open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dezimeterwell

Als **Dezimeterwell**, och **dm-Welleberäich**, **UHF-Frequenzberäich**, **UHF-Frequenzband** oder **UHF-Band** (engl.: Ultra High Frequency – **UHF**), bezeechent een elektromagnéitesch Wellen an engem Frequenzband vun 300&nbsp;MHz bis 3000&nbsp;MHz, déi de Wellelängten tëscht engem *Dezimeter* an zéng *Dezimeter* (dofir den Numm *dm-Welleberäich*) entspriechen. Si leien soumat tëscht den Ultrakuerzwellen (déi méi laang sinn wéi Dezimeterwellen) an den Zentimeterwellen (déi méi kuerz sinn).

Entspriechend dem „Frequenzberäichzouweisungsplang“ vun der Internationaler Fernmeldeunioun (VO Funk) souwéi „Frequenznotzungsplangveruerdnung vun der Bundesrepublik Däitschland“ bestinn entspriechend dësem Frequenzband ëmfangräich ëffentlech-rechtlech, industriell, kommerziell, privat und gemeinnützige Nutzungsforderungen. 

Fir de Bedarf un Eenzelfrequenzzoudeelungen decken ze kënnen, ass dëst Frequenzband a méi wéi 80 Frequenzberäicher ënnerdeelt, deenen hir Notzung explizit Funkdéngschter zougewisen ass. Dozou gehéieren –
ouni Usproch op Vollstännegkeet – beispillsweis:
* Amateurfunkdéngscht:
* Feste Funkdéngscht: Richtfunkuwendungen
* Fluchnavigatiounsfunkdéngscht: Gläitweesender (ILS) vun der Fluchsécherung
* Mobile Landfunkdéngscht: Betribsfunk, Bëndelfunk, Datefunk, Wäitwierkanlagen, Funktelefonnetz, Funkuwendungen vun der Eisebunn, Funkruffdéngscht, ISM-Uwendungen, Funkbeweegungsmelder, schnouerlos Telekommunikatiounsanlagen, Persouneruffanlage, WLAN
* Mobile Fluchfunkdéngscht: Fluchfunk militäresch
* Mobile Séifunkdéngscht iwwer Satellitten: Inmarsat, weltwäit maritimt Nout- a Sécherheetssystem (GMDSS), Satellittenbojen fir d'Kennzeechnung vun der Noutpositioun
* Radioastronomiefunkdéngscht:
* Radiodéngscht: DVB-T, Televidiounradioband IV an V, Reportagefunk, drotlos Mikrofone, drotlos TV-Kameraen,
* Navigatiounsfunkdéngscht: Fluchsécherungsanlagen TACAN, DME, SSR, ACAS
* Ortungsfunkdéngscht: Radaranlagen vun der Fluchsécherung
** Netnavigatoreschen Ortungsfunkdéngscht: militäresch Radarsensoren
* Navigatiounsfunkdéngscht iwwer Satellitten: Satellittennavigatiounssystemer GPS, Galileo, GLONASS
* Weltraumfuerschungsfunkdéngscht, Weltraumwäitwierkfunkdéngscht, Äerdfuerschungsfunkdéngscht iwwer Satellitten: Bunnvermiessung souwéi Distanzmiessung an Distanzsteierung vu Satellitten
* Wiederhëlleffunkdéngscht: Wiedersonden
* Wiederfunkdéngscht iwwer Satellitten: Wiedersatellitten

## Kuckt och
* UHF-Konverter
* UHF-Stieckverbinder
* Digital Dividende
Ana Petrova

D**'Ana Petrova**, gebuer de 6. Januar 1982 zu Warna a Bulgarien, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

Vun 2009 bis 2017 war d'Ana Petrova am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet aachtmol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
2018 UA

Den **2018 UA** ass een dräi bis sechs Meter groussen äerdnoen Asteroid vum Apollo-Typ, deen d'Äerd den 19. Oktober 2018 op enger Distanz vun zirka 7.300 bis 15.350&nbsp;km mat enger Vitess vu 50.760 km/h passéiert hat. Seng Ëmlafbunn ëm d'Sonn gouf dobäi vun der Äerd geännert.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture

## Um Spaweck
*  Asteroid 2018 UA passierte Erde in 4 % der Mondentfernung, viertdichtester aufgezeichneter Vorbeiflug eines anderen Himmelskörpers, watchers.news
*  Lkw-großer Asteroid das viertdichteste je aufgezeichnete an der Erde vorbeigeflogene Himmelsobjekt, cnet.com
Lubiniezky (Moundkrater)

De **Lubiniezky** ass en Aschlagkrater am Südweste vun der viischter Moundsäit um nordwestleche Rand vum Mare Nubium, nordwestlech vum Krater Bullialdus.
De Krater ass vill vu Lava aus dem Mare iwwerschwemmt, sou datt nëmmen nach e Rescht vum Kraterrand ze gesinn ass.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom polneschen Astronom Stanislaus Lubienietzki genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 94: De Lubienietzki läit uewen an der Mëtt
Kies (Moundkrater)

De **Kies** ass en Aschlagkrater am Südweste vun der viischter Moundsäit am Flaachland vum Mare Nubium, nordëstlech vum Krater Mercator a südëstlech vum Krater König.
De Krater ass vun der Lava vum Mare bal ganz iwwerschwemmt, sou datt nëmmen nach e Rescht vum Kraterrand ze gesinn ass.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitschen Astronom Johann Kies benannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 94: De Kies läit an der Mëtt
Marly Marques

D**'Marly Marques** ass eng lëtzebuergesch Jazzsängerin déi als professionell Artistin a verschiddene Museksgruppe schafft. Si gouf zu Lëtzebuerg an enger portugisescher Famill gebuer an huet hir Leidenschaft fir de Gesank an engem ganz jonken Alter entdeckt.

Si huet e puer Joer laang an der Wolzer Museksschoul Piano a Lyrik geléiert. Nodeem si Blues gemaach hat, huet si definitiv hire Stil fonnt.

Iwwer de Projet , koum et zu Verbindunge mat den Zeenen aus anere Länner. Mam „Marly Marques Quintet“, dee si gegrënnt huet, spillt si hautdesdaags a Frankräich, am Libanon, um Cap Vert oder a Portugal. Zu Lëtzebuerg spillt si op verschiddene Plazen a war och um Lëtzebuerger Jazz Meeting & Friends derbäi. D'Marly Marques huet och ugefaange Fado ze sangen.

## Discographie

* 2014: Só Ar Ser
* 2016: Encounter

## Um Spaweck

* Manon Garrido, Vies de Jazz - L'artitse Marly Marques am City, November 2018, Säit 50
Johann Kies

De **Johann Kies**, gebuer de 14. September 1713 zu Tübingen an och do den 29. Juli 1781 gestuerwen, war en däitschen Astronom a Mathematiker.

