open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dick Richards (Filmregisseur)

Den **Dick Richards**, gebuer als *Richard Richards* den 9. Juli 1936 zu New York City, ass en US-amerikanesche Filmregisseur, Filmproduzent an Dréibuchauteur.

## Filmographie
#### als Regisseur
* 1972: *The Culpepper Cattle Co.* - Haaptacteuren: Gary Grimes, Luke Askew, Bo Hopkins
* 1975: *[[Rafferty and the Gold Dust Twins]]* - Haaptacteuren: Alan Arkin, Sally Kellerman, Harry Dean Stanton
* 1975: *[[Farewell, My Lovely (Film 1975)|Farewell, My Lovely]]* - Haaptacteuren: Robert Mitchum, Charlotte Rampling, John Ireland
* 1977: *March or Die* - Haaptacteuren: Gene Hackman, Terence Hill, Catherine Deneuve
* 1981: *Death Valley* - Haaptacteuren: Paul Le Mat, Catherine Hicks
* 1983: *Man, Woman and Child* - Haaptacteuren: Martin Sheen, Blythe Danner, Craig T. Nelson
* 1986: *Heat* - Haaptacteuren: Burt Reynolds, Karen Young 
#### als Produzent
* 1977: *March or Die*
* 1986: *Tootsie* - Regie: Sydney Pollack - Haaptacteuren: Dustin Hoffman, Jessica Lange
#### als Dréibuchauteur
* 1972: *The Culpepper Cattle Co.*
* 1977: *March or Die*

## Um Spaweck
Martin Masius

De **Martin Masius**, am Joer 1520 zu Meerbeke am Brabant gebuer, a gestuerwen den 20. Juni 1585 zu Iechternach, war e kathoulesche Geeschtlechen, Benediktinerpater an de 60. Abt vun der Iechternacher Abtei (1569-1585).

De Martin Masius ass 1540 an d'Benediktiner-Abtei Affligem (Sint-Pieters-en-Paulusabdij Affligem) agetrueden. 1545 ass hien zum Priister geweit ginn.
1550 ass hien op Lëtzebuerg an d'Abtei Münster geschéckt ginn, wou hie Kellermeeschter war. 1557 ass en an d'Abtei Affligem zeréckgeruff ginn, wou hie 1558 Prior an 1563 Kellermeeschter an Aumônier gouf. 1565 ass hie Probst vu Meerssen ginn. 1569 gouf de Martin Masius als Abt an d'Abtei Iechternach geschéckt, gouf awer eréischt 1573 confirméiert.

A senger Sitzung vum 21. September 2015 huet den Iechternacher Gemengerot siwe Stroossen an der Industriezon no Äbt vun der Abtei Iechternach genannt, dorënner och eng „rue Martin Maas“ ****, déi un den Abt Martin Masius erënnere soll.

## Literatur

*Arendt, Karl, 1904-1910. *Porträt-Gallerie (sic) hervorragender Persönlichkeiten aus der Geschichte des Luxemburger Landes von ihren Anfängen bis zur Neuzeit : mit biographischen Notizen.* Luxemburg: M. Huss, 6 Bände [zitiert nach: Neuauflage. Ed. Kutter, Luxemburg 1972, 514 S. + 6 S. [Abt M. Masius von Echternach, S. 210].
*Bertels, Ioannes, 1638. *Historia Luxemburgensis*. Coloniae: Bütgen, 10 p. + 219 p. + Index rerum. PDF
*Brimmeyr, Johann Peter, 1923. *Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach.* Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen, Luxemburg, 259 S. [60. Abt. Martin Masius, 1569-1585: S. 63-66].
* Kauthen, Pierre, 2000. *Johannes Bertels: Echternach.* In: *Analecta Epternacensia*. Luxembourg, S. 101-173.
*Neyen, Auguste, 1860. *Biographie luxembourgeoise. Histoire des hommes distingués originaires de ce pays considéré à l'époque de sa plus grande étendue ou qui se sont rendus remarquables pendant le séjour qu'ils y ont fait.* Tome 1. Luxembourg, P. Bruck, 480 p. [Martin Masius: S. 442-443]. PDF
Usch Biver

Den **Eugène**, genannt **Usch Biver**, gebuer 1941 ass e lëtzebuergeschen Ingenieur an Aulebäcker.

Hien huet fir d'éischt als *Ajusteur-outilleur* geschafft an duerno als *Ingénieur-technicien*, ier en op München gaangen ass fir do en Ofschloss als Ingenieur ze maachen. Zanter 1960 ass hien Aulebäcker an nennt dat säi véierte Beruff.

Fir d'Eemaische fabrizéiert hien alljoers eng nei Editioun vu Péckvillecher, déi mat Nouspelter Toun hiergestallt sinn. Hien ass den eenzegen Aulebäcker, deen nach lokalen Toun verschafft.

## Um Spaweck

* Emaischen : « Tout le Luxembourg vient à Nospelt » op lequotidien.lu de 6. Abrëll 2015, gekuckt den 18. Abrëll 2022
* L'histoire des "Peckvillercher" - Eugène "Usch" Biver, Reportage vum L'Essentiel den 13. Abrëll 2017, gekuckt op YouTube den 21. Abrëll 2022
* « Des Péckvillercher peuvent atteindre 100 euros », Den Usch Biver am Gespréich mam Jean-Luc Bertrand, op lessentiel.lu den 23. Mäerz 2021
* Beim Aulebäcker zu Nouspelt am Atelier, Reportage op RTL den 18. Abrëll 2021, gelauschtert op RTL Play den 18. Abrëll 2022
Jean Gladt

De **Jean (Joannes) Gladt**, gebuer ëm 1555 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 8. Mäerz 1594 zu Iechternach, war e kathoulesche Geeschtlechen, Benediktinerpater an den 61. Abt vun der Iechternacher Abtei.

De Jean Gladt ass 1580 zu Wittlich zum Priister geweit ginn. Nom Doud vum 1585 verstuerwenen Abt Martin Masius ass hien no laangem Hin an Hier de 14. November 1588 als Abt gewielt ginn. Am Protokoll vun der Wal figuréiert hien als *Joannes de Luxemburgo* (Jean vu Lëtzebuerg). Am Mee 1589 ass hie vum Poopst Sixtus V. confirméiert ginn.

A senger Sitzung vum 21. September 2015 huet den Iechternacher Gemengerot siwe Stroossen an der Industriezon no Äbt vun der Abtei Iechternach genannt, dorënner och eng *„rue Jean Glatz“*, déi un den Abt Gladt erënnere soll.

## Literatur

*Brimmeyr, Johann Peter, 1923. *Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach.* Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen, Luxemburg, 259 S. [61. Abt: Joannes Gladt, 1586-1594].
* Bertholet, Jean, 1742. *Histoire ecclésiastique et civile du Duché de Luxembourg et Comté de Chiny*, tome 2. A. Chevalier, Luxembourg, 564-CX p. Online.
*Bertels, Ioannes, 1638. *Historia Luxemburgensis*. Coloniae: Bütgen, 10 p. + 219 p. + Index rerum. PDF
*Calmet, Augustin, 1757. *Histoire de Lorraine*. Nouvelle édition. Tome VII. Leseure, Nancy. PDF
*Thiel, B. J., 1952. *Dom Jean Glatz, abbé d'Echternach 1588-1594.* T'Hémecht , Jg. 5, Heft 4, S. 68-78. BnL
Benedikt Zender

De **Benedikt (Benoît) Zender**, gebuer den 18. November 1653 zu Kröv a gestuerwen de 7. Januar 1717 zu Iechternach war e kathoulesche Geeschtlechen, Benediktinerpater an den 68. Abt vun der Iechternacher Abtei.

