open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Earth First!

**Earth First!** ass eng radikal Organisatioun vun Ekologisten, déi 1979 an Amerika gegrënnt gouf. D'Iddi dofir koum aus Bicher wéi *Silent Spring* vum der Rachel Carson, *The Monkey Wrench Gang* vun Edward Abbey an *Land Ethic* vum Aldo Leopold.

## Slogan

« No Compromise in Defense of Mother Earth! »

## Um Spaweck
*Earth First! Journal
*JudiBari.org
*Earth First! UK Action Reports
*Earth First! Summer Gathering (UK)
*Do or Die
*SchNEWS archive back issues detailing UK action from 1994 onwards.
*Weed's environment & road protest camps 1997 onwards
Aiseau-Presles

**Aiseau-Presles** (: *Åjhô-Préle*) ass eng belsch Gemeng an der Provënz Hainaut. Si läit 12&nbsp;km südëstlech vum Zentrum vun der Stad Charleroi.

Aiseau-Presles grenzt u follgend Stied a Gemengen: Châtelet - Farciennes - Fosses-la-Ville - Gerpinnes - Sambreville.

Aiseau-Presles ass mat der Gemeng Pomérols am Departement Hérault a Frankräich jumeléiert.

## Um Spaweck
* Internetsäit vun der Gemeng Aiseau-Presles
Pierre Becker (Politiker)

De **Pierre Becker**, gebuer den 21. August 1809 zu Iechternach, an do gestuerwen den 13. Februar 1879, war e lëtzebuergeschen Dokter a Politiker.

## De Medezinner
De Pierre Becker, dee seng Medezinstudien am Mee 1839 zu Würzburg ofgeschloss hat, krut den 9. Februar 1841 d'Erlabnes fir zu Lëtzebuerg ze praktizéieren. Hien huet sech zu Iechternach etabléiert an ass 1842 den éischte Kantonaldokter vum Kanton Iechternach ginn. Am Joer 1843 gouf hie Gesondheetsoffizéier 2. Klass (*officier de santé de 2e classe*) bei der Kavallerie vum lëtzebuergesche Bundeskontingent zu Dikrech. Wéi d'Kavallerie 1847 ofgeschaaft gouf, sinn hir Leit an d'Infanterie versat a gréisstendeels op Iechternach verluecht ginn. Zu Dikrech blouf just nach een Detachement, zu deem och den Dr. Becker gehéiert huet. Den 1. Abrëll 1849 ass hien zum Gesondheetsoffizéier 1. Klass avancéiert, huet awer kuerz duerno, den 12. Juli 1849 d'Arméi verlooss a sech nees als zivillen Dokter zu Iechternach niddergelooss.

Am November 1868 ass de Pierre Becker nees Kantonaldokter ginn, an der Plaz vum verstuerwenen Dr. Jean-Mathias Mayrisch, deen 1843 sengersäits dëse Poste vum Dr. Becker iwwerholl hat, wéi deen an d'Arméi gaange war. Den Dr. Becker war 1861 Grënnungsmember vun der Sociéte des sciences médicales.

## De Buergermeeschter an Deputéierten
Am November 1851 huet de Pierre Becker bei de Gemengewale kandidéiert a gouf als leschten an de Gemengerot gewielt. Am Hierscht 1854 ass hien awer gutt erëmgewielt ginn an den 22. Dezember 1854 gouf hien zum Buergermeeschter vun der Stad Iechternach ernannt; seng deemoleg Schäffe waren den Apdikter Jean-Pierre Brimmeyr an de Postdistributeur a Proprietär Mathias Lefort.

De Pierre Becker, dee bis zu sengem Doud Buergermeeschter vun Iechternach bliwwen ass, huet eng Zäit laang och an der nationaler Politik matgemëscht. Am November 1858 gouf hien nämlech an d'Chamber gewielt wou e véier Joer laang, bis zu senger Demissioun am Oktober 1862, aktiv war.

Eent vun de bekanntsten Evenementer vu senger Amtszäit als Buergermeeschter war d'Aweiung vun der Sauerlinn vun der Prënz-Hary Gesellschaft, den 20. Oktober 1873. D'Seechen erzielt, den Iechternacher Schäfferot wier deemools ze spéit op d'Gare komm, fir de Prënz Hary, dee mat dem Zuch do ukomme sollt, z'empfänken. Dohier kéim den Ausdrock: "déi Iechternacher kommen no". Un där Geschicht ass awer näischt richteg: éischtens, de Schäfferot war mat Zäit op der Gare, an zweetens, den Ausdrock "déi Iechternacher kommen no", kënnt dohier, datt si an der Sprangpressioun hanne ginn, an déi Waxweiler vir.

E manner bekannt, awer desto méi tragescht Evenement, mat deem de Becker als Buergermeeschter an als Dokter ze dinn hat, war d'Choleraepidemie, déi vum 16. Mäerz bis de 14. Mee 1866 zu Iechternach gehaust an an deem Zäitraum ongeféier 110 Doudesaffer an der Abteistad gefuerdert hat. An deenen aneren Uertschafte vum Kanton war et eppes manner schlëmm. Am Ganzen hat d'Epidemie am Kanton Iechternach vu Mëtt Mäerz bis uganks August 1866 gedauert.
Buerg Stolzebuerg

D**'Buerg Stolzebuerg** sëtzt op engem Hiwwel iwwer dem Zentrum vu Stolzebuerg an der Gemeng Pëtschent. Se gouf 1454 eng éischt Kéier duerch de Gouverneur Antoine Croy zerstéiert, duerno nees opgebaut, mä ass 1679 de Belagerungstruppe vum Louis XIV. zum Affer gefall.

1898 gouf direkt donieft e Landhaus bäigebaut, dat haut a Privatbesëtz ass a vun den Awunner *Schlass* genannt gëtt.

Zanter dem Joer 2000 ass d'Schlass d'Kuliss vun der Stolzebuerger Planzebourse, déi all Joer den 3. Weekend am September stattfënnt.

De 26. Oktober 2001 gouf d'Buerg op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *nationaalt Monument* klasséiert.

Zanter 2007 sinn Ausgruewungen am Gaang, fir d'Fëllementer vun der fréierer Buerg komplett fräizeleeën.

## Literatur

* Kartheiser, Nico, 1973. Die Stolzemburg. Revue N° 49: 51-53.
* Kugener, Léon, 2001. Burg Stolzemburg: Versuch eines geschichtlichen Überblicks über die Entstehung und die Geschicke der Burg Stolzemburg im Wandel der Jahrhunderte. Deel 1. De Stolzebuerger Pannewippchen Nr. 7: 10-23, Stolzemburg.
* Kugener, Léon, 2003. Burg Stolzemburg: Versuch eines geschichtlichen Überblicks über die Entstehung und die Geschicke der Burg Stolzemburg im Wandel der Jahrhunderte. Deel 2. De Stolzebuerger Pannewippchen Nr. 8: 23-26, Stolzemburg.
* Milmeister, Jean, 1977. Die stolzen Burgherren von Stolzemburg. [Fotoe vum Lé Siebenaler]. Luxemburger Marienkalender Jg. 96: 40-45.
* Milmeister, Jean, 2002. Die Herrschaft Stolzemburg. Ous der Veiner Geschicht / Veiner Geschichtsfrënn. Nr. 20: 73-96. Vianden.
* Zimmer, John, 2010. *Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 3: Brandenburg, Dudelange, Koerich, Larochette, Septfontaines, Stolzemburg, Vianden.* Éditions Saint-Paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-919883-24-0 (cf. Ss. 88-95)

## Kuckt och
* Stolzebuerg
* Lëscht vun de Buergen a Schlässer am Ourdall
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Pëtschent
Duncan James

Den **Duncan Matthew James Inglis **, gebuer de 7. Abrëll 1978 zu Salisbury, ass e brittesche Sänger.

Den James gouf international als Member vun der Boygroup Blue bekannt.