## Liewen a Wierk
De Kies gouf am Evangeelesche Stëft zu Tübingen erzunn an hat zanter 1730 Mathematik an Theologie studéiert. Nodeem hien a verschiddene schwäbesche Paren als Vikar geschafft hat, war hie an den Déngscht vum Fürst Czartoryski zu Warschau agetrueden.

Op Empfeelung vum Leonhard Euler krut de Kies den 22. November 1742 an der Kinniklech-Preisescher Sozietéit vun de Wëssenschaften eng Plaz. Do war hien als Professer fir Mathematik a Physik souwéi 1743 als Astronom vun der Akademie respektiv dem Berliner Observatoire beruff ginn. Den 13. Februar 1744 gouf hien uerdentleche Member vun der Akademie. Wärend hien zu Berlin d'Amt vum Observateur hat, koum de Jérôme Lalande och derbäi, deen den Observatoire vu 1752 u geleet huet; 1750 hat hien zesumme mam Nicolas-Louis de Lacaille, deen um Kap der Guten Hoffnung war, duerch synchron Observatioune vum Planéit Mars e méi geneeë Wäert fir d'Sonneparallax bestëmmt.

Den 20. September 1754 gouf de Kies vum uerdentlechen zum auswäertegen Akademiemember ernannt a goung op Tübingen zeréck. Do huet hien d'Amt vun engem Professer fir Mathematik um Collegium illustre souwéi dat vun engem Bibliothecaire an der Universitéitsbibliothek iwwerholl; 1760, 1766/67 an 1775 war hie Rekter vun der Universitéit.
Een nach am 18. Joerhonnert gemoolte Portrait hänkt an der Tübinger Professerengalerie.

Dem Johann Kies zu Éiere krut de Moundkrater Kies säin Numm.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* ''Johann Kiess.'' Memberenverzeechnes vun der Konschtakademie Berlin
Lisa Brigitta Jablonowski

D**'Lisa Brigitta Jablonowski**, gebuer de 14. September 1997 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

Vun 2015 bis 2017 war d'Lisa Jablonowski am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet zéngmol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Julija Vujakovic

D**'Julija Vujakovic**, oder Vujakovi*ć*, gebuer de 4. Abrëll 1999 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

2017 war d'Julia Vujakovic am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet dräimol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Mandy Geniets

D**'Mandy Geniets**, gebuer de 26. November 1998 zu Esch-Uelzecht, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

2017 war d'Mandy Geniets am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet sechsmol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Cathy Schmit

D**'Cathy Schmit**, gebuer de 16. Juli 1990 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

Vun 2008 bis 2017 war d'Cathy Schmit am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet 31-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Laure Diederich

D**'Laure Marie Paule Diederich**, gebuer den 23. Mäerz 1987 zu Miezeg an der Belsch, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

Vun 2007 bis 2017 war d'Laure Diederich am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet 42-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Irina Mazjoukhina

D**'Irina Iourievna Mazjoukhina**, gebuer de 15. August 1976 zu Koktschetaw (haut Qoqshetaý a Kasachstan), ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

2002 war d'Irina Mazjoukhina am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet fënnefmol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Argelander (Moundkrater)

Den **Argelander** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit, ëstlech vum Mare Nubium, nërdlech vum Krater Airy a südlech vum Krater Vogel. De Krater ass virun allem am Süden a Weste staark erodéiert.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitschen Astronom Friedrich Wilhelm August Argelander genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 95: Den Argelander läit uewe riets
Airy (Moundkrater)

Den **Airy** ass en Aschlagkrater um südleche Plateau vum Äerdmound. Et ass dee südlechsten an enger Kette vu Krateren, déi aus de Kratere Vogel, Argelander an Airy besteet. Eppes weider südlech läit de Krater Donati.

Den *Airy* huet en ofgedroene Rand, deen op der Nord- a Südsäit opgebrach ass. Säi Kraterbuedem ass onreegelméisseg strukturéiert mat engem zentralen Hiwwel.

## Um Spaweck

* Moundkaart Nr 95: Den Airy läit uewe riets
* Krater Airy im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
Douaumont

**Douaumont** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

Am Éischte Weltkrich gouf d'Uertschaft 1916 bei der Schluecht vu Verdun, komplett zerstéiert an ni méi opgeriicht, well se nom Krich als Zone rouge klasséiert war. Et war eng vun den néng komplett zerstéierten Uertschaften am Departement Meuse.

## Persounen am Zesummenhank mat Douaumont
* De Charles de Gaulle, gouf do als jonken Offizéier blesséiert a gefaange geholl.
* De Generol Robert Nivelle huet déi éischt Schrëtt vum däitsche Réckzuch forcéiert andeems en de Fort vun Douaumont an de Fort vu Vaux zeréckeruewert huet.

## Kuckeswäertes
*Schankenhaus vun Douaumont
*Fort vun Douaumont
*Tranchée des baïonnettes 

## Um Spaweck
Donati (Moundkrater)

Den **Donati** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit, ëstlech vum Mare Nubium, nordëstlech vum Krater Faye a südwestlech vum Krater Airy.
De Krater ass staark erodéiert an huet en Zentralbierg.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom italieeneschen Astronom Giambattista Donati genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 95: Den Donati läit uewe riets
Haumont-près-Samogneux

**Haumont-près-Samogneux** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

Am Éischte Weltkrich gouf d'Uertschaft 1916 bei der Schluecht vu Verdun, komplett zerstéiert an ni méi opgeriicht, well se nom Krich als Zone rouge klasséiert war. Et war eng vun den néng komplett zerstéierten Uertschaften am Departement Meuse.

Nom Krich gouf se als *Village mort pour la France* deklaréiert a gëtt vun dräi Leit verwalt déi bis 1982 vum Prefekt vun der Meuse bestëmmt goufen a vun do un, gi se vum *Conseil Genéral de la Meuse* bestëmmt. Se läit am Staatsbësch vu Verdun ronn 12&nbsp;km nërdlech vu Verdun.
## Nopeschgemengen

## Um Spaweck

__NOTOC__
Vaux-devant-Damloup

**Vaux-devant-Damloup** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

Am Éischte Weltkrich gouf d'Uertschaft Vaux 1916 bei der Schluecht vu Verdun, komplett zerstéiert an ni méi opgeriicht, well se nom Krich als Zone rouge klasséiert war. Et war eng vun den néng komplett zerstéierten Uertschaften am Departement Meuse.