De Benedikt Zender ass 1678 am Alter vu 25 Joer an de Benediktineruerden agetrueden. Seng Profess war 1679 a seng Priisterwei 1682..

Nom Doud vum Abt Willibrord Hotton am Abrëll 1693 ass den Zender, dee bis dato Kellermeeschter war, zum Abt gewielt ginn. Engem vun deenen engen Auteuren no war déi Wal de 4. August 1693, laut aneren de 4. August 1694. De 26. August 1696 ass den Zender zum Abt geweit ginn.,

A senger Sëtzung vum 21. September 2015 huet den Iechternacher Gemengerot siwe Stroossen an der Industriezon no Äbt vun der Abtei Iechternach genannt, dorënner och eng "rue Benedikt Zender".

## Literatur

* Becker, Pilipp, 18. Jh. *Geschichte der Abtei Echternach. Aus dem Lateinischen übersetzt.* Übersetzung und Kommentar: Pierre Kauthen und Pol Schiltz. Verlag für Geschichte und Kultur, Trier, XIV-268 S. (Publikationen aus dem Stadtarchiv Trier, Bd. 6 / Echternacher Schriftquellen – Sources epternaciennes, vol. 4).
*Brimmeyr, Johann Peter, 1923. *Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach.* Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen, Luxemburg, 259 S. [68. Abt: Benedikt Zender, 1693-1717].
*Calmet, Augustin, 1757. *Histoire de Lorraine*. Nouvelle édition. Tome VII. Leseure, Nancy. Online
*Eringer, Placidus, 2009. *Ephemeriden des Placidus Eringer. Übersetzung und Kommentar von Pol Schiltz und [[Pierre Kauthen]].* Archives nationales (éd.), Luxembourg, 240 S.
*Jeck, Marc, 2017. *Ein Abt, (k)ein Bischofsstuhl und eine "Welschnonne". Vor 300 Jahren starb der aus Kinheim stammende Benedikt Zender in Echternach.* In: Feliciter, Nr. 55 (November 2017), S. 1.
*Oehms, Karl, 2010. *Benediktiner der kaiserlichen Abtei Echternach in Kröv nach Angaben aus dem Familienbuch Kröv.* Familienkundliche Blätter, Heft 23, Dez. 2010, S. 5-12 (Westdeutsche Gesellschaft für Familienkunde e. V., Köln, Bezirksgruppe Trier). PDF
*Probst, Edouard, 1949. *La ville et l'abbaye d'Echternach sous la domination de Louis XIV (1680-1697).* Luxemburger Wort 1949-05-28, S. 7. BnL
*Probst, Edouard, 1951. *Elections abbatiales à St-Willibrord d'Echternach au temps de Louis XIV.* Die Warte 1951-05-09, Nr. 19, S. 10-11. BnL.
*Sprunck, Alphonse, 1935. *L'abbé Benoît Zender d'Echternach.* Ons Hémecht, 41. Jg., Heft 4, S. 257-263. BnL
*Sprunck, Alphonse, 1956. *L'abbé epternacie Benoît Zender, 1653-1717.* Biographie nationale du pays de Luxembourg, fascicule 7, p.&nbsp;21-38. BnL
*Thiel, Jacques, 1951. *L'Abbaye d'Echternach: ses élections abbatiales au XVIIIe siècle.* T'Hémecht 1951, Heft 4, S. 27-42. BnL
Frank Perry

De **Frank Perry**, gebuer als *Frank Joseph Perry Jr* den 21. August 1930 zu New York, an och do gestuerwen den 29. August 1995, war en US-amerikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.

Dem Perry säin éischte Film war dat mat engem klenge Budget gedréiten Drama *[[David and Lisa]]*. De Film gouf vun de Filmkritiker gelueft an hat och vill Succès bei de Spectateuren. Hien huet nach weider bedeitend Filmer wéi *[[The Swimmer]]* (1966) mam Burt Lancaster an *[[Diary of a Mad Housewife]]* (1970) mam Richard Benjamin a Frank Langella realiséiert.

## Filmographie
### Kino
* 1962: *David and Lisa* - Haaptacteuren: Keir Dullea, Janet Margolin, Howard Da Silva
* 1963: *Ladybug Ladybug* - Haaptacteuren: Jane Connell, William Daniels
* 1966: *[[The Swimmer]]* - Haaptacteuren: Burt Lancaster, Janet Landgard, Janice Rule
* 1969: *Last Summer* - Haaptacteuren: Barbara Hershey, Richard Thomas, Bruce Davison
* 1970: *Trilogy* - Haaptacteuren: Geraldine Page, Martin Balsam
* 1970: *[[Diary of a Mad Housewife]]* - Haaptacteuren: Richard Benjamin, Frank Langella, Carrie Snodgress
* 1971: *[[Doc (Film)|Doc]]* - Haaptacteuren: Stacy Keach, Faye Dunaway, Harris Yulin
* 1972: *Play It as It Lays* - Haaptacteuren: Tuesday Weld, Anthony Perkins
* 1974: *Man on a Swing* - Haaptacteuren: Cliff Robertson, Joel Grey
* 1975: *[[Rancho Deluxe]]* - Haaptacteuren: Jeff Bridges, Sam Waterston, Elizabeth Ashley
* 1981: *Mommie Dearest* - Haaptacteuren: Faye Dunaway, Diana Scarwid, Steve Forrest
* 1982: *Monsignor* - Haaptacteuren: Christopher Reeve, Geneviève Bujold, Fernando Rey
* 1985: *Compromising Positions* - Haaptacteuren: Susan Sarandon, Raul Julia
* 1987: *Hello Again* - Haaptacteuren: Shelley Long, Judith Ivey, Gabriel Byrne
* 1992: *On the Bridge* - (Dokumentaire)

## Um Spaweck
Thomas McGuane

Den **Thomas Francis McGuane III**, gebuer den 11. Dezember 1939 zu Wyandotte, ass en US-amerikanesche Schrëftsteller, Dréibuchauteur a Filmregisseur

## Wierker als Schrëftsteller
### Romaner
* *The Sporting Club* (1969) 
* *The Bushwacked Piano* (1971) 
* *Ninety-Two in the Shade* (1973)
* *Nobody's Angel* (1981) 
* *Something to Be Desired* 
* *Keep the Change* (1989) 
* *Nothing but Blue Skies* (1992) 
* *The Cadence of Grass* (2002) 
* *Driving on the Rim* (2010)

## Filmographie
### Kino
#### als Regisseur
* 1975: *[[92 in the Shade]]* - Haaptacteuren: Peter Fonda, Warren Oates, Margot Kidder
#### als Dréibuchauteur
* 1971: *The Sporting Club* - Regie: Larry Peerce - Haaptacteuren: Robert Fields, Margaret Blye
* 1975: *[[Rancho Deluxe]]* - Regie: Frank Perry - Haaptacteuren: Jeff Bridges, Sam Waterston
* 1975: *92 in the Shade* 
* 1976: *[[The Missouri Breaks]]* - Regie: Arthur Penn - Haaptacteuren: Marlon Brando, Jack Nicholson
* 1980: *Tom Horn* - Regie: William Wiard - Haaptacteuren: Steve McQueen, Linda Evans
* 1989: *Cold Feet* - Regie: Robert Dornhelm - Haaptacteuren: Keith Carradine, Tom Waits

## Um Spaweck
Ulu Grosbard

Den **Ulu Grosbard**, gebuer als *Israel Grosbard* den 9. Januar 1929 zu Antwerpen an der Belsch, a gestuerwen den 19. Mäerz 2012 zu Manhattan, war en US-amerikanesch-belschen Theater- a Filmregisseur.

