Hotel Grand-Chef

Den **Hotel Grand-Chef**, och **Hôtel du Grand-Chef**, ass e fréieren Hotel an der Biederstrooss (*Um Bad*, *Avenue des Bains*) zu Munneref, dee vun 1852 bis Enn 2012 bestanen huet. 

## Geschicht vum Hotel
### De Bau vum Hotel
De Grondstee gouf 1849 geluecht an dräi Joer drop, 1852, huet den Hotel seng Dieren opgemaach. De Grënner war den Hippolyte Trotyanne (1823-1898).

D'Baupläng huet de Trotyanne vum jonken Architekt Charles J. Arendt (1825-1910) realiséiere gelooss, deemools Distriktsarchitekt zu Gréiwemaacher, mat dem ausdréckleche Wonsch, sech un den neogotesche Stil vun de loutrengesche Schlässer ze halen. D'Hasteng goufen dowéinst vun Neufchef importéiert. D'Zille goufen an de Munnerëffer Wise geformt a gebrannt, um Lieu-dit "Gebrannte Wues" tëscht Munneref an Elleng.

Déi faarweg Fënsteraarbechten am Trapenhaus goufe vum Meeschter Charles-Laurent Maréchal (1801-1887) an der Glasmanufaktur vu Metz / Champigneulles fabrizéiert. Déi Manufaktur huet deemools zu de beschten a ganz Frankräich gezielt.

D'Baukäschten hunn eng fir deemools astronomesch Zomm vun 300.000 Frang erreecht. Dës Investitioun hat fir Munneref deemools en enormen Impakt, soudatt de Baron Charles-Joseph de Gargan den 20. November 1915 an engem Bréif schreift: «&nbsp;*Monsieur Trotyanne mérite bien que son souvenir soit honoré à Mondorf qu'il a soutenu avec tant de dévouement.*&nbsp;»

D'Bauaarbechte goufe vum Ingenieur Hartmann geleet. Duerchgefouert goufen d'Aarbechte vum Entreprener Etienne Schleck-Wigreux, deen deemools just mat den Aarbechten um Buedhaus fäerdeg gouf. Dem Etienne Schleck seng Famill huet dunn den Hotel vun 1855 bis 1898 gefouert. Den Hippolyte Trotyanne war Bauhär a Besëtzer, huet säin Hotel awer ni selwer gefouert. Fir d'Erëffnung vun der éischter Saison huet hie säin Numm, seng Initialen an d'Joreszuel 1852 iwwer der Haaptdier ameessele gelooss (H. Trotyanne / HT / 1852).

Den Hôtel de l'Europe (Famill Didderich) an de Grand-Chef waren deemools déi eenzeg Hoteler a direkter Noperschaft zum Thermalbad. Zu Munneref am Duerf gouf et 1853 follgend Hoteler: den Hôtel du Nord, den Hôtel de France an den Hôtel des Bains. Zu Altwis gouf et den Hôtel de Luxembourg (Tanson 1981).

Ufank der 1960er Jore gouf en neie Fligel op der Récksäit vum Hotel ugebaut.

Ufanks 2013, no der Wanterpaus, huet den Hotel seng Dieren net méi opgemaach. Dono sollt en a Wunnengen ëmgebaut ginn: D'Gebai gouf komplett entkäert, ma zanter dass d'Baufirma faillite ass, sti just nach d'Baussemaueren do .

### De Park vum Hotel
No 1886 gouf ronderëm den Hotel e Park no de Pläng vum franséische Landschaftsarchitekt Édouard André, deen och d'Pläng fir de Park vum Thermalbad ugeluecht hat, amenagéiert. Dräi vun deenen ale Beem am Park gehéieren haut zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg.

### Den Numm Grand-Chef
Wéi den Hotel en Numm sollt kréie gouf virgeschloen, en zu Éiere vun der hollännescher Kinnigin "*Hôtel de la Reine*" ze nennen, wat den Trotyanne op kee Fall wollt, well d'Kinnigin guer net beléift war. Zur selwechter Zäit, wou den Hotel gebaut gouf, ass och de Park vum Thermalbad ugeluecht ginn. Bei deenen Aarbechte gouf am Oktober 1851 op zirka 200 m Distanz vum Hotel e Graf fonnt, an deem e gallo-réimesche Feldhär begruewe war. Et war e groussgewuessene Mann an den Architekt Arendt huet den 21. Oktober 1851 follgende Bericht un d'Société pour la conservation des monuments historiques dans le pays de Luxembourg geschéckt:


