2013

D'Joer **2013** huet op engem Dënschdeg ugefaangen. Et war kee Schaltjoer.

## Evenementer

* : Lëtzebuerg gëtt mat Argentinien, Australien, Ruanda a Südkorea fir 2 Joer net-permanente Member vum Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen.
### Europa
* 26. Januar: De Miloš Zeman gëtt am zweeten Tour zum President vun Tschechien gewielt. Hien trëtt säin Amt den 8. Mäerz un.
* 6. Februar: D'politesch Partei Alternative für Deutschland gëtt gegrënnt.
* 24. Februar: Den Nikos Anastasiades gewënnt am 2. Tour d'Presidentewalen an Zypern.
* 24.-25. Februar: Parlamentswalen an Italien, no vill Gedeessems gëtt den 29. Abrëll d'Regierung vum Enrico Letta (PD) vereedegt.
* 27. Februar: Konstruktive Mësstrauensvote géint dem Janez Janša seng Regierung a Slowenien; d'Alenka Bratušek gëtt Ministerpresidentin vun enger neier Koalitioun, déi den 20. Mäerz vum Parlament confirméiert gëtt.
* : A Malta gewënnt déi oppositionell Labour Party mat un der Spëtzt dem Joseph Muscat mat 39 vun 69 Sëtz d'Parlamentswalen.
* 13. Mäerz: Den Argentinier Jorge Mario Bergoglio gëtt, nom Récktrëtt vum Benoît XVI. den 28. Februar, als Poopst Franciscus zum neie Chef vun der kathoulescher Kierch gewielt.
* 27. Mäerz: Den Adrian Hasler gëtt, no de Parlamentswalen, nei Premierminister a Liechtenstein.
* : De Filip Vujanović gëtt zum President vu Montenegro erëmgewielt.
* 20. Abrëll: Den Giorgio Napolitano gëtt zum President vun der Republik Italien erëmgewielt.
* 27. Abrëll: An Island gewënnt déi oppositionell Mëtt-Riets-Koalitioun d'Parlamentswalen. De Sigmundur Gunnlaugsson trëtt den 22. Mee als Premierminister säin Amt un.
* 30. Abrëll: D'Kinnigin Beatrix I. vun Holland trëtt zu Gonschte vun hirem Jong Willem-Alexander zeréck.
* 12. Mee: Neiwalen a Bulgarien nom Récktrëtt vum Premier Bojko Borissow, de Plamen Orescharski gëtt den 29. Mee zum neie Premierminister ernannt.
* 15. Mee: De Iurie Leancă gëtt Premierminister a Moldawien.
* Uganks Juni: Schro Iwwerschwemmungen a Südostdäitschland, Tschechien an Deeler vun Éisträich an de Basenge vun Donau an Elbe; ëm déi 30 Leit kommen ëm d'Liewen.
* 25. Juni: De Jiří Rusnok gëtt, nom Récktrëtt vum Petr Nečas, zum neie Premierminister an Tschechien ernannt; seng Regierung gëtt den 10. Juli vereedegt, kritt awer schonn de 7. August vum Parlament d'Vertrauen entzunn.
*: Kroatie gëtt den 28. Memberstaat vun der Europäescher Unioun.
* 21. Juli: De belsche Kinnek Albert II. trëtt zu Gonschte vu sengem Jong Philippe zeréck.
* 24. Juli: En Zuch entgleist bei Santiago de Compostela, 79 Leit stierwen an iwwer duebel sou vill ginn der blesséiert.
* 10. September: D'Parlamentswalen an Norwegen gi vun der liberal-konservativer Oppositioun gewonnen, d*'Høyre*- an d'Fortschrëttspartei (*Fremskrittspartiet*) forméieren eng nei Regierung ënner der Premierministesch Erna Solberg, déi den 18. Oktober ageschwuer gëtt.
* 10. September: Den Edi Rama gëtt Ministerpresident vun Albanien.
* 22. September: Bei de Parlamentswalen an Däitschland gewënnt d'Unioun vun CDU/CSU ënner der Kanzlerin Angela Merkel.
* 30. September: Parlamentswalen an Éisträich.
* : Viru Lampedusa geet e Boot mat Flüchtlingen aus Afrika ënner, iwwer 300 Leit erdrénken.
* 19. Oktober: Bei engem Fligeraccident zu Gelbressée an der Provënz Namouer kommen eelef Leit ëm d'Liewen.
* 25./26. Oktober: Virgezunne Parlmanetswalen an Tschechien; ČSSD	an ANO 2011 kréien déi meescht Stëmmen.
* 21. November: Zu Riga, a Lettland, stierwen iwwer 50 Mënschen, wéi den Daach vun engem Shopping-Center an e Koup fält.
* 16. Dezember: Éisträich: D'Regierung Faymann II, eng grouss Koalitioun aus SPÖ an ÖVP, gëtt vereedegt. De Werner Faymann (SPÖ) gëtt nees Bundeskanzler.
* 17. Dezember: Däitschland: D'Regierung Merkel III, eng grouss Koalitioun aus CDU/CSU an SPD, gëtt vereedegt.