Hien huet Filmer mat bekannten Acteure wéi Dustin Hoffman, Robert De Niro, Meryl Streep, Harvey Keitel a Patricia Neal gedréit

## Filmographie
### als Regisseur
* 1968: *The Subject Was Roses* - Haaptacteuren: Patricia Neal, Jack Albertson, Martin Sheen
* 1971: *Who is Harry Kellerman and why is he saying those terrible things about me?* - Haaptacteuren: Dustin Hoffman, Barbara Harris, Jack Warden
* 1978: *[[Straight Time]]* - Haaptacteuren: Dustin Hoffman, Theresa Russell, Harry Dean Stanton
* 1981: *True Confessions* - Haaptacteuren: Robert De Niro, Robert Duvall, Charles Durning
* 1984: *Falling in Love* - Haaptacteuren: Robert De Niro, Meryl Streep, Harvey Keitel
* 1995: *[[Georgia (Film)|Georgia]]* - Haaptacteuren: Jennifer Jason Leigh, Mare Winningham, Ted Levine 
* 1999: *The Deep End of the Ocean* - Haaptacteuren: Michelle Pfeiffer, Treat Williams, Whoopi Goldberg

## Um Spaweck
Mark Rydell

De **Mark Rydell**, gebuer den 23. Mäerz 1929 zu New York City, ass en US-amerikanesche Filmregisseur, Filmproduzent a Schauspiller.

De Mark Rydell huet als Regisseur e puer bekannte Filmer wéi *The Cowboys* (1971) mam John Wayne, *[[The Rose (Film)|The Rose]]* (1979) mat der Bette Midler an *On Golden Pond* (1981) mat der Katharine Hepburn gedréit. Als Schauspiller krut hie Rollen a Filmer vu bedeitende Regisseure wéi Robert Altman, Don Siegel, Sydney Pollack a Woody Allen.

## Filmographie
### Kino
#### als Regisseur
* 1967: *The Fox* - Haaptacteuren: Sandy Dennis, Anne Heywood, Keir Dullea 
* 1969: *The Reivers* - Haaptacteuren: Steve McQueen, Sharon Farrell, Michael Constantine
* 1972: *[[The Cowboys]]* - Haaptacteuren: John Wayne, Roscoe Lee Browne, Bruce Dern 
* 1973: *Cinderella Liberty* - Haaptacteuren: James Caan, Marsha Mason, Eli Wallach 
* 1975: *Harry and Walter go to New York* - Haaptacteuren: James Caan, Elliott Gould, Diane Keaton 
* 1979: *[[The Rose (Film)|The Rose]]* - Haaptacteuren: Bette Midler, Alan Bates, Frederic Forrest, Harry Dean Stanton 
* 1981: *[[On Golden Pond]]* - Haaptacteuren: Katharine Hepburn, Henry Fonda, Jane Fonda 
* 1983: *The River* - Haaptacteuren: Mel Gibson, Sissy Spacek, Scott Glenn
* 1991: *For the Boys* - Haaptacteuren: Bette Midler, James Caan, George Segal 
* 1994: *Intersection* - Haaptacteuren: Richard Gere, Sharon Stone, Martin Landau 
* 2006: *Even Money* - Haaptacteuren: Kim Basinger, Kelsey Grammer, Forest Whitaker

#### als Schauspiller
* 1956: *Crime in the Streets* - Regie: Don Siegel - Haaptacteuren: James Whitmore, John Cassavetes 
* 1972: *¨[[The Long Goodbye]]* - Regie: Robert Altman - Haaptacteuren: Elliott Gould, Nina van Pallandt
* 1973: *Cinderella Liberty* - Regie: Mark Rydell - Haaptacteuren: James Caan, Marsha Mason 
* 1988: *Punchline* - Regie: David Seltzer - Haaptacteuren: Sally Field, Tom Hanks
* 1990: *[[Havanna (Film)|Havanna]]* - Regie: Sydney Pollack - Haaptacteuren: Robert Redford, Lena Olin
* 2000: *A Man Is Mostly Water* - Regie: Fred Parnes - Haaptacteuren: Fred Parnes, Christopher Rydell 
* 2002: *Hollywood Ending * - Regie: Woody Allen - Haaptacteuren: Téa Leoni, Woody Allen
* 2006: *Even Money * - Regie: Mark Rydell - Haaptacteuren: Kim Basinger, Kelsey Grammer
* 2009: *Remembering Nigel * - Regie: Frank Howson - Haaptacteuren: Barbara Ady, Steven Berkoff 
* 2009: *Door to Door * - Regie: Micah Levin - (Kuerzfilm)
* 2011: *Good Men * - Regie: Brian Connors - (Kuerzfilm)
* 2012: *108 Minutes * - Regie: Richard Funston - (Kuerzfilm)
* 2017: *Chicanery * - Regie: Charles Dennis - Haaptacteuren: Brent Huff, Patty McCormack 
* 2021: *Senior Entourage* - Regie: Brian Connors - Haaptacteuren: Edward Asner, Marion Ross

## Um Spaweck
Torfmouer vu Chavannus

D**'Torfmouer vu Chavannus** (fr:*Tourbière de Chavannus* / *Tourbière de la source de Chavannus*) ass e klengt Naturschutzgebitt um Territoire vun der Gemeng Huez an de franséischen Alpen vun der Regioun Oisans um Bord vum Biergmassiv *[[Grandes Rousses]]*. E gehéiert zu enger Zon vun 13 Naturschutzgebidder am noen Ëmkrees vum *District naturel des Grandes Rousses* a vum *Parc national des Ecrins*.

De Mouer läit um Territoire vun der Gemeng Huez nërdlech vun Alpe d'Huez nieft der Statioun vum Schilift fir op d*'Grandes Rousses* ze kommen, op enger Héicht vun 2050 m. Ee läit an enger klenger Dällt mat Fielse ronderëm, laanscht de GR 549 deen do goudronéiert ass a *Route des Lacs* heescht.

De Mouer ass eng sougenannt *tourbière soligène* an e kritt säi Waasser vun enger klenger Baach am Norden a vum Sickerwaasser vum Westhank vun de *Grandes Rousses*. Den ieweschten Deel besteet aus engem Mouer mat Torfmoose mat Waasserlächer dran an den ënneschten ass eng Fiichtzon déi zäitweis ënner Waasser ass, an déi vum Iwwerlaf vum ieweschte gefiddert gëtt. D'Héicht vum Torf geet rar iwwer 30&nbsp;cm eraus.

Vun den ëm déi 60 Déieren- a Planzenaarten déi an deem klenge Gebitt vertruede sinn, kann de Biergmolch ernimmt ginn, deen ee bis an den Ausgust eran do observéiere kann, souwéi de Klenge Waasserschlauch (*Utricularia minor*) eng karnivor Planz déi éischter rar a sou Géigenden ass.
Willibrord Hotton

De **Willibrord Hotton**, gebuer am Joer 1650 an der Stad Lëtzebuerg, an do den 18. Abrëll 1693 am Refugium vun der Abtei Iechternach gestuerwen, war e kathoulesche Geeschtlechen, Benediktinerpater an de 67. Abt vun der Iechternacher Abtei

De Willibrord Hotton, dee 1675 zum Priister geweit gi war, a spéider an der Abtei *Granarius* a *Cellerarius* war, ass 1684 nom Doud vum Abt Philippe de la Neuveforge als Abt vun der Iechternacher Abtei gewielt ginn. Den 1. November 1684 ass hie vum Louis XIV. ernannt ginn. Seng Investitur duerch de Bëschof vun Tréier war am Februar 1685. Eng Confirmatioun duerch de Poopst ass awer ausbliwwen, warscheinlech well den Hotton vum franséische Kinnek genannt gi war.