## Discographie
**Albumen**
* 2006: *Future Past*

**Singelen**
* *I Believe My Heart* (+ Keedie),
* *Sooner or Later*,
* *Can't Stop a River*,
* *Amazed*.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit (engl.)
Mathieu Michel

De **Mathieu (Mathias) Michel**, gebuer de 24. Mee 1820 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen de 6. August 1880, war e lëtzebuergesche Professer a Schouldirekter.

De Mathieu Michel war vun 1839-1840 an 1840-1841 Professer am Iechternacher Gemengekolléisch. Den 23. Oktober 1841 ass hie Konrektor vum Iechternacher Progymnasium ginn. Den 1. Februar 1858 koum hien als Professer an den Atheneum. Den 29. Oktober 1866 gouf hien Direkter vun der Iechternacher Mëttel- an Industrieschoul.

Um Ufank vum Schouljoer 1877/78 huet et mat der Gesondheet vum Michel gehappert, soudatt hien ufanks November 1877 ee Congé aus Gesondheetsgrënn ugefrot huet. Vum 11. November 1877 u gouf hien duerch de Professer Jos Namur ersat. Ee Mount méi spéit war de Michel nees sou wäit an der Rei, datt hien nees schaffe konnt. Déi ganz Geschicht hat awer zu Iechternach fir vill politesch Onrou gesuergt, well den Namur intern a politesch kontestéiert gouf. De Michel Mathieu huet den 11. Juli 1878 d'Erlabnes kritt, fir an d'Pensioun ze goen, an zwar vum 30. September 1878 un. Den Namur gouf nees virleefeg mat der Direktioun vun der Schoul chargéiert, wat alt erëm eng Kéier zu engem Tollé général gefouert huet. Schlussendlech gouf e Mann Direkter, deen dat eigentlech net wollt, an zwar den Théodore Witry (1839-1910), Professer am Atheneum.

Zesumme mat dem Jean-Pierre Brimmeyr huet hien 1856 dem Abt Jean Bertels seng "Historia Luxemburgensis" (Editioun vu 1605) erausginn.

## Publikatiounen

*1845: *Catalogue des abbés d'Echternach: (698-1477).* In: Programm herausgegeben am Schlusze (sic!) des Schuljahres 1844-1845 / Königlich-Grossherzogliches Progymnasium zu Echternach. Luxemburg, Buch- u. Steindruckerei von Mel Behrens & Cie, 1845, S. 1-22.
*1851: *Zwei Echternacher Weisthümer.* In: Programm, herausgegeben am Schlusse des Schuljahres 1850-1851, Königlich Grossherzogliche Mittlere- und Gewerbschule von Echternach. Luxemburg: Buch- und Steindruckerei und Buchbinderei von M. Behrens Sohn, 1851, S. II, 1-11.http://www.mdz-nbn-resolving.de/urn/resolver.pl?urn=urn:nbn:de:bvb:12-bsb10553170-4
*1856: *Historia Luxemburgensis: seu commentarius quo ducum luxemburgensium ortus, progressus ac res gestae continuata serie ab ipso primario initiatore, usque ad praesentem illustrissimum archiducem Albertum, accurate describuntur, simul et totius provinciae Luxemburgensis ducatus, marchionatus, baronatus, caeteraque dominia succincte perstringuntur / omnia summo studio atque admiranda iucunditate a Joanne Bertelio.* Luxemburgi, V. Buck, 1856. XXII, 378, XVIII S. (zesumme mam Jean-Pierre Brimmeyr erausginn). http://books.google.com/books?id=SpU6AAAAcAAJ&q=%22Historia+Luxemburgensis%22&dq=%22Historia+Luxemburgensis%22&source=bl&ots=a3PEJyCwUa&sig=iWvugHxEmHdnFNe2WAEpWxay_uY&hl=fr&ei=Vv7DTPmVEMiXOsH-kOEL&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBUQ6AEwAA#v=onepage&q=%22Historia%20Luxemburgensis%22&f=false
*1865: *Le manuscrit de Pline le Naturaliste, conservé à la Bibliothèque de l'Athénée de Luxembourg.* In: Programme publié à la clôture de l'année scolaire 1864-1865. Athénée royal grand-ducal de Luxembourg. Luxembourg: P. Bruck, 1865. S. 3-50.
Eduard Zimmermann

Den **Eduard Zimmermann**, gebuer de 4. Februar 1929 zu München, a gestuerwen och do den 19. September 2009, war en däitsche Journalist, Televisiounsmoderator a Sécherheetsexpert.

Hien ass bekannt fir zwou Televisiounsemissiounen, déi en entwéckelt a joerzéngtelaang am ZDF moderéiert huet: vum 20. Oktober 1967 bis de 24. Oktober 1997 300-mol *Aktenzeichen XY … ungelöst* a vun 1964 bis 1997 161-mol *Vorsicht Falle! – Nepper, Schlepper, Bauernfänger*.

A senger Autobiographie *Auch ich war Gauner* huet hie bekannt gemaach, an den Nokrichsjore sech ë.&nbsp;a. als Schwaarzmaarthändler, Déif a Spioun duerchgeschloen ze hunn.

## Wierk
* *…der Ganoven Wunderland: Nepper, Schlepper, Bauernfänger. Erfahrungen und Erkenntnisse aus der Fernsehserie „Vorsicht Falle“*. Schneekluth, Darmstadt 1966.
* *Das unsichtbare Netz: Rapport für Freunde und Feinde*. Südwest-Verlag, München 1969.
* *Wie schützt man sich vor Verbrechen?*. Verlag Das Beste, Stuttgart 1974 (nicht im Buchhandel).
* *Gib dem Verbrechen keine Chance: Ein Leitfaden für mehr Sicherheit*. Lübbe, Bergisch Gladbach 1989, ISBN 3-404-66167-2.
* *Auch ich war ein Gauner*. Riva-Verlag, München 2005, ISBN 3-936994-13-7.
Édouard Malayan

Den **Édouard Rubenowitsch Malayan**, gebuer 1947, ass en Diplomat vun der Russescher Federatioun. Hien ass bestuet a Papp vun engem Jong.

No sengem Studium um Moskauer "Institut fir international Bezéiungen" gouf hien 1970 diplomateschen Delegéierten an der sowjetescher Ambassade zu Kinshasa. 1972/73 war hien am Zaire. Tëscht 1979 a 85 an duerno tëscht 1991 a 96 an den USA.

Seng éischt Plaz als Botschafter krut hien am August 2000. Hien huet zu Kingston gewunnt a war zoustänneg fir Jamaika, déi Dominikanesch Republik an Antigua a Barbuda bis den Abrëll 2005.

Am Juli 2005 gouf den Édouard Malayan Ambassadeur vun der Russescher Federatioun fir Lëtzebuerg mat Residenz an der Ambassade am Beggener Schlass, wou hie bis de September 2009 blouf. Wärend senger Amtszäit war de 24. Mee 2007, déi éischt offiziell Visitt vun engem russesche Staatspresident, dem Wladimir Wladimirowitsch Putin, zu Lëtzebuerg.

## Quell
* Websäit vun der Russescher Ambassade zu Lëtzebuerg
Maison du savoir

D**'Maison du Savoir** ass zanter September 2015 dat neit Haaptgebai vun der Uni Lëtzebuerg, am Universitéitsquartier um Belval, zu Esch-Uelzecht, an domat d'Häerzstéck vun der Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation.

Et gouf vun den Architektebüroe Baumschlager & Eberle - Christain Bauer & Associés, déi am Mee 2007 e Concours gewonnen haten, entworf. De Grondstee gouf den 21. September 2009 geluecht an de Réibau war Enn Januar 2013 fäerdeg. Am Hierscht 2014 huet den Entreprener d'Schlësselen iwwerginn. Am Summer 2015 gouf erageplënnert. Den 22. September 2015 gouf et vum Groussherzog Henri, a Presenz vum Premierminister Xavier Bettel, de Ministere Bausch a Meisch an dem Staatssekretär Hansen, zesumme mat der Maison des sciences humaines an der Maison de l'innovation, ageweit.