Nom Krich gouf eng néi Uertschaft, ronn 500 Meter vun der aler, opgeriicht. Déi gouf dunn awer net méi Vaux genannt, mä se krut den zesummegesaten Numm, fir se vun der aler z'ënnerscheeden an op hir Noperschaft mat Damloup ze weisen. Et ass déi eenzeg komplett zerstéiert Uertschaft am Departement, déi nei opgeriicht gouf. Se läit um Ostrand vum Staatsbësch vu Verdun ronn 8&nbsp;km nordëstlech vu Verdun.
## Nopeschgemengen

## Um Spaweck

__NOTOC__
Heis (Moundkrater)

Den **Heis** ass e klengen Aschlagkrater am Nordweste vun der viischter Moundsäit um Flaachland vum Mare Imbrium, südlech vum Krater C. Herschel a westlech vum Dorsum Heim.
Am Südweste läit de méi grousse Krater Delisle. Tëschent deem an dem Heis verleeft d'Rima Delisle, nërdlech dovun läit d'Rupes Boris, e Gebitt vu speziellem Interessi wärend den Apollo-Missiounen.
Den nërdleche Rand gëtt vum Niewekrater *Dorsum A* iwwerlagert.

De Krater gouf am Joer 1935 vun der I.A.U. nom däitschen Astronom Eduard Heis (1806–1877) genannt, deen och an der Meteorfuerschung geschafft hat.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 24: De Krater Heis läit ënne lénks
Rupes Boris

D**'Rupes Boris** sinn eng kleng Uewerflächestruktur op der nordwestlecher viischter Moundsäit um Westrand vum Mare Imbrium, ëstlech vum Krater Delisle. Et si keng Rupes (latäin fir "Spléck" "Rëss" "Gruef"), wéi den Numm eigentlech undeit, mä e Kamm, deen zu den Ejekta vum Delisle niewendru gehéiert.
Ëstlech vun de *Rupes Boris* verleeft d'Moundrill Rima Delisle a südlech d'Rima Diophantus.

Déi speziell Bezeechnung vun der Struktur war ufanks net als offiziell geduecht. Si gouf zesumme mat aneren inoffizielle Bezeechnunge vu méi klengen Uewerflächestrukturen aus der Topophotomap-Kaarteserie vun der NASA vun der I.A.U. am Joer 1976 iwwerholl. *Rupes Boris* ass mat dëser Bezeechnung op der Topophotomap 39B2/S2 ze fannen.

Dat selwecht gëllt fir déi kleng Kratere Boris, Gaston a Linda, déi zimmlech no beim *Rupes Boris* leien.

Hiren Numm steet an enger Lëscht als Kraternumm an de *Proceedings* vun der 16. IAU-Generalversammlung (Grenoble 1976).

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 39: D'Rupes Boris läit uewe riets
Canton de Bar-le-Duc-1

De **Canton de Bar-le-Duc-1** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Bar-le-Duc, Meuse an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Bar-le-Duc.

## Gemengen am Kanton

* en Deel vu Bar-le-Duc
* Combles-en-Barrois
* Érize-la-Brûlée
* Érize-Saint-Dizier
* Géry
* Longeville-en-Barrois
* Naives-Rosières
* Resson
* Raival
* Rumont
* Savonnières-devant-Bar
* Seigneulles
* Trémont-sur-Saulx
Canton de Belleville-sur-Meuse

De **Canton de Belleville-sur-Meuse** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Verdun, Meuse an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Belleville-sur-Meuse.

## Gemengen am Kanton

* Belleville-sur-Meuse
* Abaucourt-Hautecourt
* Beaumont-en-Verdunois
* Bezonvaux
* Blanzée
* Bras-sur-Meuse
* Champneuville
* Charny-sur-Meuse
* Châtillon-sous-les-Côtes
* Cumières-le-Mort-Homme
* Damloup
* Dieppe-sous-Douaumont
* Douaumont
* Eix
* Fleury-devant-Douaumont
* Gincrey
* Grimaucourt-en-Woëvre
* Haumont-près-Samogneux
* Louvemont-Côte-du-Poivre
* Maucourt-sur-Orne
* Mogeville
* Moranville
* Moulainville
* Ornes
* Samogneux
* Thierville-sur-Meuse
* Vacherauville
* Vaux-devant-Damloup
Beaumont (Moundkrater)

De **Beaumont** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit um westleche Rand vum Mare Nectaris, ëstlech vum Krater Catharina an nordwestlech vum Krater Fracastorius.
De Krater ass relativ flaach, staark erodéiert an de Kraterbuedem ass hiwweleg.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom franséische Geolog Léonce Élie de Beaumont genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 96: De Beaumont läit uewe riets
Fracastorius (Moundkrater)

De **Fracastorius** ass en Aschlagkrater am Oste vun der viischter Moundsäit, um südleche Rand vum Mare Nectaris, nërdlech vum Krater Piccolomini.
De Kraterrand ass staark erodéiert a banne vun der Lava vum Mare iwwerschwemmt, den nërdleche Rand ass verschwonnen.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom italieenesche Mediziner Girolamo Fracastoro genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 97: De Fracastorius läit uewe lénks
Günther Schramm

De **Günther Schramm**, gebuer den 18. Februar 1929 zu Potsdam, ass en däitsche Schauspiller an Televisiounsmoderateur.

De Schramm krut seng éischt Engagementer als Schauspiller am Theater zu Hamburg. Hien huet 1955 seng éischt Roll op der Televisioun am Film *Die letzte Nacht der Titanic* vum Volker von Collande iwwerholl.

Hien huet vun 1973 bis 1981 d'Quizsendung *[[Alles oder nichts]]* a vun 1981 bis 1985 d'Quizsendung *[[Erkennen Sie die Melodie?]]* op der Televisioun moderéiert.

## Filmographie
### Kino
* 1959: *Auf allen Straßen* - Regie: Kurt Steinwendner - Haaptacteuren: Wolf Albach-Retty, Marianne Schönauer
* 1960: *Als geheilt entlassen* - Regie: Géza von Cziffra - Haaptacteuren: Wolfgang Neuss, Wolfgang Müller
* 1960: *[[Die Botschafterin]]* - Regie: Harald Braun - Haaptacteuren: Nadja Tiller, Hansjörg Felmy
* 1962: *Die glücklichen Jahre der Thorwalds* - Regie: John Olden, - Haaptacteuren: Elisabeth Bergner, Hansjörg Felmy
* 1962: *Schneewittchen und die sieben Gaukler* - Regie: Kurt Hoffmann - Haaptacteuren: Caterina Valente, Walter Giller
* 1966: *Playgirl* - Regie: Will Tremper - Haaptacteuren: Eva Renzi, Paul Hubschmid
* 1968: *Dynamit in grüner Seide* - Regie: Harald Reinl - Haaptacteuren: George Nader, Heinz Weiss
* 1968: *[[Zur Hölle mit den Paukern]]* - Regie: Werner Jacobs - Haaptacteuren: Hans Kraus, Gila von Weitershausen
* 1969: *Der verlogene Akt* - Regie: Rolf von Sydow - Haaptacteuren: Michael Hinz
* 1972: *[[Grün ist die Heide (Film 1972)|Grün ist die Heide]] * - Regie: Harald Reinl - Haaptacteuren: Roy Black, Monika Lundi

