open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bombardement vun den Albertkanal-Brécken

D**'Bombardement vun den Albertkanal-Brécken** den 11. Mee 1940, war eng Missiuoun vun der belscher Aviatioun, fir dräi strateegesch wichteg Brécken iwwer den Albertkanal ze zerstéieren. Bei der selwechter Missioun sollt och nach Eisebunnsbréck vu Butgenbach zerstéiert ginn.

Déi dräi Brécken um Albertkanal waren d'Bréck vu Briegden, d'Bréck vu Veldwezelt an d'Bréck vu Vroenhoven. All déi Brécke konnten net vun den Ekippen déi dofir virgesi waren, gesprengt ginn, sief et datt den Zündmechanissem net funktionéiert hat, oder well, wéi bei deene vu Butgenbach a Vroenhoven, d'Bréckeposte vun der däitscher Arméi iwwerascht goufen, well déi scho mat Seegelfligeren hanner de belsche Linne gelant waren, an d'Mannschaften an de Bunkere bei de Brécken onschiedlech gemaach haten.

An der Erwaardung vun enger däitscher Attack hat d'Belsch gutt virgesuergt, fir der feindlecher Arméi de Virmarsch op belschem Buedem sou schwéier wéi méiglech ze maachen. Iwwer 800 strateegesch wichteg Konstruktioune ware minéiert ginn. Bei der Mobilisatioun vun de belschen Truppen déi sech haaptsächlech aus dem drëtten, véierten, fënneften a siwente Corps, souwéi aus engem Kavaleriescorps an der 2. Divisioun vun de Chasseurs ardennais zeummegesat hunn, gouf déi defensiv Aktioun verduebelt. Vun all deene minéierte Konstruktioune konnt en hallwe Prozent net gesprengt ginn, dorënner déi véier wichteg uewegenannte Brécken.

Den 10. Mee krut déi drëtt Grupp vum 3. Régiment d'Aeronautique déi zu Aalter stationéiert war, den Uerder déi Brécken déi net zerstéiert waren, ze bombardéieren. Well den Uerder zimmlech spéit owes koum, gouf d'Operatioun op den Dag duerno verluecht.

Déi wichtegst vun de Brécken um Albertkanal waren déi vu Vroenhoven a Velwezelt. Den 11. Mee moies tëscht véirel vir sechs a sechs Auer, si vum Fluchfeld vun Aalter 2 Pletone vun dräi Fairey Battle ënner dem Kommando vum Capitaine André Glorie gestart fir d'Brécken ze bombardéieren. Als Schutzbegleedung hate se 2 Pletone vun dräi Gloster déi zu Beauvechain eng Véirelstonn éischter fortgeflunn waren.

D'Fligere sinn déif geflunn, fir sou spéit wéi méiglech entdeckt ze ginn. Vun Tongeren un, si se ënner däitscht Buedemfeier vu motoriséierten Truppe geroden. No enger kuerzer Deviatioun no Norden, fir dem feindleche Beschoss z'entgoen. Wéi Fligeren um Objektiv ukomm waren, krute se hir Bommen, well den elektresche Mecanissem, warscheinlech duerch de Beschoss, defekt war net ausgeléist. Just den drëtte Fliger gouf seng Bomme lass, mä ouni grousse Schued un der Bréck ze maachen. De Fliger vum Capitaine Glorie wollt dunn nach eng zweet Kéier probéiere seng Bommen op der Bréck erofzewerfen. Dat sollt och net klappen, well de Fairey Battle dee schwéier beschiedegt war, bei Vlijtingen erofgetrollt ass.

Déi ganz Aktioun, hat kee Succès ze verbuchen, a vun de sechs Fairey Battle ass just een heemkomm.

E puer Deeg méi spéit, ass et belsche Buedemtruppe gelonge bis bei d'Bréck vu Briedgen virzestoussen, a sou konnt wéinstens déi gesprengt ginn.
Bic

**Bic** ass:
* den Numm vun enger franséischer Entreprise: Bic (Entreprise);
* e Schreifgeschier, dat vun där Entreprise ë.&nbsp;a. produzéiert gëtt, an am Lëtzebuergeschen e Begrëffsmonopol huet: Bic (Schreifgeschier);
* eng franséisch Vëloséquipe, déi vun där Entreprise gesponsert gouf: Bic (Vëloséquipe);
* en Duerf a Rumänien: Bic (Sălaj).

**Bîc** ass:
* e Floss a Moldawien: Bîc;

**Le Bic** ass:
* eng Uertschaft a fréier Gemeng an der kanandescher Provënz Québec: Le Bic

**BIC** ass d'Ofkierzung vun ë.&nbsp;a.:
* Bahá'í International Community, eng international Organisatioun vun der Reliounsgemeinschaft vun de Bahai;
* Bank Identifier Code, en Deel vum Schlëesel vum SWIFT-Code, fir Banken z'identifizéieren;
* Banco Internacional de Crédito, eng portugisesch/angolanesch Bank
Sergei Semjonowitsch Sobjanin

De **Sergei Semjonowitsch Sobjanin** (*Сергей Семёнович Собянин*), gebuer den 21. Juni 1958 zu Njaksimwol am Oblast Tjumen, ass e russesche Politiker.

Hie war ë.&nbsp;a. Generalgouverneur vum Ural-Gebitt a Chef vun der Presidialverwaltung ënner dem Wladimir Putin. Zanter Mee 2008 ass hie Vizepremier an zanter dem 21. Oktober 2010 och nach Buergermeeschter vun der Stad Moskau.

## Perséinleches

De Sergei Sobjanin ass mat der Irina Iossifowna Sobjanina (gebuere Rubintschik) bestuet. Déi studéiert Ingenieurin vun Tjumen huet eng eege Stroossebaufirma a lieft mat hirem Mann zu Moskau. Mat hir huet hien zwee Meedercher kritt, d'Anna (* 1986) an d'Olga (* 1997). Déi eelst Duechter Anna huet zu Sankt Péitersbuerg eng Schauspillerausbildung gemaach a lieft elo do mat hirem Mann Alexandr Jerschow.

De Sergei Sobjanin ass russesch-orthodox.

## Um Spaweck

* Seng Biographie op enger Privatsäit 
* Offiziell Biographie
Mount John Laurie

De **Mount John Laurie** ass en 2 240 m héije Bierg an de Rocky Mountains, an der kanadescher Provënz Alberta.

En ass och bekannt ënner den Nimm **Mount Laurie**, **Mount Yamnuska**, oder einfach **Yamnuska**, wat souvill heescht wéi "Stenge Mauer".

Den John Laurie no deem de Bierg genannt gouf, war ee vun de Grënner vun der *[[Indian Association of Alberta]]*.

Et gëtt eng 100 Weeër fir op d'Spëtzt, wat e bei Kloterer beléift mécht.
## Um Spaweck
Wim Verstappen

De **Wim Verstappen**, gebuer de 4. Mee 1937 zu Gemert, a gestuerwen de 24. Juli 2004 zu Amsterdam, war en hollännesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent 
## Filmer (Auswiel)
* 1969: *Drop-out*, mam Roeland Windig
* 1970: *Joop slaat weer toe* (Kuerzfilm)
* 1971: *Blue Movie*, mam Hugo Metsers an Ine Veen
* 1974: *Dakota*, mam Willeke van Ammelrooy a Monique van de Ven
* 1974: *Alicia*, mam Willeke van Ammelrooy an Jeroen Krabbé
* 1975: *Mens erger je niet*, mam Willeke van Ammelrooy an Hugo Metsers
* 1978: *Pastorale 1943*, mam Rutger Hauer a Sylvia Kristel
* 1979: *Grijpstra & De Gier*, mam Rutger Hauer a Willeke van Ammelrooy
* 1981: *Het verboden bacchanaal*, mam Renée Soutendijk 
* 1983: *De zwarte ruiter*, mam Hugo Metsers 
* 1987: *De ratelrat*, mam Peter Faber

## Um Spaweck
Schleis vu Lanaken

D**'Schleis vu Lanaken** ass eng Schëffsschleis um Kanal Briedgen-Neerharen. Si mécht d'Verbindung mat dem Albertkanal.

