Eisebunnsstreck Péiteng - Fond-de-Gras - Doihl

D**'Streck Péiteng - Fond-de-Gras - Doihl** ass gebaut gi fir d'Minett, déi do ofgebaut gouf, bei d'Héichiewen ze transportéieren. Et war also eng reng Gidderstreck. Si ass eegleiseg a gouf an Normalspuer (1.435&nbsp;mm) gebaut ginn.

D'Streck gouf a gëtt haut nach "Misärsbunn" genannt: wéinst de schwéiere Chargen an dem liichten Ënnerbau hunn d'Gleiser net duergehalen an et koum dacks zu Entgleisungen an Accidenter.

## Geschicht
* 1869: D**[[Société anonyme luxembourgeoise des chemins de fer et minières Prince-Henri]]'' ("PH" oder "Prënz") gëtt vum Lëtzebuerger Staat chargéiert fir an der neier Industrieregioun am Süde vum Land Eisebunnsstrecken ze bauen. Si huet, fir déi Projete finanzéieren ze kënnen, 417 ha Konzessioune fir Minett ofzebauen zougesprach kritt. Als Konterpartie sollten 162&nbsp;km Eisebunnsstrecke gebaut ginn. Eng dovu war d'Streck "Péiteng - Fond-de-Gras - Doihl". De "Prënz" war allerdéngs net autoriséiert fir selwer seng Konzessiounen z'exploitéieren, hat awer de [[Monopol]] fir den Transport. Verschidde belsch, franséisch a lëtzebuergesch Gesellschaften hunn den Ofbau bedriwwen an d'Minett mat der Eisebunn an hir Héichiewen transportéiert;
* [[1873]] ass d'Sektioun Péiteng - Fond-de-Gras opgaangen an
* [[1879]] d'Sektioun Fond-de-Gras - Doihl - ''Bois châtier'';
* [[1938]]: d'Streck gëtt moderniséiert: d'Schinne gi mat ''[[Tirefond (Eisebunn)|Tirefonden]]'' un d'Schwellen ugeschrauft. Am selwechte Joer gëtt de Betrib tëscht dem Doihl an dem ''Bois châtier'' fir zerguttst zougemaach;
* [[1940]] - [[1944]]: d**Deutsche Reichsbahn* iwwerhëlt d'Gestioun;
* [[1944]]: nom Enn vun der däitscher Besatzung huet de Lëtzebuerger Staat provisoresch e *Comité de gérance* an e *Comité de direction* agesat fir d'Eisebunn ze bedreiwen;
* [[1946]]: déi nei gegrënnt *Société nationale des chemins de fer luxembourgeois* ([[CFL]]) iwwerhëlt d'Gestioun;
* [[1962]] gëtt d'Streck zougemaach well d'[[Société Anonyme Minière et Métallurgique de Rodange-Athus|MMR]], deemools déi eenzeg Firma déi d'[[Minière]] nach exploitéiert huet, hir Minett iwwer hir eege Minièresbunn a mat hirer [[Seelbunn]] an d'Rodanger Schmelz gefouert huet;
* [[1964]] am Fréijoer: um km 2,500 rëtschen 30.000 m³ Steng, Leem a Buedem, op der Héicht vum *Fuussbësch*, de Bierg erof a begruewen d'Gleis. Domat war et du Schluss mam Schinneverkéier op enger Streck, déi net onweesentlech zum Räichtum vum Land bäigedroen huet. Dat war eng gutt Ursaach fir d'Stréck ouni vill Gespréich zouzemaachen;
* [[1970]] gouf d'Stréck offiziell mat engem [[Arrêté ministériel]] vum 6. Oktober broochgeluecht. Dat selwecht Joer huet d'[[Association des Musée et Tourisme Ferroviaires|AMTF]] sech konstituéiert mam Zil, d'Streck erëm zu touristeschen Zwecker a Betrib ze huelen. Fir d'éischt ass den Tronçon Fond-de-Gras - Doihl an d'Rei gesat ginn, fir en Zougank zu der Strooss ze kréien. Duerno gouf d'Streck Fond-de-Gras - Fuussbësch an Ugrëff geholl; 
* [[1973]], de [[4. August]], war et sou wäit: den "Train 1900" huet de Betrib opgeholl;
* [[1981]], den [[1. Dezember]], ass déi lescht [[Minière]] vu Lëtzebuerg, den "Tillebierg" zu [[Déifferdeng]], zougemaach ginn;
* [[1986]]: vis do huet den Terrain vun der Streck a vun der Gare Rolleng nach ëmmer der CFL gehéiert. Den deemolege Kulturminister [[Robert Krieps]] léisst e Projet ausschaffe fir am Fond-de-Gras en [[Industrie- an Eisebunnspark Fond-de-Gras|Industriepark]] anzeriichten;
* [[1987]]: d'Decisioun, fir den Äerdrutsch am *Fuussbësch* ewechzebaggeren, fält;
* [[1989]], [[9. Mee]]: den Tronçon *Fuussbësch* - Péiteng kann erëm befuer ginn. Awer nach net bis an d'Péitenger Gare, well am Wanter 1980/81 waren d'Gleiser bei Noutstandsaarbechten erausgerappt ginn, fir nei Industriehalen opzeriichten;
* Terrainen hu missen opkaaft ginn, fir en neit Gleis laanscht déi Halen ze leeën;
* [[2001]]: nieft der Péitenger Gare ass en neie [[Quai (Eisebunn)|Quai]] an 2 nei Gleiser (+ Waasserkran) fir den "Train 1900" ugeluecht ginn, fir déi ganz Streck erëm praktikabel ze maachen.

