Iechternach

**Iechternach** (lokal: **Eechternoach**) ass eng vun den  lëtzebuergesche Gemengen an eng vun den 12 Stied am Groussherzogtum Lëtzebuerg a Chef-lieu vum Kanton mam selwechten Numm.

Iechternach ass eng vun deene klengste Stied am Land, an eng vun deenen eelsten. Se huet e Lycée (*[[Lycée classique d'Echternach]]*), eng Grondschoul an e Précoce.

2021 krut Iechternach de *[[Label du patrimoine européen]]* vun der Europäescher Kommissioun zouerkannt.

## Uertschaften a Lieu-diten an der Gemeng

*Aleft
*Belair
*Fielsbuch
*Fielsmillen
*Iechternach
*Kefferbur
*Lauterbuer
*Lauterbuerer Millen
*Lütschen (Lëschen)
*Manertchen
*Melicksbierg
*Melickshaff
*Neimillen
*Nonnemillen
*Roudenhaff
*Specksmillen
*Tull
*Uelegmillen
*Wann

## Geschicht
Schonn am 1. Joerhonnert no Christus hu Réimer an der Géigend gewunnt, wéi d'Reschter vun enger Réimervilla um Iechternacher Séi haut nach weisen.

D'Grënnung vun der Stad Iechternach geet op d'Joer 698 no Christus zeréck. Den hellege Willibrord, en englesche Missionnaire, krut vun der Irmina vun Oeren (bei Tréier) e Stéck Supp geschenkt, wou hie säi Klouschter kéint opriichten. D'Abtei Iechternach war bekannt fir hire Scriptorium, an deem ënner anerem de *[[Codex Aureus Epternacensis]]*, an de *[[Codex Aureus Escorialensis]]*, zwou gëlle Bibelen (Evangeliaren), geschriwwen a gemoolt gi sinn. Deen ee Codex läit haut zu Nürnberg (zu Iechternach ass e Facsimile ze gesinn); deen aneren, wéi säin Numm et seet, am El Escorial-Klouschter, 60 Kilometer nordwestlech vu Madrid.

Duerch dat Klouschter gouf Iechternach séier zu enger wichteger Handels- an Handwierkergemeng, déi 1236 vun der Ermesinde d'Stadrecht krut. 1596 gouf enges nuets den Abt Jean Bertels vun den Hollänner gefaange geholl a koum eréischt duerch e Léisegeld erëm fräi. An der Besatzungszäit duerch d'Truppe vun der Franséischer Revolutioun ass d'Abtei verkaaft ginn. Si gouf zu enger Parzeläinsbrennerei ëmfunktionéiert an d'Tierm vun der Basilika hunn als Schaarschtecher gedéngt. Spéider war s'eng Kasär, duerno nëmmen nach eng Ruin. Mat Hëllef vum Willibrordus-Bauveräin gouf d'Basilika erëm opgebaut.

1886 huet d'Gemengeverwaltung den Henri Tudor chargéiert fir an der Stiedchen eng elektresch Beliichtung mat Hëllef vun Tudor-Akkumulatoren opzebauen. Iechternach war domat net nëmmen déi éischt Stad am Land, mä och eng vun den éischte Stied an Europa, déi sech deen, fir déi deemoleg Verhältnesser, Luxus erlaabt huet. D'Anlag ass de 24. Oktober 1886 a Betrib geholl ginn

Mat der Eisebunn, dem Chareli, koum den Opschwonk erëm, Iechternach gouf lues a lues touristesch. Am Zweete Weltkrich hat Iechternach, well et direkt op der Grenz louch, an der Ardennenoffensiv staark ze leiden; grouss Deeler vun der Stad goufen zerstéiert, dorënner och d'Basilika. D'Basilika, wéi d'Stad, gouf nom Krich erëm opgebaut.

Am Abrëll 2021 sinn Archeologen op de gutt erhalene Grondrëss vun engem Haff gestouss, deem seng Spuere bis an d'7. Joerhonnert féieren, deemno aus dem Willibrord senger Zäit stamen. De Kulturministère geet dervun aus, dat et sech ëm d'Reschter vum Iechternacher Klouschterhaff handelt. Dës Gruewunge goufen am Summer 2018 ugefaangen, nodeems de baufällegen Hotel *A la Petite Marquise* am Dezember 2017 ofgerappt gouf.

