open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fraiture (Vielsalm)

**Fraiture** ass eng belsch Uertschaft an der Gemeng Vielsalm, an der Provënz Lëtzebuerg, eng ronn 1.500 Meter ëstlech vun der Baraque de Fraiture.

D'Uertschaft läit op enger Héicht vu 550 Meter.

Südlech vu Fraiture läit e 660 ha grousst Naturschutzgebitt dat sech aus zwéin Deeler zesummesetzt, *La Grande Fagne* an *A Sacrawé*.

## Um Spaweck
Canton de Vignory

De **Canton de Vignory** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Chaumont, am Departement Haute-Marne an der Regioun Grand Est.

## Gemengen am Kanton

| Annéville-la-Prairie || align="right" | 84 || align="right" | 52310 || align="right" | 52011
|-
| Bologne || align="right" | 1&nbsp;943 || align="right" | 52310 || align="right" | 52058
|-
| Daillancourt || align="right" | 85 || align="right" | 52110 || align="right" | 52160
|-
| Froncles || align="right" | 1&nbsp;760 || align="right" | 52320 || align="right" | 52211
|-
| La Genevroye || align="right" | 23 || align="right" | 52320 || align="right" | 52214
|-
| Guindrecourt-sur-Blaise || align="right" | 31 || align="right" | 52330 || align="right" | 52232
|-
| Lamancine || align="right" | 106 || align="right" | 52310 || align="right" | 52260
|-
| Marbéville || align="right" | 101 || align="right" | 52320 || align="right" | 52310
|-
| Mirbel || align="right" | 47 || align="right" | 52320 || align="right" | 52326
|-
| Ormoy-lès-Sexfontaines || align="right" | 50 || align="right" | 52310 || align="right" | 52367
|-
| Oudincourt || align="right" | 148 || align="right" | 52310 || align="right" | 52371
|-
| Soncourt-sur-Marne || align="right" | 339 || align="right" | 52320 || align="right" | 52480
|-
| Viéville || align="right" | 257 || align="right" | 52310 || align="right" | 52522
|-
| **[[Vignory]]** || align="right" | 307 || align="right" | 52320 || align="right" | 52524
|-
| Vouécourt || align="right" | 205 || align="right" | 52320 || align="right" | 52547
|-
| Vraincourt || align="right" | 92 || align="right" | 52310 || align="right" | 52548
|}
Canton de Saint-Blin

De **Canton de Saint-Blin** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Chaumont, am Departement Haute-Marne an der Regioun Grand Est.

## Gemengen am Kanton

| Aillianville || align="right" | 185 || align="right" | 52700 || align="right" | 52003
|-
| Busson || align="right" | 36 || align="right" | 52700 || align="right" | 52084
|-
| Chalvraines || align="right" | 228 || align="right" | 52700 || align="right" | 52095
|-
| Chambroncourt || align="right" | 41 || align="right" | 52700 || align="right" | 52097
|-
| Humberville || align="right" | 65 || align="right" | 52700 || align="right" | 52245
|-
| Lafauche || align="right" | 109 || align="right" | 52700 || align="right" | 52256
|-
| Leurville || align="right" | 101 || align="right" | 52700 || align="right" | 52286
|-
| Liffol-le-Petit || align="right" | 355 || align="right" | 52700 || align="right" | 52289
|-
| Manois || align="right" | 501 || align="right" | 52700 || align="right" | 52306
|-
| Morionvilliers || align="right" | 24 || align="right" | 52700 || align="right" | 52342
|-
| Orquevaux || align="right" | 92 || align="right" | 52700 || align="right" | 52369
|-
| Prez-sous-Lafauche || align="right" | 337 || align="right" | 52700 || align="right" | 52407
|-
| **[[Saint-Blin]]** || align="right" | 388 || align="right" | 52700 || align="right" | 52444
|-
| Semilly || align="right" | 109 || align="right" | 52700 || align="right" | 52468
|-
| Vesaignes-sous-Lafauche || align="right" | 146 || align="right" | 52700 || align="right" | 52517
|}
Karlheinz Stockhausen

De **Karlheinz Stockhausen**, gebuer den 22. August 1928 zu Mödrath, a gestuerwen de 5. Dezember 2007 zu Kürten-Kettenberg, war en däitsche Komponist, dee mat zu deenen dichtegste vun der 2. Hallschent vum 20. Joerhonnert gezielt gëtt.

Hien huet nei Weeër an der serieller Musek exploréiert, a vill mat elektronescher Musek experimentéiert.

Zu senge Wierker zielt den Operenzyklus *Licht* aus 7 Operen.

## Um Spaweck
Antonín Dvořák

Den **Antonín Dvořák**, gebuer den 8. September 1841 zu Nelahozeves (Prag), a gestuerwen den 1. Mee 1904 zu Prag, war en tschechesche Komponist.

Hien huet néng Sinfonië komponéiert, wouvun déi Néngt (''Aus der Neier Welt'') déi bekanntst dierft sinn; an och eng jett aner Orchesterwierker, Operen, Vokalmusek, Kammermusek a Stécker fir Piano a fir Uergel.

Den Dvořák ass deen tschechesche Komponist, dee welwäit am dackste gespillt gëtt.

## Liewen

## Wierk

## Um Spaweck
Fjodor Michailowitsch Dostojewski

De **Fjodor Michailowitsch Dostojewski** (*Фёдор Михайлович Достоевский*), gebuer den 11. November 1821 zu Moskau, a gestuerwen den 9. Februar 1881 zu Sankt Péitersbuerg, war e russesche Schrëftsteller.

A senge Bicher schreift en dacks iwwer Personnagen déi an ärmleche Verhältnesser liewen, an och soss an enger Kris stiechen. E liwwert doduerch sou munnech déif Asiichten an d'mënschlech Psychologie, gradewéi gutt Analyse vun der politescher, sozialer a spiritueller Situatioun a Russland zu senger Zäit.

Seng bekanntst Wierker si wuel:
* Преступление и наказание - ''D'Verbriechen an d'Strof'' (1866)
* Игрок - ''De Spiller'' (1866)
* Идиот - ''Den Idiot'' (1868)
* Бесы - ''D'Däiwelen'' (1871-1872)
* Братья Карамазовы - ''D'Bridder Karamasow'' (1880–1881)

## Um Spaweck
Ernst Barlach

Den **Ernst Barlach**, gebuer den 2. Januar 1870 zu Wedel (Holstein), a gestuerwen de 24. Oktober 1938 zu Rostock, war en däitsche Sculpteur, Graphiker an Dichter.

## Wierk

## Um Spaweck
Revue de la Jeunesse

D**'Revue de la Jeunesse** war eng Kannerzäitschrëft, déi vum Februar 1949 bis de Juni 1995 vum lëtzebuergesche Roude Kräiz publizéiert gouf.
Zack

**Zack** ass e Begrëff, deen e puer Bedeitungen huet:
*Eng lëtzebuergesch Kannerzäitschrëft: Zack
*Eng däitsch Comiczäitschrëft, déi vun 1972 bis 1980, an duerno vun 1999 un an engem anere Verlag erauskënnt: ZACK
Georges Weyer

De **Georges Weyer** genannt *de Georgely* (och nach *Georgeli*, *Schorscheli* oder *Schorschelchen*) gebuer als *Georg Weyer* den 13. Oktober 1848 zu Gréiwemaacher, a gestuerwen den 13. Februar 1924 an der Stad Lëtzebuerg (Rumm-Hospiz), war e klenggewuessene Turlatäin-Spiller, deen zu senger Zäit duerch dat ganzt Land mat sengem Instrument gereest ass, fir op Kiermessen a Mäert Musek ze spillen. An der Stad Lëtzebuerg war e reegelméisseg um Oktav-Mäertchen an op der Schueberfouer ze gesinn.

Hie krut souguer eng Kéier eng Lantermajik vun der Groussherzogin Marie-Adelaïde geschenkt.