## Literatur

*Brimmeyr, Johann Peter, 1923. *Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach.* Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen, Luxemburg, 259 S. [67. Abt: Willibrord Hotton, 1684-1693].
*Calmet, Augustin, 1757. *Histoire de Lorraine*. Nouvelle édition. Tome VII. Leseure, Nancy. Online
*Eringer, Placidus, 2009. *Ephemeriden des Placidus Eringer. Übersetzung und Kommentar von Pol Schiltz und [[Pierre Kauthen]].* Archives nationales (éd.), Luxembourg, 240 S.
*Lascombes, François, 1988. *Chronik der Stadt Luxemburg, 1684-1795.* Eigenverlag des Autors, Luxemburg, 576 S.
*Probst, Edouard, 1949. *La ville et l'abbaye d'Echternach sous la domination de Louis XIV (1680-1697).* Luxemburger Wort 1949-05-28, S. 7. BnL
*Probst, Edouard, 1951. *Elections abbatiales à St-Willibrord d'Echternach au temps de Louis XIV.* Die Warte 1951-05-09, Nr. 19, S. 10-11. BnL.
*Sprunck, Alphonse, 1947. *Aus der Chronik des Echternacher Mönchpfarrers Oswald Kees.* Luxemburger Wort 1947-05-24, S. 10. BnL
*Sprunck, Alphonse, 1954. *Philippe de la Neuveforge, abbé d'Echternach, 1621-1684, d'après le chroniqueur Philippe Becker.* Biographie nationale du pays de Luxembourg, fascicule 6, p.&nbsp;300-316. BnL
*Thiel, Jacques, 1951. *L'Abbaye d'Echternach: ses élections abbatiales au XVIIIe siècle.* T'Hémecht 1951, Heft 4, S. 27-42. BnL
Arno (Sänger)

Den **Arno**, gebuer den 21. Mee 1949 zu Ostende, a gestuerwen den 23. Abrëll 2022 zu Bréissel; mam ganzen Numm *Arno Hintjens*, war e belsche Sänger, Instrumentalmuseker a Komponist.

## Liewen
Den Arno huet an de fréien 1970er Jore seng Karriär als Museker zu Ostende ugefaangen, a war noenee Member vun de Bands *Freckle Face, Tjens Couter an [[TC Matic]]*. Zanter 1986 ass hien als Solokënschtler aktiv. Hien huet Lidder, déi e selwer geschriwwen huet, op englesch, franséisch a flämesch gesongen, an eng ganz Rëtsch franséisch Chansonen opgeholl. Och fir Filmer huet hie Musek komponéiert. Wéinst sengem Stil a senger rauer Stëmm gëtt hien alt "de belschen Tom Waits“ genannt.

Bekannt gouf hie virun allem mat de Lidder *Les yeux de ma mère* oder *Oh la la la*.

2007 huet den Arno, mam Alain Bashung am Film *[[J'ai toujours rêvé d'être un gangster]]* vum Samuel Benchetrit matgespillt.

## Discographie
**als Arno**
*1986: Arno
*1988: Charlatan
*1990: Ratata
*1992: Tracks from the story
*1993: Idiots Savants
*1995: À la française
*1997: Give Me The Gift
*1997: En Concert
*1999: À Poil commercial
*1999: European cowboy
*2000: Le Best of Arno
*2002: Charles Ernest
*2004: French bazaar
*2005: Live in Brussels
*2007: Jus de Box
*2008: Covers Cocktail
*2009: Best of 3&nbsp;cd
*2010: Brussld
*2012: Future Vintage
*2016: Human Incognito
*2019: Santeboutique
*2021: Vivre (Parce que - La Collection)

## Um Spaweck
* Homepage vum Arno
Aiguèze

**Aiguèze** ass eng franséisch Gemeng am Departement Gard an der Regioun Occitanie.

Se läit um rietsen Uwänner vun der Ardèche

## Um Spaweck
Gaardenhaischenaffär

D**'Gaardenhaischenaffär** ass eng politesch a juristesch Affär zu Lëtzebuerg, déi hiren Ufank am Summer 2019 hat a schlussendlech dem Déifferdenger Député-maire Robert Traversini an der Ëmweltministesch Carole Dieschbourg hir Mandater kascht huet.

## Wat war geschitt?
De Robert Traversini hat uganks 2019 en Haus zu Nidderkuer geierft an huet doropshin d'Gaardenhaischen dat do um Terrain stoung, ëmbaue gelooss. Well d'Haischen direkt nieft dem Bësch an domat um Bord vum Naturschutzgebitt Prënzebierg steet, hätt hie fir déi Aarbechten eng Geneemegung beim Ëmweltministère ufroe missen. Eréischt nodeems hie vum Fierschter do drop opmierksam gemaach gouf, huet den Traversini den 9. Juli 2019 nodréiglech eng Autorisatioun ugefrot, déi him dunn den 12. August ausgestallt gouf.

Parallel dozou goufen et nach Virwërf, datt Aarbechter vun der Beschäftegungsinitiativ CIGL – an där den Traversini President vum Verwaltungsrot war – e Gelänner beim Haische gefléckt hätten ouni datt déi Aarbechte verrechent gi wären an datt de Buergermeeschter sech de Grondrëss vum geierften Haus vum kommunale Bauservice zeechne gelooss hätt. Béid Virwërf huet de Robert Traversini den 20. September 2019 agestanen a seng politesch Mandater doropshin néiergeluecht. Zanter deem Moment huet der Procureur an der Affär ermëttelt.

Et goufen och Virwërf un d'Adress vun der Ëmweltministesch Dieschbourg ervirbruecht, well si d'Aarbechten um Gaardenhaischen nodréiglech autoriséiert hätt, obwuel keng Geneemegung hätt dierfen ausgestallt ginn. Et gouf hir och virgeworf hire Parteikolleeg bevirdeelegt ze hunn. Si huet déi Reprochen all zeréckgewisen. D'politesch Oppositioun, virun allem d'CSV an d'adr, hunn de Récktrëtt vun der Carole Dieschbourg gefuerdert.

Am Kader vun der Enquête huet de Parquet den 21. Abrëll 2022 eng Demande un d'Chamber gestallt, fir d'Carole Dieschbourg am Zesummenhank mat der Affär Gaardenhaischen dierfen ze héieren, woufir hir Immunitéit hätt missen opgehuewe ginn. Well si net wollt, datt déi ganz Affär nach eng Kéier am Parlament opgerullt sollt ginn, huet si vun hirem Mandat ofgedankt a sech ganz aus der Politik zeréckgezunn.

Enn Juni 2024 huet de Parquet matgedeelt, dass d'Ermëttlungen agestallt géifen an et zu kenger Uklo géint d'Carole Dieschbourg komme géif.

Eng Konsequenz vun der Affär war et, datt 2022 en neit Gesetz ausgeschafft gouf, an deem gereegelt gëtt, wat geschitt, wann et zu enger Uklo géint e Regierungsmember kéim.

## Um Spaweck

* „Dossier Gaardenhaischen“ op wort.lu
George Mitchell (Schauspiller)

Den **George Mitchell**, gebuer den 21. Februar 1905 zu Larchmont, a gestuerwen den 18. Januar 1972 zu Washington, war en US-amerikanesche Schauspiller.

Den George Mitchell war an iwwer 100 TV-Serien, Kinos- an TV-Filmer ze gesinn.
 
