open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Canton de Beaurepaire

De **Canton de Beaurepaire** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Vienne, an dem Isère an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den Haaptuert ass Beaurepaire.

Déi niddregst Plaz am Kanton läit op 205 Meter zu Jarcieu, an déi héchst op 507 Meter zu Pommier-de-Beaurepaire.

## Gemengen am Kanton

| **[[Beaurepaire (Isère)|Beaurepaire]]** || align="right" | 3&nbsp;839 || align="right" | 38270 || align="right" | 38034
|-
| Bellegarde-Poussieu || align="right" | 851 || align="right" | 38270 || align="right" | 38037
|-
| Chalon || align="right" | 162 || align="right" | 38122 || align="right" | 38066
|-
| Cour-et-Buis || align="right" | 726 || align="right" | 38122 || align="right" | 38134
|-
| Jarcieu || align="right" | 780 || align="right" | 38270 || align="right" | 38198
|-
| Moissieu-sur-Dolon || align="right" | 500 || align="right" | 38270 || align="right" | 38240
|-
| Monsteroux-Milieu || align="right" | 516 || align="right" | 38122 || align="right" | 38244
|-
| Montseveroux || align="right" | 782 || align="right" | 38122 || align="right" | 38259
|-
| Pact || align="right" | 642 || align="right" | 38270 || align="right" | 38290
|-
| Pisieu || align="right" | 469 || align="right" | 38270 || align="right" | 38307
|-
| Pommier-de-Beaurepaire || align="right" | 583 || align="right" | 38260 || align="right" | 38311
|-
| Primarette || align="right" | 620 || align="right" | 38270 || align="right" | 38324
|-
| Revel-Tourdan || align="right" | 842 || align="right" | 38270 || align="right" | 38335
|-
| Saint-Barthélemy || align="right" | 765 || align="right" | 38270 || align="right" | 38363
|-
| Saint-Julien-de-l'Herms || align="right" | 111 || align="right" | 38122 || align="right" | 38406
|}
Norah Jones

D**'Norah Jones** (eigentlech *Geetali Norah Jones Shankar*), gebuer den 30. Mäerz 1979 zu Brooklyn, New York, ass eng US-amerikanesch Soul- an Jazz-Sängerin, Songwriterin a Schauspillerin.

## Liewen
D'Geetali Norah Jones Shankar gouf als Kand vum Susan Jones a vum Ravi Shankar gebuer. Hir Hallefschwester ass d'Anoushka Shankar. Mat véier Joer plënnert d'Norah mat hirer Mamm vu Brooklyn op Dallas an Texas. Zwee Joer drop fänkt si u Piano ze spillen, an och fir eng kuerz Zäit Saxophon an Trompett. Mat 15 Joer schreift si sech bei *Booker T. Washington High for the Performing and Visual Arts* an, a kritt wärend hirer Schoulzäit Präisser fir hire Gesang an hir Kompositiounen. Mat 16 ännert si mat Erlabnes vun hirem Papp hiren Numm an *Norah Jones*.

1997 studéiert si op der *University of North Texas* Jazzpiano. Niewelaanscht séngt si an der Band *Laszlo*. 1999 plënnert si op New York a mécht reegelméisseg Optrëtter mat der Funk-Band *Wax Poetic*. Duerno grënnt si hir eege Band mam Jesse Harris, dem Lee Alexander an dem Dan Rieser. Am Oktober 2000 huelen se e puer Demobänner fir Blue Note Records op, bei deenen se am Januar 2001 e Vertrag ënnerschreiwen.

D'Norah Jones huet fir dem Charles Hunter säin Album *Songs from the Analog Playground* zwee Lidder opgeholl: *More Than This* vu Roxy Music an *Day is Done* vum Nick Drake. 2003 krut si fir hire vum Arif Mardin produzéierten Album *Come Away With Me* aacht Grammyen. Doduerch ass se engem méi breede Publikum bekannt ginn. E Joer méi spéit kënnt den Album *Feels Like Home* eraus.

2006 bréngt d'Norah Jones mat der Band The Little Willies den Album mat dem selwechten Numm eraus. De 26. Januar 2007 gouf de Studiosalbum mam Titel *Not Too Late* virgestallt. Am selwechte Joer huet d'Norah Jones mat hirer Roll vum Elizabeth an *[[My Blueberry Nights]]* hiren Debüt als Schauspillerin gefeiert. Den US-amerikanesche Roadmovie vum Hongkonger Regisseur Wong Kar-wai huet de 16. Mee 2007 déi 60. Filmfestspiller vun Cannes ageleet.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Arrondissementer am Departement Rhône

D'Departement Rhône besteet aus engem Arrondissement mat 226 Gemengen an zwar d'Arrondissement Villefranche-sur-Saône mam Chef-lieu Villefranche-sur-Saône

## Geschicht
* 1790 gouf en Departement Rhône-et-Loire gegrënnt, mat 6 Distrikter: Lyon-ville, Lyon-Campagne, Saint-Étienne, Montbrison, Roanne a Villefranche
* 1793 gouf d'Departement Rhône mat den Distrikter Lyon a Villefranche gegrënnt. Saint-Étienne, Montbrison, Roanne goufen an deem Ament an d'Loire getässelt.
* 1800 goufen d'Arrondissementer Lyon a Villefranche agefouert
* 2014 goufen d'Arrondissementer remembréiert, fir datt dat vu Lyon dem Gebitt vun der ee Joer méi spéit entstanener Metropol Lyon sollt entspriechen, wouduerch dat vu Villefranche-sur-Saône 101 Gemenge bäikrut; eng gemeinsam dezentral Verwaltung mat 2 (remembréierten) Arrondissementer gouf bäibehalen
*2015 gouf d'Metropol Lyon als eegestänneg administrativ Unitéit mat Departementsstatus aktiv, soudatt d'Departement Rhône nach just een Arrondissement behalen huet.
Blot Band

Dat **Blot Band** ass eng Auszeechnung, déi dat séierst Schëff op der Transatlantik-Streck Europa-New York krut.

## Geschicht vum Bloe Band

## Schëffer, déi dat Blot Band kritt hunn

* PSi=indizéiert Leeschtung bei Kolwendampmaschinnen; mat dem Indikator un der Maschinn gemooss
* PSw=Welleleeschtung bei Turbinnen; op der Schrauwewell gemooss

## Literatur
## Kuckt och
* RMS Titanic

## Um Spaweck
Canton d'Amplepuis

De **Canton d'Amplepuis** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Villefranche-sur-Saône, am Departement Rhône an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
*Amplepuis
*Cublize
*Meaux-la-Montagne
*Ronno 
*Saint-Just-d'Avray
*Saint-Vincent-de-Reins
Biergahornen op der Corniche

**Déi zwéi bemierkenswäert [[Biergahorn]]en** (*Acer pseudoplatanus*; érable sycomore; Bergahorn) stoungen op der Corniche, op der Héicht vun der Maison de Cassal, an der Stad Lëtzebuerg. Am Schiet vun den zwéi Beem hat e Restaurant seng Terrassen installéiert.

Ufanks 2009 goufe béid Beem ewechgeholl an duerch zwou jonk Pëppelen ersat.

