open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rettungsreef

E **Rettungsreef** ass e Rettungsmëttel fir Noutfäll am Waasser.

Un dem Reef kennen sech eng, oder méi Persoune festhale fir net z'erdrénken.
De Reef gëtt vum Uwänner oder vun engem Schëff bei d'Persoun an d'Waasser geworf. Dofir ass en dacks mat engem Seel verbonne fir seng Positionéierung z'erliichteren an de Verongléckten a Sécherheet ze zéien.

De Rettungsreef sollt awer net mat engem Schwammreef, dee geduecht ass fir schwammen ze léieren, verwiesselt ginn.

## Um Spaweck
Katakomb

**Katakombe** sinn ënnerierdesch Läicheverwëllefer.

Bekannt sinn d'Katakombe vu Paräis, déi vu Roum an déi op Malta.

## Um Spaweck
Dakar

**Dakar** ass d'Haaptstad vum Senegal, a läit op der Westküst vun Afrika, op der Cap-Vert-Hallefinsel. Se huet méi wéi eng Millioun Awunner, an ass 82&nbsp;km2 grouss.

## Staddeeler
D'Stad ass an 19 Arrondissementer agedeelt:

## Klima
Dakar huet en tropesche Klima mat nëmmen zwou Joreszäiten: eng waarm a fiicht Joreszäit déi vum Juni bis Oktober dauert an där et vill reene kann, bis zu (179&nbsp;mm) am August, mat Temperature vu 27&nbsp;°C. Déi aner Joreszäit dauert vum November bis Mee an ass e bësse méi kill a vill mei dréchen, mat nëmmen 1&nbsp;mm pro Mount.

## Universitéit
D*'Université Cheikh Anta Diop de Dakar* gouf 1957 gegrënnt. Un d'Univesitéit sinn den *Institut Fondamental d'Afrique Noire*, souwéi ee Mieresbiologesche Musée, den ale Centre Culturel Français an de *Centre Douta Seck* an der Medina ugeschloss. Kedge Business School ass och an der stad.

## Partnerstied

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun Dakar
Niamey

**Niamey** ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad vum Niger.

## Kuckt och
*Nationalmusée vum Niger

## Um Spaweck
Bier

D**'Biere** sinn d'Friichte vum Bierebam.

## Kuckt och
* Bier (Fruucht) fir d'Bieren un den Traisch

## Um Spaweck
Déck Noss

D**'Déck Noss** oder just **Noss** (pl.: Nëss) ass d'Fruucht vum Nëssert (*Juglans regia* L.). D'Déck Noss kann och nach **Knécksert**, **Hackernoss** oder **Päerdsnoss** heeschen.

D'Nëss an eng Hellewull kulinaresch Spezialitéiten déi dermat gemaach ginn, stinn all Joer Ufank Oktober am Mëttelpunkt vun engem groussen Nëssmaart zu Veianen.

## Literatur

* Klees, Henri, 1994. *Luxemburger Pflanzennamen*. Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde Nr. VIII. 3. Aufl., 182 S., Pierre Linden, Luxemburg.

## Fotosalbum

Image:Walnut_wannabe.jpg|Nach an der grénger Schuel
Image:Luxembourg_Vianden_Nut-fair_03.jpg|Veianer Nëss
Image:Luxembourg_Vianden_Nut-fair_02.jpg|Nëssstand um Nëssmaart


## Um Spaweck
Spackelter

**Spackelter** ass d'Fruucht vun der Heckerous, an och vun aneren Zorte wëll Rousen. 
Net ze verwiessele mat Mullebutzen, de Friichte vum Hodar. Spackelter gëtt gär aus Spaass vu Kanner benotzt, déi se aneren ënner d'Gezei stiechen, mat dem selwechten Effekt wéi Juckpolver. 
Spackelter kann awer och méi seriö zu Téi oder Gebeess verschafft ginn. 

## Um Spaweck
Quetsch (Uebst)

D**'Quetsche** (Prunus domestica L. subsp. italica (Borckh.) Hegi var. Claudiana) sinn d'Friichte vum Quetschebam.
Bëschhieselter

De **Bëschhieselter**, (*Corylus avellana*, L) meeschtens nëmmen **Hieselter** genannt, ass e klenge Bam aus der Gattung vun den Hieselter an der Famill vun de Bierkegewächser, dee bis 12 Meter héich ka ginn. Seng Friichte sinn d'Hieselnëss.

D'Hieselter sinn a ganz Europa doheem, bis op den 68. Breetegrad, an a Klengasien.
Se wuesse gutt op Kallekbiedem, awer och op neutralen a liicht sauere Biedem. Et fënnt ee s'am Bësch am Ënnerghëlz, um Bord vun de Bëscher, an an Hecken.

Seng Schuel ass grobrong a glënnert e bësselchen, ofhängeg vun der Plaz op där e steet rullt se sech a klenge Sträifen.

## Habitus

Den Hieselter gëtt et mat engem kuerze Stronk, meeschtens awer mat méi Strénk déi vum Buedem ausginn.

## Blieder

D'Blieder sinn ongeféier 10 × 10&nbsp;cm grouss, bal kreesronn bis obovat, op der Basis häerzfërmeg. Um Bord vum Blat sinn dräieckeg, schaarf, an ongläichméisseg Zacken. D'Blat ass uewendriwwer donkelgréng, rau, an huet kleng Hoer. Op der ënneschter Säit si mëll Nerven, an et huet wäiss Heeërcher.

## Bléien

Déi bis 5&nbsp;cm laang männlech Bléie si brongelzeg-giel, beim Stëbse blatzeg-giel, déi weiblech si brong an 3–5&nbsp;mm déck.

## Um Spaweck
Bierebeem

Vun de **Bierebeem**, Gattung *Pyrus*, gëtt et ongeféier 25 Aarten an Europa an an Nordafrika, a 14 Aarten an Asien, dovun 8 nëmmen a China. Vun de Bierebeem déi an Europa an der fräier Natur virkommen, sinn déi bekanntst d'Holzbier, *Pyrus communis* var. *pyraster* L, an de *[[Pyrus salicifolia]]* Pall.

D'Bierebeem gehéieren an d'Ënnerfamill Kärenuebstplanzen an der Famill vun de Rouseplanzen.

Si gi virun allem a Bongerte wéinst hire Friichten, de Biere gezillt.
Brezons (Homonymie)

*Brezons: eng franséisch Gemeng am Departement Cantal
*Brezons: e Floss an dem selwechten Departement.
Brezons

**Brezons** ass eng franséisch Gemeng am Departement Cantal an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Brezons läit am Dall vum Floss Brezons, a gehéiert zum *[[Parc naturel régional des Volcans d'Auvergne]]*.

## Plazen a Monumenter
*D'Buronsen
*D'Schlass *Château de la Boyle*
*D'Kierch vu Brezons
*D'Kierch vu Le Bourguet
*De Fiels *Rocher de la Boyle*
*De Waasserfall *Cascade du Saut de la Truite*
Cézens

**Cézens** ass eng franséisch Gemeng am Departement Cantal an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes, a gehéiert zum *[[Parc naturel régional des Volcans d'Auvergne]]*.

Duerch d'Gemeng lafe follgend Waasserleef:

* D'Baach *Le Vezou* code Sandre: (O7670510)
* D'Baach *Ruisseau de l'Épie* code Sandre: (O7630500)
* D'Baach *Ruisseau la Gazonne* code Sandre (O7630560)
* D'Baach *Ruisseau de Sagnarade* code Sandre (O7680540)
* D'Baach *Ruisseau de la Caire* code Sandre (O7630550)
* D'Baach *Ruisseau de Mandaillac* code Sandre (O7630600)
* D'Baach *Ruisseau de Lavergne* code Sandre (O7630540)

D'Gemeng läit op enger Héicht tëscht 955 a 1476 Meter.