## Filmographie
### Kino
* 1935: *Once in a Blue Moon* - Regie: Ben Hecht, Charles MacArthur - Haaptacteuren: Jimmy Savo, Cecilia Loftus
* 1941: *Virginia* - Regie: Edward H. Griffith - Haaptacteuren: Madeleine Carroll, Fred MacMurray
* 1945: *Captain Eddie* - Regie: Lloyd Bacon - Haaptacteuren: Fred MacMurray, Charles Bickford
* 1955: *The Phenix City Story* - Regie: Phil Karlson - Haaptacteuren: John McIntire, Kathryn Grant
* 1957: *[[3:10 to Yuma (Film 1957)|3:10 to Yuma]] * - Regie: Delmer Daves - Haaptacteuren: Glenn Ford, Van Heflin
* 1959: *[[The Wild and the Innocent]]* - Regie: Jack Sher - Haaptacteuren: Audie Murphy, Joanne Dru
* 1962: *Third of a Man* - Regie: Robert Lewin - Haaptacteuren: Simon Oakland, James Drury
* 1962: *Birdman of Alcatraz* - Regie: John Frankenheimer - Haaptacteuren: Burt Lancaster, Karl Malden
* 1962: *Kid Galahad* - Regie: Phil Karlson - Haaptacteuren: Elvis Presley, Gig Young
* 1963: *Twilight of Honor* - Regie: Boris Sagal - Haaptacteuren: Richard Chamberlain, Claude Rains
* 1964: *The Unsinkable Molly Brown* - Regie: Charles Walters - Haaptacteuren: Debbie Reynolds, Harve Presnell
* 1966: *[[Ride in the Whirlwind]]* - Regie: Monte Hellman - Haaptacteuren: Cameron Mitchell, Millie Perkins
* 1966: *[[Nevada Smith (Film 1966)|Nevada Smith]]* - Regie: Henry Hathaway - Haaptacteuren: Steve McQueen, Karl Malden
* 1969: *The Learning Tree* - Regie: Gordon Parks - Haaptacteuren: Kyle Johnson, Estelle Evans
* 1971: *The Andromeda Strain* - Regie: Robert Wise - Haaptacteuren: Arthur Hill, David Wayne
* 1971: *[[Two-Lane Blacktop]]* - Regie: Monte Hellman - Haaptacteuren: Warren Oates, Laurie Bird

## Um Spaweck
Joëlle Welfring

D**'Joëlle Welfring**, gebuer den 22. Juni 1974 zu Esch-Uelzecht, ass eng Staatsbeamtin a Politikerin (déi gréng).

## Karriär
No hirem Secondairesstudium am Lycée Hubert-Clément huet d'Joëlle Welfring 1997 eng Maîtrise an der Biochimie op der Université Louis Pasteur zu Stroossbuerg gemaach an dono e Master an Ëmweltwëssenschaften op der Universitéit Brunel zu Uxbridge.

Vun 2010 bis 2014 war si Direktesch vum Departement Business Development am CRP Henri Tudor, nodeems si do scho virdrun de Centre de ressources des technologies pour l'environnement (CRTE) geleet hat.

Dono gouf si Vizedirektesch vun der Ëmweltverwaltung, an am Abrëll 2022 Direktesch dovun.

Ma schonn den 2. Mee 2022 gouf si zur Ëmweltministesch an der Regierung Bettel-Lenert-Bausch ernannt, nodeems d'Carole Dieschbourg vun dëser Funktioun zeréckgetruede war.

Bei de Chamberwale vum 8. Oktober 2023 gouf si am Bezierk Süden an d'Chamber gewielt.

Si ass Mamm vun 2 Kanner.

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergeschen Ëmweltministeren

## Um Spaweck
Joseph Neuman

De **Joseph Neuman**, gebuer den 20. Juni 1868 zu Dikrech, a gestuerwen den 3. Februar 1934 zu Paräis, war e lëtzebuergeschen Nottär an Deputéierten.

Hie war vun 1905 bis 1911 Deputéierte vum Kanton Dikrech an der Chamber , an huet als Nottär zu Feelen, Diddeleng an an der Stad Lëtzebuerg geschafft.

De Joseph Neumann war mat der Thérèse Salentiny, der Duechter vum Émile Salentiny, bestuet, den Tony Neuman war deenen zwee hire Bouf.
Cliff Potts

De **Cliff Potts**, gebuer als *Cliff Potter* de 5. Januar 1942 zu Glendale a Kalifornien, ass en US-amerikanesche Schauspiller.

Zu senge bekannte Filmer zielen de Science-Fictionfilm *[[Silent Running]]* (1972) vum Douglas Trumbull mam Bruce Dern an den dramateschen Abenteuerfilm *[[Sometimes a Great Nation]]* (1970) vum Paul Newman mam Henri Fonda

## Filmographie
### Kino
* 1968: *A Man Called Gannon* - Regie: James Goldstone - Haaptacteuren: Tony Franciosa, Michael Sarrazin
* 1970: *Sometimes a Great Nation* - Regie: Paul Newman - Haaptacteuren: Paul Newman, Henry Fonda
* 1972: *Snow Job* - Regie: George Englund - Haaptacteuren: Jean-Claude Killy, Danièle Gaubert
* 1972: *Silent Running* - Regie: Douglas Trumbull - Haaptacteuren: Bruce Dern, Ron Rifkin
* 1972: *The Groundstar Conspiracy* - Regie: Lamont Johnson - Haaptacteuren: George Peppard, Michael Sarrazin
* 1972: *[[Cry for Me, Billy]]* - Regie: William A. Graham - Haaptacteuren: Harry Dean Stanton, Maria Potts
* 1974: *Hangup* - Regie: Henry Hathaway - Haaptacteuren: William Elliott, Michael Lerner
* 1983: *[[Sahara (Film 1983)|Sahara]] * - Regie: Andrew V. McLaglen - Haaptacteuren: Brooke Shields, Horst Buchholz
* 1999: *Embrace the Darkness* - Regie: Kelley Cauthen - Haaptacteuren: Madison Clark, Kevin Spirtas
* 1999: *Temptations* - Regie: Romy Hayes - Haaptacteuren: Lauren Hays, Monique Parent
* 2016: *The Ravine* - Regie: Annabel Graham - (Kuerzfilm)
### TV (Auswiel)
* 1967: *Run for Your Life* - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1968-1969: *The Name of the Game * - (TV-Serie) - (7 Episoden)
* 1970: *San Francisco International Airport* - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1969-1976: *Marcus Welby, M.D. * - (TV-Serie) - (7 Episoden)
* 1977: *Once an Eagle* - (TV-Mini-Serie) - (7 Episoden)
* 1977: *Big Hawaii* - (TV-Serie) - (3 Episoden)
* 1983-1974: *For Love and Honor * - (TV-Serie) - (12 Episoden)
* 1986: *Alfred Hitchcock Presents* - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1984-1987: *Hotel* - (TV-Serie) - (3 Episoden)
* 1988: *Dallas * - (TV-Serie) - (4 Episoden)
* 1998: *Vengeance Unlimited* - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1999: *Our Wild Hearts* - Regie: Ricky Schroder - Haaptacteuren: Cambrie Schroder, Ricky Schroder]] - (TV-Film)
## Um Spaweck
Jean Richardot (1540-1609)

De **Jean Richardot** (**Jean Grusset dit Richardot**), gebuer am Joer 1540 zu Champlitte an der Bourgogne a gestuerwen den 3. September 1609 zu Arras, war en Diplomat a Staatsmann, deen heech politesch Funktiounen an de Spueneschen Nidderlanden zu Bréissel ausgüübt huet.

Hie war de Fils vum Guillaume Grusset a senger Fra Marguerite Richardot, huet awer den Numm vu sengem Monni François Richardot (1507-1574), Bëschof vun Arras, ugeholl a sech dono Pierre Richardot genannt.

