open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grand Prix de Villers-Cotterêts 2005

Den **8. [[Grand Prix de Villers-Cotterêts]]** gouf de 16. Abrëll 2005 gefuer.

Et war déi zéngt Kompetitioun vun der Coupe de France 2005 a se stoung um Kalenner vum UCI Europe Tour 2005 an der Kategorie 1.1.
Se gouf vum Australier Bradley McGee gewonnen.
## Generalklassement
Grand Prix de Villers-Cotterêts 2004

De **7. [[Grand Prix de Villers-Cotterêts]]** gouf den 31. Mee 2004 gefuer.

Et war déi zwieleft Kompetitioun vun der Coupe de France 2004Se gouf vum Australier Stuart O'Grady gewonnen.
## Generalklassement
Grand Prix de Villers-Cotterêts 2003

De **6. [[Grand Prix de Villers-Cotterêts]]** gouf den 1. Mee 2003 gefuer.

Et war déi néngt Kompetitioun vun der Coupe de France 2003Se gouf vum Waliser Julian Winn gewonnen.
## Generalklassement
Grand Prix de Villers-Cotterêts 2002

De **5. [[Grand Prix de Villers-Cotterêts]]** gouf den 20. Mee 2002 gefuer.

Et war déi zéngt Kompetitioun vun der Coupe de France 2002Se gouf vum Fransous Laurent Lefèvre gewonnen.
## Generalklassement
Tram vun Szczecin

Den **Tram vun Szczecin** ass d'Tramsnetz vun der Stad Szczecin a Polen. 2024 gouf et dovun zu Szczecin 12 Linne mat enger kompletter Längt vu 65,5 Kilometer, an 104 Statiounen.

D'Exploitatioun gëtt vun der Tramwaje Szczecińskie gemaach.

## Linnen
Et gëtt aktuell (2024) follgend Linnen:

## Rullmaterial

## Um Spaweck

*  Internetsäit vun der Tramwaje Szczecińskie

## Referenzen an Notten
Albas (Lot)

**Albas** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Lot, an der Regioun Occitanie. 
## Nopeschgemengen

## Um Spaweck
Cressensac-Sarrazac

**Cressensac-Sarrazac** ass eng nei Gemeng am Departement Lot, an der Regioun Occitanie.

D'Gemeng ass den 1. Januar 2019 bei der Fusioun vu Cressensac a Sarrazac entstanen, déi zanterhier delegéiert Gemengen an der neier Gemeng sinn.

## Um Spaweck
Felice Gimondi

De **Felice Gimondi**, gebuer den 29. September 1942 zu Sedrina bei Bergamo an der Lombardei a gestuerwen de 16. August 2019 zu Giardini-Naxos op Sizilien, war en italieenesche professionelle Vëlossportler.

A senger éischter Profissaison 1965 hat hien den Tour de France gewonnen, duerno 1967, 1969, an 1979 de Giro an 1968 d'Vuelta a España.
## Palmarès
**1963**
* 1. am Giro della Regione Friuli Venezia Giulia
**1964**
* 1. am Tour de l'Avenir 
** 1. an der éischter Etapp
**1965**

* 1. am Tour de France
* 2. an der Flèche wallonne
* 3. am Giro d'Italia
* 3. an den Tre Valli Varesine
* 4. am Tour de Romandie
* 5. am Super Prestige Pernod

**1966**

* 1. am Paris-Roubaix
* 1. am Tour de Lombardie
* 1. an der 20. Etapp vum Giro d'Italia
* 1. am Paris-Bruxelles
* 1. an der Coppa Agostoni
* 1. an der Coppa Placci
* 1. an der 3B Etapp vum Tour de Romandie (CLM)
* 1. an der Corsa di Coppi
* 2. am Grand Prix des Nations
* 2. am Grand Prix de Lugano
* 2. am Trophée Matteotti
* 2. am Critérium des As
* 2. am Super Prestige Pernod
* 3. am Tour de Toscane
* 5. am Giro d'Italia
* 10. an der Ronde van Vlaanderen
* 10. an der Flèche wallonne
* 10. am Tour de Romandie

**1967**

* 1. am Giro d'Italia
* 1. an der 10. an an der 20. Etapp vum Tour de France
* 1. am Grand Prix des Nations (CLM)
* 1. am Tour du Latium
* 1. am Grand Prix de Lugano (CLM)
* 2. am Tour de Lombardie
* 3. am Critérium des As
* 3. an der Escalade de Montjuïc
* 3. an der Coppa Bernocchi
* 3. am Super Prestige Pernod
* 4 am Milano-Sanremo
* 4. an der Ronde van Vlaanderen
* 7. am Tour de France

**1968**

*  italieenesche Landesmeeschter op der Strooss
* 1. an der Vuelta a España
* 1. an der 17. Etapp vun der Vuelta (CLM)
* 1. an der 16 Etapp vum Giro (CLM)
* 1. am Grand Prix des Nations (CLM)
* 1. am Trofeo Baracchi 
* 1. am Critérium des As
* 1. am Giro della Romagna
* 1. an der Flèche enghiennoise
* 2. am Grand Prix de Lugano
* 2. an der Volta Ciclista a Catalunya
* 2. am À travers Lausanne
* 2. am Super Prestige Pernod
* 3. am Giro
* 3. am Paris-Luxembourg
* 3. am Gent-Wevelgem
* 4. an der Flèche wallonne
* 6. an der Weltmeeschterschaft am Vëlossport op der Strooss
* 7. am Tour de Lombardie
* 10. am Tirreno-Adriatico

## Um Spaweck
Belmontet

**Montcuq** ass eng franséisch Uertschaft a fréier Gemeng am Departement Lot, an der Regioun Occitanie.

Den 1. Januar 2018 huet Belmontet mat Montcuq, Lebreil, Sainte-Croix a Valprionde fusionéiert fir déi nei Gemeng Montcuq-en-Quercy-Blanc ze bilden, an ass zanterhier eng delegéiert Gemeng vun där Gemeng.

## Nopeschuertschaften a Gemengen
Rot vun de Gemengen a Regiounen an Europa

De **Rot vun de Gemengen a Regiounen an Europa**, gekierzt RGRE (offiziell  *Conseil des communes et régions d'Europe*), ass eng Asbl déi sech fir e vereent Europa asetzt, dat op der Autonomie vun de Gemengen a Regiounen an der Demokratie opgebaut ass.

Den RGRE gouf offiziell den 28. Januar 1951 a Presenz vu 56 Vertrieder vu lokale Kollektivitéiten aus aacht europäesche Länner (Frankräich, Däitschland, Italien, Belsch, Schwäiz, Lëtzebuerg, Dänemark an Holland) gegrënnt.

Déi ronn 150 000 Membere vum RGRE sinn a 55 Associatioune bannent de Memberstaate vum Europarot ënnerdeelt. Den RGRE ass domat déi gréisst Associatioun vu lokalen a regionale Vereenegungen an Europa.

Den RGRE ass déi europäesch Sektioun vun der weltwäiter Organisatioun Cités et gouvernements locaux unis.

De President vum RGRE ass zanter Dezember 2016 den Italieener Stefano Bonaccini, Generalsekretär ass de Fabrizio Rossi. D'Generalsekretariat vum RGRE ass zu Bréissel.

## Lëtzebuerg am Rot vun de Gemengen a Regiounen
D'Lëtzebuerger Member-Associatioun am RGRE ass de Syvicol.

Déi sechs gewielt Vetrieder sinn:

* Simone Asselborn-Bintz (Gemeng Suessem)
* Emile Eicher (Gemeng Klierf)
* Malou Kasel (Gemeng Colmer-Bierg)
* Jean-Pierre Klein (Gemeng Steesel)
* Anne Nickels-Theis (Gemeng Buerschent)
* Louis Oberhag (Gemeng Waldbriedemes)

## D'Aktivitéite vum RGRE
D'Aktivitéite vum RGRE dréien ëm 5 Themeberäicher:

* Demokratie, Staatsbiergerschaft an EU-Erweiderung,
* Effizient Verwaltung vun de Ressourcen an Ëmwelt,
* Partnerschaft, Kooperatioun an international Sujeten,
* Ekonomesch, sozial a territorial Kohäsioun,
* Lokal a regional Regierungen: Patron an Déngschtleeschtungsbetrib.