## Kuckeswäertes
* D'romanesch Kierch *Saint-Germain-d'Auxerre* mat dem Kierchtuerm aus dem 14. Joerhonnert.
* D'Reschter vum Schlass vun Neybrousse
* D'Buronsen
Gourdièges

**Gourdièges** ass eng franséisch Gemeng am Departement Cantal an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

D'Gemeng läit op enger Héicht tëscht 987 an 1.157 Meter

### Kuckeswäertes
*D'romanesch Kierch *Saint-Men*
Tour du Doubs

Den **Tour du Doubs** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi a Frankräich am Departement Doubs, an der Regioun Bourgogne-Franche-Comté gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## Palmarès

## Um Spaweck
* Resultater vum ''Tour du Doubs'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Anlier (Habay)

**Anlier** ass eng belsch Uertschaft an der Gemeng Habay, an der Provënz Lëtzebuerg.
 
Bis zur Belscher Gemengereform vun 1977 war Anlier eng eegestänneg Gemeng.
Bei där Reform koum just d'Uertschaft Anlier bei d'Gemeng Habay. Déi aner dräi Uertschaften, déi nach zur fréierer Gemeng gehéiert hunn, Louftémont, Vlessart a Behême, goufe bei d'Gemeng Léglise geprafft.
 
## Geschicht
Anlier gëtt fir d'éischt an engem Dokument vun 1065 ernimmt, an deem d'Gräfin Adèle vun Arel hir Rechter fir de Paschtouer vun Anlier z'ernennen, dem Abt vu Saint-Hubert iwwerléisst. Déizäit hunn zur Par d'Uertschaften Anlier, Habay-la-Neuve, Vlessart, Louftémont a Behême gehéiert.

Den Tuerm vun der Kierch gouf am Ufank vum 19. Joerhonnert frësch opgeriicht an 1848 gouf eng nei Schoul gebaut.

## Geographie
Anlier läit, grad sou wéi seng Nopeschuertschafte Louftémont, Vlessart a Behême, an enger Wiselandschaft déi ronderëm vun der Forêt d'Anlier ageschloss ass.

D'Uertschaft läit op enger Héicht vu 430 Meter. Um Flouer vun Anlier hunn e puer Baachen, déi riets Nieweflëss vun der Rulles sinn, hir Quellen. Et sinn dat: De *Ruisseau de Nabru*, rietsen Niewefloss vum *[[Anlier (Baach)|Ruisseau d'Anlier]]* dee bei dem *Château de la Trapperie* an d'Rulles leeft, de *Ruisseau du Fond du Gris Bofet*, de *Ruisseau d'Arlune* an de *Ruisseau du Bois le Prêtre*.

## Um Spaweck
Brazzaville

**Brazzaville** ass d'Haaptstad vun der Republik Kongo an huet 1.115.773 Awunner (Stand: 1. Januar 2005).

## Um Spaweck
NATO-Drot

**NATO-Drot** ass eng Zort pickegen Drot, deen absënns gebraucht gëtt, fir militäresch Installatiounen ofzesécheren.

## Geschichtleches

Fir d'éischt Kéier ass deeës Drot am Éischte Weltkrich an Däitschland fabrizéiert ginn. Dobäi ass aus engem stole Band e Flaachdrot mat dräieckege Kreep erausgestanzt ginn. Déi Form gëtt et nach haut, se ass awer an Europa seelen ze fannen.

## NATO-Drot zu Lëtzebuerg
Ofgesi vun de WSA-Terraine waren zu Lëtzebuerg NATO-Drotbarriäre ganz seelen. Dat huet sech no deenen éischte Bommeleeër-Attentater séier geännert.
Doropshi goufe strateegesch wichteg Infrastrukture wéi de Barrage Esch-Sauer a Senderpottoe mat deem Drot ofgespaart.

## Um Spaweck
Berwinne

D**'Berwinne** oder och **Berwine**, op Limburgesch *Berweng*, op Hollännesch *Berwijn* ass eng belsch Baach an de Provënze Léck a Limburg. Et ass e rietsen Niewefloss vun der Meuse.

Si huet hir Quellen op enger Héicht vun 271 Meter, an enger Zoch tëscht de Lieu-diten *Birven* a *La Vlamerie*, südëstlech vun der Uertschaft Aubel an eng ronn 2&nbsp;km Loftlinn südlech vum Amerikanesche Militärkierfecht vun Henri-Chapelle. Se leeft vun do aus praktesch de ganzen Zäit no Westen, laanscht oder duerch d'Uertschafte Mortoux, Bombaye, Dalhem, Berneau a Mouland. Eng ronn 2&nbsp;km westlech vu Mouland leeft se beim Barrage vu Lixhe an d'Meuse. D'Berwinne ass ronn 30&nbsp;km laang.

Et ass de gréisste Waasserlaf am Pays de Herve, an a sengem Dall läit d'Abtei Val-Dieu.

Seng Haaptnieweflëss sinn de Bolland, d'Bel an de Ruisseau d'Asse. 




## Um Spaweck
Abuja

**Abuja** ass zanter dem 12. Dezember 1991 d'Haaptstad vun Nigeria an huet zurzäit 1,5 Milliounen Awunner.

## Um Spaweck
Zagreb

**Zagreb** [ˈzaːgrɛb] (däitsch vereelzt: *Agram;* ungaresch *Zágráb*) ass d'Haaptstad an déi gréisst Stad vu Kroatien. Se huet .

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
Mandarinfësch

De **Mandarinfësch**, *Synchiropus splendidus*, gehéiert zu der Famill vun den Callionymidae, déi a Lagunen an a Koralleriffe am tropesche Westpazifik liewen.

## Um Spaweck
Fotoapparaten, déi e Réidateformat ënnerstëtzen

Digital Fotoapparaten, déi an dëser Lëscht opgefouert sinn, huelen op d'mannst an engem Réidateformat Fotoen op.

*Canon EOS-1Ds
*Canon EOS-1Ds Mark II
*Canon EOS-1Ds Mark III
*Canon EOS-1D
*Canon EOS-1D Mark II
*Canon EOS-1D Mark II N
*Canon EOS-1D Mark III
*Canon EOS 5D
*Canon EOS 10D
*Canon EOS 20D
*Canon EOS 30D
*Canon EOS 40D
*Canon EOS 300D, a Japan verkaaft als Canon EOS Kiss Digital, an den USA Canon EOS Digital Rebel
*Canon EOS 350D, a Japan verkaaft als Canon EOS Kiss Digital N, an den USA Canon EOS Digital Rebel XT
*Canon EOS 400D, a Japan verkaaft als Canon EOS Kiss Digital X, an den USA Canon EOS Digital Rebel XTi
*Canon EOS 450D
*Canon PowerShot G1
*Canon PowerShot G2
*Canon PowerShot G3
*Canon PowerShot G5
*Canon PowerShot G6
*Canon PowerShot G9
*Canon PowerShot Pro1
*Canon PowerShot Pro90 IS
*Canon Powershot S60
*Canon Powershot S70
*Fujifilm FinePix 20 Pro
*Fujifilm FinePix E900
*Fujifilm FinePix S5100/5500
*Fujifilm FinePix S5200/5600
*Fujifilm FinePix S7000
*Fujifilm FinePix S6500fd
*Fujifilm FinePix S9000/9500
*Fujifilm FinePix S9100/9600
*Fujifilm FinePix S1 Pro
*Fujifilm FinePix S2 Pro
*Fujifilm FinePix S3 Pro
*Fujifilm FinePix S5 Pro
*Fujifilm X-E1
*Fujifilm X-E2
*Fujifilm X-Pro1
*Fujifilm X-T1
*Fujifilm X100/X100S/X100T
*Kodak P712
*Kodak P850
*Konica Minolta DiMAGE A1
*Konica Minolta DiMAGE A2
*Konica Minolta DiMAGE A200
*Konica Minolta Maxxum 5D
*Konica Minolta Maxxum 7D
*Leaf Digital Backs
*Leica D-LUX 3
*Leica Digilux 3
*Leica V-LUX 1
*Nikon Coolpix 5000 (no der Firmware 1.7 vum Dezember 2003
*Nikon Coolpix 5700
*Nikon D2X
*Nikon D3/D3s/D3x
*Nikon D4/Df/D4s
*Nikon D40/D40x
*Nikon D50
*Nikon D60
*Nikon D70/D70s
*Nikon D80
*Nikon D90
*Nikon D200
*Nikon D300/D300S
*Nikon D600/D610
*Nikon D700
*Nikon D750
*Nikon D800/D800E
*Nikon D810
*Nikon D3000
*Nikon D3100
*Nikon D3200
*Nikon D3300
*Nikon D5000
*Nikon D5100
*Nikon D5200
*Nikon D5300
*Nikon D5500
*Nikon D7000
*Nikon D7100
*Olympus E-1
*Olympus E-3
*Olympus E-300
*Olympus E-330
*Olympus E-400
*Olympus E-410
*Olympus E-500
*Olympus E-510
*Olympus C-5050Z
*Olympus C-5060WZ
*Olympus C-5070WZ
*Olympus C-8080WZ
*Panasonic Lumix DMC-FZ8
*Panasonic Lumix DMC-FZ18
*Panasonic Lumix DMC-FZ30
*Panasonic Lumix DMC-FZ50
*Panasonic Lumix LX-2
*Pentax *ist D
*Pentax K10D - PEF an DNG
*Pentax K20D
*Pentax K100D
*Pentax K110D
*Phase One Digital-Récker
*Polaroid x530
*Ricoh Caplio GX100
*Ricoh GR Digital
*Ricoh GR Digital II
*Samsung GX-10 - DNG.
*Samsung Pro815
*Sigma SD9
*Sigma SD10
*Sigma SD14
*Sony Alpha 200
*Sony Alpha 350
*Sony Alpha 700 
*Sony V3
*Sony Cyber-Shot DSC-F828
*Sony Cyber-shot DSC-R1

