open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alþing

D**'Alþing** (och *Althing* geschriwwen) ass den Numm vum islännesche Parlament. Schonn zu der Zäit vun de Wikinger koum d'AlÞing zu Þingvellir beieneen. Déi reegelméisseg Versammlunge goufen *þing* genannt; do goufe Streidereie geléist a Reegelen opgestallt. Déi wichtegst vun deene Versammlungen an Island gouf *alþingi* genannt.

D'Alþing a senger aler Form huet als Legislativ vun 930 bis 1262 bestanen. 1262 gouf Island eng norwegesch Kolonie, duerno eng dänesch. 1845 gouf d'Alþing nees als konsultativ Assemblée fir d'dänesch Kroun agefouert, fir dann 1874 op en Neits legislativ Funktiounen z'erfëllen.

D'Struktur vum Alþing, wéi et haut ass, gouf den 1. Dezember 1918 ageriicht, wéi Island en onofhängege Staat a Personalunioun mat Dänemark gouf. Zanter 1944 ass Island eng onofhängeg Republik. 1991 gouf d'Struktur vum Althing nach eng Kéier geännert, andeems déi 2. Chamber ofgeschaaft gouf.

D'Alþing huet säi Sëtz am Alþingishúsið zu Reykjavík (1881 gebaut). Et besteet aus 63 Deputéierten, déi fir 4 Joer gewielt ginn.

 
## Um Spaweck

* D'Websäit vum Alþing
Skype

**Skype** ass eng gratis VoIP-Software mat proprietärem Protokoll dee vun der Firma Skype Technologies entwéckelt gouf a follgend Funktiounen ubitt:
* Instant Messaging;
* Austausch vu Fichiere;
* Videotelefonie.

Skype erlaabt et fir gratis vu Computer zu Computer iwwer den Internet ze telefonéieren, fir géint Bezuelung mat normale Telefonsnummeren a mat Handye ze kommunizéieren (**SkypeOut**) oder Telefonsgespréicher entgéint ze huelen (**SkypeIn**). Doriwwer eraus kënne Konferenzgespréicher iwwer Skype ofgewéckelt ginn.

## Um Spaweck

* Websäit vu Skype
* [Portable Skype (Windows)](http://hacktolive.org/wiki/Portable_Applications_(Windows))
Skype Technologies

**Skype Technologies** SARL ass eng Firma mat Sëtz zu Lëtzebuerg an duerch hire Programm Skype déi weltgréisst Internet-Telefonsgesellschaft. Si huet hiren Haaptsëtz zanter 2004 an de Rives de Clausen an der Stad Lëtzebuerg a bedreift Büroen an England an Estland.

Skype gouf am Joer 2003 vum Niklas Zennström zesumme mat dem Janus Friis zu Lëtzebuerg gegrënnt. Si ware virdrun duerch de Projet KaZaA bekannt ginn, deen eng Plattform fir Museksaustausch offréiert huet.

De 14. Oktober 2005 gouf Skype vun der Online-Stee-Enterprise eBay fir 4,1 Milliarden Dollar opkaaft.

## Um Spaweck
* Websäit vu Skype
René Kollwelter

De **René Kollwelter**, gebuer den 10. Juli 1949 zu Weimeschkierch, ass ee lëtzebuergesche Politiker, Auteur a fréiere Foussballspiller. Vu Beruff war hie Franséisch-Professer am Secondaire.

## Liewen a Karriär
Hien ass de Fils vum fréieren Europadeputéierten Nicolas Kollwelter (CSV) an de Brudder vum Serge Kollwelter, dem President vun der ASTI. No senger Première am Lycée de garçons um Lampertsbierg, 1970, studéiert de René Kollwelter "Lettres Modernes" fir d'éischt zu Aix-en-Provence op der Université de Provence an duerno zu Paräis. Hien huet säi Studium 1975 mat enger Maîtrise ofgeschloss, an dunn eng Formatioun als Professer zu Lëtzebuerg gemaach.

Tëscht dem 10. Oktober 1971 am 7. Oktober 1973 huet de René Kollwelter siwemol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

1977 ass hien an d'Politik gaangen. Hie gouf 1981 op der Lëscht vun der LSAP an de Gemengerot vun der Stad Lëtzebuerg gewielt. 1984 koum hien och an d'Chamber an ass duer 1989 a 1994 erëmgewielt ginn. Hie war vun 1991 bis 1994 Vizepresident vun der Chamber a Member vum Europarot vun 1989 bis 1991 an erëm vun 1994 bis 1999.

1999 huet hien der lëtzebuergescher Lokal- a Landespolitik de Réck gedréit an ass an d'Provence geplënnert. Do huet hien eng "chambre d'hôtes" opgemaach, a war vun 1999 bis 2004 Direkter vun der "École de la deuxième chance" zu Marseille.

Zeréck zu Lëtzebuerg, gouf hien 2005 nees an de Stater Gemengerot gewielt an dat selwecht Joer och an de Staatsrot ernannt.

De René Kollwelter ass Grënner a President vun der reformistescher Denkfabrik *[[générations-europe.lu]]*, déi fir ee soziaalt Europa antrëtt. D'asbl Kockelarena gouf och vun him an d'Liewe geruff. Hien ass Member vum franséische Parti socialiste, vum Parti socialiste européen an och vun der LSAP fir déi hie bei den Europawalen 2009 Kandidat war.

## Publikatiounen
* *Le nouveau modèle luxembourgeois*, zesumme mam Dulli Frühauf, Éditions Le Maisnil, 1983
* *Ëmweltatlas fir Lëtzebuerg*, zesumme mam Dulli Frühauf, RTL-Éditions, 1987
* *Toute la vie pour se former et pour apprendre*, zesumme mam Marc Zanussi, Éditions Le Phare, 2004
* *L'École de la deuxième chance de Luxembourg*, MEN, 2005
* *Livre blanc sur les infrastructures sportives au Luxembourg*, Éditions Le Maisnil, 2008
* *L'Europe que nous voulons*, Éditions Le Phare / générations-europe.lu, Mäerz 2009, ISBN 978-2-87964-143-0
* *Voyage au bout des jours. Bribes de la vie de Nicolas.* Esch-sur-Alz., Éditions Schortgen, 2019

## Gielercher
* Commandeur vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 1999)

## Literatur
* Romain Hilgert: "Point de chute. Ein Schelmenroman aus dem Leben eines sozialdemokratischen Berufspolitikers." In: *[[d'Lëtzebuerger Land]]*, 21. Juni 2019, Nr.25,.6.

## Um Spaweck
* générations-europe.lu
* Kockelarena
Europabréck

Dës Lëscht vun den **Europabrécken** ass en Deel vun de .

* 
**D'Europabréck iwwer d'Gleiser vun der Gare Saint-Lazare zu Paräis.
**D'Bréck iwwer d'Loire zu Orléans vun 2000.
**D'Dammbréck iwwer den Allier zu Vichy vun 1963.
**D'Bréck iwwer de Rhône zu Avignon vun 1975
* 
**D'Bréck iwwer d'Musel zu Koblenz vun 1974.
**D'Bréck zu Frankfurt am Main iwwer de Main vun 1978.
**D'Europabréck zu Hamburg
**D'Europabréck zu Bamberg
**D'Europabréck zu Kelheim 
**D'Europabréck zu Rendsburg
**D'Europabréck zu Lampertheim
*
**D'Europabréck zu Zürich
*
**D'Bréck vun der Brennerautobunn iwwer den Dall vun der Wipp.
*
**D'Bréck iwwer d'Meuse zu Huy tëscht dem Pont Baudouin an der Bréck vun Ampsin
* 
**D'Bréck déi fir Weltausstellung zu Sevilla iwwer de Guadalquivir gebaut gouf.
*
**D'Bréck iwwer de Rio Mondego zu Coimbra.
*Tëscht Frankräich an Däitschland
**D'Bréck iwwer de Rhäin tëscht Stroossbuerg a Kehl vun 1953
José Samyn

De **José Samyn**, gebuer den 11. Mee 1946 zu Quivrechain, a gestuerwen den 28. August 1969 un de Follge vun enger Chute bei enger Course zu Zingem an der Belsch, war e franséische professionelle Vëlossportler.