Hie war de Papp vum Pierre Richardot, deen Abt vun der Abtei Iechternach war, a vum Jean Richardot, dee Bëschof vun Arras an dono Äerzbëschof vu Cambrai war.

## Literatur

*Brants, V., 1907. *Richardot (Jean Grusset, dit).* In: Biographie nationale publiée par l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique, tome XIX: Reingout – Romunde. Bruxelles, col. 274-280. PDF
*Brants, V., 1907. *Richardot (François).* In: Biographie nationale publiée par l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique, tome XIX: Reingout – Romunde. Bruxelles, col. 269-273. PDF
*Hoefer, Jean-Chrétien-Ferdinand (dir.), 1863. *Richardot (Jean Grusset).* In: Nouvelle biographie générale depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours. Tome 42. Paris, Firmin Didot Frères, col. 191-192. Online
Jean Richardot (1573-1614)

De **Jean Richardot**, gebuer c. 1573 zu Arras an der Bourgogne a gestuerwen am Februar 1614 zu Cambrai, war e kathoulesche Geeschtlechen an Diplomat.

Am Joer 1603 gouf hie Bëschof vun Arras an dono, am Joer 1609, Äerzbëschof vu Cambrai.

Hie war de Fils vum Diplomat a Staatsmann Jean Richardot an de Brudder vum Iechternacher Abt Pierre Richardot.

## Literatur

*Brants, V., 1901. *Jean Richardot, évêque d'Arras, archévêque de Cambrai. Note et documents.* Annales pour servir à l'histoire ecclésiastique de la Belgique, 2e série, vol. 13, p.&nbsp;385-407. PDF
*Brants, V., 1907. *Richardot (Jean).* In: Biographie nationale publiée par l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique, tome XIX: Reingout – Romunde. Bruxelles, col. 280-282. PDF
*Hoefer, Jean-Chrétien-Ferdinand (dir.), 1863. *Richardot (Jean).* In: Nouvelle biographie générale depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours. Tome 42. Paris, Firmin Didot Frères, col. 192. Online
Raiberhiel

D**'Raiberhiel** ass eng geologesch Formatioun am Lëtzebuerger Naturpark Mëllerdall, nordwestlech vun der Uerschaft Bäerdref. 

Et ass e Passage tëscht zwou Fielswänn, mat op enger Plaz engem enke Schloff vu knapps engem Meter Héicht. Bannenan ass d'Hiel no uewen op, wou een iwwer zwou eise Leederen, eng dovu 15 Meter héich, uewenaus erauskënnt.

Se läit um lokale Wanderwee B2, dee 4,2 km laang ass. D'Streck endegt um Sandsteenplateau, um Bord vun de Ruelzbechschlëff. Dat Stéck duerch d'Raiberhiel ass eng 100 Meter laang, huet 50 Meter Héichtënnerscheed an ass 300-350 Meter iwwer dem Mieresspigel. 

Duerch d'Presenz vun de Fielsen a Bëscher ass e spezielle Mikroklima entstanen. D'Eegenschafte vum Mikroklima sinn ënner anerem déi stänneg héich Fiichtegkeet a kleng Temperaturdifferenzen. De Bichebësch mécht permanent Schiet an dréit zu der Fiichtegkeet bäi.
François Richardot

De **François Richardot**, gebuer 1507 zu La Roche-Morey a gestuerwen de 26. Juli 1574 zu Arras, war en Theolog an Augustiner-Pater.

Hie war vu 1546 bis 1554 Chanoine vu Besançon a vu 1561 bis 1574 Bëschof vun Arras.

Hie war de Monni vom Diplomat a Staatsmann Jean Richardot (1540-1609).

## Literatur

*Brants, Victor, 1907. *Richardot (François).* In: Biographie nationale publiée par l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique, tome XIX: Reingout – Romunde. Bruxelles, col. 269-273. PDF
*Brants, Victor, 1907. *Richardot (Jean Grusset, dit).* In: Biographie nationale publiée par l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts de Belgique, tome XIX: Reingout – Romunde. Bruxelles, col. 274-280. PDF
*Hoefer, Jean-Chrétien-Ferdinand (dir.), 1863. *Richardot (François).* In: Nouvelle biographie générale depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours. Tome 42. Paris, Firmin Didot Frères, col. 190-191. Online
* Duflot, Léon, 1897. *Un orateur du 16e siècle: François Richardot évêque d'Arras*. Sueur-Charruey, Arras et Paris, XVI-382 p.
* R. Reuss, 1899. *Un orateur du XVIe siècle. François Richardot, évêque d'Arras, par Léon Duflot.* Bulletin historique et littéraire (Société de l'Histoire du Protestantisme Français), Vol. 48, No. 8/9 (15 Août-15 Septembre 1899), pp.&nbsp;498–501. Online
Jan Smithers

D**'Jan Smithers**, gebuer den 3. Juli 1949 zu North Hollywood a Kalifornien, ass eng US-amerikanesch Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino
* 1974: *When the North Wind Blows* - Regie: Stewart Raffill
* 1974: *[[Where the Lilies Bloom]]* - Regie: William A. Graham 
* 1978: *Our Winning Season* - Regie: Joseph Ruben 
* 1987: *Mr. Nice Guy* - Regie: Henry Wolfond
### Televisioun (Auswiel)
* 1973: *Love Story* - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1978-1982: *WKRP in Cincinnati * - (TV-Serie) - (86 Episoden)
* 1982-1983: *The Love Boat * - (TV-Serie) - (3 Episoden)
* 1985: *Murder, She Wrote* - (TV-Serie) - (1 Episod)
* 1984-1986: *Hotel* - (TV-Serie) - (2 Episode)

## Um Spaweck
Cor

E **Cor** ass e Blechblosinstrument, deem säi Rouer e puermol am Krees gedréint ass. En huet en Triichtermondstéck, eng konesch Mensur, an en ongeféier 30&nbsp;cm breede Schalltriichter. Mat Ventiller kann een de Rouer méi kuerz oder méi laang maachen, fir beim Spillen ënnerschiddlech Tounhéichten z'erreechen.

D'Ventil ass uganks vum 19. Joerhonnert erfonnt ginn; fir d'éischt gouf et der zwee, geschwënn koum en Drëtt no.

De Cor gëtt gespillt, andeem e mat der rietser Hand um Schalltriichter ugehale gëtt, iwwerdeems mat der lénkser Hand d'Ventiller gedréckt ginn.

Fréier Nimm si *Corno* oder *Waldhorn*. Vun der Klangfaarf hier stinn d'Coren tëscht dem Holz an dem Blech.

## Um Spaweck
Michel Hormann

De **Michel (Michael) Hormann**, gebuer 1691 zu Ettelbréck, a gestuerwen den 29. Januar 1775 zu Iechternach, war e kathoulesche Geeschtlechen, Benediktinerpater an den 71. Abt vun der Iechternacher Abtei (1751-1775).

## Den Abt

De Michel Hormann huet zu Tréier Philosophie studéiert. 1711 huet hie seng Profess an der Iechternacher Abtei ofgeluecht. De 17. August 1751 ass hien eestëmmeg zum Abt vun der Abtei gewielt ginn.

D'Relatiounen tëscht der Abtei an der Biergerschaft waren net ëmmer déi bescht, an och ënner dem Abt Hormann koum et zu engem Konflikt, well d'Abtei Wäin a Branntewäi méi bëlleg verkaaft huet, wéi d'Bierger vun der Stad dat maache konnten.