«&nbsp;*Occupé depuis quelques temps à diriger les travaux préparatifs à la construction d'un hôtel qu'un M. Trotyanne fait élever sur mes plans en ce lieu, je viens d'assister ces jours à la découverte d'une tombe (présumée gauloise) au Aalebierg (Altenberg), sis derrière l'établissement des bains (à 200 m de celui-ci). Le plateau de cette colline est formé d'une couche de terre argileuse qui recouvre une roche minée de calcaire bleu. En y extrayant des pierres pour les fondations, les ouvriers ont trouvé d'abord le fer d'un poignard qui s'est cassé, puis des ossements en majeure partie pétrifiés, et ensuite tous les accessoires d'un guerrier. Le squelette étant couché, les pieds vers l'orient, et n'avait pas moins de six pieds de longueur. A côté de la tête gisait un fragment de calotte en fer, à rebord garni de clous. J'avais de prime abord pris cet objet pour le couronnement d'un casque, mais je suis d'avis aujourd'hui qu'il fit partie du bouclier, au centre duquel il recouvrit et garantit la main de celui qui le tint*&nbsp;».


«&nbsp;*Sur la poitrine se trouvaient disposés en forme de croix le glaive et le poignard ou couteau de chasse. Sur les côtés reposait la complète garniture de ceinture et enfin, au bas, près des pieds, se trouvaient placés la lance, deux fragments de javelots et une hache. Les armes sont en fer et fortement altérées par l'oxydation, les poignées (faites sans doute en bois et cuir) y manquent partout. Nulle trace de pièces monnayées ni aucune isncription ne s'est pu rencontrer.*&nbsp;»


«&nbsp;*On a déterré en sus un briquet, un couteau, le fragment d'une bouteille en verre jaune très mince, et, à quelques pas plus loin, cinq urnes en poterie noire. Ce qui est surtout remarquable dans cette trouvaille, c'est la conservation vraiment étonnante de la garniture de la ceinture. Elle est en argent et ciselée avec goût. La richesse de cette garniture indique assez que celui qui la porta ne fut pas un soldat ordinaire: la position du mort et la présence de la hache parmi les armes me font supposer que le tombeau que nous venons de dépouiller fut celui d'un chef de l'époque gallo-franque.*&nbsp;»


Den Trotyanne huet déi wäertvoll Stécker am *Hôtel de l'Europe* ënnerbruecht, op Dränge vum Architekt Arendt huet hien dunn alles dem Staatsmusée geschenkt. Den Hotel gouf zu gudder Lescht Grand-chef genannt.

### De Grand-Chef am ''Reenert''
"*Zum Groussen Helden*" heescht den Hotel am *[[Reenert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst|Reenert]]* vum Michel Rodange, wéi am follgenden Auszuch dokumentéiert gëtt (Véierte Gesank, Vers 61–101):




Mat Wéimern a mat Hipplen
Koum Braun dach endlech drun
Ze treede vir de Kinnek.
De Kinnek rifft en un:

„Ass dat de Braun, de braavste
Vu menge Leiden all?
Dat huet gedunn de Reenert:
Säi Wierfel ass gefall.

Net heesche wëll ech Kinnek,
Net Kroun nach Seewel dron,
Bis datt dem Fuuss, dem Mierder,
De Kapp ass afgeschlon.


Här Braun, Dir gitt sechs Wochen
No Munnref an de Bad,
Dann huet Ier Haut, ech hoffen,
Sech ganz erëm ersat.

Ech schécken Iech meng Doktren:
De Flëpp vum Kuebebuer,
De Miller och vu Mierzeg
An d’Mamer Zockerkuer.

A gitt mer an en Hotel,
Wou Häre sinn, wi Dir,
Wi dat **zum Groussen Helden**,
Mä d’Käschte loosst Der mir!“


Sou sot zum Bier de Kinnek.
Nun ass et sécher dach,
De Bier goung net no Munnref,
En ass keen Dag gewach.

E war ze vill am Äifer,
Da léisst en sech net zëssen,
Wi all seng Frënn an Noper
Am Préizerdall wuel wëssen.