De José Samyn gouf 1967 Profi bei der Ekipp Pelforth-Sauvage-Lejeune, wou hien direkt gutt Resultater hat, besonnesch bei de *[[Quatre jours de Dunkerque]]*, wou en eng sechst Plaz am Generalklassement erausgefuer hat, wat em eng Selektioun fir den Tour de France abruecht hat.

Als Jéngste beim Tour de France vun 1967 hat hien déi 11. Etapp vu Briançon op Digne-les-Bains gewonnen a koum um Enn am Generalklassement op déi 17. Plaz. Enn der Saison gouf hien de 4. bei Paris-Tours.

1968 hat hien eng Etapp um Paris-Nice gewonnen a war den Zweeten an der Flèche wallonne ginn, hanner dem Rik Van Looy, fir deen et seng lescht grouss Victoire war.

Hie gouf dat Joer vum Marcel Bidot, an d'Franséisch Ekipp vum Tour de France selektionéiert, huet awer do misse wéinst enger positiver Kontroll op *Corydrane* no der siwenter Etapp ophalen, a gouf ee Mount suspendéiert.

An der Ekipp Bic ass hien 1969 zesumme mam Jacques Anquetil a Jan Janssen gefuer, an huet den Tour de l'Oise, virum belsche Sprinter Willy Planckaert gewonnen. Am Tour de France vun 1969, gouf hien no der 6. Etapp mat Arrivée um Ballon d'Alsace eliminéiert, well hien net am Delai ukomm war.

De Grand Prix de Fayt, vun deem de José Samyn 1968 déi éischt Oplo gewonnen hat, krut no sengem Doud den Numm Grand Prix José Samyn. Course gouf méi spéit op den Numm Le Samyn ëmgeännert.

## Um Spaweck
* Palmarès op Mémoire du cylisme
Numa Charlier

Den **Numa Charlier**, gebuer de 17. Juni 1893 zu Schaerbeek, a gestuerwen de 16. Mee 1940 zu Seraing, war e belschen Offizéier an de leschte Festungskommandant vum Fort de Boncelles.

Den Numa Charlier hat sech am Éischte Weltkrich fräiwëlleg an déi belsch Arméi engagéiert, an nom Krich ass hie bei der Arméi bliwwen, an ass op d'Militärschoul gaangen, déi hien 1928 als Ingenieur ofgeschloss huet.

Gläich duerno gouf hien 1929 als jonken Offizéier am Rang vun engem Capitaine Kommandant vun der Festung vu Boncelles op de Koppe vu Seraing, eng vun den ale Festunge vum Lécker Festungsrank, déi nach vum Brialmont gebaut gi waren.

1935 huet hien en Avancement refuséiert fir kënne Kommandant vun der Festung ze bleiwen.

Am Ufank vum Zweete Weltkrich goufen no massiven Artilleries- a Loftattacken, d'Entréeë vun der Festung déi sech net méi verdeedege konnt, vun engem Sprengkommando vun der Wehrmacht, an der Nuecht vum 14. op de 15. Mee an d'Luucht gejot. Den Numa Charlier ass duerch den Drock vun de Sprengunge mat enger grousser Parti vun der Besatzung ëm d'Liewe komm.

De Fort de Boncelles war déi eenzeg Festung an der Belsch déi sech net erginn hat.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Boncelles eng Strooss no him benannt, d*'Rue du Commandant Charlier*.
Hervé Faye

Den **Hervé Auguste Étienne Albans Faye**, gebuer den 3. Oktober 1814 zu Saint-Benoît-du-Sault/Indre, a gestuerwen de 4. Juli 1902 zu Paräis, war e franséischer Astronom.

De Faye huet am Joer 1836 als Stagiaire am Paräisser Observatoire ugefaangen. 1843 huet hien de Koméit 4P/Faye entdeckt a gouf dofir 1844 mat dem astronomesche Präis vun der Paräisser Akademie vun de Wëssenschaften, dem *[[Lalande-Präis]]*, geéiert an am Joer 1847 an d'Akademie gewielt.

Hien huet vun 1848 bis 1853 Geodesie op der École polytechnique studéiert an ass duerno als Rekter a Professer fir Astronomie op Nanzeg gaangen. Vun 1873 bis 1893 huet hie seng Schüler an der École polytechnique Astronomie geléiert.

De Faye gouf 1862 Member an 1876 President vum Bureau des longitudes a war 1877 fir e puer Woche franséische Bildungsminister. Hie gouf 1843 zum Chevalier, 1855 zum Offizéier an 1870 zum Commandeur vun der Éierelegioun ernannt.

## Publikatiounen
* *Cours d'astronomie. École polytechnique. 1re division. 1873-1874* (1874) http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k96133h.pdf
* *Cours d'astronomie. École polytechnique. 1re division. 1874-1875* (1875) http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k96134v.pdf
* *Cours d'astronomie et de géodésie. École polytechnique. 1re division. * (1878-1879) http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k96145h.pdf
* *Cours d'astronomie de l'École polytechnique* (2 Bänn, 1881-1883)
* *Cours d'astronomie nautique* (1880)
* *Leçons de cosmographie rédigées d'après les programmes officiels* (1852) http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k94886j.pdf
* *Sur l'origine du monde, théories cosmogoniques des anciens et des modernes* (1884) http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k94881t.pdf
* *Sur les tempêtes, théories et discussions nouvelles* (1887)
* *Nouvelle étude sur les tempêtes, cyclones, trombes ou tornados* (1897) http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k201308m.pdf

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Biographie
Tony Biever

Den **Tony Biever**, gebuer den 8. Abrëll 1908 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen den 19. Abrëll 1990, war e lëtzebuergesche Politiker (CSV) a Jurist.

Den Tony Biever war Deputéierte vun 1937 bis 1940 a vum September 1944 bis de September/Oktober 1945. Als Deputéierte war hien och Member vun der Assemblée consultative (1945). Bei de Chamberwale vum 21. Oktober 1945 an duerno allkéiers bis deene vum 15. Dezember 1968 nach mat gouf hien als Deputéierten an d'Chamber gewielt a war vun 1959 bis 1974 Fraktiounspresident vun der CSV an der Chamber. Tëscht 1964 an 1965 war hie President vun der CSV, an e gouf doriwwer eraus a Medien als "gro Eminenz" vun der Partei bezeechent well dräi spéider Staatsministere respektiv Premieren, de Pierre Werner, de Gaston Thorn (deen allerdings vun der DP war) an de Jacques Santer bei him am Cabinet hire Stage als Jurist gemaach hunn.

Vun 1940 bis 1941 war hie President vun der *[[Conférence du jeune barreau de Luxembourg]]*.

## Gielchen
*
Édouard Thibold

Den **Édouard Thibold**, gebuer den 21. November 1925 am Mëllerdall, a gestuerwen de 4. August 2001 zu Ettelbréck, war e lëtzebuergesche Bréifdréier, Kënschtler a Prehistoriker, deen zu Iechternach gelieft huet an och do begruewen ass.

Als Kënschtler ass den Ed. Thibold virun allem bekannt duerch seng Uelegbiller, Aquarellen an Zeechnungen. 1991 hat hien eng eegen Ausstellung an der Galerie Castan zu Iechternach.

