En **Träpplek** (Méizuel: *Träppleken* oder *Träppleker*) ass dat eenzelt Element aus der Trap, déi een Niveau mat engem aneren, liicht méi héijen oder méi niddregen Niveau, verbënnt.

## Um Spaweck
Dier

Eng **Dier** ass generell e Lach an enger Mauer, dat den Accès an e Gebai oder en Haff oder den Duerchgank vun engem Deel vum Gebai an en aneren erméiglecht. E klassescht Material vun enger Dier ass Holz, mä si kann och aus Aluminium, Plastik, Glas, Stol oder aner Materialie sinn.

Eng Dier kann op- an zougemaach ginn an domat e Raum zougänglech oder onzougänglech gemaachen. Mat Hëllef vun engem Schlass kann eng Dier zougespaart ginn, fir datt nëmmen déi Leit era kënne goen, déi e Schlëssel hunn oder eragelooss ginn. Diere bidden och Schutz viru Kaméidi, Wäermt a Keelt.

Déi geleefegst Form vun Dier ass déi, bäi där eng Plack mat zwou oder méi Jarnéieren un engem Kader, der Zarg festgemaach ass. Et gëtt et awer och *Schibedieren*, bei deenen d'Plack mat Lafschinnen um Kader befestegt ass a säitlech hin an hier gedréckt ka ginn, a *Faldieren*. Do ënnerscheet een engersäits tëscht Dieren, déi aus e puer flexibele Sträife bestinn, déi sech beim Opmaachen zesummefalen, an anerersäits Dieren, déi an de Buedem agelooss sinn, a bei där d'Plack beim Zoumaachen an en horizontale Kader fält. D*'Dréidier* besteet aus zwee bis véier Diereflilleken, déi un enger vertikaler Achs befestegt sinn an an engem ronnen Haische rotéieren. Donieft gëtt et nach aner Zorten Dieren, z.&nbsp;B. Kippdiere wéi d'Garagendieren.

De Prinzip vun der Fënster gläicht deem vun der Dier, mat der Ausnam, datt een duerch d'Fënster am Allgemengen net eran- an erausgeet.

Eng Dier ass awer och all aner beweeglech Struktur, déi engem Accès zu engem zouene Raum bitt, z.&nbsp;B. d'Autosdier, d'Schafendier oder d'Frigosdier.

Grouss Diere gi Paarte genannt.
## Biller

Fichier:Dom_Uphagena_-_014.JPG|Eng "klassesch" Dier
Fichier:VietnamCuChiTunnelstrapopen.jpg|Eng Klapp am Buedem
Fichier:Revolving_Door.jpg|Eng Dréidier
Fichier:Michelle_Obama_arrives_at_Pope_AFB_3-12-09.jpg|Eng Fligerdier
Fichier:Plaster cast of folding doors, Pompeii.jpg|Eng réimesch Faldier


## Kuckt och
*Hierzel
## Um Spaweck
Plaffong

E **Plaffong** ass eng begrenzt horizontal Fläch, déi iwwer dem Observateur läit, an an engem méi wäite Sënn d'Héchstgrenz, déi een erreeche kann. De Begrëff gëtt an e puer Domainer benotzt.

An der Architektur ass de Plaffong e Baudeel, dee meeschtens horizontal ass an e Banneraum no uewen ofschléisst. Gläichzäiteg kënnen Elementer vum Plaffong, Droelementer vum Foussbuedem, vum engem Raum driwwer sinn, obschonn et am richtege Sënn vum Wuert éischter ëmgekéiert ass. Dacks ass en och zesumme mat de Säitewänn en Dekoratiounselement vum Raum an zesumme kënne se mat hiren alen Dekoratiounen eng gutt historesch Quell sinn. 

## Kuckt och
*Falsche Plaffong

## Um Spaweck
Foussbuedem

De **Foussbuedem** oder einfach **Buedem** ass en Element aus der Architektur, dat déi horizontal Fläch an enger Konstruktioun bezeechent, op där een trëppelt a steet.

## Um Spaweck
Späicher

De **Späicher** ass de leschte Stack an engem Haus ënner dem Daach. Dacks ass de Späicher ee grousse Raum, deen net ënnerdeelt ass an eng aner Héicht huet, wéi déi aner Raim am Gebai. Wéinst der Konstruktiounsweis vum Gespär kënnen d'Maueren oder de Plaffong vum Späicher ganz oder deelweis schif sinn.

