open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dannie-Heineman-Präis fir Astrophysik

Den **Dannie-Heineman-Präis fir Astrophysik** gëtt zanter 1980 all Joer zesumme vun der American Astronomical Society an dem American Institute of Physics fir gutt Aarbechten an der Astrophysik verginn. De Präis gëtt vun der Stëftung finanzéiert déi nom Ingenieur a Geschäftsmann Dannie M. Heineman genannt ass.

Schonn zanter 1959 gëtt et den Dannie-Heineman-Präis fir mathematesch Physik

## Präisdréier

* 1980 Joseph Hooton Taylor Jr.
* 1981 Riccardo Giacconi
* 1982 James Peebles
* 1983 Irwin I. Shapiro
* 1984 Martin John Rees
* 1985 Sandra M. Faber
* 1986 Hyron Spinrad
* 1987 David L. Lambert
* 1988 James E. Gunn
* 1989 Carl E. Heiles
* 1990 Richard McCray
* 1991 Wallace Sargent
* 1992 Bohdan Paczynski
* 1993 John C. Mather
* 1994 John N. Bahcall
* 1995 Jerry E. Nelson
* 1996 Roger A. Chevalier
* 1997 Scott D. Tremaine
* 1998 Roger D. Blandford
* 1999 Kenneth C. Freeman
* 2000 Frank H. Shu
* 2001 Bruce G. Elmegreen
* 2002 J. Richard Bond
* 2003 Rashid Sunyaev
* 2004 Bruce T. Draine
* 2005 George Efstathiou, Simon White
* 2006 Marc Davis
* 2007 Robert Kennicutt
* 2008 Andrew C. Fabian
* 2009 Lennox L. Cowie
* 2010 Edward Kolb, Michael S. Turner
* 2011 Robert P. Kirshner
* 2012 Chryssa Kouveliotou
* 2013 Rachel Somerville
* 2014 Piero Madau
* 2015 Marc Kamionkowski, David N. Spergel
* 2016 Wendy Freedman
* 2017 Lars Bildsten
* 2018 Vicky Kalogera
Joseph Hooton Taylor Jr.

Den **Joseph Hooton Taylor Jr.**, gebuer den 29. Mäerz 1941 zu Philadelphia, ass een US-amerikaneschen Astrophysiker. Hie léiert op der Princeton Universitéit.

Den Taylor krut 1993 zesumme mat dem Russell Hulse den Nobelpräis fir Physik, fir d'Entdeckung vum Pulsar PSR 1913+16 an engem Duebelstäresystem. Duerch dee Pulsar konnt fir d'éischt den Energieverloscht duerch Gravitatiounswelle vermooss, an déi entspriechend Viraussoe vun der Allgemenger Relativitéitstheorie bestätegt ginn.

## Éierungen
* 1980: Dannie-Heineman-Präis fir Astrophysik
* 1981: MacArthur Fellowship
* 1991: Albert-Einstein-Medail
* 1993: Nobelpräis fir Physik
* 1997: Karl-Schwarzschild-Medail vun der Astronomescher Gesellschaft

## Kuckt och

* Lëscht Nobelpräis Physik

## Um Spaweck

*  Nobelpräis fir Physik
(2677) Joan

De **(2677) Joan** ass en Asteroid vun der Haaptceinture, den de 25. Mäerz 1935 vun der franséischer Astronomin Margueritte Laugier zu Nice entdeckt gouf.

Benannt ass den Asteroid no der Sekretärin *Joan Jordan* vum *Harvard-Smithonian Center for Astrophysics*.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
NGC 1291

Den **NGC 1291** ass eng Balkespiralgalaxie (SBa) am Stärebild Eridanus. Den NGC 1291 huet eng Ausdeenung vun 9,7' × 8,4' an huet eng visuell Magnitude vu +9,40&nbsp;mag. Si ass domat déi hellst Galaxie am Stärebild Eridanus.

D'Galaxie gouf am Joer 1826 vum James Dunlop entdeckt an als *Dun 487* katalogiséiert. 1836 huet den John Herschel den Objet nach eng Kéier beschriwwen. Wéi schliisslech de Johan Ludvig Emil Dreyer den New General Catalogue opgestallt huet, huet hien déi duebel Observatioun net erkannt an huet d'Nummeren NGC 1291 fir dem Dunlop seng Entdeckung an NGC 1269 fir dem Herschel säin Niwwel verginn.


 Fichier:NGC 1291SST.jpg|Infraroutfoto opgeholl vum Spitzer-Weltraumteleskop
 Fichier:NGC 1291 -HST10402 01 04 -R555GB435.jpg|Mosaik, héichopgeléiste Foto vum Zentrum, Hubble-Weltraumteleskop


## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Foto vum NGC 1291
*  GALEX
*  DSS Images for NGC 1200 through NGC 1299
*  SIMBAD Query
*  SEDS
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Waalbrug

D**Waalbrug** zu Nijmegen am Gelderland, ass eng Stroossebréck iwwer de Waal, déi 1936 a Betrib goung.

Et ass eng Boubréck mat der Fuerbunn ënner dem Bou. De Bou ass eng genitte Fachwierkkonstruktioun an en ass net verspaant.

D'Bréck ass als Räichsmonument klasséiert mat der Nummer 523067.

#### Date vun der Bréck

## Um Spaweck
Vera Rubin

D**'Vera Cooper Rubin**, gebuer den 23. Juli 1928 zu Philadelphia, a Pennsylvania, a gestuerwen de 25. Dezember 2016 zu Princeton, am New Jersey, war eng US-amerikanesch Astronomin, déi sech haaptsächlech mat der Erfaassung vun der Verdeelung vun donkeler Matière beschäftegt huet.

D'Vera Rubin gouf zu Philadelphia gebuer an ass zu Washington D.C. opgewuess. Si ass an de Vassar College gaangen an duerno op d'Cornell University an huet beim George Gamow op der Georgetown University promovéiert. Schonn an där Zäit huet si sech mat der groussraimeger Verdeelung vun de Galaxien an den duerch d'Expansioun vum Kosmos iwwerlagerte Beweegunge vu Galaxiëkéip beschäftegt. Dat sinn nach haut wichteg Problemer vun der visueller Kosmologie. Vun 1964 un huet si am Carnegie Institution of Washington geschafft. Mat deem deemools neiste Spektrograph huet si ugefaangen, déi bannenzeg Beweegunge vu Galaxië bis an hir schwaach baussenzeg Gebidder z'ënnersichen.

Wann d'Mass vun de Galaxië wéi d'siichtbar Stäre verdeelt wier, da misst d'Ëmlafvitesse an den Aussebezierker vu Spiralgalaxië méi kleng ginn, wa se méi wäit vum Zentrum sinn. D'Rubin huet awer mat hire Mataarbechter de Géigendeel fonnt: Mat der Distanz vu bal gläich bleiwenden Ëmlafvitessen, mat typesche Wäerter ëm 200&nbsp;km/s. Der Rubin hir Resultater waren zesumme mat änleche Resultater aus Radiomiessunge vun der 21cm-Linn vum atomare Waasserstoff déi stäerkst Unzeeche fir d'Existenz vun donkeler Matière an normale Galaxien.

Besonnesch Opmierksankeet huet d'Rubin der Roll vun de Fraen an der Wëssenschaft geschenkt. Hir selwer war den Zougang zu der Princeton Universitéit ofgeschloe ginn.

Der Rubin hir véier Kanner hunn alleguer en Doktorat an de Wëssenschaften; den David (1950) an den Allan (1960) an der Geologie, d'Judith (1952) an der Astronomie an de Karl (1956) an der Mathematik.

Den Asteroid 5726 Rubin ass no hir genannt ginn.

