open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Europäesche Stabilitéitsmechanissem

Den **Europäesche Stabilitéitsmechanissem** (kuerz **ESM**, en: *European Stability Mechanism*, fr: *Mécanisme européen de stabilité*) ass eng intergouvernemental Organisatioun, déi hire Sëtz an der Stad Lëtzebuerg huet. E gouf de 27.&nbsp;September 2012 duerch en Traité tëscht de Memberlänner vun der Eurozon, deen dunn a Kraaft getrueden ass, gegrënnt. En ass deemno onofängeg vun der Europäescher Unioun. Zanter Dezember 2022 ass de Pierre Gramegna Direkter (CEO) vum ESM.

Dem ESM seng Aufgab ass et, Memberstaate vun der Eurozon, déi iwwerschëlt sinn, mat Kreditter a Biergschaften (déi u Konditioune gebonne sinn) z'ënnerstëtzen an domat sécherzestellen, dass se solvabel bleiwen. En ass deemno en Deel vum sougenannten „Euro-Rettungsschierm“ an huet den 1.&nbsp;Juli 2013 d'Europäesch Finanzstabiliséierungsfacilitéit (EFSF) praktesch komplett ofgeléist.

## Sëtz
Den ESM huet säi Sëtz an engem Gebai um Circuit de la Foire Internationale, um Eck mat der Rue Carlo Hemmer.

Tëscht 2024 an 2028  soll en an engem neie Gebai um Kierchbierg säi Sëtz kréien, dat vum Bauteministère um Terrain tëscht der Rue Charles-Leon Hammes, der Rue Alcide de Gasperi, der Rue Albert Wehrer an der Rue Antoine de Saint-Exupéry gebaut gëtt, tëscht den Tierm vum Europäesche Geriichtshaff, dem Konrad-Adenauer-Gebai vum Sekretariat vum Europäesche Parlament an dem Jean-Monnet-2-Gebai, do, wou virdrun dat aalt Jean-Monnet-Gebai stoung.

Et gëtt en Ensembel vun dräi Gebaier, wouvun nieft dem ESM, deen an e 70&nbsp;m héijen Tuerm kënnt, och eng Staatsverwaltung an e weidere Locataire ënnerdaach komme sollen. E gouf e vun engem Architektebüro ronderëm EM2N-Architekte vun Zürich entworf.

## Kuckt och
* Eurogrupp

## Um Spaweck
* www.esm.europa.eu
The Camp on Blood Island

**The Camp on Blood Island** ass e brittesche Film vum Val Guest aus dem Joer 1958 mam  André Morell a Carl Möhner an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Der Greifer (Film 1930)

**Der Greifer** ass en däitsch-brittesche Film vum Richard Eichberg aus dem Joer 1930 mam Hans Albers an der Haaptroll.

## Ëm wat geet et am Film?
An enger Londoner Villa sinn op enger Soirée d'Gäscht iwwerfall ginn a si kruten all hir Bijoue geklaut. De Sergeant Harry Cross vu Scotland Yard soll de Fall opklären…

## Um Spaweck
Michel Pilz

De **Michel Pilz**, gebuer den 28. Oktober 1945 zu Bad Neustadt an der Saale a Bayern, a gestuerwen den 2. November 2023, war e lëtzebuergeschen Jazzmuseker.

De Michel Pilz huet klassesch Klarinett am Stater Conservatoire studéiert, huet decidéiert fir Jazz ze spillen a gouf 1968 Member am däitsche *Manfred Schoofs Quintett*. An de Joren duerno ass hie mat deem Quintett, awer och mat den *German All Stars* an dem *Globe Unity Orchestra* op Tournéeën duerch Europa, Asien a Südamerika gereest. Ausserdeem huet hien am Trio mam Peter Kowald a Paul Lovens gespillt an e war vun 1975 bis 1977 – zesumme mam Perry Robinson, Theo Jörgensmann, Bernd Konrad an Hans Kumpf – Member an der däitscher Jazzgrupp *Clarinet Contrast.*

1977 huet hie mam Kontrabassist Buschi Niebergall an dem Trompettist Itaru Oki eng eege Grupp gegrënnt a war gläichzäiteg Member am neie *Manfred Schof Quintett*. 

A senge leschte Joren huet hien am Trio mam Drummer Klaus Kugel an dem Bassist Christian Ramond gespillt an am Quartett zesumme mam Improvisatiounsmuseker Peter A. Schmidt. Mam Kugel, Ramond, Pure Wanterschutz a Frank Paul Schubert huet hien de Yamabiko Quintet gebilt, deen 2022 en Album erausbruecht huet.

Nieft dem Pianist Marc Weber zielt de Michel Pilz zu deenen, déi den Jazz zu Lëtzebuerg bekannt gemaach hunn. Hie war Matgrënner vum Jazzclub Lëtzebuerg déi 1968 ee vun den éischte Jazzconcerten am *Napoleonshaus* vun der Hasteschmillen am Gronn organiséiert hunn.

Méi spéit war hien och an der Initiativ JAM - Jazz um Minett, a Projete vum Benoît Martiny an an der Hip-Hop-Grupp De Läb aktiv.

## Literatur
* Daniel Conrad, *Wegbereiter für den Jazz „made in Luxembourg“*, Luxemburger Wort, 07.11.2023, S. 40-41
Circuit de la Foire Internationale

De **Circuit de la Foire Internationale** ass eng Strooss an der Stad Lëtzebuerg um Kierchbierg, déi um Rondpoint mam Boulevard Konrad-Adenauer ufänkt, fir dann nordëstlech an nordwestlech laanscht d'Ausstellungshale vun der Luxexpo ze goen, déi hir den Numm ginn hunn.

Um nërdlechste Punkt, stéisst se un d'Enn vum Boulevard Pierre-Frieden. Um Rond-point Serra, wou d'Avenue Kennedy an den Zoubrénger zu der Autobunn A1 iwwergeet, hält s'op.

## Gebaier
* Chambre des métiers
* Europäesche Stabilitéitsmechanissem (ESM)
* Luxexpo

## Biller

Luxembourg, Chambre des métiers (102).jpg|D'Chambre des métiers
Luxexpo The Box 2021-07.jpg|Luxexpo The Box


## Kuckt och

## Um Spaweck
Narung

**Narung** sinn all d'Stoffer, déi vun engem Liewewiesen opgeholl ginn, fir den Organismus opzebauen a gesond ze halen. Déi Stoffer setze sech aus den eenzele Komponenten zesummen, den **Ernierungsmëttel** oder **Narungsmëttel**. Béim Mënsch gi si Liewensmëttel genannt.

De Prozess vun der Opnam vun der Narung ass d'Ernierung. 

D'Narung ass d'Grondlag fir de Stoffwiessel an domat fir d'Liewen. Bei Heterotrophen (meeschtens Déieren) sinn energieräich organesch Verbindungen zentral. Bei Autotrophen (meescht Planzen) schwätzt een och vun Närstoffer; si enthale keng energieräich organesch Substanzen.

Bei den Déiere mat Verdauungstrakt a beim Mënsch gëtt d'Narung nom Ophuelen an de Kierper meescht mechanesch (zum Beispill duerch Knaen) an duerno chemesch (zum Beispill duerch d'Mosaier) an hir Bestanddeeler zerluecht. D'Energie, déi a bestëmmten Narungsbestanddeeler gespäichert ass, gëtt am Energiestoffwiessel gebraucht, zum Beispill fir d'Kierpertemperatur konstant ze halen. D'Energie gëtt och am Anabolismus fir d'Erhalen an den Opbau vum Kierper agesat, zum Beispill de Wuesstem vun de Kanner an de Muskelopbau bei Erwuessenen. 

Och Waasser a Salz zielen zur Narung, och wa si net direkt am Energiestoffwiessel benotzt ginn.