D'Schleis ass 55,20 m laang a 7,30 m breet. Se huet eng Falhéicht vun 8,40 Meter, en Déifgank vun 2,10 m an eng fräi Héicht vu 6,05 m. Se ass zougeloss fir d'Schëffsklass II bis 600 Tonnen.
## Nopeschschleisen
*Schleis vun Neerharen
*Schleis vu Lanaye
*Schleis vu Visé
*Monsin-Schleis
*Schleis vu Genk
Hugo Metsers (Schauspiller)

Den **Hugo Metsers**, gebuer als *Hugo Wilfried Maria Jozef Metsers* den 1. Abrëll 1943 zu Hulst, ass en hollännesche Schauspiller.

## Filmer (Auswiel)
* 1971: *Blue Movie*, vum Wim Verstappen mam Kees Brusse an Ine Veen
* 1972: *Louisa, een woord van liefde*, vum Paul Collet a Pierre Drouot mam Willeke van Ammelrooy 
* 1974: * Frank en Eva*, vum Pim de la Parra mam Willeke van Ammelrooy a Sylvia Kristel
* 1974: *Alicia*, vum Wim Verstappen mam Willeke van Ammelrooy an Jeroen Krabbé
* 1975: *Mens erger je niet*, vum Wim Verstappen mam Willeke van Ammelrooy 
* 1976: *[[De komst van Joachim Stiller]]*, vum Harry Kümel mam Willeke van Ammelrooy a Bert André
* 1980: *Spetters*, vum Paul Verhoeven mam Hans van Tongeren a Renée Soutendijk
* 1981: *Het verboden bacchanaal*, vum Wim Verstappen mam Renée Soutendijk 
* 1983: *De zwarte ruiter*, vum Wim Verstappen mam Rijk de Gooyer
* 1994: *Casque bleu*, vum Gérard Jugnot mam Victoria Abril a Valérie Lemercier
* 1994: *Flodder 3*, vum Dick Maas mam Nelly Frijda 
* 2006: *[[Zwartboek]]*, vum Paul Verhoeven mam Carice van Houten a Sebastian Koch

## Um Spaweck
Hans van Tongeren

Den **Hans van Tongeren**, gebuer als *Johannes Adrianus Maria van Tongeren* den 18. Januar 1955 zu Breda, a gestuerwen de 25. August 1982 zu Amsterdam, war en hollännesche Schauspiller.

## Filmer (Auswiel)
**[[Spetters]]* (1980) vum Paul Verhoeven mam Renée Soutendijk
**[[Het oponthoud]]* (1982) (TV) vum Eimert Kruidhof mam Jeroen Krabbé
**[[Summer Lovers]]* (1982) vum Randal Kleiser mam Daryl Hannah a Peter Gallagher

## Um Spaweck
Col de la Cheminée

De **Col de la Cheminéé** ass en 925 Meter héije Col am Ain an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Iwwer de Col féiert d'Departementale D31 déi den Dall vun der Albarine mat deem vum Séran verbënnt.

Et ass e Col deen net schwéier ze fueren ass. Op dem géiesten Deel tëscht Le Petit-Abergement a Jalinard huet d'Pente eng Moyenne vun 3,6 Prozent, mat op der géiester Plaz 5,8 %. Den Depart fir op de Col läit zu Le Petit-Abergement op enger Héicht vu 770 Meter an et si ronn 4,3&nbsp;km ze fuere fir op d'Kopp ze kommen.
Schleis vun Ampsin-La Neuville

D**'Schleis vun Ampsin-Neuville** an der Belsch ass eng Staustuf mat 2 Schleisen op der Meuse déi tëscht 1955 an 1960 gebaut gouf. Tëscht 2018 an 2022 gouf déi kleng Schleis op 225 × 25 Meter vergréissert..

D'Schleis bestoung am Ufank aus enger grousser Schleisekummer fir Schëffer vun der Klass IV (136 × 16), an aus enger klenger Schleisekummer vu 55 × 7 Meter. Den Héichtenënnerscheed ass 4,70 Meter. De Waasserniveau am ieweschte Schleisebaseng läit bei 69,15 Meter. Wéi och déi aner Schleisen op der ieweschter Meuse an der Belsch an op der mëttelser Meuse ass se mat enger Fëschleeder ekipéiert.

Am Kader fir d'Meuse fir Schëffer aus der Klass VIb (bis 9.000 Tonnen) bis op Namur, schëffbar ze maachen, gouf an enger éischer Phas déi kleng Schleis op 225 × 25 Meter vergréissert an ass 2022 a Betrib gaangen. 
. Déi grouss soll bis 2023 ëmgebaut sinn.

## Nopeschschleisen
* No ënnen: Schleis vun Ivoz-Ramet
* No uewen: Schleis vun Andenne-Seilles

## Geschichtleches
D'Geschicht vun de Meuseschleise geet op d'Joer 1853 zeréck. Deemools gouf ugefaangen d'Meuse ze kanaliséieren, an d'Aarbechte goufen 1897 ofgeschloss, andeems déi dräi Schleisen op der ieweschter belscher Meuse duerch gemëschte Barragen ersat goufen.

Op der Lécker Meuse d.&nbsp;h. vun Namur un no ënne bis op Léck gekuckt gouf et keng zoue Schleise mat Schleisekummeren sou wéi mer se haut kennen. Do stoungen iwwerall Schleisen do nom sougenannte Poiréesystem funktionéiert hunn. (fr:barrage à aiguilles).

Déi éischt Schleisen déi nieft deene sougenannte *barrages à aiguilles* gebaut goufen, ware 56,7 × 9 Meter grouss. Duerno gouf decidéiert fir d'Schleisen op der ieweschter Meuse op 100 × 12 ze vergréisseren. Vu Léck erop bis op Ben-Ahin goufen iwwerall Schleise vun 136 × 16 Meter bäigeprafft.

Vun 1922 un, an duerno besonnesch no der grousser Iwwerschwemmung vun 1926, gouf Damp gemaach fir d'Meuse frësch ze kanaliséieren. D'Zil war, datt Schëffer bis 2.000 Tonnen op deem Deel vun der Meuse kéinte fueren, an anengems d'Iwwerschwemmungsgefor ze reduzéieren. Sou goufe vun 1928 un nei Barrage mat Schleisen ugeluecht, an zwar d'Monsin-Wier beim Hafe vu Léck mat der Monsin-Schleis op der anerer Säit vum Hafen, d'Staustuf vun Andenne-Seille, déi vun Ivoz-Ramet, an 1960 zu gudder Lescht déi vun Ampsin-La Neuville.
Fernand Ciatti

De **Fernand Ciatti** oder **Ferdinand Ciatti**, gebuer de 27. Mäerz 1912 zu Déifferdeng, a gestuerwen den 9. Oktober 1989, war e lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.
Jos Bellion

De **Jos Bellion**, gebuer den 12. Dezember 1913 zu Éinen, an do gestuerwen den 18. Abrëll 2009, war e lëtzebuergesche Kanut an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Kuckt och
Jos Cillien

De **Jos Cillien** oder **Joseph Cillien**, gebuer den 19. Juli 1911 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen de 26. Abrëll 1984 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

## Kuckt och
Schlass Bettenduerf

D**'Schlass vu Bettenduerf** steet an der lëtzebuergescher Uertschaft Bettenduerf.

## Geschicht
D'Urspréng ginn an d'13. Joerhonnert zeréck. D'Gebai, wéi mer haut nach kennen, am Barockstil, ass aus dem Joer 1728 a gouf 1962 restauréiert.