## Éierungen
* 1993 National Medal of Science
* 1994 Henry Norris Russell Lectureship
* 1996 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
* 2002 Gruber-Präis fir Kosmologie
* 2003 Bruce Medail
* 2004 James-Craig-Watson Medail

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  https://web.archive.org/web/20070701000234/http://www.sjsu.edu/depts/Museum/rubinv.html 
*  https://web.archive.org/web/20041224122851/http://www.nsf.gov/nsb/members/rubin.htm
NGC 1275

Den NGC **1275** ass eng Galaxie, déi 235 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech ass. Den NGC 1275 kollidéiert momentan mat ongeféier zéng Millioune Kilometer an der Stonn mat enger anerer Galaxie, wat hefteg Stäregebuerten ausléist.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Hubble Heritage Project
*  Hubble Space Telescope
*  Astronews
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
*  SEDS
Rotonden

D**'Rotondë** vum CFL zu Bouneweg sinn zwee ronn Gebaier mat engem Duerchmiesser vu jee 52 Meter an enger Héicht vu 15 Meter. Si goufen am Joer 1877 fir den Ënnerhalt vun den Damplokomotive gebaut. A jiddwer Rotonde war Plaz fir 18 Stéck.

Am Joer 1907 ass en neie Reparaturatelier fir Lokomotiven um Houwald opgaangen an d'Rotondë sinn net méi fir hiren eigentlechen Zweck gebraucht ginn.

1991 goufen déi zwou Rotonden als *national Monumenter* klasséiert.

Déi südlech Rotonde gouf bis 1999 als Lager vum CFL benotzt wärend déi nërdlech bis 2006 als Busgarage gebraucht gouf.

Am Kulturjoer 2007 gouf et an den zwee Gebaier kulturell Aktivitéiten; an där südlecher war e klenge Restaurant.

Duerno stounge se eidel, bis 2010 d'Bauverwaltung chargéiert gouf, se, fir e Budget vu 16 Milliounen Euro, komplett fir kulturell Aktivitéiten an d'Rei ze setzen. Dat geschouch, wéi d'Pläng bis stoungen, vun 2013 un.

* D'Rotonde 1 krut Gradine fir 350 Leit ageriicht, mat an der Mëtt enger Bün. Do gëtt et weiderhi Plaz fir Ausstellungen;
* An d'Rotonde 2 kënnt, an enger Holzstruktur, den'"Exit07" (e Bistro mat Concertssall) 
* Déi zwou sinn duerch eng sougenannt Container-City verbonnen, mat Theater, Proufsäll an engem Studio vum Radio Ara.

Den 13. Juni 2015 war d'(Re-)ouverturesfeier.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Lëtzebuerg
* Espace culturel des Rotondes

## Um Spaweck

* Déi al CFL Rotonden op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux'' 
* Déi al CFL Rotonden op der Websäit vu rail.lu
* Artikel vum Ben Fayot am Land iwwer d'Zukunft vun de Rotonden
(60) Echo

Den **(60) Echo** gouf am Ufank Titania genannt, an Onkenntnes doriwwer, datt déi Bezeechnung scho fir en Uranusmound vergi war. Den Himmelskierper gouf dofir no der Echo, enger Nymph aus der Griichescher Mythologie ëmbenannt.

Den Asteroid Echo gouf de 14. September 1860 vum James Ferguson entdeckt.

## Aspekter

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
## Um Spaweck
* JPL Asteroiden-Datebank: (60) Echo
Ford T

De **Ford T** war en Autosmodell, dee vun 1908 bis 1927 vun der Ford Motor Company gebaut gouf.

Nodeem den Henry Ford 1903 d'Ford Motor Company gegrënnt hat, huet seng Firma probéiert, en Auto ze produzéieren, dee sech sou vill Leit wéi méiglech kafe kéinten. Ee Joer drop gouf um Eck vun der Piquette an der Beaubien Strooss zu Detroit e Gebai opgeriicht fir un deem Projet ze schaffen. Se hu mam *Ford A* ugefaangen, awer déi meescht ware Prototyppen. De Virleefer vum Modell T war de *Modell S*, dee virum *T* der Firma hire meeschtverkaaften Auto war.

Image:Ford Modell T - 1914 -01- 19.08.07.jpg | Ford Modell T - 1914
Image:Ford Modell T - 1914 -02- 19.08.07.jpg | 
Image:Ford Modell T - 1914 -03- 19.08.07.jpg | 
Image:Ford Modell T - 1914 -04- 19.08.07.jpg |
Image:Ford Modell T - 1914 -05- 19.08.07.jpg | 
Image:Ford Modell T - 1914 -06- 19.08.07.jpg | 
Image:Ford Modell T - 1914 -07- 19.08.07.jpg | 
Image:Ford Modell T - 1914 -08- 19.08.07.jpg | 
Image:Ford Modell T - 1914 -09- 19.08.07.jpg | 

## Um Fléissband
Ee vum Ford senge Leit, de William C. Klann huet sech bei engem Besuch an engem Schluechthaus zu Chicago op d'Iddi vum enger Fléissbandproduktioun brénge geloss, fir op déi Manéier Autoe bauen ze loossen. Am Schluechthaus hat e gesinn, datt d'Béischten u Kreep houngen, an domat vun engem Aarbechter bei deen aneren transportéiert goufen. Sou huet jiddwer Eenzelen nëmmen een Handgrëff gemaach, an d'Aarbecht ass méi séier vun Hand gaangen.
Den 12. August 1908 ass deen éischten Auto op der Welt, deen op déi Manéier produzéiert gouf, de Ford T, vum *Fléissband* gerullt. Et koumen der 15 Milliounen no.

## Um Spaweck
Mohandas Karamchand Gandhi

De **Mohandas Karamchand Gandhi**, genannt *Mahatma Gandhi*, op Gujarati મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, op Devanagari मोहनदास करमचंद गांधी, Mohandās Karamcand Gāndhī, gebuer den 2. Oktober 1869 zu Porbandar/Gujarat, a gestuerwen den 30. Januar 1948 zu Nei-Delhi, war en indesche Politiker a Mënscherechtskämpfer.

De Gandhi koum als jéngste vu véier Jonge vum Karamchand Gandhi, dem Premierminister vu Porbandar, op d'Welt an huet vun 1888 bis 1891 zu London Droit studéiert.

Duerno huet hien a Südafrika am Kampf fir d'Rechter vun den indeschen Awanderer d'Method vum gewaltlose Widderstand entwéckelt.

Dës Method huet hien och 1914 a senger Hemecht Indien propagéiert wéi d'Kolonialmuecht England den Inder d'Selbstverwaltung verweigert huet.

Den 30. Januar 1948 gouf den 78-järege Gandhi vum Hindu-Nationalist Nathuram Godse erschoss.

## Um Spaweck
Hanno-a-Ruth-Roelin-Präis

Den **Hanno-a-Ruth-Roelin-Präis** gëtt vun der Astronomescher Gesellschaft fir d'Vermëttlung vun neien Erkenntnesser aus der Astronomie a Weltraumfaart fir déi breet Ëffentlechkeet verginn.

De Präis ass mat 3.000 Euro dotéiert a gëtt zanter dem Joer 2005 all zwee Joer verginn.

D'Laureate bis elo waren: 
* 2005 Thomas Bührke
* 2007 Markus Pössel
* 2009 Ulf von Rauchhaupt
* 2011 Hans-Thomas Janka
* 2013 Claus Kiefer
* 2015 Karl-Heinz Lotze
* 2017 Michael Winkhaus

## Um Spaweck
*  Präis fir den Thomas Bührke
*  Präis fir de Markus Pössel
James Hetfield

Den **James Alan Hetfield**, gebuer den 3. August 1963 zu Downey, Kalifornien, ass een US-amerikanesche Museker. Hien ass de Grënner, Sänger an zweete Gittarist vun der Metal-Band Metallica.

## Biographie
Als Kand huet hien ugefaange Piano ze spillen. Duerno Batterie bis hie schlussendlech d'Gittar entdeckt huet. Nodeem hie mat e puer Kolleegen d'Band *Obsession* gegrënnt hat, wollt hie Rockstar ginn. Dunn ass d'Famill awer geplënnert an hien huet mat neie Kolleegen d'Band *Phantom Lord* gegrënnt.
 
