open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Théo Peffer

Den **Théo Peffer**, gebuer den 30. Dezember 1929 zu Hiefenech, a gestuerwen de 16. Dezember 2014, war e lëtzebuergeschen Auteur vun Artikelen a Sachbicher iwwer Zëmmer- a Gaardeplanzen. Hien hat jorelaang eng Emissioun op RTL Radio Lëtzebuerg zu deenen Theemen, an d'Rubrik “Elo am Gaart” am Lëtzebuerger Journal.

Hie war vun 1994 bis 1999 fir d'DP am Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg. Am Haaptberuff war en Haaptinspekter bei der Post. Säi Wëssen iwwer d'Planzen an de Gaart hat e sech sëlwer bäibruecht.

## Wierker
* *Meine Zimmerpflanzen*, 1983, Éditions G. Binsfeld, 144 S., ISBN 3-88957-007-0 
* *Mein Blumengarten*, 1983, Éditions G. Binsfeld, 127 S., ISBN 3-88957-030-5
* *Mein Ziergarten*, 1985, Éditions G. Binsfeld, Éditpress, 111 S., ISBN 3-88957-051-8
* *Mein Obst- und Gemüsegarten*, 1992, Éditions G. Binsfeld, Impr. St. Paul, 194 S., ISBN 2-87954-014-3
* *[[Stäerzelen]]* an: *[[CTF|Le coin de terre et de foyer]]* Nr. 4, 1993, Lëtzebuerg
* *Kleingärten in Luxemburg* an: *[[ons stad|Ons Stad - Luxembourg]]* - Nr. 85 (Juli 2007), S. 4-9.

## Literatur
* Kimmer, Jacqueline, 2014. *Eine Persönlichkeit. Traurige Nachricht: Der bekannte Blumen- und Pflanzenfreund Théo Peffer ist tot.* Lëtzebuerger Journal 2014, Nr. 296 (20. Dezember), S. 21.
* *Pflanzen-und Gartenexperte Theo Peffer ist tot.* Luxemburger Wort 2014, Nr. 296 (20. Dezember), S. 35.
Scioto Gesellschaft

D**'Scioto Gesellschaft**, fr.: *Compagnie du Scioto*, och nach *<span>«Compagnie des Vingt-quatre»</span>* genannt, war eng Gesellschafft déi uganks 1790 vum Jean-Jacques Duval d'Eprémesnil, dem Marquis Lezay-Marnésia, dem Chais de Soissons an dem Amerikaner William Playfair gegrënnt gouf.

D'Gesellschaft hat der US-amerikanescher Regierung dräi Milliounen Acren tëscht de Flëss Ohio a Scioto am spéidere Bundesstaat Ohio ofkaaft, fir do eng franséisch Kolonie an d'Stad Gallipolis ze grënnen.

D'Saach hat kee grousse Succès well d'Indianer, déi eigentlech näischt géint déi franséisch Siidler haten, mä d'Land gär selwer verkaaft hätten, well si sech als déi rechtméisseg Besëtzer betruecht hunn, a keen Accord mat der US-Regierung fonnt hunn, sech dunn op de Krichsfouss gemaach hunn.

D'US-Arméi déi mat 3.000 Mann d'Siidler sollt ënnerstëtzen, gouf vun den Indianer praktesch ganz exterminéiert an d'Sidler hu sech an déi aner Bundesstaate missen zeréckzéien.
Chandrasekhar-Grenz

D**'Chandrasekhar-Grenz** ass eng iewescht Grenz fir d'Mass vun engem Wäissen Zwerg, déi vum amerikaneschen Astrophysiker an Nobelpräisdréier Subrahmanyan Chandrasekhar opgrond vun theoreeteschen Iwwerleeungen hiergeleet gouf. Onofhängeg vum Chandrasekhar gouf déi selwecht iewescht Grenz scho fréier vum Wilhelm Anderson (1929, Tartu) an dem Edmund Stoner (1930, Leeds) berechent.

D'Chandrasekhar-Grenz läit bei 1,44 Sonnemassen. Huet ee Stär nom Läsche vun der Kärfusioun méi eng héich Mass, sou kann den Drock vum entaarte Stäregas sech net méi stabiliséieren. Jee no Mass geschitt dann e Kollaps zum Neutronestär oder Schwaarze Lach.

D'Formel fir d'Grenzmass ergëtt sech sou:

M_{krit}=1.4316\left( \frac{2}{\eta} \right)^2 M_{\odot}

Dobäi gëtt \eta=A/Z un, wéi vill Nukleonen am Duerchschnëtt op een Elektron kommen, wann een unhëlt, datt wäiss Zwergen elektresch neutral sinn. D'Stärematière ass dobäi aus Atomer mat A Nukleonen an Z Protonen opgebaut.

## Beispiller
Fir wäiss Zwergen, déi haaptsächlech aus Kuelestoff-Isotopen {}^{12}_6 C oder aus dem Sauerstoff-Isotop {}^{16}_8 O bestinn, ass

\eta = 12/6 = 16/8 = 2.

Doraus ergëtt sech direkt déi kritesch Mass vun 1,44 Sonnemassen. Ee Beispill fir sou ee Stär ass de Sirius B. Fir wäiss Zwerge mat engem eisene Kär aus {}^{56}_{26} Fe ass dogéint

\eta = 56/26 \approx 2,154.

Hir Grenzmass läit deemno bei 1,234 Sonnemassen. D'Chandrasekhar-Grenz ass dofir net sou ze verstoen, datt si vun all Stär erreecht ka ginn. Et hänkt vun der Aart vun der Stärematière of, wat fir eng iewescht Grenz virläit.

### Neutronestären a Quarkstären
Fir Neutronestäre gëtt et eng equivalent Grenz, déi Tolman-Oppenheimer-Volkoff-Grenz genannt gëtt. Genee sou gëtt fir déi hypothetesch Quarkstären eng entspriechend Grenz ugeholl, awer d'Zoustandsequatioune vun deenen exoteschen Aarte vun der entaarter Matière si bis elo net genee bekannt.

## Kuckt och

* Zwergstär

## Um Spaweck
*  ''On Stars, Their Evolution and Their Stability'', Nobel Prize lecture, Subrahmanyan Chandrasekhar, December 8, 1983.
*  ''White dwarf stars and the Chandrasekhar limit'', Masters' thesis, Dave Gentile, DePaul University, 1995. 
*  Estimating Stellar Parameters from Energy Equipartition, sciencebits.com. Discusses how to find mass-radius relations and mass limits for white dwarfs using simple energy arguments.
Hanna Waag

D**'Hanna Waag**, gebuer de 24. Mee 1912 als *Johanna Elisabeth Justine Beck* zu Gießen, an och do den 13. August 1995 gestuerwen, war eng däitsch Schauspillerin.

D'Hanna Waag huet hir éischt Rollen 1929 an den däitsche Stommfilmer *Das brennende Herz* an *Die Ehe* gehat. Am meeschte Succès hat se an den 1930er Jore mat Tounfilmer wéi *Der Mörder Dimitri Karamasoff* (1931), *Walzerkrieg* 1933 (Regie: Ludwig Berger) an *Der Hund von Baskerville* (1936), hirem leschte Film.

1938 ass si mat hirem Mann, dem Filmarchitekt Rudolf Bamberger, op Lëtzebuerg an den Exil gaangen, wou se ënner dem Numm Jeanne Bamberger-Beck gelieft huet. Hire Mann ass am Januar 1945 am KZ Auschwitz ëmbruecht ginn.

An den 1950er Joren ass si nees op Gießen wunne gaangen.