## Jumelage vun Uertschaften

Den RGRE këmmert sech och besonnesch ëm säi Reseau vu ronn 26.000 Jumelagen a ganz Europa. An dësem Punkt schafft de RGRE enk mat der Generaldirektioun „Bildung a Kultur” vun der Europäescher Kommissioun zesummen.

Fir den RGRE, waren d'Jumelagë schonn ëmmer e gutt Instrument fir de Bierger iwwer déi national Grenzen ewech Europa méi no ze bréngen an e Mëttel fir e vereent a friddlecht Europa mat der Ënnerstëtzung vun der Bevëlkerung opzebauen.

## Um Spaweck
Schmëdd (Fëschbech)

D**'Schmëdd** ass e Lieu-dit an der Gemeng Fëschbech.

## Geographie
D'Schmëdd läit op enger Héicht vun 293,70 Meter am Dall vun der Wäisser Iernz, op der Gafelung vum CR119 mam CR125.

## Kuckt och
Sou wéi et net war

***Sou wéi et net war*** ass e Roman a Lëtzebuerger Sprooch vun der Claudine Muno, deen 2019 am Verlag Op der Lay erauskoum.

## Wourëms geet et am Roman?
Erzielt gëtt d'Geschicht vun den dräi Hoffmann-Bridder, dem Simon, dem Louis an dem Olli, genannt Panda, vun hirer Kandheet bis an den Erwueessenenalter, zu Péiteng. 

## Rezeptioun

## Literatur
* Jeff Thoss: "Petinger Triptychon". In: *[[d'Lëtzebuerger Land]]* Nr.31, 2. August 2019, S.18.
Faycelles

**Faycelles** ass eng franséisch Gemeng am Departement Lot, an der Regioun Occitanie.

Faycelles läit um Jakobswee, an zwar de Wee dee vu Le Puy-en-Velay fortgeet, an dee Via Podiensis heescht. An der Gemeng gëtt et nach e *Relais* vun deem Pilgerwee.

## Nopeschuertschaften a Gemengen

## Um Spaweck
Sozialdemokratesch Aarbechterpartei

D**'Sozialdemokratesch Aarbechterpartei** war eng lëtzebuergesch politesch Partei. Si huet sech 1903, 1904 oder 1905 vun der Sozialdemokratescher Partei ofgespléckt, mee ass 1912 nees an hir opgaangen.

Si gouf vum Jean Schaack-Wirth a Jacques Thilmany matgegrënnt, déi vun 1903 un och d'Zeitung Der arme Teufel erausginn hunn.

D'Aarbechterpartei war marxistesch a méi radikal wéi d'Sozialdemokratesch Partei ënnert dem Michel Welter. Deem gouf virgeworf, ze vill un der parlamentarescher Aarbecht an der Chamber intresséiert ze sinn an der Liberaler Liga ze vill entgéint ze kommen. D'Grënner vun der Aarbechterpartei wollte méi gewerkschaftlech aktiv ginn.

Als eenzeg Partei huet si sech schonn 1905 fir d'Allgemengt Walrecht an domat och fir d'Fraewalrecht agesat, andeems si eng Petitioun dofir an der Chamber agereecht huet.

1912 hunn de Parteipresident vun der Sozialdemokratescher Partei, Jean Schortgen, an de President vun der Sozialdemokratescher Aarbechterpartei, de Jean Schaack-Wirth, sech drëm beméit, fir béid Parteien nees zesummenzeféieren. D'Ofspléckung géif d'Aarbechterbeweegung nëmme schwächen. Den Enn vun der Partei ass den 31. Mäerz an der Zeitung annoncéiert ginn:
:*Die am vergangenen Sonntag [...] in Luxemburg zusammengetretenen Parteileitungen der sozialdemokratischen Partei und der sozialdemokratischen Arbeiterpartei Luxemburgs haben einstimmig follgenden Beschluss gefaßt, der heute gleichzeitig im "[[Escher Journal]]" und im "[[Der arme Teufel|Armen Teufel]]" veröffentlicht wird*:
:*"Die Mitglieder der sozialdemokratischen Arbeiterpartei treten in die sozialdemokratische Partei Luxemburgs ein. Die Mitglieder der früheren sozialdemokratischen Arbeiterpartei, soweit sie in Esch und Umgegend wohnhaft sind, konstituieren sich sofort als Escher Sektion der sozialdemokratischen Partei Luxemburgs. Alle Escher Genossen werden hiermit aufgefordert, der Escher Sektion der sozialdemokratischen Partei Luxemburgs beizutreten u. sich dieserhalb an den provisorischen Vorsitzenden Gen. Schaack-Wirth, Stadtrat in Esch wenden zu wollen."*

## Quellen
* d'Heftchen vun der LSAP Käl-Téiteng: Spezial 100 Joer Sozialisten an der Gemeng Käl-Téiteng , Nr 21
Sozialistesch Partei

**Sozialistesch Partei** steet fir follgend Parteien zu Lëtzebuerg:

* Sozialistesch Partei (1916-1924)
* Revolutionär Sozialistesch Partei (1970-1999)
* Lëtzebuerger Sozialistesch Aarbechterpartei

## Kuckt och
* Sozialdemokratesch Partei
Halifax-Monument zu Angles

D**'Halifax-Monument zu Angles** ass e Monument, dat drun erënnert, datt op där Plaz de 24. Juli 1941 en Halifax-Bomber, dee vun der Flak getraff gi war, eroffgefall ass.

D'Monument steet an de Salzwisen um hallwe Wee tëscht Angles a Les Conches laanscht d'Departementsstrooss D46B an der Vendée.

De Fliger war en Halifax B II mat dem N° L9527 vun der 35. RAF-Schwadroun, deen um Fluchfeld vu Stanton Harcourt am Oxfordshire fortgeflunn war fir La Pallice ze bombardéieren.

## Equipage
Escher Journal

Den **Escher Journal** war eng Zeitung fir d'Stad an de Kanton Esch-Uelzecht, déi tëscht 1902 an 1913 erauskoum. Si stoung der Sozialdemokratescher Partei no.

Den Escher Journal reit sech an eng Serie vu sozialdemokrateschen a sozialisteschen Escher Zeitungen an; ugefaange mam *[[Escher Courrier]]* (1895-1896), dem Escher Journal säi Virgänger d*'[[Escher Volksblatt]]* (1898-1901) a schliisslech sengem Nofollger, dem *[[Escher Tageblatt]]*, dat zënter 1913 bis haut erauskënnt.

## Geschicht
Déi éischt Ausgab vum Escher Journal ass de 4. Januar 1902 erauskomm, eng Woch no der leschter Ausgab vum *[[Escher Volksblatt]]*. Seng Devise war: *"Habt wohl acht, Wort ist Macht!"*. D'Redaktioun huet de Programm vun hirer Virgängerzeitung iwwerholl:
:"*An die Spitze des 'Escher Volksblatt', das wir vor drei Jahren gegründet und in der Folgezeit einer anderen Direktion überlassen mussten, hatten wir unser sozial-politisches Programm gesetzt, an dem wir auch noch heute unverbrüchlich festhalten.*"

Den Escher Journal huet am Ufank de Sozialdemokrate Michel Welter a Jean Schaack-Wirth gehéiert an ass duerno als "Apport personnel" un d'Maison du peuple gaangen.