### Entwécklung vun der Awunnerzuel
Op den  hat Iechternach  Awunner.

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.8)
 id:darkgrey value:gray(0.6)
 id:bar value:rgb(0.9,0.35,0.25)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:6000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:1000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:200 start:0
BackgroundColors = canvas:white

BarData=
 bar:1821 text:1821
 bar:1871 text:1871
 bar:1910 text:1910
 bar:1922 text:1922
 bar:1935 text:1935
 bar:1947 text:1947
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
 bar:2021 text:2021

PlotData=
 color:bar width:20 align:left
 bar:1821 from:0 till:3251
 bar:1871 from:0 till:3822
 bar:1910 from:0 till:3527
 bar:1922 from:0 till:3202
 bar:1935 from:0 till:3280
 bar:1947 from:0 till:3141
 bar:1960 from:0 till:3389
 bar:1970 from:0 till:3792
 bar:1981 from:0 till:4149
 bar:1991 from:0 till:4216
 bar:2001 from:0 till:4610
 bar:2011 from:0 till:4960
 bar:2021 from:0 till:5650

PlotData=
 bar:1821 at: 3251 fontsize:S text:3.251 shift:(-14,5)
 bar:1871 at: 3822 fontsize:S text:3.822 shift:(-14,5)
 bar:1910 at: 3527 fontsize:S text:3.527 shift:(-14,5)
 bar:1922 at: 3202 fontsize:S text:3.202 shift:(-14,5)
 bar:1935 at: 3280 fontsize:S text:3.280 shift:(-14,5)
 bar:1947 at: 3141 fontsize:S text:3.141 shift:(-14,5)
 bar:1960 at: 3389 fontsize:S text:3.389 shift:(-14,5)
 bar:1970 at: 3792 fontsize:S text:3.792 shift:(-14,5)
 bar:1981 at: 4149 fontsize:S text:4.149 shift:(-14,5)
 bar:1991 at: 4216 fontsize:S text:4.216 shift:(-14,5)
 bar:2001 at: 4610 fontsize:S text:4.610 shift:(-14,5)
 bar:2011 at: 4960 fontsize:S text:4.960 shift:(-14,5)
 bar:2021 at: 5650 fontsize:S text:5.650 shift:(-14,5)


### Wopen

## Politik
De Gemengerot vun Iechternach gëtt nom Proporzsystem gewielt. E setzt sech aus 11 Conseilleren zesummen.

**Zesummesetzung** 
 
. 

De Schäfferot, dee sech no de Wale vun 2011 gebilt huet, huet op enger CSV-LSAP-Koalitioun baséiert, mam Théo Thiry (CSV) als Buergermeeschter. Dësen ass dann awer wéinst enger "Immoblienaffär" den 29. Januar 2015 zeréckgetrueden; duerno war den Yves Wengler (CSV) Buergermeeschter. No de Gemengerotswale vum 8. Oktober 2017 gouf dës Koalitioun vun LSAP an CSV virugefouert.

2023 koum et zu engem Koalitiounsaccord tëscht DP an LSAP; Buergermeeschtesch ass zanterhier d'Carole Hartmann (DP).

### Buergermeeschteren
Fir déi fréier Buergermeeschteren, kuckt: **[[Lëscht vun de Buergermeeschtere vun Iechternach]]**.

## Tourismus
Eent vun de Standbee vun Iechternach ass den Tourismus. Iechternach läit am Sauerdall an um Bord vum Mëllerdall, direkt bei der Klenger Lëtzebuerger Schwäiz. Vill Trëppelweeër gi vun Iechternach aus an d'Bëscher ronderëm.

Zwéi Muséeën, den Abteimusée an de Musée fir Virgeschicht, ginn en Abléck an d'Vergaangenheet vun der Stad, an den Trifolion (*Centre culturel, touristique et de congrès*) bitt Plaz fir Evenementer.

Zu Iechternach gëtt et e puer iwwer d'Grenzen eraus bekannten Evenementer. Virbäi ass d'Sprangpressioun bei där all Joer Päischtdënschdes bis zu 10.000 Pilger zu Éiere vum hellege Willibrord, a Reien op d'Weis vun enger traditioneller Musek duerch Iechternach sprangen.

