open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Trent (Floss)

Den **Trent** ass mat enger Längt vun 297 Kilometer den drëttlängste Floss a Groussbritannien.

En huet seng Quell op enger Héicht vun 275 Meter bei Biddulph Moor an der Grofschaft Staffordshire.

Den Trent leeft no Norden duerch d'Midlands, a leeft op der Héicht vun den Uertschaften Blacktoft an Alborough mat dem Ouse zesummen, fir den Humber ze bilden den an engem groussen Estuaire dem *Mouth of Humber* bei Grimbsby an d'Nordséi leeft.

Seng wichtegst Nieweflëss sinn: Derwent, Soar an Tame. Stied laanscht de Floss si Stoke-on-Trent, Burton-upon-Trent, Nottingham an Newark.

## Kuckt och

* Lëscht vun de Flëss a Groussbritannien

## Um Spaweck
Arrondissementer am Departement Réunion

D'Departement La Réunion besteet aus 4 Arrondissementer mat follgenden Haaptuertschaften: **[[Saint-Denis (Réunion)|Saint-Denis]]**, Saint-Benoît, Saint-Paul, Saint-Pierre.

Déi véier Arrondissementer sinn:
* Arrondissement Saint-Benoît
* Arrondissement Saint-Denis
* Arrondissement Saint-Paul
* Arrondissement de Saint-Pierre

## Geschicht

* 1946: D'Réunion gëtt e franséischt Iwwerséigebitt mat véier Arrondissementer: Saint-Benoît, Saint-Denis, Saint-Paul a Saint-Pierre.
* 2006: d'Grenze vun den Arrondissementer ginn nei festgeluecht fir datt se besser mat deene vun den interkommunale Strukturen zesummepassen.
Arrondissementer am Departement Haute-Loire

D'Departement Haute-Loire besteet aus 3 Arrondissementer mat follgenden Haaptuertschaften: **[[Le Puy-en-Velay]]**, Brioude an Yssingeaux.

Déi dräi Arrondissementer sinn:

* Arrondissement Brioude
* Arrondissement Puy-en-Velay
* Arrondissement Yssingeaux

## Geschicht
* 1793 gëtt d'Departement Haute-Loire mat 3 Distrikter gegrënnt:: Brioude, Le Puy a Monistrol.
* 1800 ginn d'Distrikter duerch d'Arrondissementer Brioude, Le Puy an Yssingeaux ersat.
* 1926 gëtt d'Arrondissement Yssingeaux suppriméiert.
* 1942 gëtt d'Arrondissement Yssingeaux restauréiert.
* 1988: *Le Puy gëtt ëmbenannt a Le Puy-en-Velay *
Joseph Bruyère

De **Joseph Bruyère**, gebuer de 5. Oktober 1948 zu Maastricht, ass e fréiere belsche professionelle Vëlossportler.

De Bruyère war Profi vun 1970 bis 1980, a konnt an där Zäit a puer grouss Klassike gewannen, dorënner dräimol Het Volk, zweemol Léck-Baaschtnech-Léck, an am Tour de France 1972 déi 19. Etapp vun Auxerre op Versailles.

Am Tour vun 1978 konnt hie sech am Generalklassement op der véierter Plaz hanner dem Joaquim Agostinho klasséieren.

Hie war am Ganze sechs Tier gefuer an um Tour vun 1974 ass hien dräi Deeg am Maillot jaune gefuer, an 1978 aacht Deeg.

De Joseph Bruyère wunnt zu Saint-Remy an der Gemeng Blegny.

An aacht Saisone war hien de Läitnant vum Eddy Merckx.

## Ekippen
*1970: Faemino
*1971 - 1976: Molteni
*1977: Fiat
*1978: C&A
*1979: Ca Va Seul-Flandria
*1980: Marc Carlos

## Um Spaweck
*Palmarès vum Joseph Bruyère op memoire-du-cyclisme.eu
*Fiche vum Joseph Bruyère op Siteducyclisme.net
Kontergewiicht

E **Kontergewiicht** ass e Gewiicht fir de Gewiichtsausgläich bei eesäitege Belaaschtungen ze maachen.

Et gëtt ë.&nbsp;a. bei Kuerbelwellen, Hiefbrécken, Baukranen, Rieder, Turbinnen, Lifte gebraucht.

No dem drëtten Newton-Axiom ass et e Medium, dat där Kraaft, déi bei der Kraaftwierkung vun engem Kierper A op e Kierper B awierkt, entgéint geriicht ass.

## Kuckt och
* Géigenausleeërballast

## Um Spaweck
Kanegem

**Kanegem** ass eng belsch Uertschaft a Sektioun an der Gemeng Tielt, an der Provënz Westflandern.

D'Uertschaft läit am Oste vun der Provënz, op der Grenz mat der Provënz Ostflandern. Et ass en ländlecht Duerf a gëtt och nach *Bloemdorp* oder *Groen Dorp* genannt.

Kanegem war bis virun der belscher Gemengereform vun 1977 eng eegestänneg Gemeng.

## Kuckeswäertes
* Sint-Bavokerk och *De kathedraal van te lande* genannt. 
* Mevrouwmolen

## Bekannt Leit
* Pieter Ombregt, belsche Fotograf a Vëlossportler, deen zu Chicago Karriär gemaach huet, bei engem Accident wärend enger Course am September 2007 ëm d'Liewe koum.
* Godfried Danneels, belsche Kardinol an Äerzbëschof vu Mechelen
* August Vandekerkhove, Erfinder, Feminist an Auteur.
* Briek Schotte, Vëlossportler.
Albéric Schotte

Den **Albéric Schotte** (kuerz **Briek Schotte**), gebuer de 7. September 1919 zu Kanegem a Westflandern, a gestuerwen de 4. Abrëll 2004 zu Kortrijk, war e fréiere belsche Vëloscoureur.

De "Briek" Schotte, bekannt als de "Mann aus Eisen", war e professionelle Vëloscoureur vun 1940 bis 1959. Hie war zweemol Stroosseweltmeeschter, 1948 an 1950, an huet vill klassesch Coursse gewonnen.

No senger berufflecher Karriär als Coureur war hie Sportsdirekter an huet zesumme mam Jean de Gribaldy verschidden Ekippe betreit: *Flandria*, *Sem-France Loire* a *Skil*.

## Palmarès
* Gewënner vum Challenge Desgrange-Colombo: 1948
* Gewënner vum Trophée Gentil: 1948
* Gewënner vum Trophée National du Mérite Sportif belge: 1950.
*  **Champion du monde sur route: 1948, 1950**
* Champion de Belgique des Clubs: 1946, 1947, 1957, 1958
* Champion vu Flandern: 1941
* Champion vum Limbourg: 1939
* Champion vu Westflanderen: 1939
* **Tour des Flandres: 1942, 1948, 1952** (2.: 1944, 1950; 3.: 1940, 1946, 1952)
* Paris-Tours: 1946, 1947 (2.: 1952)
* **Gand-Wevelgem: 1950, 1955**
* Paris-Bruxelles: 1946, 1952 (2.: 1953)
* Tour du Luxembourg: 1946
* Tour de l'Ouest: 1939
* Grand Prix de l'Escaut: 1955
* A travers la Belgique: 1953, 1955 (2.: 1945, 1948, 1954 ;3.: 1946, 1959)
* La Flèche Anversoise: 1953
* Circuit des Régions Flamandes: 1946 (3.: 1942)
* Circuit des 5 Collines: 1951
* Circuit des Monts du Sud-Ouest: 1952
* Circuit des 3 Provinces: 1954
* Prix de La Panne: 1958
* 1 Etapp vum Tour de France
* 2.vum Championnat de Belgique sur route: 1946, 1948, 1950
* 2.vum Tour de France: 1948
* 2.vun der Flèche wallonne: 1944
* 2. vum Het Volk: 1956 (3.: 1950)
* 2. vu Paris-Limoges: 1955
* 2. vum Grand Prix de la Banque: 1958
* 3. vum Grand Prix E3: 1958
* 3. vum Circuit des Régions Frontalières: 1957
* 3. vun der Flèche Française (conte-la-montre par équipes): 1943
* **Tour de France**
* 1947 13.,1 Etappevictoire, Étape 21: Caen > Paris
* 1948 2.
* 1949 33.
* 1950 22.
Arrondissement Saint-Yrieix

D**'Arrondissement Saint-Yrieix** ass eng fréier administrativ Andeelung am Departement Haute-Vienne. D'Arrondissement gouf de 17. Februar 1800 gegrënnt, an den 10. September 1926 suppriméiert.