## Historique
Wéinst hirer imposanter Gréisst, mä awer och virun allem wéinst der Plaz wou se stoungen, goufen dës zwéi Biergahornen 2002 op d'Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gesat.

Ëm 2000 goufe follgend Moosse fir deen imposantste vun dësen zwéi Beem geholl: Gréisst 17 m; Stammdéckt op Broschthéicht: 0,71 m.

2007 goufen déi zwéi Beem staark zeréckgeschnidden, wouduerch deen ee vun hinnen dat Joer drop ofgestuewen ass, an deen anere sech net méi richteg erkréie konnt. Ufanks 2009 goufen déi zwéi Beem ewechgeholl an duerch zwou jonk Pëppelen ersat.

## Interessantes

Op engem vun deenen zwéi Biergahorne vun der Corniche gouf 1984 eng Wanzenaart fonnt, déi nei fir d'Wëssenschaft war. Den Entdecker, de Léopold Reichling, huet se ënner dem Numm *[[Psallus pseudoplatani]]* n. sp. beschriwwen. De Reegele vun der Zoologie no war dëse Bam de sougenannte *locus typicus* vun der Aart. Zanter dem Verschwanne vun de Beem existéiert dëse *locus typicus* net méi.

1990, bei Geleeënheet vun der Joerhonnertfeier vun der Société des naturalistes luxembourgeois, huet d'Post en Timber erausginn, op deem e Männchen an e Weibche vun där Aart ze gesi sinn. D'Zeechnung ass vum Léopold Reichling.

## Literatur
* Sinner, J. et al., 2002. *Les arbres remarquables*. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 166-167, Text a Foto).
* Reichling, L., 1984. Les Hétéroptères du Grand-Duché de Luxembourg. 1. *Psallus (Hylopsallus) pseudoplatani* n. sp. (Miridae, Phylinae) et espèces apparentées. Travaux scientifiques du Musée national d'histoire naturelle de Luxembourg 4 (1): 1-17. https://web.archive.org/web/20070607054936/http://www.mnhn.lu/recherche/ferrantia/publications/T.S.4.pdf

## Kuckt och
*Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg
* Bemierkenswäert Beem an der Stad
**Bluttbuch bei der Méchelskierch
**Bluttbuch am Haff vum Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg
**Käschtebam um Square Robert-Brasseur
**Hobuch op der Kinnekswiss
**Bam vum Prënz Jean (Käschtebam am Pescatore-Park)
**Sequoiaen am Amaliepark
**Buch am Péitrussdall, Bastioun Beck
**Nëssert am Konviktsgaart
**Ginkgo op der Eecher Plaz

## Um Spaweck
Canton de L'Arbresle

De **Canton de l'Arbresle** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lyon, am Departement Rhône an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
*L'Arbresle: 6 020 Awunner
*Bessenay: 1 830 Awunner
*Bibost: 395 Awunner
*Bully: 1 739 Awunner
*Chevinay: 529 Awunner
*Dommartin: 2 438 Awunner
*Éveux: 908 Awunner
*Fleurieux-sur-l'Arbresle: 2 025 Awunner
*Lentilly: 4 771 Awunner
*Nuelles: 503 Awunner
*Sain-Bel: 1 919 Awunner
*Saint-Germain-sur-l'Arbresle: 1 123 Awunner
*Saint-Julien-sur-Bibost: 507 Awunner
*Saint-Pierre-la-Palud: 1 983 Awunner
*Sarcey: 784 Awunner
*Savigny: 1 984 Awunner
*Sourcieux-les-Mines: 1 781 Awunner
*La Tour-de-Salvagny: 3 402 Awunner
Seegelboot

E **Seegelboot** ass e Sportboot, dat sech duerch d'Kraaft vum Wand virubeweegt. Vum Seegelschëff ënnerscheet sech e Seegelboot, well et méi kleng ass.

Seegelbooter kënnen a Jollen an a Yachten opgedeelt ginn, jee nodeem, wéi grouss se sinn a wéi stabil se sech um Waasser verhalen. Op der anerer Säit gëtt och en Ënnerscheed gemaach tëscht Seegelbooter, déi nëmmen ee Kierper (Romp) oder méi wéi ee Kierper hunn (Katamaranen).

Bei Regattae ginn d'Seegelbooter a Bootsklassen agedeelt, déi de Bauaarte vun den eenzele Bootstyppe reglementaresch Rechnung droen.

## Kuckt och
* Seegel
* Seegelen
* Seegelschëff
* Regatta

## Um Spaweck
Uergel Al Kierch Dikrech

D**'Uergel an der Aler Kierch zu [[Dikrech]]** gouf 1999 vun der Uergelmanufaktur Romanus Seifert & Sohn vu Kevelaer gebaut.

## D'Gehais
D'Gehais ass eng Konstruktioun aus massiver Fiicht, déi sech selwer dréit.

D'Stëmmtemperatur ass nom Bach-Fischer.

## Traktur
D'Uergel huet eng mechanesch Regëstertraktur mat Wiesselschläifen an ass mat engem Cymbelstär an (als spezifesche Gag fir Dikrech) mat engem Iesel-Regësterzuch ekipéiert.

D'Mensure sinn nom Gottfried Silbermann.

## CD
*Eng CD mat Uergelwierker vum Johann Sebastian Bach gespillt vum Gerhard Gnann ass bei der Uergelmanufaktur ze kréien.

## Kuckt och
* Al Kierch Dikrech
## Um Spaweck
* D'Uergel an der aler Kierch zu Dikrech op der Websäit vun den ''Amis de l'Orgue Diekirch''
Historesche Roman

Den **Historesche Roman** stellt eng oder méi Persounen aus der Geschicht a Geschéien an de Mëttelpunkt andeems dat Ganzt sech virun engem geschichtlechen Hannergrond ofspillt.

Ofgesi vun de Romaner vun der Benedikte Naubert, déi bal all anonym publizéiert goufen, gëllen dem Walter Scott säi *Waverley* vun 1814 a säin *[[Ivanhoe]]* als Virbiller vun deem Genre.
Phong Nha-Ke Bang

Den **Nationalpark Phong Nha-Ke Bang** (Vietnameesesch: *Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng*) läit an der Provënz Quang Binh am Vietnam. 

Zanter 2003 ass dëse Park op der Unesco-Lëscht vun de Weltierwen.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Weltierwen (Asien an Ozeanien)

## Um Spaweck
Timber

En **Timber** oder **Käppchen** ass e klengt Stéck Pabeier, dat op der Récksäit, wann een et fiicht mécht, pecheg ass (oder vum selwe pecht), mat virdrop enger opgedréckter Illustratioun an engem bestëmmte Wäert. Andeems een en Timber op eng Postsendung (e Bréif oder e Pak z.&nbsp;B.) pecht, gëtt domat ugewisen, datt den Ofsender de Porto fir den Transport bezuelt huet, an en sou vun enger Postentreprise bei hiren Empfänger bruecht ka ginn.
__TOC__
Ier et Timbere gouf, huet den Empfänger misse bezuele fir säi Bréif ze kréien. Dëst huet zu Problemer gefouert, wann den Adressat de Bréif net wollt unhuelen, oder z.&nbsp;B. geplënnert an net ze fanne war. De Schott James Chalmers (1782-1853) war den Erfinder vum Timber dee vum selwe pecht. Den Englänner Rowland Hill huet 1837 de System entworf, no deem deen, deen e Bréif verschéckt, an net deen, un deen en adresséiert ass, de Porto fir den Transport misst bezuelen. Fir ze beweisen, datt de Porto bezuelt war, huet ee missen en Timber um Postbüro kafen, an deen op de Bréif pechen. Fir datt een den Timber nëmmen eemol gebrauche konnt, ass e vun der Post entwäert, d.&nbsp;h. mat engem Stempel markéiert ginn.

