open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Kepler-69

De **Kepler-69** ass e sonnenänleche Stär mat der Spektralklass G am Stärebild Cygnus. Hie läit 2700 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech. Hie gëtt vun op d'mannst zwéin Exoplanéiten ëmkreest.
 
## Planéitesystem
Fuerscher, déi mam Kepler-Weltraumteleskop schaffen, hunn de 17. Abrëll 2013 bekanntginn, datt de Stär vun zwéi Planéiten ëmkreest gëtt. Den Teleskop konnt dobäi déi reduzéiert Hellegkeet vum Stär moossen, wann d'Planéite vun der Äerd aus gesi virun hirem Stär laanschtzéien. D'Mass vun de Planéite konnt nach net bestëmmt ginn.

Dee baussenzege Planéit, Kepler-69c, kéint äerdänlech sinn a Gestengs wéi och flëssegt Waasser op senger Uewerfläch hunn.

## Kuckt och
Dick Clement

Den **Dick Clement**, gebuer de 5. September 1937 zu Westcliff-on-Sea am Essex, ass en engleschen Dréibuchauteur a Filmregisseur.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1968: *[[Otley (Film)|Otley]]*, mam Tom Courtenay a Romy Schneider 
* 1971: *A Severed Head*, mam Lee Remick a Richard Attenborough
* 1971: *[[Catch Me a Spy]]*, mam Kirk Douglas a Marlène Jobert 
* 1979: *Porridge* 
* 1983: *Bullshot!*
* 1985: *Water*, mam Michael Caine a Valerie Perrine

## Um Spaweck
Rue Jules-Wilhelm (Stad Lëtzebuerg)

D**'Rue Jules-Wilhelm** verbënnt de Quartier Clausen mam Weimeschhaff. Si féiert vun der Allée Pierre de Mansfeld a Clausen laanscht den Däitschen Zaldotekierfecht a laanscht d'Gebuertshaus vum Robert Schuman duerch eng Paart beim Malakoff Tuerm de Bierg aus.

Am ieweschten Deel, deen och nach **Milliounewee** heescht, geet si ënner dem Hémicycle erduerch a laanscht de Séminaire bis op d'Kräizung vun der Rue Marguerite de Busbach, op der Héicht vun der Sainte-Sophie.

An der Kéier beim Malakoff Tuerm geet e Foussgängerwee als Ofkierzung a Richtung Nordoste fort a stéisst uewenzeg vum Hémicycle nees op de Milliounewee. Tëscht dem Wee an der Strooss, déi uewe laanscht leeft, läit den ale jiddesche Kierfecht.

Den 29. Dezember 1945 huet de Gemengerot beschloss de *Weimeschhaffer Wee* ëmzebenennen an där Strooss den Numm vum Historiker Jules Wilhelm ze ginn.

## Biller

Luxembourg rue Jules Wilhelm.JPG|A Clausen, Richtung Nordoste gekuckt.
Luxembourg rue Jules Wilhelm - Gebuertshaus Robert Schuman.JPG|Gebuertshaus vum Robert Schuman a Clausen.
Luxembourg rue Jules Wilhelm - Plack um Gebuertshaus Robert Schuman.JPG|Plack op der Fassade um Gebuertshaus vum Robert Schuman.
Luxembourg Milliounewee nom de rue.JPG|Stroosseschëld mam Lëtzebuerger Gebrauchsnumm.
Luxembourg rue Jules Wilhelm - Malakoff-Tuerm.JPG|Am Milliounewee, Vue erof op de Malakoff-Tuerm.
Luxembourg rue Jules Wilhelm - Malakoff-Tuerm mat der Paart.JPG|Vue op d'Récksäit vum Malakoff-Tuerm. Lénks d'Paart a Richtung Clausen.
Luxembourg rue Jules Wilhelm - Kéier am Milliounewee.JPG|Am Hannergrond de Bockfiels.
Luxembourg-Clausen, raccourci Milliounewee (101).jpg|De Wee vum Malakoff Tuerm aus Richtung Weimeschhaff. Lénks hannert der Mauer läit den ale jiddesche Kierfecht.


## Um Spaweck
Schweecherdauler Musek

D**'Schweecherdauler Musek** ass d'Duerfmusek vum Schweecherdaul, dee sech aus den Dierfer Schweech, Ielwen an Huewel zesummesetzt.

Si gouf am Joer 1906 gegrënnt. 2013 huet se ronn 90 aktiv Memberen.

Am Laf vum Joer ginn eng Rëtsch Concerten uechtert d'ganzt Land gespillt, mat dem Galaconcert *Da Capo* als Héichponkt, deen all Joer am *Daul* gespillt gëtt. Donieft si se bei deene verschiddene Manifestatiounen uechtert d'Gemeng Biekerech présent, wéi ënner anerem bei der Kommioun, dem Semi-Marathon, dem Nationalfeierdag an der Kiermes.

All Joer gëtt am Centre culturel zu Ielwen, wou och de Proufsall ass, Theater gespillt, Baler organiséiert, etc.

Zanter September 2019 hunn d'Schweecherdauler Musek an d'Fanfare Concordia Beckerich decidéiert hire musikalesche Programm zesummen ze leeën.. Déi zwou Museke bleiwen awer bestoen, hu verschidde Comitéen a Keesen an eenzel Aktivitéite gi weiderhi vun deene respektive Veräiner organiséiert (Theater, Hämmelsmarsch, Pressiounen, ...). 

## Presidenten
* 1906 - 1915: Nic Zimmer
* 1915 - 1917: Jean-Pierre Weiler-Wirtgen
* 1917 - 1922: Jos. Steichen
* 1922 - 1950: Jean-Pierre Zimmer
* 1950 - 1973: Edmond Zimmer
* 1973 - 1984: Emile Seyler
* 1984 - 2001: Jos. Lambert
* 2001 - 2010: Jean-Paul Kellen
* zanter 2010: Guy Wagner

## Dirigenten
* 1906 - 1956: Goerges Zimmer
* 1956 - 1973: Robert Weyland
* 1973 - 1985: Pierre Klein
* 1985 - 1989: Nico Berton
* 1989 - 2002: Christian Kirpes
* 2002 - 2006: Joël Sand
* 2006 - 2007: Jean-Marie Thein
* 2007 - 2009: Georges Glod
* 2009 - 2011: Jonathan Devière
* 2011 - 2019: Manuel Stoffels
* zanter 2019: Marcel Richards

## Um Spaweck
* D'Websäit vun der Schweecherdauler Musek
Haupeschkierch vun Dummeldeng

D**'Kierch zu Lëtzebuerg-Dummeldeng** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Lëtzebuerg Notre-Dame, zum Dekanat Lëtzebuerg an zu der Gemeng Lëtzebuerg gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellegen Haupert, deem säi Fest den 3. November gefeiert gëtt.

D'Kierch steet zu Dummeldeng op der Kraizung vun der *rue du Château* mat der *rue des Hauts-Fourneaux*, dem CR233. Op der Plaz virun der Kierch steet den Haupeschbuer.

Zur fréierer Par Weimeschkierch hunn ausser der Filial Dummeldeng och nach d'Kierch vu Weimeschkierch, d'Kierch vum Kierchbierg an d'Kierch aus der Millebaach gehéiert.

## Geschicht
Déi haiteg Kierch staamt aus dem Joer 1891 an huet eng Kapell ersat, déi 1777 gebaut gouf. 1949 gouf se restauréiert.
1951 huet s'eng Kräizegungszeen vum Hans Lechner derbäi kritt.

An de Joren 1970-1972 gouf se un déi nei liturgesch Bestëmmunge vum 2. Vatikanesche Konzil ugepasst.
1984 an 1985 ass se bannendra renovéiert ginn an zum Ofschloss vun deenen Aarbechten ass de 14. Juli 1985 den Altor vum Äerzbëschof Jean Hengen konsekréiert ginn.

