open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Charta vum Benevolat

D**'Charta vum Benevolat**, **Charta vum Fräiwëllegendéngscht** oder ** Charta vum Éierenamt** ass eng Charta, déi zu Lëtzebuerg vun der *Association du Bénévolat Luxembourg a.s.b.l.* a sengem Exekutivorgan der *Agence du Bénévolat* ausgeschafft gouf fir den zivillen Engagement zu Lëtzebuerg ze fërderen an en unzeerkennen.

Am Kader vum europäesche Joer vum Benevolat 2011 hat déi Europäesch Kommissioun empfuelen, de Fräiwëllegendéngscht ze fërderen an e Qualitéitsbenevolat unzestriewen. De 5. Dezember 2014, um Internationalen Dag vum Benevolat, hunn 245 Associatiounen aus alle Secteuren als éischt dës Charta offiziell ënnerschriwwen. Zu dësen 245 Vereenegungen huet och d'Wikipedia a Lëtzebuerger Sprooch gehéiert. D'Presenz vun der Groussherzogin Maria Teresa an der Ministesch fir Famill an Integratioun Corinne Cahen hunn déi gesellschaftlech Bedeitung vum Benevolat ervirgestrach.

## Inhalt vun der Charta
D'Charta grënnt op de Wäerter Solidaritéit, Biergerlechkeet (Citoyennetéit) a géigesäitegem Respekt. Dës Charta ass d'Basis vun enger wierklecher Unerkennung fir d'Vereenegung op der enger Säit an de Fräiwëllegen op der anerer.

D'Charta definéiert de Benevolat als e fräien an onentgeldlechen Engagement vu Persoune fir anerer oder fir d'Allgemengheet, deen an enger Struktur iwwer déi einfach Hëllefsbereetschaft eraus geet. De benevollen Engagement spillt eng wichteg Roll an der Zivilgesellschaft an ass komplementar zur bezuelter Aarbecht.

D'Grondprinzipie vum Benevolat sinn:
* De Benevolat ass e fräiwëllege Choix aus eegenen a perséinleche Motivatiounen.
* De Benevolat ass all Mënsch ouni Aschränkung zougänglech.
* De Benevolat geschitt an enger eethescher an humanitärer Approche, am Respekt vun der mënschlecher Dignitéit, de Fräiheeten an der Gläichheet, wéi dem Prinzip vun der Net-Diskriminatioun.
* De Benevolat reagéiert op déi gesellschaftlech Besoinen.
* De Benevolat ënnerstëtzt d'Initiative, d'Kreativitéit, d'Responsabilitéit, d'Integratioun an déi sozial Participatioun.

All Vereenegung, déi dës Charta ënnerschreift, verflicht sech:
* de legale Kader ze respektéieren,
* seng Objektiver an Ziler, wéi seng Aarbechtsmodalitéiten transparent duer ze stellen,
* eng verantwortlech an nohalteg Gestioun vun de Ressourcen an den Infrastrukturen z'assuréieren,
* d'Zil vun der Vereenegung an den Zentrum vun den Aktivitéite ze stellen,
* de Benevollen als e volle Mataarbechter unzegesinn, deen e wichtegen Acteur vun der Vereenegung ass,
* d'Aufgaben an d'Verantwortunge vum Benevollen a Funktioun vu senge Fäegkeeten, sengen Disponibilitéiten a senger Motivatioun ze bestëmmen,
* ze suergen, datt de Benevollen integréiert ass a säin Engagement am Laf vu senger Aktivitéit unerkannt bleift.

## Um Spaweck

* Portal vum Benevolat: benevolat.lu
NGC 1169

Den **NGC 1169** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Perseus. D'Galaxie gouf am Joer 1786 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7&nbsp;Zoll-Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 2282

Den **NGC 2282** ass e Reflexiounsniwwel am Stärebild Monoceros, hie schléisst den oppene Stärekoup OCl 535 an a gëtt vun him beliicht. Den Niwwel gouf am Joer 1886 vum Astronom Edward Emerson Barnard mat engem 6&nbsp;Zoll-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
Norbert Engel

Den **Norbert Engel**, gebuer den 28. Februar 1926 zu Esch-Uelzecht, an och do gestuerwen den 22. Abrëll 1979, war e lëtzebuergeschen Architekt.

Nodeems den Norbert Engel de Schoulofschloss am Escher Jongelycée gemaach hat, ass hien op Zürich (Schwäiz) gaangen, wou hie sech 1949 op der ETH ageschriwwen huet an do 1953 säin Diplom als Architekt krut.

Den Engel huet sech duerno zu Esch etabléiert.

## Wierker
* déi nei Brillschoul zu Esch
* Gebai vun der Steierverwaltung zu Esch

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 217
NGC 2276

Den **NGC 2276** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Cepheus. Si gouf de 26. Juni 1876 vum däitschen Astronom Friedrich August Theodor Winnecke entdeckt an ass ronn 105 Millioune Liichtjoer vun eis ewech.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* NOAO
René Parries

De **René Parries**, gebuer den 12. Februar 1924 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 8. August 1967 um Coq-sur-Mer an der Belsch, war e lëtzebuergeschen Architekt.

Nodeems de René Parries de Schoulofschloss zu Lëtzebuerg gemaach hat, ass hien op Bréissel gaangen, wou hie sech op der Académie royale des beaux arts ageschriwwen huet an do 1950 säin Diplom als Architekt krut.

Duerch eng Krankheet ass de Parries fréi gestuerwen a konnt net laang a sengem Beruff schaffen.

## Wierker

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 215
Jean-Pierre Thill (Architekt)

De **Jean-Pierre Thill** (*genannt Jemp*), gebuer de 17. Februar 1916 zu Ëlwen, a gestuerwen den 9. Februar 1981 zu Dikrech, war e lëtzebuergeschen Architekt.

De Jemp Thill huet 1939 säin Diplom als Architekt op der École supérieure des arts Saint-Luc zu Léck kritt.

## Wierker
* Schoulzentrum zu Ëlwen
* Schoulgebaier zu Bettenduerf an Ierpeldeng

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 213
Camille Blanc

De **Camille Blanc**, gebuer den 3. Abrëll 1910 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 21. Mee 1949, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No senge Secondairesstudien an der Stad Lëtzebuerg ass de Camille Blanc op Bréissel gaange wou hie sech op der Académie royale des beaux arts ageschriwwen huet an do 1934 säin Diplom als Architekt krut.

## Wierker
*Neesopbau vu verschiddenen Dierfer am Éislek nom Zweete Weltkrich, sou z.&nbsp;B. Bauschelt, Béiwen, Noutem a Kauneref
*Hotel International an der Stad

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 211
Marcel Guill

De **Marcel Guill**, gebuer den 22. Oktober 1907 zu Dikrech, a gestuerwen den 3. Juni 1965 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No senge Secondairesstudien ass de Marcel Guill op Stroossbuerg gaange wou hien 1932 op der École nationale technique de Strasbourg säin Diplom als *Ingénieur-architecte* krut.

