open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kepler-4b

De **Kepler-4b** ass en Exoplanéit am Stärebild Draco. Hie kreest ëm säin Zentralstär Kepler-4 mat enger Period vun 3,234&nbsp;Deeg. Säi Radius a seng Mass sinn ongeféier wéi beim Planéit Neptun. De Kepler-4b huet änlech Eegenschafte wéi de Gliese 436 b oder den *HAT-P-11 b*.

Den Exoplanéit gouf 2010 am Kader vun der Kepler-Missioun vun der NASA entdeckt.

## Kuckt och

*Lëscht vun Exoplanéiten

## Um Spaweck
* http://kepler.nasa.gov/
Gliese 436 b

De **Gliese 436 b** (och *GJ 436 b*) ass en Exoplanéit, deen de Rouden Zwerg Gliese&nbsp;436 ëmkreest. Hien ass ee vun de klengste bekannten Exoplanéiten an ee sougenannten „Hot Neptune“. De Planéit ëmkreest säin Zentralstär op enger Distanz vun nëmmen 0,03&nbsp;AE (ronn 4,3&nbsp;Mio.&nbsp;km) all 2&nbsp;Deeg, 15 Stonnen a 27 Minutten op enger Bunn mat enger Exzentrizitéit vun 0,15. Seng Mass huet ongeféir 0,072&nbsp;Jupitermassen. Mat Hëllef vum Spitzer-Weltraumteleskop konnt den Duerchmiesser vu Gliese&nbsp;436&nbsp;b bei engem Transit vum Planéit relativ genee op 54.000&nbsp;km bestëmmt ginn (eppes méi wéi deejéinege vum Neptun). Den Opbau vum Exoplanéit huet änlech Daten wéi de Planéit Neptun. 

De Gliese 436 b gouf vum Geoffrey Marcy an dem R. Paul Butler am Joer 2004 duerch Miessung vun der Radialvitess vum Stär entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Planeten.ch
R. Paul Butler

De Robert **Paul Butler**, gebuer 1960 zu San Diego, Kalifornien, ass en US-amerikaneschen Astronom, dee sech mat der Sich vun Exoplanéite befaasst. Hien ass Matentdecker vu villen Exoplanéiten.

De Paul Butler gouf als Jong vum Donal A. Butler an der Karen I. Butler gebuer. De Butler krut de Bachelor of Arts an der Physik (1985) an a Chimie (1986) an 1989 de Master of Science a Physik vun der San Francisco State University, mat enger Masteraarbecht beim Geoffrey Marcy. Säi Promotiounsstudium huet hien 1993 an der University of Maryland, College Park ofgeschloss. Haaptzil vu sengem Studium war den Entworf vun engem héichempfindleche Spektrograph fir d'Entdeckung vun Exoplanéiten iwwer den Nowäis vu Radialvitessännerunge vun de Mammestären.

1993 bis 1997 war hie Wëssenschaftler op der San Francisco State University a Visiting Fellow op der University of California, Berkeley. Vun 1997 bis 1999 war hien Astronom am Siding-Spring-Observatoire. Zanter 1999 ass hie wëssenschaftleche Mataarbechter am Carnegie Institut.

## Auszeechnungen
* 1997 Bioastronomy Medal (International Astronomesch Unioun)
* 1998 Bernard Oliver Memorial Award (Extrasolar Planetary Foundation)
* 2001 Henry Draper Medal (National Academy of Sciences)
* 2002 Beatrice-M.-Tinsley-Präis
* 2011 Member vun der American Academy of Arts and Sciences

## Literatur
* K. E. D.: *[[Geoffrey Marcy|Marcy, Geoffrey W.]], and Butler R. Paul*. In: *Current Biography*. Wilson, New York und Dublin 2002, S. 358–362, ISBN 0-8242-1017-4,  (mat Portraitfoto)
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Websäit vum Paul Butler
* Dr. R. Paul Butler
Hot Neptune

Ënner engem **Hot Neptune** versteet een e Planéit vum Typ „klenge Gasplanéit“ wéi z.&nbsp;B. den Uranus oder den Neptun.

## Theoreeteschen Opbau

Haaptsächlech si sou Planéite wéi déi kleng Gasrisen an eisem Sonnesystem opgebaut. Allerdéngs huet d'Atmosphär eng resp. méi héich Temperatur, déi ënnescht Gasschichte wéi déi vun de solare Gasplanéiten en héijen Drock an eng grouss Hëtzt opweisen. Denkbar ass e Gestengs- an Äiskär mat engem Drock vun iwwer enger Millioun Bar an enger Temperatur vu 7.000 bis 9.000 Kelvin. Deen hätt e Mantel aus verschiddene Verbindungen, woubäi et sech dobäi jee no Gebuertsaart vum Planéit ëm volatil Stoffer wéi eventuell Ammoniak, Methan oder Waasser oder ëm schwéier Verbindungen (verschidde Salzer) handelt (kuckt Genesis). Déi baussenzeg Schichte vu sou Planéite géifen zum Deel aus Waasserstoff an Helium bestoen, allerdéngs wier hiren Deel an der Atmosphär wuel méi kleng, well d'Distanz zu der Sonn an déi domat héich Temperaturen zu engem deelweise Verdonste vun de liichte Gasen, trotz der héijer Gravitatioun vum Gasris, féiere géif.

## Genesis
Iwwer d'Méiglechkeete vun der Gebuert vun engem Hot Neptune gëtt et zwou Theorien. Zum enge gëtt ugeholl, datt et sech wéi en Hot Jupiter no gängeger Meenung an de baussenzege Beräicher vum Planéitesystem geformt hat, amplaz ufanks duerch Rotatioun op enger elliptescher Ëmlafbunn oder Spiral (zum Beispill Ausbremsung duerch Stëbs). Dat huet e senger Sonn ëmmer méi no bruecht, bis e sech entweeder irgendwann dach nach op eng stabil Bunn beweegt huet oder op d'Sonn gestierzt ass. Déi aner Theorie beseet, datt de Planéit sech schonn no bei der Sonn gebilt huet. Well bis elo nach keen Hot Neptune observéiert gouf, konnten déi Theorien nach net iwwerpréift ginn. Am leschte Fall bestéing de Planéit aus schwéiere Stoffer, well déi am Géigesaz zu de volatilen och bei héijen Temperature kondenséiere kënnen, wéi och méi staark vu Schwéierkraaftfelder beaflosst ginn, wougéint liicht Verbindunge vum Sonnewand fortgedroe ginn, nach ier si vun engem masseräiche Planéit opgeholl kënne ginn. Virstellbar wier eng Atmosphär aus Schwiewelzesummesetzungen oder Silikatdämp. Wann en Hot Neptune allerdéngs an de baussenzege Beräicher entsteet, huet e nee méi volatil Stoffer, wat bei engem Transit vum Himmelskierper spektroskopesch nozeweise wier. Et ass och méiglech, datt en Hot Neptune sech aus engem Hot Jupiter geformt huet, deen no bei der Sonn lues a lues seng Mass verléiert. An deem Fall ass en Hot Neptune en Iwwergangsstadium tëscht engem Hot Jupiter an engem äerdänleche Planéit.

## Méiglech Kandidaten
Bei follgenden extrasolare Planéite kéint et sech ëm Hot Neptunen handelen:
Gliese 436 b an c
55 Cancri e an c
HD 149026

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten
* Exoplanéit

## Um Spaweck
* D.S. McNeil, R.P. Nelson: *[https://web.archive.org/web/20171006211803/http://www.cosis.net/abstracts/EGU2008/07657/EGU2008-A-07657.pdf Oligarchic formation of hot Neptunes].* (PDF) cosis.net (Iwwer déi méiglech Zuel vun Hot Neptunen).
* Gliese 436 b als méiglechen Hot Neptune
CR309

Den **CR309** ass e Chemin repris an de Kantone Réiden, Wolz a Klierf a geet vu Kietscht an nërdlecher Richtung bis op Déierbech.

