open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quartier Lointain

***Quartier Lointain*** ass eng belsch-franséisch-lëtzebuergesch-däitsch Koproduktioun, e Film vum belsche Regisseur Sam Garbarski, no der Manga *[[Quartier Lointain (Manga)|Quartier Lointain]]* vum Jirô Taniguchi.

E gouf an der Géigend vun Nantua an zu Lëtzebuerg gedréint.

E koum den 20. Mee 2010 an Däitschland, an de 24. November 2010 zu Lëtzebuerg, a Frankräich an an der Belsch eraus.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Thomas, eng 50 Joer al, hëlt iertimlech dee falschen Zuch a kënnt a säin Heemechtsduerf, wou en opgewuess ass. Hie profitéiert dovun, op d'Graf vu senger Mamm ze goen, wou et ëm schlecht gëtt. Wéi en nees zou sech kënnt, mierkt en, datt en hie selwer am Alter vu 14 Joer ass. Et schéngt es, wéi wann en an der Zäit zeréckgereest wier. Kann en d'Vergaangenheet änneren, a Saache besser maache wéi deemools?...

## Filmpräisser
De Film gouf fir eng Rei Filmpräisser nominéiert, dorënner de Magritte du cinéma an de Kategorien "Beschte Regisseur" (fir de Sam Garbarski), "Beschte Schauspiller" (fir de Jonathan Zaccaï), "Bescht Schauspillerin an enger Nieweroll" (fir d'Tania Garbarski), "Beschte Kostümdesign" (fir d'Claire Dubien) a "Bescht Zeenebild" (fir d'Véronique Sacrez). En huet an der leschter Kategorie gewonnen.

Och beim Filmfestival vu Roum a beim polnesche *Transatlantyk Festival* war de Film nominéiert. De Léo Legrand war fir seng Roll als jonken Thomas Verniaz fir de *Young Artist Award* nominéiert, en US-amerikanesche Filmpräis fir Kanner- a Jugendschauspiller.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Fiche op samsa.lu
Isidis Planitia

**Isidis Planitia** ass eng kreesfërmeg Déiffläch op der südlecher Hemisphär vum Planéit Mars. Isidis Planitia ass nom Hellas Planitia a virun dem Argyre Planitia dat zweetgréisst Aschlagbecken um Mars.

Et war geplangt d'Landeeenheet vun der Mars-Express-Missioun vun der Europäescher Weltraumorganisatioun (ESA) Beagle 2 de 25. Dezember 2003 hei (10.6°N, 270°W) landen ze loossen, wat awer feelgeschloe war.

Den Numm "Isidis Planitia" kënnt vum fréieren Numm Isidis Regio ("Regioun Isis"). Isis ass déi egyptesch Gëttin vum Himmel a vun der Fruuchtbarkeet.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Laaf

***Laaf*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Loïc Tanson a vum Thierry Besseling aus dem Joer 2011.

## Ëm wat geet et am Film?
Den David a seng Kolleege stelle sech no Allerhellegen op engem Kierfecht de Batti. Dem David säi Grousspapp, deen nach ëmmer um Doud vu sengem Brudder, viru 50 Joer, knat, ass Zeien dovun...

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* ''Laaf'' op samsa.lu 
* ''Laaf'' op Centre national de l'audiovisuel
Butterflies

***Butterflies*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Max Jacoby aus dem Joer 2005, no enger Kuerzgeschicht vum Ian McEwan.

## Ëm wat geet et am Film?
De Patrick, en einsame Mann mat engem monotone Liewen, muss bei d'Police goen, well hien déi lescht Persoun war, déi e klengt Meedchen aus sengem Quartier lieweg gesinn huet. Hat ass an engem Kanal erdronk. Well hien net schwamme kann, konnt hien hat net retten, an d'Hëllefsdéngschter, déi hie geruff huet, koumen ze spéit. Dat hält hien awer net dovun of, sech schëlleg ze fillen, besonnesch wann hien erausfënnt, datt d'Meedchen d'Duechter vun enger fréierer Klassekamerodin ass.

## Produktioun
De Kuerzfilm gouf op Englesch mat haaptsächlech brittesche Schauspiller gedréint. Dat huet zu Problemer mam Finanzement vum Filmfong gefouert. Den eenzege Lëtzebuerger Schauspiller ass de Jules Werner an enger vu sengen éischte Filmrollen.

## Soss
*Butterflies* huet 2005 de Präis vum Beschten Europäesche Kuerzfilm um Internationale Filmfestival vu Venedeg gewonnen. En ass ausserdeem Gewënner vum Lëtzebuerger Filmpräis 2005 fir dee beschte Kuerzfilm, *[[ex aequo]]* mat der Beryl Koltz hirem *[[Starfly]]*.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* ''Butterflies'' op IMDb
* Fiche op samsa.lu.
* De Kuerzfilm komplett um Vimeo Kanal vum Regisseur
Starfly

***Starfly*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vun der Beryl Koltz aus dem Joer 2005.

## Ëm wat geet et am Film?
Nodeem e jorelaang am Weltraum ënnerwee war, kënnt den Astronaut Bobby Baxter nees op d'Äerd zeréck. Do huet en et net einfach, sech nees anzeliewen...

## Gielercher
*Starfly* gouf 2006 um Festival International du Court-Métrage vu Clermont-Ferrand mam Prix Canal+ ausgezeechent.

Zesumme mat *[[Butterflies]]* vum Max Jacoby krut en 2007 de Lëtzebuerger Filmpräis fir de beschte Kuerzfilm.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* ''Starfly'' op samsa.lu
Routine

***Routine*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vun der Saesa Kiyokawa. E koum de 25. Dezember 2009 als Virfilm vu *[[Soul Kitchen]]* zu Lëtzebuerg eraus.
 
## Ëm wat geet et am Film?
De Mark, e Buschauffer fiert, op engem verreenten Owend, wéi gewéinlech seng Streck of. Op eemol gesäit e laanscht d'Strooss, matzen am Bësch, e klengt Meedche mat engem roude Reemantel...

## Gielercher
*Routine* krut 2009 de Lëtzebuerger Filmpräis fir de beschte Kuerzfilm.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Fiche op samsa.lu.
Schëld F, 15

D****' ass en Hiwäisschëld aus dem Lëtzebuerger Code de la route dat de Chauffere vu Gefierer uweist, datt et erlaabt ass um Trottoir ze stationéiere wann dat maximal zougeloossent Gesamtgewiicht vum Gefier net méi héich ass wéi 3,5 Tonnen a wann et sou gemaach gëtt wéi et um Schëld an eventuell och um Buedem ugewise gëtt. Wann um  Buedem keng Markéierung ass, mussen d'Gefierer esou gestallt ginn, datt um Trëttoir op d'mannst 1&nbsp;m Plaz bleift.
 
## Originaltext aus dem Code de la route

Artikel 107 – V. Signaux d'indication 
« 44. Stationnement autorisé sur un trottoir – Le signal F, 15 indique que le stationnement sur le trottoir est autorisé aux conducteurs de véhicules dont la masse maximale autorisée ne dépasse pas 3,5 tonnes, conformément aux indications du signal et, le cas échéant, du marquage au sol. En l'absence de marquage, les véhicules en stationnement doivent être placés de manière à laisser un espace libre d'au moins 1 mètre sur le trottoir»


## Bemierkungen

## Biller

 Luxembourg road sign F,15 (bottom) and E,23.jpg
Luxembourg road sign F,15 (2).jpg

 
## Um Spaweck
Hellas Planitia

Den **Hellas Planitia**, ass de gréissten Impaktkrater um Planéit Mars an nom Südpol-Aitken-Becken um Äerdmound warscheinlech den zweetgréissten an eisem Sonnesystem. Hie gouf no Hellas, dem eegenen Numm fir Griicheland genannt.