## Kuckt och
* .raw
Departement Charente

D**'Charente (16) ** ass e franséischt Departement an der Regioun Nei-Aquitaine. Et krut säin Numm duerch de Floss Charente deen derduerch fléisst.

## Geschicht

D'Departement gouf wärend der franséischer Revolutioun, de 4. Mäerz 1790 iwwer d'Gesetz vum 22. Dezember 1789 geschaf..

D'Charente ass zanter dem Paleolithikum bevëlkert.

Am Zweete Weltkrich war d'Charente duerch d'Demarkatiounslinn an zwee gespléckt: am Westen déi besat Zon an am Osten déi fräi Zon. Dat erkläert firwat do d'Resistenzorganisatioune sou fréi funktionéiert hunn.

## Geographie
D'Charente grenzt un d'Departementer Vienne, Haute-Vienne, Dordogne, Charente-Maritime an Deux-Sèvres.

## Bevëlkerung
D'Bevëlkerungszuel läit zanter dem Ufank vum 19. Joerhonnert ëm 340.000 Awunner, allerdéngs lieft haut en Drëttel vun den Awunner am Groussraum Angoulème.

## Perséinlechkeeten aus der Charente
* François I., gebuer den 12. September 1494 zu Cognac. Hie war Kinnek vu Frankräich vun 1515 bis zu sengem Doud 1547.
* Jean Monnet, gebuer den 9. November 1888 zu Cognac. Hie war ee vun de Grënner vun der Europäescher Unioun.
* François Mitterrand (1916 – 1996), gebuer zu Jarnac, war President vun der franséischer Republik vun 1981 bis 1995. Hie läit och zu Jarnac begruewen.

## Kuckt och
*Arrondissementer am Departement Charente
*Kantonen am Departement Charente
*Lëscht vun de Gemengen am Departement Charente
## Um Spaweck

* Prefecture vun der Charente
* Conseil général vun der Charente
Dodoma

**Dodoma** ass d'Haaptstad vun Tansania an ass déi drëttgréist Stad vum Land.

Déi offiziell Sprooche si Suaheli an Englesch.

## Um Spaweck
Mbabane

**Mbabane** ass d'Haaptstad (awer net de Regierungssëtz) an déi zweetgréisst Stad vum Kinnekräich Eswatini am südlechen Afrika. Et ass och d'Haaptstad vun der Regioun Hhohho.

Mbabane ass den administrativen an, nieft Manzini, de wirtschaftlechen Zentrum vum Land.

De Regierungssëtz vum Land ass an der Stad Lobamba.

## Geographie
D'Haaptstad läit an de Mdzimba-Bierger um Mbabane-Floss a sengem Niewefloss Polinjane, am Nordweste vum Land op enger Héicht vun 1.243 Meter.

## Populatioun
 huet  Awunner.

## Geschicht
D'Stad ass entstanen, nodeems d'Britten am Joer 1902 den administrativen Zentrum vum deemolege *Swasiland* nom Zweete Burekrich vu Bremersdorp (haut Manzini) an dat haitegt Gebitt vu Mbabane verluecht hunn an et zum administrativen Zentrum vum brittesche Protektorat vu Swasiland erkläert hunn. D'Stad gouf nom Herrscher Mbabane Kunene benannt, deem säi Clan deemools an dëser Géigend gelieft huet.

## Kuckeswäertes

## Bekannt Leit vu  (Auswiel)
* Richard E. Grant (* 1957), brittesche Schauspiller
* Sikhanyiso Dlamini (* 1987), Prinzessin vun Eswatini

## Literatur

## Biller
 
Fichier:Mbabane.jpg|Eng Strooss am Stadzentrum
Fichier:Mbabane (6035476964).jpg|Vu vun engem Hiwwel
Fichier:Mbabane, Eswatini.jpg|Satellitefoto
Fichier:Street vendor in Mbabane - Eswatini.jpg|Stroosseverkeeferinnen
Fichier:Taiwanese Embassy in Mbabane.JPG|D'Botschaft vun Taiwan
Fichier:Alta Comisión de Sudáfrica en Mbabane.jpg|D*'South Africa High Commission*


## Kuckt och

## Um Spaweck
Saint-Denis (Réunion)

**Saint-Denis** ass eng franséisch Stad a Gemeng am franséischen Iwwerséidepartement La Réunion.

## Partnerschafte mat anere Stied
*  Metz, Frankräich 
*  Nice, Frankräich 
*  Tanger, Marokko
*  Charleroi, Belsch 
*  Taiyuan, China (2012)

## Persounen
* Roland Garros (1888-1918), Pilot
* Raymond Barre (1924-2007), Ekonomist a Politiker

## Um Spaweck
Pjotr

**Pjotr** ass eng russesch Form vum Virnumm Pier. Et ass de Virnumm vum

*Pjotr Alexandrowitsch Klimow
*Pjotr Nalitsch
*Pjotr Iljitsch Tschaikowski

*Kuckt och*: Piotr
Bolland (Baach)

De **Bolland** ass eng kleng belsch Baach an der Provënz Léck. Et ass e lénksen Niewefloss vun der Berwinne.

De Bolland huet seng Quellen op enger Héicht vun 260 Meter südëstlech vun der Uertschaft Bolland, an eng 1.000 Meter vun der *Ferme de Havrémont* ewech, an enger Zoch déi vum Lieu-dit *Gurnê* kënnt. Si leeft vun do aus bis ongeféier op d'Hallschent vun hirem Laf no Westen, fir um Lieu-dit *Booz* an der Gemeng Blegny, no Norden ze dréinen.

Duerno leeft se riets laanscht Housse, duerch Saint-Rémy fir zu Dalhem op enger Héicht vun 90 Meter an d'Berwinne ze lafen.

D'Baach ass ronn 14&nbsp;km laang, an huet just e puer nennenswäert Nieweflëss vu lénks. Et sinn dat: de *Ruisseau de Noblehaye*, de *Ruisseau de Melen*, de *Plein Rieu* an de *Bascal*.

## Um Spaweck
Capture NX

**Capture NX** ass e Bildbeaarbechtungsprogramm vun der Firma Nikon, deen absënns geduecht war fir hiert eegent Réidateformat NEF ze verschaffen.