#### Lëtzebuerg
* 10. Juli: De Jean-Claude Juncker deklaréiert an der Chamber d'fréizäitegt Enn vun der Regierung Juncker-Asselborn II, nodeem kloer gouf, datt se, no der Publikatioun vum Rapport vun der SREL-Enquêtekommissioun, keng Ënnerstëtzung vun der LSAP-Fraktioun méi hätt.
* 20. Oktober: Bei de Virgezunne Chamberwale kritt d'CSV 23 Sëtz (-3), d'LSAP der 13 (+/-0), d'DP der 13 (+3), déi Gréng der 6 (-1), d'ADR der 3 (-1), déi Lénk der 2 (+1), iwwerdeems KPL, Piratepartei a PID kee Sëtz kréien.
*: Vereedegung vun der Regierung Bettel-Schneider, enger Koalitioun tëscht DP, LSAP an deene Gréngen.


Fichier:Luxembourg Chamber of Deputies composition 20-10-13.svg|Zesummesetzung vun der Chamber no de Walen


### Afrika
* 11. Januar: Ufank vun der *[[Opération Serval]]*, enger franséischer Militärinterventioun am Norddeel vum Mali.
* : Den Uhuru Kenyatta gewënnt d'Presidentewalen a Kenia.
* 31. Juli: De Robert Mugabe gëtt als President vum Simbabwe erëmgewielt.
* 11. August: Den Ibrahim Boubacar Keïta gewënnt d'Presidentschaftswalen am Mali.

### Amerika

#### Nordamerika
* 20. Januar: De Barack Obama leet den Eed fir seng zweet Amtszäit als President vun de Vereenegte Staate of.

#### Mëttel- a Südamerika
* 17. Februar: De Rafael Correa gëtt zum President vun Ecuador erëmgewielt.
* 14. Abrëll: Den Nicolás Maduro, bis dohin Interims-President, gewënnt knapps d'Presidentewalen am Venezuela.
* 21. Abrëll: Den Horacio Cartes gëtt zum President vu Paraguay gewielt.
* 10. Mee: De fréiere President vu Guatemala Efraín Ríos Montt gëtt zu 80 Joer Prisong wéinst Vëlkermord a Verbrieche géint d'Mënschlechkeet veruerdeelt.
* 15. Dezember: D'Michelle Bachelet gewënnt d'Presidentewalen am Chile.