Nieft dem Feuilleton huet d'Zeitung iwwer d'Debatten an der Chamber an d'Problemer vun den Aarbechter bericht. Dës, sou wéi och déi grouss gesellschaftlech Froe vun där Zäit, goufe kommentéiert.

De 27. Abrëll 1912, fir den 1. Mee, gouf d'Zeitung op roudem Pabeier gedréckt. Generell hat d'Zeitung véier Säiten an e Format vun 51 op 36 Zentimeter, mat véier Kolonne pro Säit.

An der leschter Ausgab huet d'Redaktioun geschriwwen, datt si de Programm, dee si Jore virdrun opgestallt hat, erreecht hätt, besonnesch wat dat allgemengt Walrecht betreffe géif, dat geschwënn géif ageféiert ginn. Dat war awer eng vireileg Konklusioun well dat allgemengt Walrecht dunn eréischt 1919 zu Lëtzebuerg agefouert gouf. Duerch en Accord mam Editeur Paul Schroell kruten d'Abonnente vum Escher Journal dat 1913 gegrënnt Escher Tageblatt an d'Haus.

## Quell
* 

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
Victor Neuens

De **Victor Neuens**, gebuer de 4. Abrëll 1898 zu Esch-Uelzecht, an och do den 1. Februar 1975 gestuerwen, war e lëtzebuergeschen Auteur, Editeur a Lokalpolitiker.

Hien huet patriotesch a reliéis Gedichter geschriwwen (seng éischt Sammelbänn haten d'Titelen *Meng e'scht Blummen* a *Kreiz a Kro'n*), ma hie gouf virun allem duerch seng Vollekstheaterstécker bekannt.

An den 1920er Joren huet hien Artikelen iwwer d'Geschicht vun der Lyrik op Lëtzebuergesch an der *[[Obermosel-Zeitung]] an a [[Jung-Luxemburg]]* publizéiert, an dono och eng sëllegen Theaterkritiken.

De Victor Neuens huet 1923 de *Verlag Victor Neuens* (och: *Luxemburger Theaterverlag*) gegrënnt, an deem en net nëmme seng Theaterstécker, ma och där vum François Gilson, Adolf Berens, Max Goergen, Joseph Hurt, François Léger, Adolf Weis, Wilhelm Weis an Theodor Zenner publizéiert huet. 1926 war hien, zesumme mam Max Goergen a Joseph Hurt, Grënner vun der Literaturzäitschrëft *[[Jong-Hémecht]]* a bis 1935 den Editeur dovun.

Politesch huet hie sech an der Gemengepolitik engagéiert a war laang Member vum Escher Gemengerot.

A senger Heemechtsstad gouf am Quarier Zaepert eng Strooss no him genannt.
Immateriellt Kulturierwen

Als **immateriellt Kulturierwen** bezeechent d'UNESCO Bräich, Opféierungen, Ausdrocksweisen, Uluechten, Wëssensschätz a Fangerfäerdegkeeten, déi d'Mënsche selwer als Deel vun hirer kultureller Ierfschaft ugesinn. Mat derzou gehéieren och d'Saachen an d'Plazen, d'Geschier an d'Gezei, déi ee brauch, fir déi Traditiounen um Liewen z'erhalen. Vu Generatioun zu Generatioun gëtt déi Ierfschaft ëmmer nei vun hiren Ierwen erschaf, am Zesummespill mat hirem jeeweilegen Ëmfeld, hirer Geschicht an der Natur.

## UNESCO-Lëscht
Op der UNESCO-Lëscht vum immaterielle Kulturierwen zu Lëtzebuerg stinn:
* d'Iechternacher Sprangpressessioun, zanter November 2010
* d'Haupeschbléiser, zanter Dezember 2020

## National Lëscht
Um nationalen Inventaire vum immaterielle Kulturierwe stinn:

### Kategorie: Gesellschaftlech Bräich, Riten, a Festlechkeeten
# d'Iechternacher Sprangpressessioun
# d'Schueberfouer mat hirem Hämmelsmarsch
# d'Éimaischen
# d'Oktav zu Éiere vun der Muttergottes vu Lëtzebuerg
# den Niklosdag
# de Léiffrawëschdag 
# d'Klibbere goen 
# de Bäerbelendag 
# d'Trauliicht brennen 
# d'Kënnbakesteeën
# d'Liichte goen 

### Kategorie: Kënschtleresch Ausdrocksforme viru Publikum
# d'Haupeschbléiser
# d'Lëtzebuerger Volleksdänz

### Kategorie: Mëndlech Iwwerliwwerungen an Ausdrocksweisen
# d'Haus- a Flouernimm

### Kategorie: Wëssensschätz a Bräich, déi d'Natur an den Universum betreffen
# d'Hiewanskonscht – d'Konscht vun der Gebuertshëllef
# d'Fléizen – déi landwirtschaftlech Technik fir Grief unzeleeën, fir d'Wisen ze bewässeren
# d'Wanderschéiferei
# d'Louschläissen – déi traditionell Technik fir d'Schuel (d'Lou) vun de jonken Eechen erofzeschielen („ze schläissen“)
# d'Kultur vun de Bongerten

### Kategorie: Geschécklechkeete vum traditionellen Handwierk
# d'Konscht vum Dréchemauerbauen
# d'Fäschemaachen - déi traditionell Geschécklechkeet, op der Hand Geäschts zu Botten ze bannen.

## Kuckt och
*Weltierwen
*Nationaalt Kulturierwe vu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Immateriellt Kulturierwen zu Lëtzebuerg
* Intangible Cultural Heritage by UNESCO
Luxemburger Gesellschaft für Deutsche Literatur und Kunst

D***'Luxemburger Gesellschaft für Deutsche Literatur und Kunst***, kuerz *GEDELIT*, war en ufanks pangermanistesche Veräin zu Lëtzebuerg, dee séier e Sproochrouer vun der däitscher nationalsozialistescher Ideologie gouf a sech dofir staark gemaach huet, datt Lëtzebuerg "Heim ins Reich" soll kommen, d.&nbsp;h. en Deel vum Däitsche Räich sollt ginn.

Zu de Memberen hunn ë.&nbsp;a. Politiker wéi de Pierre Prüm (Staatsminister 1924-25) an de Florentin Antony, Schrëftsteller wéi den Nikolaus Hein an de Marcel Simon, oder Moler wéi den Aloyse ("Alo") Bové gehéiert. Den Däitsch- a Griicheschsproff Damian Kratzenberg war zanter 1935 President vun der GEDELIT. 1938 huet d'GEDELIT ugefaangen, Propaganda an de Lëtzebuerger Lycéeën ze maachen. D*'Sturmtrupp Lützelburg*, eng Grupp vun nazifrëndleche Schüler, huet hir Versammlungen am Lokal vun der GEDELIT ofgehalen. Am Mee 1938 koum et zu engem Prozess géint ee vum Kratzenberg senge Schüler, deen um Nationalfeierdag an der Kathedral e "Knuppert" explodéiere gedoen hat. Am Prozess koum dunn eraus, datt de Kratzenberg seng Schüler all Samschdeg ëm sech hat fir se z'endoktrinéieren.

De 6. Juli 1940, kuerz nom Iwwerfall vun der Wehrmacht an der Besetzung vu Lëtzebuerg, gouf d'GEDELIT a Volksdeutsche Bewegung (VdB), déi ewell komplett "gläichgeschalt" war, ëmgedeeft.

