open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samantha Cristoforetti

D**'Samantha Cristoforetti**, gebuer de 26. Abrëll 1977 zu Mailand, ass eng italieenesch Kampfpilotin an Astronautin.

## Liewen
### Studium
D'Cristoforetti huet am Kader vum Erasmus-Austauschprogramm op der Technescher Universitéit München, der École nationale supérieure de l'aéronautique et de l'espace zu Toulouse an der Russescher Chimie-Technologescher Universitéit zu Moskau Ingenieurswëssenschafte studéiert, an de Studium am Joer 2001 ofgeschloss. Am Joer 2005 huet si e Master an der Loft- a Raumfaarttechnik op der Universitéit Neapel absolvéiert.

### Loftwaff
D'Cristoforetti koum 2001 bei d'italieenesch Loftwaff an huet un der Loftwaffenakademie Pozzuoli studéiert, déi si am Joer 2005 ofgeschloss huet. Dono gouf si un der Sheppard Air Force Base zu enger Kampfpilotin ausgebilt. No hirem Ofschloss huet si vun 2006 un beim Geschwader *51º Stormo Ferruccio Serafini* zu Istrana a vun 2008 un beim *[[32º Stormo|32° Stormo „Armando Boetto“]]* zu Amendola gedéngt.

### Raumfaart
D'Cristoforetti hat sech bei der Auswielmethod vun der ESA géint méi wéi 8.400 weider Interessenten duerchgesat a gouf den 20. Mee 2009 zu Paräis, als eenzeg Fra ënner sechs neien Astronaute vum Europäeschen Astronautecorps, dem Public virgestallt.

Den 3. Juli 2012 hat d'ESA bekanntgemaach, datt d'Cristoforetti am Joer 2014 zu engem Laangzäitopenthalt op d'ISS starte géif. Si ass den 23. November 2014 mam Raumschëff Sojus TMA-15M op d'International Raumstatioun geflunn als Member vun den ISS-Expeditiounen 42 an 43. De 7. Juni 2015 gouf si op hirem 195. Missiounsdag vun der US-Amerikanerin Sunita Williams als Rekordhalterin fir Laangzäitflich vu Fraen am Weltall ofgeléist. D'Landung war den 11. Juni 2015.

De 6. Mäerz 2013 krut si d'Verdéngschtmedail vun der Italieenescher Republik iwwerreecht.

## Privates
Zu hiren Hobbyen zielen Biergklammen, Dauchen, déi chineesesch Sprooch an Hielefuerschung. Si schwätzt Italieenesch (Mammesproch), Englesch, Däitsch, Franséisch a Russesch.

Wéi vill Astronauten ass och d'Samantha Cristoforetti Funkamateurin mat dem Amateurfunkruffzeechen IZ0UDF.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  ESA: Kurzbiografie
* Spacefacts.de: Kuerzbiografie
* raumzeit: RZ011 Astronautenausbildung (Gespréich mat der Samantha Cristoforetti; )
Marjan Šarec

De **Marjan Šarec**, gebuer den 2. Dezember 1977 zu Ljubljana, ass e sloweenesche Schauspiller a Politiker (LMŠ). Hie war vum 17. August 2018 bis zum Récktrëtt vu senger Regierung, de 27. Januar 2020, Ministerpresident vu Slowenien.

De Šarec huet op der Akademie fir Theater, Radio, Film an Tëlee studéiert an ass uganks der 2000er Joren als Komiker a Cabarettist opgetrueden.

2010 huet hien ugefaangen, sech politesch z'engagéieren, a gouf als Buergermeeschter vu Kamnik, am Norde vu Slowenien, gewielt, an 2014 erëmgewielt. 2017 war hie Kandidat bei de sloweenesche Presidentschaftswalen, huet awer am zweeten Tour géint de Borut Pahor verluer.

Bei de Parlamentswalen am Juni 2018 gouf seng Partei, d'LMŠ, ënner senger Féierung mat 13% vun de Stëmmen an d'Parlament gewielt. De 17. August 2018 gouf hie Premierminister vun enger Minoritéitsregierung.