Fir d'Honnertjoerfeier vun der Kierch ass de 16. Mee 1990 vum Kiercherot d'Uschafung vun enger drëtter Klack decidéiert ginn. Déi nei Klack gouf den 21. Dezember 1991 vum Äerzbëschof Fernand Franck ageweit. D'Klacke lauden am Schlagtoun do, la, sol.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kierch vu Lëtzebuerg-Dummeldeng op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op der Websäit ''Orgues.lu''
Jacques Deray

De **Jacques Deray**, gebuer als *Jacques Desrayaud* den 19. Februar 1929 zu Lyon, a gestuerwen den 10. August 2003 zu Boulogne-Billancourt, war e franséische Filmregisseur.

De Jacques Deray huet haaptsächlech Kriminalfilmer mam Alain Delon gedréint. Bekannt Filmer vun him sinn: *Rififi à Tokyo* (1961) mam Karlheinz Böhm, *Symphonie pour un massacre* (1963) mam Michel Auclair, *La piscine* (1969) mam Alain Delon a Romy Schneider, *Un homme est mort* (1972) mam Jean-Louis Trintignant an Angie Dickinson an *On ne meurt que deux fois* (1985) mam Michel Serrault an Charlotte Rampling.
## Filmographie
### Kino
*1960: *Le gigolo*, mam Alida Valli an Jean-Claude Brialy
*1961: *Rififi à Tokyo*, mam Karlheinz Böhm a Charles Vanel
*1963: *Symphonie pour un massacre*, mam Michel Auclair a Claude Dauphin
*1964: *[[Par un beau matin d'été]]*, mam Jean-Paul Belmondo a Geraldine Chaplin
*1966: *L'homme de Marrakech*, mam Claudine Auger an George Hamilton
*1966: *Avec la peau des autres*, mam Lino Ventura a Marilù Tolo
*1969: *[[La piscine]]*, mam Alain Delon a Romy Schneider
*1970: *[[Borsalino (Film)|Borsalino]]*, mam Jean-Paul Belmondo an Alain Delon
*1971: *Doucement les basses*, mam Alain Delon a Paul Meurisse
*1971: *Un peu de soleil dans l'eau froide*, mam Claudine Auger a Marc Porel
*1972: *[[Un homme est mort (Film 1972)|Un homme est mort]]*, mam Jean-Louis Trintignant, Ann-Margret, Roy Scheider an Angie Dickinson
*1974:. *[[Borsalino and Co.]]*, mam Alain Delon
*1975: *[[Flic Story]]*, mam Alain Delon a Jean-Louis Trintignant
*1976: *Le gang*, mam Alain Delon
*1978: *Un papillon sur l'épaule*, mam Lino Ventura an Nicole Garcia
*1980: *Trois hommes á abattre*, mam Alain Delon
*1983: *[[Le marginal]]*, mam Jean-Paul Belmondo an Henry Silva
*1985: *[[On ne meurt que deux fois]]*, mam Michel Serrault an Charlotte Rampling
*1986: *Le solitaire*, mam Jean-Paul Belmondo
*1987: *Maladie d'amour*, mam Nastassja Kinski an Jean-Hugues Anglade
*1989: *Les bois noirs*, mam Béatrice Dalle a Geneviève Page
*1991: *Netchaiev est de retour*, mam Yves Montand a Vincent Lindon
*1993: *Un crime*, mam Alain Delon
*1994: *L'ours en peluche*, mam Alain Delon

### TV (Auswiel)
*1982: *Les secrets de la princesse de Cadignan*, mam Claudine Auger a Marina Vlady
*1983: *Credo*, mam Jean-Louis Trintignant an Nicole Courcel
*1996: *Une femme explosive*, mam Roger Hanin a Claude Brosset
*1998: *Clarissa*, mam Maruschka Detmers a Claude Rich
*2000: *On n'a qu'une vie*, mam Robin Renucci a Marianne Basler
*2001: *Lettre d'une inconnue*, mam Irène Jacob

## Kuckt och
*Lëscht vu Filmregisseuren

## Um Spaweck
AVL-Linn 16

D**'AVL-Linn 16** ass eng Buslinn vun de Stater Bussen. Si fiert zanter dem 13. Dezember 2020 um Trajet Bartreng, Europaschoul II - Stroossen - Stad - Kierchbierg - Flughafen. Tëscht Bartreng an der Stad fiert se parallel mat der Linn 11 an duerno, bis op de Flughafen, deels parallel mat der Linn 6. Den 2. Mäerz 2025 ass den Trajet um Kierchbierg liicht ugepasst ginn, fir eng besser Verbindung mam Spidol um Kierchbierg ze garantéieren.

D'Linn 16 huet 29 Halte pro Richtung. Se fiert vu méindes bis freides all 15-20 Minutten an de Weekend all hallef Stonn. Op den Halte *Stäreplaz / Étoile*, *Hamilius*, *Rout Bréck - Pafendall*, *Luxexpo, Héienhaff / PE* an *Aéroport* kann ee vun der Linn 16 op d'Tramslinn T1 ëmklammen.

Duerch eng Konventioun tëscht der Stad Lëtzebuerg an dem Mobilitéitsministère iwwer AVL-Buslinnen déi vun der Stad aus an eng Nopeschgemeng fueren, gehéiert d'Linn 16 zum “service coordonné AVL/RGTR”.

## Halten op der Linn 16
(*D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn*.)

## Entwécklung vun der Linn 16
Mat der selwechter Linnennummer goufe follgend Trajete gefuer:
*vum 08.06.1931 un ass déi *Pafendaller Linn* um Trajet Stad - av. de la Liberté - Gare - Stadgronn - Pafendall gefuer. Den 01.10.1962 gouf si als Linn 16 bezeechent.
*1971 - 1981: Stad - Gare - Stadgronn - Clausen - Pafendall
*1981 - 1992: Gare - Stad - Pafendall - Clausen - Stadgronn - Gare - Stad. Eng Linn mat der Nummer **[[AVL-Linn 16A|16A]]** ass an der entgéintgesater Richtung gefuer.
*1992 - 2001: Gare - Stad - Kierchbierg / Institutions Européennes
*2001 - 2003: Hesper/Cité um Schlass - Gare - Stad - Kierchbierg / Edward Steichen
*01.09.2003 - 12.12.2020: Hesper, Cité um Schlass - Houwald - Gare - Stad - Kierchbierg - Flughafen; sonndes gouf den Deel tëscht der Gare an Hesper awer net ugefuer.
Fir net parallel mam Tram iwwer d'Avenue John F. Kennedy ze fueren, ass den Trajet den 10. Dezember 2017 um Kierchbierg liicht geännert ginn. D'Linn 16 ass vun deem Dag un iwwer de Boulevard Konrad Adenauer an de Circuit de la Foire internationale gefuer. Duerno, den 3. November 2019, ass wéinst dem Tramsschantje d'Streck tëscht der Gare an der Uewerstad iwwer d'Al Avenue, d'Al Bréck an de Boulevard Roosevelt amplaz iwwer d'Nei Avenue an d'Nei Bréck ëmgeleet ginn.

## Um Spaweck

* Linn 16 op der Säit vun der Stad Lëtzebuerg
AVL-Linn 17

D**'AVL-Linn 17** ass eng Buslinn vun de Stater Bussen. Se fiert zanter Mee 1992 um Trajet P+R Bouillon - Hollerech - Stad an zeréck. D'Linn ass bis den 10. Dezember 2017 als Ronnfaart gefuer ginn, vun deem Dag un gëtt et awer elo en Aller an e Retour mat allkéiers 4 Arrêten. 
D'Linn 17 fiert vu méindes bis freides op d'mannst all 10 Minutten a samschdes all 20 Minutten. Se fiert deelweis och sonndes (all 10 Minutten), wann an der Stad d'Butteker op sinn.