Donieft huet den Ed. Thibold, vun 1976 un, prehistoresch Artefakten haaptsächlech am Iechternacher Raum gesammelt a sech en Numm ënner de Lëtzebuerger Prehistoriker gemaach. Hien huet tëscht 1983 an 1999 eng Rei vun Artikelen am Bulletin vun der *[[Société préhistorique luxembourgeoise]]* publizéiert. Hie war ee vun de Grënnungsmembere vun där Gesellschaft, grad sou wéi säin Eedem Georges Thill, dee mat dem Ed. Thibold senger Duechter Josette bestuet ass.

Den Ed. Thibold war mat der Elisabeth (Elsi) Weis bestuet, déi den 9. Januar 2012 am Alter vu 85 Joer gestuerwen ass. Si waren d'Eltere vun zwee Meedercher, dem Josette an dem Christiane.

## Publikatiounen (Auswiel)
* Thibold, E. (1983): *Un biface subtriangulaire de la région d'Echternach.* Bull. Soc. préhist. luxemb., 5: 9-10. 
* Thibold, E. (1984): *Neolithische Funde auf Tull bei Echternach.* Bull. Soc. préhist. luxemb.,6: 101-108. 
* Spier, F. & E. Thibold (1985): *Deux sites du Mésolithique moyen à Flaxweiler (Commune de Flaxweiler).* Bull. Soc. préhist. luxemb., 7: 67-89. 
* Spier, F. & E. Thibold (1986): *Trouvailles mésolithiques du Geyershaff-Sandel, commune de Bech (Echternach).* Bull. Soc. préhist. luxemb., 8: 67-74. 
* Thibold, E. (1987): *Steinzeitliche Zeugen an der Untersauer.* Les Amis de Rosport, 9: 409-416. 
* Thibold, E. (1988): *Zwölf Jahre Feldbegehung auf Michelsbierg bei Rosport.* Bull. Soc. préhist. luxemb., 10: 77-95. 
* Spier, F., L. Schroeder & E. Thibold (1991): *Deux pointes à dos du tardiglaciaire et leur insertion dans le paléolithique final du Grand-Duché de Luxembourg*. Bull. Soc. préhist. luxemb., 13: 7-13. 
* Thibold, E. (1999): *18 Jahre Feldbegehung auf "Steinheimerberg"*. Bull. Soc. préhist. luxemb., 18 (1996): 29-41.

## Literatur
* Massard, J.A. (1995): *Ed. Thibold, Briefträger, Künstler und Prähistoriker.* Annuaire de la Ville d'Echternach 1994, S. 215-220. http://massard.info/pdf/thibold.pdf
* Spier, F. & J. J. Muller-Schneider (2002): *Hommage à Edouard Thibold, 1925 - 2001*. Bulletin de la Société préhistorique luxembourgeoise, 22 (2000), S. 163-166.

## Um Spaweck
Wilhelm Steinitz

De **Wilhelm Steinitz**, gebuer de 14. Mee 1836 zu Prag, a gestuerwen den 12. August 1900 zu New York, war e bedeitenden éisträichesch-amerikanesche Schachspiller aus Béimen an deen éischten allgemeng unerkannte Schachweltmeeschter.

## Um Spaweck
Joseph Wienecke

De **Joseph Wienecke** war en däitsche Jurist.

Hie war an der Zäit vun der däitscher Besatzung vu Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich Procureur um *Sondergericht*.

Hie gouf 1945 *par contumace* (d.&nbsp;h. ouni dozesinn - hie war nämlech aus engem Congé vu senger Untersuchungshaft, deen en op Éierewuert kritt hat, net méi zeréckkomm) zu 10 Joer Prisong verurteelt.

1953 gouf e Procreur, a méi spéit Éischte Procureur (*Erster Staatsanwalt*) zu Koblenz. Wéi dem Leonhard Drach seng Vergaangenheet 1965 kontrovers diskutéiert gouf - och hie war Procureur um *Sondergericht* an och um *Standgeriicht*, deen Doudesurteeler fir Leit gefuerdert hat, déi géint d'Zwangsrekrutéierung protestéiert haten, an och hien huet duerno an Däitschland am Justizwiese Karriär gemaach - ass sech och um Wienecke seng Vergaangeheet erënnert ginn, an déi zwéi goufe vun hiren Ämter suspendéiert.
Adolf Raderschall

Den **Adolf Raderschall**, gebuer de 6. September 1896 zu Bonn, a gestuerwen de 16. Dezember 1987 zu Andernach, war en däitsche Jurist.

Hie war an der Zäit vun der däitscher Besatzung vu Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich President vum *Sondergericht* a *Beisitzer* (Assesseur) um Standgeriicht, dat d'Doudesurteeler nom Generalstreik vun 1942 gefält huet.

Hie gouf nom Krich, an Ofwiesenheet, zu Lëtzebuerg wéinst Krichsverbriechen zum Doud verurteelt.

De Raderschall gouf a Rheinland-Pfalz fir d'éischt Hëllefsriichter, duerno Landgeriichtsdirekter *a.D.* (ausser Déngscht), a gouf du pensionéiert.
Gärtnerbruderschaft St. Fiacrius

D**'Gärtnerbruderschaft St. [[Fiacrius]]** ass d'Vereenegung vun de Lëtzebuerger Gäertner, a Persoune vun de Beruffer, déi deem vum Gäertner nostinn.

Si ass de 14. August 1808 zu Lëtzebuerg gegrënnt ginn, an den 8. Abrëll 1864 duerch en Dekreet vum Poopst Pius IX an der Kathedral Notre-Dame (Lëtzebuerg) an der Stad kanonesch instauréiert ginn. Éischte President war de Jean Baptiste Krips aus Clausen

Vum 26. bis de 27. September 2008 ass, fir den zweehonnertste Gebuertsdag vun der Brudderschaft, an der Stad Lëtzebuerg fir d'éischt Kéier d'"Fête Internationale Saint-Fiacre" baussent Frankräich organiséiert ginn. Den Héichpunkt vun der Feier war en internationale Blummen- a Friichtekorso duerch d'Stad.

## Um Spaweck
* Déi nei Statute vun der Bruderschaft
* Fotoe vum 125. Gebuertsdag
Hubert Wurth

Den **Hubert Wurth**, gebuer de 15. Abrëll 1952 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Moler, Politikwëssenschaftler, Jurist an Diplomat.

Hien ass de Jong vum Moler a Jurist Ernest Wurth.

## Formatioun
Vun 1964 bis 1971 huet hie säi Secondaire am Stater Kolléisch gemaach, déi hie mat engem Premiersdiplom, D-Sektioun (Ekonomie), ofgeschloss huet.

Vun 1971 bis 1975 huet hien Droitsstudien zu Aix-en-Provence a Paräis gemaach.

Vun 1974 bis 1976 huet hie Politikwëssenschaften um *[[Institut d'études politiques de Paris]]* studéiert, wou hie säin Diplom op der Sektioun *relations internationales* krut.

Vun 1976 bis 1977 huet hie säin Zousazdiplom am Lëtzebuerger Droit gemaach.

## Berufflech Karriär
1977 huet hie säin Eed als Affekot ofgeluecht a gouf um Barreau vu Luxembourg agedroen.

Vun 1988 bis 1992 war hien Ambassadeur vu Luxembourg an der Unioun vun de Sozialistesche Sowjetrepubliken, a Polen, a Finnland an der Mongolei, mat Residenz zu Moskau.
 
Vun 1992 bis 1998 war hien Ambassadeur vu Lëtzebuerg an Holland.

Vun 2003 bis 2007 war hie permanente Vertrieder vu Lëtzebuerg bei der OECD a permanenten Delegéierte vu Lëtzebuerg bei der UNESCO.

