Luxemburger Wort

D***'Luxemburger Wort*** mam Ënnertitel *für Wahrheit und Recht* ass eng Lëtzebuerger Dageszeitung, déi den 23. Mäerz 1848 fir d'éischt erauskoum. Et ass déi eelst Zeitung zu Lëtzebuerg, déi haut nach erauskënnt, a mat ronn 68.000 Exemplairen (Stand 2010) och déi mat der héchster Oplo. Se gouf vun hirer Grënnung bis 2021 vum Medienhaus Saint-Paul Luxembourg erausginn. Nodeems dat vum Grupp Mediahuis iwwerholl gi war, heescht de Verlag zanter dem 19. Juli 2021 Mediahuis Luxembourg S.A.

Well d'Zeitung vun de Leit dacks och nëmmen einfach *d'Wort* genannt gëtt, hat si hiren Titel dowéinst de 17. Mäerz 2005 an **d'Wort** ëmgeännert, dhuet dat en 22. Mäerz 2008 awer nees réckgängeg gemaach. Die Warte / Perspectives, allgemeng als *Die Warte* bekannt, ass eng kulturell Bäilag déi all Donneschden am Luxemburger Wort läit.

## Geschicht
D'Luxemburger Wort ass just 3 Deeg nom Ophiewe vun der Pressezensur am Däitsche Bond op Initiativ vum Oochener Johannes Theodor Laurent, Direkter vum Seminär an Apostoulesche Vikar zu Lëtzebuerg, erauskomm. D'Aktionäre vun der *Sankt Paulus Druckerei*, déi dohanner stounge, ware kathoulesch Politiker an ee Geeschtlechen: Charles-Gérard Eyschen, Jean-Philippe-Christophe Würth, Jean-Mathias Neumann-Würth, Michel Jonas a Bernard Ambrosy. D'Redaktioun bestoung aus elauter Kleriker, Chefredakter war den Edouard Michelis. D'Blat stoung a staarker Oppositioun zu der liberaler Regierung. Och mam Grand-Duc huet et sech ugeluecht ("*Kann ein katholisches Volk durch einen protestantischen Fürsten gut regiert werden?*" housch et an engem Artikel).

Déi éischt Nummere vum Luxemburger Wort (vum 23. Mäerz 1848 bis den 30. Dezember 1849) goufe vum Michel Behrens gedréckt. Vun 1848 bis 1864 koum d'Luxemburger Wort zweemol an der Woch eraus, mëttwochs a samschdes owes, mam Datum vum Dag drop. Nodeem d'Stempelsteier ofgeschaaft gouf, koum d'Zeitung mëttwochs, freides a samschdes eraus. Eréischt 1864 gouf et eng Dageszeitung.

Am Ufank vum 20. Joerhonnert huet d'Luxemburger Wort zu der Grënnung vun der Rietspartei bäigedroen. An der 2. Hallschent stoung et der CSV no. Dee ganze Kale Krich duerch hat et eng ferm anti-sowjetesch a pro-amerikanesch Haltung, déi keng Nuancen zougelooss hunn. Och vun der Haltung vun der Kathoulescher Kierch ass ni ofgewach ginn, a Glawensfroe souwisou, mä och a Gesellschaftsfroen. Eréischt zanter e puer Joer ass eng méi kritesch Haltung vis-à-vis vun der Regierungsaarbecht, un där d'CSV bedeelegt ass, festzestellen.

De 4. Juli 2022 gouf déi lescht Editioun vum Luxemburger Wort zu Gaasperech gedréckt. Vum 5. Juli 2022 un gëtt d'Wort an der Mediahuis-Dréckerei zu Paal-Beringen an der Belsch gedréckt an op Lëtzebuerg geliwwert, wou d'Post da fir d'Ausdeelen zoustänneg ass.

### Sëtz
Déi éischt 4 Joerzéngte hunn den Editeur an den Drécker vum *Wort* dacks gewiesselt. No der Grënnung vun der Sankt-Paulus-Dréckerei gouf dës, an och de Sëtz vun der Zeitung, an e Gebai op der Theaterplaz ënnerbruecht. Wéi dat ze kleng gouf, huet d'Luxemburger Wort en neit Gebai an der Siegfridstrooss (nom Zweete Weltkrich an Origer-Strooss ëmgenannt) um Plateau Bourbon am Garer Quartier an der Stad bezunn. An den 1950er Joren huet och dëst sech als ze kleng erwisen, an et gouf en neit Gebai an der Bourbonstrooss gebaut, deem säi Grondsteen den 1. Mee 1961 geluecht gouf an dat de 27. Februar 1965 ageweit gouf.