## Wierker
* Primärschoul zu Conter
* Gebai vun de *Caves Saint-Martin* zu Réimech
* verschidde Gebaier vun der Dikrecher Brauerei

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 210
Pierre Schaack

**Pierre Schaack** ass den Numm vun ë.&nbsp;a.:
* engem lëtzebuergeschen Architekt: Pierre Schaack (1906-1980);
* engem lëtzebuergesche Foussballspiller: Pierre Schaack (1917-?).
Pierre Schaack (Architekt)

De **Pierre Schaack**, gebuer de 17. Januar 1906 zu Dikrech, a gestuerwen den 30. Mäerz 1980 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No sengem Secondaire zu Dikrech huet de Pierre Schaack 1931 op der École nationale supérieure d'architecture Saint-Luc zu Gent de „grousse Präis“ an der Architektur kritt.

## Wierker
* Ëmbau vun der Villa Louvigny an der Stad (zesumme mam Pierre Reuter, Nicolas Schmit-Noesen an Hubert Schumacher) 
* Gebai vun der fréierer Europaschoul um Lampertsbierg, 1957

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 209
Jean Lammar

De **Jean Lammer**, gebuer de 7. Mäerz 1905 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 23. Juni 1979, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No senge Secondairesstudien huet de Jean Lammar eng Rëtsch Stage bei lëtzebuergeschen a franséischen Architekte gemaach ier hien dunn op Nanzeg an eng Spezialschoul goung. Uganks vun den 1930er Joren huet hien du säin Architektebüro opgemaach.

## Wierker
* Haaptgebai vun der fréierer „Privatklinik Dr Bohler“ op der Areler Strooss an der Stad
* Kulturzentrum am Neiduerf

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 207
SETI-Institut

De **SETI-Institut** (SETI= *Search for Extraterrestrial Intelligence*) ass eng regierungsfräi Organisatioun ouni Gewënnzweck, déi sech mat der Sich no intelligentem ausserierdesche Liewe befaasst. E gouf den 20. November 1984 als privat allgemeng nëtzlech Entreprise gegrënnt a gëtt vu ville Sponsoren ënnerstëtzt. Dozou gehéieren z.&nbsp;B. d'NASA, awer och Entreprisë wéi Hewlett Packard. Den Haaptsëtz ass zu Mountain View am Santa Clara County.

Zil vum SETI-Institut ass d'Fuerschen, d'Verstoen an d'Erkläre vum Urspronk vun der Natur a vum Liewen am Universum. Dofir gi Radioteleskope benotzt. Ufanks 2011 hat d'Institut aus Geldnout d'Fuerschung mam Allen Telescope Array missen ënnerbriechen.
Am November 2011 konnt d'Fuerschung mam ATA weiderfueren, nodeem eng weider Finanzéierung vu private Sponsoren a vum Air Force Space Command koum.

De SETI-Institut mécht beim Projet NEOShield mat.

## Kuckt och

* SETI@home
* Astrobiologie

## Um Spaweck
* Websäit vun der Organisatioun
*  SETI Institute Lectures bei YouTube
* SETI Institute Weekly Colloquium ofgeruff de 27. September 2013
CFA-Frang

**CFA-Frang** ass den Numm vun zwou verschidde Wärungen an Afrika:
* dem Zentralafrikaneschen CFA-Frang (och nach *CFA-Franc BEAC*, Wärungscode: *XAF*), an
* dem Westafrikaneschen CFA-Frang (och nach *CFA-Franc BCEAO *, Wärungscode: *XOF*).

Déi zwéi Frangen hunn e feste Wiesselcours mam Euro: 100 CFA-Frang = 1 Franséische Frang = 0,152449 Euro; oder 1 Euro = 655,957 CFA-Frang.

Obwuel déi zwéi Frangen de selwechte Wäert hunn, sinn et am Prinzip separat Wärungen, an theoreetesch gëtt den zentralafrikaneschen CFA-Frang net a Länner benotzt, déi de westafrikaneschen CFA-Frang hunn, an ëmgedréint.

## Um Spaweck
(153814) 2001 WN5

Den **(153814) 2001 WN<sub>5</sub>** ass en äerdnoen Asteroid vum Typ Apollo, deen den 20.&nbsp;November&nbsp;2001 mam LONEOS-Projet entdeckt gouf. Hie gëtt als potentiell geféierlechen Objet fir eis Äerd aklasséiert. De 26.&nbsp;Juni&nbsp;2028 wäert hie bis op ronn 250.000&nbsp;km (ongeféier 0,65 Mounddistanzen) un eis Äerd erukommen. Den Duerchmiesser vum Asteroid gëtt op 700 bis 1500 Meter geschat.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Lëscht vun äerdnoen Asteroiden

## Um Spaweck
* NEODys-Säit zu 2001&nbsp;WN<sub>5</sub>
* Orbital simulation from JPL (Java) / Horizons Ephemeris
Zentralafrikaneschen CFA-Frang

Den **Zentralafrikaneschen CFA-Frang** (op franséisch *franc CFA* oder einfach *franc*, Wärungscode: *XAF*) ass d'Wärung vu sechs onofhängege Staaten an Zentralafrika: Equatorialguinea, Gabun, Kamerun, Republik Kongo, Tschad an Zentralafrikanesch Republik. Zesummen hunn déi Länner eng Bevëlkerung vun ronn 45 Millioune Leit (Stand: 2013).

CFA steet fir *Coopération financière en Afrique centrale*. E gëtt vun der Bank vun den Zentralafrikanesche Länner (BEAC) fir déi sechs uewegenannt Memberlänner vun der Zentralafrikanescher Wirtschafts- a Wärungscommunautéit (CEMAC) erausginn.
A Westafrika zirkuléiert de Westafrikaneschen CFA-Frang, eng aner Wärung, déi awer de selwechte Wäert wéi den Zentralafrikaneschen CFA-Frang huet.

De 25. Abrëll 2023 gëtt d'Ministerreunioun vun der Wirtschafts- a Währungsgemeinschaft vun Zentralafrika (Cemac) a Frankräich ofgehalen. Besonnesch iwwer de Sujet vum CFA-Frang gouf diskutéiert. Op der franséischer Säit gëtt d'Garantie vum CFA-Frang an d'Versécherung vu senger Konvertibilitéit als Vektor vun der wirtschaftlecher Stabilitéit fir d'Regioun ugesinn. Frankräich bleift "oppen" an "verfügbar" fir eng Reform vun der monetärer Kooperatioun an Zentralafrika virzegoen, sou wéi et an Westafrika stattfënnt. Frankräich seet et wier prett d'Propositioune vum CEMAC ze kréien.https://web.archive.org/web/20230609164958/https://amp.rfi.fr/fr/afrique/20230425-ressources-financi%C3%A8res-et-franc-cfa-%C3%A0-paris-une-r%C3%A9union-minist%C3%A9rielle-cemac-france-aux-multiples-enjeux.

## Um Spaweck
NEOShield

**NEOShield** ass eng international vun der EU ënnerstëtzt Initiativ, fir d'Méiglechkeeten z'erfuerschen, wéi déi planetar Verdeedegung bei Gefor fir d'Mënschheet, déi vun äerdnoen Objete kéint kommen, (NEO, Asteroiden déi d'Äerdbunn kräizen) ausgesi kënnt. De primäre Fuerschungszweck ass méiglech Methode vun enger Asteroidenofwier (*Kinetic Impactor, Blast Deflection und Gravity Tractor*) z'ënnersichen. De Fuerschungsprojet huet am Januar 2012 ugefaangen.