## Zesummesetzung
Et huet aus de Kantonen Châlus, Nexon, Saint-Germain-les-Belles a Saint-Yrieix-la-Perche bestanen.
Musée Guimet

De **Musée Guimet**, mam ganzen Numm *Musée national des arts asiatiques - Guimet*, ass e Musée am 16. Arrondissement zu Paräis.

E gouf 1889 op Initiativ vum Industriellen Émile Guimet opgeriicht, an ass haut de staatleche Musée fir Konscht aus Asien. E gouf 1960 vun der Jeannine Auboyer reamenagéiert; 1991 koum eng Dependance bäi, déi *Panthéon bouddhique* genannt gëtt. Zum Musée gehéiert e klenge japanesche Gaart.

De Musée Guimet huet déi gréisst Sammlung vun asiatesche Konschtobjete baussent Asien.

## Literatur
* Émile Guimet: *Huit jours aux Indes* in: *Le Tour du Monde*, Neuauflage, Paris, 2007, Phébus, ISBN 978-2-7529-0251-1
## Um Spaweck

* Websäit vum Musée Guimet *(chin./engl./frz.)*
Émile Guimet

Den **Émile Étienne Guimet**, gebuer de 26. Juni 1836 zu Lyon, a gestuerwen den 12. Oktober 1918 zu Fleurieu-sur-Saône, war e franséischen Industriellen, Fuerschungsreesenden a Konschtsammler.

De Guimet, e studéierte Cheemiker, huet am Management vun der Fabrick vu sengem Papp geschafft, der *Henry Merle et Compagnie* zu Fleurieu-sur-Saône bei Lyon, wou syntheetescht Ultramarin produzéiert gouf. Säin Intressi louch awer bei der Konscht an de Reesen.

Vu senge sëllege Reesen an Asien, tëscht Afghanistan a Japan, huet hien eng Abberzuel Konschtobjete matbruecht. Schwéierpunkt vu senger Sammlung war China, Indien a Japan. Hie gëtt zu deene wichtegste Asien-Fuerscher vu senger Zäit gezielt.

1879 huet de Guimet e Musée zu Lyon gestëft, wou eng Sammlung vu japanescher a chineesescher reliéiser Konscht ausgestallt gouf. 1885 huet en dee gréissten Deel vu senger Sammlung dem franséische Staat vermaach, dee se zanter 1889 zu Paräis am *Musée National des Arts Asiatiques*, haut offiziell *Musée des Arts Asiatiques - Guimet* oder kuerz *[[Musée Guimet]]*, versuergt an ausstellt.

## Wierker
* 1867: *Croquis égyptiens: journal d'un touriste.*
* 1868: *Huit jours aux Indes.*
* 1873: *Arabes et Kabyles, pasteurs et agriculteurs.* (Araber und Kabylen)
* 1876: *Bonjour Kanagawa.* Mit Illustrationen von Félix Régamey.
* 1877: *Rapport du Ministre de l'instruction publique et des beaux-arts sur la mission scientifique de M. Guimet dans l'Extrème Orient.*
* 1877: *Lettres sur l'Algerie.*
* 1880: *Promenades japonaises: Tokio - Nikko.*
* 1894: *Tai-Tsoung.* (Oper)
 
## Literatur
* Emile Guimet: *Huit jours aux Indes.* In: *Le Tour du Monde.*, Phébus, 2007, ISBN 9782752902511.
* Keiko Omoto und Francis Macouin: *Emile Guimet et les arts d'Asie.* Collections Découvertes Gallimard, 2001, ISBN 2-07-076084-7.

## Gielercher
*
*
## Um Spaweck

* Musée Guimet
Das Luxemburger Land

***Das Luxemburger Land*** war den Titel vun enger lëtzebuergescher Zeitung, déi tëscht 1882 an 1887 bei verschiddene Verlagen erauskoum. Editeur war de Jean-Nicolas Moes.

Déi éischt Nummer koum den 1. Oktober 1882 an der Dréckerei Pierre Bruck an der Stad Lëtzebuerg eraus. De kompletten Titel war *Das Luxemburger Land. Organ zunächst für inländische Altertumskunde und Geschichte, Literatur, Verschönerungswesen und Touristik*. Et war dëst eng Wochenzeitung, déi eng aner Zeitung vum Moes ersat huet, an déi *Der Tourist. Ein Führer durch das historische und romantische Grossherzogtum Luxemburg und dessen nächste Umgebung* geheescht huet an et op 13 Nummere bruecht hat.

De 7. Januar huet d*'Luxemburger Land* an d'Oktavformat gewiesselt, an den Ënnertitel gouf an *Organ für vaterländische Geschichte, Kunst und Literatur* ëmbenannt.

*Das Luxemburger Land* koum duerno kuerz an der Dréckerei Louis Schaumburger eraus, a dunn beim Karl Mersch. Den Nicolas van Werveke gouf Mataarbechter an huet dofir gesuergt, datt historesch Theemen net ze kuerz kéimen. Anere Mataarbechter war de Martin Blum.

1887 gouf d'Zeitung agestallt.

Se koum awer e bësse méi spéit an engem neie Format, ënner dem Titel *[[Das Vaterland. Organ für Luxemburgische Geschichte, Kunst und Literatur]]* als Bäilag vun der *[[Obermosel-Zeitung]]* eraus.

## Literatur
* Grégoire, Pierre: *Drucker, Gazettisten und Zensoren. Durch vier Jahrhunderte Luxemburger Geschichte.* Luxembourg: Saint-Paul, 1966. Bd. 5, S.168-170.
## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* ''Das Luxemburger Land'' online um Site vun der BNL.
Jean-Pierre Glaesener

De **Jean-Pierre Glaesener (Glesener)**, gebuer den 29. Juni 1831 zu Bierg an der Gemeng Colmer-Bierg, a gestuerwen den 11. Juni 1901 zu Dikrech, war e lëtzebuergeschen Dokter an Auteur.

De 25. November 1852 gouf hien Dokter an huet sech duerno zu Dikrech etabléiert. 1867 ass hie Kantonaldokter vum Kanton Dikrech ginn. 1881 gouf hie Member vum Collège médical. Hie war och Member vun der Société des sciences médicales a vun der historescher Sektioun vum Institut grand-ducal.

Dem Dr. Glaesener verdanke mer eng Rei vun historeschen an touristesche Publikatiounen.

## Publikatiounen

**Diekirch et ses environs: Esquisse historique et topographique à l'usage des touristes, dans le Grand-Duché de Luxembourg.* Justin Schroell, Diekirch 1880, 95 S.
**Le Grand-Duché de Luxembourg historique et pittoresque.* Justin Schroell, Diekirch 1885, 399 S. 
**Diekirch et ses environs. Esquisse historique et topographique à l'usage des touristes dans le Grand-Duché de Luxembourg.* 2e éd. Justin Schroell, Diekirch 1893, 164 S.+ 1 Kaart.
**Leben und Lebenskraft: ein physiologischer Essay.* Justin Schroell, Diekirch 1895, 266 S.
**Le monument mégalithique (en ruines) dit "Deivelselter" près Diekirch et sa réfection en 1892*. V. Bück, Luxembourg 1895. Publications de la section historique de l'Institut de Luxembourg, XLIV, S. 321-336.
**Verfassung und innere Verwaltung der freien Stadt Diekirch in den Jahren 1747 bis 1785: Ein kleinstädtisches Stilleben aus dem XVIII. Jahrhundert, nach amtlichen Schriftstücken dargestellt.* V. Bück, Luxemburg 1902, 106 S. (Tiré à part vun: Publications de la section historique de l'Institut de Luxembourg, LI/2, S. 290-395).
**Le Grand-Duché de Luxembourg historique et pittoresque. Réimpression anastatique publiée avec une introduction, une bibliographie et une table par vedettes-matière par Carlo Hury.* Schortgen, Esch-sur-Alzette 1985, 454 S.