Den Narungsmanktem gëtt Honger genannt a kann zum Doud vum Liewewiese féieren.
Boulevard Pierre-Frieden (Stad Lëtzebuerg)

De **Boulevard Pierre-Frieden** ass eng Strooss an der Stad Lëtzebuerg um Kierchbierg, déi um Rondpoint mam Boulevard Konrad-Adenauer ufänkt, fir fir d'éischt a Richtung Nordwesten ze goen, dann op engem weidere Rondpoint 90 Grad no riets ofzebéien a vun do an engem Bou an ëstlecher Richtung bis un de Circuit de la Foire Internationale ze féieren.

E gouf nom fréiere Staatsminister Pierre Frieden genannt.

## Gebaier
* RTL City, de Sëtz vum RTL Group

## Biller

Démolition du siège RTL, Kirchberg-106.jpg|Den ale Sëtz vun RTL gëtt ofgerappt (am Hannergrond deen neien)


## Kuckt och

## Um Spaweck
Hans Meiser

Den **Hans-Joachim Meiser**, gebuer den 20. August 1946 zu Bad Rothenfelde (Niddersachsen), a gestuerwen den 30. Oktober 2023 bei Scharbeutz (Schleswig-Holstein), war en däitsche Journalist, Radios- an Televisiounsmoderator.

An den 1970er Jore koum den Hans Meiser bei den däitsche Radioprogramm vun RTL, fir d'éischt als Fräie Mataarbechter, dunn als Noriichteredakteur. Hie war derbäi wéi den 2. Januar 1984 de Privattëleessender *RTL plus* (haut: RTL Television) zu Lëtzebuerg ugefaangen huet. Hie war bis 1992 *Anchorman* vun den Nochriichtesendungen *7 vor 7* an *RTL aktuell*.

Aner Sendungen déi hie moderéiert huet, waren:
* *Notruf* (1992 – 2006)
* *Hans Meiser* (1992 – 2000)
* *Life! Dumm gelaufen* (1998 – 2010)
* *Einundzwanzig* (2000 – 2002)

## Um Spaweck
Der Greifer (Film 1958)

**Der Greifer** ass en däitsche Film vum Eugen York aus dem Joer 1958 mam Hans Albers an der Haaptroll.

## Ëm wat geet et am Film?
De Kommissar Otto Dennert soll nach just viru senger Pensioun de Mäerder fannen deen an der Stad Essen Fraen ermuert huet

## Um Spaweck
The Rains of Ranchipur

** The Rains of Ranchipur** ass en US-amerikanesche Film vum Jean Negulesco aus dem Joer 1957 mam  Richard Burton an der  Lana Turner an den Haaptrollen nom Roman *The Rains Came* vum Louis Bromfield.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Schlauch

E **Schlauch** ass e flexibele, laangen an huele Kierper, deen am Quierschnëtt meeschtens ronn ass. E Rouer huet déi selwecht Form, ass awer onflexibel, mee well och vill Réier eng gewësse Flexibilitéit hunn, ass den Iwwergank vu Schlauch op Rouer dacks fléissend.

Schläich gi gebraucht fir Flëssegkeeten, Gas oder Produkter an engem polveränlechen Zoustand ze transportéieren, oder och fir Kabelen derduerch ze zéien. (cf. Tubiflex). Se sinn dacks aus Gummi, Plastik oder flexibelem Metall. Je no Gebrauch hu se dann och dacks Nimm déi net méi un e Schlauch erënneren.

## Zorte vu Schläich a Gebrauch

## Um Spaweck
Josef Wenzel I. vu Liechtenstein

De **Josef Wenzel** Lorenz, gebuer den 9. August 1696 zu Prag, a gestuerwen den 10. Februar 1772 zu Wien, war e Feldmarschall vun der keeserlech-kinneklecher Arméi a vu 1712 bis 1718 Grof vu Vaduz an Här zu Schellenberg, souwéi 1748–1772 de 4.&nbsp;Fürst vu Liechtenstein. Vu 1732 bis 1745 war hie Momper vum 3. Fürst Johann Nepomuk Karl, deem säin Nofollger hie gouf.

## Biographie
Hie war de Bouf vum keeserleche Feldmarschall Philipp Erasmus vu Liechtenstein (1664–1704) a senger Fra Christine Theresia vu Löwenstein-Wertheim (1665–1730), der Schwëster vum Maximilian Karl vu Löwenstein-Wertheim-Rochefort. Wéi en 8 Joer hat, ass säi Papp gestuerwen, an de Walther Fürst Dietrichstein an de Maximilian Ulrich vu Kaunitz hu sech ëm seng Erzéiung bekëmmert.

Hien huet op der Karls-Universitéit zu Prag studéiert. Vun 1716 bis 1718 war hien *Oberstleutnant* an der Arméi vum Eugen vu Savoyen géint d'Tierken am Venezianesch-éisträicheschen Tierkekrich. An der Schluecht bei Belgrad huet hie knapps iwwerlieft. Nom Fridde vu Passarowitz 1718 goung hien zeréck an d'zivilt Liewen an huet sech bestuet.

1733 gouf hien zum *Generalmajor* ernannt. 1734 hu Frankräich a Spuenien den Eisträicher de Krich erkläert, an de Josef Wenzel krut de Kommando an der Rhäinarméi ënner dem Prënz Eugen. Am Mee 1734 ass hien zum *Feldmarschall-Leitnant* promouvéiert ginn.

1735 huet de Keeser Karl&nbsp;VI. hien als Gesandten op de preiseschen Haff op Berlin vum Friedrich Wilhelm I. geschéckt, an dono bis 1740 als Ambassadeur op de franséischen Haff zu Paräis.

1739 krut de Josef Wenzel den Uerde vum Gëllene Vlies, gouf zum *General der Kavallerie* ernannt a gouf zousätzlech 1744 Generaldirekter iwwer d'Artillerie. 1745 krut hie vum  neie Keeser  Franz&nbsp;I. den Uewerkommando als Feldmarschall vun der éisträichescher Arméi an Italien. 1753 gouf e Generalkommandant an Ungarn.

A senger Funktioun als Generaldirekter vun der éisträichescher Artillerie huet hien déi zum stäerksten Instrument vun der keeserlecher Arméi gemaach; net zulescht och, andeems e bereet war, aus eegener Täsch zu deem Ausbau bäizedroen.

1748 gouf de Josef Wenzel Fürst vu Liechtenstein.

1752 ass hie vu Wien aus op Spa an d'Thermalbad gereest, a vun do aus, op Invitatioun vum Herzog vun Nassau, virun op Den Haag. Op senger Rees koum hien am Januar 1752 och duerch Lëtzebuerg, wou hien d'Festung Lëtzebuerg besicht huet a bei geheime Minnenexperimenter an der Géigend vun Hamm derbäi war.

Hie war zanter 1718 mat der Anna Maria von Liechtenstein, enger Kusinn, bestuet, hir 4 Kanner sinn all fréi gestuerwen.

Säin Ierwen als Fürst gouf dofir, no sengem Doud, de Jong vu sengem klenge Brudder, de Franz Josef I.

## Um Spaweck

*  Portal des Fürstenhauses von Liechtenstein – Fürst Josef Wenzel
Bibliothèque nationale de France

D**'Bibliothèque nationale de France** (**BnF**) ass d'Nationalbibliothéik vu Frankräich.

Si dréit hiren aktuellen Numm zënter 1994, mee existéiert an ënnerschiddleche Forme schonn zënter dem Mëttelalter. D'BnF huet ee vun de räichste Bestänn op der Welt.

## Missioun an Aarbecht
D'Missioun vun der franséischer Nationalbibliothéik ass d'Sammelen, d'Archivéieren an den Ënnerhalt (Conservatioun, Restauratioun) vun allem, wat a Frankräich verëffentlecht oder publizéiert gëtt, awer och vun de fréieren an neie Sammlungen. D'BnF bedreift och selwer Fuerschung a Wëssensverbreedung, besonnesch andeem si reegelméisseg Ausstellunge fir de breede Public an aner kulturell Evenementer, Konferenzen, Colloquen a Concerte organiséiert. 