## Halten op der Linn 17
(*D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn*.)

## Entwécklung vun der Linn 17
Mat der selwechter Linnennummer goufe follgend Trajete gefuer:
*vum 15.03.1946 un ass déi *Kierchbierger Linn* op der Streck Pl. du Théâtre - Eech - Weimeschkierch - Kierchbierg gefuer. Den 01.10.1962 krut si d'Linnen-Nummer 17.
*1971 - 1981: Gare - Stad - Eech - Weimeschkierch - Kierchbierg
*1981 - 1992: Gare - Stad - Eech - Weimeschkierch - Kierchbierg - Stad - Gare. Eng Linn mat der Nummer **[[AVL-Linn 17A|17A]]** ass an der entgéintgesater Richtung gefuer.

## Um Spaweck

* Linn 17 op der Säit vun der Stad Lëtzebuerg
AVL-Linn 18

D**'AVL-Linn 18** ass eng Buslinn vun de Stater Bussen. Se fiert zanter dem 1. Juni 2015 um Trajet Kockelscheier, Patinoire - Cloche d'or - Hollerech - Gare - Stad - Kierchbierg, Luxexpo an zeréck. De 14. Mäerz 2016 gouf den Trajet um Kierchbierg liicht geännert: d'Linn 18 fiert zënterhier vun der Halt *Mathias Tresch* iwwer de Circuit de la Foire Internationale an net méi iwwer d'Avenue John F. Kennedy op den Terminus *Luxexpo Entrée Sud*.

Wéinst dem Tramsschantje gouf d'Streck tëscht der Gare an der Stad den 3. November 2019 geännert an huet dunn iwwer d'Al Avenue, d'Al Bréck an de Boulevard Roosevelt amplaz iwwer d'Nei Avenue an d'Nei Bréck gefouert.

D'Linn 18 bedéngt um Aller gradewéi um Retour 26 Arrêten. Vu méindes bis freides fiert se all 7-8, samschdes all 15 a sonndes all 30 Minutten.

## Halten op der Linn 18
(*D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn*.)

## Entwécklung vun der Linn 18
Mat der selwechter Linnennummer goufe follgend Trajete gefuer:
*vum 04.06.1952 un ass d**Linn Polvermillen - Zens'' vun der Stad aus gefuer; si krut den 01.08.1966 d'Linnen-Nummer 18.
*1971 - 1980: Gare - Stad - Polvermillen - Zens
*1980 - 1992: Stad - Gare - Polvermillen - Zens - Hamm - Bouneweg - Gare - Stad. D'Linn mat der Nummer **15''' ass an der entgéintgesater Richtung gefuer.
*1992 - 1996: P+R Luxembourg/Sud - Gare - Stad - Kierchbierg/Domaine du Kiem
*1996 - 1999: Cloche d'or - P+R Luxembourg/Sud - Gare - Stad - Kierchbierg/Domaine du Kiem
*1999 - 2001: Cloche d'or - Gare - Stad - Kierchbierg/John F. Kennedy
*2001 - 2008: Gare - Stad - Kierchbierg/John F. Kennedy
*2008 - 2015: Kockelscheier/Patinoire - Cloche d'or - Hollerech - Gare - Stad - Kierchbierg/John F. Kennedy

## Um Spaweck

* Linn 18 op der Säit vun der Stad Lëtzebuerg
Nicolás Maduro

Den **Nicolás Maduro Moros**, gebuer den 23. November 1962 zu Caracas, ass ee venezuelanesche Politiker an aktuelle President vu Venezuela.

Hien huet sech fréi politesch engagéiert an ass Member vun der Vereenegter Sozialistescher Partei. Vun 2006 bis de 16. Januar 2013 war hien Ausseminister. Am Oktober 2012 gouf e Vizepresident vun der Bundesrepublik Venezuela an huet *faisant fonction* de kranke President Hugo Chávez ersat. Nom Chávez sengem Doud blouf hie President ff. bis d'Presidentschaftswale vum 14. Abrëll 2013. Hien huet dës knapps mat 50,66 Prozent vun de Stëmme géint säin Challenger Henrique Capriles Radonski (49,06%) gewonnen.

Am Kontext vum Konflikt tëscht den USA a Venezuela – absënns wéinst „Narco-Terrorismus“, deen d'USA dem venezuelanesche Regimm virgeheien – goufen den Nicolás Maduro a seng Fra d'Cilia Flores den 3. Januar 2026, no enger grouss ugeluechter Attack op Caracas, vun den USA gefaange geholl an aus dem Land bruecht.

## Um Spaweck

* Homepage
Coronella austriaca

D**'Schléngnatter** (*Coronella austriaca*), op Däitsch *Schlingnatter* an op Franséisch *Couleuvre lisse*, ass eng Schlaang, déi zu der Famill vun den Natteren (Colubridae) gehéiert. D'Aart ass an deene meeschten Deeler vun Europa an am westlechen Asien doheem.

D'Schléngnatter ass mat 60 bis 75&nbsp;cm (-90) Längt déi klengst Schlaang, déi zu Lëtzebuerg virkënnt, a si ass queesch uechter d'Land ze fannen. Fir de Mënsch ass dës ongëfteg Schlaang ganz harmlos – net seele gëtt se allerdéngs mat der Kräizotter (Wipper) verwiesselt.

Der Schléngnatter hir Faarf variéiert vu gro, grobrong, brongelzeg bis routbrong.

Am Heng Klees senge "Luxemburger Tiernamen" ass kee lëtzebuergeschen Numm fir d'Aart ze fannen.

D'Schléngnatter war d'Reptil vum Joer 2013 an de Länner Däitschland, Éisträich, Schwäiz a Lëtzebuerg.

## Literatur
* Engel, Edmée, 2013. Die Schlingnatter in Luxemburg. S. 29-30 in: Alfermann, D., M. Schweiger, A. Meyer & E. Engel, 2013. Die Schlingnatter / Reptil des Jahres 2013. Deutsche Gesellschaft für Herpetologie und Terrarienkunde e. V. (DGHT). 32 S. PDF
* Engel, E. & R. Thorn, 1996. L'herpétofaune du grand-duché de Luxembourg: Bilan actuel. *Bull. Soc. herp. fr.* 78: 61-64.
* Ferrant, Victor, 1922. Faune du grand-duché de Luxembourg. Deuxième partie: Amphibiens et reptiles. Annexes aux *Bull. mens. Soc. Nat. luxemb.* 16: 1-55.
* Klees, Henri, 1981. *Luxemburger Tiernamen*. *Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde* Nr. XIV. 131 S., Pierre Linden, Lëtzebuerg.
* La Fontaine, Alphonse de, 1870. Reptiles. 49 p.&nbsp;Imprimerie V. Bück, Luxembourg.
* Proess, Roland (Hrsg.), 2007. Verbreitungsatlas der Reptilien des Großherzogtums Luxemburg. *[[Ferrantia]]* 52. 54 S. ISSN 1682-5519.

## Um Spaweck
* Die Schlingnatter – Reptil des Jahres 2013 um Sitt vum Naturmusée.
Natteren

D**'Natteren** (Colubridae) ass mat hire 1700 Aarten déi aarteräichst Famill vun de Schlaangen.

Dem Heng Klees no ginn d'Natteren och nach *Adderen, Unken an Onken* genannt.

Zu Lëtzebuerg gëtt et zwou Aarte vun Natteren:
* Réngelnatter (*Natrix natrix*)
* Schléngnatter (*Coronella austriaca*)

## Literatur
* Klees, Henri, 1981. *Luxemburger Tiernamen*. *Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde* Nr. XIV. 131 S., Pierre Linden, Lëtzebuerg.
* Proess, Roland (Hrsg.), 2007. Verbreitungsatlas der Reptilien des Großherzogtums Luxemburg. *[[Ferrantia]]* 52. 54 S. ISSN 1682-5519.
Schlaangen

D**'Schlaangen** (gr. ὄφεις ópheis; lat. serpentes) sinn eng Ënneruerdnung vun de Schuppereptiller, déi weltwäit eng 3000 Aarten ëmfaasst.