## Literatur
* Grechen, M., 1901. *Dr. J.P. Glaesener, ein Nachruf.* Luxemburg, Separat-Abdruck aus der "Luxemburger Zeitung", 20 S.
* Kugener, H., 1995. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Chirurgen in Luxemburg.* Luxemburg, Eigenverlag, 768 p. (Glaesener, S. 288-289).
* Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg. Band 1/3 (A-G).* Luxemburg, Eigenverlag, S. 1-652 (Glaesener, S. 587-588).
* Kayser, E.M., 2003. *Jean-Pierre Glaesener 1831-1901*; in: 400 Joer Kolléisch, Band II - L'Athénée et ses Grands anciens 1815-1993; Lëtzebuerg, Sankt-Paulus-Verlag, 2003; Ss. 285-286.
* Massard, J.A., 1988. *[https://massard.info/pdf/Massard_1988_Cholera_2021.pdf Echternach und die Cholera.]* Publications du Centre Universitaire de Luxembourg, Département des Sciences: Biologie-Chimie-Physique, fasc. 1: 1-259 (Glaesener, S. 210).
* Ziegler, V. de, 1901. *Dr. Glaesener. Une esquisse graphologique.* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois, 11, S. 236-245. http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1901_011_236_245.pdf

## Gielercher
* 
## Um Spaweck
Den Här an d'Madame Tullepant

**Den Här an d'Madame Tullepant** (Original Schreifweis: *Den Hèr an d'Madamm Tullepant*) ass e Kaméidistéck an engem Akt op Lëtzebuergesch. Den Text gouf vum Dicks (Edmond de la Fontaine, 1823-1891) geschriwwen, d'Musek vum Laurent Menager (1835-1902) komponéiert.

D'Operett gouf am Joer 1879 publizéiert.

## Resümmee vun der Handlung

## Rollen

* Här Tullepant;
* Madame Tullepant;
* Här Jampier;
* De Giertener;
* D'Maréi, eng Mod.

## Uropféierung

## Bekannt Lidder

## Literatur
* La Fontaine, Edmond de, 1879. Den Hèr an D'Madamm Tullepant: Koměděstéck an èngem Ackt / fum Dicks. Letzeburéch: V. Bück, 29 p.
* La Fontaine, Edmond de, 1893-1894. Vollständige Gesamt-Ausgabe der Operetten in Luxemburger Mundart / von Dicks ; Clavierauszug mit vollständigem Text. Luxemburg: Wilh. Stomps, 1893-1894, Leipzig, C.G. Röder. Kaméidistécker vum Dicks
Arrondissementer am Departement Haute-Vienne

D'Departement Haute-Vienne besteet aus 3 Arrondissementer mat follgenden Haaptuertschaften: **[[Limoges]]**, Bellac, a Rochechouart.

Déi dräi Arrondissementer sinn:

* Arrondissement Bellac
* Arrondissement Limoges
* Arrondissement Rochechouart

## Geschicht
* 1790 gëtt d'Departement gegrënnt mat 6 Distrikter: Bellac, Le Dorat, Limoges, Saint-Junien, Saint-Léonard a Saint-Yrieix
* 1800 ginn d'Distrikter duerch d'Arrondissementer Bellac, Limoges, Rochechouart a Saint-Yrieix ersat.
* 1926 gëtt d'Arrondissement Saint-Yrieix suppriméiert.
Halifax-Monument zu Neundorf

D**'Halifax-Monument** zu Neundorf an der Gemeng Sankt Vith steet op där Plaz wou den 3. Oktober 1943 d'Halifax LK 925, vum 43. Geschwader vun der Royal Canadian Air Force, eng Noutlandung huet misse maachen, bei där dräi vun den aacht Mann Equipage ëm d'Liewe koumen.

D'Monument steet ënner enger décker Eech op der Kräizung vun zwéi Feldweeër am Oste vun der Uertschaft.
Mathias Kraus

De **Mathias Kraus**, gebuer de 7. Mee 1854 zu Berbuerg, a gestuerwen den 23. Dezember 1924 an der Weilerbaach, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Libraire, dee sech op d'Distributioun vun auslänneschen Zeitunge spezialiséiert hat. Hie war de Papp vum Paul Kraus, no deem d'Messageries Paul Kraus genannt goufen.

De Mathias Kraus war en engagéierten Naturalist. Hie war Member vun der Société de botanique vun 1876 bis 1896 a war hire Sekretär vun 1885 bis 1889. Zesumme mat dem Jean-Pierre-Joseph Koltz an dem Mathias Thill huet hien d'Société de botanique um internationale Botanikerkongress zu Paräis vertrueden.

De Mathias Kraus war 1890 ee vun de fënnef Grënner vun der Société des naturalistes luxembourgeois (SNL), där hire Sekretär hie vun 1890 bis 1900 war.

## Publikatiounen

* Ferrant, V. & M. Kraus, 1894. Lokalnamen der einheimischen Tiere. Bull. Soc. Nat. luxemb. 4: 30-34, 44-47, 57-60, 77-81, 87-94, 119-123.
* Kraus, M., 1887. Der falsche Mehlthau (*Peronospora viticola* de Bary) und die Wurzelfäule der Reben. 38 S. Verlag von J. Erpelding, Luxemburg.
* Kraus, M., 1887. Die einheimischen Giftpflanzen / mit naturgetreuen Abbildungen auf 21 colorirten Tafeln aus der litographischen [sic] Anstalt von J. F. Schreiber in Esslingen. 104 S. Verlag von J. Erpelding, Luxemburg.
* Kraus, M., 1889. Beitrag zum Kapitel über Insekten-Schäden in unserm Lande. 52 S. St. Paulus-Gesellschaft, Luxemburg.
* Kraus, M., 1891. Systematische Einteilung des Tierreiches, speziell der Arthropoden. Bull. Soc. Nat. luxemb. 1: 20-25.
* Kraus, M., 1891. Ueber die vorjährigen Getreideverwüstungen. Bull. Soc. Nat. luxemb. 1: 41-43.
* Kraus, M., 1891. Die Pferdelausfliege (Hippobosco equina L.). Bull. Soc. Nat. luxemb. 1: 65-65.
* Kraus, M., 1891. Les chrysomélides de l'Europe Centrale: d'après Redtenbacher & Gutfleisch. 113 p. Bruxelles: Monnom.
* Kraus, M., 1892-1893. Die kleinen Feinde des Weinstockes (Fortsetzung I.). Bull. Soc. Nat. luxemb. 2 (11-13, 29-32, 44-47, 57-61, 76-78), 3 (8-10, 30-31, 41-44, 56-60, 67-73, 86-94).
* Kraus, M., zirka 1909. Illustrierter Führer durch Stadt und Land Luxemburg. 93 S. M. Kraus, C. Beffort, Luxemburg.
* Kraus, M., 1913. Illustrierter Führer durch die Stadt Luxemburg. 48 S. M. Kraus, St. Paulus-Dr., Luxemburg.
* Kraus, M., 1916. Die Pilze, ein Volksnährungsmittel. 8 S. St. Paulus-Dr., Luxemburg.