## Literatur
* Emil Haag: *Die Luxemburger Gesellschaft für deutsche Literatur und Kunst (Gedelit).* In: Hémecht, Jg. 28(1976), H. 1, p.&nbsp;5-26; H. 2, S. 101-128; H. 3, S. 285-320; Jg. 29(1977), H. 2, S. 133-171. Online op eluxemburgensia.lu.
Wunne mat der Wooltz

***Wunne mat der Wooltz*** ass en urbanistesche Projet an der Gemeng Wolz, bei deem eng ronn 34 Hektar (dovun 26 ha Industriebroochen) op den zwou Säite vum Floss Wolz (*"Wooltz"* am lokalen Dialekt), tëscht- Uewer- an Nidderwolz, opgewäert a reamenagéiert solle ginn.

De Fonds du Logement plangt do, en neie Wunnquartier ze bauen, an deem an 1.085 Wunnengen an Haiser bis zu 2.200 Leit ënnerdaach komme sollen. Am November 2022 war den éischte Spuetstéch.

## Geschicht
De Projet betrëfft en Areal, op deem tëscht 1912 an 1961 d'Giewerei Ideal Lieder a Liedersartikele produzéiert huet. Dono huet d'Firma Eurofloor (spéider zu Tarkett/Sommer fusionéiert) den Terrain fir e symbolesche Frang iwwerholl, an do eng 30 Joer laang Buedembeläg produzéiert. 1996/97 ass s'erausgeplënnert an huet dem Staat den Terrain 2011 fir ee symboleschen Euro verkaaft. Den Terrain gouf tëscht 2012 and 2022 sanéiert an déi meescht Gebaier, déi drop stinn, ofgerappt. Vun der aler Giewerei bleiwe just en zille Schaarschtech, e Verwaltungsgebai sou wéi eng Paart (mat enger Erënnerungsplack un de Streik vum 30. August 1942) erhalen.

## De Projet
Beim Projet (deen och de Site *Haargarten* niewendru mat abezitt) soll d'Kreeslafekonomie eng wichteg Roll spillen, wat d'nohaltegt Bauen an d'Gestioun betrëfft. Sou soll z.&nbsp;B.de Quartier, mat Wäermepompelen a Solarenergie fir säin eegenen Energieverbrauch opkommen. D'Baachbett soll renaturéiert ginn, den Auto méiglechst aus dem Quartier erausgehale ginn, an e soll un d'Gare Wolz ugebonne ginn, déi zu engem Multimodal-ëmklammpunkt erweidert soll ginn. Virgesi si virun allem Appartementsgebaier mat 3 bis 4 Stäck. Geplangt sinn och Geschäftsflächen, Sportsinfrastrukturen, Säll fir sech ze begéinen a Gemeinschafts-Geméisgäert.

De Schoulcampus Geenzepark, deen no bei d'Gare vun der Gemeng Wolz gebaut gouf, ass fir d'Rentrée 2023/24 op gaangen. Nieft enger Grondschoul mat Maison Relais fir 320 Kanner ëmfaasst dëse Campus och eng Sportshal, eng Museksschoul, eng Produktiounskichen an de Kannermusée PLOMM.

Fir déi éischt Phas sinn Aarbechten fir iwwer 260 Milliounen Euro virgesinn, mëttelfristeg kéinten d'Käschten dann op iwwer eng hallef Milliard Euro klammen. 2026 sollen déi éischt Logementer fäerdeg ginn.

Architekte vum Masterplang sinn Heisbourg Strotz (hsa), Schroeder & Associés a Maja Devetak.

## Literatur
* Josée Hansen: "Renaturation." In: *[[d'Lëtzebuerger Land]]* 33, 16. August 2019, S.6.

## Um Spaweck
* wmdw.lu, Websäit vum Projet.
* "Wunne mat der Wooltz" op wiltz.lu
Der Wegweiser

***Der Wegweiser*** war eng Wochenzeitung, déi zu Lëtzebuerg vum 23. Juli 1918 bis de 27. Dezember 1919 samschdes erauskoum. Hiren Ënnertitel war *Offizielles Organ der Freien Volkspartei für Freiheit, Gleichheit, Gerechtigkeit.*

Si gouf vum Nicolas Neuens erausginn a war den direkten Nofollger vun der *[[Die Volksstimme (1917-1919)|Volksstimme]]*.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Digitaliséiert Nummere vun ''Der Wegweiser'' op eluxemburgensia.lu, enger Websäit vun der Lëtzebuerger Nationalbibliothéik.
Laurentino Cortizo

De **Laurentino "Nito" Cortizo Cohen**, gebuer den 30. Januar 1953 zu Panama-Stad, ass e panamaesche Politiker.

HIen huet 2019 d'Presidentschaftswale gewonnen an ass zanter dem 1. Juli 2019 President vu Panama, als Nofollger vum Juan Carlos Varela.

Hien hat schonn eng Kéier 2008, ouni Succès fir dat Amt kandidéiert. Vun 2004 bis 2006 war hie Minister fir landwirtschaftlech Entwécklung. 1994 bis 2004 war hien Deputéierten am panamaesche Parlament.

## Um Spaweck
Jong-Hémecht

**Jong-Hémecht** war eng Zäitschrëft, déi zu Lëtzebuerg tëscht September 1926 a Mäerz 1940 an der Moyenne all zwéi Méint erauskoum. Si gouf vum Victor Neuens (1898-1975) gegrënnt an erausginn, vun 1935 u war de Friny Gilson (1893-1942) Editeur.

Jong-Hémecht, mam Ënnertitel *Zeitschrift für heimatliches Theater, Schrift- und Volkstum* (oder Variatiounen dovun) war deemools eng vun de wichtegste Kulturzäitschrëften zu Lëtzebuerg. An hir goung et haaptsächlech ëm Literatur, Theater an Ethnologie.
1933 an 1937 koumen zwou Sonnernummere vum Tony Kellen (1869-1948) senger *luxemburgische Geschichtsschreibung* an hir eraus. 1938 gouf et eng Extranummer iwwer d'Geschicht vum *Theater in Luxemburg* vum Joseph Hurt.

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
## Um Spaweck
* Déi eenzel Nummere vu ''Jong-Hémecht'' op eluxemburgensia, engem Site vun der Lëtzebuerger Nationalbibliothéik, liesen.
Nayib Bukele

Den **Nayib Armando Bukele Ortez**, gebuer de 24. Juli 1981 zu San Salvador, ass e salvadorianesche Politiker (GANA) a Geschäftsmann.

Hie war vun 2015 bis 2018 Buergermeeschter vu San Salvador.

Zanter dem 1. Juni 2019 ass hie President vun El Salvador.

## Um Spaweck
Jean-Schortgen-Monument um Téitenger Kierfecht

D**'Jean-Schortgen-Monument um Téitenger Kierfecht** ass e Monument fir de Biergaarbechter an éischten Aarbechterdeputéierten an der Chamber, de Jean Schortgen, deen an der Grouf leie bliwwe war.

D'Monument gouf um Sonndeg, den 2. Mee 1920, een Dag nom zweeten Doudesdag vum Schortgen, ageweit. Et war d'Resultat vun enger Initiativ vun e puer Leit, déi de 6. Mee 1919 mat der Iddi fir dem Schortgen e Monument opzeriichten un Ëffentlechkeet erugetruede waren. Dësen Denkmalcomité wollt d'Monument bei der Téitenger Schoul opriichten, de Keeler Gemengerot huet sech awer fir den Agank vum Téitenger Kierfecht ausgeschwat. D'Monument aus Sandsteen ass vum italieenesche Kënschtler Duilio Donzelli vun Esch-Uelzecht geschaf ginn.

D'Monument ass och de Grafstee vum Schortgen. De 17. Abrëll 1920 huet de Keeler Schäfferot op d'Proformaufro vum Schortge senger Wittfra d'Erlabnes ginn, seng Läich aus dem Familljegraf um Téitenger Kierfecht erauszehuelen an a säin neit Graf beim Denkmal ze verleeën.