2007 gouf hien Ambassadeur vu Lëtzebuerg am Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Nordirland, an der Republik Irland an an Island, mat Residenz zu London, duerno Ambassadeur zu Wien mat Zoustännegkeet fir Éisträich, Slowenien a Slowakei.

Den Hubert Wurth ass ee vun de Matgrënner vum Edward Steichen Award Luxembourg.

## Bibliographie
* Martin Gerges, mat Texter vu Rudi Fuchs, Enrico Lunghi, Heidi Tagliavini a Wim van Krimpen: *Oeuvres de 1966 à 1997 / works from 1966 to 1997*, Les Publications Mosellanes, 1997, ISBN 2-919975-36-6

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
## Um Spaweck
* Dem Hubert Wurth seng Websäit  
* Den Hubert Wurth op der Websäit vu ''mediArt''
William Robert Brooks

De **William Robert Brooks**, gebuer den 11. Juni 1844 zu Maidstone, England, a gestuerwen den 3. Mee 1922 zu Geneva, New York, USA, war een gebuerenen engleschen Astronom, dee spéider an den USA gelieft a geschafft huet.

De Brooks huet mat sengen Elteren am Joer 1857 no Darien, New York, iwwergesiedelt. Hie krut eng Léier als techneschen Zeechner an huet spéider vill Verbesserungen un astronomeschen, fotografeschen an anere wëssenschaftlechen Instrumenter gemaach.

De Brooks war staark un der Astronomie intresséiert. Am Alter vu 14 Joer baut hie säin éischten Teleskop. 1870 zitt hien no Phelps, New York, a grënnt do am Joer 1874 d'„Redhouse-Observatoire“. De Brooks spezialiséiert sech op d'Entdeckung vu Koméiten. Tëscht 1885 an 1886 entdeckt hiem fënnef Koméiten an néng Méint. 1888 geet hien no Geneva, New York, a schafft do um “Smith-Observatoire“.

Am Ganzen entdeckt de Brooks 13 Koméiten, dorënner de periodeschen 12P/Pons-Brooks an de 16P/Brooks 2, souwéi den opfällege Koméit C/1911 O1 (Brooks). Fir seng Leeschtunge krut hien e ganze Koup Auszeechnungen a gouf an d'brittesch Royal Astronomical Society opgeholl. Nieft astronomesche Wierker publizéiert hie Gedichter, wéi *Milton* an *The Pilgrim of Lavergne*, déi zu senger Zäit eng grouss Verbreedung fonnt hunn.
Volksdeutsche Bewegung

D**'Volksdeutsche Bewegung** (**VdB**) war eng Vereenegung zu Lëtzebuerg, déi an der Zäit vun der däitscher Besatzung am Zweete Weltkrich mam Slogan "*[[Heim ins Reich]]*" den Uschloss un Nazidäitschland propagéiert huet.

D'VdB ass de 17. Mee 1940 gegrënnt ginn, just eng Woch nom däitschen Iwwerfall. Si ass aus der GEDELIT ervirgaangen, un där hirer Spëtzt den Damian Kratzenberg stoung, an deen och Chef vun der VdB gouf. De 6. Juli 1940 huet d'VdB en Opruff gemaach: *Luxemburger, höre die Stimme des Blutes! Sie sagt dir, dass du nach Rasse und Sprache ein Deutscher bist. Luxemburgertum in allen Ehren! Denn wahres Luxemburgertum ist reines Deutschtum.*

Soubal de Gustav Simon zum *[[Chef vun der Zivilverwaltung]]* ernannt gi war, gouf de Kratzenberg deem ënnerstallt, an d'VdB gouf en Instrument vun der NSDAP, där hir radikal Politik se matgedroen huet. Organisatoresch war d'VdB änlech wéi d'NSDAP opgebaut, mat *Distrikten, Ortsgruppen, Zellen* a *Blöcke*. Enn Juli 1940 hat si ronn 1000 Memberen, déi dann och als "haarde Kär" ugesi kënne ginn.

Mä duerno ass d'Memberschaft stagnéiert; vu Massenzoulaf (a Sanctionnéierung vun der Heim-ins-Reich-Politik) konnt keng Ried sinn. Dofir gouf d'Memberschaft an der VdB (wéi och zum Deel an aneren Nazi-Organisatiounen) zur Konditioun gemaach fir säi Beruff kënnen ze halen, an et gouf mat Deportatioun gedreet, wann een net géif matmaachen. Dausende vu Leit (an éischter Linn Beamten a Léierpersonal) hunn där Erpressung (missen) noginn a goufe Member. Just op déi Selbstänneg an d'Baueren hat dat Drockmëttel keng Wierkung.

Am Oktober 1941 hat d'VdB 72.000 Memberen an am August 1942 der 83.000. Dem Gauleiter waren dës Zuelen natierlech wichteg, well se sollten de Succès vu senger "Aarbecht" beweisen. Mä den däitsche *Sicherheitsdienst* wousst schonn Enn 1940, datt déi massiv Croissance vun der Memberszuel net op Iwwerzeegung, mä just op Drock vu Baussen an Angscht viru Sanktiounen zeréckzeféiere war: "*90 % aller eingeschriebenen Mitglieder gehören ihr nur aus Gründen der Furcht oder des Nutznießertums an und können nicht als zuverlässig angesehen werden.*"

1944 bestoungen 120 lokal Sektioune vun der VdB.

## Literatur
*Dostert, Paul (1985): *Luxemburg zwischen Selbstbehauptung und nationaler Selbstaufgabe. Die deutsche Besatzungspolitik und die Volksdeutsche Bewegung 1940-1945*. Lëtzebuerg.
*Krier, Emile (1981): "Deutsche Volkstumspolitik in Luxemburg und ihre sozialen Folgen." In: Dlugoborski, Waclaw (Ed.): *Zweiter Weltkrieg und sozialer Wandel. Achsenmächte und besetzte Länder.* Göttingen 1981, S.224-241.
Technoport Schlassgoart

Den **Technoport Schlassgoart** ass en Inkubatiounszenter fir Betriber, deen um Site vum fréiere Schlass Berwart zu Esch-Uelzecht implantéiert ass.

Den Technoport ass am Juli 1998 als dräijäerege Pilotprojet vu follgende Partner an d'Liewe geruff ginn:

* de Lëtzebuerger Staat;
* de Stolkonzern Arbed;
* den CRP Henri-Tudor.

## Um Spaweck
* Websäit vum Technoport Schlassgoart
Musée Tudor

De **Musée Tudor** ass e Musée zu Rouspert, deen den 23. Mee 2009, am Joer vum 150-järege Gebuertsdag vum Henri Tudor (1859-1928), op Nr. 9 an der Rue Henri-Tudor zu Rouspert fir de Public opgemaach gouf.
En ass do am rietsen Trakt vun der Villa Tudor amenagéiert.

Zwéin Themeberäicher ginn an dësem Musée dokumentéiert:
* Liewen a Wierk vum Henri Owen Tudor;
* de Fonctionnement an d'Entwécklung vu senger Haapterfindung, dem Bläiakkumulator.

D'Initiativ ass vun der A.s.b.l. "Les amis du musée Henri-Tudor" ausgaangen, déi 1995 gegrënnt gouf.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*Musée Tudor
Ernest Wurth

De **Jean Ernest Wurth**, gebuer den 20. September 1901 zu Wuermer, a gestuerwen de 24. November 1976 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Moler a Jurist.

Hie war de Papp vum Moler an Diplomat Hubert Wurth.