En anert grousst Evenement ass den e-Lake festival, bei deem 20.000 Leit, haaptsächlech Jonker, dräi Deeg laang bei Rock, Techno a Popmusek feieren.

Den Iechternacher Museksfestival ass am Beräich vun der klassescher an Jazzmusek och e ganz renomméierte Festival dee wäit iwwer d'Grenze bekannt ass.

Zanter 2004 gëtt zu Iechternach dat gréisst Ballonstreffen am Land ofgehalen. Donieft sinn all Joer international Sportveranstaltungen, wéi den Triathlon an de *[[Run For Fun]]* — bis 2011 och den Iechternacher Marathon — mat vun der Partie.

## Museksfestivallen
* den Iechternacher Museksfestival
* den e-Lake festival

## Kuckeswäertes
* **Basilika**
Am bekanntsten ass Iechternach fir seng Basilika, an där an der Krypta déi stierflech Iwwerreschter vum hellege Willibrord leien.

* **Abtei**
An der fréierer Abtei Iechternach ass haut den Iechternacher Kolléisch. D'Abtei besteet aus fënnef Deeler, der Rotonde, dem Haaptgebai, der aler Primärschoul, engem Bausseflillek an der Orangerie. Si ass verbonne mat der Basilika.

* **Rokoko-Pavillon**
De Rokoko-Pavillon vu 1765 steet an engem Eck vum Stadpark no bei der Sauer.

* **Dënzelt**
Dat fréiert Geriichtsgebai bilt mat dem Haus niewendrun dat haitegt Stadhaus. Am Dënzelt selwer ass e Sall fir d'Gemengerotssëtzungen, e Sall an deem d'Hochzäiten ofgehale ginn, e puer Büroen, Archivraim an Ausstellungssäll. Eng Plackett um Gebai erënnert un de Stadbréif, deen Iechternach vun der Ermesinde krut.

* **Stadmauer**
Vun der mëttelalterlecher Stadmauer, déi 2.360 m laang war, gëtt et nach gutt erhale Stécker a vun den ursprénglech op d'mannst 14 Tierm sinn der fënnef nach gutt erhalen a ginn als Wunneng benotzt respektiv un Touriste verlount.

* **Réimervilla**
D'Grondmauere vun enger Réimervilla, goufe bei den Aarbechte fir de Séi fräigeluecht. Si war den zweete Wunnsëtz vun engem räiche Réimer.

* **Iechternacher Séi**
Dëse kënschtleche Séi ass op der Plaz, wou fréier d'Lëschenhaus, eng Aart Erhuelungsheem fir d'Pateren aus der Abtei, war. Den Iechternacher Séi ass och d'Plaz vum *Mobilux Trophy*, dem *[[e-Lake festival]]* an dem Marathon.

* **Troosknäppchen**
Um Troosknäppchen (*Trooskneepchen* am Iechternacher Dialekt) steet e klenge Pavillon, vun deem aus een eng Vue iwwer Iechternach huet.

* **Wollefschlucht**
D'Wollefschlucht (*Wolfsschlucht, gorge du loup*) ass en enke Schloff am Lëtzebuerger Sandsteen, deen um Wee vum Troosknäppchen an den Dall vun der Äsbech leit. Et ass eng vun de spektakuläerste Plaze vun der Klenger Lëtzebuerger Schwäiz.

* **Lëscht vun de Monumenter**

Op der Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Iechternach stinn nach weider Gebaier, déi klasséiert a kuckeswäert sinn.

## Bekannt Iechternacher

* Charles de Bentzeradt (1635-1707), Zisterzienserpater
* Philippe Berscheid (*1993), Podcaster a Generalsekretär vun der FNEL
* Fernand Boden (*1943), Deputéierten a Minister
* Joe Dennenwald (*1992), Podcaster a Schauspiller
* Carole Dieschbourg (*1977), Ministesch, Lokalpolitikerin zu Iechternach
* Marie-Josée Frank (*1952), Infirmière a Politikerin
* Jean-Pierre David Heldenstein (1792-1868), Apdikter a Politiker
* Jules Hoffmann (*1941), Biolog, Nobelpräis fir Medezin 2011

