Wope vu Lëtzebuerg

De **Wope vu Lëtzebuerg** huet seng Originnen an de Wope vum mëttelalterlechen Haus Lëtzebuerg. E geet op den Heinrich V. vu Lëtzebuerg (1216-1281) zeréck.

Den haitege Wope vu Lëtzebuerg ass am Gesetz vum 23. Juni 1972 definéiert an et gëtt en an dräi Gréissten: e klengen, e mëttelgroussen an e grousse Wopen.

## Heraldesch Beschreiwung
An der heraldescher Sprooch gëtt den haitege Lëtzebuerger Wopen esou beschriwwen: sëlwer a blo gesträift (10), mat engem roude Léiw mat gesplécktem, diagonal gekräiztem Schwanz, mat gëllene Krallen, Zong a Kroun, iwwer allem.

### Originaltext aus dem Gesetz:


Fichier:Greater-Coat-of-Arms-of-Luxembourg.svg|Grousse Wopen
Fichier:Middle-Coat-of-Arms-of-Luxembourg.svg|Mëttelgrousse Wopen
Fichier:Lesser-Coat-of-Arms-of-Luxembourg.svg|Klenge Wopen


## Entwécklung vum Wopen

### Poitiers an den Drëtte Kräizzuch

D'Ermesinde huet sech am Mee 1214 mam Walram III. vu Limburg bestuet; duerch dëst Bestietnes ass de Walram Grof vu Lëtzebuerg ginn. 

Déi eeler historesch Fuerschung war laang der Meenung, de Walram wier zesumme mat sengem Papp, dem Herzog Heinrich III. vu Limburg, am Drëtte Kräizzuch (1189–1192) an den Truppe vum Richard Léiwenhäerz mat derbäi gewiescht sinn. De Léiwenhäerz hat bei deem Kräizzuch senger Mamm hire Wopen als Gräfin vu Poitiers, (op Sëlwer e roude Léiw mat gëllene Krallen a gëllener Zong) gedroen. De Léiw ass och e Symbol vun der Muecht an der Stäerkt aus der Bibel. Dëse Wopen hätten e puer Ritter, dorënner och de Walram, als Éier aus dem Drëtte Kräizzuch mat heembruecht an hiren Nofollger verierft. Opgrond vun neie Fuerschungsresultater huet sech awer erausgestallt, datt weeder de Walram III., nach säi Papp, den Heinrich III. um Drëtte Kräizzuch bedeelegt waren.

### Walram III. vu Limburg
De Walram III. vu Limburg huet als Zeeche vu sengen Uspréch op d'Maarkgrofschaft Namouer sengem Léiw eng Kroun opgesat. Wéi du säi Papp gestuerwen ass, huet hien als Zeeche vun der Herrschaft iwwer 2 Grofschafte sengem Léiw och nach de Schwanz gespléckt.

Dat waren d'Limburger Wopen ier den Heinrich V. Grof vu Lëtzebuerg ginn ass.


Coat_of_arms_walram_III_1.png|Éischte Wope vum Walram III. vu Limburg
Coat_of_arms_walram_III_2.png|Wope vum Walram III. vu Limburg nom Bestietnes mat der Ermesinde
Coat_of_arms_walram_III_3.png|Wope vum Walram III. vu Limburg nom Doud vu sengem Papp 


### Heinrich V. vu Lëtzebuerg
Den Heinrich V. de Blonden huet dunn op sengem Wope sëlwer a blo Sträifen derbäigemaach. Dem Lëtzebuerger Heraldiker Jean-Claude Loutsch no war dëst warscheinlech geduecht als Revendicatioun datt hien deen eenzege rechtméissegen Nofollger vum Heinrich IV. vu Lëtzebuerg genannt de Blannen, war. Dat aalt, net dokumentéiert, Banner vun de Grofe vu Lëtzebuerg hat warscheinlech sou Sträifen. D'Grofe vu Looz a Grandpré, déi och a weiblecher Linn vun den ale Lëtzebuerger Grofen ofstamen, hunn zur gläicher Zäit e gëllen a rout gesträifte Wopen ugeholl. Doraus schléisst de Jean-Claude Loutsch datt dat aalt Lëtzebuerger Banner wuel och gëllen a rout war an den Heinrich V. dëst duerch d'heraldesch Auswiel vun de Faarwe mam roude Léiw sëlwer a blo geholl huet. Den Heraldiker René Klein dogéint geet dovun aus, datt d'Banner vun de Grofe vu Lëtzebuerg blo a gëlle gesträift war, an den Heinrich V. déi blo Sträifen als Symbol vu sengem Heemechtsland gewielt huet, fir sech op Turnéier a Schluechtfelder vu senge Stéifbridder z'ënnerscheeden.


Coat_of_arms_walram_III_2.png|Leschte Wope vum Walram III. vu Limburg, virun 1239 och vum Heinrich V. benotzt
Loon Arms.svg|Wope vun de Grofe vu Looz an de Grofe vu Grandpré
Arms of the Count of Luxembourg.svg|Wope vum Heinrich V., vun zirka 1240 un
Sigel Heng V. vu Lëtzebuerg.jpg|Sekretssigel vum Heinrich&nbsp;V.