De Programm huet en eegewëllegt Ausgesinn an d'Manéier fir domat ze schaffen ass net jiddwerengem senges. Sou huet d'Versioun 1.3.2. vum Februar 2008 nach ëmmer kee Korrekturstempel.
## Versiounsgeschicht
*D'Versioun 1.0.0. gouf am Juli 2006 publizéiert. Mat Capture NX wollt Nikon et duerchsetzen, datt hiert Réidateformat NEF nëmme kéint mat hirer eegener Software opgemaach a verschafft ginn. 
*Eréischt mat 1.0.1., déi zwéi Méint drop erauskoum, war et méiglech, och mam JPEG-Format richteg ze hantéieren.
*Den 3. Juni 2008 huet Nikon d'Versioun 2 virgestallt.
Piotr

**Piotr** ass déi polnesch Form vum Virnumm Pier

## Bekannt Leit mam Virnumm Piotr
* Piotr Adamczyk (* 1972), polnesche Schauspiller
* Chrystian Piotr Aigner (1756–1841), polneschen Architekt 
* Piotr Anderszewski (* 1969), polnesche Pianist
* Piotr Bobras (* 1977), polnesche Schachgroussmeeschter
* Piotr Chmielewski (* 1970), polnesche Vëlossportler
* Piotr Dwojak (* 1982), däitsche Schauspiller a Museker
* Piotr Elert (*géint 1575; † géint 1653), polnesche Komponist
* Piotr Fijas (* 1958), polnesche Schisprénger
* Piotr Giza (* 1980), polnesche Foussballspiller
* Piotr Gładki (1972–2005), polnesche Marathonleefer
* Piotr Jaroszewicz (1909–1992), polnesche Generol a Politiker
* Piotr Lachert (* 1938), polnesche Komponist, Pianist und Dichter
* Piotr Lenar (* 1958), polnesche Kameramann
* Piotr Mazur (* 1982), polnesche Vëlossportler
* Piotr Nowak (* 1964), polnesche Foussballspiller
* Piotr Perkowski (1901–1990), polnesche Komponist
* Piotr Rysiukiewicz (* 1974), polnesche Liichtathleet
* Piotr Skarga (1536–1612), polnesche Jesuitt, Priedeger, Hagiograph a Polemiker
* Piotr Skrzynecki (1930–1997), polnesche Kaberettist
* Piotr Sobociński (1958–2001), polnesche Kameramann
* Piotr Trochowski (* 1984), däitsche Foussballspiller
* Piotr Trzaskalski (* 1964), polnesche Filmregisseur
* Piotr Ugrumow (* 1961), lettesche Vëlossportler
* Piotr Wadecki (* 1973), polnesche Vëlossportler
* Piotr Zaradny (* 1972), polnesche Vëlossportler

*Kuckt och*: Piotrków a Pjotr
Piotr Chmielewski

De **Piotr Chmielewski** (* 18. September 1970) ass e polnesche Vëlossportler.

De Piotr Chmielewski huet seng Carrière 1997 bei der Ekipp PEKAES Irena Zepter ugefaangen. Vum Joer 2000 un fiert hie bei der Ekipp Mróz.

Säin éischten Etappenerfolleg hat hien am Joer 2000 an der Course de la Solidarité Olympique. Dat Joer duerno war hien éischten am Generalklassement vum Giro del Capo, an am Memorial Henryka Lasaka. Hien huet dat Joer och eng Etap am Tour de Pologne a bei der Jayco Herald Sun Tour gewonnen.

Vun 2003 un ass hie bei CCC Polsat gefuer. Bei där Ekipp konnt hien eng Etap vun der Wyscig Dookola Mazowska fir sech entscheeden. 2004 und 2005 ass hie fir Intel-Action gefuer an 2006 erëm fir CCC Polsat. Zanter der Saison 2007 fiert hie fir Action-Uniqa.

## Palmarès
*2000
** eng Etap an der Course de la Solidarité Olympique
*2001
** 1. am Giro del Capo
** 1. am Memorial Henryka Lasaka
** eng Etapp am Tour de Pologne
* eng Etapp am Jayco Herald Sun Tour

## Ekippen
*1997 PEKAES Irena Zepter
*1998 PEKAES Irena Zepter
*1999 Servisco
*2000 Mróz
*2001 Mróz
*2002 Mróz
*2003 CCC Polsat
*2004 Action-ATI
*2005 Intel-Action
*2006 CCC Polsat
*2007 Action-Uniqa
Vire (Baach)

D**'Vire** ass eng belsch Baach am Süde vun der Provënz Lëtzebuerg. D'Vire huet keng eege Quell. Si huet den Numm nom Zesummelaf vun der *Batte* a vum *Ruisseau de Cussigny* bei Signeulx an der Gemeng Musson op enger Héicht vun 230 Meter.

Se leeft vun do aus no Westen, laanscht oder duerch d'Uertschaften Latour, a Chenois, fir zu *Vieux-Virton* bei Saint-Mard an den Ton ze lafen. Si ass ronn 14&nbsp;km laang.
Chenois (Moselle)

**Chenois** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Moselle an der Regioun Grand Est.

## Um Spaweck
Latour

* Latour, eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Garonne.
* Latour, eng Sektioun vun der belscher Gemeng Virton.
Polarfuuss

De **Polarfuuss** oder **Äisfuuss**, "Alopex lagopus", gehéiert zu der Famill vun den Hënn.

## Ausgesinn
De Polarfuuss huet e kuerze Fank, stuppeg Oueren, kuerz Been an e kuerze Schwanz. Nëmme seng Nues ass ouni Pelz.

## Säi Friessen
Den Äisfuuss frësst virun allem Lemmengen, awer och Kriibsen, Fësch, Uebst a Vullen.

## Um Spaweck
Victoria (Seychellen)

**Victoria** ass d'Haaptstad vun de Seychellen an ass mat 24.702 Awunner (Stand: 1997) déi gréisst Stad vum Land.

## Um Spaweck
Kinshasa

**Kinshasa** ass d'Haaptstad vun der Demokratescher Republik Kongo. D'Stad geet op e Posten ënner der belscher Kolonialherrschaft zeréck, deen 1881 ënner dem Numm **Léopoldville** op Initiativ vum Henry Morton Stanley op där Plaz um Ufer vum Floss Kongo ugeluecht gouf, vu wou aus de Floss flossopwäerts schëffbar war.

## Um Spaweck
Piotr Fijas

De **Piotr Fijas**, gebuer de 27. Juni 1958 zu Bielsko-Biała, ass e fréiere polnesche Schisprénger.

De Piotr Fijas als jonke Sportler a sengem Heemechtsclub *BBTS Bielsko* mat Schisprangen ugefaangen. Säin éischten Trainer war den Olympionik vun den Olympesche Wanterspiller vun 1952 de Jakub Węgrzynkiewicz. Mat 18 Joer koum hien an d'polnesch Nationalekipp. Hie konnt sech awer net fir d'Olympesch Spiller zu Innsbruck qualifizéieren. Seng éischt grouss Meeschterschaft waren déi Nordesch Schiweltmeeschterschaften 1978 zu Lahti a Finnland. Op der grousser Schanz koum hien do op déi 18. Plaz.

De Fijas war fir Polen dräimol bei den Olympesche Spiller derbäi: Zu Lake Placid 1980, Sarajewo 1984, a Calgary 1988. Säi gréissten olympesche Succès war déi 7. Plaz op der Normalschanz 1984 zu Sarajewo. No der Olympiad vun 1988 zu Calgary huet hie wéinst Blesse mat dem Schisprangen opgehalen. Hien huet am Ganzen dräi Weltcupsprange gewonnen.

Seng gréisst Erfolleger hat hien op de Fluchschanzen. 1979 huet hien eng Bronzemedail bei de Schifluchweltmeeschterschaften zu Planica kritt. 1987 ass hien zu Planica mat 194 m en neie Schifluchweltrekord geflunn, dee siwe Joer laang net iwwerbuede gouf.
Vire

* **[[Vire (Calvados)|Vire]]**, eng fransésich Gemeng am Calvados.
* **[[Vire-sur-Lot]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Lot.
* **[[Vire (Baach)|Vire]]**, eng belsch Baach an der Provënz Lëtzebuerg an Niewefloss vum Ton.
* **[[Vire (Stroum)|Vire]]**, e franséische Stroum an der Normandie.
Wüstefuuss

De **Wüstefuuss** oder **Fennek** (*Vulpes zerda*) ass eng Aart aus der Gattung vun de Fiiss (*Vulpes*) bannent der Famill vun den Hënn.

