open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rue Mohrfels

D**'Rue Mohrfels **ass eng Strooss am Pafendall an der Stad Lëtzebuerg. Se verleeft westlech vun der Uelzecht vun der Bréckergaass laanscht den Hospice civil an d'Muerbelsmillen bis bei de Schluechtwee.

Den Numm vun der Strooss geet op d'Bezeechnung "rupes moronis" zeréck, eng Mentioun déi een an enger Urkund vun 1384 vun der Abtei Mënster fënnt. Als *Moirfeltz in Dunbuschel* gëtt et eng Referenz an engem Dokument vu 1499.

Den éischten Deel, vun der *Bréckergaass* bis bei de Päerdswee heescht op lëtzebuergesch „Lougaass“. Dësen Numm geet op d'Lou zeréck, déi an de Gierwereie laanscht d'Uelzecht benotzt gouf. Als Referenz op d'Gierwereien huet d'Strooss bis 1925 Rue des Tanneurs geheescht. Den ëstlechen Deel gëtt „Op der Muerbels“ genannt.

## Biller

Fichier:Luxembourg 67 et 69 rue Mohrfels.jpg|Haiser 67 an 69 (Nationaalt Monument)
Fichier:Hospice civil Luxembourg-Pfaffenthal 01.jpg|Den Hospice civil
Fichier:Pafendall 71 rue Mohrfels, Kierch vum Hospice Civile.jpg|Kierch vum Hospice civil


## Um Spaweck
* Kaart mat de Lëtzebuerger Stroossennimm am Pafendall
* D'Rue Mohrfels an ''Ons Stad'' N° 26
Lahure

**Lahure** ass e Familljennumm.

Etymologesch geet en op dat alfranséischt Wuert *hure* zeréck, wat esouviill heescht wéi "Putsch Hoer".

Persounen déi "Lahure" heeschen, sinn ënner anerem:
* Edy Lahure (1914), lëtzebuergesche Foussballspiller
* Emile Lahure (1920), lëtzebuergesche Foussballspiller
* Emile Lahure (1947), lëtzebuergesche Foussballspiller
* Ferd Lahure (1929), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Johny Lahure (1942-2003), lëtzebuergesche Politiker.
Gemeng Bungeref

D**'Gemeng Bungeref**, war bis den 31. Dezember 1978 eng lëtzebuergesch Gemeng, genannt no hirem Haaptuert Bungeref-

Op den 1. Januar 1979 huet d'Gemeng Bungeref zesumme mat de Gemengen Ueschdref, Folscht a Pärel zur neier Gemeng Rammerech fusionéiert.

D'Gemeng Bungeref huet aus de Sektioune Bungeref a Rommeler Haff bestanen. D'Uertschaft Flatzbuer gehéiert zur Sektioun Bungeref . D'Gemeng hat eng Fläch vu 1583,2420 ha.

### Uertschaften a Lieu-diten
* **Uertschaften an der fréierer Gemeng:**
** Bungeref
** Flatzbuer
** Bungeref-Poteau
* **Lieu-diten an der fréierer Gemeng:**
** Rommeler Haff

## Geschicht

### Fusioun
### Buergermeeschteren
* 1849: Jacques Sibenaller
* ...
*... - 1977: Joseph Ansay
Brandgässel

D**'Brandgässel** am Pafendall an der Stad Lëtzebuerg verbënnt iwwer eng Trap d'Ieweschtgaass mat der Lougaass. Den Héichtenënnerscheed tëscht den zwou Stroosse läit bei knapps 13 Meter.

Ier an de 70er Jore vum 19. Joerhonnert déi éischt ënnerierdesch Waasserleitung vun der Quell bei der Eecher Paart bis bei de Pëtz vun der Neipuert a Betrib war, gouf dës Trap benotzt fir am Fall vun engem Brand am Stadzentrum d'Waassereemere séier an d'Uewerstad kënnen ze transportéieren. D'Eemere goufen an der Uelzecht gefëllt an dann iwwer eng Mënscheketten erop gedroen.

## Um Spaweck

* Kaart mat de Lëtzebuerger Stroossennimm am Pafendall
Karen Blixen

D**'Karen Blixen**, mam ganzen Numm *Karen Christence von Blixen-Finecke*, mam Meederchersnumm *Dinesen*, gebuer de 17. Abrëll 1885 zu Rungstedlund bei Kopenhagen, an och do de 7. September 1962 gestuerwen, war eng dänesch Schrëftstellerin.

Si war och 17 Joer laang Kaffifarmerin am Kenia. Am däitschsproochege Raum ass se éischter ënner dem Pseudonym **Tania Blixen** bekannt, iwwerdeems déi meescht vun hire Bicher am engleschsproochege Raum dem Pseudonym **Isak Dinesen**, oder nach aneren, erauskoumen.

Si gouf bekannt duerch d'Buch *Babette's Feast* (1958), dat 1987 als *[[Babettes gaestebud]]* verfilmt gouf an dat Joer drop en Oscar fir de beschte friemmsproochege Film krut, an och de Film *[[Out of Africa]]*, deen op autobiographeschen Erzielunge baséiert, an an deem d'Meryl Streep hir Roll interpretéiert huet.
Buddy Holly

De **Buddy Holly** (fir richteg *Charles Hardin Holley*), gebuer de 7. September 1936 zu Lubbock, am Texas, a gestuerwen den 3. Februar 1959 bei Mason City, Iowa, war en US-amerikanesche Rock-'n'-Roll-Museker a Lidderschreiwer.

Mat seng bekanntst Titele sinn *That'll Be the Day,* *Peggy Sue,* *Oh Boy!* an *It Doesn't Matter Anymore*.

De Buddy Holly war den éischte Museker mat Succès, deen d'Standard-Formatioun vun enger Rockband, mat Leadgittar, Rhythmusgittar, Bass a Batterie etabléiert huet, déi d'Beatles sou iwwerholl hunn. Souwuel op d'Beatles, wéi och op d'Rolling Stones, hat hien e groussen Afloss. Vill vu senge Lidder goufe vun anere Museker gecovert.

Hien ass bei engem Fligeraccident ëm d'Liewe komm. Den Don McLean huet him 1971 am Lidd *American Pie* e Monument gesat, wéi en deen Dag "*The Day the Music Died*" genannt huet.

## Literatur
* John Goldrosen: *Die Buddy-Holly-Story*. Däitsch Iwwersetzung vum Teja Schwaner. Heyne Verlag, München 1986, ISBN 3-453-35050-2
* Martin Huxley: *The Day the Music Died*. Pocket Books, New York 2000, ISBN 978-0671039622
* John Gribbin: *Not fade away: the life and music of Buddy Holly,* Thriplow: Icon Books, 2009, ISBN 978-1-84831-034-6
* Philip Norman: *Buddy: the definitive biography of Buddy Holly ,* London: Pan Books, 2009, ISBN 978-0-330-50888-9
* Dave Laing: *Buddy Holly*. Studio Visty Ltd., London 1971

## Um Spaweck

* E Buddy-Holly-Fan-Site 
* Informatiounen iwwer all seng Opnamen
Elia Kazan

Den **Elia Kazan**, griichesch *Ηλίας Καζαντζόγλου*, tierkesch *Elias Kazancıoğlu*, gebuer de 7. September 1909 zu Konstantinopel (haut Istanbul), am Osmanesche Räich, a gestuerwen den 28. September 2003 zu New York, war en US-amerikanesche Film- an Theaterregisseur a Schrëftsteller vu griicheschen Originnen.