Wéi hie mat der Schoul fäerdeg war, ass hie mat sengem Kolleeg Ron McGovney zeréck op Downey geplënnert an huet sech no enger neier Band ëmgekuckt. An der Zeitung huet hien eng Annonce fonnt vum Batteur Lars Ulrich, deen och eng Band grënne wollt. Den Hetfield huet sech als eenzegen dorop gemellt a sou hu se no engem knappse Joer d'Band Metallica gegrënnt. Am Géigesaz zu *Obsession* a *Phantom Lord* war Metallica ee groussen Erfolleg an dem Hetfield seng Carrière huet sech ëmmer weiderentwéckelt.

Den Hetfield schreift haaptsächlech d'Liddertexter, woubäi hie sech gär vu Bicher oder Filmer inspiréiere léisst. Obwuel nëmmen zweete Gittarist, schätze munnech Leit hie méi wéi de "Lead-Gittarist" Kirk Hammett.

Bei engem Concert 1992 zu Montréal huet hie sech, wärend dem Intro vu *Fade To Black*, un der Pyrotechnik verbrannt an huet missen an d'Spidol ageliwwert ginn, wourop de Concert ofgebrach gouf.
Kuerz virun der Opnam vu St. Anger huet hien eng Behandlung géint seng Alkohol-Sucht gemaach.

## Um Spaweck
(44) Nysa

De **(44) Nysa** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture, deen de 27. Mee 1857 vum Hermann Mayer Salomon Goldschmidt entdeckt gouf. Den Asteroid gouf no enger Uertschaft aus der griichescher Mythologie genannt.

Den Nysa beweegt sech tëscht 2,0625 (Perihel) bis 2,7846 astronomesch Eenheeten (Aphel) an 3,77 Joer ëm d'Sonn. D'Bunn ass 3,7030° schif géint d'Ekliptik, d'Bunnexzentrizitéit ass 0,1490.

Den Nysa huet en Duerchmiesser vun 71&nbsp;km an eng scheiwenaarteg Form. Hien huet eng ganz hell, gielzeg Uewerfläch mat enger aussergewéinlech héijer Albedo vun 0,545. Spektroskopesch Ënnersich hunn erginn, datt sech d'Uewerfläch aus dem Mineral Enstatit zesummesetzt.

Méiglecherweis handelt et sech bei de Meteorite vum Typ *Aubrite* (aus der Klass vun de Achondriten) ëm Brochstécker vum Nysa, déi bei enger Kollisioun an de Weltraum geschleidert goufen an irgendwann op d'Äerd opschloen.

A 6 Stonnen a 25 Minutte rotéiert den Nysa ëm seng eegen Achs. Duerch hir komesch Form weist den Nysa en däitleche Liichtbou, dee bis dohin eréischt un *engem* Klengplanéit festgestallt gouf.
## Aspekter

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture

## Um Spaweck
* JPL Asteroiden-Datebank: (44) Nysa
(171) Ophelia

Den Asteroid gouf den 13. Januar 1877 vum Alphonse Louis Nicolas Borrelly entdeckt an no enger femininer Gestalt aus dem William Shakespeare senger Dichtung Hamlet genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Alphonse Louis Nicolas Borrelly

Den **Alphonse Louis Nicolas Borrelly**, gebuer de 6. Dezember 1842 zu Roquemaure, bei Nîmes; a gestuerwen den 28. Februar 1926, war e franséischen Astronom.

De Borrelly huet am Joer 1864 eng Assistenteplaz am Observatoire vu Marseille ugeholl. Bis 1919 huet hien hei als haaptberufflechen Astronom geschafft.

Mat dem 7,2-Zoll-Refrakter (Koméitesicher) vum Observatoire huet de Borrelly 20 Asteroiden, 18 Koméiten, a 6 Galaxien, déi an den NGC agedroe goufen, entdeckt.

Him zu Éiere krut den Asteroid (1539) Borrelly säin Numm.

## Literatur
* Wilhelm Brüggenthies, Wolfgang R. Dick: *Biographischer Index der Astronomie.* Verlag Harri Deutsch, Frankfurt a. M. 2005, ISBN 3-8171-1769-8.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun vum A. Borrelly am Astrophysics Data System
* J. Bosler: ''Alphonse Borrelly (1842–1926)''. Journal des Observateurs, Vol. 9 (1926), S. 169 (Noruff)
Astronomische Gesellschaft

D**'Astronomische Gesellschaft** (**A.G.**) ass eng vun den eelste wëssenschaftleche Gruppéierungen an Europa.

Si gouf am Joer 1800 als *Vereinigte Astronomische Gesellschaft* vun zwéi bedeitenden däitschen Astronome gegrënnt, dem Direkter vum Observatoire vu Gotha, dem Franz Xaver von Zach (1754 - 1832) – op deen och déi éischt Fachzäitschrëft mam Numm *Monatliche Correspondenz* zeréckgeet - an dem Bremer Äerdmound-Spezialist Johann Hieronymus Schröter (1745 - 1816). D'Astronomesch Gesellschaft organiséiert zanter 1800 den zweeten internationale Kongress fir Astronomie a war Pätter vun der „Himmelspolizey“ vu 24 europäeschen Observatoiren, déi d'Sich no Asteroiden tëscht der Mars- an der Jupiterbunn duerchféiere sollt.

Ëm de Joerhonnertwiessel initiéiert d'A.G. de wichtegste Stärekatalog vun dëser Zäit, den *AGK*. Hie gouf ëm 1930 als AGK2 mat neien Date vun der Astrometrie an ënner preziser Berécksichtegung vun den Eegebeweegunge weidergefouert an ass als AGK3 bis haut eng bedeitend Datebasis fir d'Astronomie, d'Himmelsmechanik an d'Bunnbestëmmungen.

D'Astronomesch Gesellschaft vergëtt follgend Präisser:
* Karl-Schwarzschild-Medail, 
* Ludwig-Biermann-Ënnerstëtzungspräis, 
* Bruno-H.-Bürgel-Präis, 
* Hans-Ludwig-Neumann-Präis an den 
* Hanno-a-Ruth-Roelin-Präis.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Websäit vun der Astronomescher gesellschaft
Bruno-H.-Bürgel-Präis

De **Bruno-H.-Bürgel-Präis** gëtt vun der "Astronomescher Gesellschaft" an onreegelméissegen Ofstänn fir d'Populariséierung vun der Astronomie verginn.

D'Laureate bis elo waren:
* 1983 Karl Schaifers, Heidelberg
* 1986 Joachim Herrmann, Recklinghausen
* 1989 Hermann Mucke, Wien 
* 1992 Rudolf Kippenhahn, Göttingen
* 1994 Johann Dorschner und Joachim Gürtler, Jena
* 1997 Daniel Fischer, Königswinter
* 2001 Hans Jakob Staude, Heidelberg
* 2004 Antonín Rükl, Prag
* 2009 Harald Lesch, München
* 2012 Hermann-Michael Hahn, Köln
* 2014 Ulrich Bastian, Heidelberg
* 2017 Hans-Ulrich Keller, Stuttgart
## Um Spaweck

*  Begrënnungen
NGC 1261

Den **NGC 1261** ass e Kugelstärekoup am Stärebild Horologium.
Den NGC 1261 huet eng Hellegkeet vu +8,40&nbsp;mag an huet e Wénkelduerchmiesser vu 6,9 Bouminutten.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 3 1218,00
* Deklinatioun: -55°13'00,0"
## Kuckt och
Henry Ford

Den **Henry Ford**, gebuer den 30. Juli 1863 zu Dearborn (Michigan), a gestuerwen de 7. Abrëll 1947 zu Detroit, war een US-amerikaneschen Industriellen.

Vu senger Jugend un huet sech den Henry Ford fir technesch Saachen intresséiert. Um Ufank vu senger berufflecher Aktivitéit war hie Maschinist an duerno Ingenieur bei der *Edison-Illuminating Company* zu Detroit.

