open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Feierstëppeler

De **Feierstëppeler** ass d'Figur vun engem Schmelzaarbechter, deen op lëtzebuergesche 50 Centimes-Stécker, an op 1 an 2 Frang-Stécker tëscht 1924 an 1991 ze fanne war.

Virun 1924 waren zu Lëtzebuerg nëmme 5, 10 a 25 Centimes-Stécker am Ëmlaf. Den Arrêté grand-ducal op Grond vun deem d'Feierstëppeler-Mënze Cours légal kruten, ernimmt ausdrécklech, datt déi Mënzen d'Bons de caisse sollten ersetzen, déi 1918 an 1919 gedréckt goufen, also direkt nom Éischte Weltkrich an 1925 aus dem Verkéier gezu goufen.

E Motiv vum lëtzebuergesche Moler a Sculpteur Auguste Trémont huet als Virlag gedéngt: Den Trémont war vun der Direktioun vun der Diddelenger Schmelz engagéiert gi fir Zeene vun den Aarbechtsofleef ze molen. Doropshin huet hien d'Schmelz besicht an do de Mathias Gaasch († 19. Mee 1939) bei der Aarbecht portraitéiert.

D'Gravur vum Feierstëppeler ass vum belsche Sculpteur Armand Bonnetain.

De 25. Oktober 2002 gouf eng Skulptur vun der Yvette Gastauer-Claire mam Numm *De Feierstëppler* virun der Zentralbank an der Stad Lëtzebuerg offiziell ageweit. D'Skulptur soll un de Lëtzebuerger Frang erënneren, deen 2001 duerch den Euro ersat gouf, an och en Hommage un d'Stolindustrie sinn, déi dem Land de Wuelstand bruecht huet. D'Skulptur huet kee Kapp, awer iwwergrouss Hänn. Bei der Aweiung huet d'Kënschtlerin erkläert, datt déi grouss Hänn wéinst hirer staarker Ausstralung an allen hire Skulpturen erëmzefanne sinn.

Honnert Joer no der éischter Feierstëppeler-Mënz huet d'Lëtzebuerger Zentralbank am Joer 2024 eng 2-Euro-Gedenkmënz mam embleematesche Schmelzaarbechter erausginn.
Al Capone

Den **Al(fonso) Capone**, gebuer de 17. Januar 1899 zu Neapel a gestuerwen de 25. Januar 1947 zu Miami (Florida), war en US-amerikanesche Gangster.

De legendären amerikanesche Gangsterboss hat italieenesch Originnen an ass an de Slums vun New York opgewuess.

1920 ass hien op Chicago geplënnert an huet sech do der Gangsterband vum John Torrio ugeschloss. Déi Band krut hir Suen haaptsächlech aus dem Glécksspill, der Prostitutioun an aus illegale Bistroten, déi zur Zäit vun der Prohibitioun (1920 bis 1933) ganz grouss Gewënner gemaach hunn. Ausserdeem gouf de räiche Geschäftsleit de "Schutz" vun der Band opgezwongen, natierlech nëmme géint Bezuele vun enger héijer "Assuranceprimm".

No der Flucht vum John Torrio, gouf den Al Capone deem säi Successeur. Hie soll eng ganz Rei brutal Muerde begaangen hunn, déi d'Police him awer ni noweise konnt.

1931 konnt him just Steierhannerzéiung nogewise ginn.

## Um Spaweck
Distrikt Aubonne

Den **Distrikt Aubonne** ass e vun den 19 fréieren Distrikter am Kanton Vaud. Den Distrikt gouf den 1. Januar 2008 opgeléist. 
 
D'Haaptstad war Aubonne.

Den Distrikt bestoung aus 17 Gemengen, war 153,06&nbsp;km² grouss an hat 11.882 Awunner (*Enn 2005*).

Déi meescht Gemengen aus dem Distrikt goufe bei der territorialer Reform bei den Distrikt Morges geprafft, mat Ausnam vu Longirod, Marchissy a Saint-George déi bei den Distrikt Nyon koumen.
## Gemengen
Guillaume Pescatore

De **Guillaume Pescatore** (*De blanne Pescatore*), gebuer de 17. Mee 1798 an der Stad Lëtzebuerg, an och do den 19. Mäerz 1875 gestuerwen, war e lëtzebuergeschen Industriellen.

Hien hat eng ganz Rei Aktivitéiten. 1830 huet hien d'Faïencerie vun Eech-Millebaach mat sengem Koseng Théodore gegrënnt. Hien huet an den 1840er Joren d'Dummeldenger Schmelz am Gréngewald iwwerhol an 1846 d'Stengeforter Schmelz gegrënnt. D'Stengeforter Schmelz huet hien 1852 mat Bëscher um Schwaarzenhaff fir 57.000 Florin un de Charles a Jules Collart verkaaft.

De Guillaume Pescatore war och Besëtzer vu Bëscher a Lännereien, dorënner de Waldhaff am Gréngewald.

## Kuckt och
* Siderurgie zu Lëtzebuerg
* Pescatore (Famill)
Schwaarzen Zwerg

E **Schwaarzen Zwerg** ass eng hypothetesch Spéitphase vun der Stärenentwécklung. Schwaarz Zwerge wieren de leschte Stadium vu Wäissen Zwergen, wann deenen hir Energie verbraucht ass an d'Uewerflächentemperatur sou wäit gefall ass, datt kee siichtbart Liicht méi ausgestraalt gëtt. No der Meenung vun der Astrophysik ass den Universum nach net al genuch, fir schwaarz Zwerge produzéiert ze hunn.

## Kuckt och
* Zwergstär
* Bloen Zwerg
* Brongen Zwerg
* Gielen Zwerg
* Gielwäissen Zwerg
* Rouden Zwerg
* Wäissen Zwerg
Luton Town FC

**Luton Town FC** (Spëtznumm *The Hatters*) ass en englesche Foussballveräin zu Luton am Bedfordshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Football League Two, der véierthéchster Spillklass am englesche Liga System, dëst nodeem si um Enn vun der Saison 2007/08 aus der Football League One ofgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am Kenilworth Road Stadion.

De Veräi gouf 1885 gegrënnt. 1959 stounge si an der Finall vum FA Cup, hir bescht Leeschtung an där Kompetitioun. 1988 hu si den englesche Ligapokal gewonnen, bis ewell de gréissten Erfolleg an der Veräinsgeschicht.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Luton Town FC
Jules Collart

De **Jules Joseph Nicolas Collart**, gebuer den 1. Juli 1831 zu Dummeldeng, a gestuerwen de 24. Oktober 1917 zu Stengefort, war e lëtzebuergeschen Industriellen a Schmelzhär.

Hien huet mat senge Brudder Charles 1852 d'Stengeforter Schmelz vum Guillaume Pescatore iwwerholl.

Nieft der Schmelz huet hien zu Stengefort eng herrschaftlech Villa, e Spidol an en Altersheem baue gelooss.

Mat sengem Brudder Charles an dem Thomas Byrne huet hien 1872 d'Société anonyme des Hauts Fourneaux de Rodange gegrënnt.

Den 13. September 1871 war de Victor Hugo ob sengem Schlass zu Schengen op Besuch.

Hie war de Fils vum Jean Charles Joseph Collart (*1775) an d'Kandskand vum Charles Joseph Collart (*1726).

Hie war mat der Louise de Scherff (1843-1916), enger Duechter vum Paul de Scherff, bestuet. Si haten 13 Kanner.