## Beschreiwung
De Marskrater ass op der südlecher Hemisphär vum Planéit. Hien huet eng elliptesch Form mat enger Gréisst vun ongeféier 2.200 × 1.600&nbsp;km an ass mat enger Déift vu bis zu 9&nbsp;km déi déifst Regioun um Mars. Ëm de Krater verleeft e Rank aus opgeworfenem Material vu ronn 2&nbsp;km Héicht.

Nordëstlech vum Hellas Planitia läit de Vulkan Hadriacus Mons. D'Hadriaca Patera, déi 66&nbsp;km grouss Caldera vum Vulkan, läit bei . Um südlechen Hank vum Vulkan fänkt de Stroumdall vum 794&nbsp;km laange Dao Vallis () un a reecht bis zum ëstleche Grond vum Marskrater. Den Dao Vallis gëtt duerch dat 360&nbsp;km laangt Niger Vallis (), dat um südëstlechen Hank vum Vulkan ufänkt, verläengert. Ëstlech vum Hellas Planitia fänkt de 527&nbsp;km laange Stroumdall Harmakhis Vallis () un, deen och bis zum ëstleche Grond vum Marskrater verleeft.

## Entwécklung
Den *Hellas Planitia* entstoung warscheinlech viru ronn 3,9 bis 3,5 Mrd. Joer, an der *[[Noachesch Period|Noachescher Period]]*, duerch den Aschlag vun engem kilometergroussen Asteroid.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Hellas Planitia bei Google Mars
Schëld E, 23b

D**'Schëlter E, 23b, E, 23c** an **E, 23d** si Parkschëlter aus dem Lëtzebuerger Code de la route déi eng Parkplaz uweise vu wou aus d'Benotzer den ëffentlechen Transport benotze kënnen. En Zousazschëld kann entweeder uginn, datt d'Parken no de Modalitéiten déi um Schëld sti limitéiert ass oder d'Richtung ugi wéi ee bei de Parking kënnt.


Luxembourg road sign E,23b (2024).svg|Schëlter E, 23b…
Luxembourg road sign E,23c (2024).svg|E, 23c…
Luxembourg road sign E,23d (2024).svg|an E, 23d

 
## Originaltext aus dem Code de la route

Artikel 107 – V. Signaux d’arrêt, de stationnement et de parcage 
« 5. Parking-relais – Les signaux E,23b, E,23c et E,23d indiquent un parking au départ duquel les usagers peuvent emprunter un moyen des transports en commun. Les signaux E,23b à E,23d complétés par un panneau additionnel indiquent soit que le parcage est limité selon les modalités inscrites sur le panneau additionnel, soit la direction à suivre pour rejoindre le parking-relais. »


## Kuckt och
* Schëlter E, 23 an E, 23a: Parkplaz / Parkhaus
* Park & Rail-Parking
 
## Biller

Kolmer-Bierg, Park and Rail.jpg|fréier Schëlter E, 23d mat enger Damplokomotiv
Maulesmillen Park and train.jpg|
Luxembourg road sign E,23b & Modèle 1 -3,5t (101).jpg


## Um Spaweck
Daniel Olbrychski

Den **Daniel Marcel Olbrychski**, gebuer de 27. Februar 1945 zu Łowicz a Polen, ass e polnesche Schauspiller.

Den Daniel Olbrychski war bis 2013 mat, an iwwer 150 Kinos- an TV-Filmer ze gesinn.
 
## Filmographie (Auswiel)
* 1965: *Popioly* (*Legionäre*) vum Andrzej Wajda
* 1969: *Pan Wolodyjowski* (*Die siebente Geißel*) vum Jerzy Hoffman
* 1970: *Krajobraz po bitwie* (*Paysage après la bataille* vum Andrzej Wajda
* 1970: *La pacifista* vum Miklós Jancsó
* 1970: *Brzezina* (*Le bois de bouleaux*) vum Andrzej Wajda
* 1975: *Ziema obiecana* (*La terre de la grande promesse*) vum Andrzej Wajda
* 1979: *[[Die Blechtrommel]]* vum Volker Schlöndorff 
* 1979: *Panny z Wilka* (*Les demoiselles de Wilko*) vum Andrzej Wajda 
* 1981: *Les uns et les autres* vum Claude Lelouch
* 1982: *La truite* vum Joseph Losey
* 1983: *Eine Liebe in Deutschland* vum Andrzej Wajda
* 1983: *[[Si j'avais mille ans]]* vun der Monique Enkell 
* 1983: *La diagonale du fou* vum Richard Dembo
* 1986: *[[Rosa Luxemburg (Film 1986)|Rosa Luxemborg]]* vum Margarethe von Trotta
* 1987: *Mosca addio* vum Mauro Bolognini
* 1988: *[[The Unbearable Lightness of Being]]* vum Philip Kaufman
* 1989: *L'orchestre rouge* vum Jacques Rouffio
* 1992: *[[Moi Ivan, toi Abraham]]* vum Yolande Zauberman
* 1989: *[[Hommes, femmes, mode d'emploi]]* vum Claude Lelouch
* 1998: *'Sibirskiy tsiryulnik* (*Le barbier de Sibérie*) vum Nikita Mikhalkov
* 2005: *Anthony Zimmer* vum Jérôme Salle
* 2005: *Persona non grata* vum Krzysztof Zanussi
* 2009: *Un homme et son chien* vum Francis Huster
* 2010: *[[Salt (Film)|Salt]]* vum Philip Noyce
* 2011: *1920 Bitwa Warszawska* vum Jerzy Hoffman

## Um Spaweck
X on a Map

***X on a Map*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Jeff Desom aus dem Joer 2009.

## Ëm wat geet et am Film?
De Paul an d'Ana schaffen an enger Kaartefabréck: De Pol moolt se, d'Ana faalt se. Fir dem Ana z'imponéieren, gëtt en him Rendez-vous am Keller, wou en him e FIlm projezéiert iwwer d'Liewe vum Christoph Kolumbus...

## Soss
D'Zeenen um Schëff goufen um Kloterschëff am Stater Park gedréint.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Fiche op cna.public.lu.
* De Film op Vimeo kucken
Asta (Who Killed Asta Nielsen?)

***Asta***, och bekannt als *Who Killed Asta Nielsen?*, ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Olivier Koos. En hat am Februar 2014 Première um Festival Discovery Zone.

## Ëm wat geet et am Film?
1929: En Adlegen, dee familiär a wirtschaftlech a schlechten Dicher stécht, begéint an engem Hotel dem Filmstar Asta Nielsen, a léisst sech vun hir verféieren...

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Fiche op filmprais.blogspot.be
* Facebooksäit vum Film
Le faux départ

***Le faux départ*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Loïc Tanson a vum Thierry Besseling aus dem Joer 2013. En hat Première um Festival Discovery Zone 2013.

## Ëm wat geet et am Film?
Fir senger Famill ze hëllefen, leeft dat klengt Rakiswendé aus dem Kannerheem Noomdo am Burkina Faso fort...

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Fiche op discoveryzone.lu.
Do You Believe in Magic?

***Do You Believe in Magic?*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Brice Montagne. En hat 2012 Première zu Lëtzebuerg.

## Ëm wat geet et am Film?
E Mann an eng Fra begéine sech an enger Gare, wou se allen zwéin dee leschten Zuch verpasst hunn...

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Fiche op filmprais.blogspot.be
22:22

***22:22*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Julien Becker. E koum den 13. Mee 2013 eraus.

## Ëm wat geet et am Film?
E Mann schafft nach spéit um Büro um 14. Stack; hien ass de leschten am Gebai. Um 22h22 hëlt hien de Lift fir erof, mä wéi de Lift ukënnt, ass hien nees um 14. Stack...