Den CR309 ass ronn 28,8&nbsp;km laang.
Circinusgalaxis

D**'Circinusgalaxie** (**ESO 97-G13**) ass en Typ-2-Seyfertgalaxie am Stärebild Circinus an déi aktiv Galaxie déi am nooste bei der Mëllechstrooss steet. Si steet grad emol 4 Grad ënner dem galaktesche Plang an ass ongeféier 13 Millioune Liichtjoer vun eis ewech.

D'Galaxie huet grouss Deeler vun turbulentem Gas, dat an zwéi Réng ëm den Zentrum konzentréiert ass. De baussenzege Rank ass ongeféier 700 Liichtjoer vum Galaxiezentrum ewech a weist staark Stäregebuerten. De bannenzege Rank huet e Radius vu ronn 130 Liichtjoer.

Obschonn et sech ëm eng Galaxie handelt, déi zimmlech no läit, gouf si eréischt an den 1970er-Joren entdeckt, well si vu Matière aus eiser eegener Galaxie verstoppt gëtt.
 
## Kuckt och

## Um Spaweck
* '''Chandra X observatory''': Chandra ënnersicht grouss a kleng schwaarz Lächer an noe Galaxien
* '''The Hubble European Space Agency Information Centre''' Hubblebiller an Informatiounen iwwer d'Circinusgalaxie
CR311

Den **CR311** ass e Chemin repris am Kanton Réiden a geet vun der N23 bei Flatzbuer a westlecher Richtung bis op Roumecht.

Den CR311 ass ronn 5,0&nbsp;km laang.
CR311A

Den **CR311A** ass e Chemin repris am Kanton Réiden a geet vum CR311 bei der Wolwener Klaus a südwestlecher Richtung bis op déi belsch Grenz bei Pärel, wou se Uschloss un déi belsch N805 huet.

Den CR311A ass ronn 3,2&nbsp;km laang.
CR311B

Den **CR311B** ass e Chemin repris am Kanton Réiden. Et ass eng Verbindungsstrooss zu Pärel tëscht dem CR311A an dem CR312.

Den CR311B ass ronn 600 m laang.
CR309A

Den **CR309A** ass e Chemin repris am Kanton Wolz. Et ass eng Verbindungsstrooss vun der Uertschaft Bauschelt an dem CR309.

Den CR309A ass ronn 2,0&nbsp;km laang.
Angela Winkler

D**'Angela Winkler**, gebuer den 22. Januar 1944 zu Templin (Däitschland), ass eng däitsch Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino
* 1969: *[[Jagdszenen aus Niederbayern]]* - Regie: Peter Fleischmann - Haaptacteuren: Martin Sperr an Hanna Schygulla
* 1975: *[[Die verlorene Ehre der Katharina Blum]]* - Regie: Volker Schlöndorff - Haaptacteuren: Mario Adorf a Jürgen Prochnow
* 1978: * [[Die linkshändige Frau]]* - Regie: Peter Handke - Haaptacteuren: Edith Clever a Bruno Ganz
* 1978: *[[Messer im Kopf]]* - Regie: Reinhard Hauff - Haaptacteuren: Bruno Ganz an Hans Christian Blech
* 1978: *[[Deutschland im Herbst]]* Deel: *Die verschobene Antigone* vum Volker Schlöndorff
* 1979: *[[Die Blechtrommel]] * - Regie: Volker Schlöndorff - Haaptacteuren: Mario Adorf an David Bennent
* 1979: *Letzte Liebe* - Regie: Ingemo Engström - Haaptacteuren: Rüdiger Vogler 
* 1981: *La provinciale* - Regie: Claude Goretta - Haaptacteuren: Nathalie Baye a Bruno Ganz
* 1983: *Danton* - Regie: Andrzej Wajda - Haaptacteuren: Gérard Depardieu a Patrice Chéreau
* 1983: *Heller Wahn* - Regie: Margarethe von Trotta - Haaptacteuren: Hanna Schygulla a Peter Striebeck
* 1984: *[[Ediths Tagebuch]]* - Regie: Hans W. Geißendörfer - Haaptacteuren: Vadim Glowna an Irm Hermann
* 1984: *De grens* - Regie: Leon de Winter - Haaptacteuren: Johan Leysen an André Dussollier
* 1991: *Bronsteins Kinder* - Regie: Jerzy Kawalerowicz - Haaptacteuren: Armin Mueller-Stahl a Rolf Hoppe
* 1992: * [[Benny's Video]] * - Regie: Michael Haneke - Haaptacteuren: Arno Frisch an Ulrich Mühe
* 1995: *Der Kopf des Mohren* - Regie: Paulus Manker 
* 2006: *Das Haus der schlafenden Schönen* - Regie: Vadim Glowna - Haaptacteuren: Maximilian Schell 
* 2007: *Ferien* - Regie: Thomas Arslan - Haaptacteuren: Karoline Eichhorn 
* 2010: *3* - Regie: Tom Tykwer - Haaptacteuren: Sophie Rois 
* 2011: *Hell* - Regie: Tim Fehlbaum - Haaptacteuren: Hannah Herzsprung 
* 2011: *Brot* - Regie: Ahmet Tas - Haaptacteuren: Bruno Ganz
* 2014: *[[Sils Maria (Film)|Sils Maria]]* - Regie: Olivier Assayas - Haaptacteuren: Juliette Binoche, Kristen Stewert

## Theater
* 1996: *Der Kirschgarten* vum Anton Tschechow (Burgtheater, Wien) - Regie: Peter Zadek
* 1999: *Hamlet* vum William Shakespeare (Wiener Festwochen) - Regie: Peter Zadek
* 2000: *Rosmersholm* vum Henrik Ibsen (Burgtheater, Wien) - Regie: Peter Zadek
* 2002: *Anatol* vum Arthur Schnitzler (Burgtheater, Wien) - Regie: Luc Bondy
* 2003: *Die Nacht des Leguan* vum Tennessee Williams (Burgtheater, Wien) - Regie: Peter Zadek
* 2003: *Mutter Courage und ihre Kinder* vum Bertolt Brecht (Deutsches Theater Berlin) - Regie: Peter Zadek
* 2004: *Peer Gynt* vum Henrik Ibsen (Berliner Ensemble) - Regie: Peter Zadek
* 2005: *Ein Wintermärchen* vum William Shakespeare (Berliner Ensemble) - Regie: Robert Wilson
* 2007: *Die Dreigroschenoper* vum Bertolt Brecht (Berliner Ensemble) - Regie: Robert Wilson
* 2011: *Die Büchse der Pandora* vum Frank Wedekind (Berliner Ensemble) - Regie: Robert Wilson

## Um Spaweck
D'Angela Winkler op filmportal.de
Galaktesche Koordinatesystem

De **galaktesche Koordinatesystem** ass ee vun de Koordinatesystemer, déi an der sphärescher Astronomie gebraucht ginn (kuckt Astronomesch Koordinatesystemer). En hëlleft bei d'Ënnersichunge vum Mëllechstroossesystem.

Bezuchsfläch vum galaktesche Koordinatesystem ass de Plang vun der Mëllechstrooss, Nullpunkt ass d'Sonn. D'galaktesch Längt l gëtt op dësem Plang géint dem Auerzäresënn gemooss. D'galaktesch Breet b gëtt heizou vertikal gemooss, no Norde positiv an no Süden negativ.

Am Joer 1958 goufen déi haiteg galaktesch Koordinaten international agefouert a mat den equatoriale Koordinaten (Bezunn op d'Bessel-Epoch B1950.0) vum galakteschen Nordpol mat \alpha&nbsp;=&nbsp;12h&nbsp;49min an \delta&nbsp;=&nbsp;+27,40° festgeluecht. D'galaktesch Längt gëtt vum galakteschen Zentrum aus \alpha&nbsp;=&nbsp;17h&nbsp;42.4min an \delta&nbsp;=&nbsp;−28,92° gezielt, de galaktesche Plang steet an engem Wénkel vun 62,6° zum Himmelsequator. Nom Festleeë vum galaktesche Koordinatesystem huet sech erausgestallt, datt den tatsächleche galakteschen Zentrum op der Plaz vun der Radioquell Sagittarius A* ongeféier 0,07° nieft dem Nullpunkt vun de galaktesche Koordinate läit. Déi 1958 agefouert galaktesch Koordinate ginn trotzdeem weider gebraucht.