## Filmographie
* 1929: *[[Das brennende Herz]]* - Regie: Ludwig Berger - Haaptacteuren: Mady Christians, Gustav Fröhlich 
* 1929: *[[Die Ehe]]* - Regie: Eberhard Frowein - Haaptacteuren: Lil Dagover, Gustav Diessl
* 1929: *[[Der lustige Witwer]]* - Regie: Robert Land - Haaptacteuren: Harry Liedtke, La Jana
* 1930: *[[Der König von Paris]]* - Regie: Leo Mittler - Haaptacteuren: Iván Petrovich, Hanna Ralph
* 1930: *[[Rosenmontag (Film 1930)|Rosenmontag]]* - Regie: Hans Steinhoff - Haaptacteuren: Lien Deyers, Mathias Wieman 
* 1931: *[[Der Mörder Dimitri Karamasoff]]* - Regie: Erich Engels, Fyodor Otsep - Haaptacteuren: Fritz Kortner, Fritz Rasp 
* 1931: *[[Les frères Karamazoff]]* - Regie: Fyodor Otsep - Haaptacteuren: Fritz Kortner, Aimé Clariond
* 1931: *[[Der bebende Berg]]* - Regie: Hanns Beck-Gaden, Luitpold Nusser - Haaptacteuren: Hanns Beck-Gaden, Hilda Rosch
* 1932: *[[Goethe lebt …!]]* - Regie: Eberhard Frowein - Haaptacteuren: Heinrich George, Friedrich Kayßler
* 1933: *[[Walzerkrieg]]* - Regie: Ludwig Berger - Haaptacteuren: Renate Müller, Willy Fritsch 
* 1934: *[[Musik im Blut]]* - Regie: Erich Waschneck - Haaptacteuren: Leo Slezak, Sybille Schmitz
* 1934: *[[Abschiedswalzer]]* - Regie: Géza von Bolváry - Haaptacteuren: Wolfgang Liebeneiner, Richard Romanowsky
* 1934: *[[Der Herr ohne Wohnung]]* - Regie: E.W. Emo - Haaptacteuren: Karin Evans, Paul Hörbiger
* 1935: *[[Lady Windermeres Fächer (Film 1935)|Lady Windermeres Fächer]]* - Regie: Heinz Hilpert - Haaptacteuren: Lil Dagover, Walter Rilla 
* 1935: *[[Anschlag auf Schweda]]* - Regie: Karl Heinz Martin - Haaptacteuren: Marianne Hoppe, Grethe Weiser
* 1936: *[[Ein Lied klagt an]]* - Regie: Georg Zoch - Haaptacteuren: Louis Graveure, Gina Falckenberg
* 1937: *[[Der Hund von Baskerville (Film 1937)|Der Hund von Baskerville]]* - Regie: Carl Lamac - Haaptacteuren: Peter Voss, Friedrich Kayßler

## Um Spaweck
*Fotoe vun der Hanna Waag
Rudolf Bamberger

De **Rudolf Bamberger**, gebuer den 21. Mee 1888 zu Mainz, a gestuerwen am Januar 1945 am KZ Auschwitz , war en däitsche Filmarchitekt.

1938 ass de Rudolf Bamberger mat senger Fra, der däitscher Filmschauspillerin Hanna Waag op Lëtzebuerg an den Exil gaangen. Hien huet do an enger Brauerei geschafft.

1944 gouf e verhaft an deportéiert. Am Januar vum Joer drop gouf en zu Auschwitz ëmbruecht.
Supernova 185

D**'Supernova 185** (SN 185) gouf am Dezember vum Joer 185 gesinn. D'Supernova ass gesi gi beim Alpha Centauri tëscht de Stärebiller Centaurus an Circinus an huet eng geschat Hellegkeet vun -6 bis -8 mag erreecht. D'Supernova 185 gouf vu chineeseschen Astronomen observéiert an ass domat déi eelst beschriwwe Supernova an der Geschicht.

## Historesch Beschreiwung
An deem am 5. Joerhonnert verfaasste *Buch vu spéideren Han* (Hou Hanshu), enger Chronik vun der chineesescher Geschicht vu 25 bis 220&nbsp;n.&nbsp;Chr., gëtt an den *Astrologeschen Annalen* beschriwwen, wéi Astronomen am zweete Joer vun der *Zhongping*-Ära vum Keeser Han Lingdi am chineesesche Stärebild *Nanmen* d'Observatioun vun engem Gaaschtstär gemaach gouf. Dëse Stär war iwwer vill Méint ze gesinn, variéiert an der Faarf a gouf ëmmer méi schwaach un Hellegkeet, bis hie ganz verschwonne war.

D'Opliichte vum „Gaaschtstär“ konnt unhand vun den Annalen op de 7. Dezember 185 datéiert ginn. Säi Verschwanne gëtt op de Summer vum Joer 186 oder 187 datéiert. D'Stärebild *Nanmen* (südlecht Paart) gëtt mat de Stären Alpha a Beta Centauri a Verbindung bruecht.

## Wëssenschaftlech Bewäertung
D'Identifizéierung vun deem am *Hou Hanshu* beschriwwene „Gaaschtstär“ als Supernova war laang Zäit ëmstridden. Vill Fuerscher hunn de Gaaschtstär als Koméit duergestallt. Well d'chineesesch Astronomen awer keng Beweegung vum Stär beschriwwen haten, gëllt d'Deitung als Koméit als onwahrscheinlech. D*'Supernova 185* ass domat déi eelst dokumentéiert Supernova an der Geschicht.

Enn vun den 1950er Jore gouf op enger Distanz vun 8200 Liichtjoer den Emissiounsniwwel *RCW 86* entdeckt, deen zimmlech séier mat dem „Gaaschtstär“ aus dem Joer 185 a Verbindung bruecht gouf. Ënnersich hu festgestallt, datt et sech beim *RCW 86* tatsächlech ëm d'Supernovareschter handelt; eng genee Datéierung vun der Supernova, mat den Iwwerreschter *RCW 86*, ass am Joer 2006 mat Hëllef vum Röntgenteleskop *[[Chandra (Teleskop)|Chandra]]* an dem Weltraumobservatoire *[[XMM-Newton]]* gelongen. Deemno sinn d'Iwwerreschter ronn 1800 Joer al, wat mat dem Alter vun der am *Hou Hanshu* beschriwwener Observatioun gutt zesummepasst.

## Literatur
* David H. Clark, Francis Richard Stephenson: *The Historical Supernovae*, Pergamon Press, Oxford 1977, ISBN 0-08-021639-0, ISBN 0-08-020914-9.
* Fu-Yuan Zhao, R. G. Strom und Shi-Yang Jiang: *The Guest Star of AD185 must have been a Supernova*. In: *Chinese Journal of Astronomy and Astrophysics*, Vol. 6, Nr. 5, 2006, S. 635-640.
* Jacco Vink, Johan Bleeker, Kurt van der Heyden, Andrei Bykov, Aya Bamba und Ryo Yamazaki: *The X-Ray Synchrotron Emission of RCW 86 and the Implications for Its Age*. In: *The Astrophysical Journal Letters*. Nr. 648, 2006, S. L33–L37.

## Kuckt och
* Supernova

## Um Spaweck
* ''Sternenleiche wird verjüngt'', Der Spiegel, Bericht iwwer d'SN 185 vum 20. September 2006.
François Dufour

De **François Dufour**, gebuer den 18. Februar 1953, ass ee vun de Vizepresidente vun der ATTAC a Frankräich, a war vun 1996 bis 2000 de véierte Porte-parole vun der *[[Confédération paysanne]]*, nom Yves Manguy, Guy Lefur a Gaby Dewalle.

Den Dufour ass gebierteg aus der Manche, Papp vu fënnef Kanner, a produzéiert op sengem Haff am Süde vu sengem Heemechtsdepartement Bio-Mëllech a Bio-Viz.
Paul Dostert

De **Paul François Dostert**, gebuer de 27. Abrëll 1951, ass e lëtzebuergesche Geschichtsprofesser (LGL) an Historiker, spezialiséiert an der Geschicht vum Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg.

2003 gouf hien Direkter vum *[[Centre de documentation et de recherche sur la Résistance]]*, deen an der Villa Pauly säi Sëtz hat. Den CDRR gouf am Summer 2016 opgeléist.

Tëschent Februar 2002 a Juni 2009 huet de Paul Dostert d*'Commission spéciale pour l'étude des spoliations des biens juifs au Luxembourg pendant les années de guerre 1940-1945* presidéiert.