## Kuckt och
* Siderurgie zu Lëtzebuerg
* Collart (Famill)
Coventry City FC

**Coventry City FC** (Spëtznumm *The Sky Blues*) ass en englesche Foussballveräin zu Coventry. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Ricoh Arena Stadion.

De Veräi gouf 1883 gegrënnt. Fir d'lescht hu si vun 1967 bis 2001 an der héchster Spillklass am englesche Foussball gespillt. 1987 hu si den FA Cup gewonnen.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Coventry City FC
Distrikter am Kanton Appenzell-Innerrhoden

De Kanton Appenzell Innerrhoden huet sechs Distrikter. Am Kanton Appenzell Innerrhoden sinn d'Distrikten déi ënnescht Verwaltungseenheet, si kënne mat de Gemengen an den anere Kantone verglach ginn.
Wolverhampton Wanderers FC

**Wolverhampton Wanderers FC** (Spëtznumm *Wolves*) ass en englesche Foussballveräin zu Wolverhampton. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Molineux Stadion.

De Veräi gouf 1877 gegrënnt. Si hunn dräimol den englesche Foussballchampionnat gewonnen, an zwar 1954, 1958 an 1959, a véiermol den FA Cup (1893, 1908, 1949 an 1960). 1972 stounge si dobäi nach an der Finall vum UEFA-Cup.

## Um Spaweck

 Offiziell Websäit vu Wolverhampton Wanderers FC
Charles Joseph Collart

**Charles Joseph Collart** ass den Numm vu Membere vun der Famill Collart:
* Charles Joseph Collart (1726-1812), de Grënner vun der Industriellen-Dynastie;
* Charles Joseph Collart (1775-1841), ee vu senge véier Jongen;
* Charles Joseph Collart (1801-1834), Enkel vum Éischten an Neveu vum Zweeten.
* Charles Joseph Collart (1829-1910), Jong vum Zweeten; Deputéierten, bestuet mat der Henriette baronne d'Anethan.

## Kuckt och
*Collart (Famill)
*Collart (Familljennumm)
Gemengen am Kanton Vaud

Dës **Lëscht vun de Gemengen am Kanton Vaud** ass en Deel vun de .

De Kanton Vaud huet 378 Gemengen (*Stand Juli 2006*). D'Haaptuerter vun den Distrikter si fett gedréckt.

D'Gemenge vum Kanton Vaud sinn a *Cercles* zusammengefaasst. D*'Cercles* sinn hirersäits erëm an Distrikter zesummegefaasst.

### A





### B





### C





### D





### E





### F





### G





### H





### J





### L





### M





### N





### O





### P





### R





### S





### T





### U





### V





### Y





## Um Spaweck
Lucien Linden

De **Lucien Charles Antoine Linden**, gebuer den 12. Dezember 1853 zu Ixelles, a gestuerwen de 17. Oktober 1940 zu Boitsfort, war e belsche Botaniker.

De Lucien Linden huet, wéi säi Papp, de Jean Linden, ënnersicht, wéi een d'Orchideeën an Europa am beschten ziichte kann. Hien huet deem seng Firma *L'Horticulture Internationale Société Anonyme* iwwerholl. Eng Orchideeënaart, *[[Paphinia lindeniana]]* aus dem tropesche Südamerika, gouf no him benannt.

Méi spéit huet hie sech mat der Zuucht vu Kautschuk-Beem am Belsche Kongo a vu Kaffisplanzen op Java befaasst. Dobäi huet hien och mam Edouard Luja zesummegeschafft.

Hie war och 1904-1905 ee vun de Bedreiwer vun engem Projet, zu Lëtzebuerg e Spillcasino opzeriichten, wat awer vun der Regierung Eyschen refuséiert gouf, déi ëm de gudde Ruff vu Lëtzebuerg bei sengen Nopeschlänner, wou Casinoe verbuede waren, gefaart huet.

No 1907 huet hie sech mam Traitement vun Ofwässer beschäftegt.

Säi Monni war den Nicolas Funck.
Val Duchesse

**Val Duchesse** oder **Hertoginnendal** ass en Domaine op der Plaz vun engem alen Dominikanerinnen-Priorat mam selwechten Numm zu Auderghem, an der Regioun Bréissel.

D'Priorat Val Duchesse gouf 1261 oder 1262 vun der Herzogin Aleyde vu Brabant, der Wittfra vum Henri III. vu Brabant, gegrënnt. Et bestoung bis 1796, wéi d'Kléischter opgeléist goufen.

1903 huet de Charles Dietrich den Terrain opkaf. Den Architekt E. de Vigne huet de Südflillek (warscheinlech dat fréiert Haus vun der Priorin, dat 1780 am Louis-XVI.-Stil gebaut gi war), ëmgebaut a vergréissert, an doraus e Schlass mat Orangerie gemaach. En aneren Architekt, den A. Roosenboom, huet d'Dependancen an engem "pittoreske" Stil erëm an d'Rei gesat. 1930 huet den Dietrich der Donation royale de Besëtz iwwerlooss.

Tëscht dem September 1956 an dem Mäerz 1957 ass zu Val Duchesse eng diplomatesch Aarbechtsgrupp zesummekomm, fir déi Traitéen auszeschaffen, déi de 25. Mäerz 1957 zu Roum ënnerschriwwe goufen, an déi, als Réimesch Traitéë bekannt, de Grondsteen fir d'Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft an d'Europäesch Atomgemeinschaft waren, aus deenen déi haiteg Europäesch Unioun ervirgaangen ass. 
Och déi éischt Sëtzung vun der Kommissioun vun der EWG ënner dem Walter Hallstein ass do de 16. Januar 1958 ofgehale ginn.

Den Domaine gehéiert der Donation royale, déi en un de belsche Staat verlount, a gëtt fir Seminairen, Empfänk a Staatsvisitte benotzt. Sou huet z.&nbsp;B. 2004 de libesche Staatschef Muammar al-Gaddafi bei senger Staatsvisitt an der Belsch a bei der EU an engem Zelt, dat am Gaart opgeriicht gouf, iwwernuecht.
Spaghettisbam

De **Spaghettisbam** ass en erfonnte Bam, deen an engem Geck-Dokumentarfilm ("*mockumentary*") als Abrëllsgeck den 1. Abrëll 1957 vun der BBC gewise gouf.

De Film gouf an der Emissioun *Panorama* ausgestraalt, an huet gewisen, wéi am Kanton Tessin an der Schwäiz d'Spaghettie rekoltéiert ginn. Et konnt ee gesinn, wéi Baierinne se vun de Beem gepléckt hunn, se gedréchent an owes - " 't geet näischt iwwer frësch selwergezillte Spaghettien" - zerwéiert hunn.

De bekannte Speaker Richard Dimbleby deen de Commentaire dovu geschwat huet, huet erzielt, datt Bauere sech iwwer Spéitfrascht am Mäerz Suerge méichen, mä elo eng besonnesch gutt Rekolt erwaarde géifen, an datt déi gläichméisseg Längt e Succès vu jorelaangen Ziichtunge wier.

Ongeféier 8 Millioune Leit hunn de "Reportage" gesinn. Honnerten hunn duerno ugeruff, sief et, well se der Saach net sou richteg getraut hunn, sief et, well se gär wossten, wou ee sou ee Bam ze kafe kréich. An den 1950er Jore ware Spaghettien an England nach eppes zimmlech Exotesches, dat ee, wann iwwerhaapt, a Béchse mat Tomatenzooss kafe konnt.