* Marc Lies (*1968), Politiker
* Jos Massard (*1944), Professer, Auteur a Buergermeeschter vun Iechternach
* Jean-Baptiste Merjay (1811-1899), belsche Militär a Politiker
* Charles Munchen (1813-1882), Jurist, Journalist a Politiker
* Joseph Namur (1823-1892), Apdikter a Professer
* Rudolf Palgen (1895-1975), Literaturfuerscher
* Marcel Reuland (1905-1956), Dichter
* Robert Schaffner (1905-1979), Schlässermeeschter, Buergermeeschter, Deputéierten a Minister
* Paul Spang (1922-2009), Historiker a Professer
* Caspar Mathias Spoo (1837-1914), Industriellen a Politiker
* Joseph Thorn (1883-1953), Affekot a Politiker
* Frank Wilhelm (*1947), Professer an Auteur

## Literatur
* Brimmeyr, J.P., 1921.*Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach. Bd. 1.* Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen. Luxemburg, Impr. Centrale, G. Soupert, 320 S.
*Brimmeyr, J.P., 1923. *Geschichte der Stadt und der Abtei Echternach.* Bd. 2. Als Manuscript herausgegeben von Dr. Rudolph Brimmeyr und Dr. Heinrich Schintgen. Luxemburg, Impr. Centrale, G. Soupert, 259 S.
* Coussement, S., 2003. *Echternach et ses environs. Echternach und Umgebung.* Stroud (Gloucestershire), Tempus Publishing Group, 128 S. (2. Oplo: 2009). https://web.archive.org/web/20110201211314/http://www.oldpostcards.lu/page_book.htm
* *Echternach - Notre ville. Le livre d'or du centenaire*. Echternach: Société d'embellissement et de Tourisme, 1977.
* Kauthen, P., J. Simon & F. Wilhelm (textes); P. Barone-Wagener & J.C. Degrelle (photos), 1997. *Echternach 1998: Itinéraire illustré. * Echternach, Ville d'Echternach, 86 S.
* Mayer, C., 2010. *Kanton Echternach. Topographie der Baukultur des Großherzogtums Luxemburg, Bd. 1. Ein Katalog der erhaltenswerten Kulturgüter und Ensembles.* Ministère de la culture, Service des sites et monuments nationaux, Luxembourg 2010, 591 S.
* Rousseau, P., 1985. *Echternach. Cité abbatiale. Abteistadt. An Abbey City. Abdijstad. * Luxembourg, Éditions Guy Binsfeld, 64 S.
*Spang, P., 1967. *Handschriften und ihre Schreiber: ein Blick in das Scriptorium der Abtei Echternach. * Luxemburg, Bourg-Bourger, 95 S. (Editiones Epternacenses).
* Spang, P., 1983. *Echternach: Geschichte einer Stadt. * Luxemburg, RTL Edition, 125 S.
* Spang, P., 1985. *Das totgesagte Echternach. * Luxembourg, Imprimerie Saint-Paul, 143 S. (betr.: Iechternach 1944/45).
* Spang, P., 1988. *Die Echternacher und ihre Basilika. * Luxemburg, Sankt-Paulus Druckerei,167 S.

## Interkommunal Syndikater
D'Gemeng ass Member vu follgenden interkommunale Syndikater:

* SIAEE
* SICEC
* SIDEST
* SIGI
* SIGRE
* SYVICOL

## Medien
* ''Oralabora'', eng CD op där déi ganz Geschicht an engem Mix vu Musek a Virliesung zesummegefaasst ass.

## Kuckt och

* Ciné Sura
* Daring-Club Echternach
* Foussgängerbréck zu Iechternach
* Iechternacher Verschéinerungsveräin
* Bemierkenswäerte Käschtebam bei der Péitrus a Paulus-Kierch
* Lycée classique d'Echternach
* Monument aux morts Iechternach
* Péitrus a Paulus-Kierch Iechternach
* Schaffbaier
* Urtsel zu Iechternach
* Wollefsschlucht
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Iechternach
* 

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
* D'Gemeng Iechternach op der Websäit vum Syvicol
* Wëssenswäertes vun Iechternach
* Willibrord.lu
* Touristeninfo Iechternach
* e-lake festival
* Intra Muros asbl - Vir d'Beräicherung vum historesche Kär vun Iechternach
* Huttfabréck vun Iechternach