## Literatur
* Massard, J.A., 1990. La Société des Naturalistes Luxembourgeois du point de vue historique. Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 91: 5-214. [Biographie M. Kraus: S. 122]. http://www.snl.lu/publications/bulletin/SNL_1990_091_005_214.pdf
*Massard, J.A., 2015. *[http://massard.info/pdf/Massard_2015_5-302_add.pdf La Société des naturalistes luxembourgeois de 1890 à 2015.]* Bulletin de la Société des naturalistes luxembourgeois 116, S. 5-302 [Biographie M. Kraus: S. 17-23].

## Referenzen an Notten
Michel Schmitt

De **Michel Schmitt**, gebuer den 8. Mäerz 1936 zu Lëtzebuerg, an do gestuerwen den 19. Oktober 2009, war e lëtzebuergesche Geeschtlechen a Kierchenhistoriker.

De Michel Schmitt huet am Seminaire zu Lëtzebuerg studéiert an ass den 1. Juli 1962 zum Priister geweit ginn. Hien huet duerno nach op der Universitéit vu Fribourg Konschtgeschicht studéiert an huet am Juli 1968 säi Studium mam Dr. phil. ofgeschloss.

Vun 1968 bis 2007 war de Michel Schmitt Professer am Seminaire zu Lëtzebuerg; vun 1979 bis 1993 war hie Präses, duerno ass hien Direkter vum Centre Jean XXIII bliwwen. Hie war vun 1988 bis 2007 Member a Sekretär vum Domkapitel. Am Joer 2007 gouf hien Éierendomkapitular.

De Michel Schmitt ass 1970 Diözesankonservator ginn. Hie war och Member vun der Commission des sites et monuments nationaux.

De Michel Schmitt ass den Auteur vun enger Rei vu Publikatiounen iwwer Kierchen a Monumenter a soss reliéis-historesch Theemen.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *Der Echternacher Zweig der Tiroler Baumeisterfamilie Mungenast in Akten und Nachrichten des 18. Jahrhunderts.* In: Hémecht 1970 (4), S. 425-443.
* *Die Bautätigkeit der Abtei Echternach im 18. Jahrhundert (1728-1793).* Ministère des Arts et Sciences, Luxembourg 1970, 230 S.
* *Vor 100 Jahren starb Bischof Nikolaus Adames.* In: Luxemburger Marienkalender 1987, S. 36-37.
* *Willibrord, ein pfingstlicher Heiliger. Zum 1250. Todestag des heiligen Willibrord.* In: Die Warte, 42 (1989), 14/1523 (11. Mai), S. 1.
* *Wegführer zu luxemburgischen Kirchen und Kapellen*, 1996, 143 S., Éd. Saint-Paul, ISBN 2-87963-258-7
* *La Cathédrale Notre-Dame de Luxembourg*. 2. franséisch Oplo. Schnell & Steiner, Regensburg 1996. 31 S.
* *Die Glasmalereien von Anton Wendling in der Kathedrale Unserer Lieben Frau*. Schnell & Steiner, Regensburg 1999, 23 S.
* *Das Marienheiligtum der Girsterklaus bei Rosport.* Schnell & Steiner, Regensburg 2007, 21 S.

## Literatur
*(sjp.):* Ehrendomkapitular Michel Schmitt †.* Luxemburger Wort, Nr. 244, 20. Oktober 2009, S. 24.
*(gh): *Michel Schmitt zum Gedenken.* Luxemburger Wort, Nr. 251, 29. Oktober 2009, S. 53.

## Um Spaweck
Infrabel-Linn 43

D**'Infrabel-Linn 43** ass eng Eisebunnsstreck an der Belsch déi Angleur bei Léck mat Marloie bei Marche verbënnt. D'Streck ass 62&nbsp;km laang a gouf an zou Etappe gebaut. Den éischten Deel vu Melreux op Marloie gouf de 25. Juli 1865 fäerdeg, an den zweete vun Angleur op Melreux den 18. Juni 1866.

Den Deel vun Angleur bis op Bomal mat 37,1&nbsp;km ass zweegleiseg, duerno geet et op engem Gleis weider bis op Marloie.

Uschlëss un d'Streck sinn:
*Um Y zu Angleur d'Linn 37.
*An der Gare zu Rivage d'Streck Rivage-Gouvy.
*Zu Marloie d'Linn 162
*Zu Marche huet d'Kasär Camp Roi Albert en Uschloss vu ronn 2,3&nbsp;km.
D'Linn ass zanter dem 23. Mee 1993 mat 3 kV elektrifizéiert.

Konschtbauten op der Streck sinn:

* Den Tunnel vun Esneux (613 m)
* Den Tunnel vu Comblain-au-Pont (393 m)
* Den Tunnel vu Sy (404 m)
* De Viaduc vun Hony
* D'Bréck vu Poulseur
* D'Bréck vu Chanxe
* D'Bréck vu Rivage
*D'Bréck vu Xhignesse
*D'Bréck vu Sy I
*D'Bréck vu Sy II
*D'Bréck vu Bomal
*D'Bréck vun Hotton
Noutstall

En **Noutstall** ass eng Konstruktioun, déi fréier op Bauerenhäff, a bei engem Houfschmadd am Gebrauch war.

En huet dozou gedéngt fir grouss Béischte wéi Päerd oder Ranner anzespäre wa se beschloe goufen, dat heescht wa se Houfeisen opgesat kruten, oder fir d'Kloen ze botzen an zeréckzeschneiden.

Dofir ware laanscht d'Säiteverstriewunge Réng oder Ketten ubruecht fir de Fouss vum Béischt festzehalen. Hannen um Noutstall war eng déck hëlzen oder eise Stang wou dem Päerd seng hënnescht Houf beim Beschloe konnten dropgeluecht ginn.

## Um Spaweck
Multiplex-Kino

E **Multiplex-Kino** ass e Kinoskomplex, deen aus méi Säll besteet, an deen extra dofir gebaut gouf. Et gëtt keng eenheetlech Definitioun, vu wéi vill Säll un ee vun engem Multiplex schwätzt, gewéinlech sinn et der op d'mannst siwen.

D'Multiplexe sinn entstanen, nodeem d'Konzept vun eenzele Kinosäll doruechter ëmmer manner abruecht huet: Mat der Verbreedung vun der Televisioun sinn ëmmer manner Leit an de Kino gaangen, sou datt déi grouss Kinotheateren entweeder hu missen zoumaachen, oder sech an e puer méi kleng Säll ënnerandeelen, fir rentabel ze bleiwen. Dëst huet awer meeschtens zu onbefriddegende Resultater gefouert, well d'Säll ze kleng waren ("Schongkëschtekino"), schlecht schall-isoléiert oder de fréiere Sall net grouss genuch war.

Multiplexe goufen do dergéint als sollech geplangt; hir Lokalisatioun, dacks an der Peripherie vu Stied an no bei oder an enger Shopping Mall, leet Wäert op eng gutt Accessibilitéit, an d'Säll sinn technesch a wat de Konfort betrëfft op héijem Niveau. Dacks si Restauratiouns- oder Cafébetriber am Gebaikomplex dran, oder soss Fräizäit-Offeren, wéi Plazen z.&nbsp;B., fir Bowling oder Billard ze spillen.

An Amerika sinn d'Multiplexe mat der Verbreedung vun de Shopping-Mallen an den 1970-1980er Joren opkomm; deen éischte Multiplex an Europa war 1981 de Kinepolis zu Gent mat 10 Säll, an dee gréissten an Europa (eng Zäitche souguer op der Welt) war de *Kinepolis* um Heiselplateau zu Bréissel mat 25 Säll, deen 1988 opgoung. An sou engem Fall schwätzt een och vu **Megaplex**.