Hien ass zanter 2009 President vun der Section historique vum Institut grand-ducal.

Den 1. Mee 2016 ass hie pensionéiert ginn.

## Publikatioune vum Paul Dostert
**Luxemburg zwischen Selbstbehauptung und nationaler Selbstaufgabe. Die deutsche Besatzungspolitik und die Volksdeutsche Bewegung 1940 - 1945*, 1985, Imprimerie Saint-Paul, 309 Säiten. Den Text vun der Dissertatioun fir den Doktertitel op der Freiburger Albert-Ludwigs-Universitéit.
**La résistance luxembourgeoise (1940 - 1944)*, in Ons Stad N° 71, Dezember 2002, S. 12-15, illustréiert.
* *Vengeance, justice, amnistie: La collaboration et la société luxembourgeoise 1944-1955* ; in: *Collaboration: Nazification? - Le cas du Luxembourg à la lumière des situations française, belge et néerlandaise* ; Actes du Colloque international au Centre culturel de Rencontre Abbaye de Neumünster, mai 2006; erausgi vum Lëtzebuerger Nationalarchiv (ANL); ISBN 978-2-919773-01-5 ; Ss. 431-443.
* (als co-éditeur) *Schule und Identitätsbildung in der Region Saar-Lor-Lux*; eds. Ralf Wittenbrock, Gérard Michaux a Paul Dostert; Saarbrécken, 1994.
* *Katholiken und Kirche im Zweiten Weltkrieg*; in: *1840-1990: 150 Jahre Luxemburger Katholizismus*, Sonnernummer vun *nos cahiers* 12 (1991), Nr. 1; Ss. 175-185. 
* (a Kollaboratioun mat aneren Historiker) ''La spoliation des biens juifs au Luxembourg 1940-1945 Rapport final''; Lëtzebuerg, 2009; 124 Säiten.

## Auszeechnungen

* September 2007: *[[Bundesverdienstkreuz]]* "fir besonnesch Verdéngschter ëm d'däitsch-lëtzebuergescht Verhältnes". Vgl. *Luxemburger Wort*, Ausgab vum 14. September 2007.
* 2008 : Österreichisches Ehrenkreuz für Wissenschaft und Kunst I. Klasse
* Abrëll 2009: Commandeur vum *Ordine della Stella d'Italia*

## Um Spaweck
Arrondissementer am Departement Loire-Atlantique

D'Departement Loire-Atlantique besteet aus véier Arrondissementer mat follgenden Haaptuertschaften: Ancenis, Châteaubriant, Nantes a Saint-Nazaire.

Déi véier Arrondissementer sinn:
* Arrondissement Ancenis 
* Arrondissement Châteaubriant 
* Arrondissement Nantes 
* Arrondissement Saint-Nazaire

## Geschicht
* 1793 gëtt d'Departement Loire-Inférieure mat néng Distrikter gegrënnt, an zwar: Ancenis, Blain, Châteaubriant, Clisson, Guérande, Machecoul, Nantes, Paimbœuf a Savenay.
* 1800 ginn d'Distrikter duerch fënnef Arrondisemenrer ersat: Ancenis, Châteaubriant, Nantes, Paimbœuf a Savenay.
* 1868 gëtt d'Ënnerprefecture vu Savenay op Saint-Nazaire verluecht.
* 1926 ginn d'Arrondissementer d'Ancenis a Paimbœuf suppriméiert.
* 1942 gëtt d'Arrondissement Ancenis restauréiert.
* Den 9. Mäerz 1957 gëtt d'Loire inférieure a Loire-Atlantique ëmgedeeft.
Mousson

*Mousson, eng franséisch Gemeng am Departement Meurthe-et-Moselle
*Mousson, en Uertschaft an der Gemeng Barberey-Saint-Sulpice am Departement Aube
Lëscht vun de Gemengen am Departement Loire-Atlantique

Lëscht vun den 221 Gemengen am Departement Loire-Atlantique

Quellen: INSEE fir d'Awunnerzuelen, IGN fir d'Flächen.
Arrondissementer am Departement Maine-et-Loire

D'Department Maine-et-Loire besteet aus véier Arrondissementer mat follgenden Haaptuertschaften: **[[Angers]]**, Cholet, Saumur, a Segré.

Déi véier Arrondissementer sinn:

* Arrondissement Angers
* Arrondissement Cholet
* Arrondissement Saumur
* Arrondissement Segré

## Geschicht
* 1790 gëtt d'Departement Mayenne-et-Loire mat 8 Distrikter gegrënnt an zwar: Angers, Baugé, Châteauneuf, Cholet, Saint-Florent, Saumur, Segré, a Vihiers.
* 1791 gëtt d'Mayenne-et-Loire a Maine-et-Loire ëmgedeeft.
* 1800 ginn d'Distrikter duerch d'Arrondissementer: Angers, Baugé, Beaupréau, Saumur, a Segré ersat.
* 1857 gëtt d'Ënnerprefecture Beaupréau op Cholet verluecht
* 1926 gëtt d'Arrondissement Baugé suppriméiert.
Mitch Mitchell

Den **John ''Mitch'' Mitchell**, gebuer den 9. Juli 1947 zu London, a gestuerwen den 12. November 2008 zu Portland, am Oregon, war en engleschen Jazz- a Rock-Batteur. Hie war Kannerschauspiller a Batteur am Jimi Hendrix senger Band.

## Um Spaweck
Canton de La Mothe-Achard

De **Canton de La Mothe-Achard** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Les Sables-d'Olonne, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* La Mothe-Achard
* Beaulieu-sous-la-Roche 
* La Chapelle-Achard 
* La Chapelle-Hermier 
* Le Girouard 
* Landeronde 
* Martinet 
* Nieul-le-Dolent 
* Sainte-Flaive-des-Loups 
* Saint-Georges-de-Pointindoux 
* Saint-Julien-des-Landes 
* Saint-Mathurin
Canton de Moutiers-les-Mauxfaits

De **Canton de Moutiers-les-Mauxfaits** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Les Sables-d'Olonne, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* Moutiers-les-Mauxfaits
* Angles
* La Boissière-des-Landes 
* Le Champ-Saint-Père 
* Curzon 
* La Faute-sur-Mer 
* Le Givre
* La Jonchère 
* Saint-Avaugourd-des-Landes 
* Saint-Benoist-sur-Mer 
* Saint-Cyr-en-Talmondais
* Saint-Vincent-sur-Graon
* La Tranche-sur-Mer
Canton de Palluau

De **Canton de Palluau** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Les Sables-d'Olonne, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* Palluau
* Apremont 
* La Chapelle-Palluau 
* Falleron 
* Grand'Landes 
* Maché 
* Saint-Christophe-du-Ligneron 
* Saint-Étienne-du-Bois 
* Saint-Paul-Mont-Penit
Elektromagnéitesche Spektrum

Den **elektromagnéitesche Spektrum** beschreift déi verschidden Aarte vun elektromagnéitesche Wellen, woubäi an dësem speziellen Zesummenhank och vum **elektromagnéitesche Wellespektrum** geschwat gëtt.

## Elektromagnetesche Wellespektrum
Korrekt festgeluecht no de Wellelängten, sinn op deem engen Enn vum Spektrum d'Radiowellen, deenen hir Wellelängte vun e puer Zentimeter bis zu ville Kilometer reechen. Op deem aneren Enn vum Spektrum sinn déi kuerzwelleg an domat energieräich Gammastralen, deenen hir Wellelängte bis an d'atomar Gréisstenuerdnunge reechen.

D'Ëmrechnung vun der Wellelängt an eng Frequenz geet mat der einfache Formel Frequenz \ \ f = c / \lambda also Liichtvitess (am jeeweilege Medium) gedeelt duerch d'Wellelängt.