An den 1950er Jore war hien ee vun de renomméiertsten an erfollegräichsten Hollywood-Regisseuren, dee mat senge Filmdrame wéi *[[A Streetcar Named Desire (Film 1951)|A Streetcar Named Desire]]* (1951), *[[On the Waterfront]]* (1954) an *[[East of Eden]]* (1955) international bekannt gouf. Hie krut dräimol en Oscar an en Tony Award. Virdrun hat hie sech um Broadway als Theaterregisseur en Numm gemaach, z.&nbsp;B. mam Tennessee Williams sengem *A Streetcar...* an dem Henry Miller sengem *Death of a Salesman*. Hien huet den Actor's Studio mat gegrënnt, aus deem bekannt Schauspiller wéi de Marlon Brando oder den James Dean ervirgoungen (an déi a senge Filmer matgespillt hunn).

Zënter den 1970er Joren huet hie virun allem als Schrëftsteller geschafft, hien huet 7 Romaner an eng Autobiographie publizéiert.

## Filmographie
* 1937: *People of the Cumberland* - (Kuerzfilm)
* 1943: *A Tree Grows in Brooklyn* - Haaptacteuren: Dorothy McGuire, Joan Blondell, Lloyd Nolan
* 1945: *Watchtower Over Tomorrow* - (Kuerzfilm)
* 1947: *The Sea of Grass* - Haaptacteuren: Katharine Hepburn, Spencer Tracy, Robert Walker
* 1947: *Boomerang!* - Haaptacteuren: Dana Andrews, Jane Wyatt, Lee J. Cobb
* 1947: *Gentleman's Agreement* - Haaptacteuren: Gregory Peck, Dorothy McGuire, John Garfield
* 1949: *[[Pinky (Film)|Pinky]]* - Haaptacteuren: Jeanne Crain, Ethel Barrymore, Ethel Waters
* 1950: *Panic in the Streets* - Haaptacteuren: Richard Widmark, Paul Douglas, Barbara Bel Geddes
* 1951: *A Streetcar Named Desire* - Haaptacteuren: Vivien Leigh, Marlon Brando, Karl Malden
* 1952: *Viva Zapata!* - Haaptacteuren: Marlon Brando, Jean Peters, Anthony Quinn
* 1953: *Man on a Tightrope* - Haaptacteuren: Fredric March, Terry Moore, Cameron Mitchell
* 1954: *On the Waterfront* - Haaptacteuren: Marlon Brando, Karl Malden, Lee J. Cobb
* 1955: *[[East of Eden]]* - Haaptacteuren: Julie Harris, James Dean, Raymond Massey
* 1956: *Baby Doll* - Haaptacteuren: Karl Malden, Carroll Baker, Eli Wallach
* 1957: *A Face in the Crowd* - Haaptacteuren: Andy Griffith, Patricia Neal, Anthony Franciosa
* 1960: *Wild River* - Haaptacteuren: Montgomery Clift, Lee Remick, Jo Van Fleet
* 1961: *Splendor in the Grass* - Haaptacteuren: Natalie Wood, Warren Beatty, Pat Hingle
* 1963: *America, America* - Haaptacteuren: Stathis Giallelis, Frank Wolff, Harry Davis
* 1969: *The Arrangement* - Haaptacteuren: Kirk Douglas, Faye Dunaway, Faye Dunaway
* 1972: *The Visitors* - Haaptacteuren: Patrick McVey, Patricia Joyce, James Woods
* 1976: *The Last Tycoon* - Haaptacteuren: Robert De Niro, Tony Curtis, Robert Mitchum, Jeanne Moreau

## Literatur
* H. Belach, W. Jacobson: *Elia Kazan.* ISBN 3-931321-50-9.
* Kazan Elia: *Filmarbeit.* Alexander, Berlin 2007.

## Um Spaweck
Chineesesche Kierfecht vun Nolette

De **chineesche Kierfecht vun Nolette** ass e Kierfecht um Territoire vun der franséischer Gemeng Noyelles-sur-Mer, op deem chineesesch Zivilaarbechter, déi an der Zäit vum Éischte Weltkrich fir d'brittesch Arméi a Frankräich geschafft hunn, begruewe leien. Et ass de gréisste chineesesche Kierfecht a Frankräich an an Europa.
Alejandro Maldonado Aguirre

Den **Alejandro Baltazar Maldonado Aguirre**, gebuer de 6. Januar 1936 zu Guatemala-Stad, ass e guatemalteekesche Jurist a Politiker.

Hie gouf den 3. September 2015, als Nofollger vum Otto Pérez Molina, deen huet missen zerécktrieden, Staatspresident vu Guatemala. Ma och hie gouf beschëllegt, zum Steierbedruchssréseau *La Linea* ze gehéieren, an huet dofir säin Amt just ad interim ausgefouert, well et am Dezember Neiwale gouf an de Jimmy Morales de 16. Januar 2016 als nei gewielte President vereedegt gouf.

Hie war Member vum Movimiento de Liberación Nacional, MLN), gouf 195an de Gemengerot vu Guatemala-Stad gewielt, a war vun 1966 bis 1970 Deputéierte fir den MLN am guatemalteekesche Parlament.

1970 bis 1974 war hien Educatiounsminister. Dono war hien, bis 1980, Ambassadeur bei de Vereenten Natiounen, zu New York an zu Genf.

1978 war hie Matgrënner vun der *Partido Nacional Renovador*, PNR. Vun 1984 bis 1986 war de Maldonado Member vun enger Constituante, an dono vun 1986 bis 1991 an dann nees vun 1996 bis 2001 Riichter um Verfassungsgeriicht. Dertëschent war e vun 1991 bis 1995 Ambassadeur a Mexiko.

2002 huet hie mat aneren nees eng nei Partei gegrënnt, de *Partido de Avanzada Nacional*, PAN. Hie gouf dofir an d'Parlament gewielt, wouvun e bis 2005 Vizepresident war.

Dono gouf de Maldonado op en Neits Riichter um Verfassungsgeriicht, a blouf do bis 2015. 1989 an 2006 war e President vun deem Geriicht.

## Um Spaweck
Eben am Achensee

**Eben am Achensee** ass eng Gemeng am Bezierk Schwaz vum Bundesland Tiroul an Éisträich.

Eben läit am Achendall, um Uwänner vum Achenséi iwwer dem ënneschten Dall vum Inn, an ass flächeméisseg déi gréisst Gemeng am Bezierk Schwaz. D'Gemeng besteet aus dem Hauptuert Maurach souwéi den Uertschafte Bächental, Hinterriß a Pertisau.

## Tourismus
Eben ass haut staark touristesch markéiert an hat 2003 eng 900.000&nbsp;Hotelsnuechten, déi sech op eng Summer- an eng Wantersaison verdeelen.

Nieft dem Achenséigebitt am Summer (Paddelen a Seegelen, Wanderen, Mountainbiketouren, Golf, Paragliding) spille virun allem d'Schigebidder Rofan an Zwölferkopf fir Alpin, Laanglaf a Schlitt eng Roll.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng
* Eben op geschichte-tirol.com
* Gemengendaten op Statistik Austria
Kalabrien

**Kalabrien** (it: **Calabria**) ass déi südlechst Regioun vum italieenesche Festland. Bildlech geschwat läit se op der Spëtzt vum "Stiwwel'" vun der italieenescher Hallefinsel. Et huet eng Fläch vu ronn 15.080&nbsp;km² an  Awunner (Stand ). Catanzaro ass d'Haaptstad.

Am Norde grenzt Kalabrien un d'Basilicata, am Westen un d'Tyrrhenescht Mier an am Süden an am Osten un d'Ionescht Mier. Et huet eng 780&nbsp;km Küst. D'Strooss vu Messina trennt Kalabrie vun der Insel Sizilien.

Kalabrien ass administrativ a véier Provënzen (Vibo Valentia, Catanzaro, Crotone a Cosenza) an eng Metropolitanstad (Reggio Calabria) agedeelt.
Sosigenes vun Alexandria

De **Sosigenes vun [[Alexandria]]** (*Sōsigénēs hó Alexandréus*) war e spéit-hellenisteschen Astronom, dee bei der Kalennerreform ënner dem Gaius Iulius Caesar (Julianesche Kalenner), nieft anere wéi warscheinlech och den Acoreus, als Beroder geschafft huet an deen och d'Schrëft vum Caesar *De astris*, aus där nëmmen nach Fragmenter iwwer d'Wiederzeeche bekannt sinn, beaflosst huet. De Plinius den Eeleren hat a senger *[[Naturalis historia]]* d'Erkenntnes vum Sosigenes a vum Kidenas, datt de Merkur ni méi wéi 22 Grad vun der Sonn ewech steet, iwwerliwwert (Buch II, 39).