## Bibliographie
* Joseph Leydenbach: *Ernest Wurth*, Les Publications Mosellanes, 1987

## Um Spaweck

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Eugène Ionesco

Den **Eugène Ionesco** (ro.: **Eugen Ionescu**), gebuer de 26. November 1909 zu Slatina a Rumänien, a gestuerwen den 28. Mäerz 1994 zu Paräis, war e franséisch-rumäneschen Auteur. Hie gëllt als ee vun de bedeitendsten Dramatiker an den Nokrichsjoren a war e Vertrieder vum absurden Theater.

## Trivia
« La leçon » an « La jeune fille à marier » vum Ionesco hunn am Juli 1965 den Optakt gemaach vum éischte Summerfestival an de Bock-Kasematten, dee vum Kasemattentheater organiséiert gouf.

## Um Spaweck
Aaron Nimzowitsch

Den **Aaron** (oder **Aron**) **Nimzowitsch**, op Lettesch *Ārons Ņimcovičs*, gebuer de 7. November 1886 zu Riga als *Aron Niemzowitsch*, a gestuerwen de 16. Mäerz 1935 zu Kopenhagen, war e lettesche Schachgroussmeeschter an -theoreetiker.

## Erëffnungssystemer
Vill Erëffnungsvarianten sinn no him genannt, zum Beispill d'Nimzowitsch-Indesch Verdeedegung, déi och haut nach populär ass, an d'Nimzowitsch-Verdeedegung.
Hector Tiberghien

Den **Hector Tiberghien**, gebuer den 19. Februar 1888 zu Wattrelos a Frankräich, a gestuerwen de 16. August 1951 zu Neuilly-sur-Seine, war e belsche Vëlossportler.

1919 hat hie Paris-Tours gewonnen.
Tour de France 1923

De 17. Tour de France gouf vum 24. Juni bis den 22. Juli 1923 a 15 Etappen iwwer eng Distanz vu 5.386&nbsp;km gefuer.

## Etappen

## Generalklassement

## Um Spaweck
* La mémoire du cyclisme / Tour 1923
Conzemius (Famill)

**Conzemius** ass e Familljennumm zu Lëtzebuerg. E kënnt ursprénglech wuel aus Frankräich. Déi Lëtzebuerger Linn, déi haut nach besteet, staamt aus dem Norde vum Land zu Hëpperdang, Grandsen, Ischpelt, a Kéisfuert, Stamsëtz vun dëser Linn.

Eng éischt Kéier gëtt d'Famill Conzemius um Ufank vum 17. Joerhonnert an engem Dokument ernimmt, mä et gëtt ugeholl datt den Urspronk méi wäit zeréckgeet, awer net nogewise ka ginn, well et kaum Quelle vu viru 1600 gëtt.

Als "Stamelteren" gëtt d'Lëtzebuerger Linn eng Damm Anne Conzemius an den däitschstämmege Klengadelege Friedrich von Adam un, déi ëm 1640 gelieft hunn.

Duerch de Kaf vun engem Riichter-Amt zum Adel komm, an duerch familiär Relatiounen zum franséischen Haus de Bouvier ass d'Famill Conzemius zu e puer Titel komm: Seigneur du Saussay, Marquis de Cépoy (1748), Seigneur de la Mothe, de Gondreville, de Villarceaux.

Eng bekannt Vertriederin vun deem Geschlecht ass d'Jeanne Marie Guyon du Chesnoy, besser bekannt als Madame Guyon. Eng aner Bekannt ass d'Marguerite Françoise Bouvier de la Mothe de Cépoy, déi eng Maîtresse vum Louis Philippe II Joseph d'Orléans war, deen och ënner dem Numm *Philippe Égalité* bekannt war, an de Papp vum spéidere leschte Kinnek a Frankräich, dem Louis-Philippe I., Kinnek vun de Fransousen, genannt de *Roi citoyen*, aus der Dynastie Bourbon-Orléans. Aus där Relatioun staamt ee Fils, den N. d'Orléans Chevalier de St. Pol, deem seng Spuer sech iergentwann an England verléiert.

Zu Lëtzebuerg deet se sech als "Famille de notables ruraux du nord du pays" ervir, sou den Heraldiker Dr. Loutsch, a si gi Proprietär vum Schlass zu Ischpelt, wat se awer spéider erëm wéinst finanzielle Problemer hu misse verkafen.

D'Famill Conzemius däerf och haut nach e puer Uerdensdréier vum Ordre de la couronne de chêne zu hire Memberen zielen.

Hautdesdaags ass deen een oder anere Member mat där héijer Auszeechnung dekoréiert. Ausserdeem si vereenzelt Memberen och mam Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg ausgezeechent ginn.

Aktuelle Chef vum Haus ass den Theodore "Theo" Conzemius. Géif d'Famill nach weiderhi Gebrauch vun hiren Titele maachen, wier deem säi vollstännegen Numm: Theodore Baron Conzemius-Bouvier de Cachard d'Yvoire de la Mothe d'Urpselt de Grindhausen (5ème Marquis de Cépoy, Seigneur du Saussay, de Gondreville et de Villarceaux).

## Um Spaweck
* De Wope vun der Famill Conzemius
Jean-Baptiste Fischer

De **Jean-Baptiste Fischer**, gebuer den 30. Mäerz 1867 zu Brunstatt, war e franséische Vëlossportler. Säi Spëtznumm war *Le grimpeur*.

Hien hat 1901 Paris-Tours gewonnen, war véiermol ënner den 10 Éischte beim Paris-Roubaix, a gouf de 5. um Tour de France 1903.

## Palmarès
### [[1899]]
* 10. beim Paris-Roubaix

### [[1901]]
* 1. am Paris-Tours
* 7. beim Paris-Roubaix

### [[1902]]
* 6. beim Paris-Roubaix

### [[1903]]
* 5. beim Tour de France
* 6. beim Paris-Roubaix

## Um Spaweck
* Fiche vum Jean-Baptiste Fischer op Siteducyclisme.net
Deux jours de Bertrix

D**'Deux jours de Bertrix** war eng Vëloscourse, déi just eng Kéier gefuer gouf, an zwar de 27. an 28. September 1967 zu Bertrix an der belscher Provënz Lëtzebuerg

## Podium
* 1. Willy In't Ven
* 2. Émile Bodart
* 3. Daniel Van Rijckeghem
Grand Prix Marvan

De **Grand Prix Marvan** war eng Etappecourse an der Belsch, déi just eng Kéier gefuer gouf, an zwar 1958. Si war vun der Kleedermark *Marvan* gesponsert.

## Podium
** Generalklassement**

**Etappen**
Grand Prix des routiers

De **Grand Prix des routiers** war eng Ettappecourse, déi just 1947 an der Belsch gefuer gouf.

## Podium
*1. Jérôme Dufromont
*2. Ernest Sterckx
*3. Albert Ramon
Trois jours d'Anvers

**Trois jours d'Anvers** war eng Etappecourse, déi vun 1954 bis 1960 an der Belsch an der Provënz Antwerpen gefuer gouf.

## Podium
Karaff

Eng **Karaff** ass e Behälter dee meeschtens aus Glas oder Kristall ass, an deen haaptsächlech benotzt gëtt fir Wäin ze zerwéieren.

Aus dem einfache Géigestand deen am Ufank benotzt gouf fir den Transport vum Wäin, vum Faass wou e gezaapt gouf, bis op den Dësch ze maachen, hu sech am Laf vun der Zäit Objeten a verschiddenste Formen entwéckelt, déi en héije kënschtleresche Wäert kënnen hunn.

Déi meescht wäertvoll al Karaffe sinn aus dem 18. Joerhonnert, eng Zäit an där et eng Hellewull a ville Formen a vun de verschiddenste Gréisste gouf.

Eng Karaff soll praktesch sinn, dat heescht se soll net ze schwéier sinn, a se soll eng gutt Upak hunn, sief et duerch e Grëff, oder duerch d'Form vum Hals. Se soll och eng praktesch Gréisst hunn, dat heescht et soll e wéinstens eng 75 cl Fläsch kënnen dra schëdden. Karaffe fir duebel Fläschen d*'Magnumme* si méi rar.