Et gouf awer och vill iwwer de Film diskutéiert, well vill Leit sech vun der Televisioun "bedru" gefillt hunn a kritiséiert hunn, datt express Saachen, déi falsch sinn, als richteg gewise goufen.
## Um Spaweck
* Video op YouTube 
* D'Emissioun am Original (BBC, RealVideo, )
* Museum of Hoaxes 
* Still a good joke - 47 years on 
* 1957: BBC fools the nation
Alpa

**Alpa** war de Markennumm vun enger Serie vu Schwäizer Klengbild-Spigelreflex-Fotoapparaten.

De Plang vun den Alpa-Fotoapparate war vum Jacques Bogopolsky, engem ukraineschen Ingenieur, deen zu Genf gewunnt huet. 1933 ass e bei Pignons SA schaffe gaangen, an huet fir déi Firma en héichwäertege Klengbild-Fotoapparat entwéckelt, de *Bolca 1*, de méi spéit *Bolsey Reflex* geheescht huet. 1939 huet en d'Rechter u Pignons SA verkaaft, déi den Apparat ALPA ëmgedeeft hunn.

De Jacques Bogopolsky, deen och d'Filmkamera Bolex erfonnt hat, a sech an den USA *Jacques Bolsey* genannt huet, ass 1962 gestuerwen.

De Spanhiewel un den Alpa-Apparate gouf vu vir no hanne gedréckt.

Den 1. Januar 1990 ass Pignons SA vu Ballaigues Faillite gaangen, well se "d'Zeeche vun der Zäit" net verstanen haten. Eréischt 1996 huet *Capaul & Weber* et fäerdegbruecht, fir d'Firma z'iwwerhuelen. Haut heescht se Alpa of Switzerland.

## Modeller
*ALPA REFLEX Mod. 6
*ALPA REFLEX Mod. 6 b
*ALPA REFLEX 9 d
*ALPA 10 d
*ALPA Si 3000 mat engem *Power-Winder* vun der japanescher Firma Chinon

## Objektiven
*Kern-Macro-Switar 1,8 / 50 (Apochromat), vun der Schwäizer Firma Kern, 1951 erauskomm, vun 1968 un hat dat Objektiv eng maximal Blend vun 1,9
*Macro-Takumar 4 / 50
*Angénieux Retrofocus 3,5 / 24
*Jena Flektogon 4 / 25
*Angénieux Retrofocus 3.5 / 28
*Schneider Curtagon 2,8 / 35
*Makro-Kilar 2.8 / 40 vum Heinz Kilfitt
*Schneider Xenon 1,9 / 50
*Schneider Xenar 2,8 / 50
*Angénieux Alfilar 2.5 / 90
*Kinoptik 2,0 / 100 (Apochromat)
*Leitz Hektor 2,5 / 125 mat Adapter
*Carl Zeiss Super Dynarex 4 / 135
*Kinoptik 2,8 / 150 (Apochromat)
*Kilar 3,5 / 150&nbsp;mm
*Angénieux Alitar 4.5 / 180
*Voigtländer Color Dynarex 4 / 200
*Tele - Kilar 5,6 / 300 
*Tele-Kilar 5.6 / 400 
*Sport-Fern-Kilar 5.6 / 600 
*Komura Zoom 75 –150&nbsp;mm mat Adapter

## Fir ze liesen
*Lothar Thewes: *ALPA - 50 Jahre anders als andere*, Lindemanns Verlag, Stuttgart, 1990.
*Jacob Deschin: *The Alpa Camera*, New York, Kinographic Publishing Co., 1959.

## Um Spaweck

*Linken op villerlee Websäiten, déi eppes mat ALPA ze dinn hunn
Crystal Palace FC

**Crystal Palace FC** (Spëtznumm *The Eagles*) ass en englesche Foussballveräin am Südoste vu London. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Selhurst Park Stadion.

De Veräi gouf 1905 gegrënnt. 1969 si si fir d'éischt an hirer Geschicht an d*'First Division*, deemools déi héchst Spillklass vum englesche Foussball, opgestigen. 1991 ware si um Enn vun der Saison op der 3. Plaz am englesche Foussballchampionnat, wat bis ewell hir bescht Positioun ass. Hir bescht Leeschtung am FA Cup koum 1990, wéi si et bis an d'Finall gepackt haten.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Crystal Palace FC
Ligue luxembourgeoise du coin de terre et du foyer

D**'Liga Gaart an Heem** (fr. **Ligue luxembourgeoise du** **coin de terre et du foyer**, ofgekierzt **CTF**), allgemeng als **Gaart an Heem** bekannt, ass eng lëtzebuergesch Liga déi sech fir d'Fërdere vum Gaart- an Uebstubau als Fräizäitbeschäftegung asetzt.

Duerch e *Règlement ministériel* ass se zanter dem 28. Februar 1993 als staatlech Naturschutzvereenegung unerkannt a mam Arrêté grand-ducal vum 20 Juni 2024 krut s'och de Statut vum allgemengen Notzen (*utilité publique*).

## Ziler vum Veräin
D'Haaptziler vum Veräin sinn:

## Geschicht
D'Liga ass 1928 aus der Fusioun vun den dräi Associatiounen „Coin de Terre et du Foyer“, „Cercle Horticole“ an „Amis de la Fleur“ entstanen. Se setzt sech aus lokale Sektiounen, déi als landwirtschaftlech Genossenschafte unerkannt sinn, zesummen. E puer vun dëse Sektiounen hu sech mëttlerweil als Asbl registréiere gelooss an op de Privileeg vun der landwirtschaftlecher Genossenschaft verzicht.

2018 bestoung d'Liga aus 111 Sektioune mat ronn 19.511 Memberen.

## ''Gaart an Heem'' (Zäitschrëft)

D'CTF gëtt eng Zäitschrëft fir hir Memberen eraus, déi *Gaart an Heem* heescht, sou wéi d'Liga am Volleksmond genannt gëtt. Si kënnt sechsmol d'Joer eraus.

## Um Spaweck

* D'Websäit vum Gaart an Heem

* Quell wou net anescht uginn: Geschichtliches und Ziele op www.gaartanheem.lu, fir d'lescht gekuckt de 15. August 2018
Alpa of Switzerland

**Alpa of Switzerland** ass eng Schwäizer Firma, déi e modulare System vu Fotoapparate fabrizéiert, den "ALPA 12". Bis 1990 war d'Fabréck zum gréissten Deel a Familljebesëtz.

1996 hunn *Capaul & Weber* an enger, wéi si dat nennen *vente aux enchères privée* de Markennumm *ALPA* fir de weltwäite Maart kaaft.

## Um Spaweck
*Websäit vun der ''Alpa of Switzerland''
NGC 16

Den **NGC 16** ass eng lënsefërmeg Galaxie am Stärebild Pegasus.

## Entdeckung
D'Galaxie NGC 16 gouf den 8. September 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck

* Artikel a Biller zu NGC 016 op wikisky.org
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Styx

**Styx** ass:

* e Floss an der griichescher Mythologie: **[[Styx (Mythologie)]]**;
* e reale Floss a Griicheland: **[[Styx (Griicheland)]]**;

Ofgeleed heivu sinn:

* en NATO-Code fir eng sowjetesch Anti-Schëffs-Rakéit vum Typ SS-N-2;
* eng US-amerikanesch Rockgrupp: **[[Styx (Grupp)]]**;
* en Netzwierkprotokoll vum Betribssystem Inferno;
* e Bësch an Tasmanien, Australien;
* eng Zigarettepabeiermark a Groussbritannien;
* e Computerspill fir de Sinclair ZX Spectrum;
* Gedichter vun der Else Lasker-Schüler.