1892 huet hie säin éischten *Automobil* gebaut, an 1896 schonn eng weesentlech verbessert Versioun, déi hien a senger 1903 gegrënnter Ford Motor Company zur berüümter *Tin Lizzy* oder och nach Ford T weiderentwéckelt huet.

D'Verméigen dat hien am Laf vu sengem Liewe geschaaft hat, huet hie gréisstendeels Stëftungen zur Verfügung gestallt, wéi der *Ford Foundatioun* fir Friddenssécherung (1936).

## Um Spaweck
Wjerka Serdjutschka

D**'W(j)erka Serdjutschka** (uk. *Вєрка Сердючка*, ru. Верка Сердючка) ass e Kaméidipersonnage an Alter Ego vum ukrainesche Sänger, Komponist a Komiker **Andrij Mychailowytsch Danylko** (uk: Андрій Михайлович Данилко), gebuer den 2. Oktober 1973 zu Poltawa.

## Entwécklung vum Personnage
D'Figur ass déi vun enger frecher, extravaganter, eelerer Damm. Den Danilko huet se uganks fir seng kleng Sketchoptrëtter erfonnt, mat deenen e praktesch iwwerall an de Länner vun der fréierer Sowjetunioun opgetratt ass. 1997 war de Personnage du fir d'éischt an der ukrainescher Televisioun, als Kaartepëtzerin an der Kaméidisserie "SW-Show" (SW steet fir Schlofwaggon). Duerno sinn och Museks-CDe vun der Konschtfigur erauskomm, eng Mëschung aus ukraineschem Folk an Danz, meeschtens am Sproochemix Russesch-Ukrainesch (sougen. "Surjyk") gehalen an dacks mat als Theema d'Eegenaarte vu Fraen a Männer. Den Erfolleg huet sech awer a Grenze gehalen, bis datt am Fréjoer 2003 den Duerchbroch an der Ukrain an a Russland mam Album "Ha-ra-scho" koum.

Beim Eurovision Song Contest 2007 zu Helsinki huet den Danilko als Wjerka Serdjutschka d'Ukrain mat dem Trash-Polka-Techno Titel *"[[Dancing Lasha Tumbai]]"* vertrueden an eng gutt zweete Plaz gemaach.

## Discographie
* Я рождена для любви (1998)
* Гоп-гоп (2002)
* Чита дрита (2003)
* Ха-ра-шо (2003)
* Жениха хотела (2004)
* После тебя (2005)
* Новые песни Верки Сердючки (2006)
* Тралі-Валі (2006)
* Dancing Europe (2007)
* Doremi doredo (2008)
* The Best (2008)

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit 
* Biographie
Carlo Losch

De **Carlo Losch**, gebuer den 3. September 1937, a gestuerwen den 11. November 2019 war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Professer, Moler an Auteur.

## Bicher
* 1990: *Die irische Variante.* Verlag?
* 1994: *Die Irrfahrten des John Peter D.* Verlag?
* 2002: *Skizzen aus Britannien.*, illustréiert vum Auteur. 150 S. Dréckerei Saint-Paul, Lëtzebuerg.
* 2004: *Skizzen aus Britannien 2.*, illustréiert vum Auteur, Dréckerei idem.
* 2007: *Mamer revisited.* 220 S. Dréckerei Ossa, Nidderaanwen. ISBN 978-2-9599766-0-5..
Remonstranz

Eng **Remonstranz** (oder *[[Remonstration]]*) war an der Fréier Neizäit eng offiziell Plainte vun engem Staatsorgan géint en anert, meeschtens vum Parlament, enger Stännerversammlung oder engem Geriichtshaff géint de Souverän. 

Am Frankräich vum Ancien Régime gouf et en exakt festgeluechten *[[Droit de remonstrance]]* vun de Parlamenter géint d'Edikter vum Kinnek. 

Historesch vu besonnescher Bedeitung war 1641 déi Grouss Remonstranz vum Ënnerhaus géint d'Regierung vum Charles I. an England. Si zielt zu de wichtegsten Ausléiser vum Englesche Biergerkrich a war e wichtege Schrëtt an d'Richtung vun enger parlamentarescher Monarchie.
Droit de remontrance

Den **Droit de remontrance** (**[[Remonstranz]]recht**) war d'Recht vun de franséische Parlamenter am *[[Ancien Régime]]*, zu den Edikter a Gesetzer vun der Monarchie hir Meenung ze soen, a sech ze beschwéieren.

D'Remonstanzrecht war fir Parlamenter eng néideg Konsequenz vun hirem Recht, Edikter an Deklaratiounen z'enregistréieren. Well d'Parlamenter sou natierlech d'kinneklech Politik blockéiere konnten, wann hinnen en Edikt oder e Gesetz net gefall huet, hunn d'Monarchen ëmmer nees versicht, dëst Recht z'ëmgoen, och wa s'et net ofschafe konnten.

Duerch den *Droit de remontrance* haten d'Parlamenter net nëmmen eng technesch Opsiicht iwwer déi nei Texter, mä konnten dem Kinnek och weisen, wat un den Texter hirer Meenung no net gestëmmt huet.

## Literatur zum Theema

* Lucien Bély, *Dictionnaire de l'Ancien Régime*, PUF, Paräis, 1996. 
* Marcel Marion, *Dictionnaire des institutions de la France aux XVII<sup>e</sup>-XVIII<sup>e</sup> siècles*, Picard, Paräis, 1999.
Canton d'Arracourt

De **Canton d'Arracourt** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lunéville, Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Arracourt.

## Gemengen am Kanton
Toni Rodesch

Den **Toni Rodesch**, och alt *Tony*, gebuer de 15. Juli 1954 zu Ueschdref, ass e lëtzebuergesche Politiker.

Bei de Gemengewale vum Oktober 1981 ass den CSV Politiker Toni Rodesch fir d'éischt an de Rammerecher Gemengerot gewielt ginn.

Tëscht 1982 a 1986 an dunn erëm tëscht 1993 a Mäerz 2002 war hie Schäffe vun der Gemeng Rammerech.

No de Gemengewale vum 9. Oktober 2005 (déi éischt déi nom Proportzsystem an der Gemeng Rammerech waren) ass hie Buergermeeschter un der Spëtzt vun enger Koalitioun tëscht CSV, LSAP an DP ginn.

Den Toni Rodesch ass bestuet, huet zwee Kanner an a senger Fräizäit spillt hie Schach am Le pion Perlé.

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergesche Regierungsmemberen
Jules de Polignac

* **[[Jules de Polignac (1746-1817)]]**, Kapitän vum Royal-Dragon, Favorit vun der Marie-Antoinette vun Éisträich ;
* **[[Jules de Polignac (1780-1847)]]**, Minister vum Charles X. vu Frankräich.
Tour de France 1905

Den drëtten Tour de France gouf vum 9. Juli bis den 30. Juli 1905 an 11 Etappe gefuer. Vun 3.021&nbsp;km déi virgesi waren, goufen der 2.944 gefuer. Dëst koum dohier datt e puer Arrivéë virun d'Stied verluecht goufen, amplaz an der Stad ze si wéi dat am Ufank geplangt war.

## Allgemenges

*D'Generalklassement gouf no Punkte gemaach, an net op Zäit.
*Et ass fir d'éischt, datt grouss Collen am Tour sinn, ënner anerem de Ballon d'Alsace. Den éischte Gewënner op der Etapp vum Ballon d'Alsace ass de Fransous René Pottier.
*Op der Etapp Nanzeg-Besançon, waren Neel op d'Strooss gestreet ginn. All Coureur hat op d'mannst e Platten, an de Jean-Baptiste Dortignacq hat de Rekord mat 15 Stéck.
*An dësem Tour sinn nëmmen zwéin Auslänner um Depart, d'Belsch Julien Lootens, 20. am Generalklassement, an Aloïs Catteau, 11. am Generalklassement.