D'Schlass, dat an der Mëtt vum 19. Joerhonnert am Besëtz vun der belscher Adelsfamill d'Olimart war, goung duerch Bestietnes vun der Julie d'Olimart mam preiseschen Offizéier Georg-Alvin von Puttkammer (1811-1885) an de Besëtz vun där Famill iwwer. Méi spéit hunn do hire Jong Adolf (1847-1925), an am 20. Joerhonnert ee vun deem senge Jongen, de Gustav von Puttkamer, dra gewunnt. Dësen ass géint Enn vum Zweete Weltkrich, well e mat den Nazie kollaboréiert hat, op Wiesbaden wunne gaangen. Hie gouf vun der Lëtzebuerger Justiz zu enger *Personne non-désirable* deklaréiert a säi Besëtz zu Lëtzebuerg, dorënner d'Schlass Bettenduerf, konfiszéiert.

D'Schlass ass haut a Privatbesëtz an ass net ëffentlech zougänglech. 2007 gouf et mam Park ronderëm op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Nationalmonument* klasséiert.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Bettenduerf
## Um Spaweck
Kanal Briegden-Neerharen

De **Kanal Briegden-Neerharen** ass e Schëffskanal an der belscher Provënz Limburg tëscht Briegden an Neerharen. Seng Konstruktioun huet vun 1930 bis 1934 gedauert. D'Zil vum Bau war fir den Albertkanal mat der Zuid-Willemsvaart ze verbannen, ouni mussen duerch Holland ze fueren.

De Kanal ass op fir Schëffer aus der Klass II.

Den ieweschte Schleisebaseng virun der Schleis vu Lanaken ka mat Schëffer bis zu 9.000 Tonne befuer ginn. Op deem Deel leien Quaie vun der Pabeierfabréck *SAPPI* déi e groussen Deel vum Réimateriel do ausluet.

## Schleisen
* Schleis vu Lanaken 
* Schleis vun Neerharen
## Aner Konstruktiounen iwwer de Kanal
* Lanaken:
**Eisebunnsbréck vun der fréierer Streck Hasselt-Maastricht
**Foussgänger- a Cyclistebréck
**Stroossebréck (Nationale 77)
**Stroossebréck (Nationale 766)
*Neerharen:
** Stroossebréck iwwer d'Schleis (Neerharen, *Heirbaan*)
Renée Soutendijk

D**'Renée Soutendijk**, gebuer als *Renette Pauline Soutendijk* den 21. Mee 1957 zu Den Haag, ass eng hollännesch Schauspillerin.

## Filmer (Auswiel)
*1978: *Pastorale 1943*, vum Wim Verstappen mam Rutger Hauer a Sylvia Kristel
*1978: *Doodzonde*, vum René van Nie mam Willeke van Ammelrooy a Jan Decleir
*1979: *Een vrouw als Eva*, vum Nouchka van Brakel mam Monique van de Ven a Maria Schneider
*1980: *Spetters*, vum Paul Verhoeven mam Hans van Tongeren 
*1981: *Het meisje met het rode haar*, vum Ben Verbong mam Peter Tuinman a Chris Lomme
*1983: *De vierde man*, vum Paul Verhoeven mam Jeroen Krabbé 
*1984: *Abwärts*, vum Carl Schenkel mam Götz George a Wolfgang Kieling
*1987: *Motten im Licht*, vum Urs Egger mam Patrick Bauchau an Ivan Desny
*1986: *The Second Victory*, vum Gerald Thomas mam Helmut Griem a Max von Sydow
*1987: *Der Madonna-Mann*, vum Hans-Christoph Blumenberg mam Marius Müller-Westernhagen a Michael Lonsdale
*1987: *Een maand later*, vum Nouchka van Brakel mam Monique van de Ven a Jean-Yves Berteloot
*1988: *Wherever You Are...*, vum Krzysztof Zanussi mam Julian Sands a Joachim Król
*1989: *Eve of Destruction*, vum Duncan Gibbins mam Gregory Hines 
*1994: *De Flat*, vum Ben Verbong mam Victor Löw 
*2008: *Radeloos*, vum Dave Schram mam Marius Gottlieb
*2013: *[[A Perfect Man]]*, vum Kees Van Oostrum mam Jeanne Tripplehorn a Liev Schreiber
*2015: *[[Boy 7]]*, vum Kees Van Oostrum mam Matthijs van de Sande Bakhuyzen an Ella-June Henrard

## Um Sapweck
Alain Mertens

Den **Alain Mertens**, och bekannt als **Alain M.**, gebuer den 11. Juli 1984, ass e lëtzebuergesche Liddermécher vun Diddeleng.

## Biographie

Mat der Schülerband *Aching Mind* huet hien Enn der 1990er Jore seng éischt Bünenerfarunge gesammelt. 2003, no der Opléisung vun der Grupp schreift hie Solo-Lidder a mécht bei Gruppe wéi *Manali*, *Pandora*, *We are S.A.M.* an *Angela P* mat.

2009 gesäit een hien dann op der 5. Plaz an der Finall bei Wanns de eppes kanns! vun RTL Lëtzebuerg an am Virprogramm vun der Anastacia an der Rockhal.

2011 bréngt hien d'Single *Lëtzebuerg* eraus, déi sech op der éischter Plaz an den *Itunes Alternative Charts* zu Lëtzebuerg konnt placéieren.

2018 an 2019 koumen d'EPe *Reykjavik*, respektiv *Amsterdam* eraus.
 
## Discographie

### Albumen
* 2006: *Expressiounskrich*
* 2007: *The Progress*
* 2008: *Vun der Long op d'Zong*
* 2010: *Alain M.*
* 2011: *Ech si rëm do*
* 2020: *The Living Room Sessions*

### EPen
* 2009: *Wanns de eppes kanns*
* 2018: *Reykjavik*
* 2019: *Amsterdam*

### Singelen
* 2006: *Blame It on Me (Come on Over)*
* 2007: *Who Are You?*
* 2009: *Rosa Hühott*
* 2010: *Right on Time (In the Wrong Place)*
* 2011: *Lëtzebuerg*
* 2011: *Interpretatiounsdifferenz*
* 2011: *Bleiw wéis de bas*
* 2011: *Mir wöllen net bleiwen wat mir sin*
* 2011: *Mir sinn d'Kultur*
* 2015: *Come Out to Play*
* 2017: *You Mean the World to Me* (Duett mam Jeneli)

## Um Spaweck
* Websäit
* Profil op ReverbNation
* Discographie op rateyourmusic.com
* Videographie op YouTube
Tom Hooper

Den **Thomas George** ("**Tom**") **Hooper**, gebuer 1972 zu London, ass en englesche Film- an Televisiounsregisseur.

Zu senge bekanntste Wierker zielen den Tëleesfilm an zwéin Deeler *Elizabeth I* mat der Helen Mirren (2005), fir déi en en Emmy krut, d'Miniserie *John Adams* (2008) an de Kinosfilm *The King's Speech* (2010) mam Colin Firth an der Haaptroll, deen 2011 ë.&nbsp;a. den Oscar fir de beschte Film an déi bescht Regie krut.

## Filmographie (Auswiel)
### Kino
* 2004: *Red Dust*, mam Hilary Swank
* 2009: *The Damned United*, mam Michael Sheen
* 2010: *[[The King's Speech]]*, mam Colin Firth, Geoffrey Rush an Helena Bonham Carter
* 2012: *[[Les Misérables (Film 2012)|Les Misérables]]*
* 2015: *[[The Danish Girl]]*

### TV
* 1992: *Painted Faces*
* 2001: *Love in a Cold Climate*
* 2002: *Daniel Deronda*
* 2003: *Prime Suspect 6 - The last witness*
* 2005: *Elizabeth I*
* 2006: *Longford*
* 2008: *John Adams*

## Um Spaweck
Bartrenger Musek

D**'Bartrenger Musek** ass de 25. Januar 1910 ënner dem Numm "Fanfare Bertrange" gegrënnt ginn. De 14. Januar 1923 huet si mat der "Harmonie Caecilia" fusionéiert, déi 1911 gegrënnt gi war. Vun do un housch se "Union - Fanfare Bertrange".

