Nidderrhäin-Westfälesche Krees

Den **Nidderrhäin-Westfälesche Räichskrees** (am 16. Joerhonnert och nach *Nidderlännesch*-Westfälesche Räichskrees, méi spéit och dacks just *Westfälesche Räichskrees*) war ee vun den zéng Räichskreesser, an déi ënner dem Keeser Maximilian I. 1500, resp. 1512 d'Hellegt Réimescht Räich agedeelt gi war. 1512 bestoung en aus 55 *Kreisständen*, deenen hir Vertireder d*'Kreistage* gebilt hunn.

Déi Versammlunge goufen nëmme seelen zesummegeruff, wann, da meeschtens zu Köln; d'Kreesarchiv war zu Düsseldorf. 1555 gouf den Herzog vu Jülich-Kleve-Berg *Kreisoberst*, säi reliéise Pendant war de Prënzbëschof vu Münster.

D'Grofen an d'Häre waren zanter 1653 am Nidderrhäin-Westfälesche Räichsgrofekollegium zesummegeschloss.

Wéi 1806 all Territoire lénks vum Rhäin u Frankräich goungen, ass de Krees opgeléist ginn.

## Memberen
Heidrënner sinn d'Membere vum Räichskrees opgezielt, sou, wéi se an der *[[Reichsmatrikel]]* vu 1521 an enger Lëscht vu 1532 ze fanne sinn. Territoiren, déi virum Enn vum Räich aus dem Krees ausgetruede sinn, si *kursiv* gedréckt.

### Geeschtlech Prënzen
*  *[[Prënzbistum Cambrai]]*; 1678 franséisch
*  Prënzbistum Léck
*  *[[Prënzbistum Minden]]*; gouf 1648 e weltlecht Fürstentum
*  Prënzbistum Münster
*  Prënzbistum Osnabrück
*  Prënzbistum Paderborn
*  *[[Prënzbistum Utrecht]]*; 1528 u Spuenien, 1548 zum Burgundesche Räichskrees, méi spéit nidderlännesch
*  *[[Verden (Territorium)|Prënzbistum Verden]]*; 1648 weltlecht Fürstentum

bis 1792 nei:
*  Prënzbistum Corvey; spéitstens 1582 Fürstabtei, virdrun Prälatur; 1792 Prënzbistum 
* Räichsabtei Stavelot-Malmedy; virdru Prälatur

### Räichsprälaten
*  *[[Corvey|Abtei Corvey]]*; spéitstens 1582 Fürstabtei, 1792 Prënzbistum 
*  Abtei Kornelimünster
* Abtei Stavelot-Malmedy
*  Abtei Werden
*  Fraestëft Essen
*  Fraestëft Herford
*  Fraestëft Thorn
*  Klouschter Iechternach

### Weltlech Prënzen
*  Herzogtum Jülich-Berg
*  Herzogtum Kleve mat der Grofschaft Mark
*  *[[Herzogtum Geldern]]*; 1543 un Habsburg, 1548 zum Burgundesche Räichskrees

bis 1792 nei:
*  Fürstentum Minden; vu 1648 un, virdrun e geeschtlecht Fürstentum
*  Fürstentum Verden; vu 1648 un, virdrun e geeschtlecht Fürstentum
*  Fürstentum Nassau-Dillenburg; vu 1664 un e Fürstentum, virdru Räichsgrofschaft
*  Fürstentum Ostfriesland; vu 1667 un e Fürstentum, virdru Räichsgrofschaft
*  Fürstentum Moers; 1706 Fürstentum, virdru Grofschaft

### Grofen an Hären
*  Grofschaft Bentheim
*  *[[Grofschaft Manderscheid]]*; 1546 vun Habsburg mediatiséiert
*  *Herrschaft [[Bronkhorst]]*; 1719 opgehalen z'existéieren
*  Grofschaft Diepholz
*  Grofschaft Hoya
*  Grofschaft Lippe
*  *[[Grofschaft Moers]]*; 1541 vum Herzogtum Kleve mediatiséiert, 1706 Fürstentum
*  *Grofschaft [[Nassau-Dillenburg]]*; 1664 Fürstentum
*  Grofschaft Oldenburg, 1777 Herzogtum
*  *Grafschaft Ostfriesland*; 1667 Fürstentum
*  Grofschaft Pyrmont
*  Herrschaft Reichenstein
*  Grofschaft Rietberg
*  Grofschaft Salm-Reifferscheid
*  Grofschaft Sayn
*  Grofschaft Schaumburg
*  Grofschaft Spiegelberg
*  Grofschaft Steinfurt
*  Grofschaft Tecklenburg
*  Grofschaft Virneburg
*  Grofschaft Wied
*  Herrschaft Winneburg a Beilstein
*  *Herrschaft "Zimerauff"* oder *"Someruff"*; onkloer ageschriwwen, herno net méi ernimmt

bis 1792 nei:
*  Herrschaft Anholt (vertrueden duerch d'Fürste vu Salm-Salm) 
*  Grofschaft Blankenheim a Gerolstein
*  Herrschaft Gemen
*  Herrschaft Gimborn
*  Grofschaft Gronsveld
*  Grofschaft Hallermund 
*  Grofschaft Holzappel
*  Grofschaft Kerpen a Lommersum
*  Herrschaft Myllendonk
*  Grofschaft Reckheim (1620 reichsunmittelbar)
*  Grofschaft Schleiden 
*  Herrschaft Wickrath
*  Herrschaft Wittem

### Stied
Räichsstied:
*  Oochen 
*  Cambrai
*  Dortmund
*  Köln
*  *[[Duisburg]]* (vertrueden duerch d'Kleve-Mark)
*  *[[Herford]]* (vertrueden duerch Jülich-Berg)
*  *[[Verden]]* (vertrueden duerch Jülich-Berg)

Keng Räichsstänn:
*  Brakel (vertrueden duerch Paderborn)
*  Düren (vertrueden duerch Jülich-Berg)
*  Lemgo (vertrueden duerch d'Grofschaft Lippe)
*  Soest (vertrueden duerch Kleve-Mark)
*  Warburg (vertrueden duerch Paderborn)
*  Wesel (vertrueden duerch Kleve-Mark)

## Literatur
* Winfried Dotzauer: *Die deutschen Reichskreise (1383-1806)*. Franz Steiner Verlag, Stuttgart 1998, ISBN 3-515-07146-6
**Neue Europäische Staats- und Reisegeographie worinnen die Lande des Westphälischen Kreises ausführlich vorgestellet werden ...* (= 8. Band des Gesamtwerkes), Dresden / Leipzig (ohne Jahr, 1757)

## Um Spaweck
*