## Den éischten Timber vun der Welt

D'Iddi vum Rowland Hill gouf gouf per Gesetz a Groussbritannien ëmgesat. De 6. Mee 1840 ass dunn deen alleréischten Timber, de sougenannte Penny Black, op ee Bréif gepecht ginn. Dësen éischten Timber weist e Portrait vun der Kinnigin Victoria, an d'Wierder *POSTAGE* a *ONE PENNY*, den Tarif. Et gouf kee Land uginn, well dovun ausgaange gouf, datt all Mënsch d'Kinnigin Victoria kenne géif. Groussbritannien huet bis haut just e Portrait vum Staatschef amplaz vum Numm vum Land.

## Déi éischt Timberen zu Lëtzebuerg
Déi zwéin éischt *Käppercher* zu Lëtzebuerg koumen de 15. September 1852 eraus. Drop ze gesi war de Groussherzog Wëllem III..

Fichier:First Luxembourgish stamps from 1852.JPG|Déi zwéi "Käppercher" mam Wëllem III., déi éischt Timberen zu Lëtzebuerg.
Fichier:Lux10centsheet1906scott82a.jpg|Dëse Block mam Wëllem IV., deen 1906 zu Lëtzebuerg erauskoum, ass den éischte Timbersblock vun der Welt.


## Fir ze liesen
* Jean Frising, André Link: *150 Joer Käppercher: Luxemburgs Briefmarken*, Bd. 1: 1852 - 1865, Bd. 2: 1966 - 2002, 2001/02, Ed. Saint-Paul

## Kuckt och
* Timbre du souvenir

## Um Spaweck

* Lëtzebuergesch Timberen
Pifffaass

E **Pifffaass** ass e Faass op Rieder, oder eent dat op e Won ka gesat ginn, dat am Bauerebetrib gebraucht gëtt fir de Piff oder d'Gülle op d'Felder an d'Wisen ze féieren.

Modern Pifffässer ginn op zweeërlee Manéiere gefëllt:
*Drock-Pifffässer ginn duerch Drock, dee vun enger Pompel kënnt, gefëllt. D'Pompel hänkt un engem Drockschlauch, dee sengersäits un engem Drockrouer hänkt. Den Nodeel vun deem System: Wann d'Faass voll ass, leeft et duerch en Iwwerlaf aus an de Piff muss opgefaange ginn.
*Vakuum-Pifffässer gi mat enger Pompel gefëllt, déi en Ënnerdrock am Faass produzéiert. D'Faass suckelt sech also voll. Eng Sécherung, an där, wéi bei ville Waasserspullbehälteren op den Toiletten, eng Zort huele Ball dropschwëmmt, späert d'Alafventil, wann d'Faass voll ass.

## Um Spaweck
Canton de Belleville

De **Canton de Belleville** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Villefranche-sur-Saône, am Departement Rhône an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* Avenas
* Beaujeu
* Belleville
* Cenves
* Cercié
* Charentay
* Chénas
* Chiroubles
* Corcelles-en-Beaujolais
* Dracé
* Émeringes
* Fleurie
* Juliénas
* Jullié
* Lancié
* Lantignié
* Les Ardillats
* Marchampt
* Odenas
* Quincié-en-Beaujolais
* Régnié-Durette
* Saint-Didier-sur-Beaujeu
* Saint-Étienne-la-Varenne
* Saint-Jean-d'Ardières
* Saint-Lager
* Taponas
* Vauxrenard
* Vernay
* Villié-Morgon
Gottfried Wilhelm Leibniz

De **Gottfried Wilhelm Leibniz**, gebuer den 1. Juli 1646 zu Leipzig, a gestuerwen de 14. November 1716 zu Hannover, war een däitsche Philosoph.
## Liewen

## Wierk

## Um Spaweck
Abdullah Ibrahim

Den **Abdullah Ibrahim**, gebuer den 9. Oktober 1934 zu Kapstad als *Adolph Johannes Brand*, ass e Pianist a Komponist aus Südafrika.

## Wierk

## Um Spaweck
August Sabac el Cher

Den **August Albrecht Sabac el Cher**, gebuer ëm 1836 zu Kurdufan, deemools an Egypten, haut am Sudan, a gestuerwen den 21. September 1885 zu Berlin, war e Kummerdénger vum preisesche Prënz Albrecht.

Hie gëllt als de fréiste markante Vertrieder vun der afrikanescher Diaspora zu Berlin, an nieft dem Anton Wilhelm Amo als ee vun den éischte gesellschaftlech integréierten Afrodäitschen.
Bukolik

**Bukolik**, vum Griicheschen *bukolikos* = *wat sech op Hierde bezitt*, ass e literaresche Genre, an deem eng idyllesch Landschaft beschriwwe gëtt, déi vu friddlechen an dacks verléiften Hierde bewunnt ass.

De grousse Virleefer vun der Bukolik ass den Theokrit.

D'Schéiferdichtung vum Barock fënnt hir Wuerzelen am Vergil senge *Bucolica*.

Aus der griichescher Antiquitéit staamt de bukolesche Roman, vun deem nëmmen dem Longos seng Hierdegeschicht *[[Daphnis a Chloe]]* erhalen ass.
Canton de Boën-sur-Lignon

De **Canton de Boën-sur-Lignon** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Ailleux || align="right" | 143 || align="right" | 42130 || align="right" | 42002
|-
| Arthun || align="right" | 461 || align="right" | 42130 || align="right" | 42009
|-
| **[[Boën-sur-Lignon]]** || align="right" | 3&nbsp;112 || align="right" | 42130 || align="right" | 42019
|-
| Bussy-Albieux || align="right" | 441 || align="right" | 42260 || align="right" | 42030
|-
| Cezay || align="right" | 157 || align="right" | 42130 || align="right" | 42035
|-
| Débats-Rivière-d'Orpra || align="right" | 136 || align="right" | 42130 || align="right" | 42084
|-
| L'Hôpital-sous-Rochefort || align="right" | 109 || align="right" | 42130 || align="right" | 42109
|-
| Leigneux || align="right" | 350 || align="right" | 42130 || align="right" | 42119
|-
| Marcilly-le-Châtel || align="right" | 974 || align="right" | 42130 || align="right" | 42134
|-
| Marcoux || align="right" | 564 || align="right" | 42130 || align="right" | 42136
|-
| Montverdun || align="right" | 759 || align="right" | 42130 || align="right" | 42150
|-
| Pralong || align="right" | 680 || align="right" | 42600 || align="right" | 42179
|-
| Sainte-Agathe-la-Bouteresse || align="right" | 813 || align="right" | 42130 || align="right" | 42197
|-
| Saint-Étienne-le-Molard || align="right" | 751 || align="right" | 42130 || align="right" | 42219
|-
| Sainte-Foy-Saint-Sulpice || align="right" | 354 || align="right" | 42110 || align="right" | 42221
|-
| Saint-Laurent-Rochefort || align="right" | 248 || align="right" | 42130 || align="right" | 42252
|-
| Saint-Sixte || align="right" | 583 || align="right" | 42130 || align="right" | 42288
|-
| Trelins || align="right" | 537 || align="right" | 42130 || align="right" | 42313
|}
Canton de Chazelles-sur-Lyon