Schlaange si Reptiller mat engem zylindreschen a verlängerte Kierper, ouni siichtbar Glidder. Si hunn hir Patten am Laf vun der Evolutioun verluer, geneesou wéi zwou aner Gruppe vu véierbeenege Vertebraten, d'Amphisbaenia, déi genee wéi d'Schlaangen zu de Schuppereptiller gehéieren (Squamata), an d'Gymnophiona, déi zu den Amphibien zielen.

## Schlaangen zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg gëtt et zwou Schlaangenaarten, déi allen zwou an d'Famill vun den Natteren (Colubridae) gehéieren.
* Réngelnatter (*Natrix natrix*)
* Schléngnatter (*Coronella austriaca*)
Eng drëtt Aart ass ëmmer nees am Gespréich, well d'Schléngnatter reegelméisseg mat der Kräizotter (Wipper) verwiesselt gëtt. D'Kräizotter konnt awer bis haut nach nie zu Lëtzebuerg nogewise ginn.

Dem Heng Klees no gëtt et zu Lëtzebuerg nach follgend Bezeechnungen: Schlaangendéier, Schéiss-Onk, Schéiss-Schlaang (bezeechent eng gréisser Schlaang an de Seechen zu Lëtzebuerg).

## Literatur
* Chris Mattison: Die Schlangen-Enzyklopädie. BLV Verlagsgesellschaft mbH, 1999, ISBN 3-405-15497-9.
* Mark O’Shea: Giftschlangen. Franckh-Kosmos Verlags-GmbH & Co. KG, Stuttgart 2006, ISBN 3-440-10619-5.

### Literatur, déi mat Lëtzebuerg ze dinn huet
* Engel, E. & R. Thorn, 1996. L'herpétofaune du grand-duché de Luxembourg: Bilan actuel. *Bull. Soc. herp. fr.* 78: 61-64.
* Feltgen, E., 1899. Schlangen und Schlangengift. *Bull. Soc. Nat. luxemb.* 9: 30-32. (PDF 152 kB)
* Ferrant, Victor, 1922. Faune du grand-duché de Luxembourg. Deuxième partie: Amphibiens et reptiles. Annexes aux *Bull. mens. Soc. Nat. luxemb.* 16: 1-55.
* Klees, Henri, 1981. *Luxemburger Tiernamen*. Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde Nr. XIV. 131 S., Pierre Linden, Lëtzebuerg.
* La Fontaine, Alphonse de, 1870. Reptiles. 49 p.&nbsp;Imprimerie V. Bück, Luxembourg.
* Luja, E., 1947. Les serpents venimeux du Brésil. Bull. Soc. Nat. luxemb. 52: 8-13. PDF 327 kB
* Proess, Roland (Hrsg.), 2007. Verbreitungsatlas der Reptilien des Großherzogtums Luxemburg. *[[Ferrantia]]* 52. 54 S. ISSN 1682-5519.
* Müllenberger, H., 1897. Ueber das Schlangengift. *Bull. Soc. Nat. luxemb.* 7: 93-93. (PDF 52 kB)
* Schliep, H., 1899. Die Schlange in der Mythe und in der Wirklichkeit. *Bull. Soc. Nat. luxemb.* 9: 116-123; 133-140; 151-156; 175-180; 201-208; 215-222.
Platon

De **Platon**, gebuer 428 v. Chr. zu Athen, a gestuerwen 348 v. Chr. zu Athen, war e griichesche Philosoph a Mathematiker.

## Säi Liewen

## Seng Wierker
* Apologie
* Charmides
* Euthydemos
* Euthyphron
* Gorgias
* Hippias minor
* Ion
* Kratylos
* Kriton
* Laches
* Lysis
* Menexenos
* Menon
* Phaidon
* Protagoras
* Symposion
* Parmenides
* Phaidros
* Politeia
* Theaitetos
* Kritias
* Nomoi
* Philebos
* Politikos
* Sophistes
* Timaios

## Kuckt och
* Lëscht vun den algriichesche Philosophen

## Um Spaweck
Alfredo Landa

Den **Alfredo Landa Areta**, gebuer den 3. Mäerz 1933 zu Pamplona, a gestuerwen den 9. Mee 2013, war e spuenesche Schauspiller, deen an iwwer 120 Filmer matgespillt huet.

Nodeem hien an den 1950er Joren e puer Joer Theater a Synchronisatioun gemaach huet, hat hie seng éischt wichteg Roll am José María Forqué sengem *Atraco a las tres* (1962). An de spéiden 1970er Joren, nom Doud vum Francisco Franco, 1975, an dem Ophiewe vun der Zensur, huet hien eng sëllege Rollen a Sexfilmercher gespillt, meeschtens ënner der Regie vum Mariano Ozores an dem Pedro Lazaga, wou en dann d'Roll vun engem verklemmten eeleren Här hat. Et gouf souguer en Ausdrock dofir: *landismo*.

Duerno huet hien awer säin Image kënnen änneren an a méi serieuse Rolle säin Talent weisen, wéi z.&nbsp;B. déi vun engem Brigang an *El Bosque animado*.

1984 krut hien zesumme mam Francisco Rabal, um Filmfestival vu Cannes de Präis fir de beschte männleche Schauspiller a *Los santos inocentes*. Ausserdeem gouf hien ë.&nbsp;a. siwemol fir e *[[Premios Goya|Goya]]* als bescht Haaptroll nominéiert, an zweemol domat ausgezeechent, sou wéi och mat engem Éieren-Goya fir säi Liewenswierk.

## Filmographie

## Um Spaweck
Kapell Lëtzebuerg-Sichenhaff

D**'Kapell vum Sichenhaff ** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Lëtzebuerg Notre-Dame, zum Dekanat Lëtzebuerg an zu der Gemeng Lëtzebuerg gehéiert.

De Patréiner vun der Kapell ass den hellege Péitrus vu Verona (Saint-Pierre Martyr, och Péitrus vu Mailand genannt), deem säi Fest den 29. Abrëll gefeiert gëtt.

D'Kapell steet um Kierfecht vum Sichenhaff, deen op der Kräizung vum *Val des Bons Malades* mat der *rue St. Matthieu*, dem CR218, ass.

Zur fréierer Par Lëtzebuerg-Pafendall gehéiert ausser der Kapell vum Sichenhaff och nach d'Parkierch vum Pafendall.

## Geschicht
D'Kapell war fréier en Deel vun der Leproserie, déi op där Plaz, baussent der Festung, vun ufanks dem 13. Joerhonnert bis zirka 1770 bestanen huet. Am 15. Joerhonnert ass d'Kapell vergréissert ginn. Am Joer 1683 gouf se duerch d'Bombardéierunge vun den Truppe vum Louis XIV. staark beschiedegt, awer nees opgebaut. Am 18. Joerhonnert krut se d'Ausgesinn wéi et haut nach ass. 1982 gouf se komplett renovéiert.

De Mobiliar vun der Kapell gouf vum Kënschtler Nicolas Anseaux am Régence-Stil gemaach.

Haut gëtt d'Kapell als Morgue vum Kierfecht benotzt.

## Klacken
Déi al Klack vu 1752 aus der Kapell hat e Rass a gëtt haut am Geschichtsmusée vun der Stad Lëtzebuerg versuergt.

De 15. Mäerz 2014 goufe vum Doumhär Henri Hamus an der Parkierch vum Pafendall zwou nei Klacke fir d'Kapell vum Sichenhaff ageweit. D'Klacke goufen an der Klackegéisserei Mark vu Brockscheid gegoss.