D'Gebai besteet aus engem 83,8 m / 18 Stäck héijen Tuerm, deen tëscht dem 3. a 5. Stack vun enger 140 m laanger a 40 m breeder Queesch-"Barre" ëmginn ass, déi op hiren Extremitéiten ofgestäipt ass.

Am Tuerm ass d'Rektorat an d'Verwaltung ënnerbruecht, am Queeschgebai, um 3.-5. Stack, sinn Unterrechts- a Seminarraim mat jee 20-50 Plazen an Auditoirë mat jee 60-240 Plazen. An de Sous-sole sinn Openthaltsraim an e Groussen Auditoire mat 750 Plazen amenagéiert, souwéi eng 500 ënnerierdesch Parkplazen.

D'Gebai ass ugeluecht fir bis zu 5.200 Persounen, Studenten a Personal Plaz ze bidden.

## Um Spaweck
* Presentatioun vum Projet
Mathias Ulrich

De **Mathias Ulrich**, gebuer 1801 zu Weimeschkierch an der deemoleger Gemeng Eech, a gestuerwen an der Nuecht vum 3. op de 4. November 1863 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Jurist, Fonctionnaire a Politiker.

1848 war hie Member vun der *Assemblée des États*.

An der Regierung Willmar war hie vum 2. Dezember 1848 bis den 23. September 1853 Administrateur général fir den Interieur, a provisoresch Administrateur général fir Bauten a Gemengen.

Duerch kinneglech-groussherzogleche Beschloss vum 2. November 1853 krut hien eng Nominatioun als Riichter um Bezierksgeriicht zu Dikrech.

1856 war hien Deputéierten an der Chamber a vun 1857 bis 1860 Member vun der *Assemblée des États*.

Duerch kinneklech-groussherzogleche Beschloss vum 29. Dezember 1860 krut hien eng provisoresch Nominatioun als Direkter vun der *[[Administration des contributions directes|Administration des contributions, des accises et du cadastre]]*.

Hien ass an der Nuecht vum 3. op de 4. November 1863 am Alter vun 62 Joer an der Stad Lëtzebuerg gestuerwen.

### Literatur
* Nicolas Als, Robert L. Philippart: *La Chambre des Députés, Histoire et Lieux de Travail, Chambre des Députés du Grand-Duché de Luxembourg*, 1994, S.530-531.
Mathias Lefort

De **Mathias Lefort**, gebuer de 24. Februar 1795 zu Iechternach, an do gestuerwen de 15. Juli 1861, war en Iechternacher Postbeamten a Politiker.

Vun 1814 un huet hien d'Post vun Iechternach, déi deemools zum Thurn-und-Taxis-Reseau gehéiert huet, geleet. Den 20. Oktober 1814 war hien "Expéditeur" genannt ginn. Wéi d'Postwiesen 1815 vum hollännesche Kinnek reorganiséiert gouf, huet de Lefort vun do un déi Iechternacher Post als "Distributeur" geleet.

De Mathias Lefort war Member vum Iechternacher Gemengerot; vum 29. Dezember 1843 (Datum vun der Nominatioun) u bis den 23. Abrëll 1849 war hie Buergermeeschter. Wärend dem Buergermeeschter Pierre Becker sengem éischte Mandat war hie Schäffen (Datum vun der Nominatioun: 22. Dezember 1854).

Am Joer 1848 huet de Mathias Lefort de Kanton Iechternach an der "Constituante" vertrueden.

De Mathias Lefort, dee schonn 1823 initiéiert gi war, war ee vun de Grënner vun der "Loge St. Jean de l'Espérance", der Fräimaurerloge, déi den 11. Mäerz 1848 zu Iechternach an d'Liewe geruff ginn ass.

Dem Lefort seng Eltere waren de Pierre Philippe Lefort an d'Marie Barbe Ferry. Hie selwer ass Jonggesell bliwwen.
Maison-Cronière

D**'Maison-Cronière** ass e Lieu-dit an der Gemeng Déifferdeng. D'Gebaier stinn op enger fräier Plaz am *Groussebësch* tëscht Uewerkuer an Zowaasch eng ronn 250 Meter vun der franséischer Grenz ewech.

## Kuckt och
Lech Wałęsa

De **Lech Wałęsa ** (IPA: [ˈlɛx vaˈwɛ̃sa]); gebuer den 29. September 1943 zu Popowo, ass e polnesche Politiker a fréiere Gewerkschaftler a Mënscherechtsaktivist. Hie war Elektriker op der Schëffswerft zu Gdańsk a Matgrënner vun der Gewerkschaft Solidarność (*Solidaritéit*), der éischter onofhängeger Gewerkschaft am deemolegen Ostblock. Fir säin Asaz huet hien 1983 de Friddensnobelpräis kritt. Hie war tëscht 1990 an 1995 President vu Polen.

## Um Spaweck
Initial

n **Initial**, vum laténgeschen *initium* = Ufank, ass en Ufanksbuschtaf an ale Bicher oder Handschrëften, deen dacks dekoréiert a gefierft ass (sou wéi hei als Beispill am Ufank vum Artikel).

De Raum ronderëm den Initial ass den Initialfong; de Buschtaf selwer ass den Initialkierper.

Eng Buchsäit, déi weider näischt weist wéi dee Buschtaf ass eng Initialsäit.

## Um Spaweck
Bireler Haff

De **Bireler Haff** ass e Bauerenhaff an der Gemeng Sandweiler.

## Geographie
De Bireler Haff läit an engem laanggezunnene Südhank tëscht dem Findel an dem Bireler Gronn.

## Geschicht
De Bireler Haff geet op d'15. Joerhonnert zeréck, d'Gebaier op d'18. Joerhonnert. Et ass ee vun den eelsten Häff ronderëm d'Stad, déi bis haut erhale sinn. 2009 huet de Staat en opkaaft. 2018 huet de Finanzministère decidéiert, Deeler vun der Douane an hir Hondstaffel um Haff ënnerzebréngen. Uganks 2020 waren d'Ëmbauaarbechten nach am Gaang.

## Kuckeswäertes
* De Quellepad am Naturschutzgebitt Bireler Gronn;
* D'Gebaier vum Bauerenhaff aus dem 18. Joerhonnert; si goufen de 7. Dezember 2001 als *Nationaalt Monument* op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter agedroen.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Sandweiler

## Um Spaweck

* De Bireler Haff um Spaweck
Biwer Baach

D**'Biwer Baach** ass eng lëtzebuergesch Baach am Oste vum Land an der Gemeng Biwer.

Si entsteet an der Buddelerbaach aus dem Zesummefloss vun der Buddeler Baach an der Breinertbaach, op enger Héicht vun 244 Meter (NG-L).

Se leeft vun do a Richtung Südosten duerch Biwer, fir no engem Laf vun 3,9&nbsp;km zu Wecker an der *Grousswiss* op enger Héicht vun 208 m an d'Sir ze lafen.

Um ieweschte Laf vun der Biwer Baach leien d'Klosmillen (km 3,2) an d'Marxmillen (km 2,7).

## Kuckt och
Michel Clement

De **Michel-Clement Clement**, gebuer den 20. Januar 1800 zu Leschert (Lischert), gestuerwen den 19. Januar 1872 zu Bierschbech, war e lëtzebuergeschen Nottär a Politiker.

De Michel Clement war Nottär zu Bierschbech (Miersch).

Vun 1842 bis 1848 war hie Member vun der *Assemblée des États*, 1848 Member vun der *[[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]]* als Vertrieder vum Kanton Miersch, a vun 1848 bis 1856 Deputéierten an der Chamber.

Vun 1859 bis 1867 war hie Buergermeeschter vun der Gemeng Miersch.