### TV (Auswiel)
* 1955: *Die letzte Nacht der Titanic* - Regie: Volker von Collande - Haaptacteuren: Heinz Drache, Rolf Nagel
* 1963-1964: *Das Kriminalmuseum* - (TV-Serie) - (2 Episoden)
* 1964-1965: *Unsere große Schwester* - (TV-Serie) - (5 Episoden)
* 1967-1968: *Großer Mann was nun?* - (TV-Serie) - (8 Episoden)
* 1969-1976: *Der Kommissar * - (TV-Serie) - (95 Episoden)
* 1972-1974: *Algebra um acht* - (TV-Serie) - (19 Episoden)
* 1975-1976: *Unter einem Dach* - (TV-Serie) - (8 Episoden)
* 2007-2013: *Forsthaus Falkenau* - (TV-Serie) - (97 Episoden)
* 2011-2012: *SOKO München* - (TV-Serie) - (2 Episoden)

## Um Spaweck
Piccolomini (Moundkrater)

De **Piccolomini** ass en Aschlagkrater am Oste vun der viischter Moundsäit, südlech vum Mare Nectaris, südlech vum Krater Fracastorius an nordëstlech vum Krater Rothmann, um südlechen Enn vun der Rupes Altai.
De Kraterrand ass erodéiert mat villen Terrassen, dat Bannenzegt ass haaptsächlech flaach an huet en Zentralbierg.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom italieeneschen Astronom, Dichter a Philosoph Alessandro Piccolomini genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 97: De Piccolomini läit ënne lénks
Rothmann (Moundkrater)

De **Rothmann** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit südwestlech vum Mare Nectaris a vum Krater Piccolomini an nordëstlech vum Krater Lindenau, westlech vun de Rupes Altai.
De Kraterrand ass onreegelméisseg geformt a wéineg erodéiert, den Zentrum ass hiwweleg an huet konzentresch Strukturen.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitsche Mathematiker an Astronom Christoph Rothmann genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 96: De Rothmann läit ënne riets
Lindenau (Moundkrater)

De **Lindenau** ass en Aschlagkrater am Süde vun der viischter Moundsäit, südwestlech vum Mare Nectaris a vum Krater Piccolomini an nordëstlech vum Rabbi Levi. 
De Krater ass nëmmen e bëssi erodéiert an huet am Zentrum konzentresch Strukturen.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitschen Astronom Bernhard von Lindenau genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 113: De Lindenau läit uewe an der Mëtt
Rabbi Levi (Moundkrater)

De **Rabbi Levi** ass en Aschlagkrater am Süde vun der viischter Moundsäit, südwestlech vum Mare Nectaris a vum Krater Lindenau a südëstlech vum Krater Zagut.
De Krater ass staark erodéiert, an den Zentrum huet en ettlech kleng Niewekrater.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom jiddesche Mathematiker, Astronom an Talmudgeléierte Levi ben Gershon genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 113: De Rabbi Levi läit uewen an der Mëtt
Zagut (Moundkrater)

Den **Zagut** ass en Aschlagkrater am duerch vill Aschléi opgerappte südëstleche Quadrant vun der viischter Moundsäit. Hie läit tëscht de Kratere Wilkins am Nordwesten, an dem Krater Celsius am Südwesten, dem Rabbi Levi am Südosten an dem Lindenau am Osten.

De Kraterrand vum *Zagut* ass onreegelméisseg an ofgedroen, besonnesch am Norden an am Osten. Den ëstleche Kraterrand gëtt vum Satellittekrater 'Zagut E' iwwerlagert. De Kraterzentrum ass relativ flaach an am Kratermëttelpunkt ass amplaz vun engem Zentralbierg de Krater 'Zagut A'.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 96: D'Krateren Zagut leien ënnen an der Mëtt
* Krater Zagut am "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
Celsius (Moundkrater)

De **Celsius** ass e klengen Aschlagkrater an de Biergregioune vun der Südhallefkugel op der viischter Moundsäit. Hie läit manner wéi e Kraterduerchmiesser südsüdwestlech vum Krater Zagut an nërdlech vum Krater Büsching.

De südwestleche Rand ass vun en ettlech, spéider entstanene, klenge Krateren zerstéiert ginn. Eng dallänlech Struktur schéngt den Celsius mam Celsius A ze verbannen.

E puer weider kleng Krateren an der Géigend ginn Celsius A, Celsius B, asw. genannt. Den Celsius H läit am Celsius.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 113: D'Kratere Celsius leien uewen an der Mëtt
* Krater Celsius im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
Büsching (Moundkrater)

De **Büsching** ass en Aschlagkrater am Süde vun der viischter Moundsäit, nordëstlech vum Krater Maurolycus a vun deem bal gläichgrousse Krater Buch.
De Krater ass staark erodéiert, den Zentrum ass bal ganz flaach.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitsche Geograph Anton Friedrich Büsching genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 113: De Büsching läit kuerz iwwer der Mëtt
Jill Bausch

D**'Jill Bausch**, gebuer den 12. September 1991 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

Vun 2011 bis 2015 war d'Bausch am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet 19-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Jil Haentges

D**'Jil Haentges**, gebuer den 20. Juli 1990 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

Vun 2007 bis 2015 war d'Jil Haentges am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet 23-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Evelyne Stoll

D**'Evelyne Nelly V. Stoll**, gebuer de 15. Dezember 1986 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

Vun 2004 bis 2015 war d'Stoll am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet 30-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Maurolycus (Moundkrater)

De **Maurolycus** ass en Aschlagkrater am Süde vun der viischter Moundsäit, ëstlech vum Krater Stöfler an nordwestlech vum Krater Barocius.
De Kraterrand ass deelweis staark erodéiert an huet och Terrasséierungen. De Kraterzentrum ass zimmlech flaach an huet en Zentralbierg.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom Universalgeléierte Franciscus Maurolicus genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 113: De grousse Krater Maurolycus läit lénks an der Mëtt
Buch (Moundkrater)

De **Buch** ass en ale Krater am südlechen Héichland vun der viischter Moundsäit. Hie läit nordëstlech vum Maurolycus an ass der Gréisst no mam Krater Büsching a sengem Nordosten ze vergläichen.
De Kraterrand ass erodéiert an den Zentrum flaach.

## Um Spaweck
* Krater Buch im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Moundkaart Nr 113: De Krater Buch läit an der Mëtt
Stöfler (Moundkrater)

De **Stöfler** ass en Aschlagkrater am Süde vun der viischter Moundsäit, südëstlech vum Mare Nubium, ëstlech vum Krater Tycho a westlech vum Krater Maurolycus.
De Krater ass staark erodéiert, säi südëstlechen Deel gëtt vum Krater Faraday iwwerdeckt. Den Zentrum ass zimmlech flaach.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitschen Astronom Johannes Stöffler genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 112: De Stöfler läit riets an der Mëtt
Estelle Alff

D**'Estelle Alff**, gebuer de 5. Juli 1979 zu Esch-Uelzecht, ass eng lëtzebuergesch Basketballspillerin.