An enger ausseruerdentlecher Generalversammlung vum 25. Mäerz 2014 sinn nei Statute gestëmmt ginn an zanterhier heescht d'Museksgesellschaft offiziell "Bartrenger Musek". Dësen Numm huet d'Union - Fanfare Bertrange zanter de Centenairesfeierlechkeete vun 2010 inoffiziell gedroen.
 
An der Musek sinn eng 60 Museker (Stand 2014), dorënner e Jugendensembel ("Bartrenger Hunneband¨) vun enger 12 Musikantinnen a Musikanten.

Den Dirigent vun der Bartrenger Musek ass de Claude Origer, an dee vun der Bartrenger Hunneband ass den Alexander Daum. (Stand: 2026)

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Bartrenger Musek
Dessert

En **Dessert** ass e séisse Plat, deen nom Haaptplat zerwéiert gëtt a mat deem d'Iessen op en Enn geet.

De Begrëff kënnt vum franséische Wuert "desservir", wat iwwersat souvill heescht wéi "den Dësch ofraumen". An der Reegel ass en Dessert séiss (z.&nbsp;B. Kichelcher oder Glace), et gëtt awer och schwéier Desserten aus Friichten oder Nëss ouni Zocker/Hunneg. Et ass och net all séisse Plat automatesch en Dessert, sou gëtt et an der chineesescher Kiche séiss Fleeschplaten (z.&nbsp;B. Schwéngefleesch mat Ananas) déi keen Dessert sinn. A China ginn och Kamelle mat Peffer a Geimer gemaach amplaz vun Zocker. D'Indianer hu virun der Zäit vun den Europäer dacks Schockela mat Peffer an anere Gewierzer amplaz Zocker giess. En Dessert kann awer och aus Kéise bestoen (Frankräich), oder aus Piroggen a schwaarzem Kaviar (Russland).

Gemenkerhand kann een als Dessert follgend Liewensmëttel bezeechnen: Taarten, Kuchen, Kichelcher, Wäffelcher, Kamellen, Sorbeten, Schlagsan, Tutti Frutti, Juskompotten, Moussen, Crèmen, Gelee, Glacen. Sou kann och Glace mat Téi, Schocki a Kaffi gemëscht als Dessert preparéiert ginn. Sougenannt Dessertswäiner gehéiere streng geholl net dozou, si ginn awer gradewéi e Kaffi oder en Digestif gär beim oder nom Dessert gedronk. Der Temperatur no ënnerscheet een tëscht kalen a waarmen Desserten. D'Desserte ginn normalerweis op speziellen Dessertstelleren zerwéiert, a giess gi se mat Dessertsläffelcher an Téiläffel bis hin zu Zoppeläffelgréisst, awer och mat Dessertsmesser a -forschett.
### Beispiller vu verschidden Zorten Desserten

Fichier:desserts.jpg|Pâtisserie
Fichier:Ice Cream dessert 02.jpg|Glace mat Schlagsan
Fichier:TaiwanesePineappleCake.jpg|Taiwaneschen Ananaskuch
Fichier:Tiramisu Fanes.jpg|Italieenesch Tiramisu
Fichier:Crêpe opened up.jpg|E franséische Paangech (*crêpe*)
Fichier:ArrozDoce.jpg|Portugisesche Räispudding


## Um Spaweck
Pirogg

Eng **Pirogg** (russ: пирог, ukr. пиріг) ass eng Zort osteuropäesche Kuch, mat entweeder enger séisser oder enger gehäerzter Fëllung.

Pirogge si meeschtens aus Hiefdeeg, mä si kënnen och aus Mierf- oder souguer Bliederdeeg bestoen. An hir séiss Variant kommen entweeder Friichten (z.&nbsp;B. Äppel, Quetschen oder verschidde Bieren) oder dréchekärege Stoffi, an an hir gehäerzte Variant Fleesch, Fësch, Champignonen, Kabes, Gretschnewaja Kascha oder klenggeschniddene Gromperen. Si sinn entweeder ganz iwwerbak oder deelweis op, soudatt een op d'Fëllung luusse kann.

Ganz beléift si se a Russland an a villen anere slawesche Länner, wou se als Entrée, Haaptplat oder Dessert giess ginn.

Am Russeschen heescht "pirog" haut gemenkerhand souvill wéi Kuch, den dovun ofgeleeten Diminutiv "Pirojok" bezitt sech dogéint op de bekannte klenge Paschtéitesnack, deen am däitsche Sproochraum fälschlerweis och alt emol als Pirogg betitelt gëtt. Déi polnesch "pierogi ruskie" gëtt et an der Ukrain, Russland an a Wäissrussland tatsächlech, mä do ënner dem Numm Wareniki. Eng méi eng kleng, awer dofir ëmmer mat Fleesch gefëllte Form vun de Wareniki sinn d'Pelmeni, déi bal wéi eis Ravioli sinn.
Jhala Nath Khanal

Den **Jhala Nath Khanal**, op Nepaleesesch झलनाथ खनाल, gebuer den 20. Mee 1950 zu Sakhejung am Ilam District, ass en nepaleesesche Politiker.

Hien ass Member vun der Nepaleesescher Kommunistescher Partei, a war vun 1982 bis 1986 hire Generalsekretär. 1987 war hie Minister fir Informatioun a Kommunikatioun. Hien ass haut President vun der Partei a war hie Fraktiounspresident am Parlament.

Hie war vu Februar bis August 2011 Premierminister am Nepal.

## Um Spaweck
Xavier Beauvois

De **Xavier Beauvois**, gebuer den 20. Mäerz 1967 zu Auchel (Pas-de-Calais), ass e franséische Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmregisseur.

Seng bekanntst Filmer als Regisseur bis ewell sinn *N'oublie pas que tu vas mourir* (1995), Juris-Präis um Filmfestival vu Cannes, an *Des hommes et des dieux* (2010), *Grand prix du jury* zu Cannes 2010 an *[[César du cinéma|César]]* fir de beschte Film 2011.

## Filmographie
#### als Regisseur
* 1991: *[[Nord (Film)|Nord]]*
* 1995: *[[N'oublie pas que tu vas mourir]]*
* 2000: *[[Selon Matthieu]]*
* 2005: *[[Le Petit Lieutenant]]*
* 2010: *[[Des hommes et des dieux (Film 2010)|Des hommes et des dieux]]*
* 2014: *[[La Rançon de la gloire (Film 2014)|La rançon de la gloire]]*
#### als Schauspiller (Auswiel)
* 2004: *[[Arsène Lupin (Film 2004)|Arsène Lupin]]* vum Jean-Paul Salomé mam Romain Duris a Kristin Scott Thomas

## Gielercher
*
## Um Spaweck
Wareniki

D**'Wareniki** (ru./ukr. вареники) sinn e Plat aus der ukrainescher Kichen, deen awer um ganze Gebitt vun der fréierer Sowjetunioun beléift ass, an aus klenge méi oder manner hallefronnen Täschen aus Deeg besteet, déi mat Gehaaktes, Gromperen, Champignonen oder Friichte gefëllt sinn. Dacks gi se mat Smetana zerwéiert, et kann ee s'awer och mat Hunneg oder Gebeess iessen.

Den Deeg fir d'Wareniki besteet aus Weessmiel, Waasser, Salz an Eeër. Si kënne ganz ënnerschiddlech gefëllt ginn, an der Ukrain och mat Fleesch, wat a Russland awer net de Fall ass. Da gi se a Salzwaasser gekacht bis datt se opdauchen.

Réi kënne s'awer och agefruer gi fir spéider séier no dräi Minutte Kache prett um Dësch ze sinn.