## Projetmemberen
Um internationale Fuerschungsprojet bedeelege sech Wëssenschaftler a Fuerschungsinstitutiounen aus europäesche Länner souwéi Russland an den USA.

Bedeelegt sinn ë.&nbsp;a. Astrium (Däitschland, Frankräich a Groussbritannien), Deimos Space (Spuenien), d'Queen's University Belfast (GB), de Paräisser Observatoire (Frankräich), de Centre national de la recherche scientifique (Frankräich), d'Open University (GB), den TsNIIMash (Russland), de SETI-Institut (USA), d'University of Surrey (GB) an d'Fraunhofer-Institut für Kurzzeitdynamik (Däitschland).

De Projetskoordinater ass déi däitsch Raumfaartagentur DLR.

## Finanzéierung
Den NEOShield gëtt als Deel vum EU-FP7-Programm mat 4 Milliounen Euro finanzéiert a soll bis Mëtt 2015 lafen. Weider 1,8 Milliounen Euro gi vun de bedeelegte Fuerschungsariichtungen opbruecht.

## Kuckt och

* B612 Foundation
* Space Situational Awareness

## Um Spaweck
* Offiziell NEOShield Websäit
* Projektbeschreibung durch das Deutsche Zentrum für Luft- und Raumfahrt dlr.de, ofgeruff de 5. Februar 2012 
*  Near-Earth Object Programm der NASA, jpl.nasa.gov, ofgeruff de 24. Januar 2012
* NEO Shield - Early Warning of the Potential Threat to Earth from a Comet or Monster Asteroid, dailygalaxy.com
* A Global Approach to Near-Earth Object Impact Threat Mitigation elib.dlr.de, pdf, ofgeruff de 24. Januar 2012
* Gefahr aus dem All - Europa spannt Schutzschirm gegen Asteroiden auf spiegel.de, ofgeruff den 28. Januar 2012
Malala Yousafzai

D**'Malala Yousafzai** [məˈlala jusəfˈzə͡i] (Paschtunesch: ملاله یوسفزۍ, Urdesch: ملالہ یوسف زئی&), gebuer den 12. Juli 1997, ass eng pakistanesch Fra, déi sech fir Kannerrechter asetzt.

Si huet am Januar 2009 ugefaangen, op der BBC e Blog ze schreiwen, an deem se beschreift, wéi pakistanesch Taliban am Swat-Dall Schoule fir Meedercher zerstéiert an d'Meedercher dru gehënnert hunn, iwwerhaapt eng Schoulausbildung ze kréien.

Si gouf mat deem Blog iwwer d'Grenze vum Land bekannt. Den 9. Oktober 2012 hunn Taliban an engem Bus vun no op si geschoss, wouduerch se schwéier blesséiert gouf. Nodeems hiren ufanks kriteschen Zoustand stabiliséiert gi war, gouf s'op Birmingham an eng spezialiséiert Klinick bruecht. 2013 koum hir Famill a Groussbritannien no, fir bei hir kënnen ze sinn.

Am Dezember 2012 gouf, an Zesummenaarbecht mat der UNESCO, de Malala-Fonds gegrënnt, fir op der ganzer Welt Projeten z'ënnerstëtzen, déi d'Recht vun de Kanner op Bildung duerchsetzen. Am Februar 2013 huet se däerfen d'Spidol verloossen. An de Méint duerno huet si eng Biographie publizéiert, an op hirem 16. Gebuertsdag virun der Jugendversammlung vun der UNO eng Ried gehalen. Dobäi huet si dem UNO-Generalsekretär Ban Ki Moon eng Petitioun mat 4 Milliounen Ënnerschrëfte fir d'Bildung vun alle Kanner op der Welt iwwerreecht. Den 10. Oktober krut si de Sacharow-Präis vum Europaparlament an hat kuerz duerno eng Entrevue mam amerikanesche President Barack Obama.

Den 10. Oktober 2014 krut se, zesumme mat der Kailash Satyarthi, de Friddensnobelpräis an ass domat déi bei wäitem jéngst Laureatin vun där Auszeechnung.

Zu Esch-Uelzecht gouf de *Chemin Malala-Yousafzai* an den Nonnewisen no hir genannt.

## Literatur
* Malala Yousafzai: *I am Malala: The Girl Who Stood Up for Education and Was Shot by the Taliban*. Weidenfeld & Nicolson, London 2013. ISBN 978-0-297-87091-3.

## Um Spaweck

* Artikel-Dossier iwwer d'Malala Yousafzai vum *[[Der Spiegel|Spiegel]]*
Marnie (Film)

**Marnie** ass en US-amerikanesche Film vum Regisseur Alfred Hitchcock aus dem Joer 1964 no engem Roman vum Winston Graham.
## Ëm wat geet et am Film?
D'Marnie (Tippi Hedren), eng Kleptomanin, gëtt vum Mark Rutland (Sean Connery) erwëscht, wéi si klaut. De Mark mellt si net bei der Police, hie wëll d'Hannergrënn vum Marnie senger Dot erausfannen…
## [[Cameo]]-Optrëtt vum Hitchcock
Den Hitchcock ass am Gank vun engem Hotel, an deem d'Marnie grad passéiert ass.

## Um Spaweck
* Kritik vum Ulrich Behrens op Filmzentrale 
* De Film op der IMDb
Torn Curtain

**Torn Curtain** ass en US-amerikanesche Film vum Regisseur Alfred Hitchcock aus dem Joer 1966. 
## Ëm wat geet et am Film?
Den US-amerikanesche Wëssenschaftler Michael Armstrong (Paul Newman) a seng Assistentin a Fiancée Sarah Sherman (Julie Andrews) huelen zu Kopenhagen un engem internationale Kongress deel. Nom Kongress reest den Armstrong net mat senger Fiancée zeréck an d'USA, mä hie seet hie misst onbedéngt nach op Stockholm fléien. D'Sarah gëtt awer gewuer datt hien net e Fluch op Stockholm gebucht huet, mä datt hien op Ost-Berlin an d'DDR ënnerwee ass…
## Cameo-Optrëtt vum Hitchcock
Den Hitchcock sëtzt an der Entrée vun engem Hotel mat engem Baby um Schouss. Hien dréint der Kamera de Réck.
## Um Spaweck
* Kritik vum Ulrich Behrens op Filmzentrale
The 39 Steps (Film 1935)

** The 39 Steps** ass e brittesche Film vum Regisseur Alfred Hitchcock aus dem Joer 1964 no engem Roman vum John Buchan.

De Ralph Thomas huet mat *[[The 39 Steps (Film 1959)|The 39 Steps]]* am Joer 1959 e faarwege Remake vun dësem schwaarz-wäisse Film gedréint mat dem Kenneth More an der Taina Elg an den Haaptrollen.
## Ëm wat geet et am Film?
De Kanadier Richard Hannay begéint no enger Show zu London enger jonker Fra. Si seet si géif verfollegt ginn. Hien hëlt si mat bei sech fir se do ze verstoppen. Si gëtt awer bei him ermuert. Fir net als Mäerder verhaft ze ginn flücht hien. Fir seng Onschold ze beweisen huet hie just zwéin Hiwäiser deenen hie kann nogoen, den Ausdrock *39 Steps* an den Numm vun enger Plaz a Schottland…