## Gielercher
*22:22* krut de *[[Lëtzebuerger Filmpräis]]* 2014 fir de beschte Kuerzfilm.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Fiche op filmprais.blogspot.be
Serena (Kuerzfilm)

***Serena*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Eric Lamhène. E gouf fir d'éischt am Mäerz 2014 um Festival Discovery Zone gewisen.

## Ëm wat geet et am Film?
Dräi Teenager, de Greg a seng Kolleegen, maachen de Geck mam Joé dee méi jonk ass wéi si. Op een Ament léisst dëse sech dat net méi gefalen a fuerdert de Greg eraus...

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Gëff eens

***Gëff eens*** ass e lëtzebuergesche Kuerzfilm vum Eric Lamhène. E koum den 1. Abrëll 2013 an de Kino.
## Ëm wat geet et am Film?
Den Noah an de Baba si Kolleegen. Enges Daags leeft de Baba viru sengem gewalttätege Papp fort a verstoppt sech beim Noah. Wéi de Papp op eemol opdaucht, maache si sech zesummen aus dem Stëbs...

## Soss
D'Geschicht vum Film baséiert op Tatsaachen an um Dréibuch *Gëff eens domadden, ech gin et och* (sic). Dat hat de Concours "Crème Fraîche" gewonnen, dee vum SNJ a vum CNA am Kader vum Discovery Zone Luxembourg City Film Festival am Joer 2012 organiséiert gouf.

Am Kuerzfilm ass en Extrait aus dem Lidd *De Kueb* vun De Läb ze héieren.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Natas Loves You

**Natas Loves You** war eng Rockband vu Paräis mat internationale Memberen, déi 2008 zu Lëtzebuerg gegrënnt gouf.

## Bandgeschicht
D'Museker vun Natas Loves You hu sech am Lycée Vauban an der Stad Lëtzebuerg kennegeléiert; déi deemoleg Membere koumen aus Lëtzebuerg, Spuenien, Frankräich, Finnland an den USA. Natas Loves You war d'Nofollgerband vu *Glitter and Trauma*, déi 2008 ënner anerem um Rock um Knuedler gespillt huet. De Sänger war virdru bei den Holy National Victims. Der Grupp hir éischt EP *From Natas With Love* war den éischte Release um Fred Baus sengem lëtzebuergesche Label *Songs for Ben*. Si gouf vum Charel Stolz opgeholl.

2009 sinn Natas Loves You op de lëtzebuergesche Festivaller Rock-A-Field, Mess for Masses, On Stéitsch a Sonic Visions opgetrueden. De 27. November 2009 huet d'Band am Exit07 de Release vun hirer EP *From Natas With Love* gefeiert, vun där et d'Single *Finished Line* bis op déi éischt Plaz am Eldoradio Chartbreaker an an den Top 15 an der RTL Hitmaschinn gepackt huet.

Duerno ass Natas Loves You op Paräis geplënnert an hunn do e puer Concerte gespillt. Am Summer gouf hir zweet EP *Paintings* opgeholl, déi 2011 erauskomm ass. Fir d'Release-Party hu si an der ausverkaafter *Maroquinerie*, engem vun de gréisste Paräisser Indie-Concertssäll, gespillt. Och 2012 an 2013 si s'um Sonic Visions Festival opgetrueden

Natas Loves You stoung beim franséische Musekslabel *3ème Bureau* ënner Kontrakt, op deem si am November 2013 déi digital Single *Go or Linger* an am Mäerz 2014 d'EP *Skip Stones* verëffentlecht hunn. Hiren éischten Album *The 8th Continent* koum am Oktober 2014 um Label *Cinq7* eraus.

2014 huet d'Band de Präis  an der Kategorie Rock/Pop/Electro gewonnen.

De 17. Dezember 2015 hunn Natas Loves You iwwer Facebook hir Trennung bekannt ginn.

## Diskografie
### Album
* 2014: *The 8th Continent*

### EPen
* 2009: *From Natas With Love*
* 2011: *Paintings*
* 2014: *Skip Stones*

### Singelen
* 2011: *Finished Line* (Radiosingle) 
* 2012: *Light as Air* (Radiosingle)
* 2012: *Love Don't Bring Me Down* (Radiosingle)
* 2012: *Gold and Copper* 
* 2013: *Go or Linger*
* 2014: *Got to Belong*
* 2015: *Naked People*

## Um Spaweck
* Natas Loves You op Rate Your Music
BRIC

**BRIC** ass an der Ekonomie en Akronym fir d'Länner '''B'''raslien, '''R'''ussland, '''I'''ndien a '''C'''hina, déi an engem änleche Stadium vu wirtschaftlecher Entwécklung sinn. D'BRIC-Länner representéiere 40&nbsp;% vun der Weltbevëlkerung a 25&nbsp;% vun der Landfläch.

Den Term gouf fir d'éischt vum Jim O'Neill, deemools Ekonomist bei Goldman Sachs, am Joer 2001 a sengem Essai *Building Better Global Economic BRICs* gebraucht. E symboliséiert haut och d'Changementer an der Weltwirtschaft an d'Verréckele vun der globaler wirtschaftlecher Dominanz ewech vun de G7 hin zu de Schwellelänner, déi sech rasant entwéckelen.

2010 ass Südafrika zu de BRIC-Länner gestouss; dofir schwätzt een haut vun de BRICS.

## Um Spaweck
Argyre Planitia

D**'Argyre Planitia** ass eng kreesfërmeg Déiffläch op der südlecher Hemisphär vum Planéit Mars. Argyre Planitia ass nom Hellas Planitia an dem Isidis Planitia dat drëttgréisst Aschlagbecken um Mars.

Den Zentrum vum Gebitt ass op 49,4° südlecher Breet an 42,8° westlecher Längt. D'Fläch läit tëscht den Héichlandregiounen Aonia Terra an Noachis Terra.

## Beschreiwung
D'Argyre Planitia entstoung viru ronn 3,9&nbsp;Milliarde Joer, wärend der geologescher Fréigeschicht vum Planéit, duerch den Impakt vun engem grousse Meteorit. D'Aschlagbecken huet en Duerchmiesser vu ronn 900&nbsp;km a läit duerchschnëttlech 5&nbsp;km méi déif wéi Nopeschregioune. Um Buedem vum Dall sinn en ettlech grouss Impaktkrateren, de gréissten dovun, den Hooke () op sengem Nordrand, huet en Duerchmiesser vun 138&nbsp;km. An der Mëtt vun den Hiwwele vum ëstleche Kraterrand, op der Grenz mat Noachis Terra, läit den 224&nbsp;km groussen Impaktkrater Galle (). Doriwwer eraus hiewe sech relativ schaarf ofgegrenzt Fielsformatiounen aus dem Flaachland ervir.
## Kuckt och

## Um Spaweck

* Argyre Planitia bei Google Mars
Minièren zu Ëtteng

Et gouf véier **Minièren zu [[Ëtteng]]**:

## Ëtteng I
Tëscht 1897 an 1900 gouf de Schacht vun Ëtteng I gegruewen.

Si huet zesumme mat Ëtteng III deemselwechte Concessionnaire gehéiert, deen och eng eege Schmelz bedriwwen huet (zum Schluss war dat d'Hadir, respektiv vun 1967 un d'Arbed), sou datt de Profit net op der Minett mä eréischt ganz um Enn vun der Wäertschëpfung beim Stol gemaach gouf. Doduerch hat d'Rentabilitéit vun deenen zwou Grouwe selwer manner Prioritéit, a si konnte 5 Joer méi laang duerhale wéi Ëtteng II.

1971 war awer och hei Schicht am Schacht.

## Ëtteng II

D'Grouf Ëtteng II ass zanter 1916 duerch e Schacht erreecht ginn, an 1928 koum nach eng Gefällstreck vun 900 m an 8 % dobäi. D'Konzessioun huet 168 ha ëmfaasst.