Zu Lëtzebuerg gëtt et zwéi Multiplex-Kinoen: Den Kinepolis um Kierchbierg (1996 als *Utopolis* opgaangen, 10 Säll mat zesummen 2.700 Sëtzplazen) an den Kinepolis Belval zu Esch-Belval (2008 als *CineBelval* opgaangen, 7 Säll fir am Ganze 1506 Spectateuren).
Robert K. Morgan

De **Robert Knight Morgan**, gebuer den 31. Juli 1918 zu Asheville an Nord Carolina, an och do gestuerwen, de 15. Mee 2004, war en US-amerikaneschen Air Force Colonel a Pilot vun der B-17 Flying Fortress Memphis Belle am Zweete Weltkrich.

De Morgan hat e Finanzstudium op der Wharton School vun der University of Pennsylvania gemaach, éier hien 1940 bei U.S. Airforce koum. Nodeem hie säi Piloteschäin hat, gouf hien den 12. Dezember 1941 second Lieutenant genannt, an no engem Spezialtraining zu Walla Walla, koum en als B-17 Flying Fortress- Pilot bei d'91st Bomb Group, wou en am 324th Bomb Squadron geflunn ass. Duerno gouf hie mat senger Crew an Europa verluecht, wou en tëscht dem 7. November 1942 an dem 17. Mee 1943, fënnefanzwanzeg Asätz iwwer Däitschland, Frankräich, der Belsch an Holland geflunn ass.

Dem Morgan seng Flying Fortress d*'Memphis Belle*, war e vun den éischte Bomberen déi 25 Missiounen erfollegräich ofgeschloss haten, an huet nodeem en an den USA zeréck war, e Bäitrag bei enger Publicitéitscampagne fir War bonds, geleescht. Iwwer Europa war se 148 Stonnen am Asaz an hat iwwer 60 Tonne Bommen ofgehäit. Praktesch all wichtegen Deel vum Fliger war an där Zäit wéinsten eemol ersat ginn. De Morgan a seng Crew waren 1944 de Sujet vun engem Dokumentarfilm, *[[Memphis Belle: A Story of a Flying Fortress]]*.
## Gielercher
*
## Um Spaweck
.mm

**.mm** ass den Nationalen Top-Level-Domän vum Myanmar. Se gouf 1997 zougedeelt. Virun 1989, war den ISO 3166-1 Code fir Burma BU, awer eng .bu ccTLD gouf ni zougedeelt.

## Um Spaweck
Ciply

**Ciply** ass eng Sektioun vun der belscher Stad Mons an der Provënz Hainaut.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Ciply eng eegestänneg Gemeng.

Ciply ass bekannt wéinst de Phosphat-Kallekgrouwen déi et do gouf.
Luxemburger Wochenblatt

***Luxemburger Wochenblatt*** war den Titel vun enger lëtzebuergescher Wochenzeitung, déi tëscht dem 7. Abrëll 1821 a warscheinlech dem 8. Juli 1826 samschdes erauskoum a beim Jacques Lamort gedréckt gouf.

Redakter war de Friedrich-Georg Weiß, dee virdru Sekretär vum preisesche Festungskommissariat war an niewelaanscht e "Petitiounsbureau" bedriwwen huet, wou en de Leit Texter formuléiert, Feierversécherunge verkaaft an als Immobilienagent fungéiert huet.

D'Zilpublikum vum *Luxemburger Wochenblatt* waren d'Stater Bourgeoise an d'Membere vun der preisescher Festungsarméi, an dofir war et haaptsächlech op Däitsch geschriwwen. Et war déi éischt däitschsproocheg Zeitung déi zu Lëtzebuerg erauskoum. Mä et gouf och alt deen een oder anere Lieserbréif op Franséisch oder offiziell Matdeelung op Hollännesch.

Am *Wochenblatt* goufen och déi éischt Texter iwwerhaapt op Lëtzebuergesch publizéiert.

Inhaltlech gouf vill Wäert op Lokalnoriichten a -communiquéë geluecht, Auslandsnoriichte ware warscheinlech aus aneren Zeitunge kopéiert.

D'Geschäft mat der Zeitung war fir de Weiß kee Succès; no fënnef Joer huet e missen ophalen, se erauszeginn, well en den Drécker net méi konnt bezuelen.

## Literatur

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* D'''Luxemburger Wochenblatt'' online um Site vun der BNL (net komplett).
Antoine Weiss

Den **Antoine "Tun" Weiss**, gebuer den 12. Mee 1924 zu Déifferdeng, a gestuerwen de 15. Mäerz 1997 zu Munneref, war e lëtzebuergesche Gewerkschaftler.

Hie war vun 1972 bis 1974 President vum *[[Conseil économique et social (Lëtzebuerg)|Conseil économique et social]]*.

Vun 1976 bis 1979 war hie President vum Lëtzebuerger Aarbechterverband (LAV).
Comblain-au-Pont

**Comblain-au-Pont** op Wallounesch *Comblin-å-Pont* ass eng Uertschaft a Gemeng an der belscher Provënz Léck.

Zu der Gemeng gehéieren d'Sektioun Poulseur an d'Uerschaften Géromont, Halleux, Hoyemont, Mont, Oneux, Pont-de-Scay a Sart.

## Geschichtleches
Zu der industrieller Aktivitéit um Territoire vun der Gemeng huet d'Exploitatioun vu Steebréch gehéiert. Déi bekanntst an och déi gréisst Steekaul waren d*'Carrières du Bois d'Anthines* där hir Verluedequaien haut nach laanscht N 633 ze gesi sinn. Déi Steebréch haten deemools en Uschloss un dat belscht Eisebunnsnetz zu Chanxhe op der Infrabel-Linn 43. Den Uschloss huet der Gesellschaft vun der Vizinalstreck Poulseur-Sprimont-Trooz gehéiert.

D'Gare vu Comblain déi op der Linn 43 läit ass net méi a Betrib.

Fréier huet Complain mat Poulseur zu der Grofschaft Logne am Fürstentum Stavelot-Malmedy gehéiert.

De Patréiner ass den hellege Quirinus deen zanter dem 15. Joerhonnert um Sigel vun der Gemeng ass. Dat kënnt dohier, well de Kapitel vu Malmédy d'Grondrechter vun der Uertschaft hat an den hellege Quirinus deem säi Patréiner war. E Sigel aus dem 17. Joerhonnert weist den Hellege wéi en een Draach néiermécht.

## Kuckeswäertes an der Gemeng
*Dat aalt Paschtoueschhaus an deem haut de Musée du Pays d'Ourthe-Amblève dran ass.
*D'''Maison du Peuple'' zu Poulseur
*Den Tuerm Reinarstein
*D'Reserve naturelle *Les Roches noires*
*De *Chession*
*Den *Thier Pirard*
**[[Les Tartines]]*

## Um Spaweck
Phosphat-Kallekgrouwe vu Ciply a Cuesmes

D**'Phosphat-Kallekgrouwe vu Ciply** bei der belscher Stad Mons, ginn drop zeréck wéi de Phosphat um Enn vum 18. Joerhonnert als Düngemëttel erkannt gouf. Doduerch sinn zu Ciply an zu Cuesmes, am Hainaut, Grouwen entstanen, déi en Areal vun iwwer 900 ha ëmfaassen.

## Geschichtleches
D'Entdeckung vum Phosphat als Düngemëttel um Enn vum 18. Joerhonnert koum geleeën, wéi am Ufank vun der Industrialisatioun d'Bevëlkerung gewuess ass an hir Aktivitéit am Industriesecteur sech vergréissert huet. D'Landwirtschaft, déi ëmmer méi Leit huet misse fidderen, huet no neien Düngemëttele gesicht well d'Method vum natierlechen Düngen an dem Abrenge vu Mergel, déi bis dohi gebraucht gouf, net genuch Rendement bruecht huet.

Fir Phosphater ze kréien, goufen am Ufank Schanke gemuel oder calcinéiert. D'Entdeckung vum Phosphat-Kallek huet dunn eng nei Industriebranche entstoe gedoen. D'Geologen a d'Minneningenieuren Alphonse Briart a François Cornet haten 1863 festgestallt datt an der Géigend vu Mons, besonnesch zu Ciply, an der Kräid vu *La Malogne* bei Cuesmes de Phosphatgehalt bis zu 30 % war.