De **Canton de Chazelles-sur-Lyon** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Châtelus || align="right" | 108 || align="right" | 42140 || align="right" | 42055
|-
| **[[Chazelles-sur-Lyon]]** || align="right" | 4&nbsp;801 || align="right" | 42140 || align="right" | 42059
|-
| Chevrières || align="right" | 845 || align="right" | 42140 || align="right" | 42062
|-
| La Gimond || align="right" | 217 || align="right" | 42140 || align="right" | 42100
|-
| Grammond || align="right" | 751 || align="right" | 42140 || align="right" | 42102
|-
| Maringes || align="right" | 566 || align="right" | 42140 || align="right" | 42138
|-
| Saint-Denis-sur-Coise || align="right" | 548 || align="right" | 42140 || align="right" | 42216
|-
| Saint-Médard-en-Forez || align="right" | 806 || align="right" | 42330 || align="right" | 42264
|-
| Viricelles || align="right" | 333 || align="right" | 42140 || align="right" | 42335
|-
| Virigneux || align="right" | 465 || align="right" | 42140 || align="right" | 42336
|}
Duerfliteratur

**Duerfliteratur** ass e literaresche Genre, dee sech op d'Beschreiwe vum Liewen um Land reduzéiere léisst, an deen am 19. Joerhonnert an der Bléi stoung.

An der Duerfliteratur loosse sech zwou Stréimungen ënnerscheeden: Eng realistesch, déi beméit ass, d'Duerfliewe sou genee wéi méiglech ze beschreiwen an eng ideologesch duerchwuessen, déi probéiert, eng "natierlech", "gesond" a "propper" Welt virzestellen, déi kontinuéierlech mat der "onnatierlecher" Welt vun de Stied verglach gëtt.

Vertrieder vun der realistescher Säit sinn de Schwäizer Auteur Jeremias Gotthelf, de Gottfried Keller oder de Ludwig Anzengruber.
Beispiller vun enger iwwerspaanter a verlugener Duerfliteratur si nationalsozialistesch Blutt a Buedem-Romaner.

## Duerfliteratur zu Lëtzebuerg
Och déi modern lëtzebuergesch Literatur huet d'Duerfliewen net vergiess. Dem Josy Braun säi Roman vun 2007, de Meewäin gehéiert zu deem Genre.
Retinne

**Retinne** op Wallounesch *Ritene* ass eng Sektioun an der belscher Gemeng Fléron an der Provënz Léck. Retinne läit um westlechen Ausleefer vum Plateau de Herve.

D'Baach Julienne huet hir Quell zu Retinne, net wäit ewech vun der Parkierch, déi der helleger Julienne geweit ass.

Bis zur belscher Gemengereform am Joer 1977 war Retinne eng eegestänneg Gemeng.

Retinne ass vu wäitem ze lokaliséieren duerch säi kënschtlechen Hausbierg, den 90 Meter héijen *Terril du Hasard*, e keegelfërmegen Tipp vun Afraumgesténgs, deen aus der Zäit vun der Kuelenexploitatioun Rescht blouf.

Am Éischte Weltkrich haten Zaldote vun der däitscher keeserlecher Arméi aus dem 27. IR an dem 165. IR bei der Invasioun, zu Retinne 18 Haiser zerstéiert, a 40 Zivilleit massakréiert.

## Kuckeswäertes
*D'Kierch Sainte-Julienne eng kleng neigotesch Kierch vun 1851. D'Pläng vun der Kierch ware vum Architekt Tilman-François Suys. Zanter dem 13. Februar 2001 steet d'Kierch mat dem Interieur (Miwwel an Dekoratiounen) op der Lëscht vun de geschützte Monumenter a Wallounien. 
## Um Spaweck
* Combats à Retinne des 5 et 6 août 1914, aus der Revue 'le Courrier de l'Armée' No. 732, 12. Dezember 1920
Polynormande

D**'Polynormande** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi a Frankräich gefuer gëtt.

Vun 1980 bis 2002 gouf dës Course als Criterium zu Saint-Martin-de-Landelles disputéiert.

Zanter 2005 gehéiert d'Polynormande zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Resultater vun der ''Polynormande'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Canton de Feurs

De **Canton de Feurs** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Chambéon || align="right" | 369 || align="right" | 42110 || align="right" | 42041
|-
| Civens || align="right" | 1&nbsp;129 || align="right" | 42110 || align="right" | 42065
|-
| Cleppé || align="right" | 454 || align="right" | 42110 || align="right" | 42066
|-
| Cottance || align="right" | 551 || align="right" | 42360 || align="right" | 42073
|-
| Épercieux-Saint-Paul || align="right" | 543 || align="right" | 42110 || align="right" | 42088
|-
| Essertines-en-Donzy || align="right" | 434 || align="right" | 42360 || align="right" | 42090
|-
| **[[Feurs]]** || align="right" | 7&nbsp;669 || align="right" | 42110 || align="right" | 42094
|-
| Jas || align="right" | 177 || align="right" | 42110 || align="right" | 42113
|-
| Marclopt || align="right" | 359 || align="right" | 42210 || align="right" | 42135
|-
| Mizérieux || align="right" | 237 || align="right" | 42110 || align="right" | 42143
|-
| Montchal || align="right" | 425 || align="right" | 42360 || align="right" | 42148
|-
| Nervieux || align="right" | 785 || align="right" | 42510 || align="right" | 42155
|-
| Panissières || align="right" | 2&nbsp;860 || align="right" | 42360 || align="right" | 42165
|-
| Poncins || align="right" | 754 || align="right" | 42110 || align="right" | 42174
|-
| Pouilly-lès-Feurs || align="right" | 989 || align="right" | 42110 || align="right" | 42175
|-
| Rozier-en-Donzy || align="right" | 1&nbsp;268 || align="right" | 42810 || align="right" | 42193
|-
| Saint-Barthélemy-Lestra || align="right" | 582 || align="right" | 42110 || align="right" | 42202
|-
| Saint-Cyr-les-Vignes || align="right" | 789 || align="right" | 42210 || align="right" | 42214
|-
| Saint-Laurent-la-Conche || align="right" | 480 || align="right" | 42210 || align="right" | 42251
|-
| Saint-Martin-Lestra || align="right" | 693 || align="right" | 42110 || align="right" | 42261
|-
| Salt-en-Donzy || align="right" | 393 || align="right" | 42110 || align="right" | 42296
|-
| Salvizinet || align="right" | 488 || align="right" | 42110 || align="right" | 42297
|-
| Valeille || align="right" | 518 || align="right" | 42110 || align="right" | 42319
|}
Canton de Montbrison