## Gielercher

*
Roudemerbaach

D**'Roudemerbaach** ass eng Lëtzebuerger Baach an de Gemenge Jonglënster a Betzder.

Se entsteet eng ronn 900 m nërdlech vu Roudemer aus dem Zesummelaf vun der *Déischelbaach* an enger Bächelchen déi aus dem Bësch *Läschend* kënnt, op enger Héicht vun 265 Meter.

Vu do aus leeft se no Südosten duerch Roudemer, an duerno op enger Làngt vu ronn 1.800 Meter laanscht den CR122 bis op Ouljen, fir do no engem Laf vun 3.500 Meter, op enger Héicht vun 227 m an d'Sir ze lafen.

Hir Niewebaache sinn d'Fëschbech, d'Aasselbaach, d'Faaschtbaach an eng Baach déi vun der Administration de la gestion de l'eau ënner dem Code 706 als *Nebenbach Roudemerbach* gefouert gëtt. Déi Baach ass 1,5&nbsp;km laang an huet hir Quell am Bësch *Faascht* tëscht Roudemer a Gonnereng.

D'Roudemerbaach huet de Code 499.
## Kuckt och
Gouschtenger Baach

D**'Gouschtenger Baach** ass eng Baach am Oste zu Lëtzebuerg an de Gemenge Fluessweiler a Wuermer.

Et ass eng vun deene Baachen déi op hirem Laf den Numm ännert. Op den éischte 4 900 Meter heescht se Beyrener Baach, a vu Gouschteng un op de leschte 4.400 Meter huet se den Numm Gouschtenger Baach.

## D'Beyrener Baach
D'Beyrener Baach mam GIS-Code 576 huet hir Quell eng ronn 1800 Meter südlech vu Menster um Fouss vum Kréckelsbierg op enger Héicht vun 320 Meter, um Flouer *Pudels*. Se leeft vun do aus 4,9&nbsp;km no Osten a Südosten duerch Beyren bis op Gouschteng, wou se hiren Numm ännert.

## D'Gouschtenger Baach
Vun der Bréck um CR143 zu Gouschteng un heescht d'Baach Gouschtenger Baach an huet de Code 577.

Vu Gouschteng aus leeft se dann eng ronn 3&nbsp;km no Oste fir um Fouss vum *Gabierg* no Süden ze dréinen. Da leeft se ganzen Zäit an engem schmuelen Dall, laanscht den CR134 bis op Éinen, fir do op enger Héicht vun 138 Meter an d'Musel ze lafen.

Déi eenzeg nennenswäert Niewebaach ass d'Lennenger Baach déi bei Éinen draleeft.
## Kuckt och
Lennenger Baach

D**'Lennenger Baach**, respektiv **Bauschebaach**, ass eng Baach am Oste vu Lëtzebuerg an de Gemenge Lenneng a Wuermer.

Am ieweschten Deel op enger Längt vun 2,5&nbsp;km heescht se *Bauschebaach* a vu Kanech bis op Éinen, op enger Längt vu 5,6&nbsp;km, *Lennenger Baach*.

### D'Bauschebaach

### D'Lennenger Baach
## Kuckt och
McDonnell Douglas DC-10

D**'McDonnell Douglas DC-10** ass ee Langstreckefliger vum amerikanesche Fligerhiersteller McDonnell Douglas. Den dräistralege Fliger hat säin éischte Fluch den 29. August 1970. D'DC-10 war nieft der Boeing 747 laang Zäit de schwéiersten an heefegste Fliger vun der Welt.

## Geschicht vun der DC-10
D'United States Air Force huet Mëtt der 60er Joren no engem neie Groussraumdüsenjet gesicht, fir hir al Propellerfligeren z'ersetzen. Déi gréisst amerikanesch Fligerhiersteller Boeing, Lockheed a Douglas hu sech un der Ausschreiwung bedeelegt, déi Lockheed dunn 1965 gewonnen huet. 
Boeing an Douglas hunn aus deem Programm awer vill fir de Bau vu spéidere Fligere geléiert. Sou huet Boeing e puer Joer méi spéit mat der Entwécklung vun der 747 ugefaangen. Douglas huet duerch seng finanziell Schwieregkeete mat McDonnell, engem Hiersteller vu Militärfligeren, fusionéiert. Doduerch konnt Douglas mat der Entwécklung vun der DC-10 weiderfueren, an 1968 déi amerikanesch Fluchgesellschaft American Airlines als éischte Keefer vum Fliger iwwerzeegen.

Am Dezember 1988 gouf mat der Produktioun vun der DC-10 opgehalen, well nom erfollegräichen Atlantikfluch vun engem zweestralege Fliger ufanks der 80er d'Nofro fir déi dräistraleg DC-10 zeréckgoung. Vill Fluchgesellschaften hunn hir DC-10 Flott duerch spuersam zwéistraleg Fligeren ersat.
Am Juli 2000 hunn Deeler déi vun enger DC-10 gefall waren, zum Ofstuerz vun enger Concorde gefouert. Duerch dat Accident gouf de Betrib vun der Concorde agestallt.

## Versiounen
Vun der DC-10 gëtt et 5 Haaptversiounen:
* *DC-10-10*, d'Haaptversioun, geduecht fir den amerikaneschen Inlandstransport
* *DC-10-15*, méi staark Motore wéi DC-10-10 fir och kënnen op Fluchhäfen déi héich leien, kënnen ze landen
* *DC-10-30*, déi zweet Laangstreckeversioun, erfollegräichste Modell a virun allem vill vun europäesche Fluchgesellschafte benotzt
* *DC-10-40*, éischt Laangstreckeversioun
* *KC-10A*, eng Militärversioun fir d'Betankung an der Loft

## Teschnech Daten

## Um Spaweck

* DC-10 op der Boeing-Websäit
* McDonnell Douglas DC-10 homepage (englesch)
Stempelanker (Waassergefier)

E **Stempelanker** ass en Dispositif, mat Hëllef vun deem e Schëff, oder soss e Waassergefier, sech kann um Fong vum Waasser ofstäipen an immobiliséieren.

Déi Ankersaile si beim normale Schwammen an der Luucht a gi vun enger duebeler Seelwann oder hydraulesch, gehuewen oder gesenkt. Well d'Längt vun de Stempele limitéiert ass, ass dee System nëmme bei Waasserleef praktikabel, déi net méi wéi aacht Meter déif sinn.

D'Manéier fir e Schëff ofzestäpen entsprécht där vu mobille Kranen oder Pomjeesleederween mat Säitenausleeër.

D'Schëff "Ausonia" vun de Ponts et Chaussées, dat op der Musel zirkuléiert, ass mat zwéi Stempelankeren ausstafféiert, déi et erlaben ë.&nbsp;a. u Brécken ze schaffen, andeems d'Schëff roueg op enger Plaz am Waasser stoe bleift.
François-Charles Collin

De **François-Charles Collin**, gebuer den 18. Juni 1790 zu Hives, a gestuerwen den 2. Mäerz 1851 an der Stad Lëtzebuerg, war e Geometer a Politiker.

Als Gewielte vum Kanton Lëtzebuerg, war hien 1848 Member vun der *[[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]]*.
Lars Løkke Rasmussen

De **Lars Løkke Rasmussen**, gebuer de 15. Mee 1964 zu Vejle an Dänemark, ass en dänesche Politiker. Hie war vum 28. Juni 2015 bis de 27. Juni 2019 Premierminister vun enger minoritärer rietsliberaler Regierung.

Hie war schonn eng Kéier, tëscht dem Abrëll 2009 a September 2011, Ministerpresident vun Dänemark. Virdru war hie vun 1998 bis 2001 Buergermeeschter vu Frederiksborg Amt, a gouf dann noenee Innen-, Gesondheets- a Finanzminister an de Regierungen ënner dem Premier Anders Fogh Rasmussen. Wéi deen zum Nato-Generalsekretär ernannt gouf, gouf de Lars Løkke Rasmussen a senger Plaz zum Ministerpresident ernannt.