## En Dokter an en Apdikter

Ganz am Sënn vu sengem Virgänger, dem Abt Grégoire Schouppe, deen eng Infirmerie an eng Apdikt ageriicht hat, huet den Abt Hormann zwéin Novizen, de Cosmas Becker (1664-1790) an den Damien Lenz, ob d'Universitéit vu Louvain geschéckt, fir do Medizin ze studéieren, an dono an der Abtei ze praktizéieren, de Brudder Cosmas warscheinlech éischter als Pharmazeut an de Brudder Damien éischter als Medezinner.

## Eng Strooss

D'Stad Iechternach huet dem Hormann eng Strooss dediéiert: "rue Michel Hormann".

## Literatur
* Anonym, 1999. *Personnagen: Michel Hormann.* Lëtzebuerger Journal 1999, Nr. 20 (29. Januar), S. 17.
*Brimmeyr, Johann Peter, 1923. *Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach.* Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen, Luxemburg, 259 S. (71. Abt: Michael Hormann, 1751–1775: S. 105-107).
*Kugener, Henri, 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg. * Eigenverlag, Luxemburg. Band 1 (A-G): 1-652, Band 2 (H-R): 653-1342, Band 3 (S-Z): 1343-1757, 2-23, [1].
*Sprunck, Alphonse, 1955. *Religieux et bourgeois d'Echternach sous l'abbé Michel Hormann (1751-1775).* Die Warte 1955-05-25, S. 3. PDF
Pizza

Eng **Pizza** ass en Zort waarm Taart där hiren Deeg virum Bake mat verschiddenen Iesswuere beluecht gëtt. Et gëtt ugeholl, datt et déi haiteg, populär Variant, mat Tomatenzooss a Kéis als Basis, fir d'éischt an der Regioun ronderëm Neapel gouf. 2017 gouf déi neapolitanesch Konscht vum Pizzabäcker ( *Art of Neapolitan ‘Pizzaiuolo’*) vun der Unesco an déi representativ Lëscht vum immaterielle Kulturierwe vun der Mënschheet opgeholl.

## Etymologie
D'Hierkonft vum Wuert Pizza ass net ganz gekläert. Als eng vun de warscheinlechsten Theorië gëllt, datt d'Wuert vun der langobardescher Bezeechnung *pizzo* oder *bizzo* ofstaamt, wat esou vill wéi e *Bëss*, oder e *bëssche* bedeite géif.

## Geschicht
An der Mëtt vum 18. Joerhonnert gouf d'Tomat a Süditalien populär. Aus där Zäit staamt och déi éischt nogewise Pizza aus där Géigend. Eng Pizza, déi der haiteger Pizza Margherita entsprécht, soll den 11. Juni 1889 zu Neapel vum Pizzaiolo Raffaele Esposito gebak gi sinn. International populär gouf d'Pizza géint d'Enn vum 19. Joerhonnert duerch italieenesch Auswanderer an den USA.

## Lëtzebuerg
Am Kader vun der Industrialiséierung vu Lëtzebuerg, an der Entwécklung vun der Stolindustrie besonnesch an der Minettsgéigend, koume vill italieenesch Awanderer als Aarbechter op Lëtzebuerg a mat hinnen och d'Traditioun vum Pizzabaken. Besonnesch ronderëm d'Zentre vun der deemoleger Stolindustrie, wéi Esch-Uelzecht, Rëmeleng, Diddeleng, Déifferdeng an awer och anere Stied, sinn no an no ëmmer méi Pizzeriaen entstanen.

Eng besonnesch Variant ass d'Escher Pizza, mat schaarfer Salami, Anchoisen a Knueweleksueleg.
Richard Paschasius

De **Richard Paschasius**, gebuer ca. 1602 zu Bœur (Biirz) bei Houffalize am deemolegen Herzogtum Lëtzebuerg, a gestuerwen de 14. Juni 1667 zu Tréier, war e lëtzebuergesche Benediktinerpater an de 65. Abt vun der Abtei Iechternach.

## Prior an der Abtei Iechternach

No sengem humanistesche Studium zu Lëtzebuerg an dem Studium vun der Philosophie zu Tréier ass de Richard Paschasius am Alter vun 22 Joer an d'Klouschter vun Iechternach agetrueden, wou hien am Joer 1625 op Maria Himmelfaart (15. August) d'Uerdenskleed huet dierfen undoen. 1636, am zéngte Joer no senger Profess, ass hie Prior vun der Abtei ginn.

Am Oktober 1649 gouf de Prior Paschasius vum franséische Maréchal Henri de La Ferté-Senneterre gefaange geholl an iwwer Sierk an Diddenuewen op Nanzeg verschleeft. No bal zwéi Joer Gefaangeschaft an nodeem en héicht Léisegeld bezuelt gi war, koum de Paschasius nees fräi.

## Abt an der Abtei Iechternach

Nom Doud vum Abt Fisch am Mäerz 1657 gouf de 5. Abrëll 1657 iwwer deem seng Nofolleg ofgestëmmt. Bei der Wal gouf de Paschasius zweeten hanner dem Philippe de la Neuveforge. Neien Abt gouf awer de Paschasius, deen de 6. September 1657 seng Nominatioun krut.

## D'Famill

Den Abt Paschasius hat zwéi Bridder, déi och Mënch waren: De Philipp Paschasius, Pater an der Abtei St. Eucharius-St. Matthias vun Tréier, do gestuerwen den 9. November 1676 am Alter vun 58 Joer, an den Heinrich Paschasius, gebuer zu Bœur den 19. Mäerz 1610, Subprior vun 1644-1669 an der Benediktinerabtei St. Maximin vun Tréier, gestuerwen den 3. Oktober 1681 an der Stad Lëtzebuerg.

## Literatur

*Becker, Pilipp, 18. Jh. *Geschichte der Abtei Echternach. Aus dem Lateinischen übersetzt.* Übersetzung und Kommentar: Pierre Kauthen und Pol Schiltz. Verlag für Geschichte und Kultur, Trier 2021, XIV-268 S. (Publikationen aus dem Stadtarchiv Trier, Bd. 6 / Echternacher Schriftquellen – Sources epternaciennes, vol. 4).
*Brimmeyr, Johann Peter, 1923. *Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach.* Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen, Luxemburg, 259 S. [65. Abt: Richard Paschasius, 1657-1667, S. 85].
*Probst, Ed., 1951. *Elections abbatiales à St-Willibrord d'Echternach au temps de Louis XIV.* Die Warte 1951-05-09, Nr. 19, S. 10-11. BnL
*Thiel, B. J., 1951. *L'Abbaye d'Echternach. Ses élections abbatiales au XVIIIe siècle.* Hémecht 1951, S. 27-42. BnL
* Thiel, B. J., 1952. *Les armoiries de Dom Richard Paschasius, 64e abbé de l'Abbaye d'Echternach*. Die Warte 1952, Nr. 8 (20. Februar), S. 3. BnL
Mahmood (Sänger)

Den **Alessandro Mahmoud**, och bekannt als **Mahmood**, gebuer den 12. September 1992 zu Mailand, ass en italieenesche Sänger a Lidderschreiwer. Hien huet de Sanremo-Festival am Joer 2019 gewonnen a dofir Italien beim Eurovision Song Contest 2019 zu Tel Aviv an Israel mam Lidd *Soldi* vertrueden. Bei der Finall koum hien op déi zweet Plaz mat 472 Punkten.

Zesumme mam Blanco huet hien 2022 nees de Sanremo-Festival gewonnen a wäert also Italien eng zweete Kéier beim Eurovision Song Contest 2022 zu Turin mam Lidd *Brividi* vertrieden.