De **Canton de Montbrison** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Bard || align="right" | 578 || align="right" | 42600 || align="right" | 42012
|-
| Chalain-d'Uzore || align="right" | 443 || align="right" | 42600 || align="right" | 42037
|-
| Chalain-le-Comtal || align="right" | 454 || align="right" | 42600 || align="right" | 42038
|-
| Champdieu || align="right" | 1&nbsp;471 || align="right" | 42600 || align="right" | 42046
|-
| Écotay-l'Olme || align="right" | 1&nbsp;111 || align="right" | 42600 || align="right" | 42087
|-
| Essertines-en-Châtelneuf || align="right" | 587 || align="right" | 42600 || align="right" | 42089
|-
| Grézieux-le-Fromental || align="right" | 105 || align="right" | 42600 || align="right" | 42105
|-
| L'Hôpital-le-Grand || align="right" | 596 || align="right" | 42210 || align="right" | 42108
|-
| Lérigneux || align="right" | 126 || align="right" | 42600 || align="right" | 42121
|-
| Lézigneux || align="right" | 1&nbsp;153 || align="right" | 42600 || align="right" | 42122
|-
| Magneux-Haute-Rive || align="right" | 304 || align="right" | 42600 || align="right" | 42130
|-
| **[[Montbrison (Loire)|Montbrison]]** || align="right" | 14&nbsp;589 || align="right" | 42600 || align="right" | 42147
|-
| Mornand-en-Forez || align="right" | 294 || align="right" | 42600 || align="right" | 42151
|-
| Précieux || align="right" | 775 || align="right" | 42600 || align="right" | 42180
|-
| Roche || align="right" | 253 || align="right" | 42600 || align="right" | 42188
|-
| Saint-Paul-d'Uzore || align="right" | 98 || align="right" | 42600 || align="right" | 42269
|-
| Saint-Thomas-la-Garde || align="right" | 517 || align="right" | 42600 || align="right" | 42290
|-
| Savigneux || align="right" | 2&nbsp;565 || align="right" | 42600 || align="right" | 42299
|-
| Verrières-en-Forez || align="right" | 540 || align="right" | 42600 || align="right" | 42328
|}
Canton de Noirétable

De **Canton de Noirétable** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Cervières || align="right" | 111 || align="right" | 42440 || align="right" | 42034
|-
| La Chamba || align="right" | 53 || align="right" | 42440 || align="right" | 42040
|-
| La Chambonie || align="right" | 46 || align="right" | 42440 || align="right" | 42045
|-
| La Côte-en-Couzan || align="right" | 83 || align="right" | 42111 || align="right" | 42072
|-
| **[[Noirétable]]** || align="right" | 1&nbsp;637 || align="right" | 42440 || align="right" | 42159
|-
| Saint-Didier-sur-Rochefort || align="right" | 407 || align="right" | 42111 || align="right" | 42217
|-
| Saint-Jean-la-Vêtre || align="right" | 387 || align="right" | 42440 || align="right" | 42238
|-
| Saint-Julien-la-Vêtre || align="right" | 451 || align="right" | 42440 || align="right" | 42245
|-
| Saint-Priest-la-Vêtre || align="right" | 106 || align="right" | 42440 || align="right" | 42278
|-
| Saint-Thurin || align="right" | 181 || align="right" | 42111 || align="right" | 42291
|-
| Les Salles || align="right" | 424 || align="right" | 42440 || align="right" | 42295
|-
| La Valla-sur-Rochefort || align="right" | 121 || align="right" | 42111 || align="right" | 42321
|}
Canton de Saint-Bonnet-le-Château

De **Canton de Saint-Bonnet-le-Château** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Aboën || align="right" | 234 || align="right" | 42380 || align="right" | 42001
|-
| Apinac || align="right" | 304 || align="right" | 42550 || align="right" | 42006
|-
| Estivareilles || align="right" | 520 || align="right" | 42380 || align="right" | 42091
|-
| Merle-Leignec || align="right" | 235 || align="right" | 42380 || align="right" | 42142
|-
| Rozier-Côtes-d'Aurec || align="right" | 359 || align="right" | 42380 || align="right" | 42192
|-
| **[[Saint-Bonnet-le-Château]]** || align="right" | 1&nbsp;562 || align="right" | 42380 || align="right" | 42204
|-
| Saint-Hilaire-Cusson-la-Valmitte || align="right" | 259 || align="right" | 42380 || align="right" | 42235
|-
| Saint-Maurice-en-Gourgois || align="right" | 1&nbsp;277 || align="right" | 42240 || align="right" | 42262
|-
| Saint-Nizier-de-Fornas || align="right" | 585 || align="right" | 42380 || align="right" | 42266
|-
| La Tourette || align="right" | 424 || align="right" | 42380 || align="right" | 42312
|-
| Usson-en-Forez || align="right" | 1&nbsp;232 || align="right" | 42550 || align="right" | 42318
|}
Canton de Saint-Galmier

De **Canton de Saint-Galmier** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Andrézieux-Bouthéon || align="right" | 9&nbsp;153 || align="right" | 42160 || align="right" | 42005
|-
| Aveizieux || align="right" | 1&nbsp;271 || align="right" | 42330 || align="right" | 42010
|-
| Bellegarde-en-Forez || align="right" | 1&nbsp;464 || align="right" | 42210 || align="right" | 42013
|-
| Chambœuf || align="right" | 1&nbsp;358 || align="right" | 42330 || align="right" | 42043
|-
| Cuzieu || align="right" | 1&nbsp;389 || align="right" | 42330 || align="right" | 42081
|-
| Montrond-les-Bains || align="right" | 4&nbsp;031 || align="right" | 42210 || align="right" | 42149
|-
| Rivas || align="right" | 406 || align="right" | 42340 || align="right" | 42185
|-
| Saint-André-le-Puy || align="right" | 1&nbsp;182 || align="right" | 42210 || align="right" | 42200
|-
| Saint-Bonnet-les-Oules || align="right" | 1&nbsp;257 || align="right" | 42330 || align="right" | 42206
|-
| **[[Saint-Galmier]]** || align="right" | 5&nbsp;293 || align="right" | 42330 || align="right" | 42222
|-
| Veauche || align="right" | 8&nbsp;061 || align="right" | 42340 || align="right" | 42323
|}
Canton de Saint-Georges-en-Couzan

De **Canton de Saint-Georges-en-Couzan** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Chalmazel || align="right" | 485 || align="right" | 42920 || align="right" | 42039
|-
| Châtelneuf || align="right" | 259 || align="right" | 42940 || align="right" | 42054
|-
| Jeansagnière || align="right" | 103 || align="right" | 42920 || align="right" | 42114
|-
| Palogneux || align="right" | 52 || align="right" | 42990 || align="right" | 42164
|-
| Sail-sous-Couzan || align="right" | 983 || align="right" | 42890 || align="right" | 42195
|-
| Saint-Bonnet-le-Courreau || align="right" | 750 || align="right" | 42940 || align="right" | 42205
|-
| **[[Saint-Georges-en-Couzan]]** || align="right" | 460 || align="right" | 42990 || align="right" | 42227
|-
| Saint-Just-en-Bas || align="right" | 317 || align="right" | 42990 || align="right" | 42247
|-
| Sauvain || align="right" | 429 || align="right" | 42990 || align="right" | 42298
|}
Canton de Saint-Jean-Soleymieux