## Literatur
* Schwab, Franz. (1975). *De Georgely*. Eis Sprooch. Nei Folleg, Eis Sprooch. Nei Folleg XIV. Jor (1975), Nr. 6, p.&nbsp;31-33, ill.
*Kaiser, Marcel. (1983). *Bilder aus früheren Schobermesszeiten : "de klenge Georgely vu Gréivenmaacher"*. Tageblatt, Tageblatt 1983, n° 194, p.&nbsp;5.
* Welter, Jean. (1998). *Auf den Spuren des "Georgely" (Georg Weyer, 1848 - 1924)*. 150 Joar Maacher Gesangveräin : 1848 - 1998, 150 Joar Maacher Gesangveräin : 1848 - 1998. - Grevenmacher, 1998 P. 147-159, ill.
*Hermes, M., Krier, Émile, Weber, Carlo, & Findrik, Tomislav. (2016). *Gréiwemaacher : Mein Gemeen : Wissenswertes aus Geschichte, Geografie und Kultur*. Differdange: Éd. Revue.

## Um Spaweck

*Georgely Weyer op der Websäit weyeriana.de
*"De Georgely" den Owend op der Télé op rtl.lu de 17. September 2019
Miikka Heinonen

De **Miikka Heinonen**, gebuer de 6. August 1969 zu Turku a Finnland, ass e finnesche Fotograf. Zanter 1996 wunnt a schafft hien zu Lëtzebuerg.

2007 gouf hien am Kader vum Cercle Artistique de Luxembourg sengem *Salon 2007 - Luxembourg et Grande Région* als éischten Net-Letzebuerger mam Prix Grand-Duc Adolphe ausgezeechent. Am Joer 2017 gouf de Miikka Heinonen eng zweete Kéier mam Prix Grand-Duc Adolphe ausgezeechent.

## Um Spaweck
* Websäit vum Miikka Heinonen 
* De Miikka Heinonen op der Websäit vum ''Cercle artistique de Luxembourg'' (an der Lëscht vun den Artiste sichen)
Sandra Schmit

D**'Sandra Schmit**, gebuer den 23. September 1972 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Schrëftstellerin a Literaturwëssenschaftlerin. Si huet alenglesch Literatur a Kultur op der Heinrich-Heine Universitéit zu Düsseldorf studéiert a schafft zanter 2001 am Lëtzebuerger Literaturarchiv.

Si huet um *[[Luxemburger Autorenlexikon]]* matgeschafft an zwou kommentéiert Studienausgaben erausbruecht. 2009 ass hiren éischte Roman, *A Winter Tale*, eng erotesch Erzielung op Englesch, am Ultimomondo-Verlag erauskomm. 2012 koum eng Fortsetzung no, *Rights of Spring*. Am Internet schreift d'Sandra Schmit ënner dem Pseudonym cathar maiden.

## Wierk (Auswiel)
### Fuerschung
* 
* 
* Gonner, Nicolas (Ed.), 2008. Prairieblummen: eng sammlonk fu lidder a gedichter an onserer létzebûrgerdeitscher sprôch. Virgestallt a kommentéiert vum Sandra Schmit. 292 p. Lëtzebuerger Bibliothéik Nr. 15. Centre national de littérature, Mersch, Faber. ISBN 978-2-919903-10-8.
* Tidick-Ulveling, Marie-Louise, 2010. Im Zeichen der Flamme. Roman. Vorgestellt und kommentiert von Sandra Schmit. Lëtzebuerger Bibliothéik Nr. 16. Centre national de littérature, Mersch, Faber.

### Erzielungen
* *A Winter Tale*. Éditions Ultimomondo, 2009. ISBN 978-2-919933-50-1.
* *Rights of Spring*. Münster: Edition Octopus, 2012. ISBN 978-3-86991-469-5.

## Literatur
* *Bicherbuch - Livre des livres - Bücherbuch - Book of books*, Éditions Ultimomondo, 2010, ISBN 978-2-919933-65-5, Ss. 135-138

## Um Spaweck
* http://www.sandraschmit.com 
* http://www.catharmaiden.com
Concours littéraire national 2008

Am **Concours littéraire national 2008**, der 29. Oplo vum *[[Concours littéraire national]]*, goung et ëm Reesliteratur. D'Gewënner goufen den 3. November 2008 am Mierscher Nationale Literaturzenter vun der Staatssekretärin fir Kultur, Octavie Modert, ausgezeechent.
## Präisser
D'Laureatin vum Concours ass d'Carine Krecké fir hiert Wierk a franséischer Sprooch *Retour au point de non-retour*. 
De Georges Hausemer krut den zweete Präis fir seng Reesgeschgichten *Die heiligen Ratten von Deshnok*. Den Numm bezitt sech op d'Raten am hinduistesche Karni-Mata-Tempel zu Deshnok am indesche Bundesstaat Rajasthan.
Et gouf keen drëtte Präis.
## Mentiounen
Dem Charel Schiltz säi *Bamako, 6 Méint* an der Cindi Wilson hiert *Leaving Luxembourg* kruten eng speziell Mentioun vun der Jury.

## Jury
*Josée Zeimes, Presidentin
*Guy Bentner
*Pit Mergen 
*Nicole Sahl
*Margot Wirtgen-Thilges
Liesbic

E **Liesbic** ass ee Bic, an deem sengem ieweschten Deel vum Zylinder zwee Vergréisserungsglieser agebaut sinn, an deen doduerch kann als Hëllefsmëttel beim Liese gebraucht ginn.

Fir datt sou wéinig wéi méiglech Dreck un d'Vergréisserungsglieser soll kommen, kann een déi duerch dréine vum Kapp vum Bic, hanner dem zouenen Deel vum Zylinder verstoppen.
Arrondissement Dinant

D**'Arrondissement Dinant** ass eent vun den dräi Arrondissementer an der belscher Provënz Namouer. D'Arrondissement huet eng Fläch vun 1.592,42&nbsp;km² an et hat um 1. Januar 2006, 103.118 Awunner.

D'Arrondissement ass och ee Geriichtsbezierk, deen och zoustänneg ass fir d'Gemengen aus dem Arrondissement Philippeville.

## Gemengen a Sektiounen am Arrondissement

**Gemengen**

**Sektiounen**
Arrondissement Philippeville

D**'Arrondissement Philippeville** ass eent vun den dräi Arrondissementer an der belscher Provënz Namouer. D'Arrondissement huet eng Fläch vun 908,74&nbsp;km² an et hat um 1. Januar 2006, 63.138 Awunner.

D'Gemengen aus dem Arrondissement Philippeville gehéieren zum Geriichtsbezierk Dinant.

## Gemengen a Sektiounen am Arrondissement

**Gemengen**
* Cerfontaine
* Couvin
* Doische
* Florennes
* Philippeville
* Viroinval
* Walcourt

**Sektiounen**
Guy Michels

De **Guy Michels**, gebuer den 21. August 1947 zu Draufelt, ass e lëtzebuergesche Moler a pensionéierte Konschtprofesser.

1994 gouf hie mam Prix Limes ausgezeechent.

## Literatur
*Gaston Carré, 2009. *Guy Michels, un homme et son oeuvre.* 183 S. Éditions Imprimerie centrale, Lëtzebuerg. Fotoen: Vic Fischbach, Jochen Herling a Marc Wilwert. ISBN 978-287978082-5.
*Nowara, Malgorzata."Guy Michels." *konschtlexikon.lu*. Last updated2024-10-16. https://www.konschtlexikon.lu/entry/lkl000119/2/. Web.Accessed15/07/2025.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
* Dem Guy Michels seng Websäit    
* De Guy Michels op der Websäit vum ''Cercle artistique de Luxembourg'' 
* De Guy Michels op der Websäit vu ''mediArt''
Marc Bertemes

De **Marc Bertemes**, gebuer den 31. Mee 1977 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Moler.