E Joer duerno hat d'Industrie, déi do an der Géigend am Biergbau fir Kuelenextractioun schonn etabléiert war, e Procedé entwéckelt fir de Kallek vum Phosphat ze trennen. E gouf direkt zu Ciply agesat an dräi Joer duerno zu *La Malogne*.

Den Erfolleg huet net op sech waarde gelooss. Tëscht 1880 an 1890 waren 10 Entreprisen domat beschäftegt déi phosphathalteg Kräidbänken z'exploitéieren. Wéi déi räichst Lageren ofgebaut waren sinn déi Entreprisë lues a lues verschwonnen. Virun 1930 hate sech schonn e puer Gesellschaften zesummegeschloss an déck investéiert fir den Ofbau ze rentabiliséieren. Vun 1920 un ass d'Produktioun lues a lues erofgaangen an nom Zweete Weltkrich war et ganz domat eriwwer. Sou war an Zäit vu ronn 70 Joer eng Fläch vun iwwer 900 ha ënner dem Buedem ofgebaut ginn.

Fir de Kallek aus de Grouwen erauszekréien, gouf en op Buggie gelueden déi aus de Säitegalerië mat der Hand an eng Haaptgalerie gedréckt goufen. Vun do goufe se maschinell bei ee vun de Fërdertierm gezunn. Et gouf och eng schif Ramp fir d'Material aus der Grouf erauszekréien.

Nodeem d'Industrie de Steebroch opginn hat, hu sech Champignonsziichter an der Grouf installéiert an hu vun der Päerdsmëscht aus der Kasär vu Mons, wou e *Régiment de chasseurs à cheval* stationéiert war, profitéiert fir hir Dréischleken ze zillen.

Hautdesdaags déngen d'Grouwe der Wëssenschaft. Geologen a Paleontologen hunn do hiren Terrain fir no Fossilien ze sichen an d'Urankonzentration, déi do ganz héich ass, ze studéieren.

Eng grouss Partie vum Steebroch, déi ënner Waasser steet, liwwert Drénkwaasser fir d'Awunner an der Géigend.

Am Wanter kommen d'Fliedermais an d'Galerien hire Wanterschlof halen.
Chrono des Nations

De **Chrono des Nations - Les Herbiers Vendée** ass eng Vëloscourse a Form vun engem Eenzelzäitfueren, déi an der Gemeng Les Herbiers am franséischen Departement Vendée gefuer gëtt.

D'Course ass aus der Fusioun tëscht dem *[[Grand Prix des Nations]]* an dem *[[Chrono des Herbiers]]* ervirgaangen a gouf de 15. Oktober 2006 fir d'éischt Kéier disputéiert.

## Gewënner

## Um Spaweck
* De ''Chrono des Nations'' op der Websäit vum ''Comité d'organisation de la Fête du Chrono Les Herbiers Vendée''
Reider

De Begrëff **Reider** huet e puer Bedeitungen:
* eng Persoun, déi op engem Déier reit: Reiden
* Eng Klamer op enger Kaart vun enger Kartothéik: Reider (Kartothéik)
* E Panneau, op deem eng Gemeng offiziell Matdeelungen aushänkt: Reider (Gemeng)
Reider (Gemeng)

E **Reider** ass e Panneau, op deem eng Gemeng offiziell Matdeelungen aushänkt.

## Numm
D'Originne vum Numm ginn zeréck op de Gemengebuet, dee vum Päerd erof, a mat enger Schell ausstafféiert, fir d'Leit erbäizekréien, den Awunner offiziell Neiegkeeten aus der Gemeng proklaméiert huet.
Fiedersplënt

E **Fiedersplënt** ass am Maschinnebau e Splënt, dee gebraucht gëtt, fir ë.&nbsp;a. Wellen, Achsen oder Schrauwemudderen ze sécheren.

Fiedersplënte sinn ënner DIN 11024 genormt.

De Funktiounsprinzip ass dee vun enger Hoerspéngel; wéinst senger Form bilt en eng Fieder.

## Kuckt och
* Splënt
Leefer

E **Leefer** ass allgemeng Een, dee leeft, an am besonneschen:

* e Sportler, deen eng Course leeft; kuckt dofir: Lafsport,
* eng Figur am Schach, kuckt: Leefer (Schach);
* eng Zort laangen Teppech, kuckt Leefer (Teppech).
Himmelsdéierchen, fléi!

**Himmelsdéierchen, fléi!** ass e lëtzebuergescht Kannerlidd. Den Text ass vum Willy Goergen, d'Musek ass vum Théodore Decker.

## Den Ufank vum Lidd

Himmelsdéierchen, fléi!
Sief dach nët sou zéi!
Laang genuch hues du geschlof,
huerteg heem, soss kriss d'eng Strof!
D'Sënnche sicht dech an all Eck,
mach dech fort a sief nët geck!
Himmelsdéierchen, fléi!
Maach keng Konschte méi!

*Umierkung: d'Schreifweis vum Text entsprécht der Partitur vum Nimax (1984).*

## Literatur
* Nimax, P., 1984. *Mäi Land, mäi Lidd: Lëtzebuerger Lidder.* [Fir Piano gesat vum Pierre Nimax; Nouteschrëft: Ady Mootz; Zechn.: Liane Nimax]. RTL Edition, Impr. St. Paul, Luxembourg, S.18.
Théodore Decker

Den **Théodore Decker**, gebuer den 3. November 1851 an der Fiels, a gestuerwen den 9. Oktober 1930 zu Vannes a Frankräich, war e lëtzebuergeschen Däitsch-, Englesch- a Museksprofesser, Organist a Komponist vu geeschtlecher Musek.

## Liewen
No sengem Studium an der Normalschoul war hie fir eng kuerz Zäit Schoulmeeschter zu Déifferdeng. Hien ass dunn a Frankräich als Däitschprofesser op Saint-Malo gaangen an huet sech 1877 mat engem englesche Meedchen, deem hie Musekstonne ginn huet, bestuet. Si kruten zesumme 14 Kanner.

1881 si s'op Vannes an d'Bretagne geplënnert, wou hien 49 Joer laang, am *Collège Saint-François Xavier*, Däitsch- an Engleschprofesser war. Ofgesi vu senge Sproochcoursen am Kolléisch huet hie wärend 40 Joer de Seminaristen Uergel- a Gesangcourse ginn, a war Dirigent vun der lokaler *Harmonie des ouvriers et apprentis*.

Wärend där ganzer Zäit huet hien eng Abberzuel vu Lidder op Franséisch, Bretonesch a Lëtzebuergesch komponéiert. Eng Rei vu senge Wierker goufen an Organistekreesser beschtens bekannt. En englesche Verlag huet him souguer d'Rechter vu verschiddene vu senge Wierker ofkaf. Dat bekanntst ass wuel säi "Lauda Jerusalem", den dacks vun de Pilger an de Pressessiounen zu Lourdes gesonge gëtt.

No um Liewensenn huet den Théodore Decker nach 115 lëtzebuergesch Lidder op Gedichter vum Willy Goergen komponéiert.

D'Stad Vannes huet him zu Éieren eng Plaz genannt, d*'Place Théodore-Decker*.