Am Joer 1993, dem Joer vum 75. Anniversaire vum Schortge sengem Doud, ass d'Monument ganz restauréiert ginn, an den 20. September huet d'Lëtzebuerger Post dësen Anniversaire mat engem Timber, op deem de Mineur vum Schortgen-Monument ze gesinn ass, commemoréiert.

De 7. Februar 2020 gouf d'Monument als Nationaalt Monument klasséiert.
Kapell Elleng

D**'Kapell um Kierfecht zu Elleng** war eng kathoulesch Kapell, déi haut als Morgue benotzt gëtt.

D'Kapell gouf, zesumme mam Kierfecht a mat Weekräizer, de 24. Juli 2019 op den Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter gesat.

## Geschicht
Am Januar 1803 ass Elleng zu enger eegestänneger Par erhuewe ginn. Virdrun huet et zur Par Duelem gehéiert. Zu där Zäit stoung op der Plaz vum haitege Kierfecht eng Kapell, déi och schonn dem hellege Lambert geweit war. Vun där Kapell, déi 1871 ofgerappt gouf, ass haut nëmmen nach de Chouer erhalen, den als Morgue benotzt gëtt.

### Biller vun de Weekräizer

Fichier:Wegkreuz 1 Ellange cemetery 01.jpg|Weekräiz um Kierfecht
Fichier:Wegkreuz 2 Ellange cemetery 01.jpg|Weekräiz um Kierfecht
Wegkreuz 1 Ellange Kierfechtskapell 01.jpg|Weekräiz an der Kapell
Wegkreuz 2 Ellange Kierfechtskapell 01.jpg|Weekräiz an der Kapell
Wegkreuz 3 Ellange Kierfechtskapell 01.jpg|Weekräiz an der Kapell


## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Munneref
* Lëscht vun de Weekräizer zu Lëtzebuerg
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren
Claude Sylvain

D**'Claude Sylvain**, gebuer als *Claude Nelly Gelblum* den 9. Mee 1930 zu Neuilly-Plaisance, a gestuerwen den 31. Dezember 2005 zu Vaux-sur-Lunain, war eng franséisch Schauspillerin.

## Filmographie
* 1953: *[[L'affaire Maurizius]]* - Regie: Julien Duvivier -Haaptacteuren: Daniel Gélin, Madeleine Robinson
* 1954: *[[Escalier de service (Film 1954)|Escalier de service]]* - Regie: Carlo Rim - Haaptacteuren: Danielle Darrieux, Etchika Choureau
* 1954: *[[Madame du Barry (Film 1954)|Madame du Barry]]* - Regie: Christian-Jaque - Haaptacteuren: Martine Carol, Gianna Maria Canale
* 1954: *[[Le Rouge et le Noir (Flm 1954)|Le Rouge et le Noir]]* - Regie: Claude Autant-Lara - Haaptacteuren: Gérard Philipe, Danielle Darrieux
* 1955: *[[La tour de Nesle (Film 1954)|La Tour de Nesle]]* - Regie: Abel Gance - Haaptacteuren: Pierre Brasseur, Silvana Pampanini
* 1954: *[[Du rififi chez les hommes]]* - Regie: Jules Dassin - Haaptacteuren: Jean Servais, Carl Möhner
* 1955: *[[Don Camillo e l'onorevole Peppone]]* - Regie: Carmine Gallone - Haaptacteuren: Fernandel, Gino Cervi
* 1955: *[[Si Paris nous était conté]]* - Regie: Sacha Guitry - Haaptacteuren: Sacha Guitry, Michèle Morgan
* 1955: *[[À la manière de Sherlock Holmes]]* - Regie: Henri Lepage - Haaptacteuren: Henri Vilbert, Robert Dalban
* 1956: *[[Si tous les gars du monde]]* - Regie: Christian-Jaque - Haaptacteuren: André Valmy, Jean Gaven
* 1956: *[[Le sang à la tête]]* - Regie: Gilles Grangier - Haaptacteuren: Jean Gabin, Paul Frankeur
* 1956: *[[L'homme à l'imperméable]]* - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Fernandel, Jacques Duby
* 1959: *[[Les affreux]]* - Regie: Marc Allégret - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Darry Cowl

## Um Spaweck
Cazillac

**Cazillac** ass eng franséisch Uertschaft a fréier Gemeng am Departement Lot, an der Regioun Occitanie.

Den 1. Januar 2019 huet Cazillac mat Les Quatre-Routes-du-Lot fusionéiert fir déi nei Gemeng Le Vignon-en-Quercy ze bilden, an ass zanterhier eng delegéiert Gemeng vun där Gemeng.

## Nopeschuertschaften a Gemengen
Gustaaf Deloor

De **Gustaaf Deloor**, gebuer de 24. Juni 1913 zu De Klinge, a gestuerwen den 28. Januar 2002 zu Mechelen, war e belsche professionelle Vëlossportler. Hien ass besonnesch bekannt well hien déi zwou éischt Editioune vun der Vuelta a España gewonnen hat, dovun déi zweet mat sengem Brudder Alfons als zweeten um Podium.

Beim Ausbroch vum Zweete Weltkrich war den Deloor als Zaldot am Fort vun Ében-Émael stationéiert. Bei der däitscher Attack op Ében-Émael gouf hie mat 1.200 belschen Zaldote gefaange geholl a koum an d'Lager Stalag II-B a Pommern, eent vun de schlëmmste fir Krichsgefaangen. En däitschen Offizéier dee sech fir Sport intresséiert huet, huet hien erkannt an him eng Plaz an der Lagerkiche verschaaft, sou datt e keng schwéier Aarbechten huet misse maachen. Wéinst dem Hitler senger Flamepolitik konnte belsch Krichsgefaangen déi de Sproochtest am Flämesche bestanen haten scho viru Krichsenn heemgoen. Wéi den Deloor an der Belsch ukoum war säin Haus zerstéiert, an hien huet probéiert sech mat engem Pneuenhandel iwwer Waasser ze halen. Well dat Geschäft sou gutt wéi näischt abruecht huet, huet hie sech 1949 op no Amerika gemaach fir do säi Gléck ze versichen.

Do huet hien am Ufank haaptsächlech vu Geleeënheetsaarbechte gelieft déi dacks ne méi wéi zwou oder dräi Woche gedauert hunn. En huet awer no an no besser englesch geschwat, an nodeems e sech en Occasiunsauto konnt kafen, huet hie sech op de Rot vu belsche Bekannten hin, iwwer d'Route 66 op de Wee a Kalifornie gemaach fir do bei d'Marquardt Corporation schaffen ze goen. Déi Firma hat sech Ufanks der 40er op de Bau vu Motoren an Undriffssystemer wéi Staustraldreifwierker spezialiséiert an huet op Demande vun der North American Aviation Rakéitendreifwierker fir den Apollo-Programm entwéckelt. Am Departement wou hie geschafft huet, gouf den R-4D-Motor entwéckelt. Hien huet sech als gudde Mecanicien entwéckelt a war bei villen Teste mat derbäi, sou datt hie vill tëscht der Nevadawüst a Cape Canaveral hin an hier gependelt ass. Zum Schluss hat hie beim Bau vun iwwer 800 Dreifwierker matgeschafft, wouvun der 16 beim Moundprogramm an den Asaz koumen. 
## Palmarès
**1932**
* 1. am Tour des Flandres indépendant
* 1. am Tour du Nord-Ouest du Brabant
* 2. am Circuit du Sud
**1934**
* 10. an der Volta Ciclista a Catalunya
**1935**
* 1. an der Vuelta a España
** 1. an der 3. der 11. an der 14. Etapp
* 1. an der éischter Etapp vu Paris-Saint-Étienne
*3. am Grand Prix de l'Escaut
*3. am Circuit de Paris
**1936**
* * 1. an der Vuelta a España
** 1. an der 2. der 4. an der 6. Etapp
*2. am Tour de Suisse
*8. am Paris-Nice
**1937**
*1. an der 6. Etapp vum Tour de France
*2. am Liège-Bastogne-Liège
*3. an den Drie Zustersteden
**1939**
*1. am Grand Prix du 1er mai

## Quell
*Wou net anescht uginn: *Gustaaf Deloor, de la Vuelta a la Luna* vum Juanfran De la Cruz.
Montsoreau

**Montsoreau** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Maine-et-Loire am Pays de la Loire, vum Kanton Saumur-Sud.