## Cameo-Optrëtt vum Hitchcock
Den Hitchcock ass an enger Grupp Leit ze gesinn déi laanscht e Bus geet.

## Um Spaweck
De Film op screenonline
(434326) 2004 JG6

Den **2004&nbsp;JG<sub>6</sub>** ass deen zweete bekannten Apohel-Asteroid (nom (163693) Atira). Seng Bunn läit vollstänneg bannenzeg vun der Äerdëmlafbunn. Den 2004&nbsp;JG6 kräizt d'Bunne vun de Planéite Venus a Merkur. Seng Ëmlafzäit dauert nëmme 6 Méint. Domat huet den **2004 JG6** déi kierzt Asteroidenëmlafzäit déi äis bekannt ass. Déi grouss Hallefachs vun der Bunn ass méi kleng wéi déi vun der Venus. Den Duerchmiesser vum Asteroid gëtt op 500 bis 1000 Meter geschat.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Brian A. Skiff

De **Brian A. Skiff** ass en US-amerikaneschen Astronom.
De Skiff ass zanter 1976 Mataarbechter vum Lowell-Observatoire, wou hie virun allem um LONEOS-Projet matschafft. Am Kader vun dësem Projet war et him 2003 gelongen, dee jorelaang verluerenen Asteroid (69230) Hermes zeréck z'entdecken.

Am Laf vu senger Aarbecht hat de Brian Skiff, deelweis zesumme mam Norman G. Thomas, 58 Asteroiden entdeckt, wéi z.&nbsp;B. den Trojaner (15398) 1997 UZ<sub>23</sub>. Doriwwer eraus hat hien deelweis mat Kolleegen, och en ettlech Koméiten entdeckt, dorënner d'periodesch Koméiten 114P/Wiseman-Skiff an 140P/Bowell-Skiff.

Als Unerkennung fir seng Leeschtung gouf den Asteroid (2554) Skiff no him genannt.

Nieft senger berufflecher Karriär spillt de Brian Skiff Volleyball an der „Mars Hill Summer Volleyball“ Grupp.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatioun von B.A. Skiff im Astrophysics Data System
Andrzej Szeptycki (Taxonomist)

Den **Andrzej Szeptycki**, gebuer den 9. Juli 1939 zu Dziewiętniki bei Lwiw (Lemberg) (deemools polnesch), a gestuerwen den 28. September 2008 zu Kraków, war e polneschen Taxonomist, dee sech op d'Collembolen an d'Proture spezialiséiert hat.

Den Andrzej Szeptycki huet 1976 op der Adam Mickiewicz Universitéit vu Poznań habilitéiert; 1987 gouf hie Professer. Vun 1962 bis 2008 huet hien als Chercheur am “Institute of Systematics and Evolution of Animals" vun der polnescher Akademie vun de Wëssenschaften zu Kraków geschafft. Vun 1982 bis 1984 war hie den Direkter vum "Department of Systematics and Experimental Zoology" a vun 1988 bis 1994 Sous-Direkter vum "Department of Systematics and Experimental Zoology"; vun 1994 bis 1997 huet hien den "Department of Invertebrate Zoology" vum Institut geleet.

Den Andrzej Szeptycki ass den Auteur respektiv Coauteur vun 119 wëssenschaftlechen Artikelen. Hien huet 7 nei Gattungen an 87 nei Aarte vu Proture beschriwwen, 16 nei Aarte vu Collembolen an eng nei Aart vu Grylloblattodea (de: Grillenschaben).

De Professer Szeptycki huet sech ë.&nbsp;a. eng Zäit laang zu Lëtzebuerg opgehalen.

## Publikatiounen (Auswiel)
* Szeptycki A. & Weiner W.M,, 1993. *Eosentomon stompi sp. n., a new Protura from Luxembourg (Eosentomidae).* Acta zoologica cracoviensia 35, S. 413-421. https://web.archive.org/web/20160305012706/http://db.isez.pan.krakow.pl/AZC/pdf/azc_i/35(3)/35(3)_03.pdf
* Szeptycki, A., 2001. *New Eosentomon species from Luxembourg (Protura: Eosentomidae).* Genus 12 (3), S. 237-267. https://web.archive.org/web/20160304205830/http://www.biol.uni.wroc.pl/cassidae/Protura%20Luxemburga.pdf 
* Szeptycki, A., N. Stomp & W.M. Weiner, 2003. *The Protura of Luxembourg.* Ferrantia (Travaux scientifiques du musée national d'histoire naturelle de Luxembourg) 34, S. 1-44. https://web.archive.org/web/20180103051334/https://ps.mnhn.lu/ferrantia/publications/Ferrantia34.pdf

## Literatur
* Weiner, W.M. & Z.T. Stebnicka, 2009. *Professor Andrzej Szeptycki (1939–2008). Bibliography of Andrzej Szeptycki.* Acta zoologica cracoviensia 52B (1–2), S. 3–8. http://www.isez.pan.krakow.pl/emeriti/publikacje/szeptycki_in_memoriam.pdf
Norman G. Thomas

Den **Norman G. Thomas**, gebuer den 1. Mee  1930, a gestuerwen den 19. Mee 2020, war en US-amerikaneschen Astronom.

Den Thomas hat am Lowell-Observatoire mat engem Blénkkomparater geschafft. Ee vu senge Mataarbechter war de Robert Burnham, Jr., den Auteur vum dräibännege Wierk *Celestial Handbook*.

Den Thomas hat 55 Asteroiden entdeckt, ënner hinnen d'Apollo-Asteroiden (4544) Xanthus an (4581) Asclepius souwéi den Amor-Asteroid (3352) McAuliffe.

Den Asteroid (2555) Thomas gouf no him genannt.

## Kuckt och
Andrzej Szeptycki

**Andrzej Szeptycki** ass den Numm vu follgende Persounen:
*Andrzej Szeptycki, (1939-2008) polneschen Taxonomist.
*Andrzej Szeptycki, (1865-1944) ukraineschen Äerzbëschof.
Paul Dornseiffer

De **Paul Dornseiffer**, gebuer den 1. November 1902 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 8. Oktober 1978, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No sengem  Secondaire an der Stater Industrieschoul huet de Paul Dornseiffer op der Académie royale des beaux-arts zu Bréissel studéiert an do 1924 säin Diplom als Architekt kritt.

## Wierker
* Neit Gebai vun der Brauerei Henri Funck, Lëtzebuerg-Neiduerf
* Primärschoul zu Welleschten
* Paschtoueschhaus zu Schwéidsbeng

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 205
Eosentomon luxembourgense

***Eosentomon luxembourgense*** ass eng Proturenaart (Beentaaschter), déi fréier nëmme vu Lëtzebuerg bekannt war, spéiderhi gouf se awer och an Éisträich nogewisen.

D'Aart gouf 2001 vum polneschen Zoolog Andrzej Szeptycki fir d'éischt beschriwwen. Hien huet sech op Material baséiert, dat 1993 vun der polnescher Zoologin Wanda Maria Weiner an der Stad Lëtzebuerg am Gronn no bei der Uelzecht fonnt ginn ass.