Déi gréisser Klack, déi 55&nbsp;kg weit, ass dem hellege Fiakrius geweit an déi kleng Klack vu 40&nbsp;kg ass dem hellege Rochus geweit. 
Den 10. Mee 2014, op Fliederchersdag, hunn déi nei Klacken déi éischt Kéier an der Kapell gelaut.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck


Fichier:Kapelle Luxemburg-Sichenhaff 01.jpg|Vue vum Val des Bons Malades aus
Fichier:Kapelle Luxemburg-Sichenhaff 03.jpg|Den Haaptagank vun der Kapell
Fichier:Kapelle Luxemburg-Sichenhaff 04.jpg|Al Grafsteng beim Niewenagank vun der Kapell
Kräizotter

D**'Kräizotter** (*Vipera berus*), op Franséisch "Vipère bérus" an op Däitsch "Kreuzotter", ass eng Gëftschlaang aus der Famill vun de Viperen (Viperidae). Vun alle Viperen huet d'Kräizotter dat gréisst an nërdlechst Verbreedungsgebitt. Si ass déi eenzeg Schlaangenaart, déi een nërdlech vum nërdleche Polarkrees begéine kann.

Dem Henri Klees no heescht d'Kräizotter an der Géigend vun Zolwer "Wipper".

D'Kräizotter konnt bis haut nach net zu Lëtzebuerg nogewise ginn. D'Schléngnatter gëtt reegelméisseg mat der Kräizotter verwiesselt an d'Aart huet dorënner ze leiden, well d'Leit se aus Angscht direkt ëmbréngen, wa se eng gesinn.

## Literatur
* Klees, Henri, 1981. Luxemburger Tiernamen. Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde Nr. XIV. 131 S., Pierre Linden, Lëtzebuerg.
* Schiemenz, Hans, 1995. Die Kreuzotter. Neue Brehm-Bücherei Band 332, Westarp Wissenschaften, Hohenwarsleben. ISBN 3-89432-151-2.
Gewéinlechen Tëntefësch

De **Gewéinlechen Tëntefësch** (*Octopus vulgaris*) ass eng Aart aus der Famill vun den Octopodidae. Si kënnt am ëstlechen Atlantik vum Mëttelmier bis virun d'Küst vu Senegal vir, an och ronderëm den Inselen déi do sinn, an och am westlechen Atlantik.

## Beschreiwung
Den *O. vulgaris* kann eng Kierperlängt vu bis zu 25&nbsp;cm erreechen, mat Äerm, déi bis zu 1m laang ginn. All Joer gi méi wéi 20.000 Tonnen *O. vulgaris* virun der Nordwestküst vun Afrika gefaangen.

De Gewéinlechen Tëntefësch jot, wann et ufänkt däischter ze ginn, virun allem Kriibsen (Krabben an Homardaarteg) a Mollusken (Muschelen a Schleeken). E ka seng Faarf der Ëmgéigend upassen. E fänkt seng Beit, andeems e mat sengem Spaut e Gëft ausstéisst, a se da mat sengen Tentakele gräift.

De Gewéinlechen Tëntefësch ass déi Aart vun Tëntefësch déi am beschten erfuerscht ass. Experimenter hu gewisen, datt en och relativ intelligent ass, sou kann en z.&nbsp;B. en Amaachglas opschrauwen, fir un eng Belounung ze kommen, déi dran ass. Si hunn et och eraus, fir an Hommardsfalen eran- an nees erauszekommen (nodeem se den Hommard gefriess hunn).

## Biller

Fichier:Octopus vulgaris 2.jpg|*O. vulgaris* aus dem Mëttelmier
Fichier:Octopus vulgaris 02.JPG|Gewéinlechen Tëntefësch, Staatliches Museum für Naturkunde Karlsruhe, Däitschland

## Kuckt och

* Vampirtëntefësch

## Um Spaweck
Alan Badel

Den **Alan Badel**, gebuer als **Alan Fernand Badel** den 11. September 1923 zu Rusholme bei Manchester am Lancashire, a gestuerwen den 19. Mäerz 1982 zu Chichester am West Sussex, war en englesche Schauspiller. An der Zäit vum Zweete Weltkrich war hien an der Résistance française aktiv.

Seng éischt grouss Roll am Kino hat hien am Film *Salome* vum William Dieterle am Joer 1953. Bekannt Filmer mat him sinn *This Sporting Life* (1963) vum Lindsay Anderson, *Arabesque* (1966) vum Stanley Donen an *The Day of the Jackal* (1973) vum Fred Zinnemann.

D'Schauspillerin Sarah Badel ass dem Alan Badel seng Duechter.

## Filmographie
### Kino
* 1952: *The Stranger Left No Card*, (Kuerzfilm)
* 1953: *Salome*, vum William Dieterle mam Rita Hayworth a Stewart Granger
* 1953: *Will Any Gentleman…?*, vum Michael Anderson 
* 1955: *Three Cases of Murder*, vum David Eady, George More O'Ferrall an Wendy Toye mam Orson Welles an Elizabeth Sellars
* 1955: *Magic Fire*, vum William Dieterle mam Yvonne De Carlo a Carlos Thompson
* 1963: *[[This Sporting Life]]*, vum Lindsay Anderson mam Richard Harris a Rachel Roberts
* 1963: *[[Bitter Harvest (Film 1963)|Bitter Harvest]]*, vum Peter Graham Scott mam Janet Munro 
* 1964: *Children of the Damned*, vum Anton Leader mam Ian Hendry 
* 1966: *Arabesque*, vum Stanley Donen mam Gregory Peck a Sophia Loren
* 1968: *Otley*, vum Dick Clement mam Tom Courtenay a Romy Schneider
* 1969: *Where's Jack? *, vum James Clavell mam Tommy Steele a Stanley Baker
* 1970: *The Adventurers*, vum Lewis Gilbert mam Candice Bergen, Ernest Borgnine, Charles Aznavour an Olivia de Havilland
* 1973: *[[The Day of the Jackal]]*, vum Fred Zinnemann mam Edward Fox a Michel Auclair
* 1974: *Luther*, vum Guy Green mam Stacy Keach 
* 1977: *Telefon*, vum Don Siegel mam Charles Bronson a Lee Remick 
* 1978: *The Medusa Touch*, vum Jack Gold mam Richard Burton a Lino Ventura
* 1978: *Force 10 from Navarone*, vum Guy Hamilton mam Robert Shaw an Harrison Ford
* 1979: *The Riddle of the Sands*, vum Tony Maylam mam Michael York an Jenny Agutter
* 1979: *Agatha*, vum Michael Apted mam Vanessa Redgrave an Dustin Hoffman
* 1980: *Nijinsky*, vum Herbert Ross mam Alan Bates an Jeremy Irons

## Um Spaweck
Susa

**Susa** (Farsi: شوش, Hebräesch: שושן (Schuschan); Algriichesch: Σοῦσα, lat.: Susa) war eng antik Stad am Südweste vum haitegen Iran no bei der irakescher Grenz an der Provënz Chuzestan um Bord vun der haiteger Stad Schusch. Susa ass eng vun den eelste Stied vun der Welt, déi riichtduerch besidelt waren.

Vum drëtte bis zum éischte Joerdausend v. Chr. war Susa mat kuerzen Ënnerbriechungen d'Haaptstad vum Elam-Räich a blouf och nach no deem sengem Ënnergang e wichtegen urbanen Zentrum. Eng sëllegen archeologesch Ausgruewungen hu räichlech Fondsaachen un d'Dagesluucht bruecht, wéi z.&nbsp;B. de Codex Hammurapi.

Susa ass besonnesch bekannt wéinst der Zäit wou et Haaptstad vum Achämenidesche Groussräich war.
D'Buch Ester aus der Bibel spillt gréisstendeels zu Susa an der Zäit vum Xerxes I. . Deemools gouf och de grousse Palais vum Dareios I. gebaut, deen haut nach ëmmer ze gesinn ass. De Bau war räich mat Plättercher mat Reliefer dekoréiert.