Ausserdeem gëtt et a Schottland eng Uertschaft mam selwechten Numm: **[[Styx (Schottland)]]**.
Typhon

**Typhon** steet fir:

* eng Gestalt aus der griichescher Mythologie: **[[Typhon (Mythologie)]]**;
* en Asteroid: **[[Typhon (Asteroid)]]**.
Arp 107

Den **Arp 107** sinn zwou interaktiv Galaxien am Stärebild Leo Minor a si ronn 450 Millioune Liichtjoer vun der Äerd ewech.

## Um Spaweck
*  Spitzer-Weltraumteleskop
*  The Astronomical Journal
*  SIMBAD Query
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Minolta 7000

De **Minolta 7000** Klengbild-Spiegelreflex-Fotoapparat war eng Maark an der Fotogeschicht, well en am Januar 1985 deen éischte war, deen den Autofokus-System komplett am Boîtier integréiert hat. 

Fir déi nei AF-Objektiver ze steieren, hat Minolta en neit A- Bajonett agefouert. Mam neie Modell koumen 12 nei Autofokus-Objektiver op de Maart.
Sainkho Namtchylak

D**'Sainkho Namtchylak**, gebuer den 11. Mäerz 1957 an der autonomer Republik Tuva, ass eng Sängerin, déi déi der westlecher Welt den traditionelle Keelkappuewertoungesank vun der Tierkvëlker vu Südsibierien méi no bruecht huet.

Si ass ënner anere mat dem Jazz - Saxophinst Jan Garbarek opgetrueden.

## Discographie (Auswiel)
* 1987 - Lost Rivers
* 1993 - Out Of Tuva
* 1996 - Mars song - Duo mit Evan Parker
* 1996 - "Amulet" - Duo mit Ned Rothenberg
* 1997 - Time Out
* 1997 - Letters
* 1997 - Time Out
* 1998 - Naked Spirit
* 2001 - Stepmother City
* 2003 - Who Stole The Sky?
Patroun

De Begrëff **Patroun** huet e puer Bedeitungen:
*Eng Filmpatroun: Filmpatroun
*Eng Tëntepatroun: Tëntepatroun
*Fir d'Patroun bei der Munitioun kuckt wgl. Patroun (Munitioun)
The Flaming Sideburns

**The Flaming Sideburns** ass eng finnesch Rockband, déi 1995 zu Helsinki gegrënnt gouf.

## Albumen
### Studiosalbumen
* 2001: *Hallelujah Rock'n'Rollah*
* 2002: *Save Rock'n'Roll*
* 2004: *Sky Pilots*
* 2007: *Keys to the Highway*

### Livealbumen
* 1997: *Bama Lama Boogaloo!*
* 2002: *It's Time to Testify Again*
* 2005: *Mobile Graceland*
* 2006: *Burn Rock'n'Roll*

### Kompilatiounen
* 1999: *It's Time to Testify... Brothers and Sisters*
* 2006: *Back to the Grave*
* 2008: *Back 2 the Grave*
Olympesch Gëtter

D**'Olympesch Gëtter** (gr.: **τὸ Δωδεκάθεον** / *to Dodekatheon*), och **Olympioi** oder **Olympier**, waren déi *zwielef* (gr.: **δώδεκα** / *dodeka*) Haaptgëtter an der griichescher Mythologie.

Hire Wunnsëtz war de Bierg Olymp (gr.: **Ὄλυμπος** / *Olympos*) a Griicheland. Si entspriechen den zwielef Méint vum Joer souwéi den zwielef Déierekreeszeechen.

D'Olympier waren d'Grupp vun de Gëtter ronderëm den Zeus, deen no schwéiere Kämpf säi Papp Kronos an deem seng Gesëschter, an domat d'Titanen, déi virun him un der Muecht waren, gestierzt huet (Titanomachie). Heibäi gouf hie vun de Kyklopen ënnerstëtzt, si hunn him och de Blëtz an den Donner ginn. Ausserdeem waren Hekatoncheiren a seng Mamm Rhea op senger Säit. 

Nodeem den Zeus d'Titanen an den Tartaros gestierzt hat, huet hie seng Herrschaft géint d'Nokomme vun den Titane missen ofsécheren. Fir géint d'Nokommen ze gewannen, huet hien d'Styx missen ëm Hëllef bieden, an hei hunn d'Olympier och nach spéider hir Eede geschwuer. Sou goufen och d'Nokommen an den Tartaros agespaart. Well sech weeder den Okeanos nach d'Tethys an d'Themis um Opstand vun den Titanen, déi iwwereg bliwwe waren, géint den Zeus bedeelegt haten, huet den Zeus hinnen d'Herrschaft iwwer hiert Räich gelooss.

No den Titanen hu sech d'Olympier misse géint d'Gigante behaapten (Gigantomachie). Heibäi krute si besonnesch Hëllef vum stierflechen Herakles, dee spéider och an den Olymp opgeholl ginn ass, an d'Hebe bestuet huet. Domat gouf d'Hebe, déi de Gëtter den Nektar bruecht huet, vum Ganymed ofgeléist. Och dëse Kampf konnt den Zeus fir sech entscheeden, a sou konnt hie mat senge Gesëschter d'Weltherrschaft untrieden. Duerch d'Lous gouf entscheet, datt den Zeus *"den Himmel"* géif kréien, de Poseidon *"d'Mier"*, an den Hades *"d'Ënnerwelt"*.

Schliisslech hu sech d'Olympier misse géint den Typhon duerchsetzen. Wéi hie mat gliddege Steng ronderëm sech gehäit huet, a gejaut huet, datt ee bal daf ginn ass, sinn d'Olympier fir d'éischt emol geflücht. Doropshin hu si sech an Déiere verwandelt; den Zeus an e Widder, den Apollo an e Kueb, den Dionysos an e Geessebock, d'Artemis an eng Kaz, d'Hera an eng Kou, d'Aphrodite an e Fësch an den Eos an en Ibis. Och den Ares huet sech an e Fësch verwandelt, de gewaltegen Herakles an e Réi, d'Leto an e Wisel, an den Hephaistos a e Stéier. Sou sinn si an Egypten geflücht, dem ale Land vun der Wäisheet, bis den Zeus den Typhon bändege konnt.

Domat war den Zeus de Grënner vun der drëtter Weltuerdnung.

## Déi zwielef Olympier

## Spéider derbäikomm

## Gëtter vun der Ënnerwelt
D'Ënnerwelt gehéiert nëmmen indirekt zu den Olympier.

## Um Spaweck

*  De griichesche Pantheon
*  Dodekatheon
Liichtstäerkt (Fotografie)

D**'Liichtstäerkt** an der Fotografie ass d'Verhältnes tëscht der gréisstméiglecher Blend an der Brennwäit vun engem Objektiv.

D'Liichtstäerkt ass nieft der Brennwäit an dem Bildwénkel déi wichtegst Eegenschaft vun engem Fotosobjektiv. D'Liichtstäerkt gëtt eigentlech duerch eng Verhältneszuel ausgedréckt wéi "1:2,8".

Dat liichtstäerkst Objektiv gouf vum Carl Zeiss vun Oberkochen entwéckelt. Et gouf bei den Dréiaarbechte vum Barry Lyndon vum englesche Filmregisseur Stanley Kubrick gebraucht fir bei Käerzeschäin kënnen ze dréien.