Wichteg ass datt se einfach ze spullen ass, well Propretéit eng wichteg Roll beim Genoss vum Wäi spillt. Am beschte spullt een se sou séier wéi méiglech nom Gebrauch, am léifste mat klorem waarme Waasser. Wa Spullmëttele gebraucht ginn, muss en dacks mat klorem Waasser rengegen, soss besteet d'Gefor, datt e klenge Flom dovun um Glas hänke bleift, deen de Geschmaach vum Wäi verdierwe kann.

Fir Wäin ze zerwéiere soll e wa méiglech Karaffen aus klorem Glas oder Kristall benotzen, fir datt en d'Faarf vum Wäi gutt ka gesinn. Faarweg oder ziseléiert Karaffen, reservéiert ee fir anert alkoholescht Gedrénks oder Waasser. Wann d'Karaff benotzt gëtt fir de Wäin ze decantéieren, soll se e weiden Hals hunn, dat erliichtert d'Erausschëdden oder d'Opsetze vun engem Decanteur.

## Um Spaweck
Henri Pélissier

Den **Henri Pélissier**, gebuer zu Paräis den 22. Januar 1889, a gestuerwen zu Fourcherolles, Gemeng Dampierre-en-Yvelines, den 1. Mee 1935, war e franséische professionelle Vëlossportler an Tour de France-Gewënner.

1993 gouf hien an d'Lëscht vun de Gloires du sport opgeholl.
## Palmarès
### [[1910]]
* 1. a Paris-Le Havre.
* 1. a Paris-Paris-Plage.
* 1. an enger Etapp vum Tour de France fir Independanten.
* 3. am Generalklassement vum Tour de France fir Independanten.
### [[1911]]
* 1. am Tour de Lombardie.
* 1. a Mailand-Turin.
* 1. an Florenz-Turin-Roum.
* 3. a Paris-Bourganeuf
* 5. an de franséische Landesmeeschterschaften op der Strooss.
* 12. a Paris-Bruxelles

### [[1912]]
*1. a Milano-Sanremo.
### [[1913]]
* 1. am Tour de Lombardie.
### [[1917]]
* 1. a Paris-Trouville 
### [[1919]]
* 1. bei de franséische Landesmeeschterschaften op der Strooss 1919.
* 1. am Bordeaux-Paräis.
* 1. am Paris-Roubaix.
* 1. am Tour des provinces de Milan.
* 1. am Grand Prix de la Loire.
* 1 am Circuit du Morvan.
### [[1920]]
* 1. am Paris-Bruxelles.
* 1. am Tour de Lombardie.
* 1. a Paris-Metz par équipe mat sengem Brudder Francis.
* 1. an der Biergcourse Nice-Mont Agel.
* 1. am Grand Prix de la Loire.
* 1. am Grand Prix de l'Armistice.
* 1. am Challenge de Paris
* 1. am Petit Circuit des Champs de Bataille 
* 2. bei de franséische Landesmeeschterschaften op der Strooss
### [[1921]]
* 1. am Paris-Roubaix.
* 1. am Tour des provinces de Milan.
* 1. an der Biergcourse Nice-Mont Agel.
### [[1922]]
* 1. a Paris-Tours
* 1. a Paris-Nancy par équipe mat sengem Brudder Francis.
* 1. an der Biergcourse Nice-Mont Agel.
* 1. am Circuit de Paris
### [[1923]]
* 1. am Tour de France 1923
### [[1924]]
* 1. a Paris-Chauny
* 1. am Grand Prix Automoto de Rouen 

## Résultater um [[Tour de France]]
* Tour de France 1912: Opginn an der 4. Etapp
* Tour de France 1913: Opginn an der 6. Etapp a Gewënner vun enger Etapp
* Tour de France 1914: 2. am Generalklassement a Gewënner vun 3 Etappen
* Tour de France 1919: Opginn an der 5. Etapp e Gewënner vun enger Etapp
* Tour de France 1920: Opginn an der 5. Etapp a Gewënner vun 2 Etappen
* Tour de France 1923: 1. am Generalklassement a Gewënner vun 3 Etappen
* Tour de France 1924: Opginn an der 3. Etapp
* Tour de France 1925: Opginn an der 4. Etapp

## Kuckt och
* Francis Pélissier
* Charles Pélissier
Antonín Mrkos

Den **Antonín Mrkos**, gebuer de 27. Januar 1918 zu Střemchoví a gestuerwen den 29. Mee 1996 zu Prag, war en tschecheschen Astronom.

De Mrkos huet um Štefánik-Observatoire an der haiteger Slowakei an um Kleť-Observatoire an dem haitegen Tschechie geschafft. An den 1950er Jore war hien als Member vun enger sowjetescher Expeditioun 18 Méint an der Antarktis an huet do ënner anerem och d'Polarliichter studéiert.

Spéider ass hien nach op eng aner Expeditioun ageluede ginn. De Mrkos war zu där Zäit och Member vun der Protection civile an de Bierger rondrëm de Lomnický štít an huet ëm déi 100 Persounen aus schwierege Lage gerett.

1965 huet de Mrkos den Observatoire um Kleť iwwerholl an dem Observatoire seng Renommé ënner anerem mam Abau vu Maksutov-Teleskope verbessert. De Mrkos war och Dozent op de mathematesch-physikalesche Léierstill op den Universitéite Prag an České Budějovice.

Hien huet 11 Koméiten entdeckt, dorënner den 18P/Perrine-Mrkos, den 124P/Mrkos an den C/1957 P1 souwéi 273 Asteroiden.

## Kuckt och
Crianza

**Crianza** ass e spueneschen Ausdrock, dee fir Wäiner gebraucht gëtt, déi am Faass gelagert ginn. Fir Wäiner, déi laang am Faass waren, gëtt den Ausdrock *con crianza* gebraucht. De Contraire ass *sin crianza*.
Méthode rurale

**Méthode rurale** ass eng Method fir sprëtzeg Wäiner ze maachen.

Si besteet doran, datt de Wäin a Fläsche gefëllt gëtt éier déi alkoholesch Gärung eriwwer ass.
Rías Baixas (DO)

**Rías Baixas** ass eng Wäibauregioun a Galicien a Spuenien. Et ass vun den 51 Wäibaugebidder a Spuenien dat rezents dat eng  huet.

Déi aner Appellatiounen aus Galicien, Ribeiro a Valdeorras, ware praktesch onbekannt bis se am Trend vum Rías Baixas, am internationalen Handel maternimmt goufen.

D'Haaptriefzort ass den Albariño, eng Rief déi e wäisse Wäi gëtt, a sou eng gutt Qualitéit huet datt se an der ganzer Provënz Pontevedra ugebaut gëtt.

D'DO Rías Baixas deelt sech an dräi Zonen op:
* Valle del Salnés am Weste laanscht d'Küst an der Géigend vu Cambados.
* El Rosal op der Grenz mat Portugal
* Contado del Tea.

D'Biedem sinn haaptsächlech Granitformatiounen an de Klima ass ënner dem Afloss vum Atlantik. D'Wantere si kal, an den Nidderschlag héich.

Bis op e puer Ausname sinn d'Rías Baixas-Wäiner déi bescht wäiss Wäiner a Spuenien.