No der Quantemechanik ka Liicht och als ee Stroum vun Deelercher beschriwwe ginn, de Photonen, deenen hir Energie mat der Formel E = h \cdot f  vun der jeeweilege Frequenz ofhänkt. Dobäi ass \ h de Wierkungsquantum. Déi Energie ass an der SI-Eenheet Joule souwéi, an der Eenheet Elektronevolt&nbsp;**eV** uginn. Ob ee fir d'physikalesch Erklärung vun engem Phenomeen de Wellemodell oder den Deelerchesmodell gebrauche soll gëtt am Artikel Elektromagnetesch Well mat Beispiller gewisen.

## Um Spaweck

*  Poster "Electromagnetic Radiation Spectrum" 
*  Das Elektromagnetische Spektrum auf Welt der Physik
*  Elektromagnetische Spektrum Grondlage vun der Deelchephysik
Alessandro Maggiolini

Den **Alessandro Maggiolini**, gebuer de 15. Juli 1931 zu Bareggio, an der Provënz Mailand, an Italien, a gestuerwen den 11. November 2008 zu Como, war réimesch-kathoulesche Bëschof vu Como.

Den Alessandro Maggiolini gouf de 26. Juni 1955 zu Mailand vum Giovanni Battista Montini, dem spéidere Poopst Paul VI. zum Geeschtleche geweit. Hie war Professer fir Philosophie op der kathoulescher Universitéit Mailand, an duerno bëscheefleche Vikar fir d'Universitéit.

De 7. Abrëll 1983 gouf e vum Poopst Jean-Paul II. zum Bëschof vum Bistum Carpi zu Carpi bei Modena ernannt. D'Bëschofswei krut hie vum Kuriekardinol Sebastiano Baggio den 29. Mee dat selwecht Joer. Mat bei der Konsekratioun waren den Artemio Prati, Bëschof vu Carpi, an de Gilberto Baroni, Bëschof vu Guastalla.

1989 gouf e vum Jean-Paul II. zum Bëschof vu Como ernannt. Hie war Member am Redaktiounskomittee vum Katchëssem.

Den 2. Dezember 2006 ass hien a Pensioun gaangen. Hien ass duerch Kriibs gestuerwen.
Canton de Saint-Gilles-Croix-de-Vie

De **Canton de Saint-Gilles-Croix-de-Vie** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Les Sables-d'Olonne, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* L'Aiguillon-sur-Vie
* Brem-sur-Mer 
* Brétignolles-sur-Mer 
* La Chaize-Giraud 
* Coëx 
* Commequiers 
* Le Fenouiller 
* Givrand 
* Landevieille 
* Notre-Dame-de-Riez 
* Saint-Hilaire-de-Riez 
* **[[Saint-Gilles-Croix-de-Vie]]** 
* Saint-Maixent-sur-Vie
* Saint-Révérend
Chakuza

Den **Chakuza**, gebuer den 22. Februar 1981 zu Linz an Ueweréisträich als *Peter Pangerl*, ass een éisträichesche Rapper.

Vun 2006 bis 2010 stoung hie beim Label *ersguterjunge* zu Berlin ënner Vertrag. 2012 huet hie da bei *Four Music* gewiesselt.

## Albumen
* 2006: *Blackout*
* 2007: *City Cobra*
* 2008: *Unter der Sonne*
* 2010: *Monster in mir*
* 2013: *Magnolia*
* 2014: *Zodiak*
* 2014: *EXIT*
* 2016: *Noah*

## Um Spaweck
* www.chakuza.de
Spektral Linnebreet

D**'Linnebreet** ass d'Breet vum Frequenz- oder Wellelängtenintervall \,\Delta \nu respektiv \,\Delta \lambda, dat vun enger Spektrallinn an engem Spektrum iwwerdeckt gëtt. Dat Phenomeen gouf bei optesche Spektren entdeckt, trëtt awer och an alle Spektre vun anere Stralenaarten op. An der Quantephysik (z.&nbsp;B. bei instabilen Elementardeelercher) gëtt d'Linnebreet och dacks duerch d'Energieonschäerft oder „*[[Zerfallsbreet]]*“ \,\Gamma =h \Delta \nu\ (\equiv \hbar \Delta \omega\;) ausgedréckt, woubäi \ h dat plancksche Wierkungsquantum, \hbar = h / 2 \pi an \,\omega = 2 \pi \nu ass. Gewéinlech gëtt déi voll Hallefwäertbreet uginn, d.&nbsp;h. den Intervall iwwer dem Profil vun der gekuckter Linn, an deem déi spektral Intensitéit méi grouss ass wéi den hallwe Maximalwäert.

Wann déi observéiert Stralung vu villen onofhängege Quellen ausgeet, dann ënnerscheet een d*'homogeen Linnebreet*, déi scho jiddwer eenzelen Emittent huet, vun der *inhomogeener Linnebreet*, déi sech duerch eng genee Auswiel ënner den Emittente méi kleng maache gelooss huet. Als Ursaache vun der homogeener Linnebreet sinn nieft der prinzipieller Energieonschäerft vun allen onstabile Systemer, baussenzeg Stéierunge wéi Zesummestéiss vun Emittenten an d'Dopplerverrécklung duerch hir ongeuerdnet Beweegung ze nennen.

## Natierlech Linnebreet
No der Quantemechanik kann e physikalescht System, wann et eng schaarf definéiert Energie huet, sech zäitlech net veränneren. Systemer, déi spontan zerfalen oder eng Stralung produzéieren, hunn dofir eng prinzipiell Energieonschäerft (kuckt Energie-Zäit-Onschäerfterelatioun), hir Stralung déi entspriechend *natierleche Linnebreet*. Dat gëllt ganz allgemeng, gläichermoossen z.&nbsp;B. fir Elementardeelercher, radioaktiv oder ugereegt Kären, ugereegt Atomer, Moleküllen. D'Form entsprécht dobäi enger Cauchy-Verdeelung, déi an der Physik och als Resonanzbou oder Lorentz-Linn bekannt ass.
Wann \lambda d'Zerfallskonstant ass (Iwwergankswahrscheinlechkeet pro Zäiteneenheet), dann ass \tau = 1/ \lambda d'Liewensdauer, d.&nbsp;h. déi zukünfteg mëttel Openthaltsdauer vum System am Ufankszoustand, an \Gamma = \hbar \lambda deem seng Energieonschäerft. An der Form \Gamma \tau = \hbar  gläicht dësen Zesummenhank der heisenbergescher Onschäerfetrelatioun a gëtt dofir och als Energie-Zäit-Onschäerfetrelatioun bezeechent.

An der Elementardeelerchesphysik gëtt déi Bezéiung fir d'experimentell Bestëmmung vun extreem kuerze Liewensdauere benotzt.

Z.&nbsp;B. beim ''Z<sup>0</sup>''-Boson ergëtt sech aus der Zerfallsbreet \,\Gamma\!\!_{Z^0} = 2{,}5\,\mathrm{GeV}  d'Liewensdauer \,\tau_{Z^0} = 3\cdot 10^{-25}\,\mathrm{s}, Dat ass déi kierzt, déi ee bis elo fonnt huet. An der Optik hänkt déi natierlech Linnebreet onmëttelbar mat der Koherenzlängt zesummen.

Et kann een déi natierlech Linnebreet mat Hëllef vun engem Lorentzoszillater modeléieren.

## Linneverbreedung

Duerch bestëmmt Effete kënnt et zu enger Linneverbreedung. Wiesentlech Grënn fir eng observéiert Linneverbreedung kënnen d'Dopplerverbreedung oder d'Drockverbreedung sinn.
Canton de L'Hermenault

De **Canton de L'Hermenault** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Fontenay-le-Comte, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* L'Hermenault
* Bourneau 
* Marsais-Sainte-Radégonde 
* Mouzeuil-Saint-Martin 
* Nalliers
* Petosse 
* Pouillé 
* Saint-Cyr-des-Gâts 
* Saint-Laurent-de-la-Salle 
* Saint-Martin-des-Fontaines
* Saint-Valérien
* Sérigné
Jean du Blocq

De **Jean du Blocq**, gebuer 1583 zu Mons, an do gestuerwen de 25. Januar 1656, war e Jesuittepater am Noviziat vun Tournai.