De Lars Løkke Rasmussen war vun 1998 bis 2009 Vizepresident a gouf 2009 President vun der rietsliberaler Partei Venstre.

## Um Spaweck
McDonnell Douglas MD-11

D**'McDonnell Douglas MD-11** (och **Boeing MD-11**) ass ee dräistralege Groussraum- a Langstreckefliger dee vum amerikanesche Fligerhiersteller McDonnell Douglas entwéckelt a gebaut gouf. D'MD-11, den Nofollger vun der DC-10, hat säin éischte Fluch den 10. Januar 1990. Mat der Produktioun vum MD-11 gouf am Joer 2000 opgehalen.

## Versiounen
D'MD-11 gëtt mat Dreifwierker vun General Electric a Pratt & Whitney ugedriwwen. Nieft der Passagéiermaschinn gëtt et och nach d'Frachtmaschinn **MD-11F**, d**'MD-11ER** mat vergréisserter Reechwäit an d**'MD-11C**, eng Kombiversioun mat Fracht- a Passagéierberäich.

## Technesch Daten

## Um Spaweck

* D'MD-11 op der Boeing-Websäit
United States Air Force

D**'United States Air Force** (**USAF**) ass en Deel vun den US-amerikanesche Sträitkräften. D'Aufgab vun der USAF ass d'Verdeedegung vun de Vereenegte Staate vun Amerika duerch Kontroll an Ausnotzung vun der Loft a vum Weltraum. Si ass 1947 aus de United States Army Air Forces ervirgaangen an huet hiren Haaptsëtz am Pentagon am Arlington County, Virginia.

## Ausrëschtung

Am Ganzen huet d'USAF 3.990 Fligeren. Ausserdeem kommen der nach 1.213 vun der Air National Guard an 370 vun der Air Force Reserve Command derbäi. Den Durchschnëttsalter vun alle 5.573 Maschinne läit bei 24,0 Joer.;

## Um Spaweck

* United States Air Force
La Chapelle (Seine)

**La Chapelle Saint-Denis** ass eng fréier franséisch Gemeng déi haut zum 18. Arrondissement am Norde vu Paräis gehéiert. Si bilt de gréissten Deel vum Quartier de La Chapelle.
Airbus A300

Den **Airbus A300** ass ee zweestralesche Groussraumfliger vum europäesche Fligerhiersteller Airbus. Et war den éischte Fliger vun Airbus an den éischte zweestralege Groussraumfliger vun der Welt. Den éischte Fluch war 28. Oktober 1972. Bis zum Produktiounsenn den 18. Abrëll 2007 goufe 561 Exemplare gebaut.

## Versiounen

* A300B1: zwéin éischt Prototyppe vum A300
* A300B2: éischt Seriemodeller
* A300B4: am Géigesaz zum B2 mat engm zousätzlechen Tank an der Mëtt an domat enger vergréisserter Reechwäit vu 6300 bis 6500&nbsp;km 
* A300FFCC
* A300B4-600
* A300B4-600ST: och *Beluga* genannt ass ee *Super Transporter* (ST) dee benotzt gëtt fir Fligerdeeler ze transportéieren
## Technesch Daten

## Kuckt och
* Airbus

## Um Spaweck

* A300/A310 op der Airbus-Website
Schinnentransport

De **Schinnentransport** ass den Transport vu Gidder oder Persounen op oder ënner enger oder zwou Schinnen, oder mat engem Transportmëttel dat iwwer oder engem Magnéitfeld schwieft, oder mat enger Kabelbunn. De Schinnentransport ass ee wichtege Bestanddeel vun der Verkéiersinfrastruktur.

## Eisebunn
Am meeschte verbreet ass den Eisebunnstransport op zwou Schinnen. Et ënnerscheet een dobäi tëscht Normalspuer mat 1435&nbsp;mm, der Schmuelspuer mat manner wéi 1435&nbsp;mm an der Breetspuer mat 1520&nbsp;mm.

## Aner Bunnen
### Tram

### Premetro / ''Métro léger''

### Metro

### Biergbunnen
Biergbunnen transportéiere Persounen, meescht Touristen, vum Dall bis op de Bierg an zeréck.

### Aner Bunnen
* Aachterbunn
* Geeschterbunn
* Modelleisebunn

## Um Spaweck
Kapëtterchersautomat

E **Kapëtterchersautomat** ass e Mënzautomat fir Kapëttercher ze verkafen.

Deen Automat gëtt meescht a Männertoiletten oder op ëffentleche Plazen opgehaangen. En erlaabt den Intresséierten et, ronderëm d'Auer en Artikel ze kafen, deen an AIDS-Zäiten eng wichteg Roll spille kann.

## Um Spaweck
Nicolas Wellenstein

Den **Nicolas Wellenstein**, gebuer de 5. Mäerz 1783 zu Éinen, an och do gestuerwen de 5. August 1858, war e lëtzebuergesche Politiker.

Hie war vun 1823 bis 1830 a vun 1839 bis 1842 Buergermeeschter vun der Gemeng Wuermer.

1848 war hien, als Gewielte vum Kanton Gréiwemaacher*, Member vun der [[Assemblée constituante vun 1848 (Lëtzebuerg)|Assemblée constituante]]*.

Den Nicolas Wellenstein ass den eelere Brudder vum Jean-Mathias Wellenstein.
Morgan Motor Company

**Morgan Motor Company** ass eng brittesch Autofabréck, déi 1909 vum Harry Frederick Stanley Morgan an de West Midlands gegrënnt gouf.

## Modeller, déi nach gebaut ginn
* Morgan 4/4
* Roadster
* Aero 8
* Roadster 4-Seater

## Um Spaweck
Afferstack

En **Afferstack** ass eng Zort Sammelbécks a Kierchen, an déi Sue gehäit ginn, déi fir den Ënnerhalt vun der Kierch oder méi spezifesch Saache gebraucht ginn.

## Um Spaweck
Pissoir

E **Pissoir** ass en Dispositiv fir am Stoen ze pissen.

Gemenkerhand ass e Pissoir fir Männer geduecht, et kommen awer no an no méi Modeller fir Fraen oder fir béid op de Maart.

## Um Spaweck
Koprographomanie

**Koprographomanie**, vum Griichesche *kopros* (Stull) a *graphein* (schreiwen) ofgeleet, ass eng Manie, iwwer Stullgank oder Saachen, déi domat ze dinn hunn an Texter a besonnesch a Bréiwer ze schreiwen.

E bemierkenswäerte Fall sinn dem Wolfgang Amadeus Mozart seng Bäsle-Bréiwer fir seng Kusin Maria Anna Thekla Mozart.
Trauer

**Trauer** ass e Gemittszoustand, deen an de meeschte Fäll op e Stierffall vun enger veréierter oder léiwer Persoun, engem Hausdéier, soss engem schwéiere Verloscht oder op d'Erënnerung un sou een Evenement zeréckzeféieren ass.

D'Trauer ass virun allem eng intrinsesch Ugeleeënheet, mä se gëtt duerch d'Emotiounen, déi a sou engem Fall héichkommen, vun de meeschte Mënschen och no baussen ausgedréckt, sief et duerch eng déif Néiergeschloenheet, en depressiivt Verhalen, duerch Kräischen oder och duerch hysteresch Ausbréch.

D'Trauer gëtt dacks vu Scholdgefiller vis-à-vis vum Verstuerwene begleet, deels well ee mengt, sech Zäit hires Liewens net genuch ëm si gekëmmert ze hunn, oder hir Presenz net ëmmer sou gewierdegt ze hunn, wéi et eventuell ubruecht gewiescht wier. D'Gefill vun der Trauer trëtt bei jiddwerengem opgrond vu senger bannenzeger Astellung a sengem séilesche Kostüm ënnerschiddlech staark op an dauert deementspriechend och ënnerschiddlech laang.