Si ënnerhält e Kooperatiounsnetzwierk mat aneren Dokumentatiounsdéngschter a Frankräich a kooperéiert och international op ënnerschiddlech Aart a Weis mat aneren Institutioun an deem Beräich.

D'BnF krut schonn 1537 als éischt Institutioun den Optrag fir den Dépôt légal. Haut ass si déi gréisst Bibliothéik am Land an eng vun de gréissten op der Welt. All d'Kollektiounen zesumme representéieren ongeféier 150 Milliounen Dokumenter. Si huet de Statut vun enger ëffentlecher Ariichtung mat Verwaltungscharakter. Hir Aktivitéite verdeele sech op siwe Standuerter, vun deenen de wichtegsten de Site "François-Mitterrand" ass, um lénksen Ufer vun der Seine am 13. Arrondissement vu Paräis. Den historesche Site aus dem 17. Joerhonnert, deen haut e ganze Block anhëlt, läit am 2. Arrondissement.

All Joer kritt déi franséisch Nationalbibliothéik iwwer 70.000 Bicher, iwwer 250.000 Zäitschrëften an dausende spezialiséierten Dokumenter am Dépôt légal dobäi, awer si keeft och selwer an a kritt Spenden. Den online Dépôt légal huet bal ee Petabyte (Po) un Date geséchert. E groussen Deel vun de Referenzen ass online iwwer de Gesamtkatalog vun der BnF an hir Spezialkataloge consultabel. D'BNF ass och fir hir digital Bibliothéik *Gallica* bekannt, déi en direkten Zougrëff op d'Reproduktioun vu méi wéi 7,6 Milliounen Dokumenter an Text-, Bild- oder Tounformat erméiglecht. Um Site "François-Mitterrand" befënnt sech donieft d*'Inathèque*, déi fir den Dépôt légal vum Radio an der Televisioun responsabel ass.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Ernst Dietrich Marschall

Den **Ernst Dietrich Marschall**, vu 1760 u **Grof Marschall**, gebuer den 31. Oktober 1692 zu Burgholzhausen a Sachsen-Anhalt, a gestuerwen den 31. August 1771 zu Altenburg an Thüringen, war e keeserleche Generol a vum 20. Oktober 1755 bis 1766 Gouverneur vu Lëtzebuerg.
Eberhard Fräihär von Gemmingen

Den **Eberhard Räichsfräihär von Gemmingen zu Hornberg**, gebuer den 2. September 1688 zu Lörrach a Baden-Württemberg, a gestuerwen den 3. Januar 1767 zu Lëtzebuerg, huet zum Geschlecht vun den Häre vu Gemmingen gehéiert.

Hie war e keeserleche Feldmarschall-Läitnant a vu 1749 bis zu sengem Doud Gouverneur vu Lëtzebuerg.
Eugen von Savoyen

Den **Eugen Franz, Prënz von Savoyen-Carignan**, gebuer den 18. Oktober 1663 zu Paräis a gestuerwen den 21. Abrëll 1736 zu Wien, war ee vun de bedeitendste Feldhäre vun der Habsburgermonarchie an hien huet d'Habsburgerräich weesentlech ausgebaut.

Vu 1697 u war hie Kommandant am Groussen Tierkekrich. Nieft dem Herzog vu Marlborough war hie wärend dem Spueneschen Ierffollegkrich (1701 – 1714) Chefkommandant vun der antifranséischer Koalitioun. Nom Neesufänke vum Krich géint d'Osmanen (1714 – 1718) huet hien déi éisträichesch Herrschaft a Südosteuropa geséchert. Donieft war hie laang Haffkrichsrotspresident an och als Diplomat aktiv.

De Prënz Eugen war als Bauhär a Konschtsammler ee vun de bedeitendste Mäzene vu senger Zäit.

## Um Spaweck
Simon de Bauffe

De **Simon de Bauffe** (och alt *Beauffe* geschriwwen), gebuer den 9. Februar 1676 zu Ath an der belscher Provënz Hainaut, a gestuerwe 1738, war en éisträichesche Generol-Läitnant ënnert dem Herzog Karel VI. Hie war och Gouverneur vu Lierre.

Als Ingenieur vun de Südlechen Nidderlanden gouf hien dacks gefrot fir a senger Gebuertsstad Ath ze schaffen. Op Uweisung vum Prënz Eugen von Savoyen huet den de Bauffe tëscht 1726 a 1740 d'Festung Lëtzebuerg ausgebaut an nei Festungswierker konzipéiert. Bis zu aacht Ingenieuren a ronn 1.200 Zaldoten an Aarbechter hunn ënnert sengem Kommando dräi nei Schleise gebaut (Bourbon-Schleis, Gronn-Schleis (1731), Mansfeld-Schleis (1733)), bestoend Anlage moderniséiert an nei baussenzeg Forte gebaut. Nom sengem Doud sinn d'Aarbechte vum Ingenieur Philippe Delaing virugefouert ginn.

## Um Spaweck
* Guy Thewes, *[https://onsstad.vdl.lu/fileadmin/ausgaben/121/Ons-Stad_121_2020_13-17.pdf L'eau dans la défense de la forteresse de Luxembourg: les écluses]*, Ons Stad 121/2020, S. 13-17
Wenn die Conny mit dem Peter

**Wenn die Conny mit dem Peter** ass en däitsche Film vum Fritz Umgelter aus dem Joer 1958. Am Film sangen d'Cornelia Froboess an de Peter Kraus eenzel oder am Duett Teenager-Schlager.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Gouverneur

E **Gouverneur** ass en Titel vun enger Amtspersoun dee verschidde Funktiounen, jee no Land a Period, bezeechent.

Am militäresche Milieu ass de Gouverneur gemenkerhand deen, deen déi zivil an/oder militäresch Exekutivgewalt iwwert eng Provënz, e Staat (am Fall vun enger Federatioun) oder enger Kolonie exekutéiert. Hien ënnersteet meeschtens enger méi héijer Autoritéit, dacks dem Staatschef oder der Regierung vun deem Land fir dat hie schafft. An engem federale Staat regéiert et entweeder am Numm vun der Zentralregierung wann e genannt gëtt oder autonom wann et gewielt gëtt (dat ass z.&nbsp;B. de Fall an den US-amerikanesche Bundesstaaten). E Gouverneur kann och e lokale Vertrieder vun enger Kompanie sinn, deen eng Festung, eng Buerg, eng Zitadell oder souguer eng Militärregioun kommandéiert. 

Den Titel Gouverneur gëtt och nach gebraucht fir eng Persoun, déi eng grouss Institutioun oder eng Bank leet, sou wéi dat z.&nbsp;B. bei der Banque de France de Fall ass. De President vun der europäescher Zentralbank gëtt heiansdo och Gouverneur genannt.

## Gouverneuren zu Lëtzebuerg

## An anere Länner (Auswiel)

### Australien
De Generalgouverneur vun Australien (*Governor-General of the Commonwealth of Australia*) ass de Vertrieder vum australesche Staatschef, dem Charles III., Kinnek vun Australien. Seng Muecht ass net just eng Representatiounsmuecht, mä hien huet wéinst senger grousser Kompetenz eng richteg institutionell Roll.

### Belsch
An der Belsch ass de Gouverneur de Kommissär vun der federaler Regierung, awer och vun der Regioun an an der Provënz och vun der Communautéit. En ass verantwortlech fir déi federal Reglementer an enger Rei Beräicher ëmzesetzen, dorënner d'zivil Sécherheet an d'Noutpläng, d'Policesécherheet an d'ëffentlech Uerdnung, d*'Tutelle administrative* a punkto lokal Police, d'Waffegesetzgebung, d'Pompjeeën, asw. 