2002 war d'Alff am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet fënnefmol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Barocius (Moundkrater)

De **Barocius** ass en Aschlagkrater am Süde vun der viischter Moundsäit, südëstlech vum Krater Maurolycus a südwestlech vum Krater Nicolai.
De Krater ass staark erodéiert, an den Zentrum ass zimmlech flaach. Den nordwestleche Kraterrand gëtt vum groussen Niewekrater *Barocius B* iwwerlagert.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom italieenesche Mathematiker Franciscus Barocius genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 113: De Barocius läit ënnen an der Mëtt
Nicolai (Moundkrater)

Den **Nicolai** ass en Aschlagkrater am Süde vun der viischter Moundsäit, tëscht de Kratere Barocius am Weste an Fabricius am Oste, nërdlech vum Krater Spallanzani.
De Krater ass erodéiert, an de Kraterbuedem ass zimmlech flaach.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitschen Astronom Friedrich Bernhard Gottfried Nicolai genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 113: De Nicolai läit riets an der Mëtt
Sara Olivieri

D**'Sara Olivieri**, gebuer den 20. Mäerz 1986 zu Esch-Uelzecht, ass eng lëtzebuergesch Basketball- a Foussballspillerin.

Als Basketballspillerin, war d'Sara Olivieri eng Spillerin vum T71 Diddeleng. 2005 war si am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet nëmmen eemol fir d'Nationalekipp gespillt.

An de Joren 2011 an 2012 huet si zweemol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt. Zanter 2015 ass si eng Spillerin am Foussballclub Jeunesse Jonglënster.

## Kuckt och
Faraday (Moundkrater)

De **Faraday** ass en Aschlagkrater am Süde vun der viischter Moundsäit, südëstlech vum Mare Nubium, westlech vum Krater Maurolycus a südëstlech vum Krater Stöfler, deem säi Bannenzegt hien deelweis iwwerdeckt. De Krater ass staark erodéiert an de Kraterrand ass iwwerlagert vun de Niewekratere *Faraday A* a *Faraday C*.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom brittesche Physiker a Cheemiker Michael Faraday genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 112: De Faraday läit riets an der Mëtt
Septsarges

**Septsarges** ass eng franséisch Gemeng an der Meuse an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen

*Dannevoux
*Cuisy
*Gercourt-et-Drillancourt
*Nantillois
*Montfaucon-d'Argonne
Daniel Saul Goldin

Den **Daniel Saul Goldin**, gebuer den 23. Juli 1940 zu New York City, Bundesstaat New York, USA) war vum 1. Abrëll 1992 bis de 17. November 2001 den néngten a bis haut deen am längsten amtéierenden NASA-Administrateur. Hie gouf vum US-President George H. W. Bush nominéiert.

De Goldin krut 1962 e Bachelor a Maschinnebau vum City College of New York. Am gläiche Joer huet hie seng Carrière am Lewis Research Center vun der NASA zu Cleveland, Ohio ugefaangen an huet un elektreschen Undriffsystemer fir déi bemannte interplanetaresch Raumfaart geschafft.

De Goldin hat dann fir e puer Joer d'NASA verlooss an huet fir d'TRW Space and Technology Group zu Redondo Beach, Kalifornien geschafft. Wärend senger 25-järeger Carrière bei TRW gouf de Goldin Vizepresident a General Manager an huet Projete an deenen nei Kommunikatiounssatellitte, Weltraumtechnologien a wëssenschaftlech Instrumenter entworf a gebaut goufen, geleet.

Wéi de Goldin Administrateur vun der NASA gouf, hat hien dat begrënnt mat "Faster, Better, Cheaper"-Konzept, mat deem d'NASA gläichzäiteg d'Käschten erofdrécken an trotzdeem eng grouss Zuel un Raumfaartprojeten duerchféiere konnt. Nom Verloscht vun zwou Marssonde gouf dëst Konzept awer och kritiséiert. A seng Amtszäit falen awer och erfollegräich Projete wéi de Marsroboter Mars Pathfinder, Reparatursmissioune fir den Hubble-Weltraumteleskop an déi International Raumstatioun ISS.

2002 gouf den Asteroid (16529) Dangoldin no him genannt.

2003 gouf de Goldin als néngte President vun der Boston University ausgewielt. Allerdéngs gouf säi Vertrag een Dag virun Amtsuntrëtt opgehuewen.

De Goldin ass bestuet an huet zwee Meedercher.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  NASA: Biografie
Aberporth

**Aberporth** ass eng Stad an der Grofschaft Ceredigion an der Cardigan Bay op der walisescher Küst.

D'Plaz lieft haaptsächlech vum Friemeverkéier an ass ee virun allem bei Famillje mat Kanner eng beléift Strand- a Buedplaz, well d'Plagen déi e Bloe Fändel huet an der Saison bewaacht ass. Z'erreechen ass Aberporth iwwer d'M4, Offaart Carmarthen an dann iwwer d'A484 a Richtung Newcastle Emlyn.

An der Géigend vun Aberporth ass zanter dem Zweete Weltkrich eng Übungsplaz vun der brittescher Arméi fir Rakéiten, vun där aus och zivil Héichtefuerschungsrakéiten fir d'Atmosphärefuerschung gestart goufen.

## Um Spaweck

*  South Uist and Aberporth
*  Encyclopedia Astronautica: Aberporth
* Klimadiagramm Aberporth
Linda Oe

D**'Linda Oe** (O*é* ??), gebuer den 18. Februar 1987, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si war eng Spillerin vum FC Minerva Lëntgen a vun der US Bäerdref-Konsdref.

Vun 2008 bis 2009 huet d'Oe fënnefmol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Herkules-Superkoup

Den **Herkules-Superkoup** ass e Superkoup an Deel vun der Grousser Mauer. Eigentlech besteet de Superkoup aus zwee Superkéip aus enger südlecher Regioun mam Numm BS 15 an enger nërdlecher Regioun mam Numm BS 16. De Superkoup huet eng Ausdeenung vun 100 Mpc an enger Mass vu 7,6×1015 Sonnemassen.