Wa se net verschafft oder souzesoen ausgelieft gëtt, kann d'Trauer an de schlëmmste Fäll pathologesch Formen unhuelen a beispillsweis an d'Isolatioun oder an eng déif Depressioun féieren oder awer an engem autistesche Verhalensmuster endegen. D'Psychologie recommandéiert dofir eng sougenannt Traueraarbecht, déi jee no Method a betraffe Persoun an e puer Phasen ofleeft an hëllefe soll, d'Symptomer vun der Trauer opzeléisen.
 
Weltwäit gëtt et an de Kulture vun de verschiddenste Ethnien e sëllege joerhonnertenal Traditioune fir d'Trauer opzeschaffen. Déi meescht dovu maachen och Sënn a wierken, well si aus der Gefillswelt an der Liewensweis vun deene Vëlker entstane sinn an deem Rechnung droen.

Traueraarbecht ass eng aktiv Ugeleeënheet. Si weist sech an individuell verschiddene Formen a beschränkt sech beispillsweis no engem Stierffall oder engem déidlechen Accident net nëmmen op d'Versuerge vun engem Graf oder dem Opstelle vun enger Foto op enger Komoud.

Wat méi seelen erkannt gëtt, respektiv ganz dacks verdrängt gëtt, ass, datt d'Trauer sech a priori net onbedéngt nëmmen op de Verloscht vun engem léiwe Mënsch oder engem Hausdéier bezitt. Si kann och e méi egoistesch-narzisteschen Hannergrond hunn a sech dorop bezéien, datt de Mënsch am Trauer sech vum Verstuerwenen eleng oder souguer am Stach gelooss fillt.

## Literatur
*Sigmund Freud: *Trauer und Melancholie* In: S. Freud: "Gesammelte Werke Zehnter Band Werke aus den Jahren 1913-1917", S. Fischer Verlag, 1946, Säiten 427-446
*Alexander a Margarete Mitscherlich: *Die Unfähigkeit zu trauern. Grundlagen kollektiven Verhaltens*, 1967, R. Piper & Co. Verlag, München,

## Um Spaweck
Stempelanker

* Stempelanker, eng Stäip fir Waassergefierer.
* Stempelanker, en Deel un enger Ketten op deem de Goldstempel ass.
Mierscher Theater (Veräin)

De Veräin **Mierscher Theater** ass eng Vereenegung ouni Gewënnzwéck mat Sëtz zu Miersch.

D'Vereenegung, déi den 18. Oktober 2003 ënner dem Numm *Maison de la culture Mersch* gegrënnt gouf, huet als Zweck an Zil fir all Zort vu Konscht an all Kulturen um regionalen an nationale Plang virunzedreiwen, sou wéi d'Féierung an d'Exploitatioun vum Mierscher Theater. Bei enger aussergewéinlecher Generalversammlung de 4. Oktober 2024, publizéiert am RESA de 14. Oktober 2024, gouf de Veräin a *Mierscher Theater* ëmgedeeft. 

De *Mierscher Theater* ass Member vun der *[[Fédération luxembourgeoise des théâtres professionnels]]*.

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Mierscher Kulturhaus''
Hafebaseng

En **Hafebaseng** ass e rechteckege Baseng an engem Hafen, dee geduecht ass, datt Schëffer kënnen do festmaachen, fir ausgelueden oder geluede ze ginn. A groussen Industriehäfe sinn déi Basengen duerch Mole vunenee getrennt, déi schréi zum Schëffskanal stinn.

A Reparaturhäfen ass dee Baseng geduecht fir Schëffer opzehuelen, op deene Reparaturaarbechte gemaach ginn, fir déi d'Schëff net brauch an en Dréchendock ze goen.

A verschiddenen Häfe, wéi z.&nbsp;B. zu Antwerpen kënnen d'Haaptbasenge duerch déi ee Schëffswee féiert mat Schleisen zougemaach ginn fir datt Gezäite sech net bemierkbar maachen.
Liu Hui

De **Liu Hui**, op Chineesesch 劉徽/刘徽,  *Liú Huī*, gebuer ëm 225, a gestuerwen ëm 295, war e chineesesche Mathematiker aus dem Wei-Räich.
Manuel Andrack

De **Manuel Andrack**, gebuer den 23. Juni 1965 zu Köln, ass en däitschen Televisiounsredakter, -moderateur an Auteur. Hie war 13 Joer laang dem Harald Schmidt säi Redakter a gouf doduerch bekannt, an där Funktioun eng zäitchelaang am Schmidt senger Show als säi *Sidekick* opgetrueden ze sinn.

Hie schreift zanter der Mëtt vum 1. Joerzéngt vun den 2000er Jore Bicher, Artikelen a Kolumnen (ë.&nbsp;a. am *Stern* an an *Die Zeit*) iwwer d'Wanderen. A sengem Buch *Wandern: Das deutsche Mittelgebirge für Amateure und Profis* beschreift hien ënner dem Titel *Luxembourg: 12 points* en Trëppeltour an der Klenger Lëtzebuerger Schwäiz ronderëm Bäerdref. Dofir gouf hien am Oktober 2009 mam *Mëllerdaller Reesbengel* ausgezeechent an e Schloff an engem Fiels gouf no him "Passage Mandrack" genannt.

Hien huet och zesumme mam Guy Helminger deem säi Buch *Die Ruhe der Schlammkröte*, dat Erliefnesser an engem Kölner Punk-Rock-Bistro erzielt, kommentéiert an nei erausbruecht. Aner Bicher vun him sinn iwwer den 1. FC Köln an iwwer Familljefuerschung.

De Manuel Andrack lieft a schafft zanter Enn 2008 zu Saarbrécken. Nieft dem Schreiwe mécht hie reegelméisseg Emissioune fir déi saarlännesch Tëlee, z.&nbsp;B. iwwer säi Liewen als Nei-Saarlänner, an eng Kachsendung.

## Wierker
* *Du musst wandern. Ohne Stock und Hut im deutschen Mittelgebirge*. Verlag Kiepenheuer & Witsch, Köln 2005, ISBN 3-462-03488-X
* *Meine Saison mit dem FC*. Verlag Kiepenheuer & Witsch, Köln 2005, ISBN 3-462-03584-3
* *Wandern. Das deutsche Mittelgebirge für Amateure und Profis*. Verlag Kiepenheuer & Witsch, Köln 2006, ISBN 3-462-03745-5
* 'mam Guy Helminger): *Die Ruhe der Schlammkröte*. Verlag Kiepenheuer & Witsch, Köln 2007, ISBN 3-462-03784-6
* *Von wem habe ich das bloß. Auf den Spuren der Ahnen. Eine Gebrauchsanweisung.* KiWi, Köln 2008, ISBN 978-3-462-04038-8
* *2 mit Grips und GPS. Cache! Wir finden ihn!*. Mixtvision Verlagsges., München 2009, ISBN 978-3-939-43522-8
* *Saar Sammelsurium.* Gollenstein Verlag, Merzig 2010, ISBN 978-3-938-82376-7
* *Das neue Wandern. Unterwegs auf der Suche nach dem Glück.* Berlin Verlag 2011, ISBN 978-3-833-30713-3
* *Der neanderland STEIG*, Droste Verlag 2014 ISBN 978-3-7700-1495-8
* Andrack, M., 2014. Das Wandern ist des Müllers Lust. Was nützen die schönsten Lieder, wenn man sie nicht singen kann? In Luxemburg lernt Manuel Andrack, wie man auch nach einem steilen Aufstieg die Tonlage hält. DIE ZEIT, 05.06.2014, Reisen, S. 67.