De **Canton de Saint-Jean-Soleymieux** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Boisset-Saint-Priest || align="right" | 880 || align="right" | 42560 || align="right" | 42021
|-
| La Chapelle-en-Lafaye || align="right" | 108 || align="right" | 42380 || align="right" | 42050
|-
| Chazelles-sur-Lavieu || align="right" | 177 || align="right" | 42560 || align="right" | 42058
|-
| Chenereilles || align="right" | 312 || align="right" | 42560 || align="right" | 42060
|-
| Gumières || align="right" | 253 || align="right" | 42560 || align="right" | 42107
|-
| Lavieu || align="right" | 77 || align="right" | 42560 || align="right" | 42117
|-
| Luriecq || align="right" | 766 || align="right" | 42380 || align="right" | 42126
|-
| Margerie-Chantagret || align="right" | 510 || align="right" | 42560 || align="right" | 42137
|-
| Marols || align="right" | 331 || align="right" | 42560 || align="right" | 42140
|-
| Montarcher || align="right" | 75 || align="right" | 42380 || align="right" | 42146
|-
| Saint-Georges-Haute-Ville || align="right" | 1&nbsp;122 || align="right" | 42610 || align="right" | 42228
|-
| **[[Saint-Jean-Soleymieux]]** || align="right" | 726 || align="right" | 42560 || align="right" | 42240
|-
| Soleymieux || align="right" | 470 || align="right" | 42560 || align="right" | 42301
|}
Canton de Saint-Just-Saint-Rambert

De **Canton de Saint-Just-Saint-Rambert** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbrison, am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

| Boisset-lès-Montrond || align="right" | 828 || align="right" | 42210 || align="right" | 42020
|-
| Bonson || align="right" | 3&nbsp;816 || align="right" | 42160 || align="right" | 42022
|-
| Chambles || align="right" | 762 || align="right" | 42170 || align="right" | 42042
|-
| Craintilleux || align="right" | 900 || align="right" | 42210 || align="right" | 42075
|-
| Périgneux || align="right" | 1&nbsp;083 || align="right" | 42380 || align="right" | 42169
|-
| Saint-Cyprien || align="right" | 2&nbsp;125 || align="right" | 42160 || align="right" | 42211
|-
| Saint-Marcellin-en-Forez || align="right" | 3&nbsp;373 || align="right" | 42680 || align="right" | 42256
|-
| **[[Saint-Just-Saint-Rambert]]** || align="right" | 13&nbsp;192 || align="right" | 42170 || align="right" | 42279
|-
| Saint-Romain-le-Puy || align="right" | 2&nbsp;803 || align="right" | 42610 || align="right" | 42285
|-
| Sury-le-Comtal || align="right" | 4&nbsp;805 || align="right" | 42450 || align="right" | 42304
|-
| Unias || align="right" | 237 || align="right" | 42210 || align="right" | 42315
|-
| Veauchette || align="right" | 740 || align="right" | 42340 || align="right" | 42324
|}
Canton d'Albertville-Nord

De **Canton d'Albertville-Nord** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Albertville, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* **[[Albertville|Albertville-Nord]]** (7 905 Awunner)
* Allondaz
* Césarches
* Mercury
* Pallud
* Thénésol
* Venthon
Canton d'Albertville-Sud

De **Canton d'Albertville-Sud** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Albertville, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* Albertville-Sud (9435 Awunner)
* Cevins
* Esserts-Blay
* Gilly-sur-Isère
* Grignon
* La Bâthie
* Monthion
* Rognaix
* Saint-Paul-sur-Isère
* Tours-en-Savoie
Canton de Bozel

De **Canton de Bozel** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Albertville, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* **[[Bozel]]**
* Brides-les-Bains
* Champagny-en-Vanoise
* Feissons-sur-Salins
* Montagny
* La Perrière
* Les Allues
* Planay
* Pralognan-la-Vanoise
* Saint-Bon-Tarentaise
Canton de Grésy-sur-Isère

De **Canton de Grésy-sur-Isère** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Albertville, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* Bonvillard
* Cléry
* Frontenex
* **[[Grésy-sur-Isère]]**
* Montailleur
* Notre-Dame-des-Millières
* Plancherine
* Sainte-Hélène-sur-Isère
* Saint-Vital
* Tournon
* Verrens-Arvey
Canton d'Ugine

De **Canton d'Ugine** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Albertville, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton

* Beaufort
* Cohennoz
* Crest-Voland
* Césarches
* Flumet
* Hauteluce
* La Giettaz
* Marthod
* Notre-Dame-de-Bellecombe
* Pallud
* Queige
* Saint-Nicolas-la-Chapelle
* Thénésol
* Ugine
* Venthon
* Villard-sur-Doron
Canton d'Aix-les-Bains-Nord-Grésy

De **Canton d'Aix-les-Bains-Nord-Grésy** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Chambéry, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* Aix-les-Bains-Nord *(7 231 Awunner)*
* Brison-Saint-Innocent
* **[[Grésy-sur-Aix]]**
* Montcel
* Pugny-Chatenod
* Saint-Offenge-Dessous
* Saint-Offenge-Dessus
* Trévignin
Canton d'Aix-les-Bains-Sud

De **Canton d'Aix-les-Bains-Sud** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Chambéry, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* Aix-les-Bains-Sud *(3 873 Awunner)*
* **[[Drumettaz-Clarafond]]**
* Méry
* Mouxy
* Tresserve
* Viviers-du-Lac
* Voglans
Canton d'Albens

De **Canton d'Albens** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Chambéry, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* **[[Albens]]** (Chef-lieu)
* La Biolle
* Cessens
* Épersy
* Mognard
* Saint-Germain-la-Chambotte
* Saint-Girod
* Saint-Ours
Canton de Chambéry-Nord/Sonnaz

De **Canton de Chambéry-Nord** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Chambéry, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* **[[Chambéry]]**, mat de Quartieren *Hauts-de-Chambery* a *Mollard* an d'Uertschaft *Chambéry-le-Vieux*
* Sonnaz
Canton de Chamoux-sur-Gelon

De **Canton de Chamoux-sur-Gelon** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Chambéry, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* Betton-Bettonet
* Bourgneuf
* Chamousset
* **[[Chamoux-sur-Gelon]]**
* Champ-Laurent
* Châteauneuf
* Coise-Saint-Jean-Pied-Gauthier
* Hauteville
* Montendry
* Villard-Léger
Canton de La Motte-Servolex

De **Canton de La Motte-Servolex** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Chambéry, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* **[[La Motte-Servolex]]**
* Bourdeau
* Drumettaz-Clarafond
* La Chapelle-du-Mont-du-Chat
* Le Bourget-du-Lac
* Méry
* Viviers-du-Lac
* Voglans
Canton de La Rochette