## Literatur
* *Szeptycki, A.*, 2001. New Eosentomon species from Luxembourg (Protura: Eosentomidae). Genus 12 (3), S. 237-267. https://web.archive.org/web/20160304205830/http://www.biol.uni.wroc.pl/cassidae/Protura%20Luxemburga.pdf 
* *Szeptycki, A., [[Norbert Stomp|N. Stomp]] & W.M. Weiner*, 2003. The Protura of Luxembourg. Ferrantia (Travaux scientifiques du musée national d'histoire naturelle de Luxembourg) 34, S. 1-44. https://web.archive.org/web/20180103051334/https://ps.mnhn.lu/ferrantia/publications/Ferrantia34.pdf
* *Shrubovych J., Bernard E. C.* A key for the determination of European species of Eosentomon Berlese, 1909 (Protura, Eosentomata, Eosentomidae)// ZooKeys: journal. — 2018. — Vol. 742. — P. 1–12. — ISSN 1313–2989
The 39 Steps (Film 1959)

**The 39 Steps** ass e brittesche Film vum Regisseur Ralph Thomas aus dem Joer 1959 no engem Roman vum John Buchan.

Dëse Faarffilm ass e Remake vum Alfred Hitchcock sengem schwaarz-wäiss Film *[[The 39 Steps (Film 1935)|The 39 Steps]]* aus dem Joer 1935.
## Ëm wat geet et am Film?
De Richard Hanney ass op der Flucht virun der Police, déi hie verdächtegt eng Fra ermuert ze hunn. Op der Flucht gëtt hie vun der Police erwëscht a mat Handschellen un eng Miss Fischer gestréckt. Well e Polizist net oppasst kann hie flüchten, muss awer d'Miss Fischer mathuelen déi jo un hien ugekett ass...

## Um Spaweck
Norbert Biwer

Den **Norbert Biwer**, gebuer den 2. Abrëll 1899 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 20. Juni 1974 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No senge Secondairesstudien an der Escher Industrieschoul huet den Nobert Biwer op der Hochschule Darmstadt studéiert an do 1924 säin Diplom als Zivilingenieur an Architekt kritt.

Hie war de Bouf vum Politiker an Entreprener Nicolas Biwer.

## Wierker
* Dräi Gebaier op der Plaz vun der fréierer Artilleriekasär tëscht der Aldrengerstrooss, der Groussgaass an der Beckstrooss an der Stad Lëtzebuerg (1932-1934), zesumme mam Norbert Schumacher
* Gebai vun der Spuerkeess zu Dikrech (1946)

## Biller

Luxembourg, Grand Rue - rue Beck (1).JPG|Gebai Groussgaass, Eck Beckstrooss
Luxembourg, Grand Rue - rue Aldringen (1).JPG|Gebai Groussgaass, Eck Aldrengerstrooss


## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 196
Biwer (Familljennumm)

**Biwer** ass e Familljennumm, deen entweeder, jee nodeem, op eng 10 Uertschaften zeréckgoe kann, dorënner Biwer, Béiweng oder Biewer bei Tréier, oder awer op mhd.-mfrk. *biver* (Biber) - deemno een, deen där Déiere fänkt - zeréckgefouert ka ginn.

1881 gouf et zu Lëtzebuerg 321 Leit mat deem Numm, 1930 waren et der 214 an 1981 der 217.

Leit mat deem Numm sinn oder waren.

* Claude Biwer (1936), franséische Politiker.
* Geneviève Biwer (geb. Badoual, 1958), franséisch Konschtfotografin.
* Jean-Marie Biwer (1957), lëtzebuergesche Moler.
* Joseph Biwer (1895-1952), lëtzebuergesche Paschtouer.
* Marie Biwer (1894-1971), lëtzebuergesch Journalistin a Léierin.
* Nicolas Biwer (1871-1944), lëtzebuergesche Politiker an Entreprener.
* Norbert Biwer (1899-1974), lëtzebuergeschen Architekt.
* Pierre Biwer (1823-1871), lëtzebuergeschen Architekt.
* Prosper Biwer (1854-1905), lëtzebuergeschen Architekt.
* Roby Biwer ( ), lëtzebuergesche Politiker.
* Tony Biwer (1902-1971), lëtzebuergeschen Architekt.

## Soss
*[[Biwer a Biver]]* sinn d'Nimm vun *Dupond et Dupont* an der lëtzebuergescher Iwwersetzung vum Tintin sengen Aventuren.

## Kuckt och
* Biver (Familljennumm)
* Biever
Biever

**Biever** ass e Familljennumm, deen entweeder, jee nodeem, op eng 10 Uertschaften zeréckgoe kann, dorënner Biwer, Béiweng oder Biewer bei Tréier, oder awer op mhd.-mfrk. *biver* (Biber) - deemno een, deen där Déiere fänkt - zeréckgefouert ka ginn.

1881 gouf et zu Lëtzebuerg 74 Leit mat deem Numm, 1930 waren et der 246 an 1981 der 146.

Leit mat deem Numm sinn oder waren.

* Albert Biever (1858-1934), lëtzebuergesche Jesuittepater;
* Carlo Biever, lëtzebuergeschen Handballspiller;
* Cécile Biever-Wagner (1911-2005), lëtzebuergesch Lokalpolitikerin;
* Fabienne Biever (1975), lëtzebuergesch Schauspillerin;
* Jos Biever (1963), lëtzebuergeschen Handballspiller;
* Julien Biever, lëtzebuergeschen Handballspiller;
* M. Biever, lëtzebuergesche Basketballspiller; 
* Nicolas Biever (1864-1965), lëtzebuergesche Politiker;
* Robert "Roby" Biever (1948), lëtzebuergesche Jurist;
* Tony Biever (1908-1990), lëtzebuergesche Politiker;
* Zephyrin Biever (1849-1915), lëtzebuergeschen Dominikanerpater.
## Kuckt och
* Biver (Familljennumm) a Biwer (Familljennumm)
* Lycée Nic-Biever
Aten-Asteroid

**Aten-Asteroide** sinn Asteroide mat Bunnhallefachsen déi méi kleng si wéi 1&nbsp;AE an Apheldistanzen déi méi grouss si wéi 0,9833&nbsp;AE, wat der Periheldistanz vun der Äerd entsprécht. Si sinn also och Äerdbunnkräizer. E puer Aten-Asteroiden hunn e Perihel, dee banne vun der Venus- oder souguer vun der Merkurbunn läit. Si zielen dann zu de Venus- resp. Merkurbunnkräizer.

Den 900 Meter groussen (2062) Aten deen der Typklass den Numm ginn huet, gouf 1976 entdeckt a kënnt op senger Bunn (0,79–1,14&nbsp;AE) der Äerd all 10.000 Joer zimmlech no. Weider bekannt Vertrieder sinn den (2100) Ra-Shalom, (2340) Hathor an den (3753) Cruithne.

1990 waren 9 Stéck vun deem Typ bekannt, 1999 waren et der 60, am November 2003 196, an den 30. Dezember 2010 waren et der 678. Am Januar 2015 waren 888 Stéck bekannt.
NGC 4496

Den **NGC 4496** ass eng Spiralgalaxie an enger Galaxiëkoppel am Stärebild Virgo. Fir e besseren Ënnerscheed ze kréien sinn déi béid Galaxië och mat **NGC 4496A** an NGC 4496B bezeechent, well si sech an hiren Distanzen däitlech ënnerscheeden; den NGC 4496 an den NGC 4496A ginn dobäi synonym benotzt.