## Um Spaweck
* https://web.archive.org/web/20090124151300/http://fuse.pha.jhu.edu/support/tools/eqtogal.html (Equatorial/Galactic conversion tool)
* https://web.archive.org/web/20041017044700/http://heasarc.gsfc.nasa.gov/cgi-bin/Tools/convcoord/convcoord.pl (Universal coordinate converter)
* https://web.archive.org/web/20120910114035/http://star-www.st-and.ac.uk/~fv/webnotes/
* Where is M13? User Manual 
## Kuckt och
Marc Goergen (Politiker)

De **Marc Goergen**, gebuer den 12. Januar 1985 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Politiker (Piratepartei).

Hie war tëscht 2012 an 2015 Vizepresident vun der Piratepartei Lëtzebuerg. Zanter dem 10. Dezember 2017 ass hie Generalsekretär vun der Piratepartei.

Bei de Chamberwalen 2013, de Chamberwalen 2018 an de Chamberwalen 2023 war hie Spëtzekandidat vun der Piratepartei am Walbezierk Süden.
2018 gouf hien, als ee vun zwéin Deputéierte vun där Partei, an d'Chamber gewielt. Bei deene vum 8. Oktober 2023 gouf hien erëmgewielt.

Bei de Gemengewale vum 8. Oktober 2017 ass hien zesumme mat sengem Parteikolleg Starsky Flor an de Gemengerot zu Péiteng gewielt ginn. Bei deene vum Juni 2023 gouf hien erëmgewielt. Am Oktober 2023 huet hien op säi Gemengerotsmandat verzicht.

De Marc Goergen ass och President vun der *Rollenger Musek* (*Harmonie Municipale Rodange & Lamadelaine*), Trésorier an der Péitenger *Maison des Jeunes*, an hie war an der Fuessaison 2013-2014 Prënz an der *Karneval Gemeng Péiteng*. Dës Weideren ass hie fir d'Organisatioun 'Vermëssten Déieren' aktiv.

## Privat
De Marc Goergen ass bestuet a Papp vun 2 Kanner.

## Um Spaweck

* Nei Deputéiert: De Marc Goergen vun de Piraten Reportage op rtl.lu de 27. Oktober 2018, fir d'lescht gekuckt den 28. Oktober 2018
*Portrait am Journal
*Den offizielle Site vun der Piratepartei
Marc Goergen

**Marc Goergen** ass den Numm vu follgende Persounen:
* Marc Goergen, lëtzebuergesche Politiker.
* Marc Goergen, lëtzebuergeschen Ekonomist a Professer.
* Marc Goergen, däitsche Politikwëssenschaftler (*1976)
CR314

Den **CR314** ass e Chemin repris an de Kantonen Dikrech a Wolz a geet vun der Kräizung mam CR345 bei Uewerfeelen an nordwestlecher Richtung bis op Lëlz.

Den CR314 ass ronn 17,3&nbsp;km laang.
CR314A

Den **CR314A** ass e Chemin repris am Kanton Dikrech. Et ass eng Verbindungsstrooss zu Uewerfeelen tëscht dem CR314 an der N21.

Den CR314A ass ronn 500 m laang.
Peter Fleischmann

De **Peter Fleischmann**, gebuer de 26. Juli 1937 zu Zweibrücken, a gestuerwen den 11. August 2021 zu Potsdam, war en däitsche Filmregisseur, Dréibuchauteur, Filmproduzent a Schauspiller.

De Peter Fleischmann huet um *Deutschen Institut für Film und Fernsehen* (DIFF) zu München an um * [[Institut des hautes études cinématographiques]] * (IDHEC) zu Paräis studéiert. Direkt mat sengem éischte Laangspillfilm *[[Jagdszenen aus Niederbayern]]* ass hie bei de Filmkritiker positiv opgefall.

## Filmer
*1957: *Die Eintagsfliege*, (Kuerzfilm)
*1961: *Geschichte einer Sandrose*, (Kuerzfilm)
*1962: *Brot der Wüste*, (Kuerzfilm)
*1963: *Begegnung mit [[Fritz Lang]]*, (Kuerzfilm)
*1964: *Der Test*, (Kuerzfilm)
*1965: *Alexander und das Auto ohne linken Scheinwerfer*, (Kuerzfilm)
*1967: *Herbst der Gammler*, (Dokumentarfilm)
*1969: *[[Jagdszenen aus Niederbayern]]*, mam Martin Sperr an Angela Winkler
*1972: *[[Das Unheil]]*, mam Vitus Zeplichal a Reinhard Kolldehoff
*1974: *Dorotheas Rache*, mam Anna Henkel 
*1975: *La faille*, mam Michel Piccoli an Ugo Tognazzi
*1976: *Rückkehr nach Unholzing*, (Kuerzfilm)
*1979: *Die Hamburger Krankheit*, mam Helmut Griem a Fernando Arrabal
*1984: *Frevel*, mam Peter Fleischmann a Balduin Baas
*1987: * Der Al Capone von der Pfalz*, (Dokumentarfilm)
*1989: *Es ist nicht leicht ein Gott zu sein*, mam Christine Kaufmann a Werner Herzog
*1991: *Deutschland, Deutschland*, (Dokumentarfilm)
*1994: *Mein Onkel, der Winzer*, (Dokumentarfilm TV)
*2006: *Mein Freund, der Mörder*, (Dokumentarfilm)

## Auszeechnungen
*1967: * [[Adolf-Grimme-Preis]] * fir *Herbst der Gammler*
*1969: Däitsche Filmpräis *Filmband in Silber* fir *Jagdszenen aus Niederbayern*
## Kuckt och
*Lëscht vu Filmregisseuren

## Um Spaweck
CR316

Den **CR316** ass e Chemin repris am Kanton Wolz a geet vun Eschduerf an nordwestlecher Richtung bis op Béiwen.

Den CR316 ass ronn 12,6&nbsp;km laang.
CR317

Den **CR317** ass e Chemin repris am Kanton Wolz a geet vum CR308 bei Heischent an nërdlecher Richtung bis op d'Toodlermillen.

Den CR317 ass ronn 5,1&nbsp;km laang.
CR317A

Den **CR317A** ass e Chemin repris am Kanton Wolz a geet vum CR317 bei Toodler a südlecher Richtung bis op den CR308.

Den CR317A ass ronn 4,3&nbsp;km laang.
CR318

Den **CR318** ass e Chemin repris am Kanton Wolz a geet vu Léifreg an nordëstlecher Richtung bis op Wolz.

Den CR318 ass ronn 11,8&nbsp;km laang.
V476 Cygni

De **V476 Cygni** (oder och **Nova Cygni 1920**) ass eng Nova, déi 1920 am Stärebild Cygnus opgedaucht war. Si krut eng Hellegkeet vun 2,0 mag. Haut ass de V476 Cygni nëmmen nach 17,09&nbsp;mag hell.

## Koordinaten
* Rektaszensioun: 19h 58m 24,6s 
* Deklinatioun: +53° 37’ 07" 
## Kuckt och

## Um Spaweck
* https://web.archive.org/web/20120717082225/http://www.otticademaria.it/astro/Costellazioni/st_cyg.html 
* http://www.journals.uchicago.edu/AJ/journal/issues/v120n4/200096/200096.html
Erik Bertil Holmberg

Den **Erik Bertil Holmberg**, gebuer den 13. November 1908 zu Tofteryd, a gestuerwen den 2. Mäerz 2000 zu Partille, war en schweedeschen Astronom.

## Liewen
Den Doktertitel krut hien am Joer 1937 op der Universitéit Lund fir d'Ënnersiche vun Duebel- a Méifachgalaxien ënner Uweisung vum Knut Lundmark. Hie war Professer am Observatoire vu Lund an duerno Professer an Direkter am Astronomeschen Observatoire vun der Universitéit Uppsala.