Hien huet, zesumme mat sengem Matbrudder Thomas Brabant, d'Pläng vun der Kathedral an der Stad Lëtzebuerg entworf, déi tëscht 1612 an 1621 gebaut gouf.

Vum du Blocq stamen d'Pläng vun anere grousse Kierchen zu Arras an zu Tournai.

## Literatur
* Gilbert, P., 1986. *La capitale et ses architectes: illustration critique de l'architecture dans la métamorphose d'une ville en un siècle.* Institut grand-ducal, section des arts et des lettres, 222 S. Imprimerie Saint-Paul. BNL LB 1061, S. 149
Anette Olzon

D**'Anette Olzon**, gebuer den 21. Juni 1971 als **Anette Blyckert**, zu Katrineholm a Schweden, ass eng schweedesch Musekerin a Sängerin vun der finnescher Metal symphonic Grupp Nightwish..
Éier si bei Nightwish koum huet se bei schweedescher Grupp Alyson Avenue gesongen.

D'Anette Olzon huet schonn als Kand Hautbois gespillt, a Museksstage gemaach. Vun 13 Joer un huet si bei verschiddene Museksconcoursen op der Televisioun matgemaach, an huet duerno Musek um Conservatoire vu Kopenhagen studéiert.

Mat 17 Joer ass si bei d'Cover Band *[[Take Cover]]* komm, a mat 21 huet si d'Haaptroll an der Rock-Oper *Gränsland* gesongen. Mat dem Michael Borrmann, Ex-Sänger vun Jaded Heart huet si am Duo, an deem sengem Album *[[Conspiracy]]* gesongen.

Vun 1999 bis 2007 war si du bei *Alyson Avenue*, a vun 2007 u séngt si bei *Nightwish*.

## Discographie
### Studiosalbumen
#### Mat [[Alyson Avenue]]

* **[[2000]]:** *[[Presence of Mind]]*
* **[[2003]]:** *[[Omega (album)|Omega]]*

#### Mat [[Nightwish]]

* **[[2007]]:** Dark Passion Play

### Singelen
#### Mat [[Nightwish]]

* **[[2007]]:** Eva
* **[[2007]]:** Amaranth
* **[[2008]]:** Bye Bye Beautiful
* **[[2008]]:** The Islander

### Duo
**Conspiracy*, mat dem Michael Borrman
**[[Hearth Full of Fire]]*, mat Brother Firetribe

## Um Spaweck
Pierre Nilles

De **Pierre Nilles**, gebuer de 15. November 1923 zu Gousseldeng, a gestuerwen den 8. Mäerz 2000 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Journalist.

Hie war ë.&nbsp;a. Radios-Moderator an huet de 15. Juli 1957 mam däitschsproochege Programm op RTL ugefaangen; hien huet do ënner dem Pseudonym *Peter Perleberg* geschafft.
Andy Genen

Den **Andy Genen**, gebuer den 22. Abrëll 1979 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Comiczeechner a publizéiert ënner sengem Numm oder ënner sengem Label *ND!*. Heiansdo ënnerschreift en och mat "Happy ant".

Den Andy Genen ass professionellen Zeechner an huet säin Atelier zu Bréissel. Ee vu sengen éischten Optrëtter an der Ëffentlechkeet war eng Planche, déi am Superjhemp-Album *[[De Fluch vun der 23]]* vum Roger Leiner a Lucien Czuga publizéiert gouf. Duerno ass an der *[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]* den éischten Deel vun der Bande dessinée *De leschte Ritter* publizéiert ginn. Den Zenario fir déi BD an 3 Deeler ass vum Lucien Czuga.

Den Andy ass de Jong vum Albert Genen.

## Wierker
* 2005 - De leschte Ritter 1 *(De Schatz vun Draachesteen)* - Éditions Revue (Bd)
* 2006 - Happy anthology - The art of ND! - Happy ant studios - 2006
* 2007 - De leschte Ritter 2 *(De Schwuer vun den Tempelritter)* - Éditions Revue (Bd)
* 2007 - Sasquatch - Viper Comics (USA) - Bande dessinée (Anthologie)
* 2007 - Outline 1 - Verlag TheNextArt - Bande dessinée (Anthologie)
* 2008 - Outline 2 - Verlag TheNextArt - Bande dessinée (Anthologie)
* 2009 - De leschte Ritter 3 *(D'Reider vun der Apokalypse)* - Éditions Revue (Bd)
* 2012 - De roude Puma - Éditions Schortgen
* 2013 - Gefaangen an der Diddelenger Geschicht - Band 2 - Éditions Schortgen (zesumme mam John Rech)
* 2015 - De Roude Puma an de Superjhemp krossen ouwer! - De Verlaach
* 2016 - Déi schéinste Mythen op Lëtzebuergesch - Band I - Griicheland - Editioun Friederich-Schmit
* 2017 - Déi schéinste Soe vu Lëtzebuerg - Band 1 - Éditions Revue, Editioun Friederich-Schmit
* 2017 - Dem Junior seng Aventuren - Band 3 - Éditions Schortgen (zesumme mam John Rech)

## Kuckt och
* Comic
* Comicszeechner zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Apus (Stärebild)

De **Paradäisvull**, op Latäin **Apus**, ass e Stärebild um südleche Stärenhimmel.

## Beschreiwung
Den Apus ass een onscheinbaart Stärebild an der Géigend vum südlechen Himmelspol. Mëmmen zwéi vu senge Stäre si méi hell wéi déi 4. Gréissteklass. D'Stärebild soll en tropesche Vull duerstellen.

## Geschicht
Den Apus war eent vun den zwielef Stärebiller déi um Enn vum 16. Joerhonnert vum Petrus Plancius op Bassis vun Observatioune vun den hollännesche Séifuerer Pieter Dirkszoon Keyser a Frederik de Houtman opgezeechent gouf. Stäredild gouf fir d'éischt 1597 oder 1598, op engem Himmelsglobus duergestallt, deen zu Amsterdam erauskoum, a vum Petrus Plancius a Jodocus Hondius opgestallt gi war. De Johannes Bayer huet déi Konstellatioun ënner dem Numm *Avis Indica (Indische Vull)* 1603 a säin Himmelsatlas Uranometria opgeholl.

## Himmelsobjeten

### Stären

Den hellste Stär am Paradäisvull ass den α Apodis. Hie läit 410 Liichtjoer vun eis ewech an ass e Roude Ris mat der fënneffacher Mass vun eiser Sonn.

### [[Duebelstär]]en

Den δ Apodis ass en Duebelstäresystem op enger Distanz vu 663 Liichtjoer. Déi hellste Komponent ass ee roude Ris mat der Spektralklass M5 III, dee seng Hellegkeet ouni erkennbar Period verännert. Déi zweet Komponent ass ee Stär, deen orange liicht an d'Spektralklass K3 III huet. D'System huet e wäite Wénkelofstand vun 102,9 Bousekonnen an ass gutt z'observéieren.

### [[Verännerleche Stär]]

Den ε Apodis ass e verännerleche Stär. Hien ass 551 Liichtjoer vun eis ewech an ass vum Typ Gamma-Cassiopeiae. Seng Hellegkeet huet kleng Schwankungen ëm 0,05 Gréissteklassen.

Den θ Apodis ass en hallefreegelméisseg verännerleche Stär a gehéiert zu der Spektralklass M. Seng Hellegkeet variéiert an enger Period vun 119 Deeg tëscht 5,5 a 6,6&nbsp;mag.

### [[New General Catalogue|NGC]]-Objeten

## Kuckt och

## Um Spaweck
Seef

**Seefe** sinn Natrium- oder Kalium-Salzer vu Fettsaieren, déi hautdesdaags haaptsächlech fir d'Kierperfleeg gebraucht ginn.

Als allgemengt Botzmëttel, wéi Wäschmëttel fir Textilien, hunn d'Seefen hir Bedeitung verluer, well se a Kombinatioun mat Magnesium a Kalzium, Kallekseef bilden, déi sech net méi gutt opléist.