Dat liichtstäerkst Fotoobjektiv, dat serieméisseg gebaut gouf fir op e Fotoapparat unzekoppelen, war e 50&nbsp;mm Objektiv mat enger Blend vun 0,95:1 dat nëmmen op d'Canon 7 gepasst huet.
(42355) Typhon

Den **(42355) Typhon**, och bekannt ënner der virleefeger Bezeechnung *2002 CR<sub>46</sub>*, ass en Asteroid aus der Klass vun den Zentauren, deen de 5. Februar 2002 vum NEAT-Programm um Palomar-Observatoire entdeckt gouf. De 15. Februar 2006 gouf d'Entdeckung vun engem Mound matgedeelt – et handelt sech dobäi ëm déi éischt vun engem Méifachsystem an der Klass vun den Zentauren.

Den Typhon huet en Duerchmiesser vu ronn 134&nbsp;km, eng absolut Hellegkeet vu 7,20 an huet eng geometresch Albedo vun 0,1. De Perihel vum Klengplanéit läit bei 17,53 AE an ass domat bannenzeg vun der Uranus-Bunn, den Aphel dogéint ass bei 58,6 AE an domat wäit baussenzeg vun der Plutobunn – Den 2002 CR46 kräizt bei sengem Ëmlaf vun 234,88 Joer d'Bunne vun dräi Planéiten. Iwwer seng Mass ass momentan nach näischt bekannt.

## Mound

Den (42355) Typhon I (Echidna) (provisoresch Bezeechnung *S/2006 (42355) 1*) gouf no enger Gestalt vun der griichescher Mythologie – Echidna – benannt. De Mound gouf am Kader vun engem Programm fir d'Ermëttlung vun der Heefegkeet vu Méifachsystemer am baussenzegen Deel vum Sonnesystem mat der HST-Kamera vum Hubble-Weltraumteleskop entdeckt an der Ëffentlechkeet de 15. Februar 2006 matgedeelt. En huet en Duerchmiesser vun 78 ± 8&nbsp;km a gouf op enger Distanz vun 1300&nbsp;km entdeckt. Bunndaten a d'Mass konnte bis elo nach net bestëmmt ginn.

## Numm
Den Asteroid gouf nom Ris Typhon aus der griichescher Mythologie genannt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
Preston North End FC

**Preston North End FC** (Spëtznumm *The Lillywhites*) ass en englesche Foussballveräin zu Preston am Lancashire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 am Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Deepdale Stadion.

De Veräi gouf 1880 gegrënnt. Hir gréisst Erfolleger leie scho méi laang zeréck. Si hunn den englesche Foussballchampionnat (deemools *First Division*) 1889 an 1890 gewonnen, an den FA Cup an de Joren 1889 an 1938. Si waren domat 1889 deen éischte Veräin an der Geschicht vum englesche Foussball, déi den Doublé vu Coupe a Championnat an der selwechter Saison gewonnen hunn. Fir d'lescht hu si 1961 an der héchster Spillklass vum englesche Foussball gespillt.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Preston North End FC
Sunderland AFC

**Sunderland AFC** (Spëtznumm *The Black Cats*) ass en englesche Foussballveräin zu Sunderland am Tyne and Wear. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Premier League, der héchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Stadium of Light.

De Veräi gouf 1879 gegrënnt. Si hu sechsmol den englesche Foussballchampionnat (deemools *First Division* genannt) gewonnen, fir d'lescht war dat 1936 an zweemol den FA Cup, an zwar 1937 an 1973.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu Sunderland AFC
West Bromwich Albion FC

**West Bromwich Albion FC** (Spëtznumm *The Baggies*) ass en englesche Foussballveräin zu West Bromwich bei Birmingham. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an der Premier League, der héchster Spillklass am englesche Liga System, dest nodeem si an der Saison vierdrun aus dem Football League Championship opgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am Hawthorns Stadion.

De Veräi gouf 1878 gegrënnt. eemol hu si den englesche Foussballchampionnat (deemools *First Division* genannt) gewonnen, an zwar 1920. Den FA Cup hu si fënnefmol gewonnen, fir d'lescht 1968. Den englesche Ligapokal hu se 1966 mat heem geholl.

## Um Spaweck
 Offiziell Websäit vu West Bromwich Albion FC
Birmingham City FC

**Birmingham City FC** (Spëtznumm *The Blues*) ass en englesche Foussballveräin zu Birmingham. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2008/09 an dem Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System, dat nodeem si um Enn vun der Saison 2007/08 aus der Premier League ofgestige sinn. De Veräi spillt seng Heemspiller am St Andrews Stadium.

De Veräi gouf 1875 gegrënnt. 1956 ware si um Enn vun der Saison op der 6. Plaz vun der *First Division*, deemools der héchster Spillklass am englesche Foussball, wat bis ewell hir bescht Positioun ass. Si stoungen zweemol an der Finall vum FA Cup, an zwar 1931 an 1956. 1963 hu si den englesche Ligapokal gewonnen, bis ewell hiren eenzege Pokal.

## Um Spaweck

*  Offiziell Websäit vu Birmingham City FC
*  BCFC Fanzine
Claudius Dornier

De **Claude (Claudius) Dornier**, gebuer de 14. Mee 1884 zu Kempten am Allgäu, a gestuerwen de 5. Dezember 1969 zu Zug an der Schwäiz, war en däitsche Fligerconstructeur.

De Claude Dornier huet 1914 zu Friedrichshafen eng Fligerfabrik opgerriicht an där hie virun allem de Ganzmetallbau weiderëntwéckelt huet. Säi Spezialgebitt war d'Konstruktioun vu sougenannte *Fluchbooter*, deenen hire Kierper wéi e Boot ausgesinn huet a schwamme konnt. Sou huet hien 1922 de *Wal* gebaut an duerno de *Superwal*, dee schonn zwéi Motoren hat, an deen hie fir Fuerschungsflich an am Postfluchverkéier iwwer de Südatlantik agesat huet.

1928 huet den Dornier d*'Do X* gebaut, déi 12 Motoren hat a maximal 170 Passagéier transportéieren, a bis 3600&nbsp;km wäit fléie konnt. Dëse Fliger gouf mat engem Fluch ronderëm d'Welt bekannt a gouf zum Virbild fir déi grouss Fligeren, déi méi spéit gebaut goufen.

## Um Spaweck
NGC 2174

Den **NGC 2174** ass en Emissiounsniwwel am Stärebild Orion, op enger Distanz vu 6.400 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech.

## Entdeckung
Den Emissiounsniwwel NGC 2174 gouf de 6. Februar 1877 vum franséischen Astronom Édouard Jean-Marie Stephan entdeckt.

## Um Spaweck
*  Astronomie.de
*  GoBlack
*  Gasnebel NGC 2174
*  Astronomy Picture of the Day
*  DSS Images for NGC 2100 through NGC 2199
*  SIMBAD Query
*  SEDS
*  NASA/IPAC EXTRAGALACTIC DATABASE
Leeds United AFC

**Leeds United AFC** (Spëtznumm *The Whites*) ass en englesche Foussballveräin zu Leeds am West Yorkshire. Déi 1. Härenekipp spillt an der Saison 2023/24 an der Football League Championship, der zweethéchster Spillklass am englesche Liga System. De Veräi spillt seng Heemspiller am Elland Road Stadion.