## Wëssenschaftlech Aarbecht

Hie gouf bekannt fir seng Ënnersich iwwer d'Wiesselwierkung vu Galaxien. Schonn 1941 hat hien d'gravitativ Kräfte simuléiert, déi bei der Interaktioun vun zwou Galaxien entstinn. Hien hat dozou eng Andeelung vu Gléiluuchte gebraucht, déi an hirer Glidderung d'Verdeelung vun de Galaxien a mat hirer Hellegkeet déi jeeweileg lokal Stäre vum Gravitatiounsfeld duerstellen. Mat Hëllef vu Fotozellen konnt hie sou d'Begéine vun zwou Galaxien moossen an hat erausfonnt, datt zwou Galaxien déi sech begéinen dacks zu enger grousser Galaxie verschmëlzen. Seng Resultater konnten allerdéngs eréischt 20 Joer méi spéit geséchert ginn, wéi d'Computer gutt genuch fir d'Berechnung vun de Wiesselwierkunge waren.

Mé spéit huet hie sech mat den Auswäertunge vun Observatiounsdate beschäftegt (Moosse vu Galaxienhellegkeeten) an huet deen no him genannten Holmberg-Radius definéiert. Mat deem Wäert ass et méiglech, de Radius vun enger Galaxie onofhängeg vun hirer Orientéierung am Raum ofzeschätzen. Dobäi gëtt de Radius gemooss, an deem d'Flächenhellegkeet 26,5 Magnitude pro Quadratbousekonn ass (gemooss am bloe Wellelängteberäich vum visuelle Liicht). Den Holmberg hat ausserdeem en Zesummenhank tëscht der Helleegkeet vun enger Galaxie an hirer Faarf (Holmberg-Bezéiung) fonnt a bewisen, datt elliptesch Galaxien am Allgemenge méi al si wéi Spiralgalaxien.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Wëssenschaftleche Liewenslaf
Sing by foot

Ënner der Bezeechnung **Sing by foot** bitt d'INECC Lëtzebuerg zanter dem Hierscht 2011 zu Lëtzebuerg Atelieren un, bei deene Wanderen a Gesank kombinéiert ginn. D'Initiativ gouf vum Christian Ries a vum Camille Kerger an d'Liewe geruff.

D'Ateliere sinn an deene verschidde Regioune vum Land verdeelt a ginn an Zesummenaarbecht mat lokalen a regionalen Organisatiounen organiséiert.

Reegelméisseg ginn nei thematesch Programmer ausgeschafft:
* 2011: World music
* 2012: Operette vum Dicks
* 2012: Protest- a Revolutiounslidder
* 2013: Dësch- a Gedrénkslidder
* 2013: Op de Spure vum Poet Tit Schroeder

## Um Spaweck
*singbyfoot.lu
CR319

Den **CR319** ass e Chemin repris am Kanton Wolz a geet vu Wolz a westlecher Richtung bis op den CR309 bei Donkels.

Den CR319 ass ronn 7,1&nbsp;km laang.
CR320

Den **CR320** ass e Chemin repris an de Kantone Klierf a Veianen a geet vun Ënnerschlënner an nordëstlecher Richtung bis op Stolzebuerg.

Den CR320 ass ronn 12,8&nbsp;km laang.
CR320A

Den **CR320A** ass e Chemin repris am Kanton Veianen a geet vu Mierschent a südlecher Richtung bis op den CR353.

Den CR320A ass ronn 4,4&nbsp;km laang.
CR320C

Den **CR320C** ass e Chemin repris am Kanton Klierf a geet vun der  bis op Houschent.

Den CR320C ass ronn 1,0&nbsp;km laang.
Lana Marconi

D**'Lana Marconi**, gebuer als *Ecaterina Ilieana Marcovici* den 8. September 1917 zu Bukarest, a gestuerwen den 8. Dezember 1990 zu Paräis, war eng franséisch Schauspillerin.

Si war déi fënneft a lescht Fra vum Sacha Guitry.

## Filmer
* 1948: *Le comédien* vum Sacha Guitry mam Sacha Guitry a Léon Balières
* 1948: *[[Le diable boiteux]]*, vum Sacha Guitry mam Sacha Guitry a Maurice Teynac
* 1949: *Aux deux colombes*, vum Sacha Guitry mam Pauline Carton a Sacha Guitry
* 1949: *Toâ*, vum Sacha Guitry mam Jeanne Fusier-Gir a Sacha Guitry
* 1950: *Le trésor de Cantenac*, vum Sacha Guitry mam Sacha Guitry a Pauline Carton
* 1951: *Tu m'as sauvé la vie*, vum Sacha Guitry mam Fernandel a Sacha Guitry
* 1951: *Deburau*, vum Sacha Guitry mam Pierre Bertin a Sacha Guitry
* 1952: *[[Je l'ai été trois fois]]*, vum Sacha Guitry mam Sacha Guitry a Bernard Blier
* 1953: *La vie d'un honnête homme*, vum Sacha Guitry mam Michel Simon a Louis de Funès
* 1954: *[[Si Versailles m'était conté]]*, vum Sacha Guitry mam Bourvil, Claudette Colbert, Jean Marais, Georges Marchal a Gérard Philipe
* 1955: *[[Napoléon (Film, 1955)|Napoléon]]*, vum Sacha Guitry mam Pierre Brasseur, Jean Gabin, O. W. Fischer, Michèle Morgan. Erich von Stroheim a Sacha Guitry
* 1956: *[[Si Paris nous était conté]]*, vum Sacha Guitry mam Danielle Darrieux, Françoise Arnoul, Jean Marais, Michèle Morgan, Gérard Philipe a Sacha Guitry

## Um Spaweck
CR321

Den **CR321** ass e Chemin repris am Kanton Wolz a geet vu Boukels an nordwestlecher Richtung bis op Wolz.

Den CR321 ass ronn 10,3&nbsp;km laang.
CR322

Den **CR322** ass e Chemin repris an de Kantone Wolz, Klierf a Veianen a geet vu Kautebaach an ëstlecher Richtung bis op Veianen.

Den CR322 ass ronn 23,8 km laang.
Fichier:Holztem, CR322 O.jpg|Den CR322 zu Holztem.
Fichier:Groesteen bei Putscheid 03.jpg|D'Kräizung vum CR322 mat dem CR352 um Groesteen (2015).
Fichier:Schinker 1964.png|Kräizung mat der N7 1964 an haut.
Fichier:Schinker 1989.png|Kräizung mat der N7 1989 an haut.


## Um Spaweck
T Aurigae

Den **T Aurigae** (och Nova Aurigae 1892) war eng Nova, déi 1892 am Stärebild Auriga entdeckt gouf. Si hat eng Hellegkeet vun 3,8 mag erreecht an hat uschléissend an 100 Deeg ëm 3&nbsp;mag ofgeholl. Haut ass den T Aurigae nëmmen nach 15&nbsp;mag hell.

Den Nummdeel "T" follegt de Reegelen iwwer d'Benennung vu verännerleche Stären a seet, datt T Aurigae den drëtte verännerleche Stär ass, deen am Stärebild Auriga entdeckt gouf.

Se gouf den 1. Februar 1892 vum Thomas David Anderson, e puer Méint no hirer gréisster Hellegkeet entdeckt.

## Koordinaten
*Rektaszensioun: 05h31m58s.64
*Deklinatioun: +30°26'45".2
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Artikel iwwer de Spektrum vun T Aurigae in ''Astronomische Nachrichten''
Benennung vu verännerleche Stären

Fir d**'Benennung vu [[verännerleche Stär]]e** gouf e System entwéckelt dee sech op d'Bayer-Bezeechnung stäipt. Dobäi gëtt en Identifikator gebraucht hanner deem de Geenitiv vum Numm vum Stärebild steet.

Well a fréiere Joerhonnerten nëmme wéineg Verännerlecher bekannt waren, war et normal, déi laténgesch Groussbuschtawe vun *R* un als Identifikator ze gebrauchen, also beispillsweis *[[R Lyrae]]*. Doduerch sollt eng duebel Bezeechnung vu grousse laténgesche Buschtawen, déi och bei de Bayer-Bezeechnungen am Stärebild Cygnus bis Q gebraucht goufen, ausgeschloss ginn. Bis 1836 war d'Benennung fir d'éischt an engem Stärebild, dem Serpens, beim Buschtaf S ukomm.