## Galaxiëkéip
BS 15 besteet aus de Galaxiëkéip:
* Abell 2063
* Abell 2107
* Abell 2147
* Abell 2151 (Herkules-Galaxiekoup)
* Abell 2152

BS 16 besteet aus follgenden Galaxiëkéip:
* Abell 2197
* Abell 2199

Aner Galaxiëkéip am Superkoup:
* Abell 2052
* Abell 2055
* Abell 2140
* Abell 2148
* Abell 2162

## Kuckt och

## Um Spaweck
* The Hercules Superclusters
Léonie de Jonge

D**'Léonie de Jonge**, gebuer de 7. Januar 1990 zu Ettelbréck, ass eng lëtzebuergesch-hollännesch Politologin a fréier Basketballspillerin.

## Basket
Vun 2009 bis 2015 war d'Léonie de Jonge am Kader vun der lëtzebuergescher Dammebasketballnationalekipp, an huet 16-mol fir d'Nationalekipp gespillt.

## Akadeemesch Karriär
Iwwer eng Studiebourse huet si zwee Joer um Junior College zu Devil's Lake am North Dakota studéiert a Basket gespillt. Dono huet si um Cornell College am Iowa, a vun 2014 zu Cambridge an England studéiert, wou si 2015 hire Master an 2019 hire PhD  iwwer d'Hannergrënn, firwat a verschiddene Regiounen oder Staate vum Benelux riets-populistesch Parteien ënnerschiddlech staark sinn (*The Success and Failure of Right-Wing Populist Parties in the Benelux Countries*, 2019), gemaach huet.

Si war vun 2019 bis 2024 Assistent-Professesch op der Universitéit Groningen. Zanter Januar 2025 ass si Professesch fir d'Erfuersche vum Rietsextremismus mat Schwéierpunkt 'Politesch Acteuren an Ideologien' um *Institut für Rechtsextremismusforschung* vun der Universitéit Tübingen. Si huet domat déi éischt Professur fir Politikwëssenschaften an dësem Beräich a ganz Däitschland.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Publikatiounen vun der Léonie de Jonge op orcide.org
* "Wéisou gëtt et (nach) kee Rietspopulismus zu Lëtzebuerg?" in: *forum* Nr.404, Mäerz 2020, S.16-19.
* "Rechtsaußen in Europa: Gespalten und doch widerstandsfähig." verfassungsblog.de, 22.05.2024 (och am *forum* Nr.437,Mee 2024,  S.7ff.).
Vogel (Moundkrater)

De **Vogel** ass e klengen Aschlagkrater op der südlecher Hemisphär vun der viischter Moundsäit. Hie läit südëstlech vum Krater Albategnius.

De Vogel ass dee klengste vun enger Aschlagkratergrupp mat dräi Krateren, déi no Süde hin ëmmer méi grouss ginn. Déi aner zwéin heeschen Argelander an Airy. Westlech ass en Iwwerrescht vum Krater Parrot.

Souwuel op der nërdlecher wéi och op der südlecher Säit gëtt de Kraterrand duerch méi kleng Krater ënnerbrach. De Vogel B op der nërdlecher Säit gëtt op sengem Nordrand nees vun engem nach méi klengem Krater ënnerbrach, sou datt do eng Rei matenee verbonnene Kratere läit. Déi iwwreg Deeler vum Kraterrand sinn zimmlech gutt erhalen.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr, 77: De KraterVogel läit ënnen an der Mëtt
Concours littéraire national 2018

De **[[Concours littéraire national]] 2018** war ee lëtzebuergesche Literaturconcours, dee vum Kulturministère organiséiert gouf. En huet sech 2018 ëm Theaterstécker gedréint.

Auteuren, déi Lëtzebuerger sinn oder zu Lëtzebuerg wunnen, konnte bis den 2. Juli 2018 déi vun hinne verfaasst Theaterstécker, no Modalitéiten, déi vum Kulturministère festgeluecht gi waren, erareechen.

Wéi virdru gëtt et zwou Kategorië Präisser: fir Auteuren tëscht 15 a 25 Joer, a fir déi méi al.

## Gewënner
Den 1. Präis goung un de Romain Butti fir säi Stéck *Fir wann ech net méi kann*. *Geheimdienstkönige* vum Charles Meder krut den 2. Präis, iwwerdeems den 3. un de Samuel Hamen goung, fir säin *Tagebuch des Fremdalterns*.

D'Anna Leader gouf fir *Outlast* mam 1. Präis an der Katagorie "Jeunes auteurs" ausgezeechent.

Den nationale Literaturpräis gouf de 4. Dezember 2018 am nationale Literaturzenter zu Miersch iwwerreecht.
Concours littéraire national 2019

De **[[Concours littéraire national]] 2019** ass ee lëtzebuergesche Literaturconcours, dee vum Kulturministère organiséiert gouf. En huet sech 2019 ëm Romaner gedréint.

Auteuren, déi Lëtzebuerger sinn oder zu Lëtzebuerg wunnen, konnte bis den 3. Juni 2019 déi vun hinne verfaasst Romaner areechen, no Modalitéiten, déi vum Kulturministère festgeluecht gi waren.

Den nationale Literaturpräis gouf de 4. Dezember 2019 am nationale Literaturzenter zu Miersch iwwerreecht.

## Gewënner
Wéi virdru gouf et zwou Kategorië Präisser: fir Auteuren tëscht 15 a 25 Joer, a fir déi méi al.

Den éischte Präis goung un de Samuel Hamen fir säi Roman *[[I.L.E.]]* a Lëtzebuerger Sprooch. D'Olivia Katrandjian krut den 2. Präis fir *The Ghost Soldier.* Den 3. Präis goung un d'Anja Di Bartolomeo fir hire Roman *Wundholz*. An der Kategorie "Jonk Auteure vu 15 bis 25 Joer" huet *La Quête* vum Antoine Pohu den éischte Präis kritt.

D'Jury huet sech zesummegesat aus dem Jérôme Jaminet (President), der Fabienne Gilbertz, der Ludivine Jehin, dem Marcel Kieffer an dem Jay Schiltz.
Osamu Shimomura

Den **Osamu Shimomura** (japanesch: 下村 脩, *Shimomura Osamu*), gebuer de 27. August 1928 zu Kyōto, a gestuerwen den 19. Oktober 2018 zu Nagasaki, war e japanesche Biocheemiker.

Zesumme mam Martin Chalfie a mam Roger Tsien krut hien 2008 den Nobelpräis fir Chimie.

Hien huet a Japan Pharmazeutik studéiert an dono op der Universitéit Nagasaki an op där vun Nagoya geschafft. 1960 gouf en zum Dokter an der organescher Chimie promovéiert a goung dono op d'Princeton University, wou en, mat enger klenger Ausnam, bis 1982 bliwwen ass. Vun 1982 bis 2001 war en Honorarprofesser op der Boston University a Fuerscher am Ozeanographeschen Institut vu Woods Hole. No 2001 hat hie säi private *Photoprotein Laboratory*.