Am Uert, deen zum Arrondissement vu Saumur gehéiert, liewe 447 Awunner (Stand 2015).

## Nopeschuertschaften a Gemengen

## Um Spaweck
Vuelta a España 1935

Déi **éischt Editioun vun der [[Vuelta a España]]** gouf 1935 vum 29. Abrëll bis de 15. Mee gefuer.
## Etappen

## Generalklassement
Eesebuerer Schlass

D**'Eesebuerer Schlass** ass e Gebai aus dem 18. Joerhonnert zu Eesebuer, an der Gemeng Jonglënster.

## Geschicht
D'Gebai ass schonn op der Ferraris-Kaart vun ëm 1770 agezeechent. Et war ufanks e Bauerenhaff, a vun 1902 bis 1992 e Klouschter, respektiv e Landhaus vum Pensionat Notre-dame. Nodeems de Staat et iwwerholl hat, gouf et 2009 zesumme mat de Gäert an dem Weier op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter opgeholl an als *Nationalmonument* klasséiert. 10 Joer laang ass näischt mam Gebai geschitt, dat lues a lues delabréiert ass.

2019 huet de Proprietär, de Fonds du Logement, e Projet fir d'Schlass entwéckelt, deen, am renovéierten ale Gebai an an enger neier Annex amplaz vun de Wirtschaftsgebaier, 14 Wunnenge virgesäit, mat hannendrun engem groussen ëffentleche Park, dee vun der Gemeng iwwerholl gëtt. Am Kader vun dësem Projet goufe Beem am Park ëmgehaen, déi méi wéi 100 Joer al waren

Membere vun der Denkmalschutzvereenegung Luxembourg under destruction hu sech géint d'Pläng gewiert mam Argument, datt dat neit Gebai géif geneesou ausgesinn, wéi wann et an engem Neibauquartier stoe géif. Doriwwer eraus gouf hannert dem Schlass eng historesch Gëpelanlag entdeckt. Deen historesche Gëpel, dee vu Päerd ugedriwwe gouf, géif sech an d'Fréijoer 1853 datéiere loossen a wier deemno méi al wéi d'Wirtschaftsgebai.

## Literatur
* René Link: *'Un corps de biens connu sous le nom de château d’Eysembourg'. De la seigneurie au village d’Eisenborn: une ferme, un château, un cloître.* Lëtzebuerger Bicherfrënn, 2013.

## Um Spaweck

* Irina Figut, Mittelalterlicher Fund ändert Sanierungspläne für Schloss Eisenborn, wort.lu [€], 10.12.2025, gekuckt den 10.12.2025
Pompjeesmusée Senneng

De **Pompjeesmusée Senneng** (och: *Ale Pompjeesschapp Senneng*) ass e Musée zu Senneng, an deem ee sech iwwer d'Aktivitéite ronderëm d'Pompjeeën informéiere kann.

E gouf den 28. Juni 2017 opgemaach. D'Gebai ass eng fréier Molkerei op N°38, rue du Château, déi eng Zäitchen als Pompjeesbau gebraucht gouf. Dono gouf d'Gebai de Sëtz vum Fëscherveräin *Neibaach*, ier et fir den aktuellen Zweck vun der Gemeng Nidderaanwen amenagéiert gouf.

D'Ausstellungstécker ware vun de fréiere Pompjeeskommandante vun Ueweraanwen, Pierre Rach a Gilbert Sauber, gesammelt an zesummegestallt ginn.

## Um Spaweck

*Ale Pompjees Schapp Senneng asbl.  Websäit vum Musée
* Ale Pompjees Schapp Senneng op facebook.
Wilhelm Lamormaini

De **Wilhelm Lamormaini**, gebuer als *Guillaume Germai* den 29. Dezember 1570 zu Lamorménil, am Herzogtum Lëtzebuerg, haut an der belscher Gemeng Manhay, a gestuerwen den 22. Februar 1648 zu Wien, war e lëtzebuergesche Theolog a Jesuitt.

An der Zäit vum Drëssegjärege Krich war hien de Beichtpapp a Conseiller vum Keeser Ferdinand II. an domat eng aflossräich Perséinlechkeet, wat d'Ausbreede vun der Géigereformatioun a Mëtteleuropa ugeet.

Hie war de Brudder vum Henri Germai. 
## Liewen
Hien huet bei de Jesuitten zu Tréier studéiert a goung dunn op Prag an op Brno, wou e promovéiert huet an an de Jesuittenuerden agetratt ass. Hien huet zu Bratislava als Paschtouer an zu Žilina an zu Prag als Enseignant geschafft. 1606 gouf e Professer fir Theologie op der Jesuittenuniversitéit vu Graz, am Herzogtum Steiermark. Do gouf den Erzherzog Ferdinand II. vu Bannen-Éisträich, de spéidere Keeser, op hien opmierksam.

Vu 1621 bis 1623 war de Lamormaini zu Roum, bis e Rektor vum Jesuittekolléisch vun der Universitéit Wien gouf. 1643 bis 1645 war hie Provinzial vun den éisträichesche Provënze vun de Jesuitten.

1624 gouf hie Beichtpapp a Conseiller vum Ferdinand II. bis zu deem sengen Doud, 1637.

Hien huet un enger Biographie iwwer de Keeser matgeschriwwen, vun där just en Deel 1638 publizéiert gouf, mam Titel: *Ferdinand II, Romanorum Imperatoris, Virtutes* "(Ferdinand II, Réimesche Keeser, Dugenden").

## Um Spaweck
Vuelta a España 1936

Déi **zweet Editioun vun der [[Vuelta a España]]** gouf 1936 vum 5. Mee bis den 31. Mee gefuer.

## Generalklassement
Hippolyte Maringer

De Jean-**Hippolyte**-Alexandre **Maringer**, gebuer de 17. Juli 1833 zu Hollerech, a gestuerwen den 18. Juni 1909 zu Nanzeg, war e franséische Politiker vu lëtzebuergeschen Originnen.

Hie war vun 1892 bis 1904 Buergermeeschter vun Nanzeg, wou e vun 1874 Member vum Gemengerot war. Vun 1889 bis 1901 war hien ausserdeem Conseiller général vun der Meurthe-et-Moselle am Canton de Nancy-Est.

Vu Beruff war hie Reesender a Frankräich, wou en 1872 naturaliséiert gouf.

## Literatur
* *Dictionnaire biographique illustré de Meurthe-et-Moselle*, Paris, Flammarion/Raoul Wagner, 1910, S.521.
## Um Spaweck
Lamorménil

**Lamorménil** och *Lamôrmenil* oder *Lamormenil* ass eng Uertschaft an der belscher Provënz Lëtzebuerg.

Bis zu de belsche Gemengefusioune vun 1977 war Lamorménil eng Sektioun vun der fréierer Gemeng Dochamps.

Lamorménil läit um Westhank vun enger 540 Meter héijer Kopp, tëscht der Aisne am Norden an hiren zwou Niewebaachen der Lue am Süden an am Westen souwéi dem *Ruisseau du Pont d'Ayneu* am Osten.
## Geschicht
Grad wéi déi fréier Gemeng Dochamps huet Lamormenil an der Feodalzäit zur Seigneurie vu Montaigu am *Quartier Marche* gehéiert.
## Bekannt Persounen
De Guillaume Germai (1570-1648) a säi Brudder Henri (1576-1647) allen zwéi Jesuitepateren sinn zu Lamorménil op d'Welt komm. Eng Plack um Parvis vun der Kierch zu Dochamps erënnert un déi zwéi Bridder.