Et sief nach drop higewisen, datt am Kader vum drëtte Kräizzuch méi wéi ee sou e Wope mam roude Léiw entstanen ass, och Doppelgängerwopen déi dem Heinrich V. sengem gläichen. Sou zum Beispill den neie Wope vum Kinnekräich Zypern, deen um Richard Léiwenhäerz seng Eruewerung vu Zypern zeréckgeet, dat hie senge Lehensmänner vum Haus Lusignan (déi Gebidder an der Grofschaft Poitiers haten) verkaaft hat, déi dunn dem Richard säi roude Léiw op hiren ale Familljewope geluecht hunn, véier blo Sträifen op sëlwer Fong, oder och nach bei de Ritter vun Horst (Recklinghausen/Westfalen), dem Ritter vu Ried oder den Häre vu Wunstorf (Regioun Hannover). Spéider fanne mer der nach beim Haus Stratford (Warwickshire/England), dem Willam van Soles, dem Robert Bamans, dem Jean de Louvetot (Normandie), dem Jehan de Cabenay (Poitou/Aquitaine), dem Jean Här vu Rouveroy (Hainaut/Wallounien). Et gëtt Historiker (ë. a. Loutsch), déi eng Verbindung tëscht deene Wope gesinn, mä hir Theorien iwwerzeegen net wierklech.


Coat of Arms of the House of Lusignan (Kings of Cyprus).svg|Wope vum Haus Lusignan, als Kinneke vun Zypern (1192-1268)
DEU Horst(Emscher) COA.svg|Wope vum Staddeel Gelsenkirchen-Horst
Stratford_type_B_4.jpeg|Wope vum Haus Stratford, Typ B 1543
Wapenboek Beyeren (armorial) - KB79K21 - folios 019v (left) and 020r (right).jpg|Wope vu Robert Bamans a Jean de Louvetot, Turnéier zu Compiègne 1278, am Wopebuch Beyeren 1405


### Heinrich VI. vu Lëtzebuerg
Den Heinrich VI. huet am Ufank vu senger Herrschaft de Wope vu sengem Papp iwwerholl. Am Joer 1281 oder 1282, nom Doud vu sengem Koseng, dem Walram V. vu Limburg, huet den Heinrich VI. da säi Wopen als Usproch ob d'Herzogtum Limburg geännert an de Schwanz vum Lëtzebuerger Léiw gespléckt an diagonal gekräizt.


Coat_of_arms_Grand_Duchy_of_Luxembourg.png|Wope vum Heinrich VI. vun 1282 bis 1288


### Heinrich VII. vu Lëtzebuerg
Den Heinrich VII. huet nom Doud vu sengem Papp erëm sengem Grousspapp, dem Heinrich V., säi Wopen iwwerholl. Den Tréierer Codex Balduini weist no sengem Doud souguer 10 blo Läischten, wat eventuell seng Muecht duerstelle sollt.


Arms of the Count of Luxembourg.svg|Wope vum Heinrich VII. als Grof vu Lëtzebuerg.
Armoiries Henri VII de Luxembourg.svg|Wope vum Heinrich VII. als Däitsche Keeser
Death Henry 7.jpg|Wope vum Heinrich VII. am Tréier Codex Balduini (no sengem Doud, 1320 oder 1340 entstan)
Henric van Lusenborch.svg|Wope vum Heinrich vu Lëtzebuerg beim Turnéier zu Compiègne 1278 (ze roden op et de V., VI. oder VII. war)


### Jang de Blannen
Dem Heinrich VII. säi Bouf, de Jang de Blannen, Grof vu Lëtzebuerg a Kinnek vu Béimen, hat e gevéierelte Wope mam béimesche Léiw an dem Lëtzebuerger Léiw. Dee leschtgenannten ass mol op fënnef mol op véier bloe Läischten ze gesinn, mä net méi op zéng.


Armoiries Jean de Luxembourg superseding.svg|Wope vum Jang de Blannen, Beschreiwung vum J.C. Loutsch, 1974
Wope Jang de Blannen (Beyeren 1600).jpg|Wope vum Jang de Blannen, Wopebuch Beyeren, 1600


## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Wopen
* Fändel vu Lëtzebuerg

## Literatur
* Loutsch, Jean-Claude, *Armorial du pays de Luxembourg contenant la description des armes des princes de la maison de Luxembourg…*, Publications nationales du Ministère des Arts et des Sciences, Lëtzebuerg 1974
* Richartz, Mike, *Les origines limbourgeoises des armoiries du Luxembourg: nouvelles donnes*. Hémecht, 3/2025

## Um Spaweck

* Klein, René, President vun der Commission héraldique de l'État, *[http://www.gouvernement.lu/1823876/ à propos... des armoiries de S.A.R. le Grand-Duc de Luxembourg]*; SIP, Juni 2006, ISBN 2-87999-035-1