Vun 1996 bis 2001 huet hien op der *Staatliche Akademie der Bildenden Künste* zu Karlsruhe studéiert.

2011 gouf hie mam Prix Grand-Duc Adolphe ausgezeechent.

## Ausstellungen
* 2003 *Art et Culture*, Gréiwemaacher

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
* De Marc Bertemes op der Websäit vum *Cercle artistique de Luxembourg*
Squeek Steele

D**'Squeek Steele** ass eng US-amerikanesch Pianistin aus dem Nevada. Si spillt zanter 1943 haaptsächlech Ragtime- a Westernmusek.

1988 huet si sech eng Plaz am Guinness-Buch vun de Rekorder versuergt mat 1852 Museksstécker, déi si an der Zäit vun 3 Wochen auswenneg gespillt huet.

## Um Spaweck
*  Squeek Steele
Société anonyme minière et métallurgique de Rodange-Athus

D**'Société anonyme minière et métalurgique de Rodange-Athus**, besser bekannt ënner hirer Ofkierzung **MMRA** (oder och **MMR-A**) war eng lëtzebuergesch-belsch Gesellschaft, déi 1973 aus dem Zesummeschloss vun der Schmelz vun Athus, déi der Cockerill gehéiert huet, an där vu Rodange, déi an der MMR hirem Besëtz war. Si ass 1994 vun der Arbed iwwerholl ginn.

Beim Zesummeschloss 1973 hunn do 5.347 Leit (3.117 zu Rodange an 2.230 zu Athus) geschafft. Mä schonn an de Joren drop hunn d'Konsequenze vun der Stolkris sech bemierkbar gemaach. Fir datt d'MMRA sollt rentabel bleiwen, huet se misse "restrukturéiert" ginn. An engem Accord tëscht der lëtzebuergescher an der belscher Regierung gouf am September 1977 festgehalen, datt d'Schmelz vun Athus sollt zougemaach an all belsch Aarbechter entlooss ginn, déi da sollten an enger *Cellule d'emploi* ënnerdaach kommen. D'Zuel vun den Aarbechter, déi 1977 bei 3.028 louch, sollt op 1.250 reduzéiert ginn.

1978 huet d'Arbed 25 % vum Kapital vun der MMRA iwwerholl. Et gouf decidéiert d'Grouwen, d'Héichiewen an d'Géisserei zouzemaachen.

D'iwwerschëssegt Personal ass soss anzwousch bei der Arbed, zäitweileg an der DAC, ënnerkomm (Enn 1979 waren an der Rodanger DAC bal 1000 Leit 'geparkt').

1994 huet d'Arbed d'MMRA ganz iwwerholl. Si gouf Deel vun der *Business Unit* ARES (Aciéries de Rodange Esch-Schifflange), déi op Schinnen a Spezialprofiller spezialiséiert ass.

D'Zuel vun der Mataarbechter zu Rodange ass vun 1.114 (1994) op just nach 164 zeréckgaangen.

## Literatur
* *Centenaire de l'Usine de Rodange* publié par la Société de Secours Mutuels Rodange avec Préfaces des Ministres de la Sécurité Sociale, du Travail et des Affaires Culturelles.

## Kuckt och
* Siderurgie zu Lëtzebuerg
Fort d'Aubin-Neufchâteau

De **Fort d'Aubin-Neufchâteau** war eng vun de sougenannten neie Festungen am Lécker Festangsrank. E louch nërdlech vun der Uertschaft Neufchâteau op enger Héicht vu ronn 180 Meter.

De Fort gouf tëscht 1935 an 1940 gebaut. En hat ee Grondrëss an Dräiecksform, mat Säitelängte vun ongeféier 300 Meter.

Nodeem an den éischten Deeg vum Zweete Weltkrich de Fort d'Eben Emael gefall war, huet de Fort vun Aubin-Neufchâteau den Truppe vun der Wehrmacht nach eelef Deeg laang resistéiert. Ënnerstëtz gouf e doderbäi vun den Nopeschfestunge Fort de Battice a Fort de Barchon. D'Festung gouf vun Artillerie an Aviatioun schwéier bombardéiert, an huet sech eréischt erginn, wéi kee Schoss Munitioun méi do war. Déi belsch Besatzung hat 7 Doudeger an 20 Blesséierter ze bekloen, beim Gegner waren d'Verloschter ganz héich. D'Wehrmacht hat an 23 Attacken déi de se géint de Fort gemaach haten, ronn 2.000 Mann verluer, hir gréisst Perte un der Westfront am Ufank vum Krich.

D'Festung vun Aubin huet sech erginn, wéi duerch déi schwéier Bombardementer, all hir Tourellen zestéiert waren, a se keng Munitioun méi haten, fir sech am Nokampf kënnen ze verdeedegen. Wéi déi lescht Granat verschoss war, haten d'Ugräifer et liicht fir an de Fort eranzekommen. De Kommandant Oscar d'Ardenne an e puer Offizéier wollten an de Galerië weiderkämpfen, wat awer vum Comité de Défense refuséiert gouf.

Sou huet hie sech, schliisslech nodeem en zweemol eng Kapitulatioun refuséiert hat, missen erginn.

De Courage vun de belschen Truppen, hat op d'Zaldote vun der Wehrmacht sou ee groussen Androck gemaach, datt se de Fort nodeem se alles dran zerstéiert haten, wat den Adversaire hätt kënne gebrauchen, mat hire Waffe konnte verloossen, an déi däitsch Truppen hate souguer en Éierespaléier gemaach.

De Fort ass haut nach am Besëtz vun der Arméi, a gëtt vun enger Grupp Fräiwelleger an der Rei gehalen. Vun den Installatioune selwer ass net méi vill Rescht, well an de 60er Joren de Blindage, an och soss alles wat engem Stéck Stol geglach huet, ofgerappt a verschrott gouf.

De Fort kann all drëtte Sonndeg am Mount, wärend de Summerméint besicht ginn.

### Bewaffnung vum Fort
#### Waffe fir op wäit Distanz ze schéissen

2 Tourelle mat zwou 75mm Kanoune fir Schnellfeier (30 Schëss/Minutt) 
1 Block mat dräi 81&nbsp;mm Mortieren an der Mëtt vum Fort déi tëscht 300 an 3600 Meter wäit schéisse konnten.

#### Waffe fir op no Distanzen ze schéissen (Combat rapproché)
 
5 Antipanzerkanoune vu 47mm 
9 duebel Maxim-Mitrailleusen 
2 Klacke mat schwéiere Maschinnegewierer an deen och eng 47mm Panzerkanoun konnt agebaut ginn.
6 licht Maschinnegewierer

Am Mee 1940 hat de Fort eng Besatzung vu 526 Zaldoten, Ënneroffizéier, an Offizéier matgerechent.

### Randnotiz

Den éischten Doudege vun der Festung war de Brigadier Lescrenier, deen op engem baussenzege Posten den 10. Mee 1940 zu Sint-Martens-Voeren gefall war. E klengt Monument op der Plaz wou e gefall ass erënnert dorun.
David Kalakaua I.

Den **David Kalakaua I.**, gebuer als *David Laʻamea Kamanakapuʻu Mahinulani Nalaiaehuokalani Lumialani Kalākaua* den 12. November 1836, a gestuerwen den 20. Januar 1891 zu San Francisco am US-Bundesstaat Kalifornien, war dee leschte vun den hawaiiesche Kinneken. Hien huet vum 12. Februar 1874 bis zu sengem Doud regéiert.

## D'Wale vun 1872
Nodeem de Kinnek Kamehameha V., dee leschte vun der Kamehameha-Dynastie den 11. Dezember 1872 gestuerwen ass, ouni en Nofollger genannt ze hunn, huet déi Legislativ, wéi et an der kinneklecher Constitutioun stoung, den Nofollger bestëmmt.

