Duelem (Réimech)

**Duelem** ass eng lëtzebuergesch Uertschaft am Kanton Réimech, an Haaptuert vun der Gemeng mat dem selwechten Numm.
## Geographie
Laanscht Duelem féiert Dräikantonstrooss tëscht den Uertschafte Bous a Fëlschdref.

D'Uertschaft läit am Dall vun der Schleebaach.

## Geschicht
### Gallo-réimesche ''Vicus Ricciacus''

Nodeem op Loftbiller vun Duelem aus dem Joer 1976 Iwwerreschter vun enger anticker Siidlung entdeckt goufen, hunn 1977 déi éischt Ausgruewungen ugefaangen, an et gouf e ganzt Duerf fonnt. Et gouf och e Koup Statuen an Tounmaterial fonnt, wouvun der haut e puer am Louvre zu Paräis ausgestallt sinn.

Duerch d'Ausgruewunge vu Fragmenter vun engem gréisseren Altor am Joer 2008 konnt bewise ginn, datt Duelem op der Plaz vum réimesche *Vicus Ricciacus* opgebaut ass. *Ricciacum* war eng vun den Etappen op dem Kiem tëscht *Divodurum* (Metz) an *Augusta Treverorum* (Tréier), déi am Itinerarium Antonini Augusti (eng Opzielung vun den Etappen op de grousse réimesche Stroossen) opgezielt ass an op der Tabula Peutingeriana (eng Kaart vun dëse Stroossen) opgezeechent ass.

De Bau vum Kiem tëscht Metz an Tréier, duerch de réimesche Generol Marcus Vipsanius Agrippa, geet op d'Joren 18-17 viru Christus zeréck. Ëm dës Zäit ass och de Vicus Ricciacus entstanen. 70 – 71 no Christus koum et zu enger Neiopdeelung vun der Uertschaft. An der Mëtt vum 3. Joerhonnert hat Ricciacum mat 25 Hektar seng gréisst Entwécklung. Nieft de Privathaiser sinn e puer Tempelen, Thermen an den Theater aus där Zäit entdeckt ginn.

275-276 gouf et eng éischt Zerstéierung duerch d'Germanen, an 353–355 nach eng. No 407 gouf d'Siidlung bei der Vëlkerwanderung definitiv zestéiert.

### Theater

Bei den Terrassementsaarbechte fir e Stall vun engem Duelemer Bauer südlech vum Vicus goufen 1986 d'Iwwerreschter vun engem réimeschen Theater fonnt, dee Plaz fir zirka 3500 Leit gebueden huet. Haut kann ee genee erkenne wéi den Theater deemools ausgesinn huet. An der direkter Ëmgeigend goufen nach aner Bauwierker fonnt, z.&nbsp;B. d'Reschter vun engem Haus vun engem Bierger, dat fir den Theater huet missen ofgerappt ginn. E Problem hat dat Ganzt awer mat sech bruecht, an zwar datt genee an der Mëtt vum Theater eng Strooss gebaut gouf, ënner där d'Waasserversuergung vun Duelem leeft.

### Griewer an d'Tempelen
An de Joren 1982-1998 goufen zu Duelem och nach Iwwerreschter vu réimesche Griewer a vun engem Tempel fonnt.

### Réimermounument "Den Aadler"

Tëscht dem Theater an dem Vicus gouf e Réimermonument, "Den Aadler" genannt, opgeriicht. Et ass eng héich Sail, op där en Aadler sëtzt, deem säi Kierper an Richtung Vicus, an de Kapp a Richtung Metz (Réimerstrooss) kuckt.

D'Monument gouf, grad sou wei d'Kierchtuerm vun Duelem, am Unfank vum Zweete Weltkrich beim däitschen Iwwerfall zerstéiert, an et gouf eréischt 1957 erëm opgeriicht.

### Dokumentatiounszentrum
De 5. Juni 2010 huet um archeologesche Site op der Säit vum gallo-réimeschen Theater en Dokumentatiounszentrum seng Dieren opgemaach, wou ë.&nbsp;a. Pancarten iwwer d'Liewen am anticke Ricciacum, mat engem Vicus, enger Nekropol, engem Tempel, engem Theater an Thermen, infortméieren.

## Kuckeswäertes
* D'Kierch vun Duelem
* De gallo-réimeschen Theater
* D'Réimesch Siidlung Ricciacum
* D'Gemeng zu Duelem, e modernt Gebai.
* D'Réimermonument mam Aadler
* De Kiem
* De réimesche Meilesteen tëscht Duelem a Méideng.

## Literatur
Victor Loos, Duelem - Band 1 - "Eis Kiirch", *Conseil de la Fabrique d'Eglise de Dalheim*, Duelem, 1993

Gust Linden, Sandy Linden, Robert Vandivinit, Aloyse Estgen, Victor Loos, "Vu Ricciacus via Dalahem op Duelem", Fanfare Gemeng Duelem, ISBN 2879969441

## Kuckt och
* 

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng Duelem
* Websäit vun de Ricciacus Frënn ASBL

## Historesch Biller

Fichier:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 09 Pl 2.1 Dalheim Aigle romaine.jpg|Foto vum Charles Bernhoeft, 1891.