## Etappen
 
### Generalklassement

## Um Spaweck
*La mémoire du cyclisme / Tour 1905

----
Jules de Polignac (1746-1817)

De **Jules de Polignac**, gebuer 1746, a gestuerwen 1817, war de Kapitän vum *[[Dragoner|Régiment de Royal-Dragons]]*. Hie war de Jong vum Héracle-Louis de Polignac (†1802) an der Diane de Mazarin (†1755).

1776 huet sech de Jules de Polignac mat der Yolande de Polastron bestuet, Frëndin vun der Marie-Antoinette a Gouvernante vun de Prënzekanner.

## Nokommen
* Aglaé de Polignac (1768-1803) bestuet mam Antoine VIII. vu Gramont;
* Armand de Polignac, (1771-1847);
* Jules Auguste Armand Marie de Polignac (1780-1847), franséische Politiker a Premierminister vum 8. August 1829 bis 30. Juli 1830;
* Melchior de Polignac (1781-1855), Virfahre vum Rainier III. vu Monaco.
Concours international de direction d'orchestre Evgeny-Svetlanov

De **Concours international de direction d'orchestre Evgeny-Svetlanov** ass e Museksconcours fir Dirigenten, deen zënter 2007 all puer Joer organiséiert gëtt.

E gouf op Initiativ vun der Wittfra vum russesche Komponist an Orchesterchef Jewgeni Swetlanow, der Nina Swetlanowa, a vun e puer vu sengen Unhänger gegrënnt.

Dëse Concours soll jonken talentéierten Orchestercheffen d'Méiglechkeet ginn, fir sech op der internationaler Bün ze weisen, an anengems soll domat dem Svetlanov säi Wierk veréiwegt ginn.

De Concours besteet aus zwou *Épreuves éliminatoires*, enger *Épreuve finale* an engem Galaconcert.

De Concours gouf 2007 am Stater Conservatoire an an der Philharmonie organiséiert, 2010 zu Montpellier, an 2014 an 2018 zu Paräis

## Um Spaweck
* D'Websäit vum Concours
Tour de France 2007

Den Tour de France 2007 war déi 94. Editioun vum Tour. E gouf an 23 Deeg, vum 7. Juli bis den 29. Juli gefuer. Den Depart war an England zu London.

Et war déi zweet Kéier datt den Tour op enger Insel fortgefuer ass. Déi éischt Kéier war den Tour vun 1998, deen an Irland zu Dublin säin Depart hat.

Et waren och zwou Etappen deelweis an der Belsch, an zwar de 27. Juli mat der Arrivée zu Gent, an den 28. Juli mat dem Depart zu Waregem.

Den Tour hat eng Totallängt vun 3.550 Kilometer, an en huet aus 20 Etappen an engem Prolog bestanen. Et goufe 6 Biergetappen, dovun 3 mat der Arrivée op der Spëtz vum Bierg. 11 Etappe ware flaach, an et goufen zwou Etappe géint d'Zäit gefuer.

Op dësem Tour waren zwielef nei Etappestied mat London, Canterbury, Waregem, Villers-Cotterêts, Joigny, Chablis, Semur-en-Auxois, Tignes, Tallard, Mazamet, Cognac a Marcoussis.

De Maillot jaune goung schlussendlech un de Spuenier Alberto Contador, dee gläichzäiteg och beschte jonke Coureur war, d'Punktwäertung vun de Sprinter huet den Tom Boonen fir sech entscheet, de Biergtrikot huet de Mauricio Soler mat heemgeholl, den Amets Txurruka huet de Präis vum Jury fir dee beschte Kamfgeescht kritt, am Ekippeklassement louch Discovery Channel vir.

Mam Kim Kirchen (T-Mobile) an dem Fränk Schleck (CSC) stoungen zanter 24 Joer fir d'éischt nees zwee lëtzebuergesch Coureure gläichzäiteg um Depart. De Kim Kirchen huet op der 15. Etapp als zweete geglänzt an ass duerno am Generalklassement exzellente 7. ginn, wat dat bescht Gesamtresultat vun engem Lëtzebuerger zanter dem Charly Gaul senger 3. Plaz beim Tour vun 1961 ass. De Fränk Schleck ass op déi ëmmer nach respektabel 17. Plaz am Generalklassement gefuer.

Och 2007 huet den Tour sech nees mat Dopingskandaler ploe missen. Virun der 10. Etapp gouf bekannt datt den dee Moment schonn ausgescheetene Patrik Sinkewitz bei einer Trainingskontroll vum 8. Juni 2007 positif getest gouf. ARD an ZDF hunn doropshin direkt opgehale live vum Tour ze senden, Sat.1 huet dat Lach den Dag drop awer nees zougemaach. Um Roudag vum 24. Juli gouf beim Alexander Winokurow Blutdoping bei der 13. a 15. Etapp festgestallt (wat dem Kim Kirchen d'Etappevictoire geklaut huet), seng Ekipp Astana huet sech dowéinst ganz vum Tour zeréckgezunn. De 25. Juli koum dunn eraus datt de Cristian Moreni op der 11. Etapp Testosterondoping bedriwwen hat, seng Ekipp Cofidis zitt sech vum Tour zeréck. Den Owend vum selwechten Dag huet d'Ekipp Rabobank de Michael Rasmussen, dee bis dohin am Maillot jaune gefuer ass, entlooss, well en net nëmmen zweemol seng Trainingsopenthalter net uginn hat, mä anscheinend och eng Kéier e falschen Uert deklaréiert hat.

## Etappen

## Ekippen

## Generalklassement

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vum Tour   
* Le dico du Tour / Den Tour 2007 
* Informatiounen iwwer d'Etappen an d'Etappestied
Amicale des étudiants luxembourgeois à Karlsruhe

D**'Amicale des étudiants luxembourgeois à Karlsruhe**, kuerz AELK, ass e Veräin ouni politesch, reliéis oder aner Zwecker ausser deem, dem Student säi sauert Liewen duerch e bësse Folklor z'erliichteren. D'AELK, déi schonn zanter méi wéi 50 Joer besteet, gouf de 24. Februar 1955 gegrënnt an huet eng ronn 70 Memberen.

D'Lëtzebuerger zu Karlsruhe waren a si ganz innovativ. Nieft ville gudden Iddie staamt och d'Iddi vun der REEL (Réunion Européenne des Étudiants Luxembourgeois) aus enger Karlsruher Fieder. D'REEL ass ee grousst Treffe vun ëm déi 150 Lëtzebuerger Studenten, dat all Joer an enger anerer Stad ofgehale gëtt. Direkt déi éischt Editioun 1984 war zu Karlsruhe a fir de 15. Jubiläum 1999 ass d'REEL zeréck an d'Fächerstad komm. Och 1984 an och op eng Initiativ vu Karlsruher Studente gegrënnt, versteet sech d'ACEL (Association des Cercles d'Etudiants Luxembourgeois) als Daachverband vun all de Lëtzebuerger Studentencerclen zu Lëtzebuerg an am Ausland, e Genre Studentegewerkschaft, an där d'Studenteclibb federéiert sinn.

## D'Aktivitéiten
Wärend dem Semester organiséiert d'AELK Aktivitéiten déi méi oder manner traditionell um Programm stinn: d'Baggerséifest fir de Lëtzebuerger Nationalfeierdag, d'Aweiung fir déi Nei ëm Niklosdag, e Quizowend, Paintball-, Billard- a Bowlingtournoien, Clubreesen (z.&nbsp;B. op Prag, München oder Stockholm), Industrievisiten an ettlech Stammdëscher.

Ëm den 1. Mee ass dann den "Dag am Mee" (alt erëm eng Iddi vu Karlsruhe), wou zanter 2003 Lëtzebuerger Studente vu Karlsruhe, Oochen, Stroossbuerg, Freibuerg, Kaiserslautern an Heidelbierg bei enger "Activité Intercercle" vum Allerfeinsten am Foussball, Beachvolley souwéi an engem Quiz géinteneen untrieden.