Den Äerdmoundkrater Sosigenes ass no him genannt.

De Sosigenes vun Alexandria ass net ze verwiessele mam Sosigenes dem Peripatetiker, dee sech och mat astronomeschen Theme beschäftegt huet.

## Kuckt och
Clemens Brentano

De **Clemens Wenzeslaus Brentano de La Roche **, gebuer den 9. September 1778 zu Ehrenbreitstein (haut e Quartier vu Koblenz), a gestuerwen den 28. Juli 1842 zu Aschaffenburg, war en däitsche Schrëftsteller.

Hien ass virun allem bekannt fir de Reccueil vu Vollekslidder a -gedichter vum Mëttelalter bis an d'18. Joerhonnert, *Des Knaben Wunderhorn*, déi en tëscht 1805 an 1808 an 3 Bänn, zesumme mam Achim von Arnim, publizéiert huet. Mam von Arnim ass hien ee vun den Haaptrepresentante vun der sougenannter Heidelberger Romantik.

Hie selwer huet Gedichter, Märerecher, Erzielungen, Theaterstécker a Vers-Epe geschriwwen. Um Enn vu sengem Liewe waren et haaptsächlech reliéis Texter.

## Wierk

## Um Spaweck
Standard instrument departure

Eng **Standard instrument departure** (**SID**) ass eng festgeluecht Streck, op där Fligere mat IFR-Fluchpläng nom Start fléie kënne fir op eng Loftstrooss ze kommen. Déi Streck fänkt beim Enn vun der Startbunn un a féiert op enger spezifescher Streck bis op ee Weepunkt vun enger Loftstrooss, nodeem d'SID normalerweis och benannt ass. SIDe gi vun der Fluchsécherung vum jeeweilege Land (zu Lëtzebuerg d'ANA) geplangt a publizéiert. Hiert Géigestéck sinn d'Standard terminal arrival routen.
Pertisau

**Pertisau** ass eng Uertschaft an der Gemeng Eben am Achensee am éisträichische Bundesland Tiroul.

Si läit um Achenséi a grenzt direkt un d'Naturschutzgebitt Karwendel mat géien ZweeDausender.

## Geschicht an Ekonomie

Zënter dem 15. Joerhonnert hunn d'Habsburger, déi bis 1918 d'Landeshäre blouwen, d'Bëscher ëm Pertisau fir d'Juegd an de Séi fir d'Fësche benotzt. Ënner dem Herzog Siegmund gouf 1466 zu deem Zweck d'Fierschtenhaus gebaut, dat absënns vu sengem Nofollger Maximilian I. benotzt gouf.

Den Tourismus um Achenséi huet géint Mëtt vum 19. Joerhonnert ugefaangen. Zënter 1887 fuere Schëffer um Achenséi an zënter 1889 huet d'Achenséibunn en Terminus um *Seespitz* ronn 3,5&nbsp;km südlech vun der Uertschaft.

An der Géigend ëm Pertisau gëtt zënter 1902 Uelegschifer ofgebaut, aus deem de sougenannten *[[Tirouler Steenueleg]]* gewonne gëtt, deen zu kosmeteschen a medezinesche Produkter verschafft gëtt. E lokale Pionéier vum Uelegschiferofbau war de geologeschen Autodidakt Martin Albrecht, deen d'Gestengs bei der Gaisalm um westlechen Uwänner vum Séi duerch Zoufall fonnt huet.

Haut fënnt een zu Pertisau haaptsächlech e bësse méi gehuewen Hotelen a Vakanzappartementer.

## Um Spaweck

* Touristesch Websäit vu Pertisau
Administration de la navigation aérienne

D**'Administration de la navigation aérienne** (kuerz **ANA**, op Lëtzebuergesch *Loftverkéiersverwaltung*) ass eng Lëtzebuerger Verwaltung, déi duerch e Gesetz vum 21. Dezember 2007 an d'Liewe geruff gouf, mat der Haaptmissioun d'Gestioun vum Loftverkéier den *Air Traffic Management* (ATM) am Lëtzebuerger Loftraum an an deem vun de Grenzgebidder, fir déi Delegatioune vun de Servicer vun de respektiven zoustännege Loftraumkontrollzentren opgestallt goufen, ze maachen.

Eng aner grouss Aufgab ass den operationelle Fonctionnement vum Fluchhafe Findel ze garantéieren an de Respekt vun de Servituden am Zesummenhank mat der Loftfaart z'assuréieren. D'Verwaltung ënnersteet dem Ministère deen zoustänneg fir den Transport ass, deemno am Ament dem Ministère fir Mobilitéit an ëffentlech Aarbechten. Si ass d'Nofollgerin vun der *Administration de l'aéroport*, déi 1975 gegrënnt gi war.

## Servicer
D'ANA huet nieft der Direktioun déi fir Decisiounen an d'Kommunikatioun mam Public a mam Ministère zoustänneg ass, aacht Servicer, déi alleguer hir eegen Aufgaben hunn. 
#*Service administratif*: iwwerhëlt all d'Verwaltungsaufgabe vun der ANA.
#*Service des oprérations aéronautiques* (AIS): hëlt Fluchdaten (Fluchroute, Fligertyp, Zuel u Passagéier) entgéint, verschafft se a passt se wann néideg och un.
#*Service du contrôle de la circulation aérienne* (ATC): ass zoustänneg fir déi sécher Navigatioun vu Loftgefierer am Loftraum vu Lëtzebuerg an um Findel. Den ATC ass opgedeelt a Luxembourg Tower a Luxembourg Approach.
#*Service de la communication, de la navigation et de la surveillance* (CNS): ënnerhält alleguer d'Anlagen, déi d'Kommunikatioun tëscht de Fluchlotsen an de Piloten erméiglechen. Donieft mécht en och d'Maintenance vun de Navigatiounssystemer (z.&nbsp;B. ILS, NDB, DVOR, etc.) an den Iwwerwaachungssystemer (z.&nbsp;B. Radar). D'Meteosstatioune ginn och vum Service CNS ënnerhalen.
#*Service météorologique*: mécht loftfaartspezifesch Wiederprevisiounen, dozou ziele Siichtwäit op der Landebunn, Dicht vum Niwwel, Thermik, Temperatur, Loftdrock (QNH), Stierm, asw.
#*Service aérodrome* (AER): Maintenance-Aarbechten um Fluchhafe Lëtzebuerg z.&nbsp;B. den Entretien vun der Pist a vun de Rullweeër.
#*Service électrotechnique* (ELE): ass zoustänneg fir déi elektresch Anlagen um Findel.
#*Service incendie et sauvetage* (SIS): ass gläichzestelle mat de Fluchhafepompjeeën déi a kritesche Fäll wéi z.&nbsp;B. Bränn geruff ginn.

## Um Spaweck
Die Erfindung der Liebe

***Die Erfindung der Liebe*** ass en däitsch-lëtzebuergesche Spillfilm vun der Lola Randl aus dem Joer 2013. E koum den 1. Mee 2014 an Däitschland an d'Kinoen.
## Ëm wat geet et am Film?
D'Dréiaarbechte vun engem Film ginn duerch de stënterlechen Doud vun der Haaptactrice ënnerbrach. D'Equipe decidéiert nom éischte Schock, virunzedréien; eng Stagiairin kritt eng Paréck opgesat a soll déi weiblech Haaptroll spillen; d'Gesiicht vun der Verstuerwener soll duerch CGI agebaut ginn. De Film am Film dréint sech ëm eng jonk Koppel, déi eng steeräich an doutkrank Fra ëm hiert Verméigen erliichtere wëll…

## Soss
De Film ass d'Resultat vun engem Filmprojet, bei deem effektiv d'Haaptactrice Maria Kwiatkowsky wärend den Dréiaarbechte gestuerwen ass. D'Regisseurin an de Dréibuchauteur hunn d'Dréibuch op d'Kopp gehäit an den Doud selwer thematiséiert, fir aus deem scho gefilmte Material e Film am Film ze maachen.