## Kuckt och
* Schwaarz Seef

## Um Spaweck
Comics-online

**Comics-online.lu** ass eng Comic-Online-Adress mat internationalem Aspekt zu Lëtzebuerg.

Do gi lëtzebuergesch an auslännesch Comic-Zeechner(innen)(Amateuren) mat kurze Portraiten (Foto, Geburtsdatum, Nationalitéit, Kontaktadressen) an haaptsächlech hire Wierker virgestallt. Comics-online ass e Privatprojet vum Fern Weirich, dee vun him eleng gefouert gëtt an de 16. Juli 2008 an d'Internet koum.

Comic-online présentéiert sech wéi eng Vitrin oder e Zeechner-Katalog an deenen de Lieser sech séier erëmfënnt a sech iwwer déi eenzel Zeechner(innen), hiren Zeechestil, hir Projeten an hir Publiktiounen informéiere kann. Op där Säit fënnt een Zeechner vu Lëtzebuerg, aus der Belsch, aus Frankräich, aus Däitschland, aus der Schwäiz, aus Kanada, vun den Antillen a vun der Côte d'Ivoire.
An der Rubrik "Webcomics" kann e ganz BDe liesen an um Bord vun der HP kënnen d'Covere vun den Auteuren an Auszich aus hire Bicher opgeruff ginn.
 
Den Zweck vu Comics-online ass d'Promotioun vu jonken (an net méi sou ganz jonken) Zeechner(innen), fir iwwer dee Wee méi e grousst internationaalt Publikum z'erreechen an evtl. och dem engen oder aneren Editeur opzefalen.

De Katalog gëtt lafend erweidert an huet scho méi wéi 30 Zeechner opweises.

## Kuckt och
* Comicline
* Comics
Marina Herber

D**'Marina Herber**, gebuer de 26. Januar 1980 an der Normandie a Frankräich, ass eng lëtzebuergesch Kënschtlerin, déi mam Pseudonym "Marinazz" ënnerschreift.

No hirem Secondaire op der Sektioun Beaux-Arts am Lycée des arts et métiers um Lampertsbierg huet si de BTS am Zeechentrickfilm gemaach. Ënner anerem huet si eng Ausbildung an der Serigraphie, als Kameraassistentin bei Anubis Pictures, an ass ausser der Molerei och aktiv an der Ilustratioun vu Bicher, a Mol- an Zeechecoursen, der Restauratioun vun Uelegbiller, am 2D/3D Zeechentrickfilm an am architektonesche Modellbau.

Zanter 2007 schafft d'Marina Herber als selbststänneg Kënschtlerin an der Molerei an an der Illustratioun. Si bezeechent hiren eegene Stil als: "Optimismus Art".
Ausser villen Ausstellungen huet si och den Zeechentrickfilm "Magic Oil" an eng Animatioun fir d'Ausstellung "Best of Nature" vum Nationalmusée fir Naturgeschicht gemaach. Da mécht si och vill Logoen a Covere wéi de bekannte REDLION- Logo, d'Maskottche vun der Steel Parade zu Esch.

## Ausstellungen
* 2006 Versailles (Frankräich), Presentatioun vum Buch "Le dyptère empoissonné" um "Festival de la BD"
* 2008 Centre Marcel Noppeney, Uewerkuer
* 2008 Trifolion, Iechternach
* 2008 Festival "Art in Beaufort"
* 2009 Galerie "beim Engel", Artmix4, Lëtzebuerg
* 2009 Kulturbahnhof, Saarbrécken
* 2010 Kulturhaus, Nidderaanwen
* 2010 Dënzelt, Iechternach
* 2010 Galerie "LaGallery", Montréal (Québec)
* 2010 Atelier "an der Brennerei", Bur
* 2011 Galerie "LaGallery", Montréal (Québec)
* 2011 Kulturhaus, Nidderaanwen
* 2011 Atelier, Clécy (Normandie)
* 2012 Festival Artistique "Artborn"
* 2012 Organisatioun an Ausstellung "Festival d'Art" Little Woodstock, Iernzen
* 2012 L'Art-Rochette, Fiels

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
## Um Spaweck
*Marinazz
NGC 4755

Den **NGC 4755**, och bekannt als **Bijoux-Këscht** oder **κ-Crucis-Koup** (Kappa-Crucis-Koup), ass en Oppene Stärekoup am Stärebild Crux. Hien ass ee vun de prominenteste Stärekéip vum Südstärenhimmel.

Den NGC&nbsp;4755 ass ronn 7000 Liichtjoer vun eis ewech. D'Stäre vum Koup hu verschidde Masse vun enger hallwer bis zu der 20-facher Sonnemass, hunn awer all déi selwecht cheemesch Zesummesetzung a si viru 16 Millioune Joer aus der selwechter Gas- a Stëbswollek entstanen.

## Um Spaweck
*  A Copyright Anglo-Australian Observatory Image of NGC 4755

## Kuckt och
Joana (Sängerin)

D**'Joana**, gebuer als Johanna Emetz den 11. Oktober 1944 zu Neustadt am Schwarzwald, haut e Quartier vun der Gemeng Titisee-Neustadt, ass eng däitsch Sängerin, Lidderméchesch a Moderatorin.

Hir éischt Plack war *Von fremden Ländern*, eng Maxi-Single mat internationale Vollekslidder op Thorofon.

## Discographie
### [[Album (Musek)|Alben]]

* 1966: *Von fremden Ländern – Hansi Emetz singt Volkslieder*
* 1968: *Folklore International, Volkslieder*
* 1971: *Für dich, du heile Welt*
* 1972: *Eine Sekunde der Ewigkeit*
* 1973: *Ich suche einen Job*
* 1974: *Joana – live*
* 1975: *Wie sieht es denn hier aus*
* 1975: *Joana – Starportrait*
* 1976: *Ich bin emanzipiert*
* 1977: *Ich hab’ die Nacht geträumet, Lieder um Liebe und Minne, deutsche Volkslieder vom 12. bis zum 19. Jahrhundert*
* 1975: *Lieder von der Bühne*
* 1980: *Ihre Lieder*
* 1981: *Mit ungebrochenen Schwingen*
* 1985: *… denn wir sind viele*
* 1992: *Wenn ich doch ein Wolf wär*
* 1993: *Ihre größten Erfolge*
* 1995: *Seitelange Liewesbriefe*
* 1998: *Als Frau in dem Metier – Lieder, Folklore, Chansons aus 30 Jahren*
* 2004: *Kopfstand*
* 2006: *Wir sind viele*
* 2010: *Ich staune bloß*
* 2017: *Plaisir d’amour – aber nicht nur …*
* 2020: *Tun wir was dazu*
 

### Bekannst Lidder

* 1971: *Das war alles für Heute*
* 1971: *Erpel Ernst*
* 1971: *Für dich, du heile Welt*
* 1972: *Keiner war so wie Rainer*
* 1972: *Reimen muss sich’s auch*
* 1972: *Wo ist der Schnee vom vergangenen Jahr*
* 1972: *Eine Sekunde der Ewigkeit*
* 1975: *Im Jahr 2010 (Wenn Großmutter Geschichten erzählt)*
* 1975: *Klassentreffen*
* 1975: *Und mit dir wollt’ ich mal nach Gretna Green*
* 1976: *Sparsamkeitssong (Ich geh’ jetzt als Schneewittchen)*
* 1979: *Keiner hält abends meine Hand*
* 1980: *Als Frau in dem Metier*
* 1981: *Abgesang auf Olympia* 
* 1992: *Der Gummibaum von Ursula*
* 1995: *Butzekrampel*
* 1995: *De Hildegard ihr Yuccapalm*
* 1995: *Seitelange Liewesbriefe*
* 1998: *Gretchen am Spinnrade*
* 1999: *Roter Thymian*
* 2004: *In der Heimat isses schää*
* 2004: *Hurra, ich bin dich los*
* 2010: *Isch hab mei Handy vergesse*
* 2010: *Ich staune bloß*
* 2010: *De Lodemandel*
 

## Um Spaweck

*Offiziell Websäit
J Harlen Bretz

Den **J Harlen Bretz**,gebuer den 2. September 1882 zu Saranac am Michigan, a gestuerwen den 3. Februar 1981 zu Homewood am Illinois, war en US-amerikanesche Geolog, deen duerch seng Fuerschungen an den Channeled Scablands bekannt gouf. Seng Fuerschungen haten als Resultat d'Unerkennung vun der Theorie vu groussen Iwwerschwemmungen an Nordwest-Amerika, déi sougenannt Missoula-Fluten, um Enn vun der leschter Äiszäit.