## Ausgesinn
De Wüstefuuss huet grouss Oueren an e schwaarz meléierte Schwanz. Seng Fousssuele si mat Pelz bedeckt, sou dat en iwwer gliddege Sand lafe kann.

## Friessen
D'Déier ass nuetsaktiv a frësst Uebst, Eeër, Termiten an Eidechsen.
Saint-Mard

* Saint-Mard, eng franséisch Gemeng am Departement Aisne
* Saint-Mard, eng franséisch Gemeng am Departement Charente-Maritime
* Saint-Mard, eng franséisch Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle
* Saint-Mard, eng franséisch Gemeng am Departement Seine-et-Marne
* Saint-Mard, eng franséisch Gemeng am Departement Somme
* Saint-Mard, eng fréier franséisch Gemeng am Departement Somme, haut an der Gemeng Valines
* Saint-Mard, eng Sektioun vun der belscher Gemeng Virton
Gaborone

**Gaborone** (fréier *Gaberones*) ass d'Haaptstad vum südafrikanesche Staat Botswana.

## Geschicht
D'Stad gouf 1890 vum Gaborone Matlapin, engem lokalen Häuptling, gegrënnt. Am Joer 1965 gouf de Regierungssëtz vu Botswana (deemools Betschuanaland) vu Mafikeng op Gaborone verluecht.

## Wirtschaft

### Bildung
Gaborone ass de Sëtz vun der *Universitéit vu Botswana*, déi 1977 gegrënnt gouf.

## Um Spaweck
Bampiipsert

De **Bampiipsert**, *Anthus trivialis*, ass e Vull, deen heefeg vu Mëtt Abrëll bis Enn September zu Lëtzebuerg ze fannen ass.

## Den Numm
De Vull huet am Lëtzebuergeschen e puer Nimm:
* Bëschléierchen
* BëschLéiweckelchen
* Bëschlutert
* Bëschlutvull
* Bëschpiipsert
* Bamlutert
* Gaardeléinchen

De Bampiipsert ass iwwer de Réck gréngelzeggro mat schwaarze Stréchelcher, an op der Broscht gielzeg mat dräieckege Flecken. E lieft um Bord vun de Bëscher an e baut säin Nascht meeschten um Buedem aus Moser, Hällem. Bannendra kleet en d'Nascht dacks mat Hoer vun Déieren aus. E britt zweemol am Joer, a leet all Kéier bis zu 5 Eeër. En ass liicht wärend dem Balzfluch z'erkennen u sengem typeschen „Ziziziwiswis terrziä ziä ziä“.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Arrondissement Saint-Denis (Réunion)

Den **Arrondissement Saint-Denis** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement La Réunion.

Den Haaptuert ass Saint-Denis.

D'Arrondissement setzt sech aus 11 Kantonen zesummen déi sech op 3 Gemenge verdeelen:

## [[Saint-Denis (Réunion)|Saint-Denis]]
*Canton de Saint-Denis-1
*Canton de Saint-Denis-2
*Canton de Saint-Denis-3
*Canton de Saint-Denis-4
*Canton de Saint-Denis-5
*Canton de Saint-Denis-6
*Canton de Saint-Denis-7
*Canton de Saint-Denis-8
*Canton de Saint-Denis-9

## [[Sainte-Marie (Réunion)|Sainte-Marie]]
*Canton de Sainte-Marie

## [[Sainte-Suzanne (Réunion)|Sainte-Suzanne]]
*Canton de Sainte-Suzanne
Canton de Saint-Denis-1 (Réunion)

De **Canton de Saint-Denis-1** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Denis, an dem Departement La Réunion.

Den Haaptuert ass Saint-Denis.

## Gemengen am Kanton
*Saint-Denis
Pretoria

**Pretoria** ass d'Haaptstad vu Südafrika.

## Biller

Fichier:Uniegebou.jpg|
Fichier:South Africa-Pretoria-National Botanical Gardens03.jpg|
Fichier:Pretoria CBD1.jpg|
Fichier:Old Arts Faculty Building, University of Pretoria.jpg|Universität Pretoria


## Um Spaweck
Bluttschwier

E **Bluttschwier**, op Latäin *furunculus*, ass eng Entzündung vum Hoerwuerzelsak an dem Tissus (Anatomie) ronderëm, déi meeschtens vu Staphylokocken, dem Staphylococcus aureus subsp. aureus ervirgeruff gëtt.

## Um Spaweck
Kapfenberg

**Kapfenberg** ass déi drëttgréisst Stad am éisträichesche Bundesland Steiermark.

D'Stad läit am Dall vun der Mürz an huet eppes iwwer 22.000 Awunner.

## Um Spaweck
Monrovia

**Monrovia** ass d'Haaptstad vu Liberia.

## Biller

Fichier:Monrovia01.jpg|Monrovia am 19. Joerhonnert 
Fichier:Liberia, Africa - panoramio (254).jpg|Panoramavue
Fichier:Liberia, Africa - panoramio (252).jpg|Panoramavue
Fichier:Liberia, west africa 2014 - panoramio (2).jpg|Eng Kierch
Fichier:Downtown Monrovia 3348917715 67a2002529.jpg|Eng Stroossenzeen am Zentrum
Fichier:Monrovia Street2.jpg|Eng Stroossenzeen 
Fichier:Liberian Capitol Building.jpg|De Capitol (d'Parlament)


## Um Spaweck
Messeturm (Frankfurt)

De **Messeturm**, zu Frankfurt am Main ass e Wollekekrazert mat 63 Stäck, deen aus Bëtong gebaut ass, mat enger Glas-Granit-Fassad.

D'Gebai huet eng Notzfläch vun 61.711 m² an ass mat enger Héicht vun 257 Meter eent vun den héchste Gebaier an Europa.

Den Architekt ass de Fransous Helmut Jahn. Am Oktober 1990 war de Bau vum Tuerm fäerdeg.

## Um Spaweck
Florence Nibart-Devouard

D**'Florence Nibart-Devouard**, gebuer den 10. September 1968 zu Versailles a Frankräich, war vun 2006 bis 2008 Presidentin vun der Wikimedia Stëftung. Si war d'Nofollgerin vum Jimmy Wales.

Si schafft ewell als fräiberufflech Beroderin.

## Gielercher
*
## Um Spaweck
Festung Akershus

D**'Festung Akershus** zu Oslo läit op der Ostsäit vum Oslofjord op der Hallefinsel Akersnes.

Mat dem Bau vun der Festung gouf am 13. Joerhonnert ënner der Herrschaft vum Kinnek Håkon V. ugefaangen. Ënner dem Christian IV. gouf déi mëttelalterlech Buerg an e Renaissanceschlass ëmgebaut, an d'Festungsanlage vergréissert. D'Säll vum Schlass ginn haut fir Representatiounszwecker vun der norwegescher Regierung benotzt. Am Schlass ass och den norwegesche Resistenzmusée, an deem déi norwegesch Resistenz géint déi däitsch Besatzung am zweete Weltkrich dokumentéiert gëtt.

Am Schlass ass eng Krypta an där déi lescht zwou Kinnekskoppele begruewe sinn.
* Maud vu Groussbritannien (26. November 1869 – 20. November 1938), d'Fra vum Kinnek Haakon VII.
* **[[Haakon VII. vun Norwegen)|Håkon VII., Kinnek vun Norwegen]]** (3. August 1872 – 21. September 1957)
* Krounprinzessin Märtha (28. Mäerz 1901 – 5. Abrëll 1954), d'Fra vum Kinnek Olav V.
* **[[Olav V. vun Norwegen|Olav V., Kinnek vun]]** (2. Juli 1903 – 17. Januar 1991)

An der Festung ass e Monument fir déi norwegesch Patrioten, déi do am Ktich 1940 - 1945 erschoss goufen.