## Um Spaweck

* E Rezept fir Wareniki
Kanal vu Lanaye

De **Kanal vu Lanaye** (nl: *Kanaal van Ternaaien*) ass e Schëffskanal an der Belsch an an Holland.

Den 1.934 Meter laange Kanal verbënnt den Albertkanal iwwer d'Schleis vu Lanaye mat der Meuse zu Maastricht an doriwwer eraus mam Julianakanal.

De Kanal ka vu Schëffer bis d'Klass Va befuer ginn.
## Um Spaweck
Mahamadou Issoufou

De **Mahamadou Issoufou**, gebuer 1952 zu Dandaji, Niger, ass en nigresche Politiker.
Hie gouf am Mäerz 2011 zum President vu sengem Land gewielt.

Schonn 1993 huet hie fir President kandidéiert, ass awer schonn am 1. Tour ausgescheet. Hie gouf dunn de 17. Abrëll 1993 zum Premierminister ernannt (bis September 1994). Vun 1995 bis 1996 war e President der Nationalversammlung. Och 1996, 1999 an 2004 war hien, ouni Succès, Kandidat fir President ze ginn.

De 14. Mäerz 2011 dunn gouf hien am 2. Tour mat 58 % vun e Stëmme Vainqueur vun de Presidentschaftswalen 2011. De 6. Abrëll 2011 huet hie säin Amt ugetrueden.

Bei de Presidentewalen 2016 gouf hien den 20. Mäerz erëmgewielt.
Monument aux morts Rodange

D**'Monument aux morts zu [[Rodange]]** ass e Monument, mat deem d'Mamme geéiert ginn, déi e Jong am Zweete Weltkrich verluer hunn.

Zentralfigur ass eng Skulptur aus engem Steeblock vun Euville-Commercy, a weist eng Fra, déi mat gekräizten Hänn do sëtzt an am Trauer no ënne kuckt. De Sculpteur Claus Cito hat den Optrag fir d'Monument am Fréijoer 1947 kritt. Well en eng schwéier Zäit hat, gouft d'Monument ee Joer méi spéit fäerdeg, wéi geplangt, a gouf den 12. Juni 1949 ageweit.

D'Monument steet an der Avenue Dr. Gaasch.

## Kuckt och
*Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
Mobile TeleSystems

**Mobile TeleSystems (MTS)** (ru. Мобильные Теле Системы (MTC)) ass mat 102,4 Millioune Clienten dee gréisste Mobilfunkubidder a Russland an an der GOS.

De konsolidéierten Ëmsaz louch 2009 bei ëm déi 9,8 Milliarden US-Dollar an de konsolidéierte Gewënn bei ronn 1 Milliard US-Dollar. Méi wéi 26.000 Employéë stinn a Loun a Brout.

## Geschicht
Mobile TeleSystems gouf am Joer 1993 als Joint Venture vum Moskauer Telefonskonzern *Moskowskaja Gorodskaja Telefonnaja Set (MGTS)* (russ. Московская Городская Телефонная Сеть) an dräi russesche Partner (53 %) an den däitschen Entreprisen Deutsche Telekom a Siemens AG (47 %) gegrënnt.

1996 huet Sistema d'Parte vun MGTS a senge Partner iwwerholl an d'Deutsche Telekom d'Parte vu Siemens.

Am Joer 2000 ass MTS an eng Aktiegesellschaft ëmgewandelt ginn. Si gouf den 28. Abrëll dat Joer op der Moskauer Bourse am RTS-Index cotéiert an den 30. Juni um New York Stock Exchange am MBT-Index.

Tëscht 2003 an 2005 huet d'Deutsche Telekom hir Aktië vun MTS fir geschaten 3 Milliarden Euro nees verkaaft, offiziell fir Scholden ofzebauen.

Déi aktuell Aktionären:
* 52,8 % - Sistema
* 46,7 % - Streebesëtz
* 0,5 % - Soss Aktionären


Image:MTS_Logo_93-02.svg|Logo MTS 1993—2002
Image:MTS_Logo_02-06.jpg|Logo MTS 2002—2006
Image:MTS logo 2006 - 2010.svg|Logo MTS 2006—2010
Image:MTS_Logo_2010.svg|Logo MTS 2010—haut


## Operatiounsgebitt

D'Mobilfunknetz vun MTS gebraucht de GSM Standard. Den Operateur huet 1994 mat enger Lizenz fir Moskau ugefaangen a krut 1997 nach Lizenze fir weider Gebidder, woumat d'Expansioun sou lues un d'Rulle koum. Haut huet MTS Lizenze fir 81 vun den 83 russesche Regiounen an och fir Wäissrussland, d'Ukrain, Turkmenistan an Armenien.
## Kuckt och
* Beeline
* MegaFon
## Um Spaweck
* MTS Websäit (Englesch)
* MTS Websäit (Russesch)
Monument aux morts Nidderkäerjeng

D**'Monument aux morts zu [[Nidderkäerjeng]]** ass e Krichsmonument vum Sculpteur Claus Cito.

Et weist den doudege Jesus, ronderëm dee 6 Frae stinn, déi ëm hie kräischen.

D'Monument war en Don vum Cito senger Tatta, der Maria Cito. Et gouf de 17. August 1952 ageweit a stoung an der rue de la Résistance. Zanter Enn 2011 steet et nieft engem Hausgiewel op der Plaz wou déi al Kierch stoung, an der rue de l'Église.

## Kuckt och
*Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
Serie 101 DB

D'DB-Lokomotiven aus der **Serie 101** sinn Elektrolocken, déi bei der däitscher Eisebunnsgesellschaft Deutsche Bahn ënner den Nummeren 101 001 - 101 145 immatrikuléiert sinn.

## Um Spaweck

* Eng Fan Säit iwwer Serie 101
MTS

D'Ofkierzung **MTS** bezeechent:

* en Trakterproduzent aus Wäissrussland: Minsker Trakterswierker,
* e Mobilfunkubidder aus Russland: Mobile TeleSystems,
* e Computerspill aus dem Joer 2001: Microsoft Train Simulator.
Schëtz

E **Schëtz** ass eng Persoun, déi mat enger Waff schéisst. Hautdesdaags gëtt mat deem Begrëff gemenkerhand ee bezeechent, deen eng Feierwaff gebraucht, awer och déi, déi Feiler mat Bou oder Aarmbroscht schéissen, gehéieren an déi Kategorie.

A verschiddenen nationalen Arméie bezeechent de Begrëff och en Déngschtgrad (Schütze).

## Kuckt och
* Tireur d'élite
Jakob Schwarzkopf

De **Jakob Schwarzkopf**, gebuer den 18. August 1926 zu Koblenz, a gestuerwen den 11. Juli 2001 zu Tréier, war en däitsche Moler.

## Wierker
### Zu Lëtzebuerg
* Fënsteren (1953) vun der Kierch zu Ell
* Zwou Fënsteren (2000) am Chouer vun der Jousefskierch zu Esch-Uelzecht
* Fënsteren (1963) am Schëff, Querschëff a Chouer vun der Kierch zu Leideleng
* Fënster (1954) am Trapenhaus vum *Home St-Hubert* zu Péiteng
* Fënster (1952) iwwer dem Säiteportal vun der Kierch zu Meechtem
* Fënster (1998) a Rosette (1998) iwwer dem Agangsportal vun der Kierch zu Siren
* Véier Fënsteren (ëm 1954) am Schëff vun der Kierch zu Uewerpallen

## Literatur
* Jansen-Winkeln, Annette (2001): *Künstler zwischen den Zeiten Bd. 6 - Jakob Schwarzkopf*, 240 S., Wissenschaftsverlag für Glasmalerei, ISBN 3-932623-10-X

## Um Spaweck
* Fënstere vum Jakob Schwarzkopf op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
Verbindungskanal Bosscherveld

De **Verbindungskanal Bosscherveld** ass e ronn 1.100 Meter laange Schëffskanal an der hollännescher Provënz Limburg bei der Uertschaft Borgharen an der Gemeng Maastricht.