## Literatur
* Anonyme, 1930. Théodore Decker. Luxemburger Wort vum 20 Oktober 1930.
* Heintz, Joseph, 1990. Der Komponist Theodor Decker: Auszüge aus seinem Leben und Werk. 40e anniversaire de la Chorale Sängerfrënn, pp.&nbsp;141–142. Larochette.
* Mayeur, Jean Marie, Yves Marie Hilaire, Michel Lagrée, 1990. Dictionnaire du monde religieux dans la France contemporaine, Band 3: 108 - 109. Verlag?
* Moisan, André, 2008. Théodore Decker, musicien vannetais (1851 - 1930). Vannes: Société polymathique du Morbihan, 2008. Bulletin et mémoires de la Société polymathique du Morbihan, t. CXXXIV: 531-552.
Asiatescht Himmelsdéierchen

D**'Asiatescht Himmelsdéierchen** (*Harmonia axyridis*) ass eng Aart aus der weltwäit verbreeter Famill vun den Himmelsdéiercher (Coccinellidae) an aus der Uerdnung vun de Kiewerleken (Coleoptera). Et gëtt op Englesch "Harlequin Ladybird" an op Franséisch "coccinelle arlequin" genannt.

## En aktuelle Fall vu biologescher Invasioun
D'Asiatescht Himmelsdéierchen ass déi invasiivst Aart vu Coccinellidae op der Äerd a gehéiert a ville Regiounen zu den Neozoen. Zanter dem Joer 2000 verbreet et sech rasant an Europa. D'Aart gouf aus China agefouert a gëtt zanter 1997 an den Zäre fir d'biologesch Bekämpfung vu Blatlais agesat, huet sech du relativ séier an der Natur etabléiert. D'Aart ass aggressiv a verdrängt déi heemesch  Himmelsdéiercher. Dat Asiatescht Himmelsdéierche frësst net nëmme Blatlais a Schëldlais, mä och aner Aarte vun Himmelsdéiercher a Florfliegen (Chrysopidae). Et geet och un Uebst oder Drauwen a kann de Wäinertrag duerch e schlechte Goût a Gefor bréngen.

Dat Asiatescht Himmelsdéierchen ass zanter 2004 zu Lëtzebuerg nogewisen. Et war op der Affiche vun der Ausstellung "*Evolution - up to date*" ze gesinn, déi vum 30. Oktober 2009 bis den 11. Abrëll 2010 am Kader vum Darwin-Gedenkjoer 2009 am Naturmusée gewise gouf.

## Literatur
* Guinet, Jean-Michel, 2009. *Étude de deux populations d*'Harmonia axyridis* (Pallas, 1773) (Insecta, Coleoptera, Coccinellidae) au Luxembourg.* Bull. Soc. Nat. luxemb. 110. PDF
*Hermes, Kim, 2011. *Die "Himmeldéiercher" sammeln sich: problematische Cousins aus Fernost.* Tageblatt 2011, Nr. 264 (12./13. November), S. 28.
* Schneider, N. & A. J. M. Loomans, 2006. *Sur la présence au Luxembourg de la coccinelle arlequin *Harmonia axyridis* (Pallas, 1773) (Insecta, Coleoptera, Coccinellidae).* Bull. Soc. Nat. luxemb. 106: 71-74. PDF

## Um Spaweck
* The harlequin Ladybird survey
Schmidden

**Schmidden** ass eng Ännerung vun der Form vu Metaller, meeschtens wa se gliddeg sinn, mat Hëllef vu Schléi oder Drock, an dat ouni Spéin.

Dat wichtegst Material fir ze schmidden ass Stol.

Geschmitt gëtt vun Hand mat Zaang an Hummer um Amboss oder beim Maschinneschmidden.

Schmiddmaschinne wéi den Hydrauleschen Hummer, d'Hydraulesch Press oder loftgedriwwene Schmiddhummer gi fir grouss Stécker oder an der Masseproduktiuon agesat.

## Kuckt och
* Schmadd
* Schmëdd

## Um Spaweck
Eisebunnslinn Léck-Lëtzebuerg

D**'Eisebunnsslinn Léck-Lëtzebuerg** ass eng international Eisebunnsverbindung tëscht Léck a Lëtzebuerg, iwwer Rivage a Gouvy. Se fiert iwwer follgend Eisebunnsstrecken:

* Infrabel-Linn 42
* Infrabel-Linn 43
* Lëtzebuerger Nordstreck.

Op der Streck fueren am internationale Verkéier, ausser Marchandisenzich, den InterRegio m.
Kiewerlek (Homonymie)

Mat **Kiewerlek** ka gemengt sinn:
* eng Gattung oder Aart vun der Uerdnung Kiewerleken (Coleoptera);
* d'Kiewerleksgattung *Melolontha*, och Maikäferen oder Meedéiere genannt; kuckt: Kiewerleken (Melolontha);
* eng Aart aus der Gattung *Melolontha*, nämlech de gewéinleche Kiewerlek, Maikäfer oder Meedéier: kuckt Kiewerlek (Melolontha melolontha).

Kuckt och:
* Kiewerlecken, eng Scoutsgrupp aus der FNEL.
Benjamin Biolay

De **Benjamin Biolay**, gebuer den 20. Januar 1973 zu Villefranche-sur-Saône am Departement Rhône, ass e franséische Sänger, Songwriter a Komponist.

## Biographie
De Benjamin Biolay huet Gei an Tuba am Conservatoire zu Lyon geléiert, wou hien 1990 zweemol den éischte Präis krut. Niewebäi huet hie sech nach selwer d'Gittar bäibruecht a mat fofzéng Joer huet hie seng éischt Band *Wind?* gegrënnt.

1996 huet de Benjamin Biolay dunn e Solocontract bei *EMI* ënnerschriwwen an 1997 seng éischt Plack, *La Révolution*, verëffentlecht. D'Joer drop koum nach eng aner Single, *Le jour viendra*, eraus, déi och net vill Succès hat.

1999 begéint hien d'Sängerin Keren Ann Zeidel, mat där hien d'Lidd *Jardin d'hiver* fir den Henri Salvador schreift. Dat gouf e groussen Erfolleg a vun do un ass de Benjamin Biolay haaptsächlech hanner de Kulissen aktif. Hie schreift an där Zäit Lidder fir d'Isabelle Boulay, de Raphaël oder seng Schwëster Coralie Clément.

Am Joer 2001 koum dunn ënner dem Label *Virgin* dem Benjamin Biolay säin éischte Studiosalbum *Rose Kennedy* eraus, dee vun der Kritik héich gelueft gouf an et dem Sänger erlaabt huet verschidde grouss Concerten ze ginn, ënner anerem am Olympia. D'Joer drop bestit hien d'Schauspillerin Chiara Mastroianni, d'Duechter vun der Catherine Deneuve an dem Marcello Mastroianni, a schreift Lidder fir d'Valérie Lagrange, de Julien Clerc an d'Juliette Gréco.

*Négatif*, säin zweeten Album, ass 2003, an en drëtte Studiosalbum, *A l'origine*, ass am Abrëll 2005 erauskomm.

Mat der Élodie Frégé, der Gewënnerin vu Star Academy 3, realiséiert hien 2006 den Album *[[Le jeu des sept erreurs]]*. Zur selwechter Zäit mécht hien éischt Erfarunge virun der Kamera, am September am Film *Didine* an am Oktober am Film *Sang froid*.

De 27. Mäerz 2007 gewënnt hien de Grousse Präis vun der *Union nationale des auteurs compositeurs* mat der Élodie Frégé hirem Titel *La Ceinture*. Am September verëffentlecht hie säi véierten Album *Trash yéyé*

Den 19. Oktober 2009 ass den Album *La Superbe* erauskomm. D'Joer drop ass hie mat zwéi Präisser bei der Zeremonie vun de Victoires de la musique ausgezeechent ginn; an der Kategorie "Artiste masculin de l'année" an an der Kategorie "Album de l'année".

## Discographie

### Studio Albumen

## Um Spaweck

* Benjamin Biolay Homepage
* Biographie op rfimusique.com
Patrick d'Udekem d'Acoz

De Grof **Patrick d'Udekem d'Acoz**, gebuer zu Uccle den 18. Abrëll 1936, a gestuerwen de 24. September 2009 zu Ottignies, war e belschen Offizéier a Politiker. Hie war de Papp vun der belscher Prinzessin Mathilde.