Déi bekanntst Produzente sinn:

* Granxa Fillaboa
* Bodegas Morgadío-Agromiño
* Bogedas Salnesur
* Bodegas de Vilariño-Cambados
* Bodegas Marqués de Vizhoja
* Santiago Ruiz
* Terras Gauda SA
Vélo d'or mondial

De **Vélo d'or mondial** ass en internationaalt Klassement vu professionelle Vëlossportler, dat zanter 1992 vu Sportsjournalisten aus der ganzer Welt gemaach gëtt. De Vélo d'or gëtt vun der franséischer Zäitschrëft *Vélo Magazine* organiséiert, déi och de Patronage vum Vélo d'or France huet.
Steve Jakobs

De **Steve Jakobs**, gebuer 1981 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Moler.

Hie wunnt a schafft zu Bréissel.

2009, am Kader vun der Ausstellung *SELECTION - Artistes contemporains luxembourgeois en Belgique* an der *Maison du grand-duché de Luxembourg* zu Bréissel, sollten zwee vu senge Wierker ausgestallt ginn. Well op engem Aquarell mat der groussherzoglecher Famill, de Grand-Duc Jean a véier Prënzekanner mat Micky-Maus-Oueren duergestallt waren, huet den Ambassadeur vu Lëtzebuerg an der Belsch decidéiert, datt dat Wierk net do ausgestallt géif. De Steve Jakobs huet doropshin seng zwee Biller an engem Bréisseler Bistrot ausgestallt.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
* Websäit vum Steve Jakobs
Koronograph

De **Koronograph**, engl. *Coronagraph* ass en astronomescht Instrument fir d'Observatioun vun der Sonnenatmosphär, virun allem vun der Korona. E besteet aus engem equatorial montéierten Teleskop a speziellen Ariichtunge fir d'Sonneliicht ofzeschwächen.

Well d'Hellegkeet vun der Sonnekorona ongeféier eng Milliounmol manner ass wéi déi vun der Photosphär, muss dat Sonneliicht dat d'iwwerstraalt ausgeblent ginn. Dëst geschitt mat enger Keegelblend a spezielle Filteren, wouduerch eng Aart kënschtlech Sonnendäischtert entsteet.

D'Koronographe ginn och agesat, fir d'Ëmgéigend vun helle Stären ze kucken, beispillsweis de Stär Fomalhaut b an der Noperschaft vun Fomalhaut.

## Kuckt och
* Sonnenteleskop
* Protuberanzen
* Sonnenaktivitéit
* Sonnefleck
Siegbert Tarrasch

De **Siegbert Tarrasch**, gebuer de 5. Mäerz 1862 zu Breslau, a gestuerwen de 17. Februar 1934 zu München, war en däitsche Schachgroussmeeschter.
Évariste Galois

Den **Évariste Galois**, gebuer de 25. Oktober 1811 zu Bourg-la-Reine, a gestuerwen den 31. Mee 1832 zu Paräis, war e franséische Mathematiker. Hien ass am Alter vu just 20 Joer bei engem Duell gestuerwen, koum awer duerch seng Aarbechten iwwer d'Léisung vun algebraeschen Equatiounen, der sougenannter Galoistheorie, posthum zu Unerkennung.

## Um Spaweck
Charles Thomas Kowal

Den **Charles Thomas Kowal**, gebuer den 8. November 1940, a gestuerwen den 28. November 2011, war en US-amerikaneschen Astronom, dee vill Mounde, Asteroiden an Koméiten entdeckt huet:

* 1974 resp. 1975 d'Jupitermounde Leda an Themisto, woubäi den Themisto nees verluer goung an eréischt nees am Joer 2000 erëm fonnt ginn ass.
* 1977 den ongewéinlechen Asteroid (2060) Chiron, bei deem et sech och ëm e Koméit handele kéint.
* den Aten-Asteroid (2340) Hathor, d'Apollo-Asteroiden (1981) Midas, (2063) Bacchus, (2102) Tantalus an den (5660) 1974 MA, d'Amor-Asteroiden (4596) 1981 QB an den (4688)&nbsp;1980 WF souwéi d'Trojaner (2241) Alcathous an den (2594) Acamas.
* De Kowal war Eleng- resp. Matentdecker vun de Koméiten: 99P/Kowal, 104P/Kowal, 134P/Kowal-Vavrova, 143P/Kowal-Mrkos an 158P/Kowal-LINEAR (den Objet Chiron dréit zousätzlech d'Bezeechnung 95P/Chiron).
* Hien huet och vill extragalaktesch Supernovaen entdeckt.
* 1979 krut hien d'James-Craig-Watson Medail fir seng Entdeckungen.


## Um Spaweck
* Noruff an de Buffalo News
* C. T. Kowal: *Galileo's Observations of Neptune*. DIO Bd. 15, S. 3–6 (Dezember 2008) (PDF, 80 KB)
* Publikatioun vum C. T. Kowal am Astrophysics Data System

## Kuckt och
Leoneesesch

**Leoneesesch **oder d**Leoneesesch Sprooch** (*Llïonés *oder *Llingua Llïonesa*) ass eng romanesch Sprooch aus der iberoromanescher Grupp. Si gëtt an de spuenesche Provënze León, Zamora a Salamanca geschwat, souwéi am portugiseschen Distrikt Bragança. Leoneesesch bilt zesumme mam Astureschen a mam Mirandeschen déi leoneesesch Sproochegrupp (oder astur-leoneesesch Grupp).

## Geschicht an Entwécklung
Leoneesesch ass direkt aus dem Latäin entstanen. Wichteg philologesch Analysen iwwer d'al-leoneesesch Sprooch (de. *Altleonesisch*) weisen, datt dëst e weesentleche Bäitrag zum Verständnis vun der fréierer spuenescher Sproochenentwécklung geliwwert huet. Dokumenter aus dem 13. Joerhonnert beleeën d'Eegestännegkeet vum alen Dialekt vu León.

Och wann d'Sprooch am Laf vum Mëttelalter vum Spuenesche verdrängt gouf, huet d'leoneesesch Sprooch hir Spueren an der Literatur vum 15. a 16. Joerhonnert hannerlooss, besonnesch an de pastoralen Theaterstécker vun där Zäit.

## Philologesch Fuerschung
D'Fuerschung iwwer d'Struktur vun der Sprooch huet am spéiden 19. an am fréien 20. Joerhonnert ugefaangen:
* **Morphologie:** besonnesch d'Konjugatioun an de Gebrauch vun den Infinitive goufen intensiv analyséiert fir d'Spezifizitéit vum Leoneeseschen ze demonstréieren.
* **Dialektologie:** Fuerscher wéi de Fritz Krüger hunn an den 1920er Joren déi lokal Dialekter dokumentéiert, déi haut nach als Referenz fir d'Varietéit vun der Sprooch gëllen.

## Offizielle Status
De legale Status vum Leoneeseschen ass am Artikel 5.2 vum Autonomiestatut vu Kastilien a León festgeluecht, deen de Schutz an d'Fërderung vun der Sprooch garantéiert. Trotz dësem Schutz gëtt d'Sprooch vun der UNESCO als eescht bedrot (en. *seriously endangered*) agestuuft.

## Optimiséierung an Tabell
D'Linguistesch Optimiséierung vum Vocabulaire am Verglach mat anere romanesche Sprooche weist d'archaesch Charakteristike vum Leoneeseschen:

## Um Spaweck

## Referenzen
Soultzbach-les-Bains

**Soultzbach-les-Bains** (op Elsässesch: Solzbàch/Solzbe/Bàd Solzbàch, op Héichdäitsch: Bad Sulzbach) ass eng franséisch Gemeng am Departement Haut-Rhin, an der Collectivité européenne d'Alsace an der Regioun Grand Est.

D'Uertschaft läit um Fouss vum Ballon d'Alsace, an um Lieu-dit *Fennemat* huet d'Doller hir Quell.