Mam Opkomme vun der Fotografie am 19. Joerhonnert ass allerdéngs d'Zuel vun den entdeckte Verännerleche séier geklommen. Amplaz vu laange visuelle Moossreie konnt een elo dozou iwwergoen, a verschiddenen Ofstänn opgehollen Himmelsfotoe mateneen ze vergläichen. Den Nummsystem hat awer beim Buschtaf *Z* seng Grenz, obschonn a ville Stärebiller nach weider Verännerlecher ze benenne waren. Änlech war et fréier och de Bayer-Bezeechnungen ergaangen. D'Benennungssystem gouf dofir mat Duebelbuschtawe vergréissert, am Ufank vun *RR bis ZZ**, dann nach eemol vun *AA bis QZ*.

Wéi dat net méi duergoung, huet den hollänneschen [[Astronom]] [[A. A. Nijland]] virgeschloen, de System vun der Benennung vu Grond op nei anzeriichten an einfach d'Bezeechnunge V1, V2, V3, … ze gebrauchen: de *V* fir *verännerlech*, gefollegt vun enger fortlafender Nummer. Well verschidden Nimm awer schonn fest etabléiert waren, wéi z.&nbsp;B. d'[[RR Lyrae-Stär]]en an [[W-Ursae-Majoris-Stär]]en, gouf dat neit System eréischt vun der Nummer *V335'' agesat.

Dat aktuellt Benennungssystem fir verännerlech Stären heescht dofir fir all Stärebild:
# Et fänkt ee bei R un a fiert weider bis Z.
# Duerno geet et weider mat RR, RS, … RZ, dann SS, ST, … SZ, TT, … TZ, asw. bis ZZ. 
# Da gëtt AA, AB, … AZ, BB, BC, … BZ, asw. bis QZ gebraucht. D'Kombinatioune JJ bis JZ ginn dobäi ausgelooss. 
# Nodeem all déi 334 méigleche Buschtawekombinatioune gebraucht goufen  ass déi alphabetesch Benennung um Enn ukomm an da gëtt mat V335, V336, V337 a.s.w weidergefuer.

Beispiller fir sou benannt Stäre sinn: R Leonis, VY Canis Majoris a V373 Scuti.

## Kuckt och

* Stärebenennung
Péitenger Millen

D**'Péitenger Millen** war eng Millen zu Péiteng. Si war bis 1983 a Betrib.
Zanter dem Oktober 2012 ass de Kulturzentrum Wax dran ënnerbruecht.

## Lokalisatioun
D'Mille steet op der Kräizung vun der Kierchstrooss (N5B), Athuserstrooss (N5B), Léngerstrooss (CR111) a Belairstrooss. Si gouf ugedriwwe mam Waasser vun der Kuer wat bei engem Wier ofgezweigt an iwwer e 750 Meter laange Kanal der Millen zougefouert gouf.

## Geschicht
Iwwer enger Dir vun der Millen ass d'Joerszuel 1760 agravéiert. Dofir gëtt ugeholl datt d'Millen deemools gebaut gouf. Ausserdeem beleet en Dokument vu 1760 datt de Péitenger Mëller Hubert Hirsch dem Nottär François Dandoy vu Saint-Hubert verschidden Terraine verkaaft huet.

1824 ass d'Millen am Kadasterplang agezeechent. Als Proprietär gëtt den Hubert Waxweiler (1782 - 1852) ernimmt.

Ee vu sengen néng Kanner, den Nikolaus Waxweiler (1815 - 1905), iwwerhëlt duerno de Betrib.

Deem säi Jong, de Jean Waxweiler (1856 - 1921), gëtt den nächste Mëller. Vun 1906 bis 1918 war hien och Buergermeeschter vun der Gemeng Péiteng. No him gouf eng Strooss gedeeft, net wäit ewech vun der Millen. Och hie sollt néng Kanner kréien.

Zwéin dovun, den Dominique Léon (1900 - 1976) an de Joseph Waxweiler, gi seng Nofolleger.

1922 zerstéiert e Feier déi al Millen an eng nei a modern Millen entsteet. Déi zwee al Millerieder (Duerchmiesser: 3,50 Meter, Breet: 2 Meter) ginn duerch eng Francis-Turbinn vun 13 PS ersat.

1933 gouf nieft der Millen e Lagergebai opgeriicht.

1937 plënnert den Dominique Léon Waxweiler mat senger Fra Anna Tockert an en neit Wunnhaus, d'"Rout Haus", dat nieft der Millen nei gebaut gi war.

1950 gouf fir d'lescht Miel produzéiert. Et gouf elo nëmme méi Schrout gemuel a mat Fuddermëttel gehandelt.

1957 plënnert och deen anere Mëller, de Joseph Waxweiler, mat senger Famill an en nei gebaut Wunnhaus nieft der Millen.

1976 goufen d'Wier an de Millekanal un d'Péitenger Gemeng ofgetrueden.

1983 ass Schluss mam Millebetrib.

An den 1980er Jore keeft de Staat d'Gebailechkeete mam ganzen Ëmrank fir kënnen de Contournement (N31) vu Péiteng ze bauen.

1986: D'Mille gëtt als nationaalt Monument klasséiert.

2000: D'Gebailechkeete gi vun der Gemeng Péiteng ënner dem deemolege Buergermeeschter Jean-Marie Halsdorf fir 11,5 Millioune Frang opkaaft.

2009 - 2012: Renovatioun an Ëmbau vum Gebai fir e Kulturzentrum ze schafen. Zoustänneg fir d'Renovéierung war d'Tatiana Fabeck. Verschidde Maschinne vun der Mille goufen erhalen a renovéiert.

18. Oktober 2012: Aweiung vum Kulturzentrum Wax a Presenz vun der Kulturministesch Octavie Modert.

## Literatur
* Erpelding, Émile, 1988. Die Mühlen des Luxemburger Landes. 2. Oplo. E. Borschette & Impr. Saint-Paul, S. 464

## Kuckt och
* Millen zu Lëtzebuerg
Sessellift

E **Sessellift** ass eng Seelbunn fir de Persounentransport, bei där a reegelméissegen Ofstänn Sëtz un engem drote Seel hänken, déi an enger Richtung ouni stallzehalen iwwer Pullië leeft, déi u Stäiler festegmaach sinn; an déi vun engem Motor ugedriwwe gëtt.

Sessellifter erfëllen den Zweck, Leit iwwer gréisser Héichtenënnerscheeder (biergop oder biergof, oder iwwer en Dall ewech) ze transportéieren. Et gëtt der, wou d'Sëtz um Kabel festgemaach sinn, an där, wou se an der Statioun uewen oder ënnen, fir kuerz Zäit kënnen ofgekoppelt ginn, fir et de Leit sou méi kamoud ze maachen, drop oder erof ze klammen.

Am dackste fënnt ee Sessellifter a Bierggéigenden, wou Wantersport gemaach gëtt.

Zu Lëtzebuerg gëtt et een eenzege Sessellift: de Veianer Sessellift erop op en Aussiichtspunkt wou een eng schéi Vue op Veianen an op d'Buerg huet.

Déi gréisst europäesch Constructeure vu Sessellifter sinn d'Firmen Doppelmayr-Garaventa, Leitner a Poma.
Åreskutan

Den **Åreskutan** ass en 1.420 m héije Bierg an der Gemeng Åre am Jämtland, an Zentral-Schweden.

En ass en Deel vum gréisste Wantersportgebitt a Schweden.

2007 war zu Åre d'Alpin Schiweltmeeschterschaft.
R Sculptoris

Den **R Sculptoris** (*R Scl*) ass e roude Risestär, ongeféier 1500 Liichtjoer vun eis ewech am Stärebild Sculptor. Bei radioteleskopeschen Observatioune déi mam ALMA gemaach goufen, ass eng Spiralstruktur ze gesinn.

## Kuckt och
V1059 Sagittarii

Den **V1059 Sagittarii** war eng Nova, déi 1898 am Stärebild Sagittarius entdeckt gouf an eng Hellegkeet vu 4,5 mag erreecht hat.