Gouverneure gi vun der Regierung genannt an ofgeruff. Dem Gouverneur seng Aufgabe gläichen deene vum Prefekt an de franséischen Departementer.
The Enemy Below

**The Enemy Below** ass en US-amerikanesche Film vum Dick Powell aus dem Joer 1957 mam Robert Mitchum a Curd Jürgens an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

De Film verzielt wéi am Zweete Weltkrich en amerikanesche Kapitän an en amerikaneschen U-Boot-Kommandant sech am Stlantik en Duell liwweren...

## Um Spaweck
Hoch klingt der Radetzkymarsch

**Hoch klingt der Radetzkymarsch** ass en éisträichesche Film vum Géza von Bolváry aus dem Joer 1958 mat der Johanna Matz an der Haaptroll.

## Ëm wat geet et am Film?

Wien an der Mëtt vum 19.Joerhonnert: De Carl von Heimendorf, Leitnant am Regiment „Prinz Eugen“, huet kee Succés bei de Fraen, wouriwwer seng Komeroden de Geck maachen. Hie wett mat hinnen, bis Hallefnuecht eng Fra eruewert ze hunn. Hie probéiert direkt beim Zëmmermeedchen vu senger Tatta Leonie, dem Franzi Lechner, ma kritt och vun him e Kuerf. Senge Kommerode verzielt en awer, en hätt bei him eng Touche gemaach...

## Um Spaweck
Les aventuriers du Mékong

**Les aventuriers du Mékong** ass e franséische Film vum Jean Bastia aus dem Joer 1958 mam Jean Gaven a mat der Dominique Wilms an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

D'Dominique, dat zu Saigon wunnt, mécht dräi Männer (Bago, Le Scaph a le Toubib), déi gär vun do fortkéimen, ma keng Suen hunn, eng Propos: si sollen hat op eng Expeditioun begleeden, bei där s'um Enn eng Zomm kréichen, déi engem Schëffsticket fir a Frankräich entprécht...

## Um Spaweck
White Feather (Film)

**White Feather** ass en US-amerikanesche Film vum Robert D. Webb aus dem Joer 1955 mam Robert Wagner an der Debra Paget an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

De Film, e Western, spillt an der zweeter Halschecht vum 19. Joerhonnert am Wyoming an handelt vun e puer Indianer, déi sech dergéint wieren, an e Reservat mussen ze plënneren...

## Um Spaweck
Julien Hübsch

De **Julien Hübsch**, gebuer 1995 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Kënschtler.

## Karriär
De Julien Hübsch huet zu Weimar op der Bauhaus Universität, zu Mainz op der Konschtakademie an op der Hochschule für Grafik- und Buchkunst zu Leipzig Konscht studéiert a krut 2023 en *Diplom für Freie Bildende Kunst* op der Mainzer Konschtakademie.

2021 war hien an der Auswiel fir de Prix d'art Robert-Schuman. 2022 war hien nomineiert fir de Prix Edward-Steichen. 2023 krut hien eng Residenz an der Cité des Arts zu Paräis.

Dat selwecht Joer gouf hie fir seng Wierker *my motorcycle IX, my motorcycle VII* a *my motorcycle XIII*' um Salon vum CAL mam Prix Grand-Duc Adolphe ausgezeechent.

## Ausstellungen
* 2023 “Luxembourg Artweek“ with Reuter Bausch Art Gallery, LU 
* 2023 “Letzebuerg an Europa/Land_Stad_Leit“, BIL, Luxembourg City, LU
* 2023 “un été en papier”, Reuter Bausch Art Gallery, Luxemburg City, LU
* 2023 “Experimente V_Spuren”, Galerie van der Koelen, Mainz, DE
* 2023 “Passe-Partout”, LIAR NYC, New York, USA 
* 2023 “BIP visits PCAP: The 2023 Tour”, Semperdepot, Vienna, AU 
* 2023 “Salon du CAL”, Luxemburg City, LU
* 2022 “Wall of Sound”, Lage Egal exhibitions & projects, Berlin, DE 
* 2022 “DIAMANT3”, Diamant – museum of urban culture, Offenbach, DE
* 2022 “Festival der jungen Talente“ with Daniel Hoeßle, Dorian Winkler & Jakob Dieckmann, Frankfurter Kunstverein, DE
* 2022 “Progress”, TUFA, Trier, DE 
* 2022 “the grass is always greener”, Künstlerhaus Bethanien, Berlin, DE 
* 2022 “the third act”, Reuter Bausch Art Gallery, Luxemburg City, LU
* 2021 “Robert Schuman Kunstpreis”, Stadtgalerie Saarbrücken + Saarländisches Künstlerhaus, Saarbrücken, DE
* 2021 “the lost banquet of Alice B. Toklas”, wirwir, Berlin, DE 
* 2021 “YLA”, Valerius Art Gallery, Luxemburg City, LU 
* 2021 “Schleuse”, Opelvillen, Rüsselsheim, DE  
* 2021 “BRAVENEWWORLDORDER” / Triennale Jeune Création, Casino - Forum d'art contemporain, Luxemburg City, LU 
* 2020 “Batiment 4”, Esch-Sur-Alzette, LU
* 2017 “INTRO_peinture“, Galerie Konschthaus beim Engel, Luxembourg City, LU

## Um Spaweck
Zwei Herzen im Mai

**Zwei Herzen im Mai** ass en däitsche Film vum Géza von Bolváry aus dem Joer 1958 mam Dieter Borsche an der Haaptroll.

## Ëm wat geet et am Film?

De Peter Paul ("P. P.") Müller huet mam Opkomme vum Tounfilm seng Plaz als Pianist am Kino verluer. Fir seng Famill z'ernieren, zitt e mat sengem Kolleeg Ralf iwwer Land. Dem P. P. seng Fra kraazt déi lescht Suen zesummen, a keeft hirem Mann e gebrauchte Piano. Besonnesch gär spillt en dodrop seng Kompositioun *Zwei Herzen im Mai*, dat e senger Fra dedicacéiert hat, wéi se sech kennegeléiert haten...

## Um Spaweck
Niharica Raizada

D**'Niharica Raizada**, gebuer den 18. Abrëll 1990 zu Lëtzebuerg, ass eng indesch-lëtzebuergesch Schauspillerin. Si gouf 2010 als "Miss India UK" gekréint a war Zweetplacéiert bei "Miss India Worldwide" 2010. Si ass d'Enkelin vum fréiere Bollywood Museker O.P. Nayyar. Si huet a Filmer matgespillt wéi *[[IB71]]*, *[[Masaan]]*, *[[6-5=2 (Hindi-Film)|6-5=2]]*, *[[Damadol]]*, *[[Total Dhamaal]]* (2018) a *[[Sooryavanshi]]* (2021).

## Liewen
D'Niharica ass d'Enkelin vum indesche Musekskomponist O.P. Nayyar. Si huet indesch-franséisch Elteren an ass zu Lëtzebuerg opgewuess. Si schwätzt Franséisch, Lëtzebuergesch, Däitsch, Englesch, Spuenesch an Hindi. Si huet eng Schwëster Nirekhna Raizada an e Brudder Avneesh Raizada.

Si ass medezinesch Wëssenschaftlerin an huet e "Master of Research" an Translationalmedezin um Imperial College London gemaach an huet duerno mat engem "Fulbright Stipendium" Fuerschung an der Kardiologie op der Johns Hopkins University zu Baltimore gemaach.

Si huet d'Schauspillerei op der New York Film Academy geléiert an huet och indesch, klassesch Musek a Ballet studéiert. D'Niharica gouf 2010 als "Miss India UK" gekréint a war 2010 och Zweetplacéiert bei "Miss India Worldwide". D'Niharica huet e Lidd op franséisch fir déi indesch Kosmetikfirma "Chambor" erausbruecht. Si war op der 45. Plaz an der India-Times-Lëscht vun de "50 Most Desirable Women" vun 2013 a koum 2015 op d'Plaz 44.