Dat alles si nëmmen e puer vu villen Aktivitéiten déi de Membere gebuede ginn, wärend dem Semester all Woch. Heiansdo fuere si duerch d'Géigend, z.&nbsp;B. eng "tarte flambée" an den Elsass iessen, Glühwäin op den Heidelberger Chrëschtmaart drénken oder op Stroossbuerg mat de Meedercher diskutéieren.

## D'Fitness
Sportlech ass d'AELK och: Zanter Joren huele si um *"Tournoi Universitaire"* deel, engem Turnéier dee vun der LASEL organiséiert gëtt a bei deem all d'Studenteclibb sech no Chrëschtdag zu Lëtzebuerg an de Sportaarte Foussball, Volleyball a Basketball moossen. Kuerz duerno, am Januar, steet dann d'Schivakanz um Programm wou si an engem Schigebitt e Chalet lounen a sech am Schi an am Après-Schi testen.

Weider as nach déi traditionell Vëlosheemrees z'ernimmen: Ufank Juli fuere se a 5 Etappe vu Karlsruhe op Lëtzebuerg (215&nbsp;km), en absolutte Muss fir all Sportler. 2004, wéi si dat fir ee gudden Zweck gemaach hunn, sinn iwwer 2500 Euro gesammelt ginn a si goufe vun engem RTL-Kamerateam begleet, vum Félix Eischen op der Tëlee presentéiert a vun der Police vu Réimech bis an d'Stad Lëtzebuerg eskortéiert.
2006, ouni RTL awer nees mat der Police, konnte si iwwer 1600 Euro spenden.

## Um Spaweck
*Websäit vun der "Amicale des Étudiants Luxembourgeois à Karlsruhe"
*Websäit vun der Velosheemrees vun der AELK
Louis Trousselier

De **Louis Trousselier**, gebuer den 29. Juni 1881 zu Levallois-Perret, a gestuerwen de 24. Abrëll 1939 zu Paräis, war e franséische Vëlossportler.

De Louis Trousselier, mam Spëtznumm « Trou-Trou », huet 1905 den Tour de France a Paris-Roubaix gewonnen. Hie war Profi vun 1902 - 1914. Nodeem en de Vëlo un den Nol gehaangen hat, war hie Blummenhändler um Boulevard Haussmann zu Paräis.

## Palmarès
#### [[1902]]
*1. a Paris-Rennes
#### [[1903]]
*3. a Paris-Roubaix
#### [[1905]]
*1. am Tour de France, a 5 Etappen
*1. a Paris-Roubaix
*1. a Paris-Valenciennes
*1. a Bruxelles-Roubaix
#### [[1906]]
*1. a Paris-Tours
*2. am Bol d'Or
*3. a Bordeaux-Paris
#### [[1907]]
*3. an der franséischer Landesmeeschterschaft op der Strooss
#### [[1908]]
*1. a Bordeaux-Paris
*2. an der franséischer Landesmeeschterschaft op der Strooss
*3. a Paris-Bruxelles
#### [[1909]]
*2. a Paris-Roubaix
*3. am Giro di Lombardia
#### [[1910]]
*2. a Paris-Tours
*2. a Bordeaux-Paris
#### [[1911]]
*2. a Milano-Sanremo

## Resultater um Tour de France
*Tour de France 1905: 1. am Generalklassement a Gewënner vu 5 Etappen
*Tour de France 1906: 3. am Generalklassement a Gewënner vu 4 Etappen
*Tour de France 1907: Opginn an der 10 Etapp a Gewënner vun 1 Etapp
*Tour de France 1908: Opginn an der 2. Etapp
*Tour de France 1909: 8. am Generalklassement a Gewënner vun 1 Etapp
*Tour de France 1910: Opginn an der 14. Etapp a Gewënner vun 1 Etapp
*Tour de France 1911: Opginn an der 3. Etapp
*Tour de France 1913: 11. am Generalklassement
*Tour de France 1913: 38. am Generalklassement
Jan Palach

De **Jan Palach**, gebuer den 11. August 1948 zu Mělník a gestuerwen den 19. Januar 1969 zu Prag, war en tschechoslowakesche Student, dee sech de 16. Januar 1969 aus Protest géint d'Nidderschloe vum *[[Prager Fréijoer]]* a géint d'Diktat vun der Sowjetunioun selwer verbrannt huet. Hie wollt domat, knapps 5 Méint nom Amarsch vun den Truppe vum Warschauer Pakt an der Tschechoslowakei, en Zeeche setzen dogéint, datt d'Reforme vum Alexander Dubček senger Regierung nees zeréckgeholl goufen a géint d'Lethargie an d'Hoffnungslosegkeet vun der tschechoslowakescher Ëffentlechkeet, déi doraus ervirgaange war.

Duerch seng Dot ware 85% vu senger Kierpersurface verbrannt; hien ass 3 Deeg duerno gestuerwen. Deen Dag sinn 200.000 Leit op der Wenzelsplaz zesummekomm, an hunn op der Plaz, wou de Palach sech verbrannt hat, Gerben néiergeluecht. Duerno si s'am Cortège bis bei d'Philosophesch Fakultéit vun der Karlsuniversitéit gaangen. Do gouf d'Stroosseschëld "Plaz vun der Rouder Arméi" erofgerappt an duerch e Schëld mat "Jan-Palach-Plaz" drop ersat.

Dëst gouf natierlech direkt duerno nees réckgängeg gemaach, mä no der Samettener Revolutioun vun 1989 gouf d'Plaz offiziell an Naměstí Jana Palacha ("Plaz vum Jan Palach") ëmgenannt.

Den 22. August 1969 huet den Astronom Luboš Kohoutek en Asteroid nom Palach genannt (1834 Palach,. Op der Plaz virum Nationalmusée, no beim Wenzelmonument ass haut e Memorial fir de Jan Palach an de Jan Zajíc (een anere Student, dee sech ee Mount nom Palach och duerch Verbrennung doutgemaach huet).

An der Stad Lëtzebuerg goufen den 21. August 1969 an engem Eck vun der Plëss d'Arem, do wou d'Dicks-Lentz-Monument steet, him zu Éiere vum *Comité de solidarité avec la Tchécoslovaquie* e Schëld mat *Square Jan-Palach* an drënner eng Erënnerungsplack opgehaangen. 

## Um Spaweck
*En Artikel mat enger Foto vum Palach op der Websäit vu Radio Prag
Émile Georget

Den **Émile Georget**, gebuer den 21. September 1881 zu Bossay-sur-Claise, a gestuerwen de 16. Oktober 1960 zu Châtellerault, war e franséische Vëlossportler.

## Palmarès
#### [[1906]]
*1. an de *Six Jours de Toulouse* (Pist) zesumme mat sengem Brudder Léon.
*1. An de *24 heures de Bruxelles* (Pist) zesumme mat sengem Brudder Léon.
*1. an der éischter Etapp vum Tour de France vu Paräis op Lille
#### [[1907]]
*1. an der zweeter Etapp vum Tour de France vu Roubaix op Metz
*1. an der drëtter Etapp vu Metz op Belfort
*1. an der fënnefter Etapp vu Lyon op Grenoble
*1. an der siwenter Etapp vun Nice op Nîmes
*1. an der aachter Etapp vun Nîmes op Toulouse
*1. an der dräizéngter Etapp vu Brest op Caen
*1. a Paris - Hesdin
*3. a Paris-Tours
*6. a Paris-Roubaix

#### [[1908]]
*3. a Bordeaux-Paris
*4. am Tour de Belgique
#### [[1909]]
*1. a Paris - La Flèche
#### [[1910]]
*1. an de franséische Landesmeeschterschaften op der Strooss
*1. an der drëtter Etapp vum Tour de France vu Metz op Belfort
*1. a Bordeaux-Paris
*2. a Milano-Sanremo
#### [[1911]]
*1. an der Etapp vum Galibier (5.Etapp), Chamonix-Grenoble am Tour de France
*1. a Paris-Brest-Paris
*1. am Circuit de Touraine
*3. a Paris-Tours

#### [[1912]]
1. a Bordeaux-Paris

## Resultater um Tour de France
*Tour de France 1905: 4. am Generalklassement
*Tour de France 1906: 5. am Generalklassement a Gewënner vun der éischter Etapp
*Tour de France 1907: 3. am Generalklassement a Gewënner vu sechs Etappen
*Tour de France 1908: Opginn an der zweeter Etapp
*Tour de France 1910: Opginn an der zwielefter Etapp a Gewënner vun enger Etapp
*Tour de France 1911: 3. am Generalklassement a Gewënner vun enger Etapp
*Tour de France 1912: Opginn an der drëtter Etapp
*Tour de France 1913: Opginn an der véierter Etapp
*Tour de France 1914: 6. am Generalklassement
United States Naval Observatory

De **United States Naval Observatory** (USNO) ass en amerikanescht Fuerschungsinstitut vun der US-Marinn a steet am nordwestlechen Deel vu Washington D.C..