Dës ass de 27. Januar 2020 zeréckgetrueden, nodeems d'oppositionell Partei Levica d'Minortiéitsregierung net méi geduldt huet.
## Um Spaweck
Haie an Bord

** Haie an Bord** ass en däitsche Film vum Arthur Maria Rabenalt aus dem Joer 1971.

## Ëm wat geet et am Film?
E Kriminalfilm mam däitsche Schlagersänger Freddy Quinn an der Haaptroll…

## Um Spaweck
Die Antwort kennt nur der Wind

**Die Antwort kennt nur der Wind** ass en däitsch-framséische Film vum Alfred Vohrer aus dem Joer 1974 no engem Roman vum Johannes Mario Simmel.

## Ëm wat geet et am Film?
E Millionär stierft bei der Explosioun vu senger Luxusyacht. Den Inspekter Lacrosse soll erausfannen op et en Ongléck oder Mord war…

## Um Spaweck
Frauenstation

**Frauenstation** ass en däitsche Film vum Rolf Thiele aus dem Joer 1977 no engem Roman vun der Marie Louise Fischer.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Warhead

** Warhead** ass en US-amerikanesche Film vum John O'Connor aus dem Joer 1977.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Dark Echo

** Dark Echo** ass en US-amerikanesch-jugoslawesche Film vum George Robotham aus dem Joer 1977.

Et war den éischten an eenzege Film vum Schauspiller a fréieren American-Football-Spiller George Robotham als Regisseur.

## Ëm wat geet et am Film?
E weidere Zombiefilm…

## Um Spaweck
Johann Strauß - Der König ohne Krone

** Johann Strauß - Der König ohne Krone** ass en däitsch-éisträichesche Film vum Franz Antel aus dem Joer 1987 no engem Roman vum Peter Märthesheimer.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt Episoden aus dem Liewe vum Komponist Johann Strauß.

## Um Spaweck
Ich bin die Andere

**Ich bin die Andere** ass en däitsche Film vun der Margarethe von Trotta aus dem Joer 2006 no engem Roman vum Peter Märthesheimer.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Spigelmetall

**Spigelmetall** (och **Speculum** lat. fir *Spigel*) ass e ganz haarde, gutt poléierbaren, wäisselzege Bronzealliage aus Koffer, Zënn an aner Metallzousätz, déi d'Härt an d'Poléierméiglechkeet verbesseren.

## Legierungen
Verschidde fir Spigel benotzte Legierungen sinn:
* einfach Zënnbronze aus Koffer an Zënn am Mëschungsverhältnes vu 4:1 bis 2:1, deelweis ënner Zousaz vun 1 bis 2 % Arsen.
* 71–72 % Kofffer, 18–19 % Zënn, 4–4,5 % Antimon an Bläi (alréimesche Spigel).
* 80,8 % Koffer, 9,1 % Bläi, 8,4 % Antimon (e chineesesche Metallspigel).
* Platin a Stol am Verhältnes 1:1 (ergëtt e besonnescht wäisst Metall).
* 350 Deeler Kofer, 165 Deeler Zënn, 20 Deeler Zénk, 10 Deeler Arsen, 60 Deeler Platin.

## Gebrauch
Wéinst der gudder Poléierméiglechkeet hu sech aus der Legierung Metallspigel (Speculum) maache gelooss; och fir Fabrikatioun vun Haaptspigelen vun Teleskope gouf et benotzt. Beispillsweis huet de Lord Rosse am Joer 1845 dës Legierung fir d'Hierstellung vum 1,8&nbsp;Meter groussen an 3,5&nbsp;Tonne schwéiere Spigels vum "Leviathan" agesat.

Nodeeleg un der Legierung war, datt si an der Loft vergläichsweis séier ugelaf ass an datt esou d'Reflexiounsverméigen nogelooss huet; e stännegt Nopoléiere vun de Spigele war noutwendeg. Metallspigel goufen duerch versëlwert Glasspigel mat der Entwécklung duerch den Carl August von Steinheil an dem Jean Bernard Léon Foucault, baséierend op enger Prozedur vum Justus Liebig, 1859 ofgeléist.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* [Amazing piece of metal (speculum) https://www.youtube.com/watch?v=4ESW_NTIhBM ] von Periodic Videos op YouTube.
Hans Grimm

Den **Hans Grimm**, gebuer den 30. Januar 1905 zu Rehau, a gestuerwen den 12. September 1998 bei Luino, war en däitsche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.