Et war eng *mine marchande*, déi hir Minett u verschidde Schmelzhäre verkaaft huet, an dofir ganz ofhängeg vum Präis fir d'Minett war deen de Marché hierginn huet. Zesumme mat där Minett déi iwwer d'Seelbunn vu Rochonvillers hierkoum goung alles wat hei aus dem Buedem geholl gouf iwwer d'Industriegleis Rëmeleng-Boulange iwwer d'Rëmelenger Gare an d'Schmelze vu Rodange an Athus gefouert. Iwwer d'Gare vu Boulange gouf et en Uschloss un d'Streck Fensch - Däitsch-Oth an domat un de Rescht vum franséischen Netz.

Si gouf den 30. Juni 1966 zougemaach.

## Ëtteng III

1908 huet d'Exploitatioun vun der Konzessioun Ëtteng III ugefaangen.

1912 sinn Ëtteng I an III duerch eng Seelbunn vun 12&nbsp;km Längt mat der Déifferdenger Schmelz verbonne ginn. Souguer vum Rëmelenger Hutbierg aus ass spéider iwwer en Tunnel an de Laangegronn an dann duerch d'Konzessioun Laangegronn d'Eisenäerz heihi bei d'Seelbunn bruecht ginn. Uganks gouf d'Minett duerch de Schacht vun Ëtteng III erop bei d'Siloe vun der Seelbunn geholl, duerno war um Niveau vun där Groer e Concasseur vun deem aus e Fërderband se aus der Grouf bruecht huet.

Donieft gouf et nach en Agank fir d'Material, dee ganz apaart iwwer eng Streck an Aachtchensform erofgefouert huet. An d'Personal ass duerch de Personalagank vun Ëtteng I eragaaangen.

1971 gouf d'Grouf zougemaach.

## Minière Aachen

Zanter 1908 gouf dës Konzessioun vun 43,3 ha exploitéiert, als en Deel vun der ursprénglecher Konzessioun Sterkrade. Si konnt just vu Lëtzebuerger Säit aus erreecht ginn, iwwer d'Minière Steebierg. Bis zu honnert Biergaarbechter hunn do geschafft.

Besëtzer waren noeneen:
* 1873 (Sterkrade): Gutehoffnungshütte
* 1920: Monceau-St. Fiacre
* 1938: Société Minière d'Aachen

Am Dezember 1963 huet si hir Dieren zoumaache missen.

## Um Spaweck
* Ëtteng I an III op industrie.lu
* Ëtteng II op industrie.lu
* Minière Aachen op industrie.lu
BRICS

**BRICS** ass en Akronym fir d'Associatioun vu fënnef grousse Schwellelänner: '''B'''rasilien, '''R'''ussland, '''I'''ndien, '''C'''hina a '''S'''üdafrika. Dee Begrëff gouf 2001 vum Jim O'Neill erfonnt a gëtt haaptsächlech an der Ekonomie benotzt.

Ursprénglech huet de Gruppement just aus véier Länner (BRIC genannt) bestanen, mä Enn 2010 ass Südafrika vun den anere Länner invitéiert ginn och derzouzegehéieren.

All fënnef Länner zeechne sech duerch hir grouss Wirtschaft aus déi séier wiisst, an duerch e bedeitenden Afloss op déi regional an international Politik. D'BRICS-Länner haten 2013 eng Bevëlkerung vu bal dräi Milliarde Mënschen an en nominale PIB vu ronn 16 Trilliarden US-Dollar (22&nbsp;% vum Welt-PIB).

Den 1. Januar 2024 si fënnef weider Länner bäigetrueden: Iran, Saudi-Arabien, Vereenegt Arabesch Emirater, Egypten an Ethiopien. No dësem Bäitrëtt gëtt och nach vu **BRICS plus** geschwat.

De 6. Januar 2025 ass Indonesie bäigetrueden.

## Um Spaweck
Chryse Planitia

De **Chryse Planitia** ass eng grouss Fläch um Planéit Mars. Den Numm leet sech aus dem Algriicheschen of a bedeit souvill wéi „Gëlle Fläch“.

Den Zentrum vum Gebitt huet en Duerchmiesser vu 1.600&nbsp;km an eng Déift vu bis zu 2,5&nbsp;km. D'Positioun ass 27° nërdlech Breeet a 37° westlech Längt. D'Gebitt ass ronn 500.000&nbsp;km2 grouss.

Chryse Planitia ass eng riseg Muld, déi 2 bis 4&nbsp;km ënner der topographescher Nulllinn vum Planéit läit. Si ass warscheinlech duerch den Aschlag vun engem grousse Meteorit entstanen. Déi gréisst Ausflossdäller vum Mars, Kasei Vallis, Ares Vallis, Tiu Vallis a Simud Vallis mënden an dëser Muld. Viru ronn 3 Milliarde Joer sinn do offesiichtlech gewalteg Waassermasse gefloss. Déi matgefouert Steng a Sand hu sech am Chryse Planitia als Sedimenter ofgelagert.

Well d'Regioun geologesch intressant ass, waren do zwou Raumsonde gelant:
* Den 20. Juli 1976 war d'Sond Viking&nbsp;1 gelant an hat éischt Fotoe vun der Marsuewerfläch gemaach. 
* beim Iwwergank vum Ares Vallis zum Chryse Planitia war de 4. Dezember 1996 d'Raumsond Pathfinder gelant. De matgefouerte Marsrover Sojourner hat bis de September 1997 d'Ëmgéigend vun der Sond ënnersicht.

## Kuckt och
Noachis Terra

**Noachis Terra** ass eng ausgedeent, verkratert Héichlandregioun um Planéit Mars. Hiren Zentrum läit bei 45° Süd an 10° Ost. D'Regioun streckt sech iwwer ronn 4800 Kilometer tëscht de risege Aschlagbecken Argyre Planitia am Westen an Hellas Planitia am Osten. Si gouf 1979 nom Noah, dem biblesche Bauer vun der Arch geanannt.

Noachis Terra gehéiert zu de geologesch eelste Formatiounen um Mars an ass virun 3,8 bis 3,5 Milliarde Joer, wärend der no hir genannter *Noachescher Period*, entstanen. Zu deem Zäitpunkt war d'Uewerfläch vum Planéit engem heftege Bombardement vun Asteroiden a Koméiten ausgesat.

Déi ganz Regioun ass mat Impaktkrateren iwwerséit. Déi gréisst (Greene, Darwin, Lohse, Kaiser, Proctor) hunn Duerchmiesser tëscht 100 an 200 Kilometer.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Hemisphär

**Hemisphär** oder **Hallefkugel** (vun *hemisphairion* ‚Hallefkugel‘) steet fir:

* d'Hallschent vun enger Kugelschuel oder engem Kugelkierper an der Mathematik, kuckt Kugelschnëtter
* verschidden Andeelunge vun der Äerduewerfläch an der Geographie:
** Nordhallefkugel, déi nërdlech Hemisphär
** Südhallefkugel, déi südlech Hemisphär
** westlech an ëstlech Hemisphär
* Hallschenten oder Hallefkugelen an der Astronomie:
** Hallschente vun der Himmelskugel
** Hallefkugele vun Himmelskierper, kuckt Equatoriaalt Koordinatesystem
* eng Hallschent vum Gehier an der Medezin:
** als Deel vum Grousgehir, kuckt Telencephalon
** als Deel vum Klenggehir
** Andeelung vun den Hemisphären, Lateralisatioun vum Gehier
Tycho Brahe (Marskrater)

Den **Tycho Brahe** ass en Aschlagkrater an der Cerberus Hemisphär um Planéit Mars.

De Krater läit an engem Gebitt südëstlech vum Krater Martz an ëstlech vun der Hellas-Déiffläch.

## Kuckt och
Compagnie des chemins de fer Prince-Henri

D**'Compagnie des chemins de fer Prince-Henri** (PH) war vun 1869 bis 1877 eng Eisebunnsgesellschaft déi zu Lëtzebuerg Niewestrecke bedriwwen huet.