## Kuckeswäertes
* Zwéi Séien: De Séi vu Soultzbach-les-Bains am Ausgank vum Duerf an Direktioun Ballon d'Alsace an e bësselche méi wäit de Séi vun Alfeld.
* D'Kierch *Notre-Dame*
* E Schankenhaus aus dem 12. Joerhonnert
Jean Mathieu Conzemius

De **Jean Mathieu Conzemius** (eigentlech *Jean Mathieu Conzemius de Bouvier d'Yvoire*), gebuer den 13. Juni 1775 zu Stackem a gestuerwen ëm 1840, war e Lëtzebuerger Klengadelege mat däitsch-franséische Wuerzelen an Offizéier am Napoléon senger Arméi.

De Jean Mathieu Conzemius ass 1775 als Jong vum Lëtzebuerger Klengadelege Michel Conzemius de Bouvier a senger Fra, der Susanne v. Feyder zu Stackem bei Klierf op d'Welt komm. Do ass hien an einfache Verhältnesser grouss ginn.

Well hie vun doheem aus net op eng grouss Ierfschaft hoffe konnt, huet et de Jean Mathieu an d'Welt gezunn an en ass an d'franséisch Arméi agetrueden. Duerch d'Protektioun vun engem wäitleefege Familljemember huet hien do séier Carrière gemaach. Am Joer 1800, bei der Schluecht vu Marengo, hat hie schonn de Grad vun engem Capitaine.

Nodeem hie bei där Schluecht grousse Courage bewisen hat, gouf hie vum Napoléon an de Rang vun engem Colonel erhuewen an, ee Mount méi spéit huet de Keeser him den Titel vun engem "*[[Baron d'Empire]]*" zougestanen.

Am Dr. Loutsch senger Woperull ass de Wope vum J.M. Conzemius a senger Famill  follgendermoosse beschriwwen: D'argent à la fasce de gueules, accompagnée de trois étoiles de... (wat heescht datt den Email vun de Stären net bekannt ass).

Zur Famill vum Jean Mathieu léisst sech soen datt en den 13. Juni 1797, op sengem *Gebuertsdag*, mat der Susanne von Raths, mat där hie 6 Kanner sollt kréien, bestuet gouf.

Seng Spuer verléiert sech kuerz viru sengem Doud, mä et gëtt ugeholl datt hie seng lescht Joren, veraarmt a geeschteg beniwwelt, op sengem klengen Domaine verbruecht huet.
Galerie Kutter & Giorgetti

D**'Galerie Kutter & Giorgetti** war eng Konschtgalerie an der Stad Lëtzebuerg, déi vun 1972 bis den 31. Januar 2002 bestanen huet.

## Kuckt och
*Édouard Kutter sr. a jr., Fotografen
* Joseph Kutter, Moler

## Um Spaweck
* Websäit vun Éditions Édouard Kutter - Galerie Kutter & Giorgietti - Édouard Kutter photographe
Tour of Hainan

Den **Tour of Hainan** ass eng Vëloscourse a China.

Et ass eng Etappecourse, déi fir d'éischt 2006 gefuer gouf. Si féiert an 8 Etappen duerch d'Provënz Hainan. Vun Ufank un huet d'Course zur UCI Asia Tour gehéiert, 2006 an der Kategorie *2.2*, an zanter 2007 an der Kategorie *2.1*.

## Gewënner

## Um Spaweck
*Offiziell Websäit (op Chineesesch)
Claudio Chiappucci

De **Claudio Chiappucci**, gebuer den 28. Februar 1963 zu Uboldo an der Lombardei ass e fréiere professionellen italieenesche Vëlossportler.

Säi Spëtznumm war *Il diavolo*.

## Auszeechnungen
*Mendrisio d'Or 1991
Institut de linguistique et de littératures luxembourgeoises

Den **Institut de linguistique et de littératures luxembourgeoises** vun der Uni Lëtzebuerg beschäftegt sech mat sproochwëssenschaftlechen a literaturwëssenschaftlechen Aspekter vum Lëtzebuergeschen am Kontext vun der Méisproochegkeet. E gouf am September 2006 als *Laboratoire de linguistique et de littératures luxembourgeoises* gegrënnt a gehéiert zu der Fuerschungseenheet IPSE (Identités. Politiques, sociétés, espaces). Am Januar 2014 gouf den Numm geännert.

## Um Spaweck
*Websäit vum Institut de linguistique et de littératures luxembourgeoises
Francesco Masciarelli

De **Francesco Masciarelli**, gebuer de 5. Mee 1986 zu Pescara an den Abruzzen ass zanter 2007 e professionellen italieenesche Vëlossportler, dee fir d'Ekipp Acqua & Sapone fiert.

## Palmarès
### [[2007]]
*1. an der 2. a 5. Etapp vum Tour du Japon
*1. am Generalklassement vum Tour du Japon

### [[2008]]
*1. am Giro del Lazio
*2. am Brixia Tour

## Um Spaweck
* Fiche vum Francesco Masciarelli op Siteducyclisme.net
* Fiche vum Francesco Masciarelli op Cyclingbase.com
Pierre Renoy

**Pierre Renoy** ass de Kënschtlernumm vum **Pierre Renwa** soss och nach *Pierrot* genannt, gebuer zu Léck den 30. August 1954. Hien ass e belschen Zeenarist an Zeechner vu BDën.

Hien ass de Schwoer vum Schwäizer Comicszeechner Derib, dee mat senger Sëschter Dominique, déi Illustratioune moolt, bestuet ass. Si zeechent ënner dem Numm D. de Ribeaupierre.

Mat 17 Joer huet hie beim Mittéï als Encreur ugefaange mat schaffen.

1975 huet hie beim Journal de Tintin op en Zenario vum Janeiro ugefaangen d'Illustratioune vum *Nanouche* ze maachen, där hir Aventuren 1976 fir d'éischt am Tintin erauskoumen. Dat Joer drop huet hien och d'Zeenarien dofir geschriwwen.

De Pierre Renoy, deen zimmlech fréi mat zeechnen opgehalen huet, wunnt haut zu Tilff, wou en e klenge Bistrot exploitéiert, an deem reegelméisseg belsch Moler vun alle Borden ausstellen, vum Regionalmoler bis zu méi bekannte Moler wéi z.&nbsp;B. de Lécker Surrealiste Valère Gustin. Hien huet eng Virléift fir Jazz-Musek, an afrikanesch a kubanesch Museker.

Als Member vum Kommitee deen all Joer de Prix Tchantchès et Nanesse verdeelt, ënnerstëtzt hien déi Lécker Kënschtler, an organéisert dacks am Kader vu Vernissagen, Concerte vu Folklorgruppen, oder jonke Museker.

Fir de Prix Tchantchès et Nanesse deen all Joer an der *Taverne Tchantchès & Nanesse* am Kader vun de Fester an Outre-Meuse am August vergi gëtt, huet hie vun Ufank un den Diplom illustréiert.

## Wierker
4 Albumen an der Serie *Nanouche*, an hollännescher Sprooch erauskomm ënner dem Numm *Barbara*.

#*Festival pour une japonaise*, Zeechner: Pierre Renoy, Zeenarist: *de Janeiro*. 46 Planchen, Éditions *Le Lombard*, 1981. Vun de 46 Planchen, war den *[[Jean Mariette|de Janeiro]]* Zeeneraist vun 3 Stéck, de Rescht war vum Renoy.
#*Corrida pour une nuit blanche*, Zeechner an Zeenarist: Pierre Renoy, 44 Planchen, Éditions *Le Lombard*, 1981.
#*Des clous pour le Cachemire*, Zeechner an Zeenarist Pierre Renoy, 44 Planchen, Éditions *Le Lombard* 1982.
#*Le secret du fou à la frégate*, Zeechner an Zeenariste Pierre Renoy, 46 Planchen, Éditions *Le Lombard*, 1983.
## Um Spaweck