## Geschicht

Den Institut gouf de 6. Dezember 1830 als Marinn-Observatoire gegrënnt. Den Observatoire hat ënner dem Simon Newcomb Weltruhm kritt, wéi e mat héichprezisen astrometreschen Observatiounen am Stären- a Planéitesystem dat astronomescht Fundamentalsystem op genee Grondlage gestallt huet.

Ëm 1870 krut den Observatoire ee vun den éischte Risenteleskopen, mat deenen d'Stäreplazen an astronomesch Fundamentalgréissten och op aner Plaze verbessert goufen. Den USNO-Teleskop hat eng Ëffnung vu 26 Zoll (ongeféier 65&nbsp;cm) a war mat enger Brennwäit vun iwwer 10 m den deemools gréisste Lënsenteleskop vun der Welt. Mat der Ouverture vum neien Universitéitsobservatoire Wien goung dee Rang fir en ettlech Joer un de 27-Zoll-Refrakter iwwer.

D'Institut huet och international wichtegen Aufgaben ugeholl, z.&nbsp;B. am Ephemeriden- an Zäitdéngscht, bei der Weltlängtebestëmmung 1933 an a Grondfroe vun der Navigatioun.

Haut ass den USNO eng vun den zentrale Plaze vum Internationalen Déngscht fir Äerdrotatioun a Referenzsystemer (IERS).

## Flagstaff Statioun
Zanter 1955 bedreift den USNO ausserdeem en Observatoire an enger Baussestatioun an der Géigend vu Flagstaff am Bundesstaat Arizona (). Wéinst bessere Siichtbedéngunge ginn do eng Rei vu groussen a moderne Spigelteleskope bedriwwen:
* 61-inch- resp. 1,55-m-Kaj-Strand-Teleskop
* 1,3-m-(51-inch)-Reflekter
* 1,0 m-(40-inch)-Ritchey-Chrétien Teleskop

Weider gouf zesumme mam Lowell-Observatoire an der noer Anderson Mesa en opteschen Interferometer den Navy Prototype Optical Interferometer (NPOI) opgeriicht. E besteet aus dräi Äerm vu jee 250&nbsp;m Längt, an deenen iwwer e Vakuumtunnel d'Liicht vu 6 Siderostate mat engem Duerchmiesser vu jee 50&nbsp;cm agekoppelt an interferometresch zu engem Bild vun extreem héijer Opléisung kombinéiert ka ginn.

 NOFS ksar1-55m.jpg|Kaj Strand-Telescope
 NOFS 40inch03.jpg|
 NPOI.Usic.jpg|Navy Prototype Optical Interferometer in Anderson Mesa


## Zäitzeechen
Den Observatoire verbreet e ganz geneeën Zäitdéngscht fir de militäresche Gebrauch. D'Zäitzeeche steet och fir zivil Benotzer gratis zur Dispositioun.

## Wunnsëtz vum Vizepresident
Zanter 1974 ass den Number One Observatory Circle, e Gebai um Terrain vum Naval Observatory, offizielle Wunnsëtz vum Vizepresident vun de Vereenegte Staaten. 1977 war den éischte Bewunner de Walter Mondale. Vun do un hunn all d'Vizepresidenten de Wunnsëtz benotzt.

## Joer-2000-Problem
D'Joer-2000-Problem ass beim Joreswiessel an dat neit Joerdausend opgetrueden. Dovu war och d'USNO-Atomauer betraff.
Et hat sech dobäi ëm e Feeler an de Computersystemer gehandelt, deen dozou gefouert hat, datt op der offizieller Websäit d'Joer 1900 notéiert gouf.

## Kuckt och

* Nautical Almanac

## Um Spaweck
Caprera

**Caprera** ass eng italieenesch Insel am Norde vu Sardinien déi zu der Gemeng an Inselgrupp La Maddalena gehéiert. Et ass eng vun de siwen Insele vun deem Archipel, no un der Strooss vu Bonifacio.

D'Insel ass ronn 15.5&nbsp;km² grouss an ass haaptsächlech e Naturschutzgebitt fir Séivullen, wéi Méiwen a Kormoranen. Et ass awer och e Bruttgebitt fir Wanderfalleken.

Si ass mat der Insel La Maddalena duerch e 600 Meter laangen Damm verbonnen.

De Garibaldi hat Caprera kaaft. Hien huet vun 1855 un op der Insel gelieft an ass och do 1882 gestuerwen. A sengem Haus ass elo e Musée an eng Kapell.

Déi ganz Insel ass ausserdeem zum Nationalmonument deklaréiert ginn.

Den Numm Caprera kënnt dohier well vill well Gänsen op der Insel liewen. Capra ass den italieeneschen Numm fir d'Gäns.

2007 war op Caprera den Depart vun der éischter Etapp vum Giro d'Italia

## Um Spaweck
(2223) Sarpedon

Den **(2223) Sarpedon** ass en Asteroid aus der Grupp vun de Jupiter-Trojaner. Sou ginn Asteroide bezeechent, déi op de Lagrange-Punkten op der Bunn vum Jupiter ëm d'Sonn lafen. Den (2223)&nbsp;Sarpedon gouf de 4. Oktober 1977 um Purple-Mountain-Observatoire entdeckt.

Den Asteroid gouf no engem griicheschen Zaldot vum Trojanesche Krich genannt.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Asteroiden
* Trojaner (Astronomie)
* Trojaner-Asteroiden
## Um Spaweck
*  Orbitsimulatioun (Java Applet)
(1125) China

Den **(1125) China** ass en Asteroid vun der Haaptceinture, deen den 30. Oktober 1957 am Purple-Mountain-Observatoire zu Nanking entdeckt gouf. Den Asteroid gouf no der Vollekssrepublik China genannt.

## Um Spaweck
*  Orbitsimulation (Java Applet)

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Canton de Baccarat

De **Canton de Baccarat** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lunéville, Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Baccarat.

## Gemengen am Kanton

* Amenoncourt
* Ancerviller
* Angomont
* Arracourt
* Athienville
* Autrepierre
* Avricourt
* Azerailles
* Baccarat
* Badonviller
* Barbas
* Bathelémont
* Bénaménil
* Bertrambois
* Bertrichamps
* Bezange-la-Grande
* Bionville
* Blâmont
* Blémerey
* Bréménil
* Brouville
* Bures
* Buriville
* Chazelles-sur-Albe
* Chenevières
* Cirey-sur-Vezouze
* Coincourt
* Deneuvre
* Domèvre-sur-Vezouze
* Domjevin
* Emberménil
* Fenneviller
* Flin
* Fontenoy-la-Joûte
* Fréménil
* Frémonville
* Gélacourt
* Glonville
* Gogney
* Gondrexon
* Hablainville
* Halloville
* Harbouey
* Herbéviller
* Igney
* Juvrecourt
* Lachapelle
* Laneuveville-aux-Bois
* Laronxe
* Leintrey
* Manonviller
* Marainviller
* Merviller
* Mignéville
* Montigny
* Montreux
* Mouacourt
* Neufmaisons
* Neuviller-lès-Badonviller
* Nonhigny
* Ogéviller
* Parroy
* Parux
* Petitmont
* Pettonville
* Pexonne
* Pierre-Percée
* Raon-lès-Leau
* Réchicourt-la-Petite
* Réclonville
* Reherrey
* Reillon
* Remoncourt
* Repaix
* Saint-Clément
* Saint-Martin
* Saint-Maurice-aux-Forges
* Saint-Sauveur
* Sainte-Pôle
* Tanconville
* Thiaville-sur-Meurthe
* Thiébauménil
* Vacqueville
* Val-et-Châtillon
* Vaucourt
* Vaxainville
* Vého
* Veney
* Verdenal
* Xousse
* Xures
Rotatiounsperiod

D**'Rotatiounsperiod** ass deen Zäitintervall, dee versträicht, bis e Kierper dee sech ëm déi eegen Achs dréint, erëm bei senger Ausgankspositioun ukomm ass.