## Literatur
* Pierre Amiet: *Suse. 6000 ans d'histoire*. Réunion des musées nationaux, Paris 1988.
* Prudence O. Harper, Joan Aruz, Françoise Tallon (Hrsg.): *Musée du Louvre. The royal city of Susa. Ancient Near Eastern treasures in the Louvre*. New York 1993.
* Prudence O. Harper, Joan Aruz, Françoise Tallon (Hrsg.): *La Cité royale de Suse. Trésors du Proche-Orient ancien au Louvre*. Réunion des musées nationaux, Paris 1994 (Ausstellungskatalog).
* Daniel T. Potts: *The Archaeology of Elam*. Cambridge University Press, Cambridge 1999, ISBN 0-521-56358-5.
* François Vallat: *Suse et l'Elam*, Paris 1980

## Um Spaweck

* Martinez-Seve: ''La ville de Suse à l'époque hellénistique'' PDF-file
* Fotoen aus Susa (englesch)
* Informatiounen iwwer Susa (englesch)
Anggun

D**'Anggun Cipta Sasmi**, gebuer den 29. Abrëll 1974 zu Jakarta, ass eng franséisch-indoneesesch Popsängerin.

2012 huet si Frankräich mam Lidd "Echo (You and I)" beim Eurovision Song Contest zu Baku vertrueden. Si koum op déi 22. Plaz mat 21 Punkten.

## Discographie
### Indonesesch Albumen
* 1986: *Dunia Aku Punya*
* 1991: *Anak Putih Abu-Abu*
* 1992: *Nocturno*
* 1993: *Anggun C. Sasmi... Lah!!!*

### International a franséisch Albumen
* 1997: *Au nom de la lune* / *Snow on the Sahara*
* 2000: *Désirs contraires* / *Chrysalis*
* 2002: *Open Hearts*
* 2005: *Luminescence*
* 2008: *Élévation*
* 2011: *Echoes*
* 2015: *Toujours un ailleurs*
* 2018: *8*

### Kompilatiounen
* 1994: *Yang Hilang (1986-1994)*
* 2006: *Best of (1997-2005)*
* 2013: *Design of a Decade (2003–2013)*

## Gielercher
*  Chevalier am Ordre des Arts et des Lettres vun der franséischer Republik
## Um Spaweck

*  Offiziell Websäit
Emmelie de Forest

D**'Emmelie Charlotte-Victoria de Forest**, gebuer den 28. Februar 1993 zu Randers, besser bekannt als **Emmelie de Forest**, ass eng dänesch Popsängerin.

## Musikalesch Ufänk
D'Emmelie de Forest huet scho mat 9 Joer ugefaangen als Sängerin. Mat 14 Joer ass se mat dem schottesche Museker Fraser Neill wärend 4 Joer op Tournee gaangen. 2011 ass se vu Mariager an Nord-Jütland op Kopenhagen geplënnert fir do um *Complete Vocal Institute* weider Sangen ze studéieren.

## Eurovision Song Contest
De 26. Januar 2013 huet se mat hirem Lidd *[[Only Teardrops]]* déi dänesch Virentscheedung zum Eurovision Song Contest 2013 gewonnen an huet domat hiert Land zu Malmö a Schweden vertrueden. Den 1. Februar 2013 ass d'Lidd an den däneschen Charts direkt op d'Plaz 2 komm.

Nodeem se bei der Halleffinall vum 14. Mee d'Qualifikatioun fir d'Finall gewonnen huet, ass se bei der Finall vum Eurovision Song Contest den 18. Mee 2013 op déi 1. Plaz komm.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum Emmelie de Forest
Schneider

**Schneider** ass: 
* eng Beruffsbezeechnung fir deen, dee Kleeder bitzt, kuckt: Schneider (Beruff);
* eng Insektenuerdnung, kuckt: Schneideren (Opiliones);
* e Familljennumm, deen dodrop zeréckgeet.

1880 hunn zu Lëtzebuerg 736 Leit esou geheescht, 1930 waren et der 905 an 1981 hirer 991.

Leit mat deem Numm sinn oder waren ë.&nbsp;a.:
* Alain Schneider (1962), lëtzebuergesche fréieren Äishockeyspiller;
* Bob Schneider (1994), lëtzebuergeschen Äishockeyspiller;
* Carlo Schneider (1956), lëtzebuergesche Karikaturist a Cartoonzeechner;
* Cindy Schneider (1997), lëtzebuergesch Volleyballspillerin;
* Etienne Schneider (1971), lëtzebuergeschen Ekonomist a Politiker;
* Ernest Schneider (1885-1954), lëtzebuergeschen Auteur a Geschichtsfuerscher;
* François Schneider (1944), lëtzebuergeschen Dokter a fréieren Direkter vum Staatslaboratoire;
* Fritz (François) Schneider (1900-1955), lëtzebuergesche Professer a Politiker;
* Guillaume Schneider (1835-1895), lëtzebuergesche Banquier;
* Hansjörg Schneider (1938), Schwäizer Schrëftsteller;
* Jean Schneider (?-?), lëtzebuergesche Lokalpolitiker (Mamer);
* Jeanne Schneider (1983), lëtzebuergesch Volleyballspillerin;
* Kik Schneider (1953), lëtzebuergesche Politiker;
* Kim Schneider (?), lëtzebuergesch Dréibuchauteurin a Regisseurin.
* Magda Schneider (1909-1996), däitsch Schauspillerin;
* Maria Schneider (1952-2011), franséisch Schauspillerin;
* Monique Scheier-Schneider (1954), eng lëtzebuergesch Äishockey-Fonctionnairin a -Managerin.
* Nico Schneider (1950), lëtzebuergesche Professer an Zoolog.
* Philippe Schneider (1908-1980), lëtzebuergesche Filmregisseur a –produzent;
* Pit Schneider (1920-1976), lëtzebuergesche Fotograf an Auteur;
* René Schneider (1938), lëtzebuergesche Foussballspiller an – trainer;
* Romain Schneider (1962), lëtzebuergesche Politiker
* Romy Schneider (1938-1982), däitsch Schauspillerin; 
* Sacha Schneider (1972), lëtzebuergesche Foussballspiller; 
* Vreni Schneider (1964), schwäizeresch Alpinschileeferin.

## An anere Sproochen
* Taylor
Slata Ohnewytsch

D**'Slata Ohnewytsch** (*Злата Огневич*), gebuer den 12. Januar 1986 zu Murmansk a Russland als Inna Leonidowna Bordjug (ru: *Инна Леонидовна Бордюг*, uk: *Інна Леонідівна Бордюг*/Inna Leonidiwna Bordjuh), ass eng ukrainesch Popsängerin.

Wéi si 5 Joer al war, gouf hire Papp, e Militärchirurg, op Sudak op der Krim versat. Si huet do hir Kandheet verbruecht an ugefaange Musek ze studéieren. Um Kiewer Musekinstitut R. M. Glière gouf s'als professionell Sängerin ausgebilt. Fir hir Carrière unzefänke gouf se du vum Produzent Michail Nekrasow ënnerstëtzt.

D'Slata Ohnewytsch huet e puermol bei der ukrainescher Virentscheedung fir den Eurovision Song Contest matgemaach:
* 2010 gouf se mam Titel *Tiny Island* déi fënneft
* 2011 gouf se mam Titel *The Kukushka* déi zweet
* 2013 gouf se mam Titel *Gravity* déi éischt, an huet däerfen hiert d'Land zu Malmö vertrieden.

Bei der 1. Halleffinall vum Eurovision Song Contest 2013 de 14. Mee koum s'op déi drëtt Plaz an hat sech domat fir d'Finall qualifizéiert. Bei der Finall den 18. Mee ass se mat 214 Punkten nees op déi drëtt Plaz komm, hanner dem Farid Mammadov (Aserbaidjan) mat 234 Punkten an dem Emmelie de Forest (Dänemark) mat 281 Punkten.