## Um Spaweck
* 'Die Erfindung der Liebe': Und plötzlich war der Star tot." spiegel.de, 01.05.2014 - 13:41.
* Site vum Film.
Le Tout Nouveau Testament

***Le Tout Nouveau Testament*** ass e belsch-lëtzebuergesch-franséische Spillfilm vum Jaco Van Dormael, deen och, zesumme mam Thomas Gunzig, d'Dréibuch geschriwwen huet.

En hat seng Première um Filmfestival vu Cannes 2015 an der *Quinzaine des réalisateurs* a koum den 1., resp. 2. September 2015 an der Belsch an a Frankräich, an den 23. September zu Lëtzebuerg an de Kino.

## Ëm wat geet et am Film?
De Gott ass en ale Granzert, deen d'Mënsche kujenéiert, an dee mat Fra an Duechter zu Bréissel an engem trostlosen Appartement lieft. Säi Meedchen, d'Ea, huet däers genuch a mécht sech op d'Sich no 6 Apostelen, fir e *Ganzt Neit Testament* ze schreiwen, net awer, ouni virdrun iwwer SMS der ganzer Mënschheet hiren Doudesdatum geschéckt ze hunn...

## Produktioun
De Lëtzebuerger Filmfong huet d'Produktioun vum Film mat 1.800.000 Euro ënnerstëtzt.
Sosigenes (Moundkrater)

De **Sosigenes** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit um westleche Rand vum Mare Tranquillitatis. Hie läit nordwestlech vum Krater Arago a südwestlech vum Maclear.
De Krater ass schosselfërmeg mat flaachem Kraterbuedem an ass bal guer net erodéiert.

Ëstlech vum Krater lafe Moundrillen, d**'Rimae Sosigenes** haaptsächlech an nordsüdlecher Richtung.

## [[Niewekrater]]en

De Krater gouf 1935 vun der IAU offiziell nom griicheschen Astronom Sosigenes vun Alexandria genannt.

## Um Spaweck
* Sosigenes op The-Moon Wiki
Weepunkt

De Begrëff **Weepunkt**, kuerz **WP** (engl. waypoint), beschreift an der Navigatioun vu Fligeren a vu Schëffer eng spezifesch Navigatiounskoordinat.

## An der Aviatioun
An der Aviatioun gi Weepunkte benotzt fir Un- an Offluchrouten (SIDs, STARs) souwéi Loftstroossen ze definéieren. E Weepunkt kann dobäi selwer eng Funknavigatiounshëllef (VOR, NDB) sinn, oder nëmmen duerch Koordinate festgeluecht sinn. Jee no Ekipement vun engem Fliger kann e Weepunkt ënnerschiddlech ugesteiert ginn. De Weepunkt *NEGRA* am Bild kann z.&nbsp;B. sou ugesteiert ginn:
* Standardekipement: De Fliger flitt mat engem Steierkurs vun 267° op de VOR *TRASADINGEN* zou. Wann de Radial 66° vun *ZÜRICH EAST* gekräizt gëtt, ass de Weepunkt *NEGRA* arreecht.
* mat Hëllef vum DME (Distanzmiessung): De Fliger flitt mat engem Steierkurs vun 267° op de VOR-DME *TRASADINGEN* zou. An enger Distanz vu 40,2 NM zum VOR-DME ass de Weepunkt *NEGRA* arreecht. 
* Mat GPS (Flächenavigatioun, RNAV): De Fliger ka vu jiddem beliebegen Ausgangspunkt de Weepunkt *NEGRA* uffléien, well e sech uerte kann.
Bei deenen éischten zwee Beispiller ass eng definéiert Ausgangslaag erfuerderlech, dat heescht de Weepunkt *NEGRA* kann net vun egal wou ugeflu ginn. Bei der Flächenavigatioun (RNAV) sinn d'Koordinate vum Weepunkt a vum Fliger bekannt an domat ass en direkt Usteiere vun all Punkt aus méiglech.

Weepunkte gi vun der Fluchsécherung vum jeeweilege Land publizéiert. Prinzipiell eegne sech awer all d'Punkten, déi wéi uewe festgeluecht kënne ginn, als Weepunkten. Mat Hëllef vu Flächenavigatioun loosse sech belibeg Weepunkte programméieren an d'Funknavigatiounshëllefe gi net méi oder nëmmen nach gebraucht fir ofzegläichen. A moderne Flight Management Systemer si schonn all d'Weepunkte mat dem Numm an de Koordinate gespäichert, sou datt se séier duerch d'Agi vun hirem Numm (am Beispill uewen *NEGRA*) an de Fluchplang integréiert kënne ginn.

Beim Ufléie vun engem Weepunkt gëtt normalerweis schonn e puer Kilometer virum Weepunkt op de Kurs fir de nächste Punkt gedréit (Fly-by Waypoint). Dëst verhënnert en Iwwerschéisse vun der geplangter Route, wat uschléissend Kurskorrekture néideg géif maachen. Wann de Punkt soll iwwerflu ginn, schwätzt ee vun engem *Overfly*-Weepunkt.

## An der Séifaart
Fluchnavigatioun

D**'Fluchnavigatioun** oder och **Loftnavigatioun** besteet aus all den Techniken déi et engem Pilot erlabe seng Deplacementer mat engem Loftgefier korrekt a sécher ze maachen. Si gëtt engem Loftgefier ë.&a. d'Méiglechkeet eng bestëmmt Streck d*'Fluchroute* ze fléien.

D'Grondprinzipe vun der Loftnavigatioun sinn identesch mat deene vun der Navigatioun am Allgemengen.
D. H. Lawrence

Den **David Herbert Lawrence**, gebuer den 11. September 1885 zu Eastwood, am Nottinghamshire, a gestuerwen den 2. Mäerz 1930 zu Vence, a Frankräich, war en englesche Schrëftsteller.

De Lawrence huet nieft Romaner och Gedichter, Essayen, Reesreportagen an Texter fir Theaterstécker geschriwwen. Ausserdeem huet hie vun 1926 u gemoolt. Vill vu senge Wierker hunn en autobiographesche Bezuch an thematiséieren d'Relatiounen tëscht Mann a Fra. Well hien dem Eroteschen a Sexuellen an de Bezéiungen eng wichteg Roll zougemooss huet, an dat och geschriwwen huet, ware seng Wierker z.&nbsp;D. staark kontroverséiert a goufe souguer verbueden, well se *onmoralesch* wieren. Seng bekanntst Romaner si *Sons and Lovers* a *Lady Chatterley's Lover*, wourann et ëm eng onglécklech bestuete Fra geet, déi hiert heemlecht Gléck bei engem Bëschaarbechter fënnt.

Hien ass mat 44 Joer un Tuberkulos gestuerwen.
## Wierker (Auswiel)
### Romaner
* *The White Peacock.* 1911 
* *The Trespasser.* 1912 
* *Sons and Lovers.* 1913 
* *The Rainbow.* 1915 
* *Women in Love.* 1920 
* *The Lost Girl.* 1920 
* *Mister Noon.* 1921.
* *Aaron's Rod.* 1922 
* *Kangaroo.* 1923 
* *The Plumed Serpent.* 1926 
* *Lady Chatterley's Lover.* 1928.