D'Niharica hat hire Filmdebut am Bengalesche Film "Damadol" am Joer 2013 an huet 2016 am Gujarati Film *Var to NRI J* matgespillt. Si huet 2016 zesumme mam Krushna Abhishek de Film *Full 2 Jugaadu* gemaach.

Si ass d'Éiere-Kultur- a Konschtambassadrice tëscht Lëtzebuerg an der Republik Indien.

## Filmographie

## Um Spaweck
* Niharica Raizada bei IMDb 
* Niharica Raizada op Facebook
* Niharica Raizada op Instagram
Guillaume vu Lëtzebuerg (Homonymie)

* Wëllem ''(= Guillaume)'' vu Lëtzebuerg (1070-1129): Grof vu Lëtzebuerg
* Guillaume vu Lëtzebuerg (1963-): Prënz Guillaume, den drëtte Jong vum Groussherzog Jean an der Groussherzogin Joséphine-Charlotte.
* Guillaume vu Lëtzebuerg (1981-): zanter 2025 Groussherzog vu Lëtzebuerg.

## Kuckt och
* Wëllem I. vun Holland, a Personalunioun Groussherzog vu Lëtzebuerg;
* Wëllem II. vun Holland, a Personalunioun Groussherzog vu Lëtzebuerg;
* Wëllem III. vun Holland, a Personalunioun Groussherzog vu Lëtzebuerg.
* Wëllem IV. vu Lëtzebuerg, Groussherzog vu Lëtzebuerg.
Spaut

**Spaut** (lat.: *saliva*) ass eng Flëssegkeet am Mond vum Mënsch an an der Maul vu villen Déieren. 

## Produktioun

De Spaut gëtt an de Spautdrüsen an der Mondhiel produzéiert. Do gëtt et déi dräi grouss Kappspautdrüsen, déi et jee duebel gëtt. Si leien ënnert den Oueren (*glandula parotis*), der Zong (*glandula sublingualis*) an un der banneschter Säit vum ënneschte Gebéck (*glandula submandibularis*). Zousätzlech gëtt et vill kleng Spautdrüsen, déi iwwer déi ganz Mondschläimhaut verdeelt sinn.

Ronn 90 % vum Spaut ginn an de grousse Kappspeicheldrüse produzéiert, de Rescht an de klengen Drüsen.

Am Duerchschnëtt produzéiert de mënschleche Kierper ongeféiert en hallwe bis ee Liter Spaut den Dag.
 E gëtt bal nonstop produzéiert, souguer am Rouzoustand. Daagsiwwer a wärend dem iesse gëtt awer fënnefmol méi Spaut produzéiert. Nëmme wärend dem Schlofe gëtt sou gutt wéi kee Spaut produzéiert. E Rand dogéint produzéiert tëscht 80 an 180 Liter Spaut pro Dag.

## Funktioun

De Spaut hält d'Mondhiel fiicht. Dat mécht d'Schlécken, d'Schmaachen a beim Mënsch och d'Schwätze méiglech, a beaflosst och d'Richen. Donieft huet en eng antibakteriell Wierkung an den Histatin am Spaut fërdert d'Heele vu Wonnen.

Schonn zënter 1831 ass bekannt, datt de Spaut och Steif ofbaut. E léist déi léislech Substanzen an den Narungsmëttelen op, vermëscht sech mat dem dréchenen Iessen zu engem fiichte Bräi, deen an där Konsistenz ofgeschléckt ka ginn a fir d'Verdauung am Mo gëeegent ass. Schliisslech leet en duerch säi Gehalt u Ptyalin d'Verdauung vun de Kuelenhydrater an. Déi Funktioun vum Spaut huet awer net ëmmer eng physiologesch Bedeitung, well de Ptyalin knapps Zäit huet, fir seng Wierkung ze entfalen, bis et am sauere Mo schonn erëm desaktivéiert gëtt.

Spaut ass wichteg, fir d'Zänn gesond ze halen. Patienten, déi zum Beispill wéinst enger Stralentherapie manner Spaut produzéieren, sinn engem vill méi héije Risiko ausgesat, Karies ze entwéckelen.

Bei den Déieren, déi idderzen hält de Spaut d'Fettsaieren, déi duerch d'Gärung an der Panz entstinn, op engem neutralen Niveau. Wann net genuch geknat gëtt, kann de Contenu vun der Panz sauer ginn (Pansenazidose) a seng Wänn kënne Gëftstoffer duerchloossen.

## Zesummesetzung

Spaut besteet aus verschiddene Sekreter. Beim Spaut vum Mënsch sinn nieft dem Waasser (99,5 %) déi wichtegst Bestanddeeler Elektrolyte wéi Natrium a Kalium, a Schläimstoffer. Donieft fënnt een am Spaut och déi ofgestoussen Zelle vun der Mondschläimhaut a Bakterien. Et kënnen och Spuere vu Blutt am Spaut sinn.

Am Spaut vun Déiere kënnen Erreeger sinn, déi beim Mënsch Hautinfektiounen, Bluttvergëftungen oder Longenentzündungen ervirruffen. Reptiller droen dacks Salmonellen, déi beim Mënsch Duerchfall ausléise kënnen.

Spaut huet keng Faarf.

## Trivia

**Späizen** ass en heftegt Erausschleidere vu Spaut aus dem Mond.

D'Sekret vun der Bauchspeicheldrüs gëtt trotz dem Numm net als Spaut bezeechent.

## Um Spaweck
Othon I. vun der Bourgogne

Den **Othon I. vun der Bourgogne**, och nach **Otto I. vu Burgund** oder **Otto I. vun Hohenstaufen**, gebuer 1170, a gestuerwen den 13. Januar 1200 zu Besançon, war vun 1196 bis 1197 Grof vu Lëtzebuerg. Vun 1190 bis 1200 war hie Pfalzgrof vun der Bourgogne a vu Lenzburg an der Schwäiz.

Hie war ee vun de Bouwe vum Friedrich I. Barbarossa an der Béatrice vun der Bourgogne.

## Um Spaweck
Albrecht II. (HRR)

Den **Albrecht II.** oder **Albert II.**, genannt *de Groussmiddegen*, gebuer de 16. August 1397 zu Wien, a gestuerwen de 27. Oktober 1439 zu Neszmély an Ungarn, war als Member aus dem Haus Habsburg vu 1404 bis 1439 – ënnert dem Numm **Albrecht V.** – Äerzherzog vun Éisträich. Als Albrecht II. war hie vu 1437 bis zu sengem Doud Kinnek vun Ungarn, Kroatien a Béimen an Herzog vu Lëtzebuerg. Dat Joer duerno gouf hien och nach zum réimesch-däitsche Kinnek gekréint.

Den Albrecht war ee vun de Bouwe vum Herzog Albrecht IV. vun Éisträich (1377 - 1404) an der Herzogin Johanna Sophie vu Bayern (1373 - 1410).

## Um Spaweck
Fräulein (Film 1958)

**Fräulein** ass en US-amerikanesche Film vum Henry Koster aus dem Joer 1958 mam Mel Ferrer a mat der Dana Wynter an den Haaptrollen nom Roman mam selwechten Numm vum James McGovern.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Liebe kann wie Gift sein

**Liebe kann wie Gift sein** ass en däitsche Film vum Veit Harlan aus dem Joer 1957 mam Joachim Fuchsberger a mat der Sabina Sesselmann an den Haaptrollen nom Roman *Andrea und die rote Nacht* vum Gilbert Merlin.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Heiratskandidaten (Film 1958)

**Heiratskandidaten** ass en däitsch-éisträichesche Film vum Hermann Kugelstadt aus dem Joer 1958. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Cattle Empire

**Cattle Empire** ass en US-amerikanesche Film vum Charles Marquis Warren aus dem Joer 1958 mam Joel McCrea an der Haaptroll.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Majestät auf Abwegen

**Majestät auf Abwegen** ass en däitsche Film vum Robert A. Stemmle aus dem Joer 1958 nom Roman *Let’s play King* vum Sinclair Lewis..