Si gouf den 28. Abrëll 1869 vun der belscher Société anonyme des chemins de fer des bassins houillers du Hainaut gegrënnt, déi bal 99 % vun den Aktie gehalen huet. De Rescht vun den Aktie war an den Hänn vu 15 Privatpersounen. Den 10. Mee dat selwecht Joer gouf se autoriséiert fir sech geschäftlech néierzeloossen.

Si krut duerch en Apport vun hirem Haaptaktionär Minnekonzessiounen a 5 zougestane Eisebunnslinnen iwwerdroen:
* eng laanscht d'Sauer, vun Ettelbréck iwwer Iechternach op Waasserbëlleg;
* eng vun Ettelbréck oder Colmer op Péiteng oder Rolleng an d'franséisch Grenz, duerch den Dall vun der Atert iwwer Klengbetten;
* eng vu Beetebuerg op Attem, iwwer Bieles a mat enger Deelstreck op Esch-Uelzecht;
* eng vu Beetebuerg op Réimech;
* eng vu Réimech op Éiter.

Den 3. Oktober 1873 beschléisst se hiren Numm a **Compagnie royale grand-ducale des chemins de fer Prince-Henri** ze änneren. Si huet domat den hollännesche Prënz Hari geéiert, deen zu där Zäit *Prince-lieutenant* vu Lëtzebuerg war.

Wéi se 1877 a Faillite gaangen ass, do sinn hir Konzessioune vun der Société anonyme luxembourgeoise des chemins de fer et minières Prince-Henri iwwerholl ginn, déi d'Ofkierzung "PH" weidergefouert huet.
## Kuckt och
*Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg
*Société royale grand-ducale des chemins de fer Guillaume-Luxembourg
## Um Spaweck
* Arrêté Royal grand-ducal vum 10. Mee 1869 iwwer d'Grënnung vun der PH
* PH op industrie.lu a rail.lu
Seelbunn Rochonvillers-Ëtteng

D**'Seelbunn Rochonvillers-Ëtteng** war eng Seelbunn fir de Minett vun der Minière vu Rochonvillers op Ëtteng ze transportéieren. Si huet vum August 1962 bis de Juni 1966 funktionéiert.

Tëscht Ëtteng an Nonkeel gouf d'Äerz zesumme mat deem vun der Minière Ëtteng II a grousse Siloe mat enger Capacitéit vun 12.000 Tonne stockéiert, a vun do aus iwwer e Privatgleis bis op Rëmeleng a vun do weider op d'Schmelz vu Rodange transportéiert. Am Ganze goufe sou eng ronn 130.000 Tonnen de Mount transportéiert.

Wéi den 30. Juni 1966 d'Minn zougemaach gouf, war et och mat der Seelbunn eriwwer.

## Um Spaweck
* D'Seelbunn op industrie.lu (lescht Fotoen ënnen)
Freshdax

**Freshdax** ass e Musekduo, deen Hip-Hop op Lëtzebuergesch mécht.

## Bandgeschicht

Den Duo gouf 2012 gegrënnt mam Julien Primout, dem Sänger vun der Metalband Everwaiting Serenade, als Rapper an dem Jacques Rasic (och nach als StA bekannt) als Produzent. Am Januar 2014 hu si d'Single *D'Spillplaz* erausbruecht, déi op d'Plaz 50 am Eldoradio Chartbreaker ageklommen ass. Och e Videoclip dofir gouf gedréint.

Hiren Album *Ziel mir net däi Liewen* ass um Musekslabel Noiseworks Records erauskomm. Op der Releaseparty den 18. Januar 2014 am Exit07 gouf Freshdax ënner anerem vu Synthesis ënnerstëtzt.

Zwee Joer drop gouf dunn den zweeten Album *Alles beim Alen, Alen* verëffentlecht, bei deem nach ëmmer Sozialkritik mat ironeschen Téin ausgeüübt gëtt. Fir d'Singleauskopplung *Gutt drop, besser drënner* huet den Alphonse Hatz e Museksvideo gefilmt.

2014 an 2016 ass den Duo um Rock-A-Field opgetrueden, 2016 och nach um Rock um Knuedler.

Wéinst der Covid-19-Pandemie gouf den Iechternacher E-Lake Festival am Juli 2020 ofgesot. Amplaz gouf et e Concert vu Freshdax an zwee aner Kënschtler, dee live op RTL Tëlee Lëtzebuerg iwwerdroe gouf. Schonn 2014 ware Freshdax um E-Lake opgetrueden.

No e puer méi rouege Joren hu Freshdax am Januar 2022 d'EP *Fragil Männlechkeet* op de Maart bruecht mat der éischter Singleauskopplung *Boom, nëmme Boomer*. Am September koum nach e Video fir d'Titellidd *Fragil Männlechkeet* vum Sam Flammang eraus.

De 11. Mäerz 2023 hu Freshdax dunn den Album *Kanner vum Groove* bei enger Releaseparty an enger Bar um Belval presentéiert. Och hei huet de Sam Flammang e Video fir d'Auskopplung *Ee Plackespiller an zwee Mics* gedréint.

## Diskografie

### Albumen
* 2014: *Ziel mir net däi Liewen*
* 2016: *Alles beim Alen, Alen*
* 2023: *Kanner vum Groove*

### EP
* 2022: *Fragil Männlechkeet*

### Singelen
* 2014: *D'Spillplaz*
* 2014: *An denger Géigend * 
* 2015: *Gutt drop, besser drënner*
* 2022: *Boom, nëmme Boomer*
* 2022: *Fragil Männlechkeet*
* 2023: *Ee Plackespiller an zwee Mics*

## Um Spaweck
* Diskografie op Rate Your Music
* Videografie op YouTube
Eisebunnsstreck Rëmeleng-Ëtteng - Boulange

D**'Eisebunnsstreck Rëmeleng-Boulange** war eng Privatstreck (Industriegleis) déi vun der Gare Rëmeleng-Ëtteng op Boulange a Frankräich gefouert huet a vun den Ëttenger Minièrë bedriwwe gouf.

D'Streck huet vun der Grenz un, dem Dall vun der Keelbaach no iwwer Ëtteng op Nondkeil an duerno duerch de *Fonds de Bure* laanscht Havange op de Plateau vu Boulange gefouert wou se Uschloss un d'Streck Fensch - Däitsch-Oth hat. Op der Héicht vun Nondkeil gouf et e klengen Tunnel deen nieft de Brécken zu Ëtteng an e puer Stéck op der Gewan tëscht Ëtteng a Boulange, den eenzege gréissere Konschtbau op der Streck war.

Den Ënnerbau vun der Streck war schonn 1937 fäerdeg. Déi franséisch Eisebunn huet awer ni e Gleis geluecht an 1950 gouf d'Streck deklasséiert. Duerno koum se an de Besëtz vun den Ëttenger Minièren déi dunn e Gleis geluecht hunn, dat 1959 a Betrib geholl gouf, a 16 Joer duerno 1975 zougemaach gouf.

D'Streck gouf ganz ewechgerappt an ausser de Garë vu Boulange a Rëmeleng an enger Eisebunneschwunneng déi zu Ëtteng laanscht d'Streck stoung (warscheinlech e Gardshaischen) ass net méi vill dovun ze gesinn.
Victoria (Marskrater)

De **Victoriakrater** ass en Aschlagkrater um Planéit Mars. Hien ass am Meridiani Planum a läit op 5,50° W an 2,05° S. Et war e Fuerschungsobjet vum Rover *[[Opportunity]]*. Mat enger Breet vu ronn 730&nbsp;m an enger Déift vu 70&nbsp;m ass e bal aachtmol méi grouss wéi den Endurancekrater. De Victoriakrater gouf nom Schëff *[[Victoria (Schëff 1519)|Victoria]]*, engem vun de fënnef Schëffer vum Ferdinand Magellan an dat éischt Schëff, dat eng Äerdëmsegelung gemaach hat, genannt.