D'Galaxiëkoppel gouf am Joer 1784 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7&nbsp;Zoll-Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
François Gangler

De **François Gangler**, gebuer den 1. Abrëll 1898 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen de 24. Juli 1971, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No senge Secondairesstudien an der Stater Industrieschoul huet de François Gangler op der Ingenieur-Akademie Wismar an Däitschland studéiert an do 1921 säin Diplom als Ingenieur-Architekt kritt.

Vun 1923 bis 1959 huet hien als Architekt bei der "Société nationale des habitations à bon marché" (SNHBM) geschafft.

## Wierker
* Gebai vun der SNHBM um Belair
* Cité *Christoph Colomb* zu Gaasperech
* Cité *Léon Metzler* zu Bouneweg
* Rëtsch vu 4x4 Haiser (32 Wunnengen) an der rue Marie Muller-Tesch zu Esch-Uelzecht (ëm 1938).

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 194
Jacques Thill

De **Jacques Thill**, gebuer den 1. Mee 1888 zu Schieren, an och do gestuerwen de 7. Juni 1967, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No senge Secondairesstudien an der Stad Lëtzebuerg ass de Jacques Thill op Paräis gaange fir Architektur ze studéieren an huet do 1914 säin Diplom als Architekt kritt. 1931 huet hie säin Architektebureau zu Schieren opgemaach an huet nom Krich fir den Office des Dommages de guerre geschafft.

## Wierker

* Pavillon am Park zu Déifferdeng
* *Hôtel des Sept Châteaux* zu Miersch

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 185

## Um Spaweck
Bernard Marx

De **Bernard Marx**, gebuer den 20. November 1886 zu Hollerech, a gestuerwen de 7. Dezember 1942 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergeschen Architekt.

No sengem Studium zu Friedberg an Darmstadt gouf de Bernard Marx Stadarchitekt vun der Gemeng Diddeleng.

## Wierker
* Nei Primärschoul zu Butschebuerg

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 184

## Um Spaweck
Charb

De **Stéphane Charbonnier**, besser bekannt als **Charb**, gebuer den 21. August 1967 zu Conflans-Sainte-Honorine, a gestuerwen de 7. Januar 2015 zu Paräis, war e franséische Comiczeechner, Karikaturist a Journalist.

Hien huet fir verschidden Zeitungen an Zäitschrëfte geschafft, ë.&nbsp;a. fir *[[L'Écho des savanes]]*, *[[Télérama]]*, *[[Fluide glacial]]*, *[[L'Humanité]]* a *[[Charlie Hebdo]]*, vun deem e vum Mee 2009 u verantwortleche Redakter war.

Hie gouf de 7. Januar 2015 bei enger Terrorattack op d'Redaktioun vu *Charlie Hebdo‎‎*, zesumme mat 9 anere Mataarbechter an zwéi Polizisten, ermuert.

## Wierker
* *Je suis très tolérant*, MC Productions / Charb, 1996
* *Maurice et Patapon*, tomes I (2005) II (2006), III (2007), IV (2009) éditions Hoebeke
* *Attention ça tache*, Casterman, 2004 (mat eenger Dédicace vum Philippe Geluck) 
* *Charb n'aime pas les gens: chroniques politiques, 1996-2002*, Agone, 2002
* mam Catherine Meurisse, Riss, Luz, Tignous a Jul: *Mozart qu'on assassine*, Albin Michel, 2006
* *J'aime pas les fumeurs*, Hoëbeke, 2007
* mam Patrick Pelloux: *J'aime pas la retraite*, 2008
* *C'est la Faute à la société*, éditions 12 bis, 2008
* *Dico Sarko*, éditions 12 bis, 2008
* *Le Petit Livre rouge de Sarko*, éditions 12 bis, 2009
* mam Antonio Fischetti: *Eternuer dans le chou-fleur et autres métaphores sexuelles à travers le monde*, éditions Les Échappés, 2009
* mam Daniel Bensaïd: *Marx, mode d'emploi*, éditions La Découverte, 2009
* miam Catherine Meurisse, Riss a Luz: *Le Cahier de vacances de Charlie Hebdo*, éditions Les Échappés, 2009
* *Les Fatwas de Charb*, éditions Les Échappés, 2009
* *C'est pas là qu'on fait caca! Maurice et Patapon pour enfants*, éditions Les Échappés, 2010
* *Les dictons du jour, agenda 2011*, éditions Les Échappés, 2010
* *Sarko, le kit de survie*, éditions 12 bis, 2010
* *Marcel Keuf, le flic*, éditions Les Échappés, 2011
* *La salle des profs*, éditions 12 bis, 2012

## Um Spaweck
Georges Wolinski

De **Georges Wolinski**, dee meeschtens just mat **Wolinski** ënnerschriwwen huet, gebuer den 28. Juni 1934 zu Tunis, a gestuerwen de 7. Januar 2015 zu Paräis, war e franséische Comiczeechner.

Hien huet 1960 ugefaangen, fir d'satirescht Magazin *[[Hara-Kiri (Zeitschrift)|Hara-Kiri]]* Comicstrips ze zeechnen. Vun 1968 un huet hien och fir d'satirescht Magazin *L'Enragé* a vun 1970 fir *Actuel* geschafft. Hie gouf Chefredakter vu *Charlie Mensuel*, dem Nofollger vun *|Hara Kiri* an huet reegelméisseg Cartoons fir d'Dageszeitung *[[L'Humanité]]* gemoolt. Seng Aarbechte goufen och a *[[France Soir]]* a *[[Charlie Hebdo]]* publizéiert.

Säi bekanntst Wierk ass d'Serie *[[Paulette (Comic)|Paulette]]*, déi e vun 1971 u fir den Zeechner Georges Pichard geschriwwen huet, an déi am *Charlie Mensuel* (an duerno an Albumen) erauskoumen.

De Wolinski gouf de 7. Januar 2015 bei enger Terrorattack op d'Redaktioun vu *Charlie Hebdo* zu Paräis, zesumme mat 11 anere Leit, ermuert.

## Um Spaweck
NGC 4487

Den **NGC 4487** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Virgo. D'Galaxie gouf am Joer 1789 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7&nbsp;Zoll-Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* The Carnegie-Irvine Galaxy Survey: NGC 4487
Cabu

De **Jean Cabut**, besser bekannt als **Cabu**, gebuer den 13. Januar 1938 zu Châlons-en-Champagne am Departement Marne, a gestuerwen de 7. Januar 2015 zu Paräis, war e franséische Comiczeechner an -auteur a Karikaturist.

Seng bekanntst Personnagë sinn de Grand Duduche an de Beauf. Hien huet fir eng Hellewull Zeitungen an Zäitschrëfte geschafft, dorënner d'satiresch Publikatiounen *[[Hara-Kiri (Magazin)|Hara-Kiri]]*, *[[Charlie Hebdo]]* a *[[Le Canard Enchaîné]]*.

Ausserdeem huet hie Bicher a Plackecoveren illustréiert an a verschiddenen Televisiounsemissioune live zum Programm Illustratiounen a Cartoone gemoolt.

Hien ass de 7. Januar 2015 bei engem Attentat op d'Redaktioun vu *Charlie Hebdo*, zesumme mat 11 anere Leit, ermuert ginn.