Si ass bei der ukrainescher Parlamentswal am Oktober 2014 op der Lëscht vun der Radikaler Partei vum Oleh Ljaschko ugetratt a gouf an d'Werchowna Rada gewielt, ee Joer méi spéit huet se hiert Mandat nees ofginn.

## Bekanntst Lidder
* Остров любви (ESC Virentscheed 2010)
* Пристрасть
* Ангелы
* Кукушка (ESC Virentscheed 2011)
* Kiss (mam DJ Shamshudinov)
* Артек (Hymn vum Internationale Kannerzentrum)
* Далеко
* За лісами-горами
* Gravity (ESC 2013)
* One Day
* My bunny
* Japan

## Um Spaweck
* Homepage vum Slata Ohnewytsch
Philippe Gaumont

De **Philippe Gaumont**, gebuer den 22. Februar 1973 zu Amiens, a gestuerwen de 17. Mee 2013 zu Arras, war e franséische Vëlossportler.
Only Teardrops

**Only Teardrops** ass den Titel vun engem Lidd vun der dänescher Sängerin Emmelie de Forest, komponéiert a getext vum Thomas Stengaard, Julia Fabrin Jakobsen a Lise Cabblea. Et war déi dänesch Bedeelegung am Grand Prix Eurovision Song Contest 2013 zu Malmö, gesongen op Englesch. Et koum op déi 1. Plaz mat 281 Punkten.

## Kuckt och
* Eurovision Song Contest

## Um Spaweck
* Den Text vum Lidd
* Video mam Lidd
Tom Courtenay

Den **Tom Courtenay ** eigentlech **Sir Thomas Daniel Courtenay**, gebuer de 25. Februar 1937 zu Kingston upon Hull am Ost Riding vu Yorkshire anEngland, ass en englesche Schauspiller.

Am Joer 1962 ass den Tom Courtenay als Schauspiller opgefall am Film *The Loneliness of the Long Distance Runner* vum Tony Richardson. Zwee vu sengen nächste Filmer *Billy Liar* (1963) vum John Schlesinger a *King and Country* (1964) vum Joseph Losey sinn um Filmfestival zu Venedeg gelaf.

Duerno ass hie beim breede Publikum bekannt ginn duerch seng Rollen an de Filmer *Operation Crossbow* (1965) vum Michael Anderson an *Doctor Zhivago* (1965) vum David Lean.

2012 war de Courtenay zesumme mat der Maggie Smith an der Pauline Collins am Film *Quartet* vum amerikanesche Schauspiller a Regisseur Dustin Hofmann ze gesinn.

## Filmographie
* 1962: *Private Potter*, vum Caspar Wrede mam Ronald Fraser 
* 1962: *[[The Loneliness of the Long Distance Runner]]*, vum Tony Richardson mam Michael Redgrave 
* 1963: *[[Billy Liar]]*, vum John Schlesinger mam Julie Christie an Helen Fraser
* 1964: *[[King & Country]]*, vum Joseph Losey mam Dirk Bogarde a Leo McKern
* 1965: *[[Operation Crossbow (Film 1965)|Operation Crossbow]]*, vum Michael Anderson mam Sophia Loren an George Peppard
* 1965: *[[King Rat]]*, vum Bryan Forbes mam George Segal an James Fox
* 1965: *[[Doctor Zhivago]]*, vum David Lean mam Omar Sharif, Julie Christie, Geraldine Chaplin, Alec Guinness a Klaus Kinski
* 1966: *[[The Night of the Generals]]*, vum Anatole Litvak mam Peter O'Toole a Philippe Noiret
* 1967: *The Day the Fish Came Out*, vum Mihalis Kakogiannis mam Colin Blakely a Candice Bergen
* 1968: *A Dandy in Aspic*, vum Anthony Mann mam Laurence Harvey 
* 1968: *[[Otley (Film)|Otley]]*, vum Dick Clement mam Romy Schneider an Alan Badel
* 1970: *One Day in the Life of Ivan Denisovich*, vum Caspar Wrede 
* 1983: *[[Catch Me a Spy]]*, vum Dick Clement mam Kirk Douglas a Marlène Jobert
* 1983: *The Dresser*, vum Peter Yates mam Albert Finney an Edward Fox
* 1987: *Happy New Year*, vum John G. Avildsen mam Peter Falk an Charles Durning
* 1987: *Leonard Part 6*, vum Paul Weiland mam Bill Cosby an Joe Don Baker
* 1991: *Poslení motýl* (*The Last Butterfly*), vum Karel Kachyna mam Brigitte Fossey a Freddie Jones
* 1991: *Let Him Have It*, vum Peter Medak mam Christopher Eccleston 
* 1996: *The Boy from Mercury*, vum Martin Duffy mam Rita Tushingham 
* 1999: *Whatever Happened to Harold Smith?*, vum Peter Hewitt mam Michael Legge 
* 2001: *Last Orders*, vum Fred Schepisi mam Michael Caine an David Hemmings
* 2002: *Nicholas Nickleby*, vum Douglas McGrath mam Christopher Plummer an Anne Hathaway
* 2007: *Flood*, vum Tony Mitchell mam Robert Carlyle 
* 2007: *The Golden Compass*, vum Chris Weitz mam Nicole Kidman an Daniel Craig
* 2012: *Gambit*, vum Michael Hoffman mam Cameron Diaz an Alan Rickman
* 2012: *[[Quartet (Film 2012)|Quartet]]*, vum Dustin Hoffman mam Maggie Smith a Pauline Collins
* 2013: *[[Night Train to Lisbon]]*, vum Bille August mam Jeremy Irons a Mélanie Laurent

## Um Spaweck
Schëld C, 7

D***'' ass e [[Verkéiersverbuetsschëld]] aus dem Lëtzebuerger [[Code de la Route (Lëtzebuerg)|Code de la route]] dat ugëtt, datt et verbueden ass an d'Strooss eranzefuere fir Gefierer mat enger Laascht vun méi wéi … Tonnen.

Mat „Laascht“ – am Code de la route geet rieds vun ***' « poids en charge », wat déi selwecht Bedeitung huet wéi « masse maximale autorisée » – ass déi effektiv Mass vum Gefier am geluedenen Zoustand, inklusiv de Passagéier gemengt.

## Originaltext aus dem Code de la route:

 
## Bemierkungen
* D' gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 33 vum Artikel 107 definéiert.
* Wann een dëst Verbuetsschëld net respektéiert, riskéiert een e Pretekoll vu 74 Euro (awer kee Verloscht vu Punkte vum Punktefürerschäin).

## Biller

Luxembourg road sign C,7 with 5a.jpg
Luxembourg road signs C,5 and C,7 with 5a (exceptions).jpg


## Kuckt och
* Schëld C, 3e: Verbueden eranzefuere fir Chauffere vu motoriséierte Gefierer déi fir de Giddertransport bestëmmt sinn.

## Um Spaweck
Dennis Waterman

Den **Dennis Waterman**, gebuer de 24. Februar 1948 zu Clapham (London), a gestuerwen den 8. Mee 2022 zu Madrid , war en englesche Schauspiller.