## Um Spaweck
* Dem Manuel Andrack seng Homepage
* Wanderblog Manuel Andrack
* „Die deutsche Provinz ist unterschätzt und toll.“ Interview an der Zäitschrëft *Galore* vum 21. Abrëll 2005.
Schlass Stadbriedemes

D**'Schlass Stadbriedemes** ass e Schlass zu Stadbriedemes. D'Schlass ass haut Sëtz vun der Wënzergenossenschaft ''Domaines de Vinsmoselle''.

## Geschicht
* 607: D'Schlass Stadbriedemes kënnt fir d'éischt an engem Dokument vir.
* 792: Besëtzer ass d'Abtei Tréier.
* 893: Besëtzer ass d'Abtei Prüm.
* 1294-1478: Besëtzer sinn d'Häre vu Buerschent.
* 1478-1616: Besëtzer sinn d'Häre vu Wolz.
* 1671-1699: Besëtzer ass de Wolff Heinrich von Metternich Bourscheid.
* 1704: De Fräihär Jakob von Bonylle (Här zu Bubingen a Berg, Domhär vu Worms) keeft d'Schlass vum Metternich Bourscheid sengen Ierwen.
* 1708: De Geriichtsvollzéier a Provënzialrot Dominik Schoultgen keeft d'Schlass.
* 1724: Den Dominik Schoultgen léisst d'Schlass nei opriichten. Vun do un bleift d'Schlass onverännert bis 1957.
* 1758 gëtt d'Schlass un de Jean Vesque iwwer.
* 1750-1760: der Abtei Prüm geléngt et, en Deel vu sengem fréiere Besëtz zeréckzekafen. D'Abtei verdeelt de Primerbierg (de.: Primerberg = Prümerberg) un d'Awunner ënner der Bedingung, datt si e mat Riewen uplanzen an all Joer eng Rent bezuelen. Bis haut zielt de Primerbierg zu de beschte Wäilage vun der Lëtzebuerger Musel.
* 1769: De Baron Johann Franz von Marschall, *Generaleinnehmer* vum Groussherzogtum, steet d'Schlass. Bei him zu Gaascht ware follgend Perséinlechkeete vum 19. bis zum 29. August 1792: dem Kinnek Louis XVI. seng Bridder, d'Grofe vun der Provence a vum Artois, déi spéider Kinneke Louis XVIII. a Charel X., schliisslech de bekannte Schrëftsteller François-René de Chateaubriand.
* 1802: Besëtzer gëtt d'Famill de la Fontaine.
* 1858-1881: den Dicks ierft d'Schlass vu senger Tatta Françoise de la Fontaine a wunnt do mat senger Fra Pauline Dutreux.
* 1884-1890: den Affekot an Auteur Alexis Brasseur wunnt am Schlass.
* 1920er Joren: d'Famill Reichling keeft d'Schlass.
* 1957: den Dierwiechter Pierre Uhres vu Miersch keeft d'Schlass a léisst et ëmbauen: op d'Wunnhaus kënnt en zweete Stack dobäi, de Fligel gëtt nei opgeriicht.
* 1971: D'Wënzergenossenschaft *Domaines de Vinsmoselle* keeft d'Schlass a riicht hire Sëtz do an, deen 1978 ageweit gëtt. An enger Annex mécht d'Genossenschaft de Restaurant "*An der Tourelle*" op.

Den 8. Februar 2013 gouf de Barockdeel vum Schlass als *Inventaire supplémentaire* vun den nationale Monumenter klasséiert

## Illustratiounen

Fichier:Castle_02_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|Vue vum Bannenhaff op den Agank
Fichier:Castle_03_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|Ërennerungsplack un den Dicks am Bannenhaff
Fichier:Castle_05_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|Vun der Dickstrooss aus gesinn


## Literatur
* Diderrich, Émile, 1966. Notes généalogiques sur la famille Vesque de Puttlange. pp.&nbsp;122–137 in: Stadtbredimus 1966: Xe fête du vin. Luxembourg.
* Koltz, Jean-Pierre, 1982. Das Schloss in Stadtbredimus. In: Syndicat d'initiative (Ed.): *Stadtbredimus 1981*, S. 367-380.
## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Stadbriedemes
## Um Spaweck
Kulturpad Stadbriedemes

De **Kulturpad Stadbriedemes** (fr.: *Sentier culturel Stadtbredimus*) gouf am Joer 2008 ugeluecht a féiert de Visiteur iwwer 8 Statioune laanscht kulturhistoresch bedeitend Gebaier a Plazen uechter d'Uertschaft Stadbriedemes. Bei all Statioun fënnt een e Schëld mat Informatiounen op Däitsch an op Franséisch. Méi Detailer gëtt een an enger 23 Säite staarker Broschür gewuer, déi op der Gemeng, an den Hoteller an a Restaurante gratis ze kréien ass.

## Statioune vum Kulturpad
# Schlass Stadbriedemes
# Wäschbuer
# Loumillen
# *Haus Heemecht*, Wunnhaus vum Batty Weber
# Webeschkeller
# Graf vum Dicks
# Genossenschaftskellerei
# Monument Réimerbréck

## Illustratiounen

Fichier:Castle_01_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|1. Schlass Stadbriedemes
Fichier:Waeschbur 01 Stadtbredimus Luxembourg.jpg|2. Wäschbuer
Fichier:Waeschbur 02 Stadtbredimus Luxembourg.jpg|2. Wäschbuer vu bannen
Fichier:Batty_Weber_01_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|4. Dem Batty Weber säin *Haus Heemecht*
Fichier:Edmond_de_la_Fontaine_grave_01_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|6. Graf vum Dicks
Fichier:Roman_bridge_monument_01_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|8. Monument Réimerbréck


## Um Spaweck
* De Kulturpad op stadtbredimus.lu
* Broschür   (PDF 1,7 MB)
Peymeinade

**Peymeinade** (op Okzitanesch: Puegmeinada / Peimainada) ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Alpes-Maritimes an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Spéracèdes

**Spéracèdes** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Alpes-Maritimes an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur. D'Awunner heeschen *Spéracèdois*.
Monument Réimerbréck zu Stadbriedemes

D**'Monument Réimerbréck** markéiert zu Stadbriedemes d'Plaz, wou 1962 bei de Bauaarbechte vun der Staustuf Stadbriedemes-Palzem d'Iwwerreschter vun engem réimesche Flossiwwergank fräigeluecht goufen. E puer Péil déi do fonnt goufe ginn haut am Landesmuseum zu Tréier versuergt.

De Flossiwwergank léisst sech op keltesch Zäiten zeréckverfollegen (140-122 virun eiser Zäit). Am Joer 56 hunn d'Réimer op der selwechter Plaz eng Bréck gebaut, déi op d'mannst 5 Flosspilieren hat. Den hëlzenen Iwwerbau war méi wéi 6 m breet.

D'Réimerbréck war Deel vun de Réimerstroosse vu Metz op Tréier, déi op béid Säite laanscht d'Musel verlaf sinn.

D'Monument steet direkt nieft der Schleis Stadbriedemes-Palzem bei der Musel.

## Literatur
* Cueppers, Heinz, 1967. Vorrömische und römische Brücken über die Mosel. Germania 45: 60-69. Berlin.
* Hollstein, Ernst, 1984. Dendrochronologie. S. 119-124 in: Ph. von Zabern, 1984. Trier: Augustusstadt der Treverer. 2. Aufl. [Den Artikel enthält dendrochronologesch Miessungen iwwer déi réimesch Bréck zu Stadbriedemes]

## Illustratiounen

Fichier:Roman_bridge_monument_02_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|D'Monument um Wee laanscht d'Musel
Fichier:Roman_bridge_monument_03_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|Hëlzene Pilier aus keltescher Zäit
Fichier:Roman_bridge_monument_04_Stadtbredimus_Luxembourg.jpg|Bas-Relief
Der Geiger von Echternach

**Der Geiger von Echternach** ass en Oratorium vun der Lou Koster, dee si 1966 an der Kënschtlerresidenz vun der Famill Mayrisch zu Cabris geschriwwen huet.