E verbënnt d'Meuse um Kilometer 5.72 mat der Zuid-Willemsvaart um Kilometer 127.8.

Um Kanal gëtt et eng Schleis d'Schleis vu Bosscherveld. De Kanal ass zougelooss fir Schëffer mat enger Längt bis zu 132 Meter an enger Breet vu 14 Meter, wat der Schëffsklass Va entsprécht. Schëffer déi méi laang wéi 80 Meter sinn, mussen allerdéngs mat enger Kappsteierung ausgerëscht sinn.
US-Monument Péiteng

D**'US-Monument zu [[Péiteng]]** ass e Krichsmonument vum Sculpteur Claus Cito aus dem Joer 1946.

Et ass eng véiereckeg Sail wourop op der viischter Säit den amerikanesche Wopen aggravéiert ass, an drënner den Text:

:Mir vergiessen net

Um Sockel steet en Text, deen un den éischten Zaldot vun der US-Arméi erënnert, deen op Lëtzebuerger Buedem gefall ass:

:Dem 1. Amerikaner,
:gefall fir d'Liberatio'n
:vun der Hemecht

D'Monument steet op där Plaz wou den 9. September 1944 e Panzergefier M8 Greyhound ënner däitsche Beschoss geroden ass. Beim Ugrëff koum den Ënnerleitnant Hyman Josefson ëm d'Liewen, déi aner 3 GIs aus dem Gefier goufe blesséiert. Et waren dëst den 1. Klass-Zaldot Cyril J. Mayrose, de Chauffer Burt K. Magee an de Funker John H. Mitchel.

E Comité dee sech kuerz nom Krich gebilt hat huet sech - zesumme mat der Gemeng an dem *Syndicat d'initiative et du tourisme* - dofir agesat fir e Monument opzeriichte fir un den éischten US-Zalot z'erënneren, deen op Lëtzebuerger Territoire gefall war. Als eent vun den éischte Krichsmonumenter zu Lëtzebuerg gouf d'Péitenger Monument de 26. Oktober 1947 a Presenz vum Prënz Felix an dem Arméisminister Lambert Schaus ageweit.

D'Finanzéierung vum Monument war e bëssen ongewéinlech, well d'Awunner Sue gesammelt hunn andeem se Kaarte mat Gedichter a Fändele verkaaft hunn. Säin Deel huet och de Sculpteur vum Monument, de Claus Cito, bäigeluecht, deen deelweis op säin Honoraire verzicht huet. D'Gréngs ëm d'Monument gouf vun der Gemeng Péiteng finanzéiert.

D'Plaz wou d'Monument steet gouf *Square Hyman Josefson* genannt.

## Kuckt och
*Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
Streikmonument Déifferdeng

D**'Streik-Monument zu [[Déifferdeng]]** ass e Krichsmonument aus dem Claus Cito sengem Atelier aus dem Joer 1958. D'Pläng ware vum Architekt René Fournelle.

Et erënnert un de Streik vun 1942, deen ausgeruff gi war, nodeem de Gauleiter Gustav Simon d'Zwangsrekrutéierung vun de Lëtzebuerger jonke Männer vun de Joergäng 1920 bis 1924 an d'Wehrmacht dekretéiert hat.

## Kuckt och
* Monumenter vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg
* Kierch Déifferdeng
Karl John

De **Karl John**, oder **Carl John**, gebuer de 24. Mäerz 1905 zu Köln, a gestuerwen den 22. Dezember 1977 zu Gütersloh, war en däitsche Schauspiller.

## Filmer (Auswiel)
### Kino
* 1936: *Der weiße Dämon* vum Kurt Gerron mam Hans Albers a Peter Lorre
* 1933: *Kind, ich freu' mich auf Dein Kommen* vum Kurt Gerron mam Magda Schneider a Wolf Albach-Retty
* 1936: *Wenn der Hahn kräht* vum Carl Froelich mam Heinrich George a Marianne Hoppe
* 1937: *Weiße Sklaven* vum Karl Anton mam Theodor Loos a Werner Hinz
* 1939: *Legion Condor* vum Karl Ritter mam Paul Hartmann 
* 1940: *Münchner G'schichten* vum Karl Ritter mam Ilse Werner a Paul Hartmann
* 1941: *Mein Leben für Irland* vum Max W. Kimmich mam René Deltgen a Paul Wegener
* 1941: *Der Weg ins Freie* vum Rolf Hansen mam Zarah Leander an Hans Stüwe
* 1941: *Über alles in der Welt* vum Karl Ritter mam Paul Hartmann a Carl Raddatz
* 1942: *Andreas Schlüter* vum Herbert Maisch mam Heinrich George a Paul Dahlke
* 1943: *Großstadtmelodie* vum Wolfgang Liebeneiner mam Hilde Krahl a Werner Hinz
* 1947: *[[In jenen Tagen]]* vum Helmut Käutner mam Winnie Markus an Erica Balqué
* 1949: *Die letzte Nacht* vum Eugen York mam Sybille Schmitz a Margarete Haagen
* 1949: *Liebe 47* vum Wolfgang Liebeneiner mam Hilde Krahl a Grethe Weiser
* 1951: *[[Der Verlorene]]* vum Peter Lorre mam Peter Lorre a Renate Mannhardt 
* 1952: *Le banquet des fraudeurs* vum Henri Storck mam Françoise Rosay an Daniel Ivernel
* 1953: *[[The Man Between (Film 1953)|The Man Between]]* vum Carol Reed mam James Mason a Claire Bloom
* 1953: *Weg ohne Umkehr* vum Victor Vicas mam Ivan Desny a Ruth Niehaus
* 1955: *[[Des Teufels General (Film 1955)|Des Teufels General]]* vum Helmut Käutner mam Curd Jürgens a Marianne Koch
* 1955: *Hotel Adlon* vum Josef von Báky mam Nadja Tiller an Nelly Borgeaud
* 1958: *Hunde, wollt ihr ewig leben* vum Frank Wisbar mam Joachim Hansen a Wolfgang Preiss
* 1960: *[[An heiligen Wassern (Film 1960)|An heiligen Wassern]]* vum Alfred Weidenmann mam Hansjörg Felmy a Cordula Trantow
* 1961: *Fabrik der Offiziere* vum Frank Wisbar mam Helmut Griem an Horst Frank
* 1961: Diesmal muß es Kaviar sein vum Géza von Radványi mam O. W. Fischer a Senta Berger
* 1962: *[[The Longest Day (Film)|The Longest Day]]* vum Ken Annakin, Andrew Marton a Bernhard Wicki mam John Wayne a Robert Mitchum
* 1964: *[[Der Hexer (1964)|Der Hexer]]* vum Alfred Vohrer mam Joachim Fuchsberger an Heinz Drache
* 1965: *[[Neues vom Hexer]]* vum Alfred Vohrer mam Heinz Drache a Barbara Rütting
* 1974: *Pusteblume* vum Adrian Hoven mam Rutger Hauer an Dagmar Lassander
* 1977: *[[Sorcerer]]* vum William Friedkin mam Roy Scheider, Bruno Cremer a Francisco Rabal

### Televisioun
* 1968: *[[Babeck]]* vum Wolfgang Becker mam Curd Jürgens, Senta Berger a Charles Regnier (TV-Serie)

## Um Spaweck
Juan José Medina

De **Juan José Medina** war President vu Paraguay vum 22. Januar 1841 bis den 9. Februar 1841, wéi e Chef war vun der Junta déi kuerz Zäit geherrscht huet.
Ruth Belville

D**'Elizabeth Ruth Belville**, gebuer de 5. Mäerz 1854 zu London, an och do gestuerwen de 7. Dezember 1943, war eng brittesch Entrepreneuse, där hir Déngschtleeschtung iwwer méi wéi véier Joerzéngten dora bestanen huet, déi genee Auerzäit ze verkafen.