De Veräi gouf 1915 gegrënnt. De Veräin hat seng Glanzzäit an den 1960er an 1970er Joren. Si hunn den englesche Foussballchampionnat (deemools *First Division*) dräimol gewonnen, an zwar 1969, 1974 an erëm 1992. Fir d'lescht ware si an der Saison 2003/04 an der ieweschter Klass vum englesche Foussball vertrueden. Den FA Cup hu si 1972 gewonnen, an den englesche Ligapokal am Joer 1968. Op internationalem Plang hu si 1968 an 1971 den UEFA-Cup gewonnen.

## Um Spaweck

 Offiziell Websäit vu Leeds United AFC
NGC 2175

Den **NGC 2175** ass en oppene Stärekoup mat Gasniwwel am nordëstleche Gebitt vum Stärebild Orion. Den NGC 2175 huet e Wénkelduerchmiesser vun 18 Bouminutten an eng visuell Magnitude vu +6,80&nbsp;mag. Den NGC 2175 gouf warscheinlech scho vum Giovanni Battista Hodierna virun 1654 observéiert. Dat ass awer net geséchert. Dofir gëllt den däitschen Astronom Karl Christian Bruhns als Entdecker, deen den Objet am Joer 1857 onservéiert hat.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* WEBDA Open Cluster Page for NGC 2175
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC2175
* https://web.archive.org/web/20210804062730/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC2175&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 2175 op wikisky.org
* NGC/IC Projet
*  2175 ''NGC 2175'' an der NASA Extragalactic Database
ADOX

D**'ADOX Dr. Schleussner Werke** gouf 1860 zu Frankfurt am Main vum Dr. Carl Schleussner gegrënnt.

Et war déi éischt fotocheemesch Fabrick iwwerhaapt, an där um Ufank dréche Fotoplacke fabrizéiert goufen; e bësse méi spéit gouf do Fotopabeier produzéiert a vun 1903 un déi éischt Rollfilmer op Basis vun Zelluloid. Wéi déi drëtt Generatioun ënner dem Carl Adolf Schleussner um Rudder war, huet Adox ugefaangen, Fotoapparaten ze bauen.

1962 gouf Adox un DuPont de Nemours verkaaft an duerno zougemaach. D'Patenter vum Pabeier a vun de Filmer sinn un déi jugoslawesch Firma Fotokemika Efke gaangen.

## Um Spaweck
* Websäit vun Adox
* Geschichtleches iwwer Adox
* Informatiounen iwwer d'Adox 66 an d'Polo 1S
E3 Saxo Bank Classic

Den **E3 Saxo Bank Classic**, virdrun **E3 Prijs Vlaanderen** ass eng Vëloscourse vun engem Dag déi zanter 1958 an der Belsch gefuer gëtt.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vum ''E3 Prijs Vlaanderen''
* Den E3 ''Prijs Vlaanderen'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Metis

An der griichescher Mythologie war d**'Metis** (gr.: **Μῆτις** / *Mễtis* - *den intelligente Rot*) eng Okeanidin an Duechter vum Okeanos an der Tethys.

Dem Pseudo-Apollodorus no war si et, déi dem Zeus de Rot ginn huet, dem Kronos eng Emesis ze ginn, fir datt dëse seng Gesëschter nees erausspäitzt, déi hie giess hat.

Doropshi gouf d'Metis déi éischt Fra vum Zeus, obschonn si sech dauernd verwandelt huet, fir vun him dovun ze kommen. Wéi si schwanger ginn ass, huet en Orakel vun der Gaia (der Äerd) hir gesot, datt d'Kand e Meedche wir a wann d'Metis nach eng Kéier schwanger géif ginn, géif si e Jong kréien, deen den Zeus geneesou vum Troun stousse géif, wéi den Zeus et mam Kronos, an de Kronos et mam Uranos (dem Himmel) gemaach hat.

Fir ze verhënneren, datt d'Prophezeiung Wierklechkeet géif ginn, huet den Zeus d'Metis giess, an domat och hir Wäisheet an Intelligenz a sech opgeholl. Dëst war d'Enn vun der Metis, mä den Zeus huet weiderhi behaapt, si géif him Rotschlei "aus dem Bauch eraus" ginn.

D'Kand mat deem d'Metis schwanger war, ass awer trotzdeem op d'Welt komm. Dëst ass de Mythos vun der Gebuert vun der Athene, déi aus dem Zeus sengem Kapp gesprongen ass.

## Literatur zum Theema

* Karl Kerényi, *Die Mythologie der Griechen - Die Götter- und Menschheitsgeschichten*, dtv. 
* Norman O. Brown, "The Birth of Athena" in *Transactions and Proceedings of the American Philological Association* 83 (1952), S. 130–143.
* Hesiod, *Theogonie* .
* Galenos, *Péri tôn Ippocratous kai Platônos dogmatôn* (III, 273).

## Um Spaweck

*  Texter iwwer d'Metis
Metis (Homonymie)

**Metis** steet fir:

* eng Figur aus der griichescher Mythologie: **[[Metis]]**;
* e Mound vum Jupiter: **[[Metis (Mound)]]**;
* eng Ethnie a Kanada: **[[Métis]]**;
* en Asteroid: **[[(9) Metis|Metis]]**;
* e russesche Rakéitesystem: **[[AT-13 Metis M]]**;
* eng japanesch Sängerin: **[[Metis (Sängerin)]]**.
(9) Metis

Den **(9) Metis** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture, deen de 25. Abrëll 1848 vum Andrew Graham als néngten Asteroid entdeckt gouf. Den Numm bezitt sech op déi griichesch Gëttin Metis, d'Mamm vun der Athene.

De Metis beweegt sech op engem Ofstand vun 2,0954 (Perihel) bis 2,6775 (Aphel) astronomesch Eenheeten, an 3,6867 Joer op enger exzentrescher Bunn ëm d'Sonn. D'Bunn huet eng Schréi vu 5,5763° géint d'Ekliptikt, an d'Bunnexzentrizitéit ass 0,2195.

De Metis huet en Duerchmiesser vun 190&nbsp;km. Hie rotéiert a ronn 5 Stonnen ëm seng eegen Achs. D'Albedo ass 0,139. Wärend der Oppositioun erreecht de Metis eng Hellegkeet vun 9,1 mag an ass domat ee vun den hellsten Asteroiden um Himmel.

Den Asteroid huet eng onreegelméisseg Form.

## Ausgesinn

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
## Um Spaweck
* JPL Datebank: (9) Metis
Andrew Graham

Den **Andrew Graham**, gebuer den 8. Abrëll 1815, a gestuerwen de 5. November 1908 zu Cambridge, war en ireschen Astronom.

De 25. Abrëll 1848 entdeckt hien am Observatoire vu Markree Castle am County Sligo (Irland) den néngten Asteroid, Metis genannt.

Tëscht 1848 an 1856 entdeckt hien a säin Assistent aus Observatioune vum Meridian ronn 60.066 Stäre laanscht d'Ekliptik,vun deenen nëmmen 8965 schonn bestëmmt waren. Hire Katalog gouf a véier Bänn publizéiert. De Graham war en aussergewéinlechen Observateur, an hat d'Bunne vun 198 Koméite fir een, am Joer 1852, publizéiert Buch notéiert.

## Um Spaweck
* Roger Hutchins, *Graham, Andrew (1815–1908)*, Oxford Dictionary of National Biography, Oxford University Press, 2004 gesinn den 18. Oktober 2011 
* Publikatioune vum A. Graham am Astrophysics Data System

## Kuckt och
Regiounen an der Schwäiz

## Grouss Regiounen

### Groussregioune wéi se vum [[Bundesamt für Statistik|BfS]] ogefouert sinn:

### Topographesch Groussregiounen
*Alpen
*Jura
*Mëttelland

## Kulturell, geographesch a geologesch Regiounen

## Kleng Regiounen
Norbert Dumont

Den **Norbert Dumont**, gebuer de 7. Februar 1883 zu Miersch a gestuerwen 1956, war e lëtzebuergesche Jurist a Politiker.