### Theaters
* *A Collier's Friday Night.* 1907.
* *The Daughter in Law.* 1912.
* *The Fight for Barbara.* 1912.
* *The Married Man.* 1912.
* *The Merry-go-round.* 1912.
* *The Widowing of Mrs Holroyd.* 1914.
* *Touch and Go.* 1920.
* *David.* 1926.

### Reesereportagen
* *Twilight in Italy*, 1916 
* *Sea and Sardinia*, 1921 
* *Mornings in Mexico*, 1927 
* *Etruscan Places*, 1932

## Literatur
* Richard Aldington: *D. H. Lawrence in Selbstzeugnissen und Bilddokumenten*. Rowohlt, Reinbek 1961.
* A. Arnold: *D. H. Lawrence*. Ullstein, Berlin 1972.
* Anthony Burgess: *D. H. Lawrence. Ein Leben in Leidenschaft*. Kellner Verlag, Hamburg 1990.
* John Worthen: *D. H. Lawrence: the life of an outsider.* Penguin Books, London u. a. 2006, ISBN 0-14-100731-1.

## Um Spaweck

* Site iwwer den D. H. Lawrence vun der University of Nottingham
Arago (Moundkrater)

Den **Arago** ass en Aschlagkrater um westlechen Deel vum Mare Tranquillitatis. Hie läit nordëstlech vum Manners-Krater a westlech vun deem vum Mare iwwerdeckte Krater Lamont. Am Südwesten ass d'Kraterkoppel Ritter a Sabine ze gesinn.

De Kraterrand huet op der Westsäit eng Bëls. A sengem Zentrum leeft en zentralen Hiwwel a Richtung Norden. D'Ëmfeld vun der Mareuewerfläch ass virun allem op der Ost- a Südost-Säit duerch Hiwwelkette gezeechent.

Am Norden ass eng grouss Lavakuppel, déi Arago Alpha (α) genannt gëtt. Eng zweet Kuppel, Arago Beta (β), mat bal der selwechter Gréisst ass op der selwechter Distanz op der Westsäit.

## [[Niewekrater]]en

## Um Spaweck

* Krater Arago am "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Moundkaart Nr 60: De Krater Arago läit an der Mëtt
Ouschterméindeg

Den **Ouschterméindeg** gehéiert mam Stiefesdag an dem Péngschtméindeg zu der Kategorie vun den zweete Feierdeeg am Chrëschtentum. A ville Länner ass et e gesetzleche Feierdag, dorënner an der ganzer EU ausser a Portugal an a verschiddene spuenesche Regiounen.

Et ass den Dag no Ouschteren an domat huet e kee fixen Datum, e fält awer ëmmer tëscht dem 23. Mäerz an dem 26. Abrëll. An den éischte chrëschtleche Joerhonnerte gouf Ouschteren eng ganz Woch laang nom Ouschtersonndeg gefeiert, mee op deene meeschte Plaze gouf et duerno op een Dag reduzéiert.

## Liturgesch Bedeitung

Den Ouschterméindeg huet liturgesch de Rang vun engem Héichfest.

An der Mass gëtt deen Dag aus dem Evangelium d'Geschicht vun der Operstéiung vum Jesus aus der Siicht vun den Emmaus-Jünger erzielt. Déi zwéin hu sech den drëtten Dag no der Kräizegung vum Jesus zu Jerusalem op den Heemwee gemaach. En Onbekannte schléisst sech hinnen un, deen hir Trauer hannerfreet an hinnen dunn erkläert, datt de Messias all dat huet missen erleide wéi déi al Schrëften et virausgesot haten. Zu Emmaus invitéieren d'Jünger de Mann an eng Herberg, wou deen dunn d'Brout brécht a si dorun de Jesus erkennen, deen awer virun hiren Ae verschwënnt. Si maache sech direkt nees zeréck op Jerusalem, wou se nach an der selwechter Nuecht ukommen an den do versammelte Jünger vun hirem Erliefnes erzielen.

## Fest an Traditioun zu Lëtzebuerg
Den Ouschterméindeg ass zanter 1892 e gesetzleche Feierdag zu Lëtzebuerg.

Op Ouschterméindeg gëtt zu Nouspelt an an der Stad déi traditionell Éimaischen organiséiert, déi virun allem wéinst de Péckvillercher bekannt ass. Dat si déi kleng, typesch Lëtzebuerger Vullen aus Toun, mat deenen een - änlech wéi de Guckuck - päife kann.

## Kuckt och

* Gesetzlech Feierdeeg zu Lëtzebuerg
Salvador Allende

De **Salvador Guillermo Allende Gossens**, gebuer de 26. Juni 1908 zu Valparaíso, a gestuerwen den 11. September 1973 zu Santiago de Chile, war e chileeneschen Dokter, Politiker a vun 1970 bis 1973 President vum Chile.

Wärend senger Presidentschaft huet hie probéiert, op demokrateschem Wee eng sozialistesch Gesellschaft am Chile z'etabléieren. Sou huet hien d'Banken an d'Koffergrouwen an aner Minièren an auslänneschem (meeschtens US-amerikaneschem) Besëtz ouni Entschiedegung verstaatleche gelooss, an an enger Agrarreform d'Terraine vun e puer mächtege Groussgrondbesëtzer u Klengbaueren a Kollektiver verdeele gelooss. Hien huet d'Präisser vu Grondernierungsmëttelen a vu Loyere festleeë gelooss an eng gratis Schoulbildung a Gesondheetsversuergung agefouert.

Duerch seng Politik, ma och wéinst engem Handelsembargo vun den USA an anere Länner goungen d'Präisser vun Importer staark an d'Luucht, et koum zu enger Inflatioun vun 160 bis 600&nbsp;% am Joer, wat zu enger reegelrechter Wirtschaftskris gefouert huet. Streiker, Manifestatiounen an terroristesch Attacke waren d'Folleg.

De Salvador Allende gouf den 11. September 1973 bei engem Militärputsch, mat un der Spëtzt dem Augusto Pinochet (an ënnerstëtzt vun der CIA) gestierzt, an huet sech am Verlaf vun de Kämpf d'Liewe geholl.

## Literatur
* Salvador Allende: *Chile – Volkskampf gegen Reaktion und Imperialismus*. Aus Reden des Präsidenten der Republik Chile Salvador Allende Gossens. Staatsverlag der DDR, Berlin 1973.
* Willi Baer, Karl-Heinz Dellwo (Hrsg.): *Salvador Allende und die Unidad Popular*. Laika, Hamburg 2013, ISBN 978-3-942281-64-5.
* Waltraud Hagen, Peter Jacobs: *Salvador Allende: Eine Chronik.* Neues Leben, Berlin 2008, ISBN 978-3-355-01749-7.
* Wim Reckman: *Allende, Chiles neuer Mann.* Laetare, Freiburg im Üechtland / Imba, Stein (Nürnberg) 1971, ISBN 3-7839-0026-3.
* Osvaldo Puccio: *Ein Vierteljahrhundert mit Allende. Erinnerungen seines Privatsekretärs.* Übersetzt von Joachim Stennert. Verlag der Nation, Berlin 1980; Pahl-Rugenstein, Köln 1981, ISBN 3-7609-0589-7.
* Alejandra Rojas: *Salvador Allende: das Ende einer Ära.* Aufbau, Berlin 1998, ISBN 3-351-02483-5.

## Um Spaweck
Departement Indre-et-Loire

D**'Indre-et-Loire (37) ** ass e franséischt Departement an der Regioun Centre-Val de Loire. Et krut säin Numm vun de Flëss Indre a Loire.

## Geschicht

D'Departement gouf zesummme mat deenen aneren 83 éischten Departementer wärend der franséischer Revolutioun geschaf, de 4. Mäerz 1790 (Gesetz vum 22. Dezember 1789), a besteet bal genee aus der fréierer Provënz Touraine, bei déi den Oste vun der fréierer Provënz Anjou derbäikoum.