### Bedreiwer vum Hotel
* 1854: C. **Auburtin**
* 1855 - 1899: D'Famill vum Entreprener Etienne & Jeanette **Schleck-Wigreux**, deen den Hotel gebaut huet;
* 1899 - 1915: D'Famill **Kohn**, déi och den Hotel Elite zu Munneref haten;
* 1915 - ?: Mme **Didderich-Schweitzer**, déi Besëtzerin vum Hotel de l'Europe war, huet den Hotel Grand-Chef 1915 kaaft.
* 19??-1933: Emile **Didderich** (Fils vun der Mme Didderich-Schweitzer) & Lucie Ludig;
* 1933 - 1962: Lucie **Didderich**-Ludig
* 1962 - 1993: Paul **Bosseler** (Hoteliersfamill vu Gréiwemaacher) & Valentine Didderich;
* 1993 - 2012: Emile & Marie-Jeanne **Bosseler-Chilin** & Jean **Bosseler**.

### Den Hotel am Joer 2012
Den Hotel hat 40 Zëmmeren a war domat, zesumme mam Parkhotel, eent vun de groussen Haiser zu Munneref. De Restaurant vum Hotel war nom Grënner benannt (*Restaurant Trotyanne*), hien hat an den 1950er a 1960er ee Michelin-Stär. Den Hotel war zanter 1978 Member vun der Hotelskette *Relais du silence*.

## Eminent Gäscht

Ënner de ville Besicher a Kuriste ware reegelméisseg bekannt Perséinlechkeeten. Vill vun hinnen hunn am Hotel du Grand-Chef gewunnt oder waren do am Kascht. (Thill 1994).
* 1855 - De Kinnek vun Holland a Groussherzog vu Lëtzebuerg Wëllem III. vun Holland (den 28. Mee 1855 zesumme mat sengem Brudder de Prënz Henri vun Holland, nodeem si de Grondstee vum Monument vum réimeschen Aadler zu Duelem geluecht haten);
* 1855 - Den Dicks (Edmond de la Fontaine), wunnt am August 1855 am Grand-Chef. De 17. August 1855 schreift hie senger Tata: «&nbsp;*Je passe mon temps très agréablement en rêvant, vaudevillissant et flânant...*&nbsp;». Den Dicks huet d**[[Mumm Séis]]'' zu Munneref geschriwwen a komponéiert mat deene bekannte Melodië vum ''Kanonéier'' a vun der [[Arie]] vum ''Hexenthommes''. Hien huet Munneref déi flott ''[[Mondorf-Polka]]'' vermaacht, déi haut nach heefeg um [[Repertoire]] vu lëtzebuergesche Museksgesellschafte steet.
* 1881 - D'[[Nelly Morisson]] (si stierft mat 18 Joer de 5. September 1881 un [[Typhus]] am Hotel)
* 1892, 1896 - De Groussherzog [[Adolphe vu Lëtzebuerg]], 1896 zesumme mat sengem Brudder dem [[Prënz Nicolas]]. Nom Schwammen an där aler Schwämm gouf et am Grand-Chef e 12-gängege [[Galadîner]], mat follgenden eminente Gäscht: de [[Premierminister (Lëtzebuerg)|Staatsminister]] [[Paul Eyschen]], de Generaldirekter (Minister) [[Charles Rischard]], de Regierungsrot Henrion, de President vun der [[Rechnungskummer]] Salentiny, den Dr. [[Martin Klein]], de Munnerëffer Paschtouer [[Nicolas Kneip]] an de Buergermeeschter [[Jacques Marx]].
* 1913 - D'[[Groussherzog]]in [[Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg]] besicht d'Buerung vun der neier Quell, déi no hir genannt gëtt.
* 1918 - Den amerikanesche Generol Hunt, Kommandeur vun der [[3. amerikanescher Divisioun]], riicht den 22. November säin Haaptquartéier am Grand-Chef an.
* 1923 - D'Groussherzogin [[Charlotte vu Lëtzebuerg|Charlotte]] besicht de 14. Februar de Kurpark.
* 1934 - D'[[SELF]] ([[Société des écrivains luxembourgeois de langue française]]) gëtt den 8. Juli am Grand-Chef gegrënnt.
* 1937 - Zu Gaascht am Kurpark sinn déi franséisch [[Violonist|Geivirtuosin]] [[Yvonne Astruc]], de [[Pianist]] [[Arthur Rubinstein]] an de franséische [[Komponist]] [[Maurice Ravel]], deen e ganzt Joer zu Munneref bleift.
* 1947 - D**American Luxembourg Society* gëtt am Grand-Chef gegrënnt.
* 1948 - Den 1. Juni gëtt de Verkéierskartell "Rhine Tug Pool" ("Internationales Schlepp- und Schiffahrtskartell") am Grand-Chef gegrënnt.
* 1952 - Op Ureegung vum Fransous [[Chargueraud-Hartmann]] gouf am Grand-Chef eng international Reunioun vun Experte vun de [[Vereent Natiounen|Vereenten Natiounen]] a vun der [[Europäesch Wirtschaftskommissioun|Europäescher Wirtschaftskommissioun]] organiséiert, fir d'Grënnung vun der [[Union internationale de la navigation fluvialeUINF]] (Union internationale de la navigation fluviale) virzebereeden. D'Resultat waren déi "[[Mondorfer Beschlüsse]]" genannte Fundamenter vun der UINF.
* 1952-1953 - Vum 11. August u wunnt den éischte [[CECA]]-President [[Jean Monnet]] fir aacht Méint zu Munneref, fir d'éischt am Grand-Chef, plënnert du fir d'Wanterméint, wou den Hotel zou ass, an d'Villa nieft dem Grand-Chef op N°38 an der Biederstrooss. Munneref kritt deemools eminent Gäscht ze gesinn: d'Regierungschefe vun de sechs Grënnungsmembere vun der CECA Frankräich, Däitschland, Belsch, Italien, Holland a Lëtzebuerg.
* 1970 - De jugoslawesche Statschef [[Josip Broz Tito|Tito]] ass den 10. Oktober am Grand-Chef zu Gaascht.
* 2002 - De [[Shimon Peres]] schléift am Grand-Chef.