Koordinaten: 

## Um Spaweck
Theophrast

Den **Theophrast**, op Griichesch Θεόφραστος, gebuer ëm 372 v. Chr., a gestuerwen 287 v. Chr., war e griichesche Philosoph a Naturfuerscher. Hie war de Schüler vum Aristoteles a vum Platon. Nodeem den Aristoteles vun Athen fortgaange war, huet hien deem seng Philospheschoul iwwerholl.

Hien huet méi wéi 200 Schrëften iwwer d'Logik, d'Theologie, d'Meteorologie, d'Eethik, d'Zoologie, d'Politik an d'Musek verfaasst.

Hie war ausserdeem de Grënner vun der Botanik an huet déi éischt systematesch Ënnersichunge vun der Planzewelt gemaach. 550 Planzenaarten, vun der Atlantikküst iwwer de Mëttelmierraum bis an Indien, huet hie beschriwwen.

## Kuckt och
* Lëscht vun den algriichesche Philosophen

## Um Spaweck
Schammicht

D**'Schammicht** ass eng kleng lëtzebuergesch Baach am Kanton Réiden.

Si entsteet aus dem Zesummelaf vun zwou Baache südlech vu Schandel um Flouer *Burwisen* op enger Héicht vun 291 Meter. Se leeft vun do aus duerch e schmuelen Dall no Südwesten op Iewerleng zou, fir do nodeem se ënner der N22 erduercht ass, op enger Héicht vun 247 Meter vu lénks an d'Atert ze lafen.

D'Schammicht ass ronn 1.900 Meter laang.
Kristina Schröder

D**'Kristina Schröder**, gebuere **Köhler**, gebuer den 3. August 1977 zu Wiesbaden, ass eng jonk CDU Politikerin.
Si ass zanter 2002 am Bundestag. Den 30. November 2009 gouf si Bundesministesch fir Famill, Senioren, Fraen a Jugend.

## Um Spaweck
Gerda Hasselfeldt

D**'Gerda Hasselfeldt** ass de 7. Juli 1950 zu Straubing op d'Welt komm. Mam Meederchersnumm heescht si Gerda Rainer. Si ass CSU Politikerin, an ass Deputéiert am Däitsche Bundestag.

## Um Spaweck
Jean-Pierre-Joseph Koltz

De **Jean-Pierre-Joseph Koltz**, gebuer de 5. Mee 1827 zu Éibeng (Belsch), a gestuerwen den 12. Juli 1907 zu Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Botaniker a Forstingenieur.

Hien huet eng ganz Rëtsch Aarbechten iwwer d'lëtzebuergesch Flora verëffentlecht.

De J.P.J. Koltz war President vun der Société des naturalistes luxembourgeois (SNL) (1893 an 1895) a Member vum Institut grand-ducal, section des sciences.

Hie war de Grousspapp vum Jean-Pierre (Jemmy) Koltz.

## Publikatiounen
* Koltz, J.-P.-J., 1885. *Prodrome de la flore du grand-duché de Luxembourg. Seconde partie, deuxième volume. Plantes cryptogames ou acotylédonnées. Lichenes.* L. Schamburger, Libraire de la Cour, Lëtzebuerg, 261 S. https://archive.org/details/prodromedelaflor22kolt
* Koltz, J.-P.-J., 1883. *Prodrome de la flore du grand-duché de Luxembourg. Seconde partie, premier volume. Plantes vasculaires. Muscinées.* L. Schamburger, Libraire de la Cour, Lëtzebuerg, 373 S. https://archive.org/details/prodromedelaflor21kolt
* Koltz, J.-P.-J., 1875. Dendrologie luxembourgeoise. Catalogue des arbres, arbrisseaux et arbustes spontanés, subspontanés ou introduits dans la culture du Grand-Duché de Luxembourg. Dréckerei V. Buck, Lëtzebuerg.
* Koltz, J.-P.-J., 1873. *Prodrome de la flore du grand-duché de Luxembourg. Première partie. Plantes phanérogames.* Dréckerei V. Buck, Lëtzebuerg, 279 S. https://archive.org/details/prodromedelaflor01kolt
* Koltz, J.-P.-J., 1869. Notice sur Nicolas Bové, naturaliste-voyageur. *Bulletin de la Société Royale de Botanique de Belgique* 8/2: 202-206.
*Koltz, J.-P.-J., 1863. Le lupin, sa culture et ses usages. Bruxelles, librairie agricole d'Émile Tarlier. 106 p.

## Gielercher
* 
* Officier vum Ordre du mérite agricole a Frankräich (Promotioun 1889)
* 

## Literatur
*Massard, J.A., 2015. *[http://massard.info/pdf/Massard_2015_5-302_add.pdf La Société des naturalistes luxembourgeois de 1890 à 2015.]* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 116, S. 5-302 [Biographie J.P.J. Koltz: S. 46-51].
*Massard, J.A., 2015. ''Beitrag zur Geschichte der luxemburgischen Forstverwaltung: Bernhard Herget, “maître forestier” in Luxemburg, und dessen Nachfolger an der Spitze der Verwaltung Dumont, Koltz und Stümper.'' Online Publikation.
*Massard, J.A., 2023. ''Lejeune, Tinant, Krombach et les autres … Le Grand-Duché de Luxembourg dans les Flores luxembourgeoises, belges et allemandes.'' In: *Vu Gäert a Bicher*. Bibliothèque nationale du Luxembourg, Luxembourg, p.&nbsp;310-331.
* Weber, Joseph, 1907. J.P.J. Koltz. Ehrenpräsident der botanischen Sektion. Ehemaliger Präsident der botanischen Gesellschaft und des Vereins "Fauna". Nachruf. *Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois* 17 (1907): 218-220.

## Um Spaweck
*Websäit vun der Société des naturalistes luxembourgeois
*Websäit vun der section des sciences vum Institut grand-ducal
Autoinkompatibilitéit bei Planzen

D**'Autoinkompatibilitéit bei Planzen** ass déi Defensivstrategie vu Spermatophyten, fir no enger Bestäubung eng Autogamie ze verhënneren.
Viichtbaach

D**'Viichtbaach** ass eng kleng lëtzebuergesch Baach am Kanton Réiden.

Si entsteet op enger Héicht vun 285 Meter aus dem Zesummelaf vun zwou Baachen, déi eng déi aus *Weidewisen* erofleeft, an déi aner déi aus *Kouschent* kënnt. Déi zwou Baache lafen zu Viichten beim fréiere Wäschbuer am *Burewee* am Nordoste vu Viichten zesummen.

Duerno leeft d'Baach a Richtung Südosten, an am Ausgank vun der Uertschaft leeft vu lénks d'Buttebaach dran. No deem Zesummefloss leeft se an engem schmuelen Dall , tëscht de Bëscher *Scheierbësch* an *Härenhecken*, an Direktioun vun der Betzemillen. Do leeft se ënner der N22 erduercht, an ënner der fréierer Eisebunnsstreck Atertlinn, fir dann no 250 Meter op enger Héicht vun 225 Meter vu lénks an d'Atert ze lafen.

D'Viichtbaach ass ronn 5.400 Meter laang.
Schweebech (Baach)

D**'Schweebech** ass eng kleng lëtzebuergesch Baach am Kanton Réiden. Si entsteet aus dem Zesummefloss vun zwéi Grief am Südweste vun Huewel op enger Héicht vun 291 Meter, op der Plaz mat dem Numm *Nondsbur*, tëscht de Bëscher *Kaasselbierg* an *Haardt*.