Wuel gouf et e puer Kandidaten, awer nieft dem Kalakaua war et just de William Charles Lunalilo deen eng Konkurrenz fir de Kalakaua war. D'Wale vum 1. Januar 1873 huet de Lunalilo gewonnen an den Dag drop huet d'Regierung d'Resultat confirméiert.
 
## D'Wale vun 1874
Wéi de Lunalilo schonn e Joer méi spéit, den 3. Februar 1874 gestuerwen ass, huet de Kalakaua an d'Kinnigin Emma, d'Wittfra vum Kamehameha IV., kandidéiert. Den 12. Februar huet d'Regierung de Kalakaua mat 39 géint 6 Stëmme gewielt. Nodeem d'Resultat publizéiert gouf, hu Supporter vun der Emma d'Gebai vum kinnekleche Geriicht gestiermt an e puer Ministere blesséiert an een ëmbruecht. Den neie Kinnek huet doropshin d'USA a Groussbritannien ëm Hëllef geruff an nach de selwechten Dag konnt d'Rou nees retabléiert ginn.

## De Kinnek
Als Trounfollger huet de Kalakaua säi Brudder, de William Pitt Leleiohoku, genannt. Vun do un ass de Kinnek net méi vun der Regierung gewielt ginn. Eng Rees iwwer déi hawaiiesch Inselen huet him vill Popularitéit bruecht. 1879 gouf domat ugefaangen, deen ale Iolani-Palast ofzerappen, an en duerch en neien z'ersetzen.

## Weltrees
1881 ass de Kinnek op eng Weltrees gaangen, déi hien ënner anerem an Däitschland an an Éisträich gefouert huet.

Zu Berlin krut de Kalakaua vum Keeser Wilhelm I. e Schellebam geschenkt, mat der Gravur *no ka hoomanao ana ia Berlin*, dat *als Erënnerung u Berlin* bedeit.

De Kalakaua, deen e grousse Bewonnerer vu Walzer war huet beim Staatsbesuch zu Wien dovu profitéiert fir Partitioune vu Stécker vum Johann Strauß Papp a Johann Strauß Jong ze kafen, a fir Aarbechter fir seng Plantagen ze rekrutéieren.

Nom Besuch zu Wien, huet de Kinnek an engem Bréif op Hawaii de Volleksdanz Hula, de laang Zäit vun de Missionnairë verbuede war, nees ausdrécklech erlaabt.

## Aloha Oe
Den Evergreen *Aloha Oe*, eng vun de sellege Melodien, déi vum Kinnek senger Sëschter, der Liliʻuokalani, geschriwwe goufen, ass nach haut déi inoffiziell Nationalhymn vun Hawaii.

## Um Spaweck
Gare Baaschtnech-Süd

D**'Gare Baaschtnech-Süd** war eng vun den zwou Baaschtnecher Garen op der fréierer Eisebunnsstreck Libramont - St. Vith. Et ass mat Baaschtnech-Nord eng vun de wéinege Garë vun där Streck déi erhale bliwwen ass. Et war och eng vun den dräi gréisste Garen op där Streck, a vum Gebai hir gesinn déi schéinst.

D'Gare hat den Telegraphe-Code *FS*.

D'Gleiser tëscht Baastnech-Süd a Baaschtnech-Nord goufen 1999 ewechgerappt.

An de leschte Jore gouf d'Gare restauréiert, eng nei Strooss an eng Parkplaz goufen ugeluecht. Am Gebai ass haut eng Brasserie mat Restaurant, a Versammlungsraim.

Vis-à-vis vun der SNCB-Gare kann een nach d'Gebai vun der Tramsgare vun der fréierer Vizinalstreck 516 (Marche - Marloie - Baaschtnech - Martel) gesinn.
Neufchâteau (Dalhem)

**Neufchâteau** ass eng belsch Uertschaft an der Gemeng Dalhem an der Provënz Léck. Et ass mat 879ha 66a 52ca déi gréisst vun den 8 Sektiounen an der Gemeng. Neufchâteau hat Enn 2007 854 Awunner.

Et ass eng al Uertschaft mat schmuele Stroossen, déi ganz am Westhank ënner dem Lieu-dit *Aubin* läit, op deem d'Festungswierk Fort d'Aubin-Neufchâteau steet.

## Kuckeswäertes
*d'Schlass vu Wodémont,
*d'Schlasskapell, an natierlech
*de Fort d'Aubin op der Kopp.

Op der *Place des Combattants* steet e Mémorial vum 740th Tank Battalion als Ërennerung un déi gefalen Zaldoten an der Ardennerschluecht, an als Merci un d'Awunner vun Neufchâteau, déi den amerikaneschen Zaldoten an där Zäit gehollef hunn.

Et gëtt och ee *Musée du Fort d'Aubin* an deem Militärmaterial aus den zwéi Weltkricher ausgestallt ass, a Material vum Roude Kräiz aus där Zäit.

## Um Spaweck





Bild:Schlass-Neufchâteau--w.jpg|De westlechen Deel vum Schlass
Bild:Schlass NeufchâteauTuerm 8151.jpg|Den Tuerm vum Schlass
Bild:Wopen Schlass Neufchâteau BRW.jpg|De Wopen um Schlass
Bild:Detail vum Schlass Neufchâteau BRW.jpg|Detail vum Schlass
740th Tank Battalion

De **740th Tank Battalion** war eng US-amerikanesch Tanksunitéit déi zum Enn vum Zweete Weltkrich an de belschen Ardennen, besonnesch an der Provënz Léck, an op der däitscher Siegfriedlinn aktiv war.

De Kommandant déizäit war de Lt. Col. George K. Rubel

Zu Neufchâteau an der Gemeng Dalhem steet d'Monument vum Batailloun.

## Ekipement
*34 M4 Sherman mat 75mm Kanoun
*15 M4 Sherman mat 76mm Kanoun
*6 M4 Sherman mat 105mm Haubitz
*5 M5A1 Liicht Tankse mat 37mm Geschëtz
*6 M8-Stuermtankse mat 75mm Haubitz
* 2 M24 Liicht Tankse mat 75mm Kanoun
*4 Tanksdepanneusen
## Literatur
*  Pearson, Paul L. *Into the Breach: The Life and Times Of the 740th Tank Battalion In World War II*, Trafford Publishing, 2007, 304 S. ISBN 978-1425138363

## Um Spaweck
* After action report, 740th Tank Battalion, January thru April 45, en detailléierte Rapport vun der Unitéit hiren Operatiounen an der Belsch, Däitschland a Frankräich.
Karl Rosenkranz

De **Johann Karl Rosenkranz**, gebuer den 23. Abrëll 1805 zu Magdeburg, a gestuerwen de 14. Juni 1879 zu Königsberg a Preisen, dem haitege Kaliningrad, war en däitsche Philosoph.

Hie war e Schüler vum Georg Wilhelm Friedrich Hegel.

De Karl Rosenkranz war de Jong vun engem Steierbeamte vu Magdeburg. Zu Berlin, zu Halle an der Saale an zu [Heidelberg huet en [Theologie a Philosophie studéiert. Ausseruerdentleche Professer gouf hien 1831 zu Halle an 1833 uerdentleche Professer zu Königsberg mat 26 Joer.

Seng éischt wëssenschaftlech Aarbecht *Encyklopädie der theologischen Wissenschaften* koum 1831 eraus, dem Joer an deem den Hegel gestuerwen ass.