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Pezzo, capopezzo e capitano

**Pezzo, capopezzo e capitano** ass en italieenesch-däitsche Film vum Wolfgang Staudte aus dem Joer 1958 mam Vittorio De Sica an Nino Manfredi an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Albert an Isabelle

Den **Albert an d'Isabelle** (och als **Albrecht** an **Isabella** bekannt) ass eng Habsburger Koppel, déi déi éisträichesch an déi spuenesch Kroune matenee verbonnen, a vu 1598 bis 1621 déi Südlech Nidderlanden an d'Franche-Comté (de Burgundesche Krees, deen deemools mat der spuenescher Kroun verbonnen war) regéiert hunn.

De 6. Mee 1598 huet sech den Äerzherzog Albert VII. vun Éisträich (1559-1621), Bouf vum Keeser Maximilian II., mat senger Kusin, der Infantin Isabella vu Spuenien (1566-1633), der Duechter vum Kinnek Philippe II. vu Spuenien bestuet. Zesummen hu si vu 1598 bis 1621 de südlechen Deel vun der fréiere Spueneschen oder Burgundeschen Nidderlanden – an deemno och Lëtzebuerg – verwalt. Si hunn d'Stad Lëtzebuerg am Joer 1599 besicht.

D'Koppel krut tëscht 1605 a 1608 dräi Kanner (Anna Mauritia, Philipp, Albrecht) déi all am Kandsalter gestuerwe sinn. Nom Doud vum Äerzherzog am Joer 1621 sinn d'Südlech Nidderlanden an d'Grofschaft Bourgogne direkt hannescht un d'spuenesch Kroun gaangen. D'Isabelle ass du *Generalgouverneurin* vun de Südlechen Nidderlanden ginn.

Hir zwéin Nimm gi vun Historiker fir déi Zäit bal ëmmer zesumme genannt.

Fir un den Albert an d'Isabelle z'erënneren, gouf um Belair an der Stad Lëtzebuerg eng Strooss no hinne genannt: d'Avenue des Archiducs.

## Um Spaweck
Leopold II. (HRR)

De **Leopold II.**, och nach **Leopold vun [[Habsburg-Loutrengen]]**, gedeeft als *Petrus Leopoldus Ioannes Antonius Joachim Pius Gotthardus,* gebuer de 5. Mee 1747 zu Wien, an och do gestuerwen den 1. Mäerz 1792, war vu 1765 bis 1790 (als Peter Leopold) Groussherzog vun der Toskana a vu 1790 bis zu sengem Doud réimesch-däitsche Keeser an ë.&nbsp;a. och Kinnek vu Béimen, Ungarn, Kroatien a Slawonien, Äerzherzog vun Éisträich an Herzog vu Lëtzebuerg.

Hie war dat néngt Kand vum réimesch-däitsche Keeser Franz I. Stephan an der Äerzherzogin Maria Theresia vun Éisträich.

De Leopold huet sech de 5. August 1765 zu Innsbruck mat der Infantin Maria Ludovica (1745–1792) bestuet, enger Duechter vum Kinnek Karl III. vu Spanien. D'Koppel krut 16 Kanner, dorënner den eelste Bouf Franz II. Joseph Karl (1768–1835), de leschte réimesch-däitsche Keeser an als Franz I., den éischte Keeser vun Éisträich.

## Um Spaweck
Franz II. (HRR)

De **Franz Joseph Karl** aus dem Haus Habsburg-Loutrengen, gebuer den 12. Februar 1768 zu Florenz, a gestuerwen den 2. Mäerz 1835 zu Wien, war als **Franz II.**, vu 1792 bis 1806, de leschte réimesch-däitsche Keeser. Hien huet 1804 d'Keesertum Éisträich gegrënnt an huet et als **Franz I. vun Éisträich** bis zu sengem Doud regéiert.

Hie war vu 1792 bis 1835 ë.&nbsp;a. och Kinnek vu Béimen, Ungarn, Kroatien a Slawonien a vu 1792 bis 1795 Herzog vu Lëtzebuerg.

De Franz huet sech de 6. Januar 1788 zu Wien mat der Prinzessin Elisabeth (1767–1790) bestuet, enger Duechter vum Friedrich Eugen, Herzog vu Württemberg. D'Elisabeth, déi an aneren Ëmstänn war, ass schwaachgefall, wéi se hirem Mann säi Monni, de Keeser Joseph II., um Doudebett leie gesinn huet. Si hat eng Fréigebuert an ass den Dag drop gestuerwen. Hiert Kand, d'Äerzherzogin Louise Elizabeth, ass de 24. Juni 1791 gestuerwen.

Am zweete Bestietnes gouf de Franz 1790 zu Wien mat der Maria Theresia vu Bourbon-Sizilien (1772–1807) bestuet, enger Duechter vum Ferdinand I. vu Sizilien an der Maria Karolina vun Éisträich.

## Um Spaweck
Der blaue Nachtfalter

**Der blaue Nachtfalter** ass en italieenesch-däitsche Film vum Wolfgang Schleif aus dem Joer 1959 mat der Zarah Leander an der Haaptroll.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Island in the Sun (Film)

**Island in the Sun** ass en US-amerikanesche Film vum Robert Rossen aus dem Joer 1957 mam James Mason a mat der Joan Fontaine an den Haaptrollen nom Roman mam selwechten Numm vum Alec Waugh.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
House of Wax (Film 1953)

**House of Wax** ass en US-amerikanesche Film vum André De Toth aus dem Joer 1953 mam Vincent Price an der Haaptroll nom Roman *The Wax Works* vum Charles Belden.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Boîte de nuit (Film)

** Boîte de nuit** ass e franséische Film vum Alfred Rode aus dem Joer 1951.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Dorothea Angermann

**Dorothea Angermann** ass en däitsche Film vum Robert Siodmak aus dem Joer 1951 mat der Ruth Leuwerik an der Haaptroll no engem Theaterstéck vum Gerhart Hauptmann.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Dorothea Angermann, d'Duechter vun engem evangeelesche Pastor steet viru Gericht, si beschëllegt sech selwer hire Mann ëmbruecht ze hunn…

## Um Spaweck
Operation Amsterdam

**Operation Amsterdam** ass e brittesche Film vum Michael McCarthy aus dem Joer 1959 mam Peter Finch a mat der Eva Bartok an den Haaptrollen nom Roman *Adventure in Diamonds* vum David E. Walker.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
12 Mädchen und 1 Mann

**12 Mädchen und 1 Mann** ass en éisträichesche Film vum Hans Quest aus dem Joer 1959 mam Toni Sailer an der Haaptroll.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Against All Flags

**Against All Flags** ass en US-amerikanesche Film vum George Sherman aus dem Joer 1952 mam Errol Flynn a mat der Maureen O'Hara an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Geliebte Bestie

**Geliebte Bestie** ass en éisträichesche Film vum Arthur Maria Rabenalt aus dem Joer 1959 mam Gerhard Riedmann an der Haaptroll nom Roman *Männer müssen so sein* vum Heinrich Seiler.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Piccolo mondo antico

**Piccolo mondo antico** ass en italieenesche Film vum Mario Soldati aus dem Joer 1941 mat der Alida Valli an der Haaptroll.

## Ëm wat geet et am Film?
De Franco Maironi, e jonke Mann aus enger aristokratescher Famill bestuet sech géint de Wëlle vu senger Famill mat der Duechter vun engem klenge Beamten…

## Um Spaweck
Gruppo di famiglia in un interno

**Gruppo di famiglia in un interno** ass en italieenesch-franséische Film vum Luchino Visconti aus dem Joer 1974 mam Burt Lancaster an der Silvana Mangano an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
An den 1970er Jore lieft en ale Professer zréckgezunn an engem luxuriéise Pallazzo zu Roum. Hie sammelt wäertvoll Tableauen aus dem 18. Joerhonnert. Hien huet wéineg Kontakt mat senger Ëmwelt bis den Dag wou d'Marchesa Bianca Brumonti en Appartement bei him wëll lounen…

## Um Spaweck
Bauch

De **Bauch**, an der Fachsprooch mam laténgeschen Numm **Abdomen** bezeechent, ass en Deel vum Kierper beim Mënsch a bei de meeschte Wierbeldéieren. E läit tëscht der Broscht, respektiv dem Broschtkuerf, an dem Becken. Dovun ass de Bauch de viischten Deel, deen hënneschten Deel zielt zum Réck.