1976 si Redaktioun, Verwaltung an Dréckerei an nei Raimlechkeeten an de Gaasperecher Wise geplënnert, wou eng nei Offset-Dréckmaschinn a Betrib geholl gouf.

Mëtt 2021 ass d*Wort* op den Houwald geplënnert, fir vun do am Dezember 2022 säi Sëtz an d'Hollerecher Strooss, nees am Garer Quartier, ze verleeën.

Fichier:Luxemburger Wort and Editions Saint-Paul Gasperich (1) - June 2012.jpg|1976-2021 zu Gasperech
File:Mediahuis Luxembourg (101).jpg|2021-2022: am Gebai vu Mediahuis zu Hesper
Fichier:Luxembourg, Heintz Van Landewyck (101).jpg|zanter Dez. 2022: Hollerecher Strooss 

## Zuelen
### Oplo
Verkaaft Oplo, wéi se vum *Centre d'information des médias* vu Bréissel begleewegt gouf:

### Lieserstatistik
2005/2006 hunn, der Statistik vum *TNS ILRES PLURIMEDIA* no, duerchschnëttlech 47,1 % vun der Lëtzebuerger Bevëlkerung iwwer 15 Joer d'(*Luxemburger*) *Wort* gelies. 2006/2007 waren et 46,50 %, 2007/2008 44,40 % an 2008/2009 43,20 %. D'Zuele fir 2010 goufen net public gemaach. 2011 waren et 43,20 %

Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no hunn tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Dag 153 800 Leit iwwer 15 Joer d'Wort gelies, wat 32 % vun der Wunnbevëlkerung ausmécht.

### Pressehëllef
2011 huet d'Wort 1 516 769 € Staatlech Pressehëllef kritt.

## Chefredakteren

* 1848-1855: Edouard Michelis
* 1855-1885: Jean Nicolas Breisdorff
* 1885-1887: Jean-Baptiste Fallize
* 1887-1890: André Welter
*...
* 1905-1924: als Collège: Jean Origer, Emil Hentgen a Karl Lessel
* 1924-1940: Jean Origer
* *1940-1944: Däitsch Besatzung*
* 1944-1958: Jean Bernard
* 1958-1967: Alphonse Turpel
* 1967-1986: André Heiderscheid
* 1986-2009: Léon Zeches
* 2010-Juli 2012: Marc Glesener
* Oktober 2013 - September 2017: Jean-Lou Siweck
* Oktober 2017 - Dezember 2024: Roland Arens (mam Claude Feyereisen a Marc Schlammes als *Adjoints*)
* zënter Januar 2025: Ines Kurschat

## Literatur
* Pierre Grégoire (1948): *Hundert Jahre Luxemburger Wort.* Sankt-Paulus-Druckerei A.G.
* Jean-Pierre Koltz (1973): "Die verschiedenen Häuser, in denen das ,Luxemburger Wort‘ im Laufe seines Bestehens gedruckt wurde". IN: Luxemburger Marienkalender 1973.
* *Wort 1848–1998 – 150 Jahre und kein bisschen alt*. Editions Saint-Paul.
* Georges Hellinghausen (1998): *150 Jahre Luxemburger Wort: Selbstverständnis und Identität einer Zeitung (1973-1998)*; Lëtzebuerg, Sankt-Paulus-Verlag, 472 S.
* Léon Zeches (2014): "Fast so alt wie der Luxemburger Staat". in: *[[ons stad]]* Nr. 107, Dezember 2014.
* Romain Hilgert (2018): "Die Gegenwart unseres Volkes wiederum an dessen Vergangenheit anknüpfen. Die größte und älteste Zeitung des Landes und ihre Eigentümer." *d'Lëtzebuerger Land* Nr.26, 29. Juni 2018, S.30-31.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Luxemburger Wort Online
* All Nummere vun 1848 bis 1980 op eluxemburgensia.lu
* Léon Zeches: "Fast so alt wie der Luxemburger Staat." in: *ons stad* Nr. 107, 2014, S.16-23.
* "Form verdrängt Inhalt". Interview Jürgen Stoldt mam Harald Ritter vum 26. Abrëll 2005, forum Nr 246, Mee 2005, S. 38 - 42.
* "Je dois avouer une certaine fatigue" paperjam.lu 07.05.2010 12:30 (Interview mam Léon Zeches).
* Luxemburger Wort für Recht und Freiheit [sic!] beim *Institut für Medien- und Kommunikationspolitik*, op mediadb.eu