De Nummdeel „V1059“ follegt de Reegelen iwwer d'Benennung vu verännerleche Stären a seet, datt de V1059 Sagittarii den 1059te verännerleche Stär ass, deen am Stärebild Sagittarius entdeckt gouf.

## Koordinaten
* Rektaszensioun: 19h 01m 50s.85
* Deklinatioun: -13° 09' 38".7

## Kuckt och
V606 Aquilae

De **V606 Aquilae** war eng Nova, déi 1899 am Stärebild Aquila entdeckt gouf an eng Hellegkeet vu 5,5 mag erreecht hat.

## Koordinaten
* Rektaszensioun: 19h 02m 05s.77
* Deklinatioun: -04° 26' 31".3

## Kuckt och
GK Persei

De **GK Persei** (och **Nova Persei 1901**) war eng Nova, déi 1901 am Stärebild Perseus vum schotteschen Astronom Thomas David Anderson entdeckt gouf. D'Nova huet eng maximal Hellegkeet vun 0,2 mag an ass eng vun den hellsten, neizäitlech observéierten Novaen. Hir Spektralklass ass Be+K2sdI.

Als Novarescht, mat enger roueger Hellegkeet vun 13,5&nbsp;mag, ass de **GK Persei** e Kataklysmesch Verännerlechen (CV), deen eng Rei vun Eegenschaften huet, déi an där Kombinatioun ganz rar optrieden: D'Bunnperiod vum **GK Persei** gehéiert mat 1,99 Deeg zu de längsten déi bei CVen observéiert goufen, an de Begleetstär ass en Ënnerris, an net wéi an der Reegel, en Haaptreiestär.

Den akkretéierende Wäissen Zwerg ass magnéitesch a rotéiert mat enger Period vun 351 Sekonnen, woumat de **GK Persei** zu den asynchronen, magnéiteschen CVe vum Typ DQ-Herculis zouzeuerdnen ass.
Doriwwer eraus, ginn am **GK Persei** Zwergnovaausbréch observéiert bei deenen d'Hellegkeet vum System ëm 2 bis 3&nbsp;magnitudë klëmmt.
D'Ausbréch trieden an Ofstänn vun ongeféier 3 Joer op an daueren zirka 2 Méint.

De **GK Persei** ass vun engem Mantel ëmginn deen expandéiert, a vum leschten Novaausbroch staamt an als Firework-Niwwel bezeechent gëtt.
 
## Koordinaten (Equinoxe 2000)
* Rektaszensioun: 03h 31m 12.0s
* Deklinatioun: +43° 54' 17"

## Kuckt och

## Um Spaweck
* http://www.daviddarling.info/encyclopedia/N/Nova_Persei_1901.html
* http://asd.gsfc.nasa.gov/Koji.Mukai/iphome/systems/gkper.html
CR322A

Den **CR322A** ass e Chemin repris am Kanton Klierf a geet vu Wuelessen bis op den CR322 zu *Schmuelen*.

Den CR322A ass ronn 1,0&nbsp;km laang.
CR322B

Den **CR322B** ass e Chemin repris an de Kantone Klierf a Veianen a geet vu Wuelessen bis op den CR322 bei der Wuelessener Déckt.

Den CR322B ass ronn 1,4&nbsp;km laang.
CR323

Den **CR323** ass e Chemin repris an de Kantone Wolz a Klierf a geet vun Wëlwerwolz an ëstlecher Richtung bis op Holztem.

Den CR323 ass ronn 7,7&nbsp;km laang.

Tëscht Lellgen an Holztem ass d'Strooss fir Net-Riveraine gespaart, an d'Vëlospist PC22 (*Ardennepist*) geet driwwer.
CR324

Den **CR324** ass e Chemin repris an de Kantone Wolz a Klierf a geet vun der Kräizung mat dem CR325 tëscht Ierpeldeng an Draufelt an ëstlecher Richtung bis op Uewereesbech.

Den CR324 ass ronn 18,5&nbsp;km laang.
Nova Geminorum 1903

D**'Nova Geminorum 1903** war eng Nova, déi 1903 am Stärebild Gemini entdeckt gouf an eng Hellegkeet vu 6 mag erreecht hat. Seng Hellegkeet hat a 17 Deeg ronn 3&nbsp;mag ofgeholl. Haut ass si nëmmen nach 16,5&nbsp;mag hell.

## Koordinaten
* Rektaszensioun: 06h 44m 11s.59 
* Deklinatioun: +29° 56' 42".7

## Kuckt och
V603 Aquilae

De **V603 Aquilae** (**Nova Aquilae 1918**) war eng hell Nova, déi 1918 am Stärebild Aquila entdeckt gouf. D'Nova hat eng grouss Hellegkeet vu -1,4 mag erreecht.

## Koordinaten
*Rektaszensioun: 18h 48m 54,6s
*Deklinatioun: +00° 35’ 03"
## Kuckt och

## Um Spaweck
* https://web.archive.org/web/20120717082156/http://www.otticademaria.it/astro/Costellazioni/st_aql.html
RR Pictoris

Den **RR Pictoris** och **Nova Pictoris 1925** war eng Nova, déi de 25. Mee 1925 am Stärebild Pictor vum R. Watson vu Beaufort West a Südafrika entdeckt gouf. Den RR Pictoris hat eng Hellegkeet vun 1,2 mag erreecht. D'Hellegkeet vum RR Pictoris hat an 150 Deeg ëm 3&nbsp;mag ofgeholl. Haut huet RR Pictoris nëmmen nach 9&nbsp;mag.

Den Nummdeel "RR" follegt de Reegelen iwwer d'Benennung vu verännerleche Stären a seet, datt RR Pictoris den zéngte verännerleche Stär ass, deen am Stärebild Pictor entdeckt gouf.

## Koordinaten
* Rektaszensioun: 06h 35m 36s.25
* Deklinatioun: -62° 38' 22".0

## Kuckt och
NGC 1705

Den **NGC 1705** ass eng irregulär Zwerggalaxie déi ronn 16,6 Millioune Liichtjoer vun eiser Äerd ewech ass. Am Zentrum vum NGC&nbsp;1705 ass e grousse Stärekoup, dee sech warscheinlech wärend enger Phas vun heftege Stäregebuerten, e sougenannte Starburst, viru 26 bis 31 Millioune Joer geformt huet. Als Studienobjet eegent sech den NGC 1705 besonnesch, well verschidden Astronome mengen, datt d'Zwerggalaxien zu den éischte Stärenusammlungen am fréien Universum gehéieren.

Den NGC&nbsp;1705 gouf de 5. Dezember 1834 vum britteschen Astronom John Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Hubble Space Telescope
* Astronews
* SEDS
CR326

Den **CR326** ass e Chemin repris an de Kantone Wolz a Klierf a geet vu Wëlwerwolz an nordëstlecher Richtung bis op d'N10 bei Maarnech a Rueder.

Den CR326 ass ronn 13,1&nbsp;km laang.
Schweedesch Provënzen

D**'Schweedesch Provënzen** heeschen op Schweedesch **Län** (Mz.:*län*).

Et gëtt hirer 21:

All Provënz ass a Gemengen ënneragedeelt, wouvun et der am Ganzen 290 ginn (Stand 2004).

## Geschicht
D*'Län* goufe 1634 op Initiativ vum Grof Axel Oxenstierna agefouert, fir eng modern Administratioun vun deene verschiddene schweedesche Géigenden a Landschaften ze kréien.
NGC 1566

Den **NGC 1566** ass eng Galaxie am Stärebild Dorado. Den NGC&nbsp;1566 huet eng visuell Magnitude vun 9,4&nbsp;mag an eng Wénkelausdehnung vun 8,3&nbsp;×&nbsp;6,6 Bouminutten. D'Galaxie gouf den 28. Mee 1826 vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.
 
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Spitzer-Weltraumteleskop
* Antilhue - Chile
* Rosat
* SEDS
V1974 Cygni

De **V1974 Cygni** war eng Nova, déi 1992 am Stärebild Cygnus entdeckt gouf an hat eng Hellegkeet vu 4,2&nbsp;mag erreecht. Si gouf den 19. Februar 1992 vum Peter Collins entdeckt.