Vun do aus leeft se no Osten, tëscht den Uertschaften Ielwen a Schweech erduerch. Bis op Schweech heescht se ***Hueweler Baach***. Kuerz viru Kapweiler leeft vu riets d'Hasselbaach dran. Vun do aus ännert se hire Laf a Richtung Nordosten, leeft lénks laanscht Kapweiler a riets laanscht Schweebech fir op der Schweebecher-Bréck ënner der Sëllerstrooss erduerch ze lafen. Ronn 400 Meter virun Useldeng leeft vu lénks d'Uurbaach dran. Duerno leeft se ënner der fréierer Eisebunnsstreck Atertlinn erduerch, da kritt se nach vu lénks d*'Wollefsbaach* derbäi, fir dann op enger Streck vu ronn 500 Meter praktesch parallel mat der N24 duerch Useldeng ze lafen, fir net wäit vum Useldenger Schlass op enger Héicht vun 240 Meter vu riets vun der Atert opgeholl ze ginn.

D'Schweebech ass ronn 10&nbsp;km laang. Op der topographescher Kaart vu Lëtzebuerg ausgestallt vum Kadaster ass se ënner dem Numm *Schwébech* ze fannen.

## Projet ''Eng Baach fir den Äisvull''

Fir dem Äisvull en neie Liewensraum ze schafen, gouf Ufank 2011 op der Schweebech de Projet *Eng Baach fir den Äisvull* realiséiert, dat duerch:
* D'Uleeë vun enger 5 Meter breeder Sträif mat Getraisch a Beem op enger Längt vun 200 Meter laanscht d'Baach; et goufen 250 einheimesch Traisch geplanzt, dorënner de Gewéinleche Schnéiball, de Pafenhittchen, de Wäissdar a Trauschweiden. Et goufen och 9 Solitärbeem gesat, nämlech Schwaarzelleren, Eschen a Sëlwerweiden;
* d'Renaturéierung vun der Quell vun der Baach: dobäi gouf d'Quell op enger Längt vu 25 Meter aus de Réier fräigeluecht.

Responsabel fir de Projet waren d'Gemeng Sëll an den Naturschutzsyndikat Sicona-Zentrum. De Projet gouf am Kader vun der EU-Vulleschutzdirektiv realiséiert, mat där d'Memberlänner vun der Europäescher Unioun sech verflicht hunn, Moossnamen z'ergräife fir bedreet Vullenaarten ze schützen.
## Kuckt och
Schiessrothried

De **Schiessrothried** ass e klenge Séi um Osthank vun de Vogesen, deen aus der Äiszäit staamt. E gëtt vum *Wormsabachrunz* gefiddert deen e lénksen Niewefloss vun der Fecht ass.

E läit um Fouss vun Hohneck a war am Ufank nëmmen en Torfmuer. Well d'Textilindustrie an d'Seeëreien, am Dall vu Munster, déi zum gréissten Deel hiren elektresche Stroum selwer gemaach hunn, op reegelméisseg Waasserquantitéiten ugewise waren, gouf e klenge Staudamm opgeriicht, duerch deen de Séi entstanen ass.

Laanscht de Séi gëtt et Trëppelpied déi vum Club Vosgien ugeluecht a gezeechent goufen.

## Donnéeën
* Koordinaten: 
* Héicht: 926 m
* Fläch: 5,58 ha
* Längt: 400 m
* Breet: 250 m
* Déift: 11 m
* Waasservolumen: 326 000 m³
EVGA

**EVGA** ass een amerikaneschen Hiersteller vun Computerhardware. EVGA gouf am Juli 1999 gegrënnt an huet säin Haaptsëtz zu Brea, Kalifornien. Si produzéieren haaptsächlech Graphikkaarte mat Nvidia-GPUen a Mainboarde mat Chipsätz vun Nvidia.
Howard Hughes

Den **Howard Robard Hughes, Jr.**, gebuer de 24. Dezember 1905 zu Houston (Texas), a gestuerwen de 5. Abrëll 1976 an engem Fliger iwwer Texas, war een US-amerikaneschen Entreprener. Hie war e Filmproduzent an e Loftfaartpionéier. Hien ass de Grënner vun der Firma Hughes Aircraft an huet 1938 déi amerikanesch Fluchgesellschaft TWA (Transcontinental and Western Air) opkaf, déi hien an Trans World Airlines ëmbenannt huet.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1930: *[[Hell's Angels (Film 1930)|Hell's Angels]]*
* 1943: *[[The Outlaw]]*
 
## Verfilmunge vu sengem Liewen
* 1977: The Amazing Howard Hughes, en Tëleesfilm vum William A. Graham mam Tommy Lee Jones an der Haaptroll.
* 2004: Aviator vum Martin Scorsese mam Leonardo DiCaprio an der Haaptroll.

## Um Spaweck
Houston

**Houston** ass eng Stad am US-Bundesstaat Texas. Houston huet ronn 2,1 Milliounen Awunner (2010) an ass domat déi gréisst Stad am Texas an déi véiertgreissten an de Vereenegte Staaten. D'Metropolregioun vu Houston huet eng 5,9 Milliounen Awunner (2009) an ass déi fënneftgréissten an den USA. Houston läit am Harris County, Texas, deen den drëttbevëlkerungsräichste Bezierk an Amerika ass. Houston gouf am August 1836 gegrënnt an ass haut de gréissten a wichtegste Wirtschafts- a Kulturzentrum un der US-Golfküst. De Spëtznumm vu Houston ass *Space City*, wat op de Lyndon B. Johnson Space Center vun der NASA zeréckzeféieren ass.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
Kierch Iewerleng

D**'Kierch zu Iewerleng** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Atertdall Sainte-Claire, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Useldeng gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Maximäin, deem säi Fest den 29. Mee gefeiert gëtt.

Se steet am Süde vun der Uertschaft *Am Eck*. Ronderëm d'Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Zur fréierer Par Iewerleng gehéiert ausser der Parkierch vun Iewerleng och nach d'Filialkierch vu Schandel.

## Geschicht
1808 gouf Iewerleng eng eege Par, mat Schandel als Filial.

1852 gouf d'Kierch eng zweet Kéier vergréissert a krut e Grondrëss a Form vun engem Kräiz. Ageweit gouf se 1864, an d'Kierchepatréiner ware vun do un den hellege Maximäin, d'helleg Margeréit an d'helleg Agatha. Am rietse Säiteschëff gouf den Altor aus schwaarzem Marber opgeriicht.

1958 krut d'Kierch no enger Renovatioun eng Waarmloftheizung.

### Déi grouss Restauratioun vun 1971
Ënner dem Paschtouer Léon Hoffmann koum et 1971 zu enger kompletter Renovéierung. Den Héichaltor an de Säitenaltor, déi am neogotesche Stil waren, goufen ewechgeholl. Den Duxall gouf ofgerappt, d'Fënstere goufen all ersat an eeche Bänke goufen opgestallt. Den ale wäertvolle Priedegtstull krut eng nei Funktioun. E gouf ëmgebaut, a gëtt als Ambo benotzt.

An dat lénks Säiteschëff koum 1972 eng nei Uergel vun der Firma Sebald vun Tréier an et gouf do Plaz geschaf fir de Kierchechouer. D'Heizung gouf ausgebaut an de Kiercheraum krut en neie Buedembelag.

### Den neien Héichaltor
1988 gouf ënner dem Paschtouer Nicolas Hardt en ale Barockaltor, dee virdrun an der Méchelskierch stoung, am Chouerraum opgestallt.

## D'Fënsteren
D'Kierchefënstere si vum Jean Zanter, dem Jong vum Gustave Zanter

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Atertdall Sainte-Claire 
* D'Fënstere vun der Kierch vun Iewerleng op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op der Websäit orgues.lu


Fichier:Kirche Everlange 02.jpg|D'Kierch aus westlecher Richtung gesinn
Fichier:Kirche Everlange 03.jpg|
Fichier:Kirche Everlange 04.jpg|
Joseph Fourier

De **Jean-Baptiste Joseph de Fourier**, gebuer den 21. Mäerz 1768 zu Auxerre, a gestuerwen de 16. Mee 1830 zu Paräis, war e franséische Mathematiker a Physiker.

## Um Spaweck
Arthur Stanley Eddington

Den **Arthur Stanley Eddington**, gebuer den 28. Dezember 1882 zu Kendal, a gestuerwen den 22. November 1944 zu Cambridge, war e engleschen Astronom an Astrophysiker.