## Kuckeswäertes
D'Jousefskapell vun 1933 ass e Gebai am neo-romanesche Stil dat no der Traditioun vum Condroz a vun de belschen Ardennen aus Sandsteng a bloe Steng gebaut gouf. Vis-à-vis vun der Kapell steet e Weekräiz dat un déi zwéi Germai-Bridder erënnert.

Am Duerf gëtt et nach puer Häff aus dem 19. Joerhonnert déi mat Sandsteemollonge gebaut sinn an deelweis mat Schierbele gedeckt sinn. Zwéi Schieferträch erënneren un d'landwirtschaftlech Aktivitéit vum Duerf. 
## Um Spaweck
Jochen Pützenbacher

De **Jochen Pützenbacher**, gebuer den 9. Mäerz 1939 zu Haan a gestuerwen den 22. August 2019 zu Düsseldorf, war en däitsche Radiosspriecher, an tëscht den 1970er an 1990er Joren ee vun de beléifste Speaker beim däitschen RTL-Radio *[[Radio Luxemburg (Die vier fröhlichen Wellen)|Die vier fröhlichen Wellen]]*.

## Liewen
Nodeems en ë.&nbsp;a. als Coiffeur a Maquilleur geschafft hat, huet hie seng Radioscarrière, éischter zoufälleg, 1970 beim däitschsproochege Programm vun RTL ugefaangen. 1973 gouf en do Chef-Speaker an dono Chef fir den Entertainment.

Hien huet och verschidden Televisiounssendunge moderéiert, ufanks bei RTLplus, spéider beim WDR a SWF.

Nodeems en 1997 bei RTL pensionéiert gouf, huet hien nach vereenzelt Galaspektakele moderéiert a Course ginn, wéi ee professionell Radio mécht.

Hien huet bis e puer Joer viru sengem Doud weider zu Lëtzebuerg gelieft. Dono huet hie sech mat senger Fra op Düsseldorf zeréckgezunn.
## Gielercher
*1986: 
*1995: 

## Um Spaweck
* "Radiolegend Jochen Pützenbacher gestuerwen." Noruff op rtl.lu, 24.08.2019.
* Anita Pospieschil: "Jochen Pützenbacher: 'Ich war nie heiß auf Radio, aber es hat mir unwahrscheinlich viel Spaß gemacht!'." Biographie am RADIOJournal 2/2009.
Pál Benkő

__NOTOC__

De **Pál Benkő** [], FIDE-Bezeechnung *Pal Benko*, gebuer de 15. Juli 1928 zu Amiens, a gestuerwen de 26. August 2019 zu Budapest, war en ungaresche Schachgroussmeeschter.

Seng maximal erreecht Elo-Zuel louch bei 2530 .

1948 hat hien d'ungaresch Schachmeeschterschaft gewonnen. De Weltschachbond FIDE huet hien 1958 zum Schachgroussmeeschter ernannt.

## Kuckt och
* Wolga-Gambit

## Literatur
* Pal Benko, Jeremy Silman, an John L. Watson: *Pal Benko: My Life, Games and Compositions*. Siles Press, Hollywood, Kalifornien, 2004. ISBN 1-890085-08-1

## Um Spaweck

* Dem
Saint-Martin-de-Vers

**Saint-Martin-de-Vers** ass eng franséisch Uertschaft a fréier Gemeng am Departement Lot, an der Regioun Occitanie.

Den 1. Januar 2016 huet Saint-Martin-de-Vers mat Saint-Cernin fusionéiert fir déi nei Gemeng Les Pechs du Vers ze bilden, an ass zanterhier eng delegéiert Gemeng vun där Gemeng.

## Nopeschuertschaften a Gemengen
Giro di Sicilia 2019

Déi 24. Editioun vum Giro di Sicilia gouf no 42 Joer Ënnerbriechung vum 30. Abrëll bis de 6. Abrëll 2019 gefuer. Se stoung um Kalenner vun der UCI Europe Tour 2019 an der Kategorie 2.1.

## Generalklassement
Michel Ries

De **Michel Ries**, gebuer den 11. Mäerz 1998, ass e lëtzebuergesche Vëlossportler.

2021 huet hie bei den Olympesche Summerspiller zu Tokyo matgemaach.

Uganks 2026 huet hie seng Cyclistë-Karriär opgehalen.

## Palmarès

**2019**
* 9. am Giro di Sicilia
...

**2024**
* 25. am Giro d'Italia

## Kuckt och

## Um Spaweck
Lendou-en-Quercy

**Lendou-en-Quercy** ass eng nei Gemeng a Frankräich am Departement Lot, an der Regioun Occitanie.

D'Gemeng ass en 1. Januar 2018 mat der Fusioun vun de fréiere Gemenge Saint-Laurent-Lolmie, Lascabanes a Saint-Cyprien entstanen.

## Nopeschuertschaften a Gemengen

## Um Spaweck
Nojemer Bierg

Den **Nojemer Bierg** ass e Lieu-dit um Bierg mam selwechten Numm an der Gemeng Réiden op der Atert.
## Geographie
Den Nojemer Bierg läit ongeféier ee Kilometer nordwestlech vun Nojem op enger Héicht vu ronn 370 Meter iwwer dem Mieresspigel, ongeféier 60 Meter méi héich wéi Nojem.

No Süden a Westen hi flaacht de Biergvirspronk an den Dall vun der Fräsbech of. No Osten, a Richtung vum Nojemer Haff gëtt en duerch d'Griecht vun enger klenger Baach déi an d'Fräsbech leeft, genannt *Hanzegrond* begrenzt. No Norden hi geet en an de Lannener Bierg iwwer.

Den Nojemer Bierg läit am Guttland, d'Grenz zum Éislek verleeft ronn ee Kilometer weider nërdlech
Ënnert den Héichiewen

**Ënnert den Héichiewen** ass eng Strooss am Universitéitsquatier, op der Héichuewenterrass um Belval, an der Gemeng Esch-Uelzecht. Se leeft vun der Avenue du Rock'n'roll a Richtung Nord-Nordost bis op d'Héicht vun der Entrée vum Luxembourg Learning Centre. Et ass eng Foussgängerzon.
 
D'Strooss féiert ënner de Skippe vun den Héichiewen A a B erduerch an ass eng kamoud Verbindung tëscht der Gare Belval-Université an der Maison du savoir, dem Haaptgebai vun der Uni Lëtzebuerg.
 
Laanscht d'Gebai vum LLC ass en 'ëmgedréinte Sprangbur' installéiert, wou a reegelméissegen Ofstänn Waasser vun uewen an e Baseng geschott gëtt.
 
## Geschicht
D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der Schmelz um Belval urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation opzebauen.
 
## Gebaier
*Maison du livre (Luxembourg Learning Centre)
*Héichiewen A a B, mat Empfankshal.

## Biller

File:Ënnert den Héichiewen 2018-08 --5.jpg
File:Ënnert den Héichiewen 2018-08 --4.jpg
File:Ënnert den Héichiewen 2018-08 --1.jpg
File:LUX Esch-Alzette Belval 036 2016.jpg|Humpen

File:Belval 2016-11 --1.jpg|Cowperen


## Um Spaweck
Avenue du Rock'n'roll

D**'Avenue du Rock'n'roll** ass eng Strooss am Universitéitsquartier, op der Héichuewenterrass um Belval an der Gemeng Esch-Uelzecht. Se leeft vun der Avenue des Hauts-Fourneaux a Richtung West-Südwest bis op d'Kräizung mat der Porte de France.