Hie war de jéngste Jong vum Baron Charles d'Udekem d'Acoz vu Proven a Westflandern an der Suzanne van Outyve d'Ydewalle. No engem Agronomiesstudium huet hei sech an der Provënz Lëtzebuerg installéiert, wou hien am Holzhandel aktiv war.

1971 huet hie sech mat der polnescher Gräfin Anna Maria Komorowska bestuet, der Duechter vum Grof Léon Komorowski, an der Prinzessin Sophia-Maria Sapieha-Kodenski.

D'Koppel hat fënnef Kanner. Ausser dem eelste Meedchen, der Prinzessin Mathilde, hate se nach d'Marie-Alix (1974-1997), d'Elisbeth (1977), d'Helène (1979) an de Charles-Henri (1985).

D'Famill d'Udekem d'Acoz wunnt zu Losange am wäisse Schlass.

Als Politiker war de Grof Buergermeeschter vu Villers-la-Bonne-Eau bis zur Gemengefusioun vun 1977, wéi Villers-la-Bonne-Eau bei d'Gemeng Baaschtnech koum. Duerno war hien zu Baaschtnech am Gemengerot a *[[Conseiller provincial]]*.

Als Offizéier hat hien den Titel *Lieutenant-Colonel de réserve honoraire* bei der Belscher Loftwaff, an hie war *Juge consulaire* um Handelsgeriicht zu Neufchâteau.

De Grof gouf um Kierfecht vu Lutrebois am Caveau vun der Famill bäigesat.
Ramskapelle (Knokke-Heist)

**Ramskapelle** ass eng kleng Uertschaft an der belscher Provënz Westflandern an een Deel vun der Gemeng Knokke-Heist. Ramskapelle läit an der Géigend mat dem Numm De Polders.

Ramskapelle ass eng landwirtschaftlech Uertschaft an eng Wunngemeng. D'Landschaft ass flaach a gëtt als typesch Polderlandschaft betruecht. Vu Ramskapelle aus gesäit een den Hafe vu Zeebrugge.

## Kuckeswäertes
* D'Sint-Vincentiuskierch, en neogotescht Bauwierk vun 1863 - 1864. Den Tuerm ass en Iwwerrescht vun der vireger Kierch aus dem 13. a 14. Joerhonnert.
* Verschidde laangestreckt eestäckeg Gebaier, déi typesch si fir déi Géigend.
* De Kruier, eng stenge Wandmille vun 1897.

## Illustratiounen

Image:Ramskapelle - Sint-Vincentiuskerk 1.jpg|Sint-Vincentiuskerk
Image:Ramskapelle - Callantmolen 1.jpg|Callantmillen
Image:Ramskapelle2.JPG|Aner Vue vun der Kierch
Image:Ramskapelle (Knokke-Heist).jpg|Nach eng aner Vue vun der Kierch
Image:Ramskapelle3.JPG|Idyllesch Vue vun der Ramskapell
Image:Ramskapelle1.JPG|Aner idyllesch Vue vu Ramskapell (Am Hannergrond d'Kierch)


## Um Spaweck

* Säit vun der Gemeng Knokke-Heist
Neobiota

**Neobiota** (griich. "neos" = nei; "bios" = Liewen) bezeechent gebittsfriem Aarten, déi e geographesche Raum als Folleg vun direkter oder indirekter mënschlecher Matwierkung besidelen, dee si ouni mënschlechen Afloss net hätte kënnen erreechen. Neobiota, déi sech staark ausbreeden, ginn als invasiv Aarten ugesinn.

Ënnert dem Numm Neobiota ginn zënter dem Joer 2000 all zwee Joer international Konferenzen iwwer invasiv gebittsfriem Aarten organiséiert. Déi néngt Editioun, Neobiota 2016 - 9th International Conference on Biological Invasions, ass am September 2016 zu Veianen organiséiert ginn.

## Kuck och
*Lëscht vun den invasive gebittsfriemen Aarte vu Bedeitung fir d'Europäesch Unioun

## Um Spaweck
*neobiota.lu - Portal vum Naturmusée iwwer invasiv gebittsfriem Aarten zu Lëtzebuerg
*neobiota.eu - Websäit vum Europäesche Konsortium iwwer invasiv gebittsfriem Aarten
Invasiounsbiologie

D**'Invasionsbiologie** ass een Deelgebitt vun der Biologie, dat sech mat der Ausbreedung vu gebittsfriemen (= net heemeschen) Aarte befaasst, d.&nbsp;h. Déieren, Planzen oder Pilzen, déi duerch den direkten oder indirekten Afloss vum Mënsch an e Gebitt komm sinn, an deem si vun Natur aus net virkommen. Dës Aarte ginn och nach invasiv gebittsfriem Aarten oder invasiv Neobiota genannt.
Neozoen

**Neozoen** (Griichesch: "neos" = nei; "zoon" = Liewewiesen; Eenzuel: Neozoon, Plural: Neozoa (lat.) oder Neozoen) sinn Déieren, déi bewosst oder onbewosst, direkt oder indirekt vum Mënsch no 1492, dem Joer vun der Rees vum Christoph Kolumbus an Amerika, a Gebidder agefouert goufen, an deene si vun Natur aus net virkomm sinn. Neozoe gehéiere mat den Neophyten an den Neomyceten zu den Neobiota.

## Beispiller vun Neozoen zu Lëtzebuerg
* Asiatescht Himmelsdéierchen – *Harmonia axyridis* (Pallas, 1773)
* Asiatesch Runn mat schwaarzem Thorax – *Vespa velutina nigrithorax* (du Buysson, 1905)
* Bisamrat – *Ondatra zibethicus* (Linnaeus, 1766)
* Europäesche Mouflon / Muffel(-schof) – *Ovis orientalis musimon* (Pallas, 1811)
* Nilgäns – *Alopochen aegyptiaca* (Linnaeus, 1766)
* Marderhond – *Nyctereutes procyonoides* (Gray, 1834)
* Wäschbier – *Procyon lotor* (Linnaeus, 1758)

## Um Spaweck
* Neozoen zu Lëtzebuerg, um Portal neobiota.lu vum Naturmusée
Lëtzebuerger Katalanenzentrum

De **Lëtzebuerger Katalanenzentrum**, och **Centre Català de Luxemburg** (CCL), ass eng katalounesch Vereenegung mat Sëtz zu Lëtzebuerg, déi vun der Generalitat de Catalunya unerkannt ass. Dës Vereenegung gouf am Oktober 1987 gegrënnt.

Zanter hirer Grënnung waren d'Haaptziler: éischtens d'Verbreede vu katalounescher Sprooch, Kultur a Bräich zu Lëtzebuerg an de Grenzregiounen, zweetens d'Integratioun vun de katalounesche Gemeinschaften am Lëtzebuerger Land.

Dofir rifft den CCL e sëllegen Aktivitéiten an d'Liewen, déi eng breet Participatioun vun den Awunner vu Lëtzebuerg erméiglechen. Den CCL huet bis elo Concerten, Konferenzen, Ausstellungen, katalounesch Sproochecoursen (fir Kanner an Erwuessener), Kino (wéi zanter 1992 den *Cicle de cinema català*) a Volleksfester (Mënschentierm, Havaneras, Sardanas,...) organiséiert.

Den CCL ass Member vun der FIEC (Federació Internacional d'Entitats Catalanes) déi déi katalounesch Associatiounen uechter d'Welt vereenegt. Ee Member vum CCL ass och Member vum *Consell Consultiu de les Comunitats Catalanes a l'estranger*. Bis 2019 si fënnef Membere vum CCL mam Präis Batista i Roca geéiert ginn dee vum Institut fir d'Verbreedung vun der katalounescher Kultur am Ausland verdeelt gëtt.

## Um Spaweck
*Offiziell Säit vum Lëtzebuerger Katalanenzentrum