Den Territoire vum spéideren Departement war och virdru scho wichteg. Am fréie Mëttelalter war d'Prefektur Tours e Léierzentrum. Am Oktober 732 hunn d'Franken ënner dem Kommando vum Karl Martell d'Araber an der Schluecht vun Tours a Poitiers geschloen a sou deenen hire Virmarsch am Weste gestoppt. Vun der Mëtt vum 15. Joerhonnert un huet sech de franséische Kinnekshaff am Dall vun der Loire néiergelooss mat Tours als Haaptstad, wat der Géigend en ekonomeschen Opschwonk ginn huet a vill Buergen a Schlässer entstoe gelooss huet.

Nom Schafe vum Departement blouf et laang politesch konservativ a vun der Landwirtschaft markéiert. Um Enn vum 19. Joerhonnert ass Schwéierindustrie an der Géigend opkomm a Saint-Pierre-des-Corps huet sech zu engem Haaptpunkt am Zuchverkéier entwéckelt. 1920 huet sech déi franséisch kommunistesch Partei um Kongress vun Tours gegrënnt.
 
Am Zweete Weltkrich huet d'Demarkatiounslinn d'Departement an zwee gespléckt.

## Geographie

Indre-et-Loire stéisst un d'Departementer Loir-et-Cher, Indre, Vienne, Maine-et-Loire an d'Sarthe.

Vun Osten no Weste fléisst d'Loire, an déi sech hei de Cher, d'Indre an d'Vienne geheien.


Fichier:Loire à Bréhémont.JPG|D'Loire
Fichier:Chateau de Chenonceau 2008E.jpg|D'Schlass Chenonceau
Fichier:Chateau-Azay-le-Rudeau-1.jpg|D'Schlass Azay-le-Rideau
Fichier:Loches dungeon, aerial view from West.jpg|D'Buerg Loches
Fichier:Château Chinon.JPG|D'Buerg Chinon
Fichier:Tours cathedrale face NS ter.jpg|D'Kathedral vun Tours
Fichier:Place Plum Tours 4598.jpg|D'Place Plumereau zu Tours
Ferdinand Marcos

De **Ferdinand Edralin Marcos**, gebuer den 11. September 1917 zu Sarrat, an der Provënz Ilocos Norte, a gestuerwen den 28. September 1989 zu Honolulu, op Hawaii, war vum 30. Dezember 1965 bis de 25. Februar 1986 den zéngte President vun de Philippinnen, vun 1972 un op eng diktatoresch Manéier.

Hien huet sech als Alliéierte vun de USA opgebaut, an deenen hir Ostasien-Politik ënnerstëtzt. Ë.&nbsp;a. huet hien 1966 bis 1969 ronn 2000 philippinnesch Zaldoten an de Vietnamkrich geschéckt fir d'Amerikaner z'ënnerstëtzen.

Vun 1970 koum et ëmmer nees zu Onrouen, ufanks vu Studenten, dunn a Form vun Explosiounen, déi de Marcos lénkse Gruppéierungen ugehaangen huet, déi awer méiglecherweis vu Provokateure vun der Regierung gemaach goufen. Den 21. September 1972 huet de Marcos den Ausnamezoustand proklaméiert, huet eng 30.000 Leit aspäre gelooss (dorënner Oppositioneller, Studenten, Journalisten a Gewerkschaftler) an de Kongress, d'Parlament, ofgesat. Vun do un huet hie mat Presidentendekreter regéiert. Méi spéit huet hien och nach d'Krichsrecht ausruffe gelooss.

An de Joren dono huet d'Wirtschaft sech zwar erholl, ma déi Monopoler déi nei geschaf goufen, nodeems déi al Entreprisen enteegent gi waren; waren ewell all an der Hand vu Frënn oder Famill vum Marcos, dee sou Joer fir Joer -zeg Milliounen US-Dollar op geheime Konten am Ausland iwwerwise krut. Hie gëtt, nom Suhartu, a virum Mobutu, als deen zweetkorruptste Politiker zënter den 1970er ageschat.

Den 21. August 1983 gouf de prominente Marcos-Kritiker Benigno Aquino, Jr. (1932–1983) zu Manila erschoss. Millioune Leit ware bei sengem Trauercortège derbäi. Seng Wittfra Corazón Aquino gouf zu der Symbolfigur vun der Oppositioun an hat grousse Support am Vollek.

Wéinst dem Drock vun der Oppositioun huet de Marcos Enn 1985 virgezunnen Neiwalen ausgeruff, déi de 7. Februar 1986 organiséiert goufen. D'Corazon Aquino war déi wichtegst Géigekandidatin. Obwuel Observateure massive Walbedruch festgestallt hunn, gouf de Marcos de 15. Februar zum Vainqueur ausgeruff.

De Verdeedegungsminister Juan Ponce Enrile an de Vizechef vun der Arméi, de Generol Fidel Ramos, hunn de Marcos zum Récktrëtt opgefuerdert a sech a Militärbase verschanzt. Honnertdausende vu Leit hu sech an den Deeg dono dem Ruff nom Récktrëtt vum Marcos ugeschloss an op der EDSA-Avenue protestéiert. De Marcos hat bei deem als *[[EDSA-Revolutioun]]* bekannten Opstand um Enn keng aner Wiel, wéi d'Land ze verloossen, an ass zesumme mat senger Fra Imelda an d'Vereenegt Staate vun Amerika, op Hawaii, an den Exil gaangen.

## Literatur
* Charles C. McDougald: *The Marcos Fichier: Was He a Philippine Hero or Corrupt Tyrant?*, San Francisco Publishers 1987, ISBN 978-0-940777-05-7
* Sterling Seagrave: *The Marcos Dynasty*, Cambridge u.a. Harper & Row 1988, ISBN 978-0-06-015815-6

## Um Spaweck
Manners (Moundkrater)

De **Manners** ass e ronnen, schosselfërmegen Aschlagkrater um westlechen Deel vum Mare Tranquillitatis um Äerdmound. Hien huet en héije Rand an e relativ flaachen Zentrum.

Am Nordoste läit de Krater Arago a südlech kann een d'Kratere Ritter a Sabine erkennen.

De Krater gouf 1935 nom Russell Henry Manners (31. Januar 1800 – 9. Mee 1870) genannt. Hie war Admirol an der British Royal Navy a spéider President vun der Royal Astronomical Society.

## [[Niewekrater]]

## Um Spaeweck
NGC 6590

Den **NGC 6590** ass e Reflexiounsniwwel am Sagittarius. Den Niwwel gouf den 12. Juli 1885 vum Astronom Lewis A. Swift mat engem 16"-Teleskop entdeckt.

An direkter Ëmgéigend läit den Oppene Stärekoup, dee mat OCL 31, CED 157B an DG 150 katalogiséiert ass.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC6590
* https://web.archive.org/web/20160310085858/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC6590&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* Artikel a Biller vum NGC 6590 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
Gemeng Pärel

D**'Gemeng Pärel**, war bis zur Gemengefusioun vun 1978 eng lëtzebuergesch Gemeng.

1978 huet d'Gemeng Pärel zesumme mat de Gemengen Ueschdref, Folscht a Bungeref zur Gemeng Rammerech fusionéiert.

D'Gemeng Pärel huet aus den Uertschaften Holz, Pärel, Roumecht, Uewermaartel a Wolwen bestan.

## Uertschaften a Lieu-diten
* **Uertschaften an der fréierer Gemeng:**
** Holz
** Pärel
** Roumecht
** Uewermaartel
** Wolwen
* **Lieu-diten an der fréierer Gemeng:**
** n/a

## Geschicht

### Fusioun
### Buergermeeschteren
* 1849: Charles Tock
* ...
* ... - 1977: Camille Schrenger
Russinesch

**Russinesch** (русиньска бесїда oder русиньскый язык) ass eng Grupp vun ostslaweschen Dialekter, déi an de Karpaten am Grenzgebitt vun der Ukrain, Polen, der Slowakei, Rumänien a Serbien geschwat ginn. Si ass enk Famill mam Ukraineschen. D'Fro, ob d'Russinesch als eng selbstänneg Sprooch oder en ukraineschen Dialekt ugesi muss ginn, ass politesch héichkomplizéiert a kontroverséiert. D'Russinesch ass eng vun den offizielle Sproochen an der Vojvodina (Serbien) an huet de Status vun enger Minoritéitssprooch a Polen an an der Slowakei. Zesummen hunn d'russinesch Dialekter ëm déi 623.000 Spriecher.