De **Canton de La Rochette** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Chambéry, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* Arvillard
* Bourget-en-Huile
* La Chapelle-Blanche
* La Croix-de-la-Rochette
* Détrier
* Étable
* Le Pontet
* Presle
* La Rochette
* Rotherens
* La Table
* La Trinité
* Le Verneil
* Villard-Sallet
Canton de Bourg-Saint-Maurice

De **Canton de Bourg-Saint-Maurice** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Albertville, am Departement Savoie an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

## Gemengen am Kanton
* Bourg-Saint-Maurice
* Aime-la-Plagne
* La Plagne Tarentaise
* Landry
* Les Chapelles
* Montvalezan
* Peisey-Nancroix
* Sainte-Foy-Tarentaise
* Séez
* Tignes
* Val-d'Isère
* Villaroger
Lëschenhaus

D**'Lëschenhaus** (an den 1970er Joren *Loeschenhaus* oder *Löschenhaus* geschriwwen), war eng barock Landvilla, déi zu der Abtei Iechternach gehéiert huet. Se stoung op der Gewan tëscht de Plaze mat de Flouernimm *Schwaarzuecht* a *Lëschen*, südlech vun Iechternach, um Fouss vum Bësch *Haard*.

D'Haus gouf 1676 vum Abt Philippe de la Neuveforge als eng Zort Erhuelungsheem fir d'Patere vun der Abtei gebaut. 1719 huet den Abt Mathias Hartz dat deemools schonn zimmlech delabréiert Gebai restauréiert. Seng definitiv Form krut et an de Jore 1748-1749, wéi den Abt Grégoire Schouppe zwéin Eckpavillonen drubaue gelooss huet.

D'Gebai stoung am 20. Joerhonnert laang eidel a war zulescht am Besëtz vun der Gemeng Iechternach. De 17. Mee 1977 gouf et op Uerder vum Buergermeeschter Robert Schaffner ofgerappt, well et net an d'Konzept vum *Centre récréatif* gepasst huet, deem säin Haaptstéck den Iechternacher Séi sollt sinn.

An d'Plaz vum Lëschenhaus gouf eng "Pirateninsel" amenagéiert.

D'Diskussioun ëm d'Ofrappen huet d'Lëschenhaus zu enger *[[Cause célèbre]]* fir de Monumenteschutz zu Lëtzebuerg gemaach.

## Um Spaweck
* Fotoe vu virum a wärend dem Ofrappen
* Haus ohne Zukunft?, Artikel vum Jos Massard am Tageblatt vum 5. Januar 1974
Pamphlet

E **Pamphlet** ass eng literaresch Form, déi sech bewosst net ëm Argumentatioun beméit, mä op eng polemesch Manéier de Géigner oder Gruppe vu Leit bloussstelle wëll, andeems se dee oder déi perséinlech ugräift.

Déi éischt Pamphleten dauchen am 16. Joerhonnert als Fluchschrëften bei politeschen a reliéise Streidereien op.

## Bekannt Pamphleter
Bekannt ass dem Émile Zola säin Oppene Bréif vum 13. Januar 1898 an der Dageszeitung L'Aurore un de President vun der franséischer Republik, de Georges Clemenceau ënner dem Titel *[[J'accuse]]*.

Dem Louis-Ferdinand Céline seng Pamphlete *[[Bagatelles pour un massacre]]* vun 1937 a *[[L'École des cadavres]]* vun 1938 sinn an enger Sprooch, déi mat sech bréngt, datt déi Texter bis haut nach net neipublizéiert sinn.

## Pamphleter zu Lëtzebuerg
D'Form vum Pamphlet ass zu Lëtzbeurg ganz seelen. Erënnert ass un dem Norbert Weber seng *Fatzbeidelen*.

## Um Spaweck
Psychologesche Roman

De **Psychologesche Roman** ass eng Romanform, déi dat wat geschitt aus der Perséinlechkeet vun de literaresche Figuren eraus entwéckelt.

Typesch Beispiller vum psychologesche Roman sinn nieft dem Jean-Jacques Rousseau sengem *[[Nouvelle Héloise]]* vun 1761 dem Karl Philipp Moritz säin *[[Anton Reiser]]*, deen tëscht 1785 a 1790 a véier Deeler publizéiert gouf.
Eedelsteen

D**'Eedelsteng** gehéieren zu de Mineraler, a si Steng, déi als schéi betruecht ginn, rar sinn, an dofir zu engem héije Präis gehandelt ginn. Aus Eedelsteng ginn haaptsächlech Bijoue fabrizéiert, an éischter Plaz vu Bijoutieren, a komme meeschtens poléiert oder geschlaff an de Gebrauch.

Eedelsteng gehéieren zur Kategorie vun de *Schmocksteng*
## Aarte vu Schmocksteng
* Eedelsteen: Als Eedelsteen ginn haut follgend Steng betruecht:
** Diamant, transparent, (liicht blo, wäiss)
** Emeraude (Smaragd), transparent (donkelgreng),
** Rubin, transparent (hellrout),
** Saphir, transparent, (hellblo bis mëttelblo),
* Hallefeedelsteng, (ënner aneren):
** Amethyst
** Citrin
** Quartz
** Topaz
* Aner Schmocksteng
** Bernsteen
** Pärel
** *Formschéin Fossilien*

## Um Spaweck
Sequoiaen am Amaliepark

Déi **zwou Sequoiaen am Amaliepark** si Risemammutbeem (*Sequoiadendron giganteum*; séquoia géant; Riesenmammutbaum) a stinn an der Stad Lëtzebuerg beim Monument fir d'Amalia vu Sachsen-Weimar-Eisenach.

Déi riets Sequoia, op d'Monument hi gekuckt, ass méi héich an huet méi Laf wéi déi aner.

Mat engem Alter vu ronn 140 Joer  sinn dës zwéi Beem mat déi eelst Sequoiaen zu Lëtzebuerg. Zum Vergläich: a Kalifornien sti Sequoiaen déi 1000 Joer al sinn an eng Gréisst vun 100 m erreechen.

Wëll komme Risemammutbeem ausschliisslech a Kalifornien vir. A Mëtteleuropa gi se zanter der Mëtt vum 19. Joerhonnert a Parken ugeplanzt.

D'Opriichte vum Monument an den Amenagement vun den Alentoure goufen ënner der Berodung vum franséische Paysagiste Édouard André (1840-1911), deen och de Park vun der Stad Lëtzebuerg entworf huet, duerchgefouert. Et kann een also unhuelen, datt och déi zwou Sequoiaen op säi Rotschlo hi geplanzt goufen.

Déi zwéi Beem goufe fir d'éischt 2002 op d'Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg opgeholl.

Ëm 2000 goufe follgend Moosse geholl: Héicht 27 an 32 m; Stammdéckt op Broschthéicht: 1,46 an 1,97 m, wat engem Ëmfang vu 4,58 a 6,15 m entsprécht.