Hie war vum 20. Mäerz 1925 bis de 16. Juni 1926 Generaldirekter ("Minister") fir Justiz, Bauten, Handel an Industrie an der Regierung Prüm, a vum 16. Juli 1926 bis de 27. Dezember 1936 Generaldirekter fir Justiz an den Interieur an der Regierung Bech.

Virdru war hie Conseiller op der *Cour supérieure de Justice*. Spéider gouf hie President vun der Cour des comptes.

## Gielercher
* Officier de l'Ordre de la couronne de chêne (Promotioun 1929)
Othon Decker

Den **Othon Decker**, gebuer de 24. Juni 1886 a gestuerwen den 29. Januar 1963 zu Iechternach am Alter vu 76 Joer, war e lëtzebuergeschen Zänndokter a Politiker.

Den Othon Decker war vun Iechternach.

Säi Staatsexame fir Zänndokter huet hien den November 1908 gemaach, zesumme mam Jean Weber vun Ëlwen.

Bei de Chamberwale vum 26. Oktober 1919 gouf hien eng éischt Kéier als Deputéierten aus dem Walbezierk Osten an d'Chamber gewielt an duerno wärend 40 Joer all Kéier erëmgewielt. Bis zum 2. Weltkrich huet hie kenger Partei ugehéiert; eréischt 1945 huet hie sech der LSAP ugeschloss.

Hie war vum 20. Mäerz 1925 bis de 16. Juni 1926 Generaldirekter (Minister) fir Sozialversécherung an Aarbecht an der Regierung Prüm.

Hie war vun 1914 bis 1960 Kantonalpresident vun de Pompjeeën aus dem Kanton Iechternach.

## Gielercher
*
(479) Caprera

De **(479) Caprera** ass en Asteroid vun der Haaptceinture, deen den 12. November 1901 vum italieeneschen Astronom Luigi Carnera zu Heidelberg entdeckt gouf.

Den Asteroid ass no der Insel *Caprera* genannt, déi zu der Inselgrupp La Maddalena gehéiert, déi viru Sardinien läit.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
(52) Europa

Den **(52) Europa** ass en Asteroid vun der Haaptasteroidenceinture, deen de 4. Februar 1858 vum Hermann Mayer Salomon Goldschmidt entdeckt gouf. Den Asteroid gouf no der Prinzessin Europa aus der griichescher Mythologie genannt.

Den Europa beweegt sech an engem Ofstand vun 2,75 (Perihel) bis 3,43 (Aphel) astronomeschen Eenheeten, a 5,45 Joer ëm d'Sonn. D'Bunn ass 7,5° géint d'Ekliptik geneigt, d'Bunnexzentrizitéit ass 0,102.

Mat engem Duerchmiesser vun 289&nbsp;km ass den Europa ee vun de gréissten Asteroide vun der Haaptceinture. Den Asteroid huet eng donkel Uewerfläch an eng Albedo vun 0,058.

## Okkultatioun vum 3. Juli 2011
Den 3. Juli 2011 war eng rar Bedeckung (Okkultatioun) vun engem Fixstär am Stärebild Virgo. D'Bedeckung vum Stär hat bis zu 17,9 Sekonne gedauert a war an Nordamerika ze gesinn. Aus villen, exakten Observatioune vun der Stärebedeckung léisst sech d'Form an d'Gréisst vum Asteroid genee bestëmmen.

## Aspekter

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Europa, fir aner Bedeitunge vum Wuert.
## Um Spaweck
* JPL Asteroiden-Datebank: (52) Europa
Dräiwee-Stativkapp

Den **Dräiwee-Stativkapp** ass e Stativkapp, deen an der Fotografie gebraucht gëtt.

Mat Hëllef vun engem Dräiwee-Stativkapp léisst sech e Fotoapparat an dräi Achsen dréien:
*Dréien mat der Mëttelsail als Achs no lénks oder no riets ëm 360° an doriwwer ewech
*Hiewen oder Bécke vum Objektiv
*Kippen no der Säit no lénks oder no riets

Duerch d'Positionsännerunge vum Stativkapp mat dräi onofhängege Gelenker ë eng Achs, léisst den Dräiweekapp sech net sou séier an déi gewënscht Positioun bréngen, wéi de Kugel-Stativkapp. De Virdeel vis-à-vis vum Kugelkapp ass deen, datt beim Dräiwee-Kapp eng Achs no där anerer agestallt ka ginn.

Eng nei Form vum Dräiwee-Kapp ass de Mikrometerschrauf-Stativkapp, bei deem de Fotoapparat nom Lassdréine vun engem Achsgelenk net no hannen oder no vir fale kann.

Modern Stativkäpp si meeschtens mat Fotoapparate-Placken ausstafféiert.
Metis (Mound)

De **Metis** (och Jupiter XVI) ass de bannenzegste bekannte Mound vum Planéit Jupiter.

## Entdeckung
E gouf am Joer 1979 vum Astronom Stephen P. Synnott op Fotoe vun der Raumsond Voyager&nbsp;1 entdeckt a krut am Ufank déi provisoresch Bezeechnung *1979&nbsp;J&nbsp;3*. 1983 gouf en offiziell no der Titanin Metis aus der griichescher Mythologie, der éischter Fra vum Zeus, genannt.

## Opbau a physikalesch Daten
D'Dicht vum Metis ass 2,8&nbsp;g/cm3 a léisst drop schléissen, datt hien aus zwéi gläichgroussen Deeler, Äiswaasser a Silikatgestengs zesummegesat ass. 
Seng Uewerfläch ass ganz däischter.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Jupitermounden

## Um Spaweck
Lëscht vun de Bierger an der Schwäiz

An dëser Lëscht fannt dir déi bekanntst Bierger an der Schwäiz

## Héchst Bierger

Déi zéng héchst Bierger an der Schwäiz sinn:
# Dufourspëtz VS, 4634 m
# Nordend VS, 4609 m
# Zumsteinspëtz, VS 4563 m
# Signalkuppe, VS 4554 m
# Dom, VS 4545 m
# Liskamm, VS 4527 m
# Weisshorn, VS 4505 m
# Täschhorn, VS 4491 m
# Matterhorn, VS 4478 m
# Dent Blanche, VS 4357 m

An der Schwäiz gëtt et nach 35 aner Bierger iwwer 4000 Meter.

## Alphabetesch Lëscht

## Kuckt och
* Bierger an den Alpen iwwer 4000 Meter
Lëscht vun de Gletscheren an der Schwäiz

An dëser Lëscht fannt dir all déi gréisser **[[Gletscher]] an der [[Schwäiz]]**, mat hirer Längt vu virun 150 Joer an der Längt vun haut.

## Um Spaweck
Stephen P. Synnott

De **Stephen P. Synnott**, gebuer am Joer 1946 am US-Bundesstaat New Jersey) ass en US-amerikaneschen Astronom, deen um Voyager-Projet vun der NASA fir d'Erfuerschung vum baussenzege Sonnesystem matgeschafft huet.

## Liewen a Karriär
No engem Bachelorstudium vun der Loftfaarttechnik am Rensselaer Polytechnic Institute goung hien 1968 op d'Massachusetts Institute of Technology, wou hien 1970 de Masterstudium ofgeschloss hat. 1974 hat hien dann promovéiert a vun 1975 un huet hien am Jet Propulsion Laboratory vum California Institute of Technology geschafft.