De Victoriakrater ass interessant fir d'Wëssenschaftler, well hie bitt d'Méiglechkeet, mam Rover *Opportunity* méi déif geologesch Strukturen op der Uewerfläch z'ënnersichen, déi Réckschlëss op d'Entwécklungsgeschicht vum Mars zouloossen. Sou leie bei de géie Ramplie vum Krater bis zu 30&nbsp;m déck Sedimentschichten.

Den *Opportunity* hat 21 Méint gebraucht, fir de Victoria-Krater de 26. September 2006 (Sol 951) an der „Duck Bay“ z'erreechen. An der noer Ëmgéigend vum Krater goufe weider Objete genannt: „No Name“, „Duck Crater“, „Emma Dean“, „Maid of the Canyon“ a „Kitty Clyde’s Sister“.

Den 29. August 2008 ass den Opportunity nees aus dem Krater erausgefuer an huet sech op de Wee bei den Endeavourkrater gemaach deen 12 Kilometer dovun ewech läit an deen en am August 2011 erreecht hat.

## Resultater vun den Ënnersich

Beim Krater wiessele sech géi Klippen a flaach Abuchtungen laanscht de Rand of. Duerch déi Strukture léisst sech ofschätzen, datt de Krater fréier méi kleng war wéi haut an duerch Wanderosioun ëm 25&nbsp;Prozent méi grouss gouf. Bäileefeg gouf hie mat Sand opgefëllt. D'Klippen hu Fielse mat Schichtstrukturen, déi bis zu 9&nbsp;m déck sinn. Déi visuell Schichtmusteren deiten drop hin, datt d'Fielse fréier Wanderdüne sinn, déi sech spéider ënner dem Afloss vu Waasser zu Sandstee verfestegt hunn.

Am Gestengs vum Victoriakrater goufe Steekugelen, déi sougenannt „Blueberries“ fonnt. Déi Steekugele goufen iwwerall op der Meridianifläch fonnt. Si bilde sech normalerweis, wa Waasser duerch Gestengs dréckt. Well d'Kugelen an den déiwe Lage vum Krater méi grouss si wéi déi op méi héije Lagen, gëtt dovun ausgaangen, datt den Afloss vum Grondwaasser an den déiwe Lage méi intensiv war.

Um Rand vum Krater goufe Meteorittestécker fonnt, déi eventuell zum Impaktor gehéiert hunn, deen de Krater gebilt hat.

Bei der Analys vun der Abuchtung mam Numm „Duck Bay“ gouf festgestallt, datt sech déi ënnescht Schichten an der cheemescher Zesummesetzung vun den ieweschten ënnerscheeden. Déi ënnescht Lagen hu manner Schwiewel an Eisen, awer méi Aluminium a Silizium. Déi Zweedeelung gouf och am Endurancekrater op 6&nbsp;km Distanz festgestallt. Doraus kann e schléissen, datt d'Konditioune vun der Ëmgéigend, déi d'Gestengs verännert hunn, regionale Charakter haten, an net nëmme lokal gewierkt hunn.

## Panorama

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Offiziell Mars Rovers Websäit
* NASA Rover Opportunity Takes First Peek Into Victoria Crater
* Google infrared map centered on Victoria Crater
* Victoria Crater relative to MER-B landing ellipse
Davies (Marskrater)

**Davies** ass e ronn 49 Kilometer groussen Aschlagkrater um Planéit Mars. Hie läit um ëstleche Randberäich vum Flaachland Acidalia Planitia no beim Héichland Arabia Terra.

## Kuckt och

* Marskrater
* Marsmeteorit

## Um Spaweck
*  USGS-Marskraterlëscht
*  Plaz vum Krater Davies bei Google Mars
Arabia Terra

**Arabia Terra** (arabescht Land) ass eng grouss, verkratert Héichlandregioun, nërdlech vum Equator vum Planéit Mars.

Den Zentrum läit op 25° nërdlech Breet an 330° westlech Längt. D'Regioun huet eng Ausdeenung vu ronn 6.000&nbsp;km.

Arabia Terra läit genee vis-à-vis vun der Tharsisregioun mat hire massive Schëldvulkaner. Méiglecherweis gouf Arabia Terra zur selwechter Zäit duerch bannenzeg Kräften eropgehuewen, wéi d'Tharsisregioun.

Déi ganz Regioun vun Arabia Terra ass mat Impaktkrateren iwwerséit. Déi gréisst wéi de Cassini, den Tikhonravov, an de Schiaparelli hunn en Duerchmiesser vu ronn 200&nbsp;km.

Am September 2004 konnt d'Raumsond *[[Mars Express]]* Waasserdamp iwwer der Regioun noweisen. Méiglecherweis sinn ënner der sandeger Uewerfläch gréisser Masse vu Waasser a Form vun Äis.

Nërdlech vun Arabia Terra läit dat grousst Flaachland Vastitas Borealis.

## Kuckt och
Tharsis

D**'Tharsisregioun** ass e grousse vulkaneschen Héichplateau (4–8&nbsp;km iwwer dem Referenzniveau) um Planéit Mars mat enger Fläch vu ronn 4&nbsp;Millioune&nbsp;km². Se krut den Numm no der anticker Stad a Kinnekräich Tartessos op der Ibeerescher Hallefinsel, op dat sech méiglecherweis dat biblescht Land Tarsis bezitt.

Den Zentrum läit westlech vum Gruefsystem Valles Marineris op der Héicht vum Marsequator.

## Beschreiwung

D'Tharsisregioun hieft sech wéi eng Bëls iwwer d'Marsuewerfläch, aus deem grouss Schëldvulkaner erauskucken. Déi gréisst sinn Olympus Mons, Ascraeus Mons, Pavonis Mons an Arsia Mons, méi klenger si Biblis Patera am Westen oder Ulysses Patera am Zentrum.

## Geologie
Héchstwarscheinlech hu sech d'Tharsisregioun an d'Valles Marineris wärend dem geologesche „Mëttelalter“ vum Mars (der *Hesperianescher Period*) zesumme gebilt, wéi déi baussenzeg Gestengskuuscht vum Planéit duerch bannenzeg Kräften opgewëlleft gouf. D'Vulkane vun der Regioun ware laang aktiv a si viru ronn 100&nbsp;Millioune Joer ausgaangen. Wärend der aktiver Phas goufe riseg Lavamasse fräigesat, déi ausgedeent Fläche geformt hunn, wéi z.&nbsp;B. Amazonis Planitia, westlech vum Olympus Mons.

Allerdéngs goufen um Olympus Mons ausgekillt Lavaflëss nogewisen, déi ronn zwou Millioune Joer al solle sinn. Dat wier e Beweis dofir, datt de Vulkan viru geologesch kuerzer Zäit ausgebrach ass a méiglecherweis nëmmen eng Rouphas duerchleeft.

Déi vulkanesch Aktivitéit hätt kënnen duerch en Impaktevenement ausgeléist ginn, deem seng Aschlagplaz de Baseng Hellas Planitia op der anerer Säit vum Mars wier.

## Weider Biller

Fichier:Arsia Mons mosaic.jpg|Arsia Mons
Fichier:Arsia mons.jpg|Arsia Mons opgeholl vum Mars Global Surveyor
Fichier:Jovis Tholus.jpg|Westsäit vum Jovis Tholus, THEMIS-Bild
Fichier:Ceraunius Tholus and Uranius Tholus.jpg|Ceraunius an Uranius Tholus


## Kuckt och

## Um Spaweck
Schëldvulkan

E **Schëldvulkan** ass eng besonnesch Form vun engem Vulkan. D'Bezeechnung kënnt vun der schëldarteg verwëllefter Form vun deem Vulkantyp.