## Koordinaten
*Rektaszensioun: 20h 30m 31s.48
*Deklinatioun: +52° 37' 51".4

## Kuckt och
CP Puppis

Den **CP Puppis** (och **Nova Puppis 1942**) war eent vun den hellsten a séiersten Novaevenementer vum 20. Joerhonnert. Si huet 1942 am Stärebild Puppis mat 0,3 mag opgeliicht. Den Novarescht ass e Kataklysmesche Verännerlechen (CV) mat enger fir Novae kuerzer Bunnperiod vun nëmmen 1,47 Stonnen.

Den héije Floss am Röntgenberäich a seng staark Modulatioun mat enger Period vun 1,47 Stonne weisen op eng méiglech magnéitesch Natur vum Wäissen Zwerg hin, an de System gehéiert sou eventuell zu der Klass vun den DQ-Herculis-Stären.

## Koordinaten
* Rektaszensioun: 08h 11m 46s
* Deklinatioun: -35° 21' 5"
## Kuckt och

## Um Spaweck
* https://web.archive.org/web/20160303202004/http://www.otticademaria.it/astro/Costellazioni/st_pup.html
Mutualité des employeurs

D**'Mutualité des employeurs** ass eng Institutioun vun der Sozialversécherung zu Lëtzebuerg déi duerch d'Gesetz vum 13. Mee 2008 iwwer d'Aféierung vum Eenheetsstatut den 1. Januar 2009 an d'Liewe geruff. Se huet de Statut vun engem ëffentlechen Etablissement.

## Zweck
D'Patronen hunn d'Flicht hir Salariéen am Fall vun enger Aarbechtsonfäegkeet weider ze bezuelen. Den Zweck vun der Mutualitéit ass et fir d'Patrone virun dëse Käschten ze schützen.

## Organisatioun
D'Mutualité des employeurs gëtt vun engem Verwaltungsrot vun zéng Membere geréiert. Dozou gehéieren:

* sechs Delegéiert vun der Chambre de commerce an der Chambre des métiers,
* een Delegéierte vun der Chambre d'agriculture,
* een Delegéierte vun de Fräiberuffler an
* d'Presidente vun der Caisse nationale de santé an dem Centre commun de la sécurité sociale.

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Mutualité des employeurs''
CR327

Den **CR327** ass e Chemin repris an de Kantone Wolz a Klierf a geet vun der Kräizung mam CR309 tëscht Ierpeldeng a Knapphouschent an nordëstlecher Richtung bis op Mecher.

Den CR327 ass ronn 11,4&nbsp;km laang.
CR328

Den **CR328** ass e Chemin repris an de Kantone Wolz a Klierf a geet vun der Kräizung mam CR325 beim Café Halte an nordwestlecher Richtung bis op d'N12 bei Déierbech.

Den CR328 ass ronn 5,9&nbsp;km laang.

## Biller

File:George Mergenthaler Memorial 01.jpg|Den CR328 a Richtung Eschweiler gekuckt.
Berri

De **Berri** ass eng ronn a platt Kappbedeckung aus mëllem Filz, ouni Stuerz an ouni Bord, déi bannendran eng Kroun aus Lieder huet.

D'Wuert Berri kéim, vum Gaskonesche *berret*, vum Latäin *birretum*, ofgeleet vum Nidderlatäin *birrus*, eng Zort Kappuz. Dëst kéim sengersäits vum Gallesche *birros*.

De Berri gouf am Béarnais erfonnt, wou e vu Schéifer a Biergguidë gedroe gouf a gouf dunn an der Géigend vun de Pyrenäen industriell produzéiert. 
E gëtt haut nach am Südweste vu Frankräich gär gedroen, besonnesch bei enger Féria.

Berrie ginn haut zu de Klischeeë vu Frankräich gezielt, wéi d'Baguette, de roude Wäin oder de Camembert. Sou huet dann och de Bande-dessinées-Personnage *[[Superdupont]]*, an deem den archetypesche chauvinistesche Fransous persifléiert gëtt, e Berri.

Zu Lëtzebuerg, an der Zäit vum Zweete Weltkrich gouf et souguer eng *Verordung*, déi d'Verkafen an d'Droe vu Berrie verbueden huet, well en ettlech Leit deen express ugedoen hunn, fir géint dem Gauleiter seng "Germaniséierungspolitik" ze protestéieren.

An ettlechen Arméie gehéiere Berrien zu der Uniform. Verschidde Faarwe symboliséieren dann déi verschidden Arméicorpsen.

Den Che Guevara sengersäits huet de Berri zu der Ikon vun der Revolutioun gemaach.

## Um Spaweck

* Berri: Informatiounen iwwer d'Fabrikatioun an d'Geschicht vum Berri
CR329B

Den **CR329B** ass e Chemin repris an de Kantone Wolz a Klierf a geet vum CR329 tëscht Näertrech a Grëmmelescht an nërdlecher Richtung bis op Déierbech.

Den CR329B ass ronn 3,7&nbsp;km laang.
CR330

Den **CR330** ass e Chemin repris am Kanton Wolz a geet vun Eschweiler an nordëstlecher Richtung bis op Klenghouschent.

Den CR330 ass ronn 5,3&nbsp;km laang.
NGC 5010

Den **NGC 5010** ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Virgo. D'Galaxie gouf 1831 vum John Herschel entdeckt.
	
## Kuckt och
Buerghaff

**Buerghaff** ass e Lieu-dit an der Gemeng Noumer. 
## Geographie
De Buerghaff läit nordwestlech vu Kruuchten, laanscht den CR123, no bei der Mëndung vun der Mëtschbaach an d'Uelzecht.

## Geschicht
D'Gebaier vum Buerghaff goufen de 6. Mäerz 2009 op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *nationaalt Monument* agedroen.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Noumer

## Um Spaweck
Seylerhaff

**Seylerhaff** ass e Lieu-dit an der Gemeng Noumer. 
## Geographie
De Seylerhaff läit nërdlech vu Schrondweiler, an engem Hank, no bei der Quell vun der Mëtschbaach, um Wupp vun engem Wee, deen eng 600 m wäit vum CR346 no Norden hin ofzweigt. Nërdlech dovun ass e vun Osten no Weste vu Bësch ëmginn.

## Kuckt och
Klenge Buerghaff

**Klenge Buerghaff** ass e Lieu-dit an der Gemeng Noumer. 
## Geographie
De Klenge Buerghaff läit e knappse Kilometer nërdlech vu Kruuchten, um rietsen Uwänner vun der Mëtschbaach, an ass un den CR346 ugebonnen.

## Kuckt och
NGC 5033

Den **NGC 5033** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Canes Venatici. Si ass 37 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech. Den NGC&nbsp;5033 huet en aktive galaktesche Kär mat engem supermassive schwaarze Lach.

Den NGC 5033 gouf den 1. Mee 1785 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.


 Ngc5033-hst-606-R547G439B300p547.jpg|Foto an héijer Opléisung opgeholl vum Hubble-Weltraumteleskop
 NGC 5033 GALEX WikiSky.jpg|UV-Foto opgeholl vu GALEX

## Kuckt och

## Um Spaweck

* GoBlack
* NOAO
* Baker Observatory
* SEDS
Kruuchten-Gare

**Kruuchten-Gare** ass e Lieu-dit an der Gemeng Noumer. 
## Geographie
Kruuchten-Gare läit süd-westlech vu Kruuchten, um lénksen Uwänner, d.&nbsp;h. westlech vun der Uelzecht, ma ëstlech vun de Schinne vun der Nordstreck. Si ass iwwer eng Bréck mam Duerf Kruuchten verbonnen.

Si besteet aus de Gebaier vun der Kruuchtener Gare d.&nbsp;h. zwee flaach Gebaier op de Quaien, déi fréier Gare ronn zweehonnert Meter dovun, an de fréieren Hôtel de la Gare an deem duerno e chineesesche Restaurant war.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*Déi fréier Gare an den Hotel, duerno chineesesche Restaurant
Eechelbuer

**Eechelbuer** (op topographesche Kaarten och alt *Aechelbur* geschriwwen) ass e Lieu-dit an der Gemeng Noumer. 
## Geographie

Eechelbuer läit nordëstlech vun Noumer, laanscht den CR306, um hallwe Wee tëscht Noumer an der Kräizung mam CR119.