Hien huet um Gebitt vun der Biolumineszenz geschafft, absënns vu Liewewiesen am Mier. Hien huet 1961 d'Protein Aequorin an d'Protein dat gréng fluoreszéiert (GFP) an der Jelliskapp-Aart *[[Aequorea victoria]]* entdeckt an dës Moleküller an de Joren dono erfuerscht. D'GFP-Moleküll léisst sech mat anere Proteinne koppelen, déi net liichten. Domat kënne Wëssenschaftler Prozesser observéieren, déi ee soss net gesi kéint.

## Literatur
* Susan Brooks: ''The discovery of aequorin and green fluorescent protein''. In: *Journal of Microscopy*. Band 217, 2005, S. 1–2.
* Osamu Shimomura: ''The discovery of aequorin and green fluorescent protein''. In: *Journal of Microscopy*. Band 217, 2005, S. 3–15.

## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker

## Um Spaweck
Jair Bolsonaro

De **Jair Messias Bolsonaro**, gebuer den 21. Mäerz 1945 zu Glicério am Bundesstaat São Paulo, ass e brasilianeschen Offizéier, Politiker, a war vum 1. Januar 2019 bis den 1. Januar 2023 den 38. President vu Brasilien.

2023 huet hien op en Neits kandidéiert, huet awer géint säi Konkurrent Lula Da Silva am Ballotage  verluer. Den 11. September 2025 gouf hie vum Ieweschte Geriicht vu Brasilien zu 27 Joer Prisong veruerteelt, well hien e Putsch géint den Da Silva geplangt hat.

## Um Spaweck
Crüger (Moundkrater)

De **Crüger** ass en Aschlagkrater um westleche Rand vun der viischter Moundsäit, westlech vum Oceanus Procellarum, südlech vum Krater Grimaldi an nordëstlech vum Krater Darwin.
De Krater a säin Zentrum si flaach.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitsche Mathematiker Peter Crüger genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 92: De Crüger läit uewe lénks
Marie-Amélie Albrand

D**'Marie-Amélie Albrand**, gebuer de 5. November 1997, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si ass eng Spillerin vum FC Sporting Beetebuerg.

Zanter dem 29. Juni 2016 spillt d'Marie-Amélie Albrand an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.

## Kuckt och
Koalitioun (Politik)

Eng **Koalitioun** ass an der Politik den Ëmstand, wann an engem Méiparteiesystem zwou oder méi politesch Parteien oder Gruppéierunge sech an engem Parlament zesummendinn, fir eng Majoritéit vun de Stëmmen ze hunn. Sou Koalitioune kënne spontan bei eenzelen Ofstëmmungen entstoen, gewéinlech awer gëtt eng Koalitioun an engem Koalitiounsaccord formaliséiert, an deem déi betraffe Parteien hir gemeinsam Vuën zu politeschen Theemen a Projeten festhalen.

Dacks gëtt och d'Regierung, déi vu sou enger Koalitioun ënnerstëtzt gëtt, "Koalitiounsregierung" genannt, net zulescht well d'Membere vun där Regierung och Membere vun deene Parteie sinn, resp. hinnen no stinn.

## Kuckt och
* Grouss Koalitioun
Tania Blasen

D**'Tania Blasen**, gebuer den 23. Mee 1985, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si war eng Spillerin vum AS Wëntger, op der Mëttelfeldpositioun.

Am Joer 2008 huet d'Blasen zweemol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt, an huet ee Gol geschoss.

## Kuckt och
Angström (Moundkrater)

Den **Angström** ass e klengen Aschlagkrater op der nordwestlecher viischter Moundsäit um Flaachland vum Oceanus Procellarum.
Südlech stinn d'Harbinger-Bierger an d'Hiwwelkette vun de Rimae Prinz iwwer d'Fläch vum Moundozean eraus, souwéi am Osten d'Héichzich vum Dorsum Bucher an Dorsum Argand. Am Weste läit de Krater Krieger.

Dem kreesronne, schosselfërmege Krater seng Buedemfläch huet keng bedeitend Opfällegkeeten. De Kraterrand gëtt vun e puer klengen Aschléi ënnerbrach. D'Wänn déi no bannen offalen hunn eng méi héich Albedo wéi d'Maria ronderëm.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom schweedesche Physiker Anders Jonas Ångström genannt.

## Um Spaweck
* De Krater Angström am "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Moundkaart Nr 39: De Krater Angström läit uewen an der Mëtt
Mëttelräich

D**'Mëttelräich** oder **Mëttelfranken** (lat.: **Lotharii Regnum** - "dem Lothaire säi Räich") war de mëttelsten Deel vum Fränkesche Räich, deen no deem senger Deelung vum 10. August 843 am Traité vu Verdun un de Keeser Lothaire I. goung. Hie krut dat, als eelste Jong vum Keeser Louis de Frommen (deen 840 gestuerwe war), wat Rescht war nom verluerene Muechtkampf géint säi Brudder Ludwig den Däitschen a säin Hallefbrudder Charles de Plakkapp.

D'Mëttelräich goung vum Nordmier bis bei d'Mëttelmier, vu Frisland iwwer déi haiteg Benelux-Staaten, Oochen, d'Rheinland, Bourgogne, d'Provence an Ueweritalien bis an d'Keeserstad Roum an Italien.

## Deelung vu Prüm
Am September 855 huet de Lothaire säi Räich an der Deelung vu Prüm ënner sengen dräi Jongen opgedeelt. De Lothaire II. krut Lotharingien (Frisland, d'Nidderlanden an d'Rhäinland) am Norden; de Charles d'Bourgogne an d'Provence am Südwesten, an de Louis II. Italien am Südosten (souwéi de Keesertitel).

## Traité vu Meersen
Nom Lothaire II. sengem Doud, 869, gouf dat fréiert Mëttelräich 870 am Traité vu Meerssen nei verdeelt: Den ostfränkesche Kinnek Ludwig den Däitschen, dem Lothaire II. säi Monnonk, krut den Ostdeel vu Lotharingien; de westfränkesche Kinnek Charel de Plakkapp, en Hallef-Mononk vum Lothaire II., de Westdeel.

## Ausbléck
879 hunn d'Enkele vum Charel dem Plakkapp, wéi 880 am Traité vu Ribemont festgehalen, och dëse Westdeel vu Lotharingien un den ostfränkesche Kinnek Ludwig III. ginn. Domat huet Lotharingien zanterhier (mat enger Ënnerbriechung vun 911 bis 923) integral zum Ostfrankeräich gehéiert an huet doran d'Herzogtum Loutrengen gebilt.

959 gouf d'Herzogtum an Herzogtemer Uewerloutrengen an Nidderloutrengen gedeelt.