Den Huelraum vum Abdomen ass d**'Bauchhiel** (lat.: *cavitas abdominalis*).

Beim Mënsch fänkt de Bauch ongeféier op der Héicht vun der Spëtzt vum Broschtbeen (Sternum) un a geet bis ongeféier de Leeschteband (lat: *ligamentum inguinale*). Den Deel vum Bauch iwwer dem Bauchnuebel, deen nach vun den ënneschte Rëpper ëmfaasst ass, ass den ieweschte Bauch oder Epigastrium. Den Deel ouni Schanken an der Regioun ronderëm den Nuebel ass de Mëttelbauch oder Mesogastrium. Den Ënnerleif oder Hypogastrium ass den ënneschten Deel vum Bauch, dee vum Becken ëmfaasst ass.

Déi viischt a säitlech Begrenzung vum Bauch bilt d'Bauchmuskulatur, iwwer déi d'Haut gespaant ass. Den hënneschten Deel ass vum Réckstrank begrenzt. D'Ausgesi vun der Uewerfläch vum Bauch hänkt vun der Ernierung an dem Trainingszoustand vun der Persoun oder dem Déier of. Bei schlanken an fitte Mënschen zeechent sech de Relief vun de Bauchmuskulatur of, bei iwwergewiichtege Mënschen ass de Bauch wéinst enger ausgepräägter Fettschicht no bausse gewölbt.

Bei de Wierbeldéieren ass de Bauch eng grouss Hiel an deem eng Rei wichteg Organer leien, dorënner de Mo, den Dënndaarm, den Déckdaarm, d'Liewer, d'Galeblos, d'Bauchspeicheldrüs, d'Nieren, d'Niewennieren, den Harnleiter an d'Mëlz.

Bei Arthropoden gëtt den hënneschten Deel vum Läif als Abdomen bezeechent.

## Biller

Paf Open 2012 Maria Clara Salgado Rufino (2012).jpg|Eng duerchtrainéiert Sportlerin mat flaachem Bauch.
Central Obesity 011.jpg|En iwwergewiichtege Mann mat déckem Bauch.
Lợn ỉ.jpg|E Schwäin mat engem hänkege Bauch.
Abdomen-head-thorax-de.svg|Vergläich tëcht Abdomen (Bauch), Thorax (Broschtkuerf) a Kapp beim Mënsch a beim Insekt.
Scheme body cavities-de.svg|Iwwersiicht iwwer déi eenzel Hielen am Kierper (op Däitsch).


## Um Spaweck
Société patriotique du Luxembourg

D**'Société patriotique du Luxembourg** gouf am Januar 1792 vum Jean-Nicolas Pache, engem enke Frënd vum Gaspard Monge gegrënnt.

Hire Statuten no sollt se beim Vollek d'Wëssen an d'Aufgabe vun all Bierger bannent der (revolutionärer) Verfassung verbreeden.

Dem François Pairault no war et ee vun den extremisteschste Klibb aus der Revolutiounszäit, wou 
iwwer hir Géigner hiergefall gouf.

Den Numm kënnt vun der *Section du Luxembourg*, déi bei der Andeelung vu Paräis, bei der Revolutioun, geschafe gouf, a geschwënn a *Section Mutius-Scaevola* ëmgenannt gouf. E bezitt sech op de Palais du Luxembourg, deen do dra louch.

Nieft dem Gaspard Monge an dem Jean-Nicolas Pache waren och de Jean Henri Hassenfratz, de Jean-Baptiste Marie Meusnier de la Place an den  Alexandre-Théophile Vandermonde Member dovun.

## Literatur
* François Pairault, *Gaspard Monge, le fondateur de polytechnique*, Tallandier, Biographies, figures de proue, septembre 2000. ISBN 2-235-02271-5.

## Kuckt och
Aarm

Den **Aarm** ass en Deel vum mënschleche Kierper. 

E fänkt un der Schëller un a geet dann an den Ueweraarm iwwer. Den Ielebou ass e Gelenk, dat den Ueweraarm an den Ënneraarm verbënnt. D'Handgelenk verbënnt den Ënneraarm mat der Hand.

Déi Struktur erméiglecht eng Rei Beweegungen an Aktivitéiten, vum einfache Gräifen an Unhale vun Objete bis hin zu méi komplexen Handlunge wéi dem Schreiwen, dem Geheien an der Feinmotorik.

Den Ueweraarm gëtt vu staarke Muskelen ugedriwwen, dorënner dem Bizeps an dem Trizeps. Si spillen eng wichteg Roll bei der Flexioun an der Extensioun vum Ielebou. Dat beaflosst d'Beweeglechkeet vum Aarm. Am ënneschten Aarm sinn eng Rei Muskele fir d'Rotatioun vum Ënneraarm selwer an d'Kontroll vun den Handbeweegunge verantwortlech sinn. D'Handgelenk erméiglecht zousätzlech Beweegungsfräiheet a Prezisioun. D'Hand an d'Fangere mat hire motoresche Fäegkeeten erméiglech d'Ausübe vu komplexen Aufgaben.

D'Fangere si mat Gelenker verbonne a ginn duerch Muskele gesteiert. D'Fangerspëtze si besonnesch empfindlech an déngen dem Taaschtsënn. D'Neel schützen d'Enn vun de Fangeren an hunn eng funktionell Roll.

De mënschlechen Aarm spillt eng zentral Roll am deegleche Liewen, sief et beim Schaffen, beim Iessen, beim Schreiwen oder bei kulturellen oder sportlechen Aktivitéiten.
## Um Spaweck
Broschtkuerf

De **Broschtkuerf**, oder am medezinesche Jargon **Thorax** (vum algriichesche θώραξ "Broschtpanzer") genannt, ass en Deel vum Kierper vun de Wierbeldéieren. E gehéiert zum anatomesch zentralen Deel vum Kierper a a besteet aus de Rëpper, der Broschtwierbelsail an dem Broschtbeen. Zesumme ëmschléisse si e Raum, dee **Broschthiel** (lat.: *cavum thoracis*) genannt gëtt. Och den ieweschten Deel vun der Bauchhiel ass nach vum Broschtkuerf ëmschloss.

Een Zweck vum Broschtkuerf ass de Schutz vun den Organer wéi de Longen an dem Häerz viru Verletzungen.

De Broschtkuerf ass d'Grondlag fir d'Broscht.

Eng Rei matenee verbonne Muskelen an der Broscht, dem Réck an dem Bauch (d'Zwerchfell) droen dozou bäi, datt de Broschtkuerf sech beim Ootmen ausdeent an zesummenzitt.

Bei den Insekten, de Kriibsdéieren an den ausgestuerwenen Trilobiten ass den Thorax eng vun den dräi Haaptënnerdeelunge vum Kierper, déi sech erëm aus e puer Segmenter zesummesetzen. De Opbau vum Thorax huet an deem Fall net vill mat deem vum Broschtkuerf vun de Wierbeldéieren ze dinn.