== Beschreiwung vun der Streck ==
Si huet deemools aus zwou Sektioune bestanen:
=== Sektioun Péiteng - Rolleng ===
Obschonn d'Streck vu [[Péiteng]] ronderëm de [[Prënzebierg]] an den [[Tëtelbierg]] op [[Fond-de-Gras]] (och kuerz "Gras" genannt) gefouert huet, huet d'Gare vu Fond-de-Gras den Numm "Rolleng" ( Lamadelaine) kritt.

Déi Sektioun ass den [[20. Dezember]] [[1873]] opgaangen, an ass 6,060&nbsp;km laang. Ënnerwee huet si eng ganz Rei Quaien, wou d'Minett an d'Waggone getippt gouf, bedéngt.

==== Streckeverlaf ====
* Gare Péiteng: Quai *d'Huart* (Numm vun der Gesellschaft, déi d'Minettskonzessioun exploitéiert huet), wou d'Minett iwwer e [[Plan incliné]] vum Prënzebierg erof transportéiert gouf (bis [[1928]]).
* Gare Péiteng: Silo *Providence* (och "Käseminn" (*case à mine*) oder "d'Bréck" genannt). Dëst war e Gebai aus [[Bëtong]], wou d'Minett an enger Héicht vu 15 Meter a Siloe getippt gouf a wou se ënnen an d'Waggonen (Talboten) agefëllt gouf
* Kuerz hanner der Gare huet en "embranchement" (*Gleisanschluss*) d'Firma GENEWO-BERG, déi mat Baumaterial gehandelt huet, bedéngt
* Vun do aus ass et géi biergop gaangen (~ 25 ‰)
* Quai *Prënzebierg* (PK 2,00), dee vun der *Société Athus* exploitéiert gouf. Dëse Quai ass awer nëmme bis ufanks vum [[20. Joerhonnert]] gebraucht ginn, well duerno um Prënzebierg am Dagebau (*à ciel ouvert*) ofgebaut gouf
* Quai *Schlammebierg* (PK 2,40) vun der *Société des hauts-fourneaux de Hollerich*, deen nëmme bis an d'[[1880]]<nowiki/>er Joren a Betrib war
* Quai *Angleur* oder *Fussbësch* (PK 2,62). Hei bestinn 2 Gleiser op ongeféier 100 Meter an eng Bascule
* Päerdsstall. Do waren d'Päerd ënnerbruecht, déi an de [[Galerie (Biergbau)|Galerien]] d'[[Buggi]]e gezunn hunn
* Quai *Rolleng* (*Escher Erzgrubengesellschaft*) (PK 4,00). Do war fréier och eng [[Barriär (Eisebunn)|Barriär]], um Wee deen d'Uertschaft Rolleng (*Lamadelaine*) mat der [[Muttergottesknippchen|Muttergottesknippche]] verbonnen huet.
* D'Streck féiert elo laanscht den [[Tëtelbierg]]
* Quai *Géienhonger* (*S.A.Minière et métallurgique de Rodange*) (PK 4,56)
* Quai *Hackels* (*Angleur*) (PK 4,76), wou ee schéi Vuen op [[Rodange]] an op [[Nidderréideng]] huet
* Quai *Stackels* (PK 5,20), dee vun der Entreprise Schiltz-Lacroix exploitéiert gouf
* Quai *Unterst Blénken* (PK 5,96)
* Quai *Collart* (PK 6,00)
* Quai *Chiers* (PK 6,10)
* Quai *Reuter* a *Van Mossevelde* (PK 6,10)
* Quai *Langfuhr* (PK 6,20)
* Gare Rolleng.