D'Rotatiounsperiod vun der Äerd dauert 24 Stonnen, méi genee: e Sidereschen Dag (ronn 23h56min). Wann en Dänzer an 1 Sekonn 5 Pirouetten dréit, ass seng Rotatiounsperiod - 1/5 sec, also 200 Millisekonnen.

## Kuckt och

* Sideresch Period
NGC 524

Den **NGC 524** ass eng lënsefërmeg Galaxie vum Hubble-Typ S0/a am Stärebild Pisces op der Ekliptik. Si ass ronn 111 Mio. Liichtjoer vun der Mëllechstrooss ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 90.000 Lj. 
Am selwechten Himmelareal stinn ë.&nbsp;a. d'Galaxien NGC 516, NGC 518, NGC 525 an NGC 532.

D'Supernovae *SN 2000cx* (Typ-IaP) an *SN 2008Q* (Typ-Ia) goufen do observéiert.

Den Objet gouf de 4. September 1786 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* 
* SIMBAD Astronomical Database
* Aladin Lite
* Bild des Tages - 23. Juli 2013: NGC 524 bei astronews.com
Alfred Fowler

Den **Alfred Fowler**, gebuer den 22. Mäerz 1868; a gestuerwen de 24. Juni 1940, war en engleschen Astronom.

De Fowler huet um Gebitt vun der Spektroskopie geschafft. Als ee vun den éischten huet hie festgestallt, datt Temperatur vun de Sonneflecken net sou héich ass wéi d'Regioune ronderëm.

Am Joer 1914 gouf hie mat der Goldmedail vun der Royal Astronomical Society geéiert, an 1920 mat der Henry Draper Medal. 1934 krut hien och nach d'Bruce Medail zougesprach.

## Um Spaweck
*  Bruce Medail
Boudewijnkanaal

De **Boudewijnkanaal** (fr:Canal Baudouin) gouf vun 1896 bis 1905 gegruewen a verbënnt de Séihafe mat dem Bannenhafe vu Bruges. En ass ronn 12 Kilometer laang an ass zougelooss fir Schëffsklass Vb. 
## Schleisen
* Bruges: Verbindungsschleis, 115 m x 12 m
* Zeebruges: Séischleis, 165 m x 19 m

## Verbindung mat anere Kanäl
* Kanal Gent-Oostende
Dyle

Den Numm **Dyle** ass fir:

*De franséischen Numm vum Flooss Dijle an der Belsch
*E fréiert franséischt Departement, dat als Haaptstad Bréissel hat: Kuckt wgl. Departement Dyle
Rupel

D**'Rupel** ass e Floss vun 12&nbsp;km an der belscher Provënz Antwerpen a Flandern. Se ass e rietsen Niewefloss vun der Schelde, an déi se vis-à-vis vu Rupelmonde leeft.

D'Rupel ass deen eenzege Floss an der Belsch "ouni Quell": Se entsteet aus dem Zesummefloss vun der Nete an der Dijle.

Ebbe a Flut sinn, iwwer d'Schelde, bis bei d'Rupel ze spieren. De Floss ass fir Schëffer ausgebaut.

D'Rupel leeft duerch d'Gemenge Rumst, Boom, Niel a Schelle, a si mécht vu Rumst bis bei hir Mëndung, d'Verbindung tëscht der Schelde an dem Kanal Louvain-Dijle.

## Um Spaweck
Departement Dyle

D**'Departement Dyle** ass e fréiert franséischt Departement, deem säin Haaptuert Bréissel war.

Et krut säin Numm vum Floss Dyle.

D'Departement, dat den 1. Oktober 1795 gegrënnt gouf, huet sech iwwer déi haiteg Territoirë vun der Provënz Flämesche Brabant, der Provënz Wallounesche Brabant an der Haaptstadregioun Bréissel erstreckt.

## Kuckt och
*Vereenegt Departementer
Rupelmonde

**Rupelmonde** ass eng Uertschaft an der belscher Provënz Ostflandern, a Flandern. Si ass zanter 1977 Deelgemeng vun der fusionéierter Gemeng Kruibeke (Oost-Vlaanderen).

Rupelmonde läit un der Schelde, do, wéi hiren Numm et seet, wou d'Rupel an dës leeft.

Den 1. Januar 2004 hunn zu Rupelmonde 2.878 Leit gelieft. Et ass bekannt dofir, datt de Kartograph Gerardus Mercator do gebuer ass.
Tangentialvitess

D**'Tangentialvitess** (och **Ëmfangsvitess** oder **Bunnvitess**) ass an der Physik déi Vitess, déi ee Punkt op enger Kreesbunn huet.

Am Géigesaz zu der Wénkelvitess \omega, déi beschreift, a wéi vill Zäit en Objet ee bestëmmte Kreessecteur, also ee Wénkel, ëmronnt, ass d'Tangentialvitess och ofhängeg vum Radius r vum Krees. Logesch erfollegt doraus, datt e Punkt op enger Scheif déi sech dréint um Rand méi eng grouss Tangentialvitess huet, wéi ee Punkt deen no beim Mëttelpunkt ass, well e méi eng grouss Streck an der selwechter Zäit zeréckleet. Einfach gesot, ass d'Tangentialvitess, déi Vitess, déi e Kierper op der Kreesbunn fir e bestëmmte Wee an enger bestëmmter Zäit huet. D'Tangentialvitess gëtt mat dem Buschtaf v bezeechent:
:v = \frac{s}{t}
Wann t d'Zäitdauer vun enger vollstänneger Ëmronnung vum Krees ass (t = T), sou gëllt: 
:s = 2r\pi (Kreesëmfang)
Doraus erfollegt:
:v= \frac {s}{t} = \frac{2\pi r}{T} = \omega r

## Beispill

D'Tangentialvitess vun engem Punkt um Equator vun der Äerd:

Den Äerdëmfang ass ongeféier
:40000 \, \mathrm{km}

Eng Plaz um Equator dréint a ronn 24 Stonnen eng Kéier ëm d'Äerdachs (genee: an 23 h 56 min - wéinst dem Ëmlaf ëm d'Sonn).

D'Bunnvitess ass dann
:v=\frac{40000 \, \mathrm{km}}{24 \, \mathrm{h}} \approx 1666\,\mathrm{km/h}

z.&nbsp;B.: Fir d'Stad München, déi bei ronn 48° nërdlech Breet läit, ass d'Vitess \cos (48^\circ) = 0,67  mol sou grouss; dat heescht nëmme ronn 1100&nbsp;km/h.

*v* = Bunnvitess; *t* = Zäit; *T* = Dauer vun enger Ëmdréiung (Periodendauer); *s* = zeréckgeluechte Wee; *ω* = Wénkelvitess
(1052) Belgica

De **(1052) Belgica** ass en Asteroid aus der Haaptasteroidenceinture, deen de 15. November 1925 vum belschen Astronom Eugène Joseph Delporte zu Ukkel entdeckt gouf.

Den Asteroid ass der Belsch, dem Heemechtland vum Entdecker, gewidmet.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
## Um Spaweck
*  Orbitsimulatioun (Java Applet)
* JPL Datebank: (1052) Belgica