Weider Perséinlechkeeten, déi am Grand-Chef zu Gaascht waren: D'hollännesch Kinniginnen, d'belsch Kinneke [[Leopold II. vun der Belsch|Leopold II.]] a [[Leopold III. vun der Belsch|Leopold III.]], de Fluchkapitän [[Peter Townsend]], d'Geievirtuosen [[Yehudi Menuhin]] a [[Jacques Thibaut]], de [[Willy Brandt]] als däitschen Ausseminister.

== Literatur ==
* [[Fernand Bosseler|Bosseler, Fernand]], 1997. *Un hôtel à Mondorf*. pp.&nbsp;213–215 in: Gerges, Martin (éd.), 1997. *Mondorf, son passé, son présent, son avenir*. Mondorf le Domaine thermal et les éditions Les publications mosellanes. 614 p.&nbsp;Imprimerie Victor Buck. ISBN 2-919975-06-4.
* [[Arthur Diderrich|Diderrich, Arthur]], 1946. *Cent ans d'Histoire de la station thermale de Mondorf-Etat*. Les cahiers luxembourgeois N° 5/6 (Juni/Juli): 332-348.
* [[Lé Tanson|Tanson, Lé]], 1981. *Chronik der "Stadt" und Gemeinde Bad Mondorf*. Éd.: Administration communale de Mondorf-les-Bains. 414 p.
* [[Norbert Thill|Thill, Norbert]], 1993. *Mondorf-Bad von Anbeginn*. heimat + mission 12: 1-16.
* Thill, Norbert, 1994a. *Aus der Gästechronik des "Hôtel du Grand chef"*. heimat + mission 3: 33-35.
* Thill, Norbert, 1994b. *Zu Besuch im "Hôtel du Grand chef"''. heimat + mission 3: 36-48.
* Wilhelm, Frank. Victor Hugo, curiste à Mondorf-Altwies. In  Joer 6 (1985) n° 3: 101-130 & Joer 7 (1986) n° 1: 41-78. Luxembourg.

## Fotoalbum

Fichier:Hotel Grand Chef 2008 Entree.jpg|Entrée zum Hotelareal
Fichier:Hotel Grand Chef 2008 Begréissungsvase.jpg|Begréissungsvase riets hanner der Entrée
Fichier:Hotel Grand Chef 2008 Owes.jpg|Owesstëmmung
Fichier:Hotel Grand Chef 2008 Niewetrakt mat Statue.jpg|Niewentrakt mat Statuen
Fichier:Hotel Grand Chef 2008 neien Trakt.jpg|Neien Trakt hanner dem Hotel, 1960er Joren
Fichier:Thermalbad_Munneref_Litografie_Karl_Rosbach_1853.jpg|Lithographie vum Kurpark 1853
Fichier:Kurpark Munneref Litografie 1868.jpg|Lithographie vum Kurpark 1868
Fichier:Hotel Grand Chef 1871 VH carnet.jpg|Foto vu virun 1872
Fichier:Hotel Grand Chef 2008 Grenz Gander Pavillon.jpg|Grenzbréck iwwer d'Gander mat dem "Pavillon lorrain"


## Kuckt och
* Park vum Hotel Grand-Chef
* Hippolyte Trotyanne
* Thermalbad Munneref
## Um Spaweck

*Internetsäit vum Hotel Grand-Chef