## Discographie
### Albumen
* 2019: *Gioventù bruciata*
* 2021: *Ghettolimpo*

### Singelen
* 2019: *Soldi*
* 2019: *Gioventù bruciata*
* 2019: *Uramaki*
* 2019: *Barrio*
* 2020: *Rapide*
* 2020: *Moonlight popolare*
* 2020: *Dorado*
* 2021: *Inuyasha*
* 2021: *Zero*
* 2021: *Klan*
* 2021: *Rubini*
* 2022: *Brividi*

## Um Spaweck
Blanco (Sänger)

Den **Riccardo Fabbriconi**, och bekannt als **Blanco**, gebuer den 10. Februar 2003 zu Brescia, ass en italieenesche Sänger.

Zesumme mam Mahmood huet hien 2022 de Sanremo-Festival gewonnen a wäert also dofir Italien beim Eurovision Song Contest 2022 zu Turin mam Lidd *Brividi* vertrieden.

## Discographie
### Albumen
* 2021: *Blu celeste *

### Singelen
* 2020: *Belladonna (Adieu)*
* 2020: *Notti in bianco*
* 2020: *Ladro di fiori*
* 2021: *La canzone nostra*
* 2021: *Paraocchi*
* 2021: *Dio perdonami*
* 2021: *Mi fai impazzire*
* 2021: *Blu celeste*
* 2021: *Finché non mi seppelliscono*
* 2022: *Brividi*

## Um Spaweck
Fliederchersdag

De **Fliederchersdag** ass de Kiermessonndeg um Sichenhaff, also den drëtte Sonndeg no Ouschteren an éischte Sonndeg vun der Oktav. Den Dag gëtt och alt **Blatzfliedchen**, **Sichenhäfferchesdag** oder **Fliedercherskiermes** genannt.

De Fliederchersdag geet op d'Leproserie zeréck, déi vum 13. bis Enn vum 18. Joerhonnert um Sichenhaff bestoung. D'Leit aus dem Pafendall hu sengerzäit Eeërfluede gebak a verkaaft. Den Erléis ass un déi Aussätzeg gaangen. De Brauch deen iwwert d'Zäit verluer goung, ass an den 1970er Jore vum lokalen Interesseveräin nees agefouert ginn. Hautdesdaags gëtt samschdes d'Kiermesmass an der Kapell gefeiert an duerno ginn d'Fliedercher un d'Leit verdeelt.

Änlech wéi sech déi Verléift géigesäiteg Bretzelen an Ouschtereeër schenken, war et fréier och Usus datt en Eeërflued verschenkt gouf, deen déi zwéin dann zesumme giess hunn. Dacks war dat mat enger Wallfaart op de Sichenhaff verbonnen.

## Um Spaweck

* Tessy Glodt, Kierchtuerms­promenaden - Lëtzebuerg- Sichenhaff op tessyglodt.lu
* Alain Atten, Sproochmates: Fliederchesdag op play.rtl.lu
Landsberg am Lech

**Landsberg am Lech** ass eng däitsch Stad am Regierungsbezierk Uewerbayern a Bayern.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun der Stad
Schlass vu Ciergnon

D'kinneklecht **Schlass vu Ciergnon** (op franséisch: *Château Royal de Ciergnon* an op hollännesch: *Koninklijk kasteel van Ciergnon*) ass d'Summerresidenz vun der belscher Kinneksfamill a vum Kinnek Albert II. Et läit bei Ciergnon an der Gemeng Houyet an der Provënz Namouer. D'Schlass gehéiert zu den Immobilien déi dem Kinnek iwwert d'Donation royale zur Verfügung stinn.

## Geschicht
D'Lännereie goufen 1840 vum Kinnek Leopold I. kaaft an hien huet no de Pläng vum Architekt Henri Joseph Duvinage e Juegdhaischen opriichte gelooss. 

Duerno huet de Kinnek Leopold II. säin Architekt Alphonse Balat gefrot fir d'Juegdhaischen zerguttst ëmzebauen, ier et méi spéit an e richteg Schlass ëmgebaut gouf. Zanter dunn ass et d'Summerresidenz vum Kinnek.

## Um Spaweck
Schlass vu Fenffe

D**'Schlass vu Fenffe** ass e Schlass zu Fenffe an der Gemeng Houyet an der Provënz Namouer. De Bau wéi en aktuell do steet, geet op d'Enn vum 16. Joerhonnert zeréck a gläicht engem Schlass mat Bauerenhaff ( *château-ferme*).

D'Schlass huet e Gaart an eng Terrass mat Vue op Weieren an e Park an deem eng Rëtsch al Eeche stinn. Am Beréng ass och eng Kapell aus dem Joer 1717.

## Geschicht
Zesumme mat der klenger Uertschaft Hérock war Fenffe eng Herrschaft, an d'Schlass war de Sëtz dovun. 1317 huet d'Famill Fenffe do gewunnt ier et an der Mëtt vum 14. Joerhonnert duerch Bestietnes an d'Hänn vun der Famill de Waha iwwergaangen ass. Den 3. Februar 1580 huet d'Lambertine de Croÿ, Gräfin vu Berlaymont an Damm vu Hierges d'Schlass kaaft ier s'et un de Charles de Poitiers vu Léck vermaacht huet.

Proprietären duerno waren de Jacques vu Rouvroy (26. Juni 1643), de François-Joseph, Gouverneur vun der Grofschaft Namour (18. Joerhonnert) an den Dokter Théodore Delvaux vu Rochefort (12. Juni 1784). 1891 hunn deem seng Nofollger d'Schlass dem Kinnek Leopold II vun der Belsch verkaaft, deen et dunn 1903 - zesumme mat aneren Immobilien - der Donation royale iwwerlooss huet.

Et huet kee sech méi ëm d'Schlass gekëmmert an et ass ëmmer méi verfall, ier et 1966 dra gebrannt huet. No zerguttste Restauratiounsaarbechten an de Joren 1967 an 1968 gouf d'Schlass den zweete Wunnsëtz vun de Prënze vu Léck, dem Prënz Albert an der Prinzessin Paola.

Wéi den Albert II 1993 Kinnek gouf, ass d'kinneklech Koppel op Ciergnon geplënnert an huet Fenffe senge Kanner iwwerlooss.

Well den Entretien ze deier war, stoung d'Schlass eng Zäit an der Locatioun.

## Um Spaweck

* La ferme-château de Fenffe op royalementblog.blogspot.com
FlyLux Airlines

D**'FlyLux Airlines** S.A. ass eng lëtzebuergesch Fluchgesellschaft déi den 31. Mäerz 2022 vun ë. a. zwéi fréiere Pilote gegrënnt gouf.

D'Entreprise wëll sech an der Locatioun vun Airbus-Fligere fir Mëttelstreckeflich etabléieren a setzt op ëmweltfrëndlech Maschinnen. 

D'Gesellschaft schéngt ni mat Aktivitéiten ugefaangen ze hunn(Stand: September 2024).
Malik Harris

De **Malik Harris**, gebuer de 27. August 1997 zu Landsberg am Lech, ass en däitsche Popsänger, Rapper a Songwriter. Hien huet Däitschland beim Eurovision Song Contest 2022 zu Turin an Italien mam Lidd *Rockstars* vertrueden.

## Discographie
### Albumen
* 2021: *Anonymous Colonist*

### EPen
* 2019: *Like That Again*

### Singelen
* 2018: *Say the Name*
* 2019: *Welcome to the Rumble*
* 2019: *Like That Again*
* 2019: *Home*
* 2020: *Crawling*
* 2020: *Faith*
* 2020: *When We’ve Arrived*
* 2021: *Bangin' on My Drum*
* 2021: *Dance*
* 2021: *Time for Wonder*
* 2022: *Rockstars*

## Um Spaweck