Am Naturschutzgebitt “Eechelbuer-Lock” sinn natierlech Fielsformatiounen ze gesinn, déi zënter 1972 als national Monumenter klasséiert sinn.
## Geschicht

## Kuckt och

## Um Spaweck
Larry Page

De **Larry Page**, gebuer de 26. Mäerz 1973 zu Ann Arbor, Michigan als *Lawrence Edward Page*, ass en US-amerikaneschen Informatiker an Entreprener.

Zesumme mam Sergey Brin huet hien d'Sichmaschinn Google entwéckelt. De Prototyp gouf de 7. September 1998 gestart. Doriwwer eraus ass en *CMO* an *CEO* vun der kalifornescher Entreprise Google Inc. Am Mäerz 2012 huet d'Wirtschaftsmagazin Forbes säi Verméigen op 20,3 Milliarden Dollar geschat.

Op der University of Michigan krut en de Bachelor an den Ingenieurwëssenschaften an duerno op der Stanford University de Master an der Informatik. Hien ass den Erfinder vu PageRank, der Grondlag vum Google-Sichalgorithmus.

## Um Spaweck
Haskell (Programméiersprooch)

**Haskell** ass eng reng funktional Programméiersprooch, benannt nom US-amerikanesche Mathematiker Haskell Brooks Curry, deem seng Aarbechten iwwer Mathematesch Logik eng vun de Grondlage vun de funktionale Programméiersprooche sinn. Haskell baséiert op dem Lambda-Kalkulus, dohier gëtt och de griichesche Buschtaf Lambda als Logo benotzt. Déi wichtegst Implementéierunge sinn de *Glasgow Haskell [[Compiler]]* (GHC) an *Hugs*, een Haskell-Interpreter.

## Programmbeispill
De follgende Quelltext ass e Beispill fir en Hello-World-Programm an Haskell:

```haskell
main :: IO ()
main = putStrLn "Hello, world!"
```


## Um Spaweck
CR331

Den **CR331** ass e Chemin repris am Kanton Wolz a geet vu Masseler an nërdlecher Richtung bis op Wëlwerwolz.

Den CR331 ass ronn 19,8&nbsp;km laang.
Heck vun hei

**Heck vun hei** ass e Qualitéitslabel zu Lëtzebuerg fir Traisch an Heckeplanzen, déi vun Aarte geziicht ginn, déi an der Regioun natierlech wuessen.

De Label, deen 2012 agefouert gouf, ass geduecht fir d'Uplanze vun dësen Traisch op privaten an och ëffentleche Plazen a Parkanlagen ze fërderen.

De Projet *Heck vun hei* gouf vum Ministère fir nohalteg Entwécklung an Infrastrukturen an Zesummenaarbecht mam nationalen Naturmusée, dem Netzwierk Objectif plein emploi, der Fédération horticole luxembourgeoise an dem Bureau d'études BioMonitor realiséiert.

De Projet gouf den 30. Oktober 2012 vum Marco Schank, delegéierte Minister fir nohalteg Entwécklung, presentéiert.

## Wat de Label ausseet
De Label *Heck vun hei* zertifiéiert datt déi markéiert Traisch aus Som gezillt goufen, dee vun Heckeplanze kënnt déi lokal an der fräier Natur wuessen.

De Label ass geduecht fir déi lokal Traisch, déi geneetesch un d'Ëmweltbedingungen an hirer Géigend ugepasst sinn, z'erhalen. Et soll domat verhënnert ginn, datt Traisch vun deene selwechten Aarten, mä déi vu wäit hier importéiert goufen - z.&nbsp;B. aus Osteuropa oder Asien - déi lokal ugepasst Varietéiten duerch Vermëschung (Hybridatioun) geneetesch veränneren.

De Label zertifiéiert och nach, datt et sech ëm Planze mat engem héijen ekologeche Wäert handelt, déi also e wichtege Liewensraum fir aner Liewewiesen opbauen, wéi z.&nbsp;B. Grieser a Kraider, Vullen, Mamendéieren, Insekten, asw. Duerch d'Planzen oder d'Erhale vun Hecken entsti biologesch Korridoren duerch déi d'Aarten an ëmmer méi ekologesch zerstéckelte Landschaften zirkuléiere kënnen.

## Quellen
* (FD), 2012. *Nachhaltigkeitsgarantie mit Qualitätssiegel. Ministerium initiert Projekt "Heck vun hei" zum Erhalt der einheimischen Strauchflora.* Luxemburger Wort vum 31. Oktober 2012, S. 15.
* *Heck vun hei* op der Websäit vum Ëmweltministère

## Kuckt och
* natur&ëmwelt
* Stëftung Hëllef fir d'Natur
* Haus vun der Natur op der Kockelscheier
* Natura 2000
* Lëscht vun den Natura-2000-Gebidder zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* De Projet ''Heck vun hei'' op der Websäit vum Ëmweltministère
* Detailer vum Projet *Heck vun hei* op der Websäit vu Bureau d'études BioMonitor PDF
CR332

Den **CR332** ass e Chemin repris am Kanton Klierf a geet vun der N18 bei Klierf a westlecher Richtung bis op d'belsch Grenz bei Tratten.

Den CR332 ass ronn 13,7&nbsp;km laang.
Hen 2-47

Den **Hen 2-47** ass e jonke planetareschen Niwwel am Stärebild Carina. Hie läit ronn 6600 Liichtjoer vun eis ewech.

Den Niwwel gouf vum Karl Gordon Henize am Joer 1967 katalogiséiert, woubäi eng vum Margaret Mayall 1951 publizéiert Observatioun referenzéiert ass. 

## Kuckt och
Häerzniwwel

Den **Häerzniwwel** ass en Emissiounsniwwel mat engem oppene Stärekoup am Zentrum a steet am Stärebild Cassiopeia.

## Bezeechnungen
* De mat Ofstand hellste Beräich vum Niwwel gouf fir d'éischt entdeckt, an als NGC-Objet 896 katalogiséiert.
* Den oppene Stärekoup dréit ë.&nbsp;a. d'Bezeechnunge *Melotte 15*, *Collinder 26*, *Raab 11* an *IC 1805*. D'IC-Bezeechnung gëtt heiansdo och fir de ganzen Objet gebraucht.
* De Gasniwwel eleng huet d'Bezeechnung *Westerhout 4* (W 4).
* D'Kombinatioun mat engem eppes méi klengem Emissiounsniwwel deen no derbäi läit féiert den Trivialnumm "heart and soul nebula" ("Häerz- a Séilenniwwel").

## Eegenschaften

Den Objet ass ronn 7500 Liichtjoer vun eis ewech am Perseus-Aarm vun der Mëllechstrooss. Den Emissiounsniwwel aus Gaswolleken an donkele Stëbsberäicher besteet aus Plasma vu ioniséiertem Waasserstoff a fräien Elektronen.

Die roudelzeg, niwweleg Partië gi vun de Stäre vum oppene Stärekoup beliicht. Déi Grupp besteet aus ville Stäre mat am Ganzen der 50-facher Mass vun der Sonn a weidere klengen a manner helle Stären. Am Koup war e klenge Quasar ageschloss, dee viru Millioune vu Joren ausgestouss gouf.


Fichier:Melotte15HunterWilson.jpg|De Cluster **Melotte 15** vum IC 1805.
Fichier:Heart and Soul nebulae.jpg|Häerz a Séil. Niwwel am Infratrout-Mosaïk vum NASA WISE-Telescop.


## Kuckt och

## Um Spaweck
* Atlasofthenuniverse.com
Buerg (Homonymie)

De Begrëff **Buerg** bezeechent:

* eng mëttelalterlech Festung: Buerg
* e geschniddene Béier: Béier (Schwäin)
* opgebautent Brennmaterial fir de Wanter symbolesch ze verbrennen: Buergbrennen

## Kuckt och