Si hat dofir e Chronometer, dee mat der offizieller Zäit (Greenwich Mean Time) vum Royal Observatory zu Greenwich ofgeglach war, an huet deen da mat bei Abonnente geholl, déi dann hir Auer konnten no der Joffer Belville hirem Chronometer astellen. Hire Papp hat dee Service schonn 1836 agefouert. Nodeems hir Mamm dat nom Doud vum Papp eng Zäitche weidergefouert hat, huet d'Ruth Belville selwer et vun 1892 bis bis 1939 (wéi se 85 Joer al war) bedriwwen. Si war dofir zu London als d'„Greenwich Time Lady“ bekannt.

Zum Schluss hat se nach eng 40-50 Clienten.

## Literatur
* David Rooney: *Ruth Belville: The Greenwich Time Lady*. National Maritime Museum, London 2008, ISBN 978-0-948065-97-2.
* Stephen Battersby: *The lady who sold time*. In: *[[New Scientist]]*, No. 2540, 26. Februar 2006, S. 52–53.
Albert Lenoël

De **Pierre Albert Lenoël** (Le Noël), gebuer de 26. Mäerz 1774 zu Arel, a gestuerwen den 3. Mäerz 1849 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Apdikter.

Als jonke Mënsch vu 15 Joer ass den Albert Lenoël op Orval gaangen, fir do an der Abtei Pharmacie ze léieren. No der Zerstéierung vun der Abtei duerch d'Fransousen huet hien a verschiddenen Apdikten als Hëllefskraaft geschafft fir seng Ausbildung fäerdeg ze maachen. 1802 huet hie sech bestuet an duerno zu Virton en eegent Geschäft gegrënnt. Seng Zouloossung als Apdikter, déi an der Stad Lëtzebuerg ausgestallt ginn ass, datéiert vum 30. September 1803. 1817 huet de Lenöel Virton verlooss an an der Stad Lëtzebuerg dem Franz Schauer seng Apdikt, d'Mouerenapdikt, iwwerholl, déi hien duerno op de "Conrotseck" verluecht huet. 1829 war säi Geschäft um Krautmaart. 1832 huet hien d'Mouerenapdikt un den Nicolas Rothermel verkaf a war vun elo u *pharmacien sans officine*.

Seng Fra, d'Maria Magdalena Genoveva Beyren, ass de 7. November 1864 am Alter vun 83 Joer an der Stad Lëtzebuerg gestuerwen.

Den Antoine Toelle schreift, de Lenoël hätt am Joer 1803 déi Stater Mouerenapdikt gegrënnt. Dat ass en Iertum, dee sech natierlech bei all deenen erëmfënnt, déi sech op den Toelle bezunn hunn.

## Literatur
* Anonym, 1849. *Luxemburg, 5. März 1949.* Luxemburger Wort 1849, Nr. 29 (9. März), S. 3. https://web.archive.org/web/20211201041011/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=198689&search_terms=#issue:198689
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 2 (H-R). Eigenverlag, Luxemburg, S. 653-1342.
* Liez, N., 1886. *Dictionnaire avec des notices biographiques et bibliographiques de tous les membres du corps médical luxembourgeois pendant le XIXe siècle.* Veuve M. Bourger-Blum, Luxembourg 1886, III, 167 S.
* Toelle, A., 1920. *Kurze Geschichte des Apothekerwesens im Grossherzogtum Luxemburg*. Hofdruckerei Victor Buck, Luxemburg, 19 S.
Arundhati Roy

D**'Arundhati Roy**, gebuer de 24. November 1961 zu Shillong am Bundesstaat Meghalaya, ass eng indesch Schrëftstellerin, politesch Aktivistin a Globaliséierungskritikerin.

## Wierk

## Um Spaweck
Alfred Nimax

Den **Édouard Alfred Nimax**, gebuer de 14. Juli 1897, a gestuerwen de 26. Oktober 1986 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Apdikter.

Den Alfred Nimax ass den 22. November 1919 zu Lëtzebuerg als Apdikter zougelooss ginn. Am Juli 1934 huet hien an der Stad an der Lonkecher Strooss, Nr. 5, eng Drogerie opgemaach. Wéi 1938 eng Konzessioun fir eng Apdikt an där Géigend geschaaft ginn ass, huet den Nimax déi kritt, an hien huet aus senger Drogerie déi éischt Apdikt am Quartier Märel-Belair gemaach, d'Märeler Apdikt (*Merler Apotheke*). Si huet sech vun 1942 un *Hirsch-Apotheke* genannt, en Numm, deen den Zweete Weltkrich net iwwerlieft huet. Ënner dem Numm Belairer Apdikt (*Pharmacie de Belair*) ass si zanter 1978 op Nummer 14 vun der *Avenue du X Septembre*. Nofollger vum Nimax waren den Nicolas Kettenmeyer (zirka 1968), d'Marie-Laure Franziskus (1978), de Bernard Dieschburg (1995) an de François Marx (2005).

Den Alfred Nimax war President vum Conseil d'administration vum *Comptoir pharmaceutique luxembourgeois S.A.* Hien huet e puer Artikelen iwwer d'Pharmaciegeschicht vu Lëtzebuerg publizéiert.

## Publikatiounen

* Nimax, A., 1939. *Pharmaciens du passé.* Bulletin de la Société des sciences médicales du Grand-Duché de Luxembourg, mai 1939, S. 9-17.
* Nimax, A., 1954. *L'histoire de la pharmacie luxembourgeoise.* Journal de Pharmacie de Belgique, Nos 9-10, sept.-oct. 1954, S. 331-340 (Cercle Benelux d'Histoire de la Pharmacie, Bulletin No 11, Avril 1955, 10 S.)
* Nimax, A., 1961. *Les contributions de trois pharmaciens luxembourgeois à la chimie appliquée.* Janus, Revue internationale de l'histoire des sciences, de la médecine, de la pharmacie et de la technique, Leiden, 49 (1961), No 2-3, S. 188-189.
* Nimax, A., 1970. *Aus der pharmazeutischen Geschichte Luxemburgs*. In: H. Hügel: *Pharmaziegeschichtlicher Kongress in Luxemburg vom 11. bis 15. Juni 1969.* Erweiterter Sonderdruck für die Mitglieder der Internationalen Gesellschaft für Geschichte der Pharmazie, aus Deutsche Apotheker-Zeitung 109 (1969), Seite 975-989: S. 16-23.

## Literatur
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 2 (H-R). Eigenverlag, Luxemburg, S. 653-1342.
Sybille Schmitz

D**'Sybille Schmitz**, gebuer als *Sybille Maria Christina Schmitz* den 2. Dezember 1909 zu Düren, a gestuerwen den 13. Abrëll 1955 zu München, war eng däitsch Schauspillerin.

De Rainer Werner Fassbinder huet hir lescht Liewensjore fräi a sengem Film *[[Die Sehnsucht der Veronika Voss]]* behandelt.