Um Enn vun der Strooss ass e Lift fir erop op de Vëlodukt Esch - Belval.
 
## Geschicht
D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der Schmelz um Belval urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation ze bauen.

Den Numm ass en Homage un de Musekstil Rock'n'Roll.

## Gebaier
* Rockhal, e Concerts- an Evenementssall; offiziell *Centre de musiques amplifiées* ;
* Belval Plaza, en Akafszentrum mam Multiplex-Kino Kinepolis Belval a Wunnegen uewendriwwer;
* Massenoire, eng permanent Ausstellung iwwer d'Geschicht vun der Stolindustrie zu Lëtzebuerg a vum Belval;
* Gebai fir ëffentlech Verwaltungen (ë.&nbsp;a. d'nationaalt Waasserwirtschaftsamt, d'Ëmweltverwaltung an d'national Dateschutzkommissioun).
* Lift fir op de Vëlodukt.

## Biller

File:Vëlodukt Belval stairs and elevator 2025-04 --1.jpg|Lift, Trap a Ramp fir op de Vëlodukt
File:Esch, 1 avenue du Rock'n'Roll (101).jpg|Staatl. Verwaltungsgebai
Fichier:Agora HQs Belval 2025-04 --3.jpg|Betribsgebai vun den Héichiewen (haut: Agora)
File:Rockhal-vu-vier---w.jpg|Rockhal
File:Hochöfen Belval 01.jpg|Massenoire
File:LUX Esch-Alzette Belval 037 2016.jpg|Plaz tëscht deenen zwee


## Um Spaweck
Avenue des Hauts-Fourneaux

D**'Avenue des Hauts-Fourneaux ** ass eng Strooss am Universitéitsquartier, op der Héichuewenterrass um Belval an der Gemeng Esch-Uelzecht. Se leeft vum Eck mat der Avenue du Rock'n'roll a Richtung Nord-Nordost bis op d'Place de l'Université.
 
## Geschicht
D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der Schmelz um Belval urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation do ze bauen.
 
## Gebaier
*Belval-Gebléishal
*Maison des matériaux
 
## Biller

File:Gebléishal-Belval---w.jpg|D'Gebléishal
File:LUX_Esch-Alzette_Belval_032_2016.jpg|Op der Héicht vun der Place de l'Université, tëscht der Maison du savoir an der Maison des matériaux
File:Fakeltuerm Belval.jpg|Fréiere Fakeltuerm, wou Héichuewegaser ofgefakelt goufen.

 
## Um Spaweck
Porte de France

D**'Porte de France** ass e Stadboulevard am Universitéitsquartier, op der Héichuewenterrass um Belval an der Gemeng Esch-Uelzecht. Se leeft vun der Kräizung mat der Avenue du Rock'n'roll an der Avenue du Swing a Richtung Nord-Nordost, béit dann no riets a geet bis op d'Kräizung mat der Porte des Sciences an der Place de l'Université.
 
Drënner leeft den Tunnel vun der Liaison Micheville (B40), deen  d'Autobunn A4 mat der Départementale D326 a Frankräich verbënnt.

Den nërdlechen Deel an der Verlängerung vun der Place de l'Université mécht d'Grenz mat der Gemeng Suessem. 
## Geschicht
D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der Schmelz vum Belval urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation opzebauen.
 
## Gebaier
Op der rietser Säit steet dat markant rout Gebai vun RBC Investor Services, den éischte private Bau um Belval no senger Rekonversioun. Weider no Norden, op der selwechter Säit, ass d'Maison des Sciences humaines.
 
## Biller

File:Rbcinvestorservices.jpg|RBC Investor Services
 
## Um Spaweck
Saint-Jean-de-Laur

**Saint-Jean-de-Laur** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Lot, an der Regioun Occitanie.

## Nopeschgemengen

## Um Spaweck
Place de l'Université

D**'Place de l'Université** ass eng Plaz am Universtéitsquartier, op der Héichuewenterrass um Belval an der Gemeng Esch-Uelzecht. Si ass d'theoreetesch Verlängerung vun der Porte de France a läit tëscht der Kräizung vun dëser mat der Porte des Sciences an der Avenue des Hauts-Fourneaux.
 
## Geschicht
D'Plaz gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der Schmelz um Belval urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation opzebauen.
 
Ufanks war s'als Strooss konzipéiert, mä wéi bis d'Maison du savoir gebaut gouf, gouf déi Strooss an d'Plaz ronderëm d'Gebai mat abezunn. D'Plaz ass dicht mat Beem beplanzt, an um westleche Wupp steet, virun engem Waasserbaseng, d'Skulptur *[[Als Erënnerung un d'Leit vun de Schmelzen]]* vum Jhang Meis.

## Gebaier
*Maison du savoir, d'Haaptgebai vun der Uni Lëtzebuerg
## Biller

File:University of Luxembourg (Maison du savoir).jpg|D'Maison du savoir

 
## Um Spaweck
Rue de la Fonte

D**'Rue de la Fonte** ass eng Strooss am Universitéitsquartier, op der Héichuewenterrass um Belval an der Gemeng Esch-Uelzecht. Se läit tëscht der Avenue des Hauts-Fourneaux am Osten an der Porte des Sciences am Westen. 
 
## Geschicht
D'Strooss gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval ugeluecht, bei deem de westlechen Deel vun der Schmelz um Belval urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation ze bauen.

## Gebaier
Laanscht d'Strooss stinn, op der Nordsäit, d'Maison des sciences humaines an d'Maison du nombre (mat hannandrun der Maison des arts et des étudiants), sou wéi och de massive bëtongs Sockel vum fréieren Héichuewen C. 

Op der Südsäit ass ë. a. d'École nationale pour adultes, an eng Software-Start-up-

## Biller

File:LUX Esch-Alzette Belval 028 2016.jpg|Sockel vum Héichuewen&nbsp;C
Fichier:Ecole Nationale pour Adultes, Belval 2025-12.jpg|ENAD
Place de l'Académie

D**'Place de l'Académie ** ass eng Plaz am Quartier Universitéit, op der Héichuewenterrass um Belval, an der Gemeng Esch-Uelzecht. Se läit tëscht dem Gebai vun der fréierer Mëllerei (haut: Luxembourg Learning Centre - LLC) am Osten, der Avenue du Rock'n'roll am Süden, dem Belval Plaza 2 an dem Gebai *Icône* (Société Générale) am Osten, an der Rue de la Fonte am Norden.
 
Se läit eng gutt 5 m méi déif wéi de Rescht vun der Héichuewenterrass, an ass dofir, ausser iwwer en Zougank duerch de *Passage de l'Académie*, nëmmen iwwer Trapen a Lifter z'erreechen. Si ass fir motoriséierte Verkéier gespaart.
 
## Geschicht
D'Plaz gouf als en Deel vum Masterplang vum Belval, bei deem de westlechen Deel vun der Schmelz vum Belval urbanistesch ëmgewandelt gouf, fir d'Cité des sciences, de la recherche et de l'innovation ze bauen.

Hiren Numm krut s'eréischt 2011, e puer Joer nodeems s'ugeluecht gi war.

## Gebaier

## Biller

File:LUX Esch-Alzette Belval 018 2016.jpg |Vue no Norden
File:LUX Esch-Alzette Belval 017 2016.jpg|D'Ostsäit: hannen, d'Maison du livre
File:Place de l'Académie, Belval, Luxembourg 2011-08 B.jpg|Vue vun der Rue de la Fonte aus no Süden
File:Belval 2016-11 --4.jpg|Duerchgank no Norden tëscht de Gebaier vun RBC Investor
File:LUX Esch-Alzette Belval 015 2016.jpg|Lift an Trapen
File:LUX Esch-Alzette Belval 020 2016.jpg|Geliits op ale Stäiler

 
## Um Spaweck