## Biller

1114 Thorax.jpg|D'Muskele vun der Thoraxwand (op Englesch)
Trilobite sections-en.svg|Diagramm mat den dräi Haaptofschnëtt vum Trilobiten (op Englesch)
Scheme body cavities-de.svg|Iwwersiicht iwwer déi eenzel Hielen am Kierper (op Däitsch)
Jean vu Lëtzebuerg (Homonymie)

* Jean vu Lëtzebuerg (1296-1346), bekannt als **Jang de Blannen**, Grof vu Lëtzebuerg.
* Jean I. vu Lëtzebuerg-Ligny, (1300-1364), Grof vu Ligny, vu Roussy a vu Beauvoir.
* Jean vu Lëtzebuerg (1370-1397), Här vu Beauvoir a Richebourg an (als Jean II.) Grof vu Brienne.
* Jean II. vu Lëtzebuerg-Ligny (1392-1441), Grof vu Guise a Ligny, Härr vu Beaurevoir
* Jean vu Lëtzebuerg (≈1436-1476), Grof vu Marle a Soissons.
* Jean vu Lëtzebuerg-Ville (†1508), Bouf vum Jacques I. vu Lëtzebuerg-Fiennes
* Jean vu Lëtzebuerg (†1548), Bëschof vu Pamiers vu 1539 bis 1548.
* Jean vu Lëtzebuerg, (≈1400-1466) genannt *de Baaschtert*, Här vun Haubourdin, illegitimme Bouf vum Walram III.
* Jean vu Lëtzebuerg (1921-2019), Groussherzog vu Lëtzebuerg vun 1964 bis 2000.
* Jean vu Lëtzebuerg (*1957), Prënz Jean, ee vun de Bouwe vum Groussherzog Jean.


Pierre Blanc - Réplique buste Jean l'Aveugle (cropped).jpg|*Jang de Blannen*
Luxembourg, Jean de, seigneur de Beaurevoir (Recueil d'Arras, f. 174).jpg|Jean, Här vu Beauvoir
Jean II de Luxembourg-Ligny.jpg|Jean II. vu Lëtzebuerg-Ligny
SOAOTO - Folio 077R.jpg|Jean, Grof vu Marle a Soissons
Flanders John of Luxembourg.jpg|Jean vu Lëtzebuerg-Ville
SOAOTO - Folio 055R.jpg|Jean *de Baaschtert*
De troonwisseling in Luxemburg, Groot Hertog Jean tijde zijn rede in het parleme, Bestanddeelnr 917-1194.jpg|Groussherzog Jean (1964)
Prince Jean of Luxembourg (1971).jpg|Prënz Jean
Broschtbeen

D**'Broschtbeen** ass eng platt Schank am Kierper vun de Wierbeldéieren. Beim Mënsch läit si an der viischter Mëtt vum Broschtkuerf. D'Rëpper, respektiv deenen hir Verlängerungen aus Knorpel, setzen un hir un.

De medezinesche Fachbegrëff ass **Sternum**. Dee Begrëff ass déi latiniséiert Versioun vum Algriichesche nστέρνον ("sternon"), dat Broscht bedeit.

De Mënsch huet ee Broschtbeen, dat d'Form vun engem Schwäert huet. Beim Mënsch a bei den Déiere besteet et aus dräi Deeler:
* dem *manubrium sterni*: beim Mënsch den ieweschten Deel
* dem *corpus sterni*: beim Mënsch den mëttelsten Deel
* dem *processus xiphoideus*: beim Mënsch den ënneschte Wutz

Déi dräi Partie sinn iwwer Knorpelbrécke matenee verbonnen: *symphysis manubriosternalis* a *symphysis xiphosternalis*.

Vill Wierbeldéieren hunn e puer Broschtbeen, déi och eng aner Form hu wéi beim Mënsch.

## Um Spaweck
Patrick Goldschmidt

De **Patrick Goldschmidt**, gebuer den 2. Februar 1970 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Expert comptable, Réviseur d'entreprise a Politiker (DP).

## Berufflech a politesch Karriär
No senger Première am Stater Kolléisch (1989) huet hie vun 1990 bis 1993 op der Université Louis Pasteur zu Stroossbuerg studéiert a säi Studium mat enger Maîtrise an der Ekonomie (*Gestion des entreprises*) ofgeschloss.

Berufflech huet hie bei KPMG AUDIT (1993-1999), Ciments Luxembourgeois (1999-2000), KPMG TAX (2000-2005) geschafft a war 2006 Matgrënner vun der Fiduciaire Goldschmidt & Associates.

Hien ass zanter 1999 Member an der DP, zanter 2009 Conseiller am Stater Gemengerot an zanter 2013 am Schäfferot vun der Haaptstad.

Bei de Chamberwalen 2013, 2018 an 2023 huet hien am Zentrum kandidéiert, ass awer ni direkt gewielt ginn. No de Wale vum 8. Oktober 2023 ass hien den 21. November 2023 fir d'Yuriko Backes an d'Chamber nogeréckelt, nodeems si op hiert Deputéiertemandat verzicht huet fir Ministesch ze ginn.

## Privates
De Patrick Goldschmidt ass bestuet a Papp vun dräi Kanner.

## Um Spaweck
Maurice Bauer

De **Maurice Bauer**, gebuer den 11. Oktober 1971 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Jurist a Politiker (CSV).

No senger Première am Stater Jongelycée (1992) huet hie vun 1992 bis 1997 op der Université Robert Schuman zu Stroossbuerg studéiert a säi Studium mat enger Maîtrise am Droit ofgeschloss.

Berufflech huet hie bei der Dexia-BIL (1998-2002) geschafft, war Sousdirekter vun der Cetrel (2002-2008) an ass zanter 2008 bei der Lëtzebuerger Bourse beschäftegt, vun 2014 un als Generalsekretär.

Hien ass zanter 1990 Member an der CSV a war fir seng Partei Generalsekretär adjoint vun 2000 bis 2010.

De Maurice Bauer ass zanter Oktober 2011 Conseiller am Stater Gemengerot an zanter August 2019 am Schäfferot vun der Haaptstad.

Bei de Chamberwalen 2009, 2013 2018 an 2023 huet hien am Zentrum kandidéiert, ass awer ni direkt gewielt ginn. No de Wale vum 8. Oktober 2023 ass hien den 21. November 2023 fir de Luc Frieden an d'Chamber nogeréckelt, nodeems deen op säin Deputéiertemandat verzicht huet, fir Premierminister ze ginn.

## Um Spaweck

* De Maurice Bauer vun der CSV am Portrait, play.rtl.lu, 24.11.2023
Regierung Frieden-Bettel

D**'Regierung Frieden-Bettel** ass zanter dem 17. November 2023  eng Koalitiounsregierung aus CSV an DP, déi aus de  Chamberwale vum 8. Oktober 2023 zu Lëtzebuerg ervirgaangen ass. Si  baséiert um Koalitiounsaccord, deen de 15. November 2023 vun deenen zwou Parteien op ausseruerdentleche Kongresser guttgeheescht an deen Dag drop ënnerschriwwe gouf. Regierungschef ass de Luc Frieden (CSV), Vizepremier de Xavier Bettel (DP).

Et ass fir d'éischt zanter 19 Joer datt, no der Regierung Juncker-Polfer (1999-2004), eng CSV-DP Koalitioun d'Regierung stellt.

Si besteet aus 15 Ministeren.

Den 11.&nbsp;Dezember 2025 koum et zu enger Ëmbildung, nodeems de Georges Mischo den 8.&nbsp;Dezember säi Récktrëtt als Aarbechts- a Sportsminister agereecht hat. De Marc Spautz gouf neien Aarbechtsminister, an d'Martine Hansen krut de Sportsministère bäi.

## Zesummesetzung

## Kuckt och
## Um Spaweck
Stéphanie Obertin

D**'Stéphanie Obertin**, gebuer den 13. Mee 1974 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Doktesch (Allgemengmedezin) a Politikerin (DP).

Si ass zanter dem 17. November 2023 Ministesch fir Digitalisatioun, a fir Héichschoulen a Recherche an der Regierung Frieden-Bettel.

D'Stéphanie Obertin ass zanter 2018 Presidentin vum lëtzebuergesche Cercle des médecins généralistes.

## Kuckt och
## Um Spaweck