Den Synnott huet mat Fotoe vun de Voyagersonden en ettlech Mounden am Sonnesystem entdeckt, dorënner de Metis, de Larissa, de Proteus, den Cressida an den Thebe.

Zu sengen Éiere gouf den Asteroid (6154) Stevesynnott genannt.

## Kuckt och
Interaktiv Galaxien

**Interaktiv Galaxië** si Galaxien, déi sech géigesäiteg beaflossen. Zu Interaktioune kënnt et wann zwou oder méi Galaxië sech begéinen. Doraus ergëtt sech entweeder eng Galaxiëverschmëlzung oder besonnesch Formatiounen an nei Konstellatioune vun de bedeelegte Stäreninselen.

Verschmëlzunge vu Galaxien, besonnesch vu Protogalaxien, geschéie mat Preferenz an dichte Regioune vum Universum bei niddrege Relativvitessen. Bei grousse Kollisiounsvitessen duerchdréngen an duerchkräize sech d'Eenheeten. A munneche Fäll dreiwen d'Galaxien an engem klengen Ofstand laanschteneen. Elliptesch Galaxië si meeschtens d'Verschmëlzungsprodukter vu Scheiwegalaxien, besonnesch vu Spiralgalaxien.

Hautdesdaags sinn nëmmen nach eng bis zwou vun honnert Galaxien am direkte Prozess vun enger Verschmëlzung. Et deit Villes dorophin, datt an der Zäit, ongeféier eng Milliard Joer nom Urknall, déi deemools heefeg Zwerggalaxien dacks matenee verschmolt sinn.

## Kuckt och

## Literatur
* Joseph Silk: *Die Geschichte des Kosmos*. Spektrum Akademischer Verlag, Heidelberg 1999. ISBN 3-8274-0482-7
* Roy A. Gallant: *Unser Universum*. Weltbildverlag, Augsburg 1998. ISBN 3-8289-3391-2
* Simon Goodwin: *Mission Hubble*. Bechtermünz Verlag / Weltbildverlag, Augsburg 1996. ISBN 3-86047-146-5

## Um Spaweck

*  Astronews - Kollisioun vun zwou Galaxien
*  Wilhelm Foerster Sternwarte - Wiesselwierkend Galaxien
*  NASA-Artikel zum Stephans Quintet
*  1 2 - Hubblesite Archiv zum Stephans Quintett
*  Inastars - Wechselwirkende Galaxien NGC 3190 und NGC 3187
*  Chandra Harvard - NGC 6240
*  Astronomie.de Computersimulation Wiesselwierkend Galaxien
*  LISA - Galaxiendynamik
*  Galasimu - Simulation Wechselwirkender Galaxien
*  Simone Bahia - Galaxietypen und Wechselwirkende Galaxien
*  Max Planck Gesellschaft - Kosmische Evolution
Departement Côte-d'Or

D**'Departement Côte-d'Or** (**21**) ass e franséischt Departement, an der Bourgogne-Franche-Comté. Säin Numm huet et net, wéi all déi aner Departementer, vun enger preziser geographescher Donnée (Floss, Bierger, Bëscher...), mä ass eng Kreatioun vum André-Rémy Arnoult, deen d'Wéngerte vun der Bourgogne, am Hierscht, sou beschriwwen huet.

## Geschicht
D'Departement Côte-d'Or gouf zesumme mat 82 aneren Departementer ënner de Franséischer Revolutioun, de 4. Mäerz 1790 op Grondlag vum Gesetz vum 22. Dezember 1789 geschaf.

## Geographie

D'Côte-d'Or ass en Deel vun der Regioun Bourgogne-Franche-Comté; a grenzt un d'Departementer Yonne, Nièvre, Saône-et-Loire, Jura, Haute-Saône, Aube an Haute-Marne. Am Südwesten huet d'Côte-d'Or eng Exklav déi tëschent den Departementer Saône-et-Loire an Nièvre läit (vgl. d'Kaart op dëser Säit!).

An der Côte d'Or ass d'Waasserscheed vun der Bourgogne tëscht de Basenge vun der Seine, dem Rhône, der Saône an der Loire.

Nieweflëss dovun, déi duerch d'Departement fléisse sinn:
* d'Armançon an d'Aube, déi an d'Seine lafen. 
* den Arroux, deen an d'Loire leeft;
* d'Saône, Haaptzoufloss vum Rhône, deen duerch Auxonne, Saint-Jean-de-Losne a Seurre leeft.
* d'Ouche, en Niewefloss vun der Saône, leeft duerch Dijon.

Et gëtt, nieft de faméise "Côten" (Côte de Nuits a Côte de Beaune) tëschent Dijon a Beaune, 4 Haaptgéigenden:

*de Morvan am Südwesten,
*de Plateau vu Langres am Norden,
*d'Plaine vun der Saône am Osten
*den Auxois-Châtillonais am Nordwesten.

## Demographie
D'Awunner vun der Côte-d'Or ginn op Franséisch *Côte-d'Oriens* genannt, heiansdo och *Costaloriens*.

## Literatur
* Adolphe Joanne, *Géographie, histoire, statistique et archéologie de la Côte-d'Or*; 1869; 144 Säiten (ill.); Nodrock 2005. ISBN 27455 0314 6

## Kuckeswäertes
* D'Graf vu Vix a säi Krater, och **Vase de Vix** genannt, aus der Eisenzäit.
* Alésia
* D'Château de la Rochepot
* D'Hospices de Beaune
* D'Route des Grands Crus tëscht Dijon a Santenay.
* D'Stad Dijon
* Semur-en-Auxois
* Auxonne mat sengem Arsenal.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Gemengen am Departement Côte-d'Or
* Kantonen am Departement Côte-d'Or

## Um Spaweck

* Prefektur vun der Côte-d'Or
* Conseil général vun der Côte-d'Or
Lëscht vun de Gemengen am Departement Côte-d'Or

Dëst ass d**'Lëscht vun de 706 Gemenge vum [[Departement Côte-d'Or]]**, alphabetesch der Rei no, mat hirem INSEE- a Postcode.


(CAD) = Communauté d'agglomération Dijonnaise
Portal:WWII

__NOEDITSECTION__










Portal iwwer den Zweete Weltkrich











[ änneren]











Aner Portaler

[ änneren]
Ralph Waldo Emerson

De **Ralph Waldo Emerson**, gebuer de 25. Mee 1803 zu Boston am Massachusetts, a gestuerwen de 27. Abrëll 1882 zu Concord am Massachusetts, war en amerikaneschen Essayist a Schrëftsteller.

Den Emerson gouf an eng Famill eragebuer, an där viru sengem Papp scho sechs unitaristesch Paschtéier waren. De William Emerson ass gestuerwe wéi de Ralph aacht Joer hat. D'Mamm huet sech doropshin mat hire fënnef Bouwen, dovun een, dee geeschteg zeréckbliwwe war, missen duerchschloen.

Mat Hëllef vu Schoulsubside koum den Emerson op d'Harvard Universitéit,

## Um Spaweck
Kœur-la-Grande

**Koeur-la-Grande** ass eng franséisch Gemeng an der Meuse an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen

*Koeur-la-Petite
*Bislée
*Braseitte
*Sampigny

**Beschreiwung vum Wopen**
*D'or à la bande de gueules chargée de trois alérions d'argent au lambel à trois pendants d'azur brochant sur le tout.*