### Asien
* 18. Februar: Bei de Presidentewalen an Armenien gëtt de Sersch Sargsjan a sengem Amt confirméiert.
* 25. Februar: D'Park Geun-hye trëtt hiert Amt als Presidentin vu Südkorea un.
* 14. Mäerz: De Xi Jinping gëtt Staatspresident vun der Volleksrepublik China.
* 24. Abrëll: Zu Savar bei Dhaka (Bangladesch) stierwen op d'mannst 1.135 Mënschen, an 2.438 ginn der blesséiert, wéi eng Kleederfabréck an e Koup fält.
* : A Malaysia gewënnt d'Regierungs-Allianz *Barisan Nasional* vum Premierminister Najib Razak d'Parlamentswalen.
* 11. Mee: De Nawaz Sharif gewënnt d'Presidentewalen a Pakistan, hien trëtt säin Amt de 5. Juni un.
* 14. Juni: Den Hassan Rohani gëtt zum neie President vum Iran gewielt; en trëtt säin Amt den 3. August un.
* Mëtt Juni: Bei schroen Iwwerschwemmungen an Indien kommen am Ganzen iwwer 5.700 Leit ëm d'Liewen.
* 27. Juni: Den Tsachiagiin Elbegdordj gëtt zum President vun der Mongolei erëmgewielt.
* 30. Juli: De Mamnoon Hussain gëtt zum neie President vu Pakistan gewielt.
* 10. Oktober: Den İlham Əliyev gëtt als President vum Aserbaidjan erëmgewielt.
* 27. Oktober: De Georgi Margwelaschwili gewënnt d'Presidentschaftswalen a Georgien; hien trëtt de 17. November säin Amt un.
* : Op de Philippinnen kommen duerch den Taifun *Haiyan* tëscht 5.000 a 6.000 Leit ëm d'Liewen.
* 16. November: Den Abdulla Yameen gëtt President op de Malediven.

### Ozeanien & Pazifik
* : Eng Mëtt-riets Koalitioun gewënnt d'Parlamentswalen an Australien; den Tony Abbott gëtt den 18. September 2013 zum Premierminister ernannt.

### Arabesch Welt an Noen Osten
* 20. Januar: Parlamentswalen am Israel.
* 25. Juni: De Scheich Tamim bin Hamad Al Thani trëtt d'Nofolleg vu sengem Papp als Staatschef vum Katar un.
* : Militärputsch géint den egyptesche President Mohammed Mursi.

## Konscht a Kultur
* 1. Januar - 31. Dezember: Marseille a Košice sinn Europäesch Kulturhaaptstad.

### Molerei

### Literatur
* Servais-Präis fir dem Pol Greisch säi *Monni aus Amerika*.

### Musek

### Kino
* *César* fir de beschte Film fir dem Michael Haneke säin *[[Amour (Film 2012)|Amour]]*.
* *Oscar* fir de beschte Film fir dem Ben Affleck säin *[[Argo]]*
* *Gëlle Palm* fir de beschte Film fir dem Abdellatif Kechiche säi *La vie d'Adèle*.

## Ekonomie

## Wëssenschaft an Technik
* 14. Dezember: D'chineesesch Raumsond Chang'e-3 lant um Mound a setzt e Rover mam Numm Yutu ("Hues aus Jade") aus.

### Astronomie
* 15. Februar: E Meteor zerbascht a fält bei Tscheljabinsk erof.
* 15. Februar: Den äerdnoen Asteroid 2012 DA<sub>14</sub> flitt just 27.000&nbsp;km laanscht d'Äerd.