## Wierker
De Rosenkranz huet 65 sebstänneg Aarbechten an 250 Bäitäg an Zäitschrëften an Athologieë geschriwwen.
* *Psychologie oder die Wissenschaft vom subjectiven Geist*, 1837
* *Über den Begriff der politischen Partei*, 1843, 
* *Metamorphosen des Herzens. Eine Confession*, 1847, Gedichter

## Fir ze liesen
* *Briefwechsel zwischen Karl Rosenkranz und Varnhagen von Ense*, 1992, Egelsbach, Hänsel-Hohenhausen 
*Karl Rosenkranz: *Das Epos der Kirche*, 2006, Zürich, Literatur-Agentur Danowski. Dat ass e Reprint vun der Anton und Gelbcke-Editioun, déi 1830 zu Halle ënner dem Titel *Geschichte der deutschen Poesie im Mittelalter* editéiert gouf.
*Dieter Kliche (Erausg.): Karl Rosenkranz: *Ästhetik des Häßlichen*, 2007, Philipp Reclam jun., Stuttgart. Mat engem Nowuert vum Editeur, dem Dieter Kliche. 
*Joachim Butzlaff (Erausg.): *Karl Rosenkranz. Briefe 1827 bis 1850*, Berlin, New York: de Gruyter 1994. (Quellen und Studien zur Philosophie. Bd. 37.)
Huert

Eng **Huert** ass eng Zort Ënnersetzer aus Drot, fréier aus geflechte Weiderutten, op deen Taarte gesat ginn, fir datt se kënnen nom Baken ofkillen.

Den Diminutiv fir Huert ass *Hiertchen*.

## Um Spaweck
Pierre Brasseur

**Pierre Brasseur** houschen:
* e lëtzebuergeschen Industriellen: Pierre Brasseur (Industriellen);
* e franséische Schauspiller: Pierre Brasseur (Schauspiller).

**Kuckt och**:
* Jean-Pierre Brasseur, lëtzebuergeschen Industriellen.
Alexis Brasseur (1860)

De **Jules-Charles-Alexis ** ("**Lexi**") **Brasseur**, gebuer de 26. Dezember 1860 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen och do den 3. November 1924, war e lëtzebuergeschen Industriellen, Affekot, Komponist an Auteur vun Theaterstécker.

Den Alexis Brasseur war Affekot. 1900 huet hie mam Joseph Wagener d'Stolentreprise *[[Brasseur et Wagener]]* matgegrënnt. Dës hat bis 1911 de Monopol fir dee vu Le Gallais, Metz et Cie produzéierte Stol ze kommerzialiséieren. Fir seng Gesellschaft ass hie fir e puer Joer op Paräis wunne gaangen. Ausserdeem war hie Matgesellschafter vun der Duchindustrie op der Schläifmillen.

1896 huet en déi éischt *[[Revue (Lëtzebuerger Theater)|Lëtzebuerger Revue]]* geschriwwen. Bis 1916 huet hien un dëser all Joer matgeschafft.

Hie war de Jong vum Dominique Brasseur (1833 - 1906) an de Brudder vum Robert (1870 - 1934). Hie war e mat der Jeanne Bian bestuet, der Sëschter vum Émile Bian, dem Direkter vun der Dummeldenger Schmelz. Säi Kandskand war de franséische Schrëfsteller a Regisseur Pierre Viallet.

## Wierker

* Brasseur, L., & Clemen, Pol. (1900). De Nikléschen: Aus Dem "Li Hung-Tchang Zu Letzeburg", II. Akt, Aus Der Revue Vum Johr 1896.
* Brasseur, L., & Clemen, Pol. (1904). Lidder aus de Letzeburger Flautereien 1904 an der Melusina: Séchen an 3 Akten. Luxembourg: Impr. J.-P. Nimax.
* Brasseur, L. (1913). Lid Vun Den Drei Faulen Äppel: Aus Drop an Derwidder, Gespillt Um Théater Zu Letzeburg Vun Den Enfants De Luxembourg.
* 
* 
* Clemen, P., & Brasseur, Lexi auteur-compositeur. (1925). Melusina: Revue 1925. Luxembourg: L'Orphéon.
* 
* 
* Brasseur, L. (2006). D'Wäschfraen fu Clausen. E Buch Am Zuch = En Train De Lire = Lesen in Einem Zug, E Buch am Zuch = En train de lire = Lesen in einem Zug Bridel: Initiative "Plaisir de lire" ; Mersch: Centre national de littérature, 2006 p.&nbsp;84.

## Kuckt och
* Brasseur (Famill)
*Lëscht vu lëtzebuergesche Schrëftsteller
* Lëscht vu lëtzebuergesche Museker

## Um Spaweck
* Jules Mersch: Biographie nationale du Pays de Luxembourg, BNL, Luxemburgensia Online
*De Jules-Charles-Alexis am Musikerlexikon
Robert Brasseur

De **Robert Brasseur**, gebuer den 19. November 1870 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen de 15. Februar 1934, war e lëtzebuergesche Politiker, Affekot a Journalist.

De Robert Brasseur huet zu Stroossbuerg a Paräis Droit studéiert. Hie war 1904 ee vun de Matgrënner vun der Liberaler Liga. Hien huet och d'Union Internationale des Avocats matgegrënnt. Tëscht 1899 an 1925 war hien Deputéierten an der Chamber, an tëscht 1904 an 1925 Member vum Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg.

De 6. Mäerz 1933 gouf hien als Member vum Staatsrot nominéiert an ass dat bis zu sengem Doud bliwwen.

Vun 1912 bis 1922 war hien den éischte President vum COSL. Hie war och Mataarbechter bei verschiddenen Zeitungen.

De Robert Brasseur war de Jong vum Dominique Brasseur an de Brudder vum Alexis.

1914 gouf hie mat der Jeanne de Saint-Hubert (Schwëster vun der Aline de Saint-Hubert) bestuet, déi 1900 vun hirem éischte Mann, dem Robert Brasseur sengem Koseng Xavier Brasseur, gescheet gi war an deen an der Tëschenzäit gestuerwe war.

## Éierungen

* Als Undenken un de Robert Brasseur ass an der Stad eng Plaz - de *square Robert Brasseur* - tëscht der Theaterplaz an dem boulevard Jean Ulveling no him benannt.
* 
* 
* 
* Grand-officier vum Ordre de St-Sava

## Bibliographie
* Paul Dostert 2003: *Robert BRASSEUR 1870-1934.* In: 400 Joer Kolléisch, Band II, S. 311-314. éditions saint paul, Lëtzebuerg. ISBN 2-87963-419-9.

## Kuckt och
* Brasseur (Famill)

## Um Spaweck
* Jules Mersch: Biographie nationale du pays de Luxembourg - Luxemburgensia Online, BNL.
Opinel

**Opinel** ass eng franséisch Messerfabréck, déi zu Chambéry am Departement Savoie produzéiert.

Déi bei wäitem am meeschte bekannt Produkter sinn d'Täschemessere mat engem Grëff aus Bichenholz an enger Limecht aus Kuelestoffstol, déi an 11 Gréisste fabrizéiert ginn, déi vun No 2 bis 13 numeréiert sinn, an eng Limechtlängt tëscht 3,5 an 22&nbsp;cm hunn.

## Um Spaweck
* Websäit vun Opinel  
* Websäit vum ''Musée de l'Opinel''
Arrondissement Nivelles

D**'Arrondissement Nivelles** ass dat eenzegt Arrondissement an der Provënz Wallounesche Brabant. D'Arrondissement huet eng Fläch vun 1.090,56&nbsp;km² an et hat um 1. Januar 2006, 366.481 Awunner.
## Gemengen a Sektiounen am Arrondissement
**Gemengen**

**Sektiounen**
Ike Turner

Den **Ike Turner**, gebuer de 5. November 1931 zu Clarksdale, Mississippi, a gestuerwen den 12. Dezember 2007 zu San Diego, war en US-amerikanesche Pianist, Bassist, Gittarist a Produzent.

Hie war virun allem bekannt fir seng Zesummenaarbecht mat senger Fra vun deemools, der Tina Turner, als Duo *Ike & Tina Turner*.

Den Turner, dee joerzéngtelaang mat Drogen hantéiert huet, ass, wéi d'Geriichtsmedeziner vu San Diego et Mëtt Januar 2008 matgedeelt hunn, un enger Iwwerdosis Kokain gestuerwen.