## Filmer (Auswiel)
*1929: *[[Tagebuch einer Verlorenen (Film 1929)|Tagebuch einer Verlorenen]]*, vum Georg Wilhelm Pabst
*1932: * [[Vampyr]] *, vum Carl Theodor Dreyer
*1932: * F.P.1 antwortet nicht *, vum Karl Hartl
*1933: * Rivalen der Luft*, vum Frank Wisbar
*1934: *Der Herr der Welt*, vum Harry Piel
*1934: *Abschiedswalzer*, vum Géza von Bolváry
*1934: *Oberwachtmeister Schwenke*, vum Carl Froelich
*1935: *Ein idealer Gatte*, vum Herbert Selpin
*1935: *Stradivari*, vum Géza von Bolváry
*1935: *Ich war Jack Mortimer*, vum Carl Froelich
*1935: *Fährmann Maria *, vum Frank Wisbar
*1936: *Die Leuchter des Kaisers*, vum Karl Hartl
*1936: *Die Unbekannte*, vum Frank Wisbar
*1937: *Die Kronzeugin*, vum Georg Jacoby
*1937: *Die Umwege des schönen Karl *, vum Carl Froelich
*1938: *[[Tanz auf dem Vulkan]] *, vum Hans Steinhoff
*1939: *Hotel Sacher *, vum Erich Engel
*1939: *Die Frau ohne Vergangenheit*, vum Nunzio Malasomma
*1940: *Trenck, der Pandur *, vum Herbert Selpin
*1941: *Clarissa*, vum Gerhard Lamprecht
*1942: *Wetterleuchten um Barbara*, vum Werner Klingler
*1943: *[[Titanic (Film 1943)|Titanic]]*, vum Herbert Selpin
*1943: *Die Hochstaplerin*, vum Karl Anton
*1944: *Das Leben ruft*, vum Arthur Maria Rabenalt
*1947: *Zwischen gestern und morgen*, vum Harald Braun
*1950: *Die Lüge *, vum Gustav Fröhlich
*1950: *Sensation im Savoy*, vum Eduard von Borsody
*1950: *Kronjuwelen*, vum Frantisek Cáp
*1952: *Illusion in Moll*, vum Rudolf Jugert
*1953: *Das Haus an der Küste*, vum Bosko Kosanovic

## Literatur
* Brigitte Tast, Hans-Jürgen Tast: *Dem Licht, dem Schatten so nah. Aus dem Leben der Sybille Schmitz*, Kulleraugen - Visuelle Kommunikation Nr. 46, Schellerten 2015, ISBN 978-3-88842-046-7

## Um Spaweck
* D'Sybille Schmitz op Filmportal.de
Serie 120 DB

D**'Serie 120** ass eng Rei vun Elektrolokomotive vun der Deutsche Bahn AG. Si ass déi éischt a Serie gebauten Dréistroumlokomotiv vun der Welt a war dowéinst eng wichteg Etapp an der Entwécklung vu sou Maschinnen.

## Versiounen
### Serie 120.0
D'Serie 120.0 gouf tëscht 1979 an 1980 gebaut a war déi praktesch Ëmsetzung vum Konzept "Dréistroum", e Konzept dat bis dohin nëmme bei Prototyppen existéiert huet.
Op Basis vun dëse Maschinnen ass an den 1980er Joren den InterCityExpress an an den 1990er Joren d'Serie 101 entwéckelt ginn.
Indirekt huet d'Serie 120.0 d'Entwécklung vun der Famill vun TRAXX Lokomotive virbereet.

Haut fiert keng vun dëse Maschinne méi. 
### Serie 120.1
Mat enger Héchstvitesse vun 200&nbsp;km/h ass d'Serie 120 ideal fir den InterCitytrafic.
Dowéinst fënnt ee se uechter ganz Däitschland virun InterCity Zich.
D'Serie 120.1 fiert regulär nëmmen ee Regionalexpress, nämlech de München-Nürnberg-Express, an dat ofwiesselend mat der Serie 101 vun der DB.
Et fueren haut nach 49 vun dëse Lokomotiven.

### Serie 120.2
Mam Amenagement vu verschiddene Strecke fir 160&nbsp;km/h, uganks am Norden, spéider am Westen, konnt den Tracé vu verschiddene Regionalexpresser iwwer déi Strecke gefouert ginn. Wëll d'Noverkéiersspart vun der däitscher Bunn awer net genuch Lokomotive fir déi Vitess hat, goufen eng Rei 120.1 ëmgebaut.
D'Serie 120.2 besteet aus fënnef Lokomotiven déi fir den Asaz am Regionalverkéier mat engem Noverkéierspak ekipéiert goufen. Se krute beispillsweis elektronesch Anzeigen a goufe fir den Asaz mat den däitschen Doppelstécker Steierween nogerëscht.

Wärend se uganks nëmmen op der Streck Hamburg - Schwerin - Rostock gelaf sinn, zéie se haut och de wichtegen *Rhein-Sieg-Express*, deen Oochen mat Siegen verbënnt.

### Serie 120.5
D'Serie 120.5, dat sinn zwou eemoleg 120.1 déi 2005 un d**'DB Systemtechnik**, also un déi Leit déi sech ëm den Entretien vun der Infrastruktur këmmeren, ausgeléint goufen.
Zanterhier ginn domat Miess- an Testzich gefuer. Et kann ee se awer och geleeëntlech virun engem InterCity fannen, virun allem wann d'Demande grouss ass, wéi dat 2006 bei der Foussball WM de Fall war.

## Fotoen

Fichier:120-002.jpg|Eng 120.0 an den TEE Faarwen.
Fichier:InterCity Bartelsgrabentalbrücke.jpg|Eng Lokomotiv 120.1 mat engem IC.
Fichier:DB 120.2 120 201-9 Hamburg 7184.jpg|Eng 120.2 virun eng Regionalexpress.
Fichier:120 502-0 in Ochsenfurt.jpg|Eng 120.5 mat engem Miesszuch.


## Um Spaweck

*Eng Fan Säit iwwer d'Serie 120.
Arrondissement Vitré

D**'Arrondissement de Vitré** ass e fréiert franséischt Arrondissement am Departement Ille-et-Vilaine. D'Arrondissement gouf de 17. Februar 1800 gegrënnt, an den 10. September 1800 suppriméiert. D'Kantone vum Arrondissement goufen deemools un d'Arrondissement Rennes ugeschloss.

Den 10. Oktober 2010 goufen déi Kantonen nees aus dem Arrondissement Rennes erausgeholl a koume bei d'Arrondissement Fougères, dat gläichzäiteg a Fougères-Vitré ëmgedeeft gouf..
## Zesummesetzung
D'Arrondissement huet aus de Kantonen d'Argentré-du-Plessis, Châteaubourg, La Guerche-de-Bretagne, Retiers, Vitré-Est a Vitré-Ouest bestanen.
Gromperemaschinn

Eng **Gromperemaschinn** ass e landwirtschaftlecht Geschier fir Gromperen erauszehuelen.

Déi éischt Gromperemaschinne koumen an der Mëtt bis Enn vum 19. Joerhonnert op. Virdrun hu missen d'Grompere mam Spuet, mam Greef oder mat engem Grompereplou erausgeholl ginn.

Eng Gromperemaschinn ass un sech eng einfach Maschinn op zwee stole Rieder, déi vu Päerd oder vun engem Trakter gezu gëtt.

Iwwer dem Fuere vun der Maschinn grueft eng Schuer sech an de Buedem, ënner d'Gromperen, déi doduerch ugehoff ginn, an an de Beräich vun enger Schleider kommen déi dréint, an doduerch d'Grompere vun der Schuer ewechschleidert. D'Schleider besteet aus Gafele mat Zénken do no beienee stinn, a stärefërmeg op enger Achs opmontéiert sinn. D'Kraaft fir dat Ganzt ze dreiwen, gëtt vun de Rieder iwwer e Pont am rechte Wénkel op déi Achs iwwerdroen. Bei méi neie Modeller kann d'Kraaft awer och vun der Zapwell vum Trakter kommen.

## Um Spaweck
Franz Conrad

De **Franz Conrad**, gebuer den 22. Mäerz 1913 zu Schëffleng, a gestuerwen 1942, war e lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1936 zu Berlin vertrueden.

## Kuckt och
Gare Liotte

D**'Gare vu Liotte** ass eng Gare op de belscher Eisebunnslinn 42 (Rivage-Gouvy).

An der Gare hale keng Zich méi. Si war den 20. Januar 1885 a Betrib geholl ginn an 1924 gouf se desaffectéiert.

## Um Spaweck