Hien huet e Wierk iwwer d'Form an den Urspronk vu Karsthiele geschriwwen, an eng ausféierlech Beschreiwung vun den Hielen aus dem Missouri, *The Caves of Missouri*.

*Giant current ripples
Musca (Stärebild)

D**'Méck**, laténgesch **Musca** ass e Stärebild um südleche Stärenhimmel.

## Beschreiwung
D'Méck (Musca) ass e klengt, awer däitlech erkennbart Stärebild, südlech vum Stärebild Crux. D'Musca huet een helle Stär vun der 2. Gréissteklass.

Duerch d'Stärebild zitt sech d'Band vun der Mëllechstrooss. Opfälleg ass eng ausgedeent Donkelwollék, genannt, de Kuelesak. De südlechen Deel geet bis an d'Stärebild vun der Musca. Dës Himmelsregioun vun der Méck bitt e schéinen Ubléck.

## Geschicht
D'Musca gehéiert zu den 12 neie Stärebiller, déi Enn vum 16. Joerhonnert vum hollännesche Séifuerer Pieter Dirkszoon Keyser an dem Frederik de Houtman agefouert goufen. De Johannes Bayer huet se 1603 als *Bei* (Apis) a säin Himmelsatlas *[[Uranometria]]* agedroen.

1752 nennt si den Nicolas Louis de Lacaille *La Mouche*, op Latäin: *Musca*. Spéider gëtt si och nach *Musca Australis* genannt. 
Op ale Stärekaarte schnellt d'Zong vum Chamaeleon (Nopeschstärebild) a Richtung vun der Méck.

## Himmelsobjeten
### Stären

De Stär δ Muscae ass 91 Liichtjoer vun eis ewech, hie liicht orange an huet d'Spektralklass K2 III.

Bei θ&nbsp;Muscae handelt et sech ëm deen zweethellste bekannte Wolf-Rayet-Stär.

### [[Duebelstär]]en

Den α&nbsp;Muscae ass ee bloen Iwwerris op enger Distanz vun 306 Liichtjoer vun eis ewech. Hien huet déi 20.000fach Liichtkraaft vun eiser Sonn. Op engem Ofstand vun 2600 AU ass ee liichtschwaache Begleetstär, deen hien an 45.000 Joer ëmkreest.

Den β&nbsp;Muscae ass een Duebelstäresystem op enger Distanz vun 311 Liichtjoer. Déi zwou Komponente gehéieren zu de Spektralklasse B2 a B3.

### Verännerlech Stären

Den Haaptstär vum System, den α Muscae pulséiert liicht, seng Hellegkeet verännert sech iwwer en Zäitraum vun 2,2 Stonnen ëm ronn 1 %. Hie gehéiert zu de verännerleche Stäre vum Typ Cepheiden.

De Stär ε Muscae ass 302 Liichtjoer vun eis ewech. Et ass en hallefreegelméisseg verännerleche Stär, deem seng Hellegkeet an engem Zäitraum vu ronn 40 Deeg schwankt. Et handelt sech hei ëm ee roude Ris mat der Spektralklass M5 III.

### Niwweleg Objeten

De Kuelesak ass eng ausgedeent Donkelwollék op enger Distanz vu 600 Liichtjoer.

Den NGC 4833 ass e Kugelstärekoup deen 18.000 Liichtjoer vun eis ewech ass.

De Planetareschen Niwwel NGC 5189 ass de Gasmantel vun engem Stär, deen 2.600 Liichtjoer ewech ass. Den Niwwel huet eng ongewéinlech längelzeg Form.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Alzir (Stär)

**Alzir** ass de Stär ξ (xi) Geminorum am Stärebild Gemini.

Den Alzir gehéiert zu der Spektralklass F6 an huet eng visuell Magnitude vu +3,4m. Seng Distanz zu eiser Äerd ass 64 Liichtjoer.
Péil Schlechter

De **Pe'l** **Schlechter**, gebuer als **Paul-Marie Schlechter** den 20. Abrëll 1921 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Zwangsrekrutéierten, Architekt a Graphiker.

Hien ass de Lëtzebuerger duerch seng verschidde graphesch Aarbechten (Plakater, Illustratiounen, Bande dessinéeën, Timberen, Exlibris, Placketten a Mënzen) awer och duerch seng Gedichter, Geschichten, Texter an Artikele gutt bekannt.

A senger Chronik iwwer Comicken zu Lëtzebuerg bezeechent de Luke Haas hien als de Pionéier vun der lëtzebuergescher Bande dessinée, dee sech mat engem minimalisteschen Zeechestil als éischte Lëtzebuerger op "de Comic-Parkett" gewot huet. Dem *Pe'l* Schlechter seng Comics a Karikature sinn ënner anerem an de Wochenzeitungen *[[d'Lëtzebuerger Land]]* a *[[Revue (Zäitschrëft)|Revue]]* erauskomm.

Säi Comic *De Bim an de Jopi* ass am Oktober 1948 an der *Revue* ugelaf an huet no zwou Geschichten (49 Fortsetzungen) am Oktober 1952 opgehalen. 1964 huet de *Pe'l* Schlechter mat dem Zeechne vu Comics opgehalen.

1970 war hien ee vun de Matgrënner vum *Aikido Club Luxembourg*.

Tëscht 1974 an 1976 gouf dem *Pe'l* Schlechter seng éischt Geschicht iwwer "De véiereckege Rondel" an der *[[Revue de la Jeunesse]]* nach eng Kéier opgeluecht.

Hien ass de Jong vum Demy Schlechter an de Brudder vum Ger Schlechter.

## Wierker
* *Einfach esou. E Grapp erfonnte Geschichen.* Éditions Guy Binsfeld, 2023, ISBN 978-2-
* *Wéini kënnt fréier erëm? Et kann net ëmmer Krich sinn.* Éditions Guy Binsfeld, 2013, ISBN 978-2-87954-276-8
* *De Pol muss an de Krich. Erënnerongen an Niewesaachen.* Éditions Guy Binsfeld, 2012, ISBN 978-2-87954-259-1
* *De Bim an de Jopi* - (De véiereckege Rondel / De bloen Hari), Ed. Saint-Paul, 1993, Zack Publications

## Kuckt och
* Comics

## Literatur
* Thill, M., 2021. *Künstlerischer Tausendsassa wird hundert. Der Grafiker, Designer, Dichter und Comic-Zeichner hat Luxemburg auf mannigfaltige Weise geprägt.* Luxemburger Wort vum 20. Abrëll, S. 19.
* *Comics in, aus und über Luxemburg* - Luke Haas - Éditions Schortgen - 2007 (S. 128-133)
* *Crayon - Plume - Pinceau. Hommage à Pe'l Schlechter.* - Luxembourg: Société des Foires Internationales de Luxembourg, 1996.

