Kiche-Lëns

D**'Kiche-Lëns** (*Lens culinaris* Medik.; Syn.: *Ervum lens* L.), och einfach **Lëns** genannt, ass eng Aart aus der Gattung vun de Lënsen (*Lens*) an der Famill vun de Scheekefriichten (Fabaceae).

## Beschreiwung

## D'Kiche-Lëns a Mëtteleuropa

## Kulturplanz

### Ubau

### Verwendung

### Geschicht

## D'Kiche-Lëns zu Lëtzebuerg
### Den Numm „Lëns“
De lëtzebuergeschen Numm „Lëns“ staamt direkt vum laténgesche Wuert *Lens* of, dat schonn zur Réimerzäit geleefeg war.

Den Henri Klees gëtt nach d'Nimm „Pandouer“ a „Pandur“ u fir eng Aart dräieckeg Lëns, déi méi graff wier ewéi déi gewéinlech Lëns. Dobäi handelt et sech awer ëm d'Kultur-Lënsouer (*Lathyrus sativus* L.), déi een och am „Luxemburger Wörterbuch“ ënner verschiddenen Nimm fënnt.

### Ubau vun der Kiche-Lëns zu Lëtzebuerg
D'Kiche-Lëns staamt aus dem Mëttelmierraum a gouf schonn an der Jongsteenzäit a Mëtteleuropa ugebaut.

An der Lëtzebuerger Literatur gëtt et eng Rei Referenzen op de Kiche-Lënsenubau:
* 1836 - Tinant: Ugebaut a munchmol an de Felder ze fannen.
* 1860 - Fischer: D'Lëns gëtt just nach seelen an a wéinegen Uertschafte kultivéiert. D'Lënse goufe fir déi mënschlech Ernierung verkaaft a waren am Commerce gefrot, och am Aussenhandel (Museldepartement). A fréieren Zäiten, éier d'Gromper zu Lëtzebuerg groussflächeg ugebaut gouf, war d'Kultur-Lëns vill méi wichteg a war eng gängeg Kultur an eise Géigenden.
* 1875 - Krombach: Hei an do ugebaut, mol och verwëldert an anere Kulturen.
* 1897 - Papa Klein: Plazeweis ugebaut.

Um Ausgank vum 19. Joerhonnert goufen nach ëmmer Kiche-Lënsen ugebaut, wéi de Jean-Auguste Neyen 1892 detailléiert a sengem „Handbuch der Landwirtschaftslehre“ schreift.

Zënter 2022 ginn zu Lëtzebuerg nees Lënsen um biologesch gefouerte Lilienhaff zu Buerschdref ugebaut.

Dat sinn déi ganz kleng schwaarz Beluga-Lënsen, déi fest bleiwen, wa se gekacht sinn, an e wéineg wéi Belugakaviar ausgesinn, sou datt se gär an Zoppen an Zaloten agesat ginn.

## Literatur
* Fischer, E., 1860. Notices historiques sur la situation agricole du Grand-Duché de Luxembourg (2e éd.). V. Bück. 254 S.
* Klees, H., 1994. Luxemburger Pflanzennamen. Institut grand-ducal. Section de linguistique, de folklore et de toponymie. 3. Oplo 1994 bei Ed. Pierre Linden.
* Klein, E.J., 1897. Die Flora der Heimat (sowie die hauptsächlichsten bei uns kultivierten fremden Pflanzenarten biologisch betrachtet. Eine Anleitung zur selbständigen Beobachtung der Lebens- und Anpassungserscheinungen in der Pflanzenwelt). 552 S., Buchdruckerei Justin Schroell, Diekirch.
* Krombach, J.-H.-G. (1875). Flore du Grand-Duché de Luxembourg  : plantes phanérogames. J. Joris. 577 S.
* LWB, 2024. Luxemburger Wörterbuch, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, abgerufen am 22.05.2024.
* Marzell, H., 2000. Wörterbuch der deutschen Pflanzennamen. 5 Bände (unter Mitwirkung von Wilhelm Wissmann und Wolfgang Pfeifer). Leipzig, ab 1976 Stuttgart/Wiesbaden (1937) 1943–1979; Band 3 (ab Spalte 481) und Band 4 (aus dem Nachlass) hrsg. von Heinz Paul, Band 5 (Registerband) 1958 mit Wilhelm Wissmann; Neudruck (Lizenzausgabe) Köln 2000, ISBN 3-88059-982-3.
* Neyen, Jean-Auguste, 1892. Handbuch der Landwirtschaftslehre - zum Gebrauch für den Unterricht an landwirtschaftlichen Lehranstalten und zum Selbstunterricht. Luxemburg: J. Beffort. 582 S.
* Nonet, Erwan, 2024. Les lentilles du Mullerthal. Rubrique Made in Luxembourg. Le Quotidien en ligne. Publié le 09.05.2024. https://lequotidien.lu/a-la-une/made-in-luxembourg-les-lentilles-du-mullerthal/
* Tinant, F. A. (1836). Flore luxembourgeoise ou description des plantes phanérogames  : recueillies et observées dans le Grand-Duché de Luxembourg, classées d’après le système sexuel de Linnée. J.P. Kuborn. 512 S.
* WLM, 2024. Wörterbuch der Luxemburgischen Mundart, digitalisierte Fassung im Wörterbuchangebot der Universität Luxemburg, Department of Humanities, abgerufen am 22.05.2024.