## Um Spaweck
Arrondissement Mons

D**'Arrondissement Mons** ass eent vun de siwen Arrondissementer an der Provënz Hainaut. D'Arrondissement huet eng Fläch vu 583,99&nbsp;km² an et hat um 1. Januar 2006, 249.878 Awunner.

D'Arrondissement ass och e Geriichtsbezierk, zu deem ausser de Gemenge vum Arrondissement, d'Gemenge vum Arrondissement Soignies gehéieren, just Lessines net. Aus dem Arrondissement Ath si Brugelette a Chièvres nach am Geriichtsbezierk.

## Gemengen a Sektiounen am Arrondissement

**Gemengen**

**Sektiounen**
Servais-Haus (Miersch)

D**'Servais-Haus** zu Miersch ass de Sëtz vum Nationale Literaturzentrum (CNL). Säin Numm kënnt vun der Famill Servais, an där hirem Besëtz et zwee Joerhonnerte laang bis 1985 war.

D'Servais-Haus läit op Nummer 2 vun der Emmanuel-Servais-Strooss (Rue Emmanuel-Servais).

## Geschicht
D'Plaz, wou d'Servais-Haus steet, war zanter dem 16. Joerhonnert bebaut. D^Plaz huet deemools der Famill Hochgerichts-Meyer von Udinge gehéiert.

D'Servais-Haus, wéi mer et haut kennen, gouf tëscht 1780 a 1788 vum Nottär Philippe Servais (1738-1801) baue gelooss.

An der Zäit vun der Franséischer Revolutioun war et eng Auberge.

Duerno huet den Antoine Servais (1778-1859), dem Philippe Servais säi Jong, eng Brennerei nieft dem Haus installéiert.

Den Antoine Servais hat dräi Filssen: de Philippe Servais (1810-1890), den Emmanuel Servais (1811-1890), fréiere Staatsminister, an de Joseph Servais (1819-1890), deen déi Mierscher Zockerfabréck gegrënnt huet.

Den Auguste Servais sr. (1865-1922), Fils vum Joseph Servais, huet Enn vum 19. Joerhonnert d*[[Grande distillerie de Mersch]]* op dem Terrain vum Servais-Haus installéiert.

Déi lescht Membere vun der Servais Famill, déi do gewunnt hunn, waren den Nottär Auguste Servais jr. (1901-1970) a seng Sëschter Jeanne Servais (1899-1985).

Op Ufro vun der Jeanne Servais gouf d'Haus 1974 op den *Inventaire des sites et monuments nationaux* ageschriwwen. An hirem Testament huet si d'Haus mam Terrain der Gemeng Miersch vermaach.

1988 koum et zu engem Tauschakt: d'Gemeng Miersch krut vum Staat d'Mierscher Schlass, am Géigenzuch huet d'Gemeng dem Staat d'Servais-Haus iwwerlooss.

1990 gouf d'Haus vum Staat als nationaalt Monument klasséiert. An de Joren duerno gouf et amenagéiert, fir den nationale Literaturzenter doran anzeriichten, deen 1995 seng Dieren opgemaach huet.

Am Park vum Servais-Haus steet eng Bluttbuch (*Fagus sylvaticus L. cv. purpurea*), déi zanter 2002 zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg gezielt gëtt.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Miersch

## Um Spaweck

* Geschicht op der Websäit vum CNL
Sportspress.lu

**sportspress.lu** ass den nationale Verband vun de Sportsjournalisten zu Lëtzebuerg.

De Verband ass 1929 gegrënnt an den 21. August 2006 am Handelsregëster als ASBL registréiert ginn.

En huet säi Sëtz zu Stroossen an ass Member vum COSL, der Union européenne de la presse sportive (UEPS) an der Association internationale de la presse sportive (AIPS).

## Geschicht
D'Vereenegung ass am Dezember 1929 ënner dem Numm *Association luxembourgeoise des journalistes sportifs* (ALJS) gegrënnt ginn. Dreiwend Kraaft bei der Grënnung war de Sportjournalist Alphonse Steinès. Den éischte Kommitee huet sech aus dem Léopold Goebel als President, dem Jacques Dieschbourg als Vizepresident, dem Pierre Kellner als Sekretär an dem Alphonse Braun als Keessjee zesummegesat.

D*'Association luxembourgeoise des journalistes sportifs* ass 1975 an *Association luxembourgeoise de la presse sportive* (ALPS) ëmbenannt ginn.

De 4. Oktober 2007, op der ausseruerdentlecher Generalversammlung vun der ALPS, hunn d'Memberen eestëmmeg decidéiert fir den Numm vun hirer Vereenegung op den haitegen Numm „sportspress.lu“ ëmzeänneren.

Des Associatioun organiséiert all Joer am Dezember d'„sportspress.lu Awards Night“ (virun 2016 *Gala vun der Sportspress*), bei där d'Auszeechnungen un de beschte Sportler, déi bescht Sportlerin an déi bescht Ekipp vum Joer iwwerreecht ginn. Belount ginn donieft och déi bescht jugendlech Sportler a verdéngschtvoll Perséinlechkeeten aus dem Sport.

## Organisatioun
D'Presidentin vu sportspress.lu ass zënter Dezember 2024 d'Christelle Diederich.

### Fréier Presidenten
* 1929 - 1947: Léopold Goebel
* 1947 - 1965: Emile Goebel
* 1966 - 1976: François Bruch
* 1976 - 1991: Gaston Seil
* 1991 - 1994: André Ludwig
* 1994 - 1997: Erw Barthel
* 1998 - 2024: Petz Lahure

## Literatur zum Theema
* *Livre d'Or ALJS/ALPS 1929-2004*, *Association Luxembourgeoise de la Presse Sportive*, Lëtzebuerg
* Gretsch, Lucien: *Pionierzeiten des Sportjournalismus in Luxemburg*, in: ons stad, Nr 83, 2006, S. 80-85, Link

## Kuckt och
* Lëtzebuergesch Sportler vum Joer

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vu sportspress.lu
Gran Premio Bruno Beghelli

De **Gran Premio Bruno Beghelli** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an Italie gefuer gëtt.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Gran Premio Bruno Beghelli'' 
* Resultater vum ''Gran Premio Bruno Beghelli'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Arrondissement Huy

D**'Arrondissement Huy** ass eent vun de véier Arrondissementer an der belscher Provënz Léck. D'Arrondissement huet eng Fläch vu 659,36&nbsp;km² an et hat um 1. Januar 2006, 103.972 Awunner.

D'Arrondissement ass och e Geriichtsbezierk.

Zum Geriichtsbezierk Huy gehéieren och nach d'Gemenge Braives, Hannut, Lincent, Saint-Georges-sur-Meuse a Wasseiges aus dem Arrondissement Waremme an d'Gemeng Comblain-au-Pont aus dem Arrondissement Léck.