## Genesis
D'Ursaach fir déi typesch Form ass d'Ausfléisse vun dënnflësseger gasaarmer Lava déi séier fléisst. Déi huet normalerweis eng basaltesch Zesummesetzung a meeschtens manner wéi 52 % Siliziumdioxid (SiO2). Beim Ausfléissen ass si zirka 1000&nbsp;°C bis 1250&nbsp;°C waarm. Genesisplaz vum gefërderte Magma ass den ieweschten Äerdmantel. De Bëschungswénkel vu Schëldvulkaner huet duerch déi héich Fléissvitesse vun der Lava (bis zu 60&nbsp;km/h) nëmme ronn&nbsp;5°, dat heescht, et handelt sech allgemeng ëm opfälleg grouss Keegelen déi flaach offalen. Schëldvulkaner ginn entspriechend hirem Eruptiounsverhalen och als *rout Vulkaner* bezeechent. Si fërdere gigantesch Masse vun dënnflësseger (*routgliddeger*) Lava, déi effusiv austrieden a sech och bei flaachen Hiwwele wäit ausbreede kënnen. Schëldvulkaner sinn dofir net opfälleg héich. D'Verhältnes tëscht Héicht a Foussduerchmiesser ass meeschtens nëmmen 1:20 bis 1:10.

## Virkommen

Déi meescht Schëldvulkaner sinn an de Lithosphäreplacken iwwer Hotspotten (Beispill Hawaii) souwéi op Plackeränner op de Mëttelozeanesche Récker (Beispill Island) déi auserneendriften oder a Riftzone wéi den Ostafrikanesche Gruef. Vun de weltwäit 1500 aktive Vulkaner sinn der 180 Schëldvulkaner.

Ee vun de bekanntste Schëldvulkaner ass de Mauna Loa op Hawaii. D'Schëldvulkaner, déi zum Opbau vun den Hawaii-Insele gefouert hunn, sinn déi gréisst op der Äerd.

Weider aktiv Schëldvulkaner sinn op der Insel La Réunion, z.&nbsp;B. de Vulkan Piton de la Fournaise.

De gréisste bekannte Schëldvulkan an zougläich den héchste Bierg am Sonnesystem ass de Olympus Mons um Planéit Mars.

## Kuckt och
* Pyroklastesche Schëldvulkan

## Um Spaweck

*  beim Global Vulcanism Program
*  V. Camp: ''Shield volcanoes'', ''How Volcanoes Work'', Dept. of Geological Sciences, San Diego State University
*  R. Andrew, A. Gudmundsson: ''Distribution, structure, and formation of Holocene lava shields in Iceland,'' ''Journal of Volcanology and Geothermal Research, Vol. 168,'' Iss. 1-4, Nov. 2007, 137-154 (Science Direct, Abstract
*  Ken Hon, e.a.: ''Field interpretation of active volcanoes. A handbook for viewing lava'', Geology Dept., University of Hilo, Hawaii, 2008 (bes. S. 47 ff.) (PDF; 8,3&nbsp;MB)
Schlossplatz (Wiesbaden)

De **Schlossplatz**, (*Schlassplaz*), ass eng Plaz am Zentrum vu Wiesbaden, nieft dem Neuen Rathaus (dem Sëtz vun der Stadverwaltung). Direkt dernieft ass d'Maartkierch. Am Schlass, huet den Hessesche Landtag säi Sëtz. Den Numm huet d'Plaz vum Schlass. Am Zentrum vun der Plaz steet zanter 1753 e Buer. Ënner der Plaz ass e Parking.

## Um Spaweck
Minière Huttbierg

D**'Minière Huttbierg**, och nach *Schmelzerbierg* genannt, war vun 1870 bis 1978 eng Minière zu Rëmeleng.

## Konzessioun
D'Konzessioun gouf 1867 vum Apdikter, Gas- an Zementfabrikant Frédéric Fischer ugefrot.

Iwwergaange ass se awer un déi spéider Hauts-Fourneaux de Rumelange an den Nicolas Gonner-Nau, deen och Gesellschafter an där éischtgenannter war a seng Grouwen no sengem Doud duerch eng Stee 1911 u si ofginn huet.

No enger Fusioun 1905 mat der saarlännescher St. Ingbert zu der *Société anonyme des Hauts-Fourneaux et Aciéries de Rumelange - St.Ingbert*, déi vun 1911 bis 1919 vun der *[[Deutsch-Luxemburgische Bergwerks- und Hütten-AG]]* iwwerholl gouf, goung se 1920 an der HADIR op. Déi ass 1967 selwer vun der Arbed iwwerholl ginn.

## Exploitatioun

D'Minièrë goufen zanter 1870 exploitéiert. Direkt donieft am Dall gouf d'Rëmelenger Schmelz gebaut an d'Minett hat et vun 1872 un net méi wäit fir geschmollt ze ginn. Zanter 1882 ass se iwwer eng Seelbunn (''"Rëtsch"'') direkt an den Héichuewe bruecht ginn.

1887 gouf d'Galerie Huttbierg opgemaach, an de Bierg ass ëmmer méi e Schwäizer Kéis ginn. Uganks vum 20. Joerhonnert ass d'Minière zu 80% ënner Dag ofgebaut ginn.

Wéi d'Rëmelenger Schmelz kuerz nom Enn vum Éischte Weltkrich zougemaach gouf, ass d'Huttbierg-Minett an d'Déifferdenger Schmelz gaangen. Dat war uganks eng deier Affär, well d'Ramme mat Damplokomotiven iwwer eng Fërderbunn mat 700mm Spuerwäit gezu goufen, déi ënner der Paartegrond-Bréck erduerch op den Déifebuer-Quai goung. Dou goufen d'Buggien an d'Talboten eidel gemaach, déi iwwer d'Eisebunnsdeelstreck Téiteng-Laangegronn a Richtung Déifferdeng goungen.

1932 huet den Huttbierg d'Produktioun wéinst der Weltwirtschaftskris stoppe missen, a just eng hallef Dosen Aarbechter si fir Ënnerhaltsaarbechten zeréckbliwwen.

Bis 1937 hat d'Minettsgeschäft sech nees erholl, d'Galerie ass elektrifizéiert ginn, a se huet spéider als Tunnel gedéngt, fir d'Minett an de Laangegronn an dann duerch d'Konzessioun Laangegronn an Ëtteng III ze bréngen, vu wou aus eng Seelbunn bei d'Déifferdenger Schmelz goung.

Grad wéi och um *Holleschbierg* ass dunn alles ëmmer méi (a nom Krich exklusiv) a groussem Stil iwwer Dag gaangen. Den Huttbierg gouf souguer ee vun deene groussraimegsten Dagebaubetriber a ganz Westeuropa. Voléeë goufe geschoss, an DEMAG-Läffelbaggeren an no 1950 Marion 93 an 111 Baggeren hunn d'Minett a schwéier MAG an Tournarocs Camione gelueden. Mat 10 Tonnen-Talbote goung et da wéi gesot duerch de Laangegronn bei d'Ëttenger Seelbunn, ier d'Arbed d'Talbote duerch hiren neien Tunnel Laangegronn-Burbacher Lach bei d'Brecheranlagen an Esch-Hiel geschéckt huet.

1978 war et déi leschte Minière zu Rëmeleng déi zougemaach huet.

## Um Spaweck
* Minière Huttbierg op industrie.lu
Minettseelbunn Huttbierg-Rëmelenger Schmelz

D**'Minettseelbunn Huttbierg-Rëmelenger Schmelz** war déi éischt Seelbunn fir den Transport vun Eisenäerz zu Lëtzebuerg. 1875 hat den deemolegen Direkter vun der Rëmelenger Schmelz eng d'Seelbunn bei der Firma Pohlig vu Siegen bestallt.