Déi bedeitendst russinesch Dialekter sinn:
* *Lemko-Russinesch* oder *Rusnakesch* (Polen, Slowakei)
* *Bojko-Russinesch* (Oblast Transkarpatien an der Ukrain)
* *Huzulesch* (Oblast Tschernowzy an der Ukrain, Bukowina an Rumänien)
* *Pannonescht Russinesch* (Vojvodina a Serbien)
Ritter (Moundkrater)

De **Ritter** ass en Aschlagkrater no beim südwestleche Rand vum Mare Tranquillitatis um Äerdmound. Hie bilt mam Krater Sabine dee süddëstlech vun him läit, eng Kraterkoppel. D'Ränner vu béide Kratere ginn nëmmen duerch en enken Dall vun e puer Kilometer Breet getrennt. De *Ritter* ass bal kreesfërmeg, huet awer en onreegelméissege baussenzege Rand. D'Begrenzungswänn am Zentrum sinn a Richtung Kraterbuedem ofgerutscht. Am Kraterzentrum sinn en ettlech niddreg Hiwwelketten.

Am Nordweste läit de Krater Dionysius an nord-nordëstlech kann een d'Krateren Arago a Manners erkennen.

Nordwestlech vum Krater *Ritter* läit e System vu parallele Rillen déi no Nordweste lafen an déi nom Krater als Rimae Ritter bezeechent ginn.

## Numm
De Krater gouf no dëse Persoune genannt:
* **Carl Ritter** (gebuer de 7. August 1779 zu Quedlinburg a gestuerwen den 28. September 1859 zu Berlin) gëllt nieft dem Alexander von Humboldt als Grënner vun der wëssenschaftecher Geographie.
* **Georg Dietrich August Ritter** (gebuer den 11. Dezember 1826 zu Lüneburg a gestuerwen de 26. Februar 1908 och do) war en däitsche Professer fir Mechanik an Astrophysik.

## [[Niewekrater]]en

## Um Spaweck
* De Krater Ritter am "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
Jean Joseph Georges Faber

De **Jean Joseph Georges Faber**, gebuer de 15. Juni 1806 zu Wolz, a gestuerwen de 26. Mee 1882 zu Nidderwolz, war e lëtzebuergesche Gierwer a Politiker.

De Jean Joseph Georges Faber war vun 1847 bis 1854 Buergermeeschter vu Wolz. Vun 1866 bis zu sengem Doud war hien Deputéierten an der Chamber.
Interslawesch

**Interslawesch** (*medžuslovjansky, меджусловјанскы*) ass eng slawesch Plangsprooch, déi am Joer 2006 ënner dem Numm *Slovianski* vun enger Ekipp vu Sproochfuerscher aus verschiddene Länner ënner der Leedung vum hollänneschen Iwwersetzer Jan van Steenbergen entwéckelt gouf. Hiert Zil ass d'Kommunikatioun tëscht Slawe vu verschiddenen Natiounen z'erméiglechen, a Mënschen, déi keng slawesch Sprooch schwätzen, d'Méiglechkeet ze gi mat de Slawen ze kommunizéieren. D'Grammaire an d'Vokabele baséiere souwuel op dem Alslawesche wéi och op de Gemeinsamkeete vun de moderne slawesche Sproochen. Den Auteuren no ass d'Sprooch ouni Kenntnes vun der Sprooch verständlech fir 90% vun de Slawen.

Wéi d'slawesch Sprooche gëtt Interslawesch vun enger syntheetescher Grammaire charakteriséiert. Et gëtt männlech, weiblech a sächlech Wierder, déi a siwe Fäll deklinéiert ginn. Verbe gi konjugéiert an hu souwuel Zäite wéi och Aspekter. Allerdéngs ass d'interslawesch Grammaire méi reegelméisseg wéi déi aner slawesch Sproochen, an doduerch och méi einfach ze léieren an ze benotzen.

D'modernt Interslawesch steet an enger laanger Traditioun. Eng éischt panslawesch Grammaire gouf schonn an de Jore 1659 - 1666 vum kroatesche Geeschtleche Juraj Križanić geschriwwen.

## Interslawescht Alphabet
D'Interslawesch gëtt souwuel mam kyrillesche wéi och mat enger modifizéierter Versioun vum laténgeschen Alphabet geschriwwen:

Lat.: **A B C Č D Dž E Ě F G H I J K L Lj M N Nj O P R S Š T U V Y Z Ž**
Kyr.: **A Б Ц Ч Д Дж Е Є Ф Г Х И Ј К Л Љ М Н Њ О П Р С Ш Т У В Ы З Ж**

An der laténgescher Versioun gëtt et och e puer fakultativ Buschtawe mat diakriteschen Zeechen: **Å Ć D́ Ð Ę Ĺ Ń Ȯ Ŕ Ś T́ Ų Ź**

## Um Spaweck
* Offiziell Säit
Fabienne Hollwege

D**'Fabienne Elaine Hollwege**, gebuer den 31. Dezember 1981, ass eng lëtzebuergesch Schauspillerin.

Si spillt zanter 2008 an Theaterproduktioune mat, dacks zu Stuttgart oder zu Lëtzebuerg (Escher Theater, Kasemattentheater, Théâtre national du Luxembourg, …)

Bei der 7. Editioun vum Lëtzebuerger Filmpräis war si an der Kategorie "Bescht kënschtleresch Kontributioun" fir *[[Eng nei Zäit]]* nominéiert.

## Filmographie
* 2026: *[[Droneland (Televisiounsserie)|Droneland]]* (Tëlesserie), Regie: Félix Koch a Max Zähle
* 2021: *[[An zéro - Comment le Luxembourg a disparu]]*, Regie: Myriam T. a Julien Becker
* 2019: *[[De Buttek]]* - Regie: Luc Feit
* 2019: *[[The family who hid in the cellar]]* (Kuerzfilm) -  Regie: Ayshea Halliwel
* 2018: *[[De Superjhemp retörns]]* - Regie: Félix Koch
* 2017: *[[Es war einmal in Deutschland]]* - Regie: Sam Garbarski
* 2017: *[[Rusty Boys]]* - Regie: Andy Bausch
* 2015: *[[Die dunkle Seite des Mondes]]* - Regie: Stephan Rick
* 2015: *[[Eng nei Zäit]]* - Regie: Christophe Wagner
* 2015: *[[Baby (a)lone]]* - Regie: Donato Rotunno
* 2014: *[[Morgue (Film)|Morgue]]* (Kuerzfilm) - Regie: Laurent Prim
* 2013: ** - Regie: Nils Loof
* 2012: *[[Du aber bist der Hafen]]* (Kuerzfilm) -  Regie: Astrid Köhler
* 2010: *[[Lichtblau - Neues Leben Mexiko]]* (Tëleefilm) - Regie: Uwe Janson
* 2010: *[[On the Inside]]* - Regie: Uwe Janson
* 2010: *[[Nibiru]]* (Kuerzfilm) - Regie: Wolfgang Schäffer
* 2010: *[[Tabu - Es ist die Seele ein Fremdes auf Erden]]* - Regie: Christoph Stark
* 2008: *[[Schattendasein]]* - Regie: Wolfgang Schäffer

## Um Spaweck
* Hir Websäit
Le Crotoy

**Le Crotoy** ass eng kleng franséisch Hafestad an der Somme-Bucht am Departement Somme an der Regioun Hauts-de-France um rietsen Uwänner vun der Somme.