## Sport
* 29. Juni-21. Juli: 100. Editioun vum Tour de France.
### Lëtzebuerg
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu Valence 1:1 géint Armenien. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Mario Mutsch geschoss.
* 22. Mäerz: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2014, 0:0 géint den Aserbaidjan.
* 26. Mäerz: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg 0:3 géint Finnland.
* 27. Mee-1. Juni: Bei de Spiller vun de klenge Länner, déi zu Lëtzebuerg organiséiert ginn, gewannen déi Lëtzebuerger Sportler déi meescht Medailen.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp spillt zu Baku, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2014, 1:1 géint den Aserbaidjan. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet de Stefano Bensi geschoss.
* 14. August: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der Stad Lëtzebuerg 2:1 géint Litauen. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Aurélien Joachim an de Stefano Bensi geschoss.
* : Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Kazan (Russland), am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2014, 1:4 géint Russland. De Gol fir d'Lëtzebuerger huet den Aurélien Joachim geschoss.
* 10. September: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gewënnt an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2014, 3:2 géint Nordirland. D'Goler fir d'Lëtzebuerger hunn den Aurélien Joachim, Stefano Bensi a Mathias Jänisch geschoss.
* 11. Oktober: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2014, 0:4 géint Russland.
* 15. Oktober: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert zu Coimbra (Portugal), am Kader vun der Qualifikatioun fir d'Foussball-Weltmeeschterschaft 2014, 0:3 géint Portugal.
* 17. November: Déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp verléiert an der Stad Lëtzebuerg, bei engem Frëndschaftsmatch, 1:4 géint Montenegro.