## [[Gemeng (Belsch)|Gemeng]]en

* Amay 
* Anthisnes 
* Burdinne 
* Clavier 
* Engis 
* Ferrières 
* Hamoir 
* Héron 
* Huy 
* Marchin 
* Modave 
* Nandrin 
* Ouffet 
* Tinlot 
* Verlaine 
* Villers-le-Bouillet 
* Wanze 

## Sektiounen

* Abée 
* Amay 
* Ampsin 
* Antheit 
* Anthisnes 
* Bas-Oha 
* Ben-Ahin 
* Bodegnée
* Bois-et-Borsu 
* Burdinne 
* Chapon-Seraing 
* Clavier 
* Clermont-sous-Huy 
* Comblain-Fairon 
* Couthuin 
* Ellemelle 
* Engis 
* Ferrières 
* Filot 
* Fize-Fontaine 
* Flône 
* Fraiture 
* Hamoir 
* Hannêche 
* Hermalle-sous-Huy 
* Héron 
* Hody 
* Huccorgne 
* Huy 
* Jehay 
* Lamontzée 
* Lavoir 
* Les Avins 
* Marchin 
* Marneffe 
* Modave 
* Moha 
* My 
* Nandrin 
* Ocquier 
* Ombret-Rawsa 
* Oteppe 
* Ouffet 
* Outrelouxhe 
* Pailhe 
* Ramelot 
* Saint-Séverin-en-Condroz 
* Seny 
* Seraing-le-Château 
* Soheit-Tinlot 
* Strée 
* Tavier 
* Terwagne 
* Tihange 
* Vaux-et-Borset 
* Verlaine 
* Vierset-Barse 
* Vieuxville 
* Vieux-Waleffe 
* Villers-aux-Tours 
* Villers-le-Bouillet 
* Villers-le-Temple 
* Vinalmont 
* Vyle-et-Tharoul 
* Wanze 
* Waret-l'Évêque 
* Warnant-Dreye 
* Warzée 
* Werbomont 
* Xhoris 
* Yernée-Fraineux
Henri-Alexis Brialmont

Den **Henri-Alexis Brialmont**, gebuer de 25. Mee 1821 zu Venlo, a gestuerwen zu Sint-Josse-ten-Noode den 21. Juli 1903, war ee belsche Generol, Arméisingenieur, an Deputéierten an Auteur vu Saachbicher.

Seng Eltere waren de Generol Mathieu Brialmont an d'Anne-Marie Vervins. Hie war den Neveu vum Generol Nicolas Brialmont, an de Brudder vum belschen Ingenieur Hubert Brialmont.

Den Henri-Alexis Brialmont, och *de belsche Vauban* genannt, hat tëscht 1888 an 1891 d'Conceptioun vun de *[[Forts de la Meuse]]* gemaach, dorënner de Festungsrank vun Namouer, de Lécker Festungsrank, an e puer Festungen ëm Antwerpen, zu deenen d'Festung *[[Fort de Breendonk]]* gehéiert huet, déi am Zweete Weltkrich vun den Nazien als *Auffangslager* benotzt gouf.

Hie war och de Concepteur vum Fort de Shinkakasa zu Boma am deemolegen Onofhängege Kongostaat, der haiteger Demokratescher Republik Kongo.

Säi franséischt Géigestéck war de Generol Séré de Rivières, deen ë.&nbsp;a. de Fort vu Villey-le-Sec an de Fort de la Pompelle, déi zum Befestegungssystem dat no him genannt gouf gehéiert hunn, gebaut hat, an op der preisescher Säit war et den Hans Alexis von Biehler de Papp vun de Biehler-Festungen.

## Wierker

**Œuvres militaires de Simon Stevin*, (1845)
**Sur la construction des magasins à poudre*, (1849)
**Éloge de la guerre, ou réfutation des Amis dela paix,* (Juli 1849)
**De la guerre, de l'arméeet de la garde civique*, (November 1849)
**Considérations politiques et militaires sur la Belgique* (3 Bänn, Bréissel, 1851-1852)
**Précis d'art militaire*, (Bibliothèque populaire, 1854)
**Histoire du duc de Wellington* (3 Bänn, 1856-1857) 
*1850,huet de Brialmont de *Journal de l'armée belge* gegrënnt.
*Am *Spectateur militaire* huet hien och eng sëllegen Artikele publizéiert. 
## Literatur
*Lebrun, G. (dir.): *Grandes figures de la Belgique indépendante*. *3e éd.* A. Bielefeld, Bruxelles 1936, 555 S. (Le Lieutenant-Général Brialmont, 1821-1903, S. 509f.).
Louis Rech

De **Louis Rech**, gebuer de 7. Dezember 1926 als **Luigi Rech** zu Faller an der Gemeng Sovramonte (Regioun Venetien) an Italien, a gestuerwen de 6. Januar 2012, war e Gewerkschaftler a Politiker (LSAP).

Hie koum mat engem Joer mat sengen Elteren op Diddeleng, wou säi Papp op der Schmelz geschafft huet, an ass do am Quartier Italien opgewuess.

1958 krut hien duerch Naturalisatioun d'Lëtzebuerger Nationalitéit.

De Louis Rech war President der Diddelenger OGBL-Sektioun a Vizepresident am nationale Comité vun där Gewerkschaft. Als Member vun der LSAP war hie vun 1973 un eng 20 Joer am Diddelenger Schäfferot an do vun 1985 bis 1993 Buergermeeschter.

De Rech ass dem Museker John Rech säi Grousspapp. Säi Jong Romy Rech ass och am Diddelenger Gemengerot.
Jean Pierre Michaelis

De **Jean Pierre Michaelis**, gebuer den 3. September 1811 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 29. September 1867, war e lëtzebuergesche Mathematiksprofesser.

Vun 1837 an 1838, war hie Mathematiksprofesser am *Collège municipal* vu Bouillon an am *Athénée royal* vu Bruges.

Hien huet 30 Joer laang am Kolléisch zu Lëtzebuerg geschafft. Als Nofollger vum Nicolas-Michel Muller (1793 - 1876), gouf hien den 22. September 1866 do Direkter, an ass dat bis zu sengem fréien Doud am Joer 1867 bliwwen.

Als Professer am Stater Kolléisch gouf hien och Schoulinspekter, d'éischt fir d'Primärschoule vum Kanton Miersch, an du fir d'Schoule vun engem vun den zwéi Kantone Lëtzebuerg (et gouf nämlech ee Kanton "Stad" an ee Kanton "Land"). An der Stad gouf hie Member a spéider (vun 1858 un) Sekretär vun der Schoulkommissioun.

Hien huet vill wëssenschaftlech Dissertatioune geschriwwen an och eng Partie Schoulbicher, an Zesummenaarbecht mat Kolleege publizéiert.

## Gielercher

* 

## Literatur
* Edouard Kayser, *Les directeurs de l'Athénée (1817-2017) - Notices biographiques*; in: (kollektiv), *De Kolléisch 2017*, Festschrëft (...); 2 Bänn; Lëtzebuerg (Éditions de l'Athénée & Print Solutions), 2018; Ss. 64-97 (Ill., Bibliogr.).
Bandar Seri Begawan

**Bandar Seri Begawan** ass d'Haaptstad vu Brunei an huet ongeféier 56.000 Awunner.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Bamako

**Bamako** (aus dem Bambara vu *Bama* fir „Krokodill“ a *Ko* fir „Réck“) ass d'Haaptstad vum Mali an huet ongeféier 1.342.500 Awunner (2006).

## Um Spaweck
Antananarivo

**Antananarivo** (och gekierzt *Tana*; op Franséisch meeschtens *Tananarive*) ass d'Haaptstad a mat ongeféier 1,5 Milliounen Awunner déi mat Ofstand gréisste Stad vu Madagaskar.

## Geschicht
Antananarivo gouf ëm 1625 gegrënnt.

Den Numm bedeit *D'Stad vun den Dausend*.

1797 gouf se d'Haaptstad vun de Merina-Kinneken.

D'Eruewerung vum Kinnek Radama I. huet Antananarivo zur Haaptstad vu bal ganz Madagaskar gemaach.

1895 gouf d'Stad vu Frankräich besat.

## Politik
D'Stad ass a sechs *Arrondissements* opgedeelt.

## Wirtschaft
Antananarivo ass de Verwaltungs-, Kommunikatiouns- a Wirtschaftszentrum vu Madagaskar.

## Um Spaweck
Atom

En **Atom**, vum algriicheschen ἄτομος (ὕλη) *átomos (hýle)* „ondeelbar (Matière)“, ass dee klengste cheemesch net weider deelbare Baustee vun der Matière. En Atom besteet aus engem elektresch positiv geluedenen Atomkär, an engem *Atommantel* aus negativ geluedenen Elektronen. Den Atomkär besteet aus positiv geluedene Protonen an elektresch neutralen Neutronen. En Atom ass am Normalzoustand elektresch neutral; d'Unzuel vun de Protonen an den Elektronen ass dann déi selwecht.