## Kuckeswäerts
*Den ornithologesche Parc du Marquenterre.
*Den nationalen Naturpark Réserve naturelle nationale de la baie de Somme. 
*D'Gare vum Crotoy ee vun de véier Terminusse vum Chemin de fer de la baie de Somme, mat dem Maschinneschapp an der Dréischeif op där d'Lokomotive mat Muskelkraaft gedréint ginn.
*De *Bassin de chasse* fir d'Bucht z'entsanden.
*D'Monument vun de Bridder Caudron déi do eng Fluchschoul haten.
*Den Hafe mam Schëff Saint-Antoine de Padoue eent vun de leschte grousse Fëscherbooter dat am Holz gebaut war an haut um Dréchene läit an de Symbol vum Hafen ass.
Atacamawüst

D**'Atacamawüst** ass eng Wüst a Südamerika. Se zitt sech laanscht d'Pazifikküst iwwer ronn 1200&nbsp;Kilometer tëscht dem 18. an dem 27. Breeedegrad Süd, also ongeféier tëscht de Stied Tacna am Süde vum Peru a Copiapo am Norde vum Chile.

Si ass eng vun den dréchenste Landschafte op der Äerd. An hirem zentrale Beräich gëtt et zënter op d'mannst 15&nbsp;Millioune Joer en hyperarid Klima. Et gëtt Plaze wou zënter Joerzéngte keng eng Drëps Ree registréiert gouf. An der Atacamawüst fällt fofzegmol manner Ree wéi am Death Valley an den USA. De südleche Beräich vun der Atacama, tëscht dem 24. an dem 27. Breetegrad, war bis um Ufank vum 21. Joerhonnert komplett onbesidelt.

D'Atacama läit am Reeschiet vun den Anden; den Ostwand ass dréchen a bréngt keng Néierschléi. No bei der Küst verhënnert eng kal Stréimung am Mier, den Humboldtstroum, datt Reewolleken entstinn, sou datt, anescht wéi méi am Norden oder Süden, kee "Steigungsreen" fällt. Duerch dat kaalt Mierwaasser ass et an der Atacama kill a besonnesch laanscht d'Küst dacks niwweleg. Duerch d'Auswierkunge vum Klimaphenomeen *[[El Niño]]*, bei deem den Humboldtstroum zeréckbleift, kënnt et all 6 bis 10 Joer zu staarkem Reen. Doduerch stinn da fir kuerz Zäit, vill Planzen an der Wüst an der Bléi. Bei besonnesch staarke Schliet kënnt et geleeëntlech zu Äerdrëtsch an Zerstéierunge vun Infrastrukturen (Stroossen, Leitungen, Gebaier).

D'Temperaturen an der Wüst variéiere staark tëscht 30&nbsp;°C am Dag a bis zu –15&nbsp;°C an der Nuecht.

Wéinst dem dréchene Wüsteklima goufe gläich e puer astronomesch Observatroiren an de Bierger vun der Atacamawüst opgeriicht: La Silla a Las Campanas leie ronn 50&nbsp;km südlech vu Vallenar. Um Bierg Cerro Paranal –&nbsp;120&nbsp;km südlech vun der Hafestad Antofagasta&nbsp;– huet den Europäesche Südobservatoire de Paranal-Observatoire opgeriicht. Nach aner Teleskope sinn den Atacama Large Millimeter Array an d'Atacama Pathfinder Experiment. Dës Weideren ass um Cerro Armazones den E-ELT, ee vun de gréissten Teleskope vun der Welt, am Gaang, gebaut ze ginn.

D'Mineral Atacamit gouf 1801 an dëser Wüst entdeckt a gouf no hir genannt.

## Literatur
* Sir Ranulph Fiennes, Sebastian Junger u.&nbsp;a.: *Extreme der Erde*. National Geographic Deutschland, Hamburg 2004, S. 100, ISBN 3-936559-31-7

## Um Spaweck
Union Station (Chicago)

D**'Union Station** ass déi gréisst Zuchgare vu **[[Chicago]]**. Si gouf 1925 opgemaach an huet en eelert Gebai aus dem Joer 1881 ersat. "Union Station" bezeechent eng Gare, op där méi wéi eng Gesellschaft hir Zuchlinne bedreift oder bedriwwen huet. Haut ass et déi eenzeg Gare fir Iwwerlandverkéier zu Chicago, an déi wichtegst vun der Stad, wat Regionalzich betrëfft. Si gehéiert der Amtrak a gëtt vun Zich vun Amtrak a vu Metra ugefuer. Bei der Grënnung hate véier Gesellschaften hiren Uschloss an där Gare.

D'Union Station steet westlech vum Chicago River tëscht der West Adams Street an dem West Jackson Boulevard, just baussent dem Quartier *Loop*. Déi meescht Infrastrukturen, ë.&nbsp;a. d'Quaien, sinn ënnert dem Buedem, just d'Haapthal ass iwwer dem Buedem. D'Gleiser si mat Stroossen a Gebaier iwwerbaut.

D'Chicago Union Station ass no dem Grand Central Terminal an der Penn Station, béid zu New York, an der 30th Street Station vu Philadephia, déi véiertgréisst Amtrak-Gare an den USA, wat den Trafic ubelaangt. An der Moyenne gi pro Dag eng 120.000 Passagéier derduerch.

D'Union Station ass eng duebel Kappgare, mat 10 Gleiser déi vun Norden hier a 14, déi vu Süden hierkommen, an déi do hiren Terminus hunn.

D'Gare ass eent vun den architektonesch markantste Gebaier vu Chicago, a beandrockt duerch seng korinthesch Sailen, Sandsteefassad, marbers Biedem oder seng majestéitesch Haapthal.

Si ass d'Kuliss vu bekannte Filmer, ë.&nbsp;a. vum Alfred Hitchcock sengem *[[North by Northwest]]* a vum Brian De Palma sengem *[[The Untouchables (Film 1987)|The Untouchables]]*, wou de Comptabel vum Al Capone op der Trap erof op e Quai gepëtzt gëtt.

## Um Spaweck

*Chicago Union Station (Metra)
*Chicago Union Station (USA RailGuide – TrainWeb)
*Chicago Union Station - Great American Stations (Amtrak)
Valdas Adamkus

De **Valdas V. Adamkus**, gebuer als **Voldemaras Adamkavičius** den 3. November 1926 zu Kaunas, war vun 1998 bis 2003 a vun 2004 bis 2009 President vun der Republik Litauen.

No der sowjettescher Annexioun vu Litauen am Juni 1940, gouf den Adamkus Member vun der nationalistescher, litauescher Onofhängegkeetsbeweegung. 1944 ass e mat sengen Eltere virun der Rouder Arméi an Däitschland geflücht, wou en nom Krich seng Première gemaach huet an zu München Naturwëssenschafte studéiert huet. 1949 ass en an d'USA ausgewandert. Hie gouf wéinst senge Sproochkenntnesser 1950 beim militäresche Geheimdéngscht engagéiert a krut 1960 säin Diplom als Ingenieur um Illinois Institute of Technology.

1970 goung e bei déi nei gegrënnt Ëmweltagence EPA schaffen, wou en 1981 Regionaladministrator fir d'Regioun vun de Fënnef Séie gouf. 1997 goung en a Pensioun an ass kuerz dono nees a Litaue wunne gaangen. Do huet hie bei de Presidentewalen 1998 kandidéiert a gouf, mat enger knappser Majoritéit vu 50,4 %, gewielt. Am Januar 2003 huet hien am zweeten Tour bei der Kandidatur ëm seng Nofolleg géint de Rolandas Paksas verluer. Dëse gouf no engem Joer ofgesat, a bei de virgezunnenen Neiwalen, den 13.&nbsp;a 27. Juni 2004, gouf den Adamkus op en Neits zum President gewielt.

Hien ass zënter 1951 mat der Alma Nutautaitė (* 1927) bestuet.

## Um Spaweck

* adamkus.lt