## Literatur
* Jens Schneider: *Auf der Suche nach dem verlorenen Reich. Lotharingien im 9. und 10. Jahrhundert*. Böhlau Verlag, Köln 2010, ISBN 978-3-412-20401-3.
* Thomas Bauer: *Lotharingien als historischer Raum. Raumbildung und Raumbewußtsein im Mittelalter*, Köln, Weimar, Wien 1997, ISBN 3-412-13696-4.
* Rüdiger E. Barth: *Lotharingien 10. – 12. Jahrhundert. Gelenkte Teilung oder innere Aufspaltung?*, Frankfurt am Main, Berlin, Bern, Wien 1996, ISBN 3-631-30347-5.
Krafft (Moundkrater)

De **Krafft** ass en Aschlagkrater um nordwestleche Rand vun der viischter Moundsäit.
Hie läit nërdlech vum Krater Cardanus um westleche Rand vum Oceanus Procellarum.
Tëscht dem Krafft am Cardanus läit déi laanggestreckt Kraterkette *Catena Krafft*.
De Kraterrampli huet Terrassen an ass liicht erodéiert. Den Zentrum ass bis op den Niewekrater *Krafft C* relativ flaach.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom däitsch-russeschen Astronom Wolfgang Ludwig Krafft genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 37: De Krafft läit ënne riets
Mëttelrhäin

De **Mëttelrhäin** oder **Mëttelste Rhäin**, ass dee Streech vum Rhäin vu ronn 130 Kilometer tëscht Bingen a Bonn. Et ass eng beandrockend Kulturlandschaft, an där ronn 450.000 Mënsche liewen.

De Rhäin leeft do an engem Duerchbrochsdall duerch d*'[[Rhäinesch Schiferbierger]]*, déi am Westen Honsréck an Äifel heeschen, an Taunus, Westerwald a Siebengebirge am Osten. Am Süde kënnt de Floss aus dem flaachen Dall vum Ieweschte Rhäin, no Norden hi leeft en dann an d'Kölner Bucht.

Zanter jee ass déi Streck ee vun de wichtegste Verkéiersweeër tëscht Nord- a Süddäitschland, an, zanter der Réimerzäit, en Handelswee tëscht der Mëttelmierregioun an Nordeuropa.

Charakteristesch sinn d'Wéngerte laanscht d'Uwänner, ma och déi Rëtsch Buergen um Bord vum Dall an déi historesch Uertschaften am Dall. D'Géigend ass dofir zanter dem 19. Joerhonnert eng beléift Touristendestinatioun, an Inkarnatioun vun der sougenannter Rhäinromantik, wéi se z.&nbsp;B. am Gedicht *[[Die Loreley]]* vum Heinrich Heine zum Ausdrock kënnt.

De südlechen Deel vum Mëttelrhäin, vu Bingen a Rüdesheim bis op Koblenz ass zanter 2002, als *Kultutrlandschaft Oberes Mittelrheintal* vun der UNESCO als Weltkulturierwe klasséiert.

## Kuckt och
*Lëscht vun de Weltierwen an Europa

## Um Spaweck
Jessica Becker

D**'Jessica Becker**, gebuer den 9. Dezember 1999, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si ass eng Spillerin vun der Entente Wuermer-Mënsbech-CSG.

Zanter dem Oktober 2018 spillt d'Becker an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.

## Kuckt och
Cardanus (Moundkrater)

De **Cardanus** ass en Aschlagkrater um westleche Rand vun der viischter Moundsäit, an ass dofir wann iwwerhaapt, dann nëmme staark verzunn ze gesinn.
Hie läit südlech vum Krater Krafft am Flaachland vum Oceanus Procellarum.
Tëscht dem Cardanus am Krafft läit d'Kraterkette Catena Krafft.
De Cardanus huet e relativ schaarf markéierten, onreegelméissege Kraterrand mat Terrassen.

Südlech vum Cardanus läit an ostwestlecher Richtung d'Moundrill Rima Cardanus.

De Krater gouf 1935 vun der I.A.U. nom italienische Mathematiker Gerolamo Cardano genannt.

## Um Spaweck
* Moundkaart Nr 55: De Cardanus läit uewe riets
Tessy Bamberg-Schitter

D**'Tessy Bamberg-Schitter**, gebuer den 20. Juni 1980, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si war eng Spillerin vum FC CeBra 01.

Vun 2006 bis 2009 huet d'Bamberg-Schitter fënnefmol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Lynn Bei

D**'Lynn Bei**, gebuer de 4. August 1988 zu Esch/Uelzecht,, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin, déi als Golkipp gespillt huet. Si war eng Spillerin vum FC Mamer 32. 
### Sportlech Karriär
D'Lynn huet als Kand an hirem Heemechtsveräin dem FC Monnerech ugefaange mat spillen, ier si 2000 bei d'Damme vum Progrès Nidderkuer gewiesselt ass. Vun 2002 bis 2010 huet si beim CS Uewerkuer gespillt, wou hinnen den Opstig an déi éischt Liga gelongen ass a si eng ganz Rëtsch Finallen erreecht hunn. Vun 2010 un, huet se beim FC Mamer an der éischter Ekipp gespillt, déi 2010 d'Halemeeschterschaft an 2017 d'Coupe gewonnen huet.

Vun 2008 bis 2020 war si fir d'FLF am Asaz, an huet 2014 an 2015 bei de Prequalifikatioune véiermol fir d'lëtzebuergesch Dammefoussballnationalekipp gespillt.

2020 huet d'Lynn Bei verletzungsbedingt net méi gespillt a sech aus dem aktive Foussball zeréckgezunn.

## Kuckt och
Bei

**Bei** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* mat italieeneschen Originnen:
** Adele Bei (1904–1976), eng italieenesch Politikerin (PCI).
** Lynn Bei (* 1988), eng lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* mat chineeseschen Originnen (贝/貝):
** Bei Jinquan (1831–1890), e chineesesche Generol.
** Bei Shizhang (1903–2009), e chineesesche Biophysiker, Biolog a Pedagog.

## Biologie
Fir d'Insekt **Bei** kuckt wgl. Beien
Claudine Bernard

D**'Claudine Bernard**, gebuer den 2. September 1992, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si war eng Spillerin vum FC Koeppchen Wuermer.

Am Oktober 2008 huet d'Bernard eemol an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp gespillt.

## Kuckt och
Mara Boly

D**'Mara Boly**, gebuer den 12. Juni 2001, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si ass eng Spillerin vum SC Ell.

Zanter dem Oktober 2018 spillt d'Boly an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.

## Kuckt och
Sadine Correia

D**'Saine Correia Mascarenhas** méi bekannt als **Sadine Correia**, gebuer den 9. Juni 1992, ass eng lëtzebuergesch Foussballspillerin. Si war bis 2020 eng Spillerin vum FC Sporting Beetebuerg. Zanter der Saison 2020/21 huet si de Sprong an d'Ausland gepackt, a spillt an der *2. Frauen-Bundesliga* fir den 1. FC Saarbrücken.

Zanter dem Mäerz 2018 spillt d'Correia an der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.

## Kuckt och