## Wierker
### Comicalbumen
* Série *[[Le Grand Duduche]]*:
** *Le grand Duduche* - (1972) Dargaud
** *Il lui faudrait une bonne guerre !...* - (1987) Dargaud
** *L'ennemi intérieur* - (1973) éditions du Square et Dargaud
** *Le grand Duduche en vacances* - (1974) éditions du Square
** *Passe ton bac, après on verra !* - (1980) éd. du Rond Point 
** *Maraboud'ficelle*, scénario de William Leymergie - (1980) Dargaud 
** *À bas la mode !* - (1981) Dargaud
** *Le Grand Duduche et la fille du proviseur* - (1982) Dargaud
* *Le journal de Catherine* - (1970) - éditions du Square
* *Les aventures de madame Pompidou* (1972) - éditions du Square - Fit l'objet d'un procès en 1973
* *Mon beauf* - (1976) éditions du Square
* *Catherine saute au Paf* - (1978) éditions du Square
* *Inspecteur la bavure* - (1981) Albin Michel
* *Le nez de Dorothée* -(1986) Flammarion
* *Tonton 1<sup>er</sup> Roi de France* - (1988) Pierre Belfond
* *Le Gros blond avec sa chemise noire* - (1988) Albin Michel
* *Les Interdits de Cabu* - (1989) Albin Michel
* *À consommer avec modération* - (1989) Albin Michel
* *Mort aux vieux !* - (1989) Albin Michel
* *Cabu au Canard Enchaîné* - (1989) Albin Michel
* *Tonton la-terreur* - (1991) Albin Michel
* *Adieu Tonton* - (1992) Albin Michel
* *Les Abrutis sont parmi nous* - (1992) Albin Michel
* *Responsables mais pas coupables !* - (1993) Albin Michel
* *Secrets d'État* - (1994) Albin Michel
* *Les Aventures épatantes de Jacques Chirac* - (1996) Albin Michel
* *Vas-y Jospin !* - (1999) Albin Michel
* *À gauche toute !* - (2000) Albin Michel
* *C'est la faute à la société* - (2008) 12 bis
* *[[Mai 68]]*, collectif - (2008) Michel Lafon
* *L'intégrale beauf* - (octobre 2014) - Michel Lafon

### Kollektivwierker
* *Élevons le débat*, Sammlung vun Zeechnungen aus dem Charlie Hebdo vun 2009-2010, éditions Les Échappés
* *Plus Belle la crise!*, Sammlung vun Zeechnungen aus dem Charlie Hebdo vun 2008-2009, éditions Les Échappés
* *Liberté Égalité Fraternité*, Sammlung vun Zeechnungen aus dem Charlie Hebdo vun 2007-2008, éditions Les Échappés
* *Les Brèves de Charlie Hebdo*, éditions Les Échappés, 2008, 2009, 2010 (3 tomes) éditions Les Échappés

## Literatur
* *Carton, les cahiers du dessin d'humour*, n°4, 1975
* Jean-Paul Tibéri, *Cabu dessinateur pamphlétaire*, Michel Fontaine, 1984

## Um Spaweck
(7066) Nessus

Den Asteroid **(7066) Chiron** ass en Zentaur deen de 26. Abrëll 1993 vum David L. Rabinowitz am Kader vum Spacewatch vum Kitt-Peak-Observatoire entdeckt gouf. Et ass nom (5145) Pholus den zweeten Zentaur deen hien endeckt huet, an nom (2060) Chiron deen 1977 vum Charles T. Kowal enteckt gouf den drëtten an der Rei.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Lëscht vun den Uranusmounden

An dëser **Lëscht vun den Uranusmounde** stinn déi bis ewell (Stand: 01.2015) bekannt natierlech Mounde vum Planéit Uranus. Si ass no der Gréisst vun der Moyenne vun de Bunnradien zortéiert. Aktuell Neientdeckungen hunn e virleefegen Zuelecode, bis si vun der Internationaler Astronomescher Unioun och en Numm kréien.

## Déi wichtegst Date vun den Uranusmounden

Eng Bunnschréi vu méi wéi 90° bedeit, datt de Mound den Uranus réckleefeg ëmkreest. An der Reegel beweege sech d'Mounden am selwechten Dréisënn ëm de Planéit, wéi dee mat deem de Planéit ëm déi eegen Achs rotéiert.

## Kuckt och

* Mound

## Um Spaweck
* Bekannt Satellitte vum Uranus
Georges Henry

De **Georges Henry**, gebuer 1773 zu Versailles, a gestuerwen den 23. Mee 1824, war e franséischen Architekt.

De Georges Henry - dee virdun zu Tréier gewunnt huet - ass 1818 an d'Stad Lëtzebuerg geplënnert nodeems hien am Februar vun deem Joer zum Architekt vun der Stad genannt gouf.

## Wierker
* Hien huet sech haaptsächlech ëm den Ënnerhalt an d'Vergréisserung vun der Stad hire Gebaier bekëmmert
* Hien huet zwéin Avant-Projeten ausgeschafft fir en neit Stadhaus

### Biller

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 151
Richard John Terrile

De **Richard John Terrile**, gebuer den 22. Mäerz 1951 zu New York City, ass en US-amerikaneschen Astronom.

Hien huet um Voyager-Programm beim Jet Propulsion Laboratory vun der NASA geschafft. An deem Zesummenhank gouf hien zum Entdecker vun en ettleche Mounde vum Saturn, dem Uranus an dem Neptun.

Zwéi Versich, sech bei der NASA als Astronaut unzebidden, ware feelgeschloen.

## Kuckt och
Tignous

De **Bernard Verlhac**, bekannt ënner sengem Pseudonym **Tignous**, gebuer den 21. August 1957 zu Paräis a gestuerwen de 7. Januar 2015 zu Paräis, war e franséische Karikaturist a Graphiker.

Den Tignous huet fir verschidden Zäitschrëfte geschafft, dorënner *[[Charlie Hebdo]]*, *[[Marianne (Magazine)|Marianne]]* a *[[Fluide glacial]]*. Hien huet och d'Illustratioune vun de Rollespiller *[[Rêve de dragon]]* an där éischter Editioun vu MEGA gemaach, sou wéi och fir de Magazine *Casus Belli*.

Den Tignous ass de 7. Januar 2015 beim Attentat op d'Redaktioun vu *Charlie Hebdo*, zesumme mat 11 anere Leit, ermuert ginn.

## Wierker
* 1991: *On s'énerve pour un rien*, éditions La Découverte
* 1999: *Tas de riches*, éditions Denoël
* 2006: *Le Sport dans le sang*, éditions Emma Flore
* 2008: *C'est la faute à la société*, collectif, éditions 12 bis
* 2008: *Le Procès [[Yvan Colonna|Colonna]]*, éditions 12 bis
* 2010: *Pandas dans la brumes*, éditions Glénat
* 2010: *Le Fric c'est capital*, éditions 12 bis
* 2011: *Cinq ans sous Sarkozy*, éditions 12 bis

## Um Spaweck

* Dessins de Tignous
Henri Mausen

Den **Henri Mausen**, ass e lëtzebuergeschen Dokter a Politiker (CSV).

Hie war vun 1988 bis 1994 an nees vun 2011 bis 2017 Buergermeeschter vun Gemeng Réiden op der Atert.