Spéitstens 2025 gesäit een, datt de rietse Bam krank ass. E Schëld vun der Gemeng Lëtzebuerg informéiert driwwer, datt seng Wuerzele vun engem Pilz (Hallimasch; *Armillaria*) befall sinn, an de Bam leider geschwënn ofstierwe wäert. Den 28. Februar 2026 gouf dëse Bam ëmgeluecht. Aus dem Holz solle Parkbänke gemaach ginn, déi am Park opgestallt ginn. En neien "Zwilling" wäert deemnächst op dëser Plaz geplanzt ginn.

## Quellen
* Sinner, J. et al., 2002. *Les arbres remarquables.* Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 194-195, Text a Foto).

## Kuckt och
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg
* Aner bemierkenswäert Beem an der Stad
** Hobuch op der Kinnekswiss
** Bam vum Prënz Jean (Käschtebam am Pescatore-Park)
** Käschtebam um Square Robert-Brasseur
** Bluttbuch bei der Méchelskierch
** Bluttbuch am Haff vum Geschichtsmusée
** Buch am Péitrussdall, Bastioun Beck
** Nëssert am Konviktsgaart
** Ginkgo op der Eecher Plaz
** Biergahornen op der Corniche (déi zwéi Beem goufen 2009 ewechgeholl)

## Um Spaweck
*
Mammutbeem

D**'Mammutbeem** oder **Sequoiaen** (Sequoioideae), déi hiren Numm vum Sequoyah, dem Erfinder vun der Cherokee Schrëft hunn, sinn eng Ënnerfamill an der Famill vun den Zypresseplanzen, de Cupressaceae.

## Systematik
Et gëtt dräi Gattunge vu Mammutbeem, jiddwereng mat nëmmen enger Aart:

* Risemammutbam (*Sequoiadendron giganteum*)
* Küstemammutbam (*Sequoia sempervirens*)
* Urweltmammutbam (*Metasequoia glyptostroboides*)

## Mammutbeem zu Lëtzebuerg
*zwéin am Amaliepark
*zwéin An der Buerg am Lieu-dit *Baumbusch* an de Kéieren, wann ee vu Gonnereng kënnt. Duerch en Arrété ministeriel vum 29. Mäerz 1974 goufe se *arbres remarquables* deklaréiert, a sinn zanterhier um Inventaire supplémentaire des monuments nationaux.
*zwéin am Mayrisch-Park um Diddelenger Kräizbierg
*een zu Diddeleng an der Birengerstrooss
*een am Parc Tony-Neuman
*een zu Diddeleng am Pullewee
*een zu Colmer-Bierg bei de Good-Year
*een zu Kënzeg bei der Schoul
*e puer am Arboretum am Gréngewald beim Waldhaff.
*eng Metasequoia am Stater Park laanscht d'Neipuertsgaass
*Den 11. November 2006 huet d'Gemeng Péiteng bei Geleeënheet vum *Dag vum Bam* "fir déi 192 Kanner, déi tëscht dem 1. November 2005 an dem 31. Oktober 2006 gebuer goufen" e Mammutbam, e *Sequoiadendron giganteum* geplanzt, ass am Gemengeblietchen *Péiteng Meng Gemeng Dezember 2006-Januar 2007* ze liesen.

## An der [[Provënz Lëtzebuerg]]
Boreas

* de Gott vum Nordwand an der grichescher Mythologie, kuckt Boreas
* en Asteroid, kuckt Boreas (Asteroid)
* en Zerstéierer vun der Royal Navy am Zweete Weltkrich, kuckt HMS Boreas
* den Numm vun engem Fluchboot vum Typ Dornier-Wal
Châteauroux Classic de l'Indre

D**'Châteauroux Classic de l'Indre Trophée Fenioux** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi a Frankräich am Departement Indre gefuer gëtt.

Den 22. August 2004 gouf déi éischt Oplo vun dëser Course disputéiert.

Zanter 2005 géhéiert d'Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## D'Gewënner

|- 
|2004 ||  Aliaksandr Kuschynski ||  José Luis Rubiera ||  Cédric Hervé 
|-
|2005 ||  Jimmy Casper ||  Danilo Napolitano ||  Jean-Patrick Nazon 
|- 
|2006 ||  Nicolas Vogondy ||  Stefano Cavallari ||  Shinichi Fukushima 
|-
|2007 ||  Christopher Sutton ||  Aurélien Clerc ||  Stefan van Dijk 
|- 
|2008 ||  Anthony Ravard ||  Steve Chainel ||  Romain Feillu
|-
|2009 ||  Jimmy Casper ||  Romain Feillu ||  Anthony Ravard 
|-
|2010 ||  Anthony Ravard ||  Romain Feillu ||  Enrico Rossi
|-
|2011 ||  Anthony Ravard ||  Yauheni Hutarovich ||  Jasper Bovenhuis 
|-
|2012 ||  Rafael Andriato ||  Yauheni Hutarovich ||  Yohann Gène
|-
|2013 ||  Bryan Coquard ||  Mattia Gavazzi ||  Francesco Chicchi
|-
|2014 ||  Iljo Keisse ||  Romain Feillu ||  Roy Jans
|}

Zanter 2015 gëtt d'Course net méi gefuer.

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Châteauroux Classic de l'Indre'' 
* Resultater vun der ''Châteauroux Classic de l'Indre'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Kalennergeschicht

Eng **Kalennergeschicht** ass e kuerze literareschen Text, dee geduecht war, fir an engem Vollekskalenner oder engem Bauerekalenner publizéiert ze ginn.

Auteuren, déi ënner anerem Kalennergeschichte geschriwwen hunn:
* Bertolt Brecht
* Jeremias Gotthelf
* Oskar Maria Graf 
* Johann Peter Hebel
* Karl Heinrich Waggerl
Afebam

Den **Afebam**, *Araucaria araucana*, oder Chileenesch Araucaria, op Englesch geleefeg *Monkey-Puzzle* genannt, ass e Bam aus der Famill vun den Araukarieplanzen, dee vun Natur aus am Chile, an do haaptsächlech an der Región de la Araucanía, an an Argentinien an den Anden virkënnt.

Fossilien déi fonnt goufen, hunn et erlaabt déi éischt Afebeem op 50 Millioune Joer zeréckzedatéieren. Domat gehéieren d'Afebeem zu den eelste Bamfamillen op der Welt.

Den Afebam gouf an Europa vum Dokter a Biolog Archibald Menzies géint d'Joer 1795 bekannt gemaach.

De Bam ka bis 50 Meter héich ginn. An Europa ass e mat dem Frascht geplot, a wiisst nëmme gutt a Géigenden, an deenen et net ze kal gëtt, wéi am Süde vun England an op de britteschen Inselen. Wéinst sengem exoteschen Habitus ass en als Park- an Dekoratiounsbam beléift, an dat besonnesch a klenge Virgäert well en net ze séier wiisst (bis 30&nbsp;cm am Joer). D'Beem gi ganz al soudatt et Exemplare gëtt, déi iwwer 1 000 Joer al sinn.

## Literatur
* Welter A., Turk J., Trossen J. 2008. Les arbres introduits au Luxembourg. Inventaire des essences arborescentes non indigènes de pleine terre présentes sur le territoire du Grand-Duché de Luxembourg. *Ferrantia* 53, Musée national d'histoire naturelle, Luxembourg, 111 p. (PDF) Afebam → S. 36.
## Um Spaweck