Den Undriff an d'Spaanwierk stoungen um Huttbierg um Terrain vun der Minière. Si war sou gebaut datt d'Buggien d'Minett direkt an d'Giicht vum Héichuewe getippt hunn. De Kock gouf mat engem sonnere Lift eropgezunn.

D'Poteaue waren am Ufank aus Holz a goufen 1884 fir d'Fërderung an d'Luucht ze dreiwe mat stole Masten ersat.

Wéi d'HADIR nom Éischte Weltkrich d'Schmelz iwwerholl hat gouf se 1919 zougemaach an alles gouf verschrott.

Et war eng duebel Seelbunn a se huet iwwer eng Streck vu ronn 400 Meter gefouert.

## Literatur
* Willy Allamano: *Die Drahtseilbahnen im Großherzogtum Luxemburg und Lothringen*. 2008 Dréckerei Polyprint ISBN 978-2-87996-668-7

## Um Spaweck
* Al Biller vun der Seelbunn
Carlyle Smith Beals

De **Carlyle Smith Beals**, gebuer den 29. Juni 1899 zu Canso, Nova Scotia, a gestuerwen den 2. Juli 1979 zu Ottawa, war e kanadeschen Astronom.

Hien hat 1926/27 als Dozent fir Physik op der Acadia University zu Wolfville geléiert. Vun 1927 un hat hie bis zum Joer 1946 um Dominion Astrophysical Observatory zu Victoria an der kanadescher Provënz British Columbia geschafft. Hien hat d'Emissiounslinnen an d'Spektre vu bestëmmte Stären a Gaswolleken am interstellare Raum ënnersicht. Donieft hat hien och astronomesch Instrumenter entwéckelt.

Am Joer 1946 gouf hien zum *Astronom vum [[Dominion]]* zu Ottawa bestëmmt an hat eng Studie iwwer Meteorittekrateren a Kanada verfaasst. 1964 ass hien a Pensioun gaangen.

## Éierungen
* 1969 gouf hien *Officer of the [[Order of Canada]]*. 
* 1971 krut hien de Petrie Prize Lecture. 
* Den Asteroid (3314) Beals ass no him genannt ginn
* Den Äerdmoundkrater Beals gouf no him genannt.

## Um Spaweck
*  Carlyle Smith Beals (1899-1979) op astro-canada.ca 
* Publikatioun vum C.S. Beals am Astrophysics Data System
* Noruff fir den C.S. Beals am Astrophysics Data System
Canso (Marskrater)

De **Canso** ass e ronn 27 Kilometer groussen Aschlagkrater um Planéit Mars. Hie läit zirka 450 Kilometer westlech vun der Viking 1-Marssondlandeplaz.

De kanadeschen Astronom Carlyle Smith Beals hat de Krater no senger Gebuertsuertschaft genannt. Den Numm gouf 1988 vun der Internationaler Astronomescher Unioun unerkannt.

## Kuckt och

* Marskrater

## Um Spaweck

*  Krater Canso bei Google Mars
*  USGS-Marskraterliste
Schëld H, 3a

D**'Schëlter H, 3a**, **H, 3b** an **H, 3c** sinn Zoneschëlter aus dem Lëtzebuerger Code de la route, déi eng Bus- oder Tramsgare uweisen. Si hunn d'Symbol vun deem oder deenen ëffentlechen Transportmëttelen drop, déi d'Gare ufueren.

D'Illustratiounen hei drënner si Beispiller vun de Schëlter H, 3:

Luxembourg road sign H,3a.svg|H, 3a
Luxembourg road sign H,3b.svg|H, 3b
Luxembourg road sign H,3c.svg|H, 3c


## Originaltext aus dem Code de la route

Artikel 107 – VIII. Signaux à validité zonale
« 3. Gare routière – Les signaux H,3a, H,3b et H,3c indiquent une gare routière. Ils portent le ou les symboles des moyens des transports en commun qui desservent la gare routière. »


## Bemierkungen
 
## Kuckt och
* Schëlter H, 4: Enn vun der Bus-/Tramsgare
 
## Biller

Luxembourg road sign H,3a (101).jpg

 
## Um Spaweck
Schëld H, 1

D****' ass en Zoneschëld aus dem Lëtzebuerger Code de la route, dat den Ufank vun enger Zon uweist déi sech aus méi Stroossen a Plazen zesummesetzt an an där d'Bestëmmunge gëllen, déi um Schëld ugewise sinn.

Um Schëld H, 1 kënne Verbuets-, Gebuets- oder Parkschëlter ugewise ginn.

D'Illustratiounen hei drënner si Beispiller vum Schëld H, 1:

Luxembourg road sign H,1-1.svg
Luxembourg road sign H,1-2.svg
Luxembourg road sign H,1-3.svg


## Originaltext aus dem Code de la route

Artikel 107 – VIII. Signaux à validité zonale
« 1. Début de zone – Le signal H,1, dont les illustrations ci-dessus sont des exemples, indique le début d'une zone formée d'un ensemble de voies et places soumises aux dispositions réglementaires qu'indiquent le ou les signaux qu'il porte.Le signal H,1 porte des signaux d'interdiction ou de restriction, des signaux d'obligation ou des signaux d'arrêt, de stationnement ou de parcage.»


## Bemierkungen
 
## Kuckt och
* Schëld H, 2: Enn vun der Zon
 
## Biller

Luxembourg mai 2011 3 (8345419235).jpg
Luxembourg road sign H,1 (C,2-5a).jpg
Luxembourg road sign H,1 (C,14).jpg

 
## Um Spaweck
Schëld H, 2

D****' ass en Zoneschëld aus dem Lëtzebuerger Code de la route, dat d'Enn vun enger Zon uweist déi sech aus méi Stroossen a Plazen zesummesetzt an an där d'Bestëmmunge gëllen, déi um Schëld ugewise sinn.

Wann um Enn vun der Zon eng aner Zon ufänkt, muss d'Schëld H, 2 net opgestallt ginn, fir datt d'Reegele vun der Zon eriwwer sinn.

D'Illustratiounen hei drënner si Beispiller vum Schëld H, 2:

Luxembourg road sign H,2-1.svg
Luxembourg road sign H,2-2.svg
Luxembourg road sign H,2-3.svg


## Originaltext aus dem Code de la route

Artikel 107 – VIII. Signaux à validité zonale«  2. Fin de zone – Le signal H,2 (…) indique la fin d'une zone formée d'un ensemble de voies et places soumises aux dispositions réglementaires qu'indiquent le ou les signaux qu'il porte.Lorsqu'à un endroit de fin de zone débute une autre zone, le signal H,2 n'est pas requis pour que les dispositions réglementaires de la zone qui finit cessent d'être applicables. »


## Bemierkungen
 
## Kuckt och
* Schëld H, 1: Ufank vun der Zon
 
## Biller

Luxembourg road sign H,2 (C,3e) (101).jpg
Luxembourg road sign H,2 (C,2).jpg
Luxembourg road sign H,2 (C,14).jpg

 
## Um Spaweck
Schëld H, 4a

D**'Schëlter H, 4a**, **H, 4b** an **H, 4c** sinn Zoneschëlter aus dem Lëtzebuerger Code de la route, déi d'Enn vun enger Bus- oder Tramsgare uweisen.

D'Illustratiounen hei drënner si Beispiller vun de Schëlter H, 4:

Luxembourg road sign diagram H 4 a.gif


## Originaltext aus dem Code de la route

Artikel 107 – VIII. Signaux à validité zonale
« 4. Fin de la gare routière – Les signaux H,4a, H,4b et H,4c indiquent la fin d'une gare routière. »


## Bemierkungen
 
## Kuckt och
* Schëlter H, 3: Bus-/Tramsgare
 
## Biller

Luxembourg road sign H,4a with D,1a.jpg

 
## Um Spaweck