Bei de Chamberwale vum 18. Juni 1989 gouf den Henri Mausen als Deputéierten an d'Chamber gewielt. Hie gouf no sengem Récktrëtt, de 7. November 1989, vum Ernest Petry ersat.
Matilda II (Tanks)

Den **A12 Infantry Tank Mark II Matilda II** war e britteschen Infanterietanks am Zweete Weltkrich.
## Entwéckelung
Schonn 1936 gouf ugefaangen en Nofollger fir de Matilda I z'entwéckelen. D'Basis vum Panzer war den A7 Medium Tank. 1939 waren déi éischt Panzere vum Typ ausgeliwwert ginn. Am Ganze goufe bis 1943 eng 3000 Stéck hiergestallt. Den Nofollger vum Matilda II war de Valentine.

## Asaz
Am Mee/Juni 1940, beim Iwwerfall vun der Wehrmacht op Lëtzebuerg, d'Belsch, Holland a Frankräich waren der nëmmen 23 dovun am Déngscht. Déi meescht koumen allerdéngs am Nordafrika-Krich zum Asaz, wou se am Ufank den italieenesche Panzeren iwwerleeë waren.
## Varianten
* Baron I, II, III, IIIA fir Minnen ze raumen
* Matilda Scorpion I / II fir Minnen ze raumen
* Matilda II CDL / Matilda V CDL (Canal Defence Light) hat e grousse Scheinwerfer montéiert fir och owes den Terrain ze beliichten.
 
## Literatur
* Forty, George; Jack Livesy (2006). The World Encyclopedia of Tanks & Armoured Fighting Vehicles. Lorenz Books. p.&nbsp;55. ISBN 978-0-7548-1741-3.
* George Forty, Jack Livesey: The complete guide to Tanks & Armored Fighting Vehicils, Southwater, 2012, ISBN-13 978-1-78019-164-5.
## Um Spaweck
Charlie Hebdo

***Charlie Hebdo*** ass eng franséisch satiresch Zäitschrëft, déi mëttwochs erauskënnt. Si ass 1970 entstanen, fir de Magazine Hara-Kiri z'ersetzen, dee verbuede gi war. 1981 huet se aus finanzielle Grënn missen ophalen, gouf dann awer 1992 nei lancéiert a konnt sech bis haut halen. Si huet eng Drockoplo vun 140.000 Exemplairen.

*Charlie Hebdo* hieft fir sech an Usproch, keng Tabuen ze kennen an datt d'Satir alles däerf, a mécht de Geck mat allem wou seng Zeechner an Editeuren et derwäert fannen: Politiker, Reliounsvertrieder vun alle Glawensrichtungen, a soss Perséinlechkeeten, déi duerch eppes Topeges opgefall sinn.

Se gouf weltwäit bekannt wéi se 2006, als eng vun de wéinegen Zeitunge weltwäit d'Mohammed-Karikaturen aus der *[[Jyllands-Posten]]* nogedréckt huet, wéi déi bedreet gouf, fir hinnen hir Solidaritéit ze demonstréieren.

Plaintë vun islamesche Vereenegungen, ma och där vu chrëschtlechen Associatiounen, wann déi sech duerch Karikaturen op d'Zéiwe getrëppelt gefillt hunn, goufe viru Geriicht ofgewisen.

Den 2. November 2011 gouf eng Brandattack op d'Redaktiounsraim gemaach, kuerz nodeems eng Spezialnummer erauskomm war, déi "Charia Hebdo" iwwertitelt war, an an där Karikature vum Mohammed ze gesi waren, an den Internetsite vun der Zäitschrëft gouf gehackt.

No weidere Karikaturen iwwer de Prophéit 2013, a well se ëmmer méi Menacë kruten, gouf d'Redaktioun ënner Polizeischutz gestallt an de Charb krut e Leifwiechter.

De 7. Januar 2015 kuerz viru Mëtteg hunn dräi maskéiert Männer sech de Wee an d'Redaktioun, wou grad d'Versammlung vun de Mataarbechter war, fräigeschoss an op d'Leit do geschoss. Am Ganze gouf et 12 Doudeger, dorënner den Editeur 
an Zeechner Charb (Stéphane Charbonnier), d'Zeechner Cabu (Jean Cabut), Tignous (Bernard Verlhac), Philippe Honoré a Georges Wolinski, de Schrëftsteller a Journalist Bernard Maris an zwéi Polizisten.

Déi Redakteren, déi iwwerlieft hunn, hunn decidéiert, weiderzemaachen; si kruten e provisoresche Bureau an der Redaktioun vun der *[[Libération]]* an déi Nummer, déi eng Woch nom Attentat erauskoum, war trotz enger Oplo vun 1 Millioun bannent e puer Minutten ausverkaf. Sechs Milliounen Exemplairë goufen nogedréckt an an den Deeg derno verkaf.

## Literatur
* Jane Weston: *Charlie Hebdo and Joyful Resistance*. In John Parkin, John Phillips (Hrsg.): *Laughter and Power*. Peter Lang, Bern 2006, ISBN 978-3-03910-504-5, S. 209–242 (Exzerpt (Google))

## Um Spaweck

* Website vu ''Charlie Hebdo''
Lucien Frank

De **Lucien Frank**, gebuer den 10. November 1857 zu Bréissel, a gestuerwen den 10. Januar 1920 zu Ohain, war e belsche Moler.

De Lucien Frank koum zu Bréissel als Kand vun enger franséischer Mamm an engem hollännesche Papp op d'Welt. Seng Eltere ware vu jiddescher Ofstamung. Hie war den Neveau vum Minister Louis Frank.

De Lucien huet seng Formatioun zu Paräis gemaach. Hien huet brabännesch an hollännesch Landschafte gemoolt, vill Biller vu Stied a Biller am Zesummenhank mam Mier a mat der belscher Küst. Hie gouf haaptsächlech wéinst senge Biller vun Avenuen zu Bréissel, Paräis an e puer 
vu Barcelona bekannt. Bei de brabännesche Biller hat hien eng Virléift fir d'Géigend vun Tervuren a gëtt och heiansdo zu der zweeter Generatioun vun der *École de Tervuren* gezielt. Eng Parti vu senge Biller sinn am Musée *Hof van Melijn* zu Tervuren ausgestallt.

Säi Molstil gëtt zu den Impressioniste gezielt, mä *à la belge*. E spillt mam Liicht zu all Moment vum Dag, a seng Biller spigele säi frouen an häerzleche wallounesche Charakter erëm.

Hie war den éischte belsche Moler deen am Louvre ausgestallt huet an de Kinnek Albert huet zu senge Cliente gehéiert.

Nom Doud vum Lucien Frank gouf net méi vill vu senge Biller geschwat, héchswahrscheinlech well laang keng an de Verkaf koumen. Si hounge jorelaang a sengem fréieren Atelier zu Ohain, dee seng Schnauer no sengem Doud ënner dem Numm *La Closière* als Restaurant exploitéiert huet, an dee knapps 100 m vun engem anere bekannten Artist, dem Robert Goffin sengem Gebuertshaus, net wäit vun der Kierch ewech läit. D'Closière ass nach gutt erhalen a steet op N° 16A an der *Rue de l'église Saint-Etienne* zu Ohain.