Well si an hirem héijen Alter bei schwaacher Gesondheet war, huet si de jonke Museker Pierre Cao gebieden, d'Orchestratioun fäerdeg ze schreiwen. D'Ballade baséiert op engem Text vum Nik Welter, dee sengersäits op eng So, déi de Jacques Collin de Plancy 1842 publizéiert hat, zeréckgegraff huet.

*Der Geiger von Echternach* erzielt d'Geschicht vum „laange Väit“, e Geiespiller aus dem Mëttelalter, deen nodeem e laang fort war rëm zeréck a seng Heemechtsstad Iechternach koum. Seng Famill, déi an der Tëschenzäit säi Besëtz iwwerholl hat, klot hien un, seng Fra ëmbruecht ze hunn. Deen Dag wou den onschëllege Veit soll gehaange ginn, spillt hien eng lescht Kéier op senger Gei an deet duerch säi magescht Spill all d'Leit, déi sech do versammelt haten, onendlech wëll danzen.

*Der Geiger von Echternach* gouf den 9. Juli 1972 an der Iechternacher Basilika fir d'éischt opgefouert. Weider Opféierunge waren 1974 an 1990, zulescht 2009.
Norman Ernest Borlaug

Den **Norman Ernest Borlaug**, gebuer de 25. Mäerz 1914 zu Cresco, Iowa, a gestuerwen den 12. September 2009 zu Dallas, Texas, war en US-amerikaneschen Agrarwëssenschaftler.

Hien huet un der Ziichtung vun ë.&nbsp;a. Weess, Räis a Mais geschafft, déi et erméiglecht hunn, Recoltë spektakulär z'erhéijen. Hie gëllt och als wiesentlechen Initiator vun der sougenannter Grénger Revolutioun an den Entwécklungslänner, déi Millioune Mënsche virum Erhéngere gerett huet.

De Borlaug huet fir säin Asaz a seng Aarbechte fir den Ertrag vun der Landwirtschaft ze verbesseren, 1970 de Friddensnobelpräis kritt, an 2007 fir säi Liewenswierk d'Gëllen Éieremedail vum Kongress, déi héchst Distinctioun vun den USA.

## Um Spaweck
João Bernardo Vieira

De **João Bernardo** ("**Nino**") **Vieira**, gebuer de 27. Abrëll 1939 zu Bissau, an och do gestuerwen den 2. Mäerz 2009, war e Politiker vu Guinea-Bissau a Staatspresident vun 1980 bis 1999 a vun 2005 bis zu sengem Doud.

De Vieira war en Elektriker. Hien huet sech 1960 der Onofhängegkeetsbeweegung *[[Partido Africano da Indepencia da Guinea e Cabo Verde]]* (PAIGC), ugeschloss, déi vun 1962 e Guerillakrich géint Portugal gefouert huet. Dofir huet hien a China eng Militärausbildung gemaach. 1973 huet Guinea-Bissau sech onofhängeg erkläert, an de Vieira gouf Verdeedegungsminister an Deputéierten an (a bis 1978 President vun) der Nationaler Assemblée. 1978 gouf hie Premierminister a Kommandant vun der Arméi.
Am November 1980 huet hien an engem Staatsstreech de Luís de Almeida Cabral ofgesat a gouf Staatspresident.

1998-1999 gouf et e Biergerkrich tëscht den Unhänger vum Vieira an deene vum Rebelleleader Ansumane Mané. De Vieira huet 1999 missen a Portugal an d'Verbannung. 2005 koum en nees hannescht a Guinea-Bissau fir bei de Presidentschaftwalen ze kandidéieren. Hie gouf gewielt an eng zweet Kéier President.

Am November 2008 gouf et en Iwwerfall op de Presidentepalais an e Putschversuch duerch d'Arméi. De Vieira krut e Secherheetsdéngscht vu 400 Mann déi hie schütze sollten. Am Januar 2009 gouf déi *Privatarméi* beschëllegt, de Chef vum Militär Tagme Na Waie wëllen doutzemaachen. Den 2. Mäerz ass den Na Waie bei engem Bommenattentat ëm d'Liewe komm. Rebelle sinn doropshin bei dem Vieira säin Haus gezunn an hunn en erschoss, well ugeholl gouf, hien hätt den Uerder ginn, den Na Waie z'ermuerden.

## Um Spaweck
Kadastersektioun

**Kadastersektiounen** zu Lëtzebuerg sinn administrativ Flächenandeelunge vun enger Lëtzebuerger Gemeng sou wéi se vum Kadaster opgestallt goufen.

Am grousse Ganzen entsprécht d'Fläch vun enger Kadastersektioun, der Fläch vun enger Uertschaft, mat den Terraine ronderëm, déi zur Uertschaft gehéieren.

De Kadaster selwer regruppéiert d'Kadastersektioune vun enger Gemeng ënner der Bezeechnung *[[Lëscht vun de Kadastergemengen|Commune cadastrale]]*.

Vue datt um Kadaster de rezente Fusioune vun de Gemengen am Ament nach keng Rechnung gedroe gëtt, gëtt et 130 *Communes cadastrales*, mat am Ganze 520 Sektiounen.

D'Kadastergemeng mat de meeschte Kadastersektiounen, ass Housen, mat aacht Stéck.
Kapëttchen

Eng **Kapëttchen** (och **Kondom**, **Preservativ** oder **Gummi**), vum fr.: *capote*, ass e Verhiddungsmëttel a Form vun enger Zort dënner Tiitchen aus vulkaniséiertem Kautschuk (Latex), déi de Mann virum Geschlechtsverkéier iwwer den erigéierte Penis strëppt haaptsächlech mam Zil, säi Sperma opzefänken a sou ze verhënneren, datt d'Fra schwanger kéint ginn.

Ausserdeem schützte Kappëttercher géint sexuell iwwerdrobar Krankheeten a kënnen dozou déngen, de Geschlechtsverkéier méi agreabel ze maachen (doduerch, datt se mat enger glëtscheger Substanz impregnéiert sinn, e besonnesche Goût oder eng speziell Form hunn, asw.).

Fréier ware Kapëttercher aus Schofsdäerm. Nodeem den Charles Goodyear 1839 d'Vulkaniséierung vum Kautschuk erfonnt hat, a sou Gummi produzéiert konnt ginn, huet hien och 1855 déi éischt Kapëttchen aus Gummi fabrizéiert, déi dann 1870 a Serie produzéiert gouf.

Hautdesdaags gi se meeschtens aus Naturkautschuk-Latex, Polyethylen (PE), Polyurethan (PUR) oder Polyisopren produzéiert.

## Literatur
* Jeanette Parisot: *Dein Kondom - das unbekannte Wesen. Ein Pariser-Buch*. BuntBuch-Verlag 1985, ISBN 3-88653-080-9
* Marianne Ursula Bauer: *Die Frommser-Saga: alles über Kondome von A bis Z*. Neuer Sachsenverlag, Leipzig 1991, ISBN 3-910164-28-5
* Caspar Frei: *Viva Kondom, alles über Kondome, woher sie kommen, wozu man sie braucht, wem sie nützen*. Olms, Zürich 1993, ISBN 3-283-00263-0
* Mavis Jukes: *Küsse, Kerls, Kondome. Was Mädchen wissen wollen*. Droemer Knaur, München 1998, ISBN 3-426-82129-X
* Karl Hoche: *Ihr Kinderlein kommet nicht! Geschichte der Empfängnisverhütung*. Ullstein 1983, ISBN 3548203272
* Alexander T. Teichmann: *Empfängnisverhütung: Eine vergleichende Übersicht aller Methoden, Risiken und Indikationen*, Thieme Tb, 1996.

## Um Spaweck

* "Le classeur préservatif" vum lëtzebuergesche Roude Kräiz, 2000 (PDF) 
* Tester vu Kapëttercher op testberichte.de