Hien huet dem Albert Einstein seng allgemeng Relativitéitstheorie ënnermauert, wéi en 1919 bei enger Sonnendäischtert iwwer der westafrikanescher Küst noweise konnt, datt d'Schwéierkraaft de Raum béit an doduerch de Wee vun de Liichtstrale sech verännert. 
## Wierker
* *Science and the Unseen World*, 1929
* *Philosophy of Physical Science*, 1939

## Auszeechnungen
* 1914 Member vun der Royal Society
* 1924 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society.
* 1928 Royal Medail vun der Royal Society
* 1928 Jules-Janssen-Präis

## Um Spaweck

## Literatur
*William McCrea: *Arthur Stanley Eddington.* In: *[[Spektrum der Wissenschaft]].* Dezember 12/1992, S. 82–87.
Dar es Salaam

**Dar es Salaam** ass de Regierungssëtz a mat 5.383.728 Awunner (Stand: Zensus vun 2022) déi gréisst Stad an Tansania.

## Um Spaweck
El Hierro

**El Hierro** ass déi klengst vun de siwen Haaptinsele vun de Kanaren a Spuenien.

Si läit am Atlantik a gehéiert zur Provënz Santa Cruz de Tenerife an d'Haaptstad ass Valverde.

## Geographie
El Hierro ass déi westlechst a klengsten Insel vun de Kanaren an huet eng Fläch vun 268,71 km². Si huet 10.558 Awunner (INE, 2007).

Den héchste Punkt ass an der Mëtt vun der Insel, de Bierg Malpaso mat enger Héicht vun 1.502 m iwwer dem Mieresspigel.

El Hierro ass mat der *Punta de La Restinga* de meridionalsten a mat der *Punta de La Orchilla* de westlechste Punkt vu Spuenien. Zu El Hierro gehéieren nach d'Insele Roques de Salmor mat enger Fläch vun 0.03&nbsp;km².

Koordinaten: 

## Andeelungen
El Hierro ass an dräi Gemengen agedeelt: Valverde, Frontera an El Pinar.

## Um Spaweck
Otto von Bismarck

Den **Otto von Bismarck**, mam vollen Numm **Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen**, gebuer den 1. Abrëll 1815 zu Schönhausen, a gestuerwen den 30. Juli 1898 zu Friedrichsruh bei Hamburg, war e preisesche Politiker. Hie war zwëscht 1862 an 1890 Ministerpräsident vu Preisen, zwëscht 1867 an 1871 Kanzler vum Norddäitsche Bond an zwëscht 1871 an 1890 den éischte Reichskanzler vum Däitsche Keeserräich. Hien ass den eigentleche Grënner vum Däitsche Räich.
## Liewen

## Um Spaweck
Miguel de Cervantes

De **Miguel de Cervantes Saavedra**, gebuer den 29. September 1547 zu Alcalá de Henares a gestuerwen den 23. Abrëll 1616 zu Madrid, war e spuenesche Schrëftsteller. Hien ass bekannt ënner anerem als den Auteur vum *[[Don Quijote]]*.

## Um Spaweck
Däitschen Zaldotekierfecht a Clausen

Den **däitschen Zaldotekierfecht a Clausen** läit laanscht d'Jules Wilhelm-Strooss, déi vu Clausen erop op de Kierchbierg féiert.

De Kierfecht besteet aus zwéin Deeler, déi op verschidden Niveauen am Hank leien. Op dem ieweschten Deel leien d'Griewer vun 205 Zaldoten aus dem Éischte Weltkrich. Hir Nimm stinn op zwou Placke bei der Trap déi op de Kierfecht erof féiert.

__TOC__

Op dem ënneschten Niveau fënnt een d'Griewer vun 262 Zaldoten aus dem Zweete Weltkrich. Déi aner Griewer op dësem Niveau stamen aus dem Krich vun 1813 géint den Napoleon. Méi spéit goufen do an de Joren 1815-1866, an der Zäit vun der preisescher Garnisoun, Offizéier an Zaldote begruewen, déi an der Garnisoun gestuerwe waren. Do kommen nach d'Affer vum Franséisch-Preisesche Krich vun 1870-1871 derbäi.

De Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge këmmert sech ëm den Ënnerhalt vun de Griewer a Clausen an ëm déi um däitschen Zaldotekierfecht zu Sandweiler.

## Literatur
* Bodo Bost: *An den Soldatengräbern - Alter preußischer Garnisonsfriedhof zum Soldatenfriedhof umfunktioniert* - Die Warte vum 23. Oktober 2014, S. 5

## Kuckt och
*Däitschen Zaldotekierfecht zu Sandweiler
*Amerikaneschen Zaldotekierfecht zu Hamm
*Zaldotekierfecht um Gehaansbierg

## Biller

ClausenZaldotekierfecht03.jpg|Den ieweschte Niveau mat de Griewer aus dem Éischte Weltkrich. Riets nieft der Mëtt: d'Plack mat den Nimm vun de gefalenen Zaldoten.
ClausenZaldotekierfecht02.jpg|Den ënneschte Niveau vum Kierfecht. Vir d'Griewer aus dem Zweete Weltkrich.



Fichier:ClausenZaldotekierfecht04.jpg|Den Agank vum Kierfecht mat Vue op déi zwéin Niveauen.
Fichier:ClausenZaldotekierfecht05.jpg|Am Hannergrond: d'Trap déi op deen ieweschten Deel vum Kierfecht féiert.
Fichier:ClausenZaldotekierfecht06.jpg|D'Schëld am Agank vum Kierfecht a Clausen.
Fichier:ClausenTombeauxFR.jpg|Am Éischte Weltkrich goufen och franséisch Zaldoten hei begruewen.
Fichier:Clausen German war cemetery – Cemetery regulations.jpg|Panneau mam Kierfechtsreglement.


## Um Spaweck

* De Kierfecht op der Websäit vum ''Volksbund Deutsche Kriegsgräberfürsorge''
* Onlineprojekt Gefallenendenkmäler - Luxemburg-Clausen, mat den Nimm vun de Gefalen aus dem 1. Weltkrich
Leodegar vun Autun

De **Leodegar vun Autun**, och *Leodgar*, *Lutgar*, *Léger*, *Leodigar* genannt, gebuer ëm 616, a gestuerwen den 2. oder 3. Oktober 678 oder 679, war vu 659 bis 674 Bëschof vun Autun.

Hie war aus enger nobeler merowengescher Famill a gouf am Palatium vum Clotaire II. groussgezunn, a vu sengem Hallefbrudder, dem Bëschof Dedo vu Poitiers zum Geeschtlechen ausgebilt. Ënner der Herrschaft vum Clotaire III., koum hien op deem säin Haff, wou e groussen Afloss hat.

Am Joer 653 gouf hien Abt am Klouschter Saint-Maixent am Marais Poitevin, a 659 Bëschof vun Autun.

674 gouf hie vum Hausmeier Ebroin gefaange geholl. Hie gouf mat engem Holzbuer geblennt, an duerno op Fécamp an der Normandie verbannt, wou hie schliisslech no engem Prozess, deen dräi Joer gedauert huet, gekäppt gouf.

Hie gouf helleggesprach a gëtt als Märtyrer veréiert.

A Frankräich an an der Belsch hunn e puer Uertschaften de franséischen Numm vum Hellegen.

## Duerstellung
De  gëtt mat den Attributer Buerer a Schwäert duergestallt.

## Veréierung
Dem   säin Dag ass den 2. Oktober.

Hien ass de Patréiner vum Kanton a vun der Stad Luzern, vun Autun, Gebweiler / Guebwiller a Murbach am Elsass a vu Wessobrunn an Uewerbayern, gradewéi fir d'Mëller. E gëtt ugebiet bei Problemer mat den Aen a bei Obsessioun.

## Kuckt och
*Lëscht vun de chrëschtlechen Hellegen

## Um Spaweck

* De  am ökumeenesche Lexikon vun den Hellegen