De Späicher ass heiansdo méi schwéier accessibel a kann ënner anerem gebraucht ginn, fir verschidde Saachen an Ekipementer ze lageren.

## Um Spaweck
Daach

Den **Daach** ass déi iewescht Ofdeckung vun engem Gebai. E kann horizontal oder schréi, gespëtzt oder ronn sinn. Säin Zweck ass, dat wat drënner läit (d'Banneraim) virun Nidderschlag, Sonn, Wand an aneren Elementer ze schützen.
## Kuckt och
* Pultdaach
## Um Spaweck
Debarras

En **Debarras** oder **Ofstellraum** ass e Raum an enger Wunneng, an dee Saachen an Ekipementer gestallt ginn, déi een net all Dag brauch (zum Beispill e Streckbriet). Den Debarras ass meeschtens kleng an huet dacks keng Fënster.

## Kuckt och
* Spënnchen
Garage

Eng **Garage** ass e generell private Raum an engem Gebai, oder e separat zouent Gebai, an dat Gefierer, meeschtens Autoen, gestallt ginn. Eng Garage huet eng Dier, d'Garagepaart, déi een zouspäre kann.

An engem Appartementshaus ass d'Garage dacks am Sous-sol an an individuell Parkplazen oder -boxen agedeelt.

## Um Spaweck
Potto

E **Potto** vum franséische *Poteau*, e **Stäil** oder e **Poul** (fir e klenge Potto) ass e riicht, längelzegt, vertikaalt Element, dat eng grouss Varietéit vun Zwecker erfëlle kann. Et kann en Deel vu enger méi grousser Struktur sinn oder eleng an der Landschaft stoen.

Et schwätzt een zum Beispill vun engem Luuchtepotto, vun engem elektresche Potto oder engem elektresche Stäil, oder vum Potto vum Gol.

## Kuckt och
* Poteau
* Stäip
* Sail

## Um Spaweck
Handmixer

En **Handmixer**, meescht einfach **Mixer** genannt, ass en elektreschen Apparat, de benotzt gëtt fir Liewensmëttel ze verschaffen. E gëtt am Grapp gehalen a säin Zweck ass et, an enger Schossel verschidde Liewensmëttel mateneen ze vermësche fir zum Beispill en Deeg, eng Zooss oder Schlagsan ze kréien. E kann zwee Elementer hunn, déi engem Schnéibiesem gläichen, an déi sech méi oder manner séier dréine kënnen, oder zwee Spiralelementer fir méi schwéieren Deeg ze vertriwwelen. Meeschtens huet en op der hënneschter Säit en Uschloss mat Gewënn wou e Mixkapp mat Messere kann drun ugeschloss gi fir reng ze mixen.

Virun den elektreschen Apparater gouf et der mat enger Handkierp.
## Um Spaweck
Gelänner

E **Gelänner** ass en Element aus der Architektur, dat gemaach ass fir datt eng Persoun sech kann drun unhalen, fir Persounen ze guidéieren oder fir ze verhënneren, datt eng Persoun vun enger Héicht eroffält. 
## Um Spaweck
Kullang (Daach)

E **Kullang** (vereelzt: *Kondel*) ass en Bauelement, dat um Daach vun engem Gebai festgemaach ass. Seng Funktioun ass d'Opfänken an den Offloss vum Reewaasser. De Kullang ass um ënneschten Deel vum Gespär oder just iwwer der Corniche ënner der Daachtraf festgemaach. Wann et reent, leeft d'Waasser den Daach erof a fällt an de Kullang, duerch deen et op eng bestëmmt Plaz ënne beim Gebai oder an d'Kanalisatioun leeft. D'Reewaasser ka vum Kullang awer ënner anerem och an eng Zëttär geleet ginn. Den Deel vum Kullang ënner der Traf ass meeschtens e Bac a Form vun engem Rouer, deen no uewen hallef op ass, e kann awer och eng rechteckeg Form hunn.

Kullange kënnen aus Koffer, Aluminium, verzénktem Blech, PVC oder Holz sinn. Meeschtens hänke s'a Kreep, de Kullangskreep, et kann awer och eng Konstruktioun sinn déi mat Blech oder soss engem waasserdichte Material ausgeluecht ass. 
## Um Spaweck