## Gebuer

## Gestuerwen

* : Thomas Holtzmann, däitsche Schauspiller.
* : James M. Buchanan, US-amerikaneschen Ekonomist.
* 12. Januar: Jean Krier, lëtzebuergeschen Dichter.
* 13. Januar: Laurent Koster, lëtzebuergesche Bariton.
* 14. Januar: Conrad Bain, US-amerikanesche Schauspiller.
* 15. Januar: Nagisa Oshima, japanesche Regisseur.
* 17. Januar: Rolf Wilhelm, däitsche Komponist an Dirigent.
* 19. Januar: Stewart Sharpless, US-amerikaneschen Astronom.
* 21. Januar: Michael Winner, brittesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* : Gast Michels, lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* 13. Februar: Georges Wohlfart, lëtzebuergesche Politiker.
* 15. Februar: Dominique Chaussois, franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 20. Februar: Jean Ley, eelste Lëtzebuerger.
* 21. Februar: Auguste-Charles Laval, lëtzebuergeschen Entreprener.
* 22. Februar: Josy Asselborn, lëtzebuergesche Museksprofesser a Komponist.
* 22. Februar: Wolfgang Sawallisch, däitschen Dirigent a Pianist.
* 22. Februar: Boramy Tioulong, franséische Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.
* 26. Februar: Marie-Claire Alain, franséisch Organistin.
* 27. Februar: Stéphane Hessel, franséischen Diplomat, Resistenzler an Auteur.
* 27. Februar: Dale Robertson, US-amerikanesche Schauspiller.
* : Jacques Bach, lëtzebuergesche Foussballspiller.
*: Jérôme Savary, franséische Regisseur.
* : Hugo Chávez, venezuelanesche Politiker.
* 5. Mäerz: Aly Schroeder, lëtzebuergesche Politiker.
*: Damiano Damiani, italieenesche Regisseur an Auteur.
* 11. Mäerz: Raymond Kirsch, lëtzebuergesche Jurist an Ekonomist.
* 12. Mäerz: Robert Castel, franséische Soziolog.
* 13. Mäerz: Rosemarie Fendel, däitsch Schauspillerin a Synchronspriecherin.
* 17. Mäerz: Annette Schwall-Lacroix, lëtzebuergesch Juristin an Affekotin.
* 28. Mäerz: Richard Griffiths, brittesche Schauspiller.
* : Roger Ebert, US-amerikanesche Filmkritiker.
* 4. Abrëll: Carmine Infantino, US-amerikanesche Comicszeechner.
* : Sara Montiel, spuenesch Schauspillerin.
* 8. Abrëll: Margaret Thatcher, brittesch Politikerin.
* 10. Abrëll: Robert Edwards, brittesche Physiolog an Nobelpräisdréier.
* 11. Abrëll: Jonathan Winters, US-amerikanesche Schauspiller.
* 22. Abrëll: Vivi Bach, dänesch Sängerin, Schauspillerin an TV-Moderatorin. 
* 22. Abrëll: Richie Havens, US-amerikanesche Folk-Sänger.
* 26. Abrëll: Adalbert Boros, ungareschen Ingenieur.
* 27. Abrëll: Jean-Paul Frisch, lëtzebuergesche Museker a Komponist.
* : Norbert Thill, lëtzebuergesche Musekserzéier, Fotograf, Organist an Auteur.
* : Christian de Duve, belsche Biolog an Nobelpräisdréier.
* : Giulio Andreotti, italieenesche Politiker.
* : Ray Harryhausen, US-amerikanesche Filmproduzent an Tricktechniker.
*7. Mee: Lotte Koch, däitsch Schauspillerin.
* : Bryan Forbes, brittesche Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur
* : Alfredo Landa, spuenesche Schauspiller.
* 17. Mee: Philippe Gaumont, franséische Vëlossportler.
* 17. Mee: Jorge Videla, argentinesche Militär a Staatschef.
* 20. Mee: Ray Manzarek, US-amerikanesche Museker.
* 23. Mee: Georges Moustaki, franséische Chansonnier.
* 28. Mee: Eddi Arent, däitsche Schauspiller.
* : Esther Williams, US-amerikanesch Schauspillerin a Schwëmmerin.
* 6. Juni: Edmond Pepin, lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Resistenzler an Auteur.
* : Pierre Mauroy, franséische Politiker.
* : Walter Jens, däitsche Schrëftsteller an Historiker.
* 15. Juni: José Froilán González, argentinesche Formel-1 Fuerer.
* 16. Juni: Hans Hass, éisträichesche Biolog an Dauchpionéier.
* 16. Juni: Will Hoffmann, lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler.
* 19. Juni: James Gandolfini, US-amerikanesche Schauspiller.
* 19. Juni: Gyula Horn, ungaresche Politiker.
* 26. Juni: Bert Stern, US-amerikanesche Fotograf.
* 30. Juni: Roger Kahane, franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* : Douglas C. Engelbart, US-amerikaneschen Erfinder.
* : Charles Sowa, lëtzebuergesche Sportler.
* 11. Juli: Sébastien Grall, franséische Filmregisseur.
* 12. Juli: Pran, indesche Schauspiller.
* 21. Juli: Denys de La Patellière, franséische Filmregisseur.
* 25. Juli: Bernadette Lafont, franséisch Schauspillerin.
* 26. Juli: J. J. Cale, US-amerikanesche Museker.
* 27. Juli: Michel Lemoine, franséische Schauspiller a Filmregisseur.