=== Sektioun Rolleng - *Bois châtier* ===
Dës Sektioun ass den [[19. Abrëll]] [[1879]] opgaangen an huet no 3,390&nbsp;km d'franséisch Grenz erreecht.

==== Streckeverlaf ====
* Gare Rolleng
* Quai *Gras* (MMR-Ougrée) (PK 6,70) am *Doihl*, wou d'Rodanger Schmelz Minièrë bedriwwen huet an d'Minett méi spéit mat der [[Minettseelbunn Doihl-Rodanger Schmelz|Seelbunn Doihl-Rodange]] bei d'Héichuewen transportéiert huet
* Quai *Bois de Rodange* (PK 7,35), deen ufanks vun der Firma Marcinelle-Couillet a méi spéit vun der Soc. Berens vu Rëmeleng exploitéiert gouf
* D'Strooss "Rodange - Zowaasch", ass deemools mat enger Barriär geséchert ginn. Hei ass haut den Terminus vum "Train 1900".
* Quai *La Bergerie* (Ougrée) (PK 8,80)
* Quai *Klopp* (Sclessin a Couillet) (PK 9,20).
* Quai *Bois châtier* (Cockerill a Raty) (KPK 9,5), Endpunkt vun der Streck.

=== Gare Rolleng ===


D'Gare Rolleng war als 2.-Klass-Gare aklasséiert. Si huet aus 8 PH-Gleiser, 6 Privat-Gleiser, 19 [[Eisebunnsweich|Weichen]], 1 Englänner (= duebel Kräizungsweich), 4 Bascullen an engem Waasserkran bestanen. Eng Lokomotiv huet d'Waggonen an der Gare rangéiert wärend zwou anerer d'Rammen op Péiteng gezunn hunn. Wéinst den enke Kéieren an deem liichten Ënnerbau vum Gleis sinn nëmmen 3 bis 4-achseg Damplokomotiven agesat ginn. An engem Gebai (wat haut nach profitéiert gëtt) ware Büroen an e klengt [[Stellwierk]]. Dëst Gebai, dat haut als Gare benotzt gëtt, steet deelweis um Territoire vun der Gemeng Déifferdeng.

An der Gare selwer waren nach 5 Quaie fir Minett ze lueden: *Collart*, *Reuter a Van Mossevelde*, *Langfuhr*, *Chiers* an *Unterst Blanken*.

D'Gare am Fond-de-Gras an d'Eisebunnsstreck tëscht Doihl-Fond-de-Gras a *Fuussbësch* mam technesche Material dat dozou gehéiert, stinn zanter dem 6. August 1987 op der Lëscht vum *Inventaire supplémentaire'' vun de klasséierte Monumenter.

## Kuckt och
* Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Péiteng
* Aktuell CFL-Gare Rolleng
* Nationalen Eisebunnsmusée

## Um Spaweck
* Train 1900
* Minièresbunn Doihl asbl
* Fond-de-Gras