## Filmographie
### Kino
* 1960: *Night Train for Inverness*, vum Ernest Morris
* 1960: *Snowball*, vum Pat Jackson 
* 1962: *Crooks Anonymous*, vum Ken Annakin mam Leslie Phillips an Julie Christie
* 1962: *[[The Pirates of Blood River]]*, vum John Gilling mam Kerwin Mathews a Christopher Lee
* 1964: *Go Kart Go*, vum Jan Darnley-Smith 
* 1968: *Up the Junction*, vum Peter Collinson mam Suzy Kendall 
* 1968: *I Can't... I Can't*, vum Piers Haggard mam Alexandra Bastedo
* 1969: *The Smashing Bird I Used to Know*, vum Robert Hartford-Davis mam Madeleine Hinde 
* 1970: *A Promise of Bed*, vum Derek Ford mam Victor Spinetti 
* 1970: *[[My Lover My Son]]*, vum John Newland mam Romy Schneider an Donald Houston
* 1970: *Scars of Dracula*, vum Roy Ward Baker mam Christopher Lee
* 1971: *[[Man in the Wilderness]]*, vum Richard C. Sarafian mam Richard Harris an John Huston
* 1972: *Fright*, vum Peter Collinson mam Honor Blackman a Susan George
* 1972: *Alice's Adventures in Wonderland*, vum William Sterling mam Fiona Fullerton 
* 1973: *The Belstone Fox*, vum James Hill mam Jeremy Kemp a Rachel Roberts
* 1977: *Sweeney!*, vum David Wickes mam Barry Foster an John Thaw
* 1978: *Sweeney 2*, vum Tom Clegg mam John Thaw an Denholm Elliott
* 1988: *The First Kangaroos*, vum Frank Cvitanovich mam Chris Haywood
* 1989: *Cold Justice*, vum Terry Green mam Roger Daltrey
* 1996: *Vol-au-vent*, vum John McKenzie mam Julia McKenzie
* 2001: *Arthur's Dyke*, vum Gerry Poulson mam Pauline Quirke
* 2007: *Back in Business*, vum Chris Munro mam Martin Kemp
* 2012: *Run for Your Wife*, vum Ray Cooney mam Danny Dyer

## Um Spaweck
John Newland

Den **John Newland**, gebuer den 23. November 1917 zu Cincinnati (Ohio), a gestuerwen den 10. Januar 2000 zu Los Angeles, war en US-amerikanesche Schauspiller, Filmregisseur, Dréibuchauteur a Filmproduzent.

Den John Newland huet als Schauspiller a Regisseur haaptsächlech fir d'Televisioun geschafft.

## Filmographie
### Kino
### als Schauspiller
* 1947: *Dusty Bates*, vum Darrell Catling
* 1948: *The Challenge*, vum Jean Yarbrough 
* 1948: *13 Lead Soldiers*, vum Frank McDonald 
* 1948 *Sons of Adventure*, vum Yakima Canutt 
* 1948: *Homicide for Three*, vum George Blair 
### als Regisseur
* 1957: *That Night!*
* 1957: *The Violators*, mam Arthur O'Connell 
* 1965: *The Spy with My Face*, mam Robert Vaughn a Senta Berger
* 1970: *[[My Lover My Son]]*, mam Romy Schneider an Donald Houston
* 1974: *The Legend of Hillbilly John*, mam Susan Strasberg

## Um Spaweck
Darius I.

Den **Dareios I.** (Farsi: داریوش, [ dɔːriˈuːʃ ], Alpersesch *Dārayavahuš*, Babylonesch *Dariamuš*, Elamesch *Dariyamauiš*, Aramäesch *Dryhwš*, Hebräesch *Darjaweš*, Latäin Darius; gebuer ëm 549 v. Chr. a gestuerwen 486 v. Chr., dacks och **Darius de Grousse** genannt, war Grousskinnek vum perseschen Achämenideräich, den ningte Kinnek aus der Dynastie vun den Achämeniden. Hie war de Jong vum Hystaspes, engem Satrap vu Parthien.

Nieft dem Kyros (oder Cyrus) dem Groussen gëllt hien als dee bedeitendste Grousskinnek vum alpersesche Räich. Hien huet d'administrativ Strukture vu sengem Räich erneiert, huet e Stroossennetz uleeë gelooss, an eng eeheetlech Wärung agefouert. Hien huet d'Konschte gefërdert, besonnesch d'Architektur. Sou huet hie Persepolis gegrënnt, a grouss Bauaarbechten an anere Residenzstied ausféiere gelooss, virun allem zu Susa. Och an Egypten huet hien eng Rëtsch Tempelen (nees) opriichte gelooss an e Kanal tëscht dem Roude Mier an dem Nildelta fäerdeg baue gelooss.

490 v. Chr. hunn ënner dem Darius, mat der Schluecht vu Marathon, d'Perserkricher géint d'Griichen ugefaangen.

Hie war de Papp vum Xerxes I.

## Literatur
* Pierre Briant: *Darius. Les Perses et l'Empire.* Decouvertes Gallimard, Paris 1992, ISBN 2-07-053166-X.
* Maria Brosius: *The Persians. An introduction.* Routledge, London 2006, ISBN 0-415-32089-5.
* Walther Hinz: *Darius und die Perser. Eine Kulturgeschichte der Achämeniden.* 2 Bde. Holle, Baden-Baden 1976.
* Heidemarie Koch: *Es kündet Dareios der König. Vom Leben im persischen Großreich.* von Zabern, Mainz 1992, ISBN 3-8053-1347-0

## Um Spaweck
Bou

E **Bou** (Plural: *Béi*) ass:
* an der Mathematik, eng Linn, déi no enger Säit hi gekrëmmt ass: Bou (Mathematik);
* an der Architektur, eng gewëlleft Iwwerspanung vun Ëffnungen: Bou (Architektur);
* an der Physik, e Liichtbou, eng elektresch Gasdecharge;
* als Waff oder am Sport, e Geschier fir e Feil ze schéissen: Bou (Waff);
* an der Musek, e Geschier fir e Sträichinstrument ze spillen: Bou (Sträichinstrument);
* an der Papeterie, eng Mooss fir Pabeierformater: Bou (Mooss);
* an der Dréckerei, dat Material, dat bedréckt soll ginn: Bou (Dréckerei);
## Kuckt och
* Reebou
* Boubréck
Mercatorteleskop

De **Mercator-Teleskop** ass en 1,2 m Spigelteleskop, bedriwwe vun der belscher flämeschsproocheger Kathoulescher Universitéit Léiwen an Zesummenaarbecht mam Observatoire vun der Universitéit Genf. Genannt ass d'Teleskop nom berüümte Kartograph vum 16. Joerhonnert, dem Gerhard Mercator.

Den Teleskop ass en Deel vum Roque de los Muchachos Observatoire op La Palma.

Zesumme mam Schwäizer Leonhard-Euler-Teleskop huet en zum *Southern Sky Extrasolar Planet Search Programme* gehéiert, dee vill extrasolar Planéiten entdecke konnt.

## Instrumenter
D'Teleskop huet aktuell zwou ënnerschiddlech Moossvirriichtungen.

### MeropeII
De *MeropeII* ass eng CCD-Kamera mat enger Opléisung vun 2.000 &times; 6.000 Pixelen. De Frame Transfer Detekter war am Ufank als Sensor fir déi gestrachen *Eddington Space Mission* geplangt.

*MeropeII* benotzt d'Filter UB1B2BVV1G vum Genfer photometresche System (engl. *The Geneva photometric system*).

### HERMES
Dat zweet Instrument am *Mercator-Teleskop* ass den *HERMES* Echelle Spektrograph. Dësen deckt Wellelängten tëscht 380 nm an 875&nbsp;nm mat engem spektralen Opléisungsverméigen vun <math>R = 85000</math> of.

### P7
De *P7* Photometer war aktiv vu Mee 2001 bis an de Juli 2008. Och dësen huet gemooss am *The Geneva photometric system*. Gläichzäiteg huet et d'Liicht vum Stär an dem Himmelshannergrond ermëttelt, soudatt dësen an der Veraarbechtung ofgezunn konnt ginn. D'Filterrad huet dobäi d'Filter mat enger Frequenz vu 4 Hz ausgetauscht.

## Kuckt och

* Lëscht vun de gréissten opteschen Teleskopen
* Europäeschen Nordobservatoire
* Europäesche Südobservatoire

## Um Spaweck
*Mercator Telescope homepage
*The HERMES project page