* 31. Juli: Michael Ansara, US-amerikanesche Schauspiller.
* : George Duke, US-amerikaneschen Jazzmuseker.
* : Karen Black, US-amerikanesch Schauspillerin a Sängerin.
* 19. August: Russell Doughten, US-amerikanesche Filmregisseur a Schauspiller.
* 26. August: Luigi Lucchini, italieeneschen Entreprener.
* 29. August: Bruce C. Murray, US-amerikanesche Geolog a Planetolog.
* 30. August: Seamus Heaney, iresche Schrëftsteller.
* : Ronald Coase, britteschen Ekonomist; Nobelpräisdréier.
* : Alberto Bevilacqua, italieeneschen Auteur, Filmregisseur, Dréibuchauteur a Journalist.
* 11. September: Nic Weber, lëtzebuergesche Journalist a Schrëftsteller.
* 12. September: William A. Graham, US-amerikanesche Filmregisseur.
* 12. September: Otto Sander, däitsche Schauspiller.
* 18. September: Marcel Reich-Ranicki, däitsche Literaturkritiker.
* 18. September: Richard C. Sarafian,US-amerikanesche Filmregisseur, Schauspiller, Dréibuchauteur a Filmproduzent.
* 22. September: Paul Kuhn, däitsche Museker a Schauspiller.
* 26. September: Peter Dussmann, däitsche Geschäftsmann an Entreprener.
* 28. September: Marc Faber, lëtzebuergesche Schauspiller.
* : Tom Clancy, US-amerikanesche Schrëftsteller.
* 1. Oktober: Giuliano Gemma, italieenesche Schauspiller.
* : Võ Nguyên Giáp, vietnameesesche Generol a Politiker.
* : Carlo Lizzani, italieenesche Filmregisseur.
* : Patrice Chéreau, franséische Regisseur a Schauspiller.
* : Daniel Duval, franséische Schauspiller, Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 9. Oktober: Norma Bengell, brasilianesch Schauspillerin a Filmregisseurin.
* 10. Oktober: Wilfried Martens, belsche Politiker.
* 11. Oktober: Pierre Massimi, franséische Schauspiller.
* 12. Oktober: George Howard Herbig, US-amerikaneschen Astronom.
* 16. Oktober: Ed Lauter, US-amerikanesche Schauspiller.
* 17. Oktober: Joël Barbouth, franséische Schauspiller.
* 19. Oktober: Georges Descrières, franséische Schauspiller.
* 21. Oktober: Aldo Bolzan, lëtzebuergesche Vëlossportler.
* 23. Oktober: Mathias Greisch, lëtzebuergesche Politiker.
* 25. Oktober: Hal Needham, US-amerikanesche Cascadeur, Filmregisseur a Schauspiller.
* 27. Oktober: Lou Reed, US-amerikanesche Museker.
* 27. Oktober: Luigi Magni, italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 28. Oktober: Tadeusz Mazowiecki, polnesche Journalist a Politiker.
* 29. Oktober: Michel Heintz, lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* : Hans von Borsody, däitsche Schauspiller.
* : Manfred Rommel, däitsche Politiker.
* 7. November: Yvonne Frisch-Urbany, lëtzebuergesch Autorin.
* : Jacques Besnard, franséische Filmregisseur, Dréibuchauter a Schauspiller.
* 12. November: John Tavener, englesche Komponist.
* 13. November: Eugène Hanck, lëtzebuergesche Kanut an Olympionik.
* 13. November: Maurice Sarfati, franséische Schauspiller.
* 17. November: Doris Lessing, brittesch Schrëftstellerin.
* 19. November: Frederick Sanger, brittesche Cheemiker an Nobelpräisdréier.
* 20. November: Dieter Hildebrandt, däitsche Kabarettist.
* 22. November: Georges Lautner, franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 24. November: Josy Schlang, NS-Affer, leschte lëtzebuergeschen Zäitzeie vun Auschwitz.
* 26. November Tony Musante, US-amerikanesche Schauspiller.
* 27. November: Lewis Collins, englesche Schauspiller.
* 30. November: Chris Howland, brittesche Schlagersänger, Radio- a Fernseemoderator a Schauspiller.
* : Nelson Mandela, südafrikanesche Biergerrechtler, Politiker a President.
* : Edouard Molinaro, franséische Filmregisseur.
* 12. Dezember: Audrey Totter, US-amerikanesch Filmschauspillerin.
* 14. Dezember: Louis Soulanes, franséische Filmregisseur.
* 14. Dezember: Peter O'Toole, iresche Schauspiller.
* 15. Dezember: Joan Fontaine, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 17. Dezember: Conny van Rietschoten, hollännesche Seegelsportler.
* 17. Dezember: Robert Weides, lëtzebuergeschen Ekonomist.
* 20. Dezember: Jean Turk, lëtzebuergeschen Ingenieur a Mykolog.
* 26. Dezember: Marta Eggerth, ungaresch-US-amerikanesch Schauspillerin.
* 27. Dezember: Erica Beer, däitsch Schauspillerin.
* 28. Dezember: Halton Arp, US-amerikaneschen Astronom.
* 29. Dezember: Many Arnold-Leurs, lëtzebuergesch Molerin.
* 29. Dezember: Wojciech Kilar, polnesche Komponist.

## Um Spaweck