## Um Spaweck

* De Pe'l Schlechter kritt 100 Joer op rtl.lu den 20. Abrëll 2021
* Die ikonische Plakatkunst des Pe'l Schlechter op wort.lu an an der Drockversioun vum Luxemburger Wort ënnert dem Titel „Künstlerischer Tausendsassa wird hundert“ den 20. Abrëll 2021, S. 19
Canton de Talmont-Saint-Hilaire

De **Canton de Talmont-Saint-Hilaire** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Les Sables-d'Olonne, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* Talmont-Saint-Hilaire
* Avrillé 
* Le Bernard 
* Grosbreuil 
* Jard-sur-Mer 
* Longeville-sur-Mer 
* Poiroux 
* Saint-Hilaire-la-Forêt 
* Saint-Vincent-sur-Jard
Canton de Saint-Fulgent

De **Canton de Saint-Fulgent** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement La Roche-sur-Yon, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* Saint-Fulgent
* Bazoges-en-Paillers 
* Les Brouzils 
* Chauché 
* Chavagnes-en-Paillers 
* La Copechagnière 
* La Rabatelière 
* Saint-André-Goule-d'Oie
Canton du Poiré-sur-Vie

De **Canton du Poiré-sur-Vie** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement La Roche-sur-Yon, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* Le Poiré-sur-Vie 
* Aizenay 
* Beaufou 
* Belleville-sur-Vie 
* La Génétouze
* Les Lucs-sur-Boulogne 
* Saint-Denis-la-Chevasse 
* Saligny
Canton de Mortagne-sur-Sèvre

De **Canton de Mortagne-sur-Sèvre** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement La Roche-sur-Yon, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* Mortagne-sur-Sèvre
* Chambretaud 
* La Gaubretière
* Les Landes-Genusson
* Mallièvre 
* Saint-Aubin-des-Ormeaux 
* Saint-Laurent-sur-Sèvre 
* Saint-Malô-du-Bois 
* Saint-Martin-des-Tilleuls 
* Tiffauges 
* Treize-Vents 
* La Verrie
Cepheiden

D**'Cepheide** sinn eng Klass vu verännerleche Stären, déi nom Stär '''δ&nbsp;Cephei''' am Stärebild Cepheus benannt sinn, eng Ënnerklass vun de Pulsatiounsverännerlechen. D'Cepheide veränneren hir Liichtkraaft streng periodesch, dobäi verännert sech och hir Uewerflächentemperatur an domat och hir Spektralklass. Typesch Cepheide pulséiere mat enger Period vun e puer Deeg. Den Delta Cephei beispillsweis mat zirka 5,37 Deeg, an deene sech seng Ausdeenung ëm ronn 2,7 Millioune km ännert.

## Physik vum Pulsatiounsprozess
D'Ursaach vum Pulséiere vun den Cepheiden ass de Kappa-Mechanismus. De ioniséierte Gas am Stäremantel ass fir d'Stralung vum Stär net duerchsiichteg a wiermt sech duerch Absorptioun op. D'Temperaturerhéijung mécht datt d'Absorptiounsfäegkeet erof geet an den Drock souwéi d'Temperatur nees zouhëlt. De Stär zitt sech wéinst senger eegener Gravitatioun nees zesummen.

## Distanzmiessung
D'Delta Cephei-Stäre ginn dacks och als **Distanzmarkéierungsstäre** bezeechent, well d'Astronome si als Standardkäerze fir d'Distanzbestëmmung vu Galaxië benotzen.

Dobäi gëtt ausgenotzt, datt Cepheiden als Risestäre ganz hell Objete sinn. Et kann ee se vun der Äerd aus bis zu enger Distanz vun e puer Megaparsec, a mat dem Hubble-Weltraumteleskop bis zu ronn 20&nbsp;Megaparsec, d.&nbsp;h. och nach an Nopeschgalaxien, gesinn.

Den Henrietta Swan Leavitt huet 1912 festgestallt, datt déi absolut Hellegkeet (M) respektiv d'Liichtkraaft vun engem Cepheid fest mat dem Logarithmus vun der Pulsatiounsperiod (P an Deeg) zesummenhänkt. Déi sougenannt *Perioden-Liichtkraaft-Relatioun* ass:

M = -2{,}902 \log(P) - 1{,}203 http://www.astro.utoronto.ca/DDO/research/cepheids/cepheids.html.

Domat ass et méiglech, aus der Observatioun vum Cepheideliichtwiessel op seng absolut Hellegkeet ze schléissen.

Seng Distanz (D, a Parsec) kann een da mat Hëllef vun der Distanzequatioun aus dem Ënnerscheed tëscht der absolutter Hellegkeet (M) an der miessbarer visueller Magnitude (m) moossen:

D = 10^{(m-M+5)/5}.

## Bekannt Vertrieder

* Delta Cephei *(δ&nbsp;Cep&nbsp;A)*
* Beta Doradus *(β&nbsp;Dor)*
* Bezek *(η&nbsp;Aql)*
* Mekbuda *(ζ&nbsp;Gem&nbsp;A)*
* Polarstär *(α&nbsp;UMi&nbsp;A)*

## Kuckt och
* Beta-Cephei-Stär
* Verännerleche Stär
* Pulsatiounsverännerleche Stär

## Um Spaweck
*  https://web.archive.org/web/20070928042843/http://www.wissenschaft-schulen.de/sixcms/media.php/767/Muehlbauer-Cepheiden.pdf Cepheiden - Meilesteen am Universum
Nathalie Tull

D**'Nathalie Tull**, gebuer de 17. Oktober ass eng lëtzebuergesch Comiczeechnerin.

## Kuckt och

* Comicline
* Comic
* Comics-online

## Um Spaweck
* www.nathalietull.com
Canton de La Roche-sur-Yon-Sud

De **Canton de La Roche-sur-Yon-Sud** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement La Roche-sur-Yon, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* La Roche-sur-Yon
* Aubigny 
* Chaillé-sous-les-Ormeaux 
* La Chaize-le-Vicomte 
* Les Clouzeaux 
* Fougeré 
* Nesmy 
* Saint-Florent-des-Bois
* Le Tablier 
* Thorigny
Canton de Montaigu

De **Canton de Montaigu** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement La Roche-sur-Yon, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* Montaigu
* La Bernardière 
* La Boissière-de-Montaigu
* Boufféré 
* La Bruffière
* Cugand 
* La Guyonnière
* Saint-Georges-de-Montaigu
* Saint-Hilaire-de-Loulay 
* Treize-Septiers
Canton de Mareuil-sur-Lay-Dissais

De **Canton de Mareuil-sur-Lay-Dissais** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement La Roche-sur-Yon, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* Mareuil-sur-Lay-Dissais
* Bessay 
* La Bretonnière-la-Claye
* Château-Guibert 
* Corpe 
* La Couture (Vendée) 
* Moutiers-sur-le-Lay 
* Péault 
* Les Pineaux 
* Rosnay (Vendée) 
* Sainte-Pexine
Canton des Herbiers

De **Canton des Herbiers** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement La Roche-sur-Yon, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* Les Herbiers 
* Beaurepaire 
* Les Epesses 
* Mesnard-la-Barotière 
* Mouchamps 
* Saint-Mars-la-Réorthe 
* Saint-Paul-en-Pareds 
* Vendrennes
Canton de La Châtaigneraie

De **Canton de La Châtaigneraie** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Fontenay-le-Comte, am Departement Vendée an de Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton
* La Châtaigneraie
* Antigny
* Bazoges-en-Pareds
* Bourneau
* Breuil-Barret
* La Caillère-Saint-Hilaire
* Cezais
* La Chapelle-aux-Lys
* La Chapelle-Thémer
* Cheffois
* L'Hermenault
* La Jaudonnière
* Loge-Fougereuse
* Marillet
* Marsais-Sainte-Radégonde
* Menomblet
* Mouilleron-Saint-Germain
* Petosse
* La Réorthe
* Saint-Aubin-la-Plaine
* Saint-Cyr-des-Gâts
* Saint-Étienne-de-Brillouet
* Saint-Hilaire-de-Voust
* Saint-Jean-de-Beugné
* Saint-Juire-Champgillon
* Saint-Laurent-de-la-Salle
* Saint-Martin-des-Fontaines
* Saint-Martin-Lars-en-Sainte-Hermine
* Saint-Maurice-des-Noues
* Saint-Maurice-le-Girard
* Saint-Pierre-du-Chemin
* Saint-Sulpice-en-Pareds
* Saint-Valérien
* Sainte-Hermine
* Sérigné
* La Tardière
* Thiré
* Thouarsais-Bouildroux
* Vouvant