Hien ass de Papp vum Schauspiller Oliver Grimm.

## Filmographie

### als Regisseur
* 1948: *Frau Holle* - Haaptacteuren: Elfie Beyer, Hertha von Hagen, Carl Wery
* 1953: *Fanfaren der Ehe* - Haaptacteuren: Dieter Borsche, Georg Thomalla, Inge Egger
* 1957: *[[Kleiner Mann - ganz groß (1957)|Kleiner Mann - ganz groß]]* - Haaptacteuren: Oliver Grimm, Joachim Fuchsberger, Karin Dor
* 1958: *Der schwarze Blitz* - Haaptacteuren: Toni Sailer, Oliver Grimm, Maria Perschy
* 1959: *[[Ja, so ein Mädchen mit 16]]* - Haaptacteuren: Cornelia Froboess, Friedrich Domin, Rex Gildo
* 1960: *[[Schick deine Frau nicht nach Italien]]* - Haaptacteuren: Marianne Hold, Claus Biederstaedt, Gerlinde Locker 
* 1961: *[[Isola Bella (Film 1961)|Isola Bella]]* - Haaptacteuren: Marianne Hold, Paul Hubschmid, Monika Dahlberg
* 1962: *Wenn die Musik spielt am Wörthersee* - Haaptacteuren: Vivi Bach, Claus Biederstaedt, Margitta Scherr 
* 1962: *Lieder klingen am Lago Maggiore* - Haaptacteuren: Fred Bertelmann, Antje Geerk, Oliver Grimm
* 1963: *[[Ferien vom Ich (Film 1963)|Ferien vom Ich]]* - Haaptacteuren: Geneviève Cluny, Walther Reyer, Monika Dahlberg

## Um Spaweck
Liberal Partei (1974)

D**'Liberal Partei** war eng politesch Partei zu Lëtzebuerg, déi vum Jean-Pierre Bertrand gegrënnt gi war.

De Bertrand war virdu Member vun der DP, mee ass wéinst Meenungsdifferenzen do ausgetrueden an huet seng eege Partei gegrënnt. Mat hir huet en, am Bezierk Zentrum, bei de Chamberwale vun 1974 an deene vun 1979 kandidéiert; d'Liberal Partei krut awer kee Sëtz an der Chamber.

Fir d'Chamberwalen 1989 ass de Jemp Bertrand mat enger neier Partei, der Republikanescher Partei, opgetrueden.
S2 (Stär)

**S2**, och **S0-2**, ass e Stär am Galakteschen Zentrum. Hien ass op enger Ëmlafbunn ëm d'Radioquell Sagittarius&nbsp;A* a leeft a 16,05 Joer eemol ëm dës Quell. De Stär huet dobäi eng Vitess vu bis zu 27 Millioune Kilometer pro Stonn (ca. 2,55 % vun der Liichtvitess) a kënnt bis op 17&nbsp;Liichtstonnen un den Sagittarius&nbsp;A* erun. Dat ass den 2,5 fache mëttleren Ofstand vun der Sonn an dem Pluto.

S2 ass deen éischte bekannte Stär, deem seng Ëmlafbunn ëm e supermasseräicht Schwaarzt Lach (ëm esou eent handelt et sech bei Sagittarius&nbsp;A* mat u Sécherheet grenzender Warscheinlechkeet) tatsächlech vermooss konnt ginn. Fir allerdéngs vum Schwarze Lach (mat enger Mass vu 4,1 Milliounen Sonnemassen) zerrappt a geschléckt ze ginn, misst hie sech dësem bis op eng Distanz vun ongeféier 16&nbsp;Liichtminutten erukommen. No den aktuellen Observatioune wäert dat net an nächster Zäit geschéien.

Am Joer 2012 gouf de Stär *[[S0-102]]* entdeckt, dee mat 11,5&nbsp;Joer eng nach méi kuerz Ëmlafzäit ëm de Sagittarius&nbsp;A* huet.

Am