## Um Spaweck
Xiangqi

**Xiangqi**, op Chineesesch 象棋 *xiàngqí* (ongeféier Aussprooch: hsiang-tchi) „Elefantebrietspill“, dat chineesescht Schachspill, ass eng an Ostasie gespillt Form vum Schach, déi et zanter dem 9.&nbsp;Joerhonnert gëtt. Xiangqi ass enk Famill mat dem japanesche Schach Shōgi a mam koreanesche Schach Janggi.

## Um Spaweck
Pléiter

**Pléiter** gehéiert zu der Gemeng Schieren. Pléiter läit op enger Héicht vu ronn 280 Meter, a 560 Meter vu Schieren, um CR346 wann ee vu Schieren op Schrondweiler fiert.

## Kuckt och
Pierre Brasseur (Industriellen)

De **Pierre Brasseur**, gebuer den 21. Juni 1832 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen de 7. Februar 1918, war en Nottär an Industriellen.

Hien huet an den 1850er Joren zu Paräis Droit studéiert. Ëm déi Zäit ass hie gewuer ginn, datt et en industrielle Gebrauch fir d'Minett géif. Wéi hien zeréck op Lëtzebuerg komm ass, huet hien ugefaange Terrainen zu Esch ze kafen, wou seng Famill der schonn hat. Hien huet fir d'éischt als Agent fir d'Metz & Cie geschafft ier hie sech selbstänneg gemaach huet.

1861 war hien ee vun de Grënner vun der Société pour l'exploitation des Minières du Grand-Duché de Luxembourg.

1865 gouf hien Nottär zu Esch.

Zesumme mat senge Bridder Dominique-Alexis an Hubert a 24 aneren Investisseuren huet hien de 26. Januar 1870 zu Esch-Uelzecht d'Société des Hauts Fourneaux de Luxembourg, déi sougenannt Brasseur-Schmelz gegrënnt, déi spéider Terres Rouges. Si hat e Kapital vun zwou Millioune Frang, wat séier op dräi Millioune gehuewe gouf. De Pierre Brasseur war och den éischten Direkter vun der Brasseur-Schmelz bis hie sech ëm 1874 mat sengem Verwaltungsrot iwwerworf huet.

Den 22. Juni 1875 gouf de Pierre Brasseur Nottär zu Déifferdeng genannt. Hie war awer och weider am Beräich vun de Minièren aktiv, ënner anerem fir de Victor Tesch an den Norbert Metz, mat deenen hien excellent Relatiounen hat. Hie war 1882 den Nottär virun deem d'Société anonyme des Hauts-fourneaux et Forges de Dudelange gegrënnt gouf nodeem hie virdrun d'Missioun kritt hat, d'Terraine fir d'Schmelz ze kafen.

Den 2. November 1885 ass de Pierre Brasseur nees Nottär zu Esch genannt ginn.

1894 war hien zu Rëmeleng ee vun de Grënner vun der éischter Zementsfabrick zu Lëtzebuerg, der Brasseur, Lambert & Cie. D'Rëmelenger Fabrick huet hien 1897 an d'Compagnie Générale des Ciments abruecht.

1914 huet sech de Pierre Brasseur als Nottär zeréckgezunn.

Hie war dat 11. Kand vum Dierwiechter Alexis Brasseur-Schockmel. De 17. November 1864 huet hien d'Hélène Wurth, dem François-Xavier Wurth-Paquet säi Meedchen, bestuet. Si hate fënnef Kanner, de Xavier, den Hubert, de Paul, d'Julie an d'Louise.

## Quell
* Jules Mersch: *Biographie nationale du pays de Luxembourg*, Fascicule 19
## Kuckt och
* Brasseur (Famill)
Monopol

E **Monopol** (Algriichesch vu μόνος (*monos*) = „eleng“ a πωλεῖν (*pōlein*) = „verkafen“) nennt een an der Ekonomie eng Situatioun vun engem Maart, wou et fir eng bestëmmte Wuer oder e bestëmmte Service nëmmen een eenzege gëtt, deen dës ubitt.

Dat bréngt mat sech, datt dësen Een (de *Monopolist*) kenger Konkurrenz ausgesat ass, an dofir de Präis setze kann, wéi e wëll. Dobäi muss en awer beuechten, datt, wann de Präis ze vill héich ass, d'Demande erofgeet, an en sou am Ganze manner fir seng Wuer oder säi Service kritt. Dëst gouf fir d'éischt 1838 vum Augustin Cournot exakt analyséiert.

## Kuckt och
* Oligopol
* Duopol
* Polypol
* Monopson
LD-AC-Procedé

Den **LD-AC-Procedé** ass e Procedé fir e qualitativ héije Stol ze produzéieren.

E gouf vum Ingenieur Paul Metz entwéckelt. Hien huet den **LD**-Procedé, wat fir Linz an Donawitz steet, déi zwéi Standuerten, wou déi zwéin éischt LD-Konvertere vun der Voest Alpine Stahl A.G. stoungen, an deen dora besteet, Stol mat rengem Sauerstoff ze vereedelen, un de phosphorhaltege Goss aus lëtzebuergescher Minett ugepasst.

**AC** steet fir "Arbed" a "Centre national de Recherches métallurgiques de Liège".
Linz

**Linz** ass d'Haaptstad vun Ueweréisträich.

Mat 189.343 Awunner (Stand: 1. Januar 2007) ass et déi gréisst Stad vun Ueweréisträich, an no Wien a Graz déi drëttgréisst Stad an Éisträich. Et ass eng sougenannt Statutarstadt, wat heescht datt se souwuel eng Gemeng wéi ee Bezierk ass.

## Um Spaweck
Leoben

**Leoben** ass déi zweetgréisst Stad am éisträichesche Bundesland Steiermark. Si ass de wirtschaftlechen Zentrum vun der Uewersteiermark a Sëtz vun der Montanuniversität Leoben. Si ass Bezierkshaaptstad vum Bezierk mat dem selwechten Numm.

Am Staddeel *Donawitz* steet eent vun den zwee Voest-Wierker an deem zanter 1953 LD-Stol produzéiert gëtt.

## Um Spaweck
Maroun

Eng **Maroun** ass eng Zort Käscht déi um Séisskäschtebam (*Castanea sativa* Mill.) wiesst. Si entsprécht verschiddene Krittäre fir als Maroun ausgesënnert ze ginn. Si muss grouss a ronn sinn an eng schéi Form hunn.

Nodeem d'Friichte gesënnert sinn, gi si als Qualitéitsprodukt mam Numm Maroun op de Maart bruecht.

Maroune sinn iwwer de Wanter op de Chrëschtmäert ze fannen, wou se op gliddege Placke geréischtert ginn.

Eng vun de bekanntste Géigenden an Europa, an där Käschte mat dem Qualitéitslabel *Marron* geziicht ginn, ass op Korsika d'Géigend ëm Evisa. Marounen aus där Géigend hunn eng AOC 
## Kuckt och
*Glacéiert Maroun
Ruisseau d'Asse

De **Ruisseau d'Asse** ass eng belsch Baach an der Provënz Léck, an e lénksen Niewefloss vun der Berwinne.

D'Baach entsteet aus dem Zesummefloss vun zwou klenge Baachen dem *[[Ruisseau de Rosmel]]* an dem *[[Ruisseau de Monty]]* um Lieu-dit *Coronmeuse* ëstlech vu Julémont op enger Héicht vu ronn 160 Meter. Si leeft vun do aus an nordwestlecher Richtung an engem schmuelen Dall laanscht de *Bois de Mortroux*, an d'Follmille vu Mortroux, fir da matzen duerch d'Uertschaft Mortroux ze lafen. Op enger Héicht vun 101 Meter (ING Belsch), nieft der Nationale N627, am Ausgank vu Mortroux, leeft se dann an d'Berwinne.

D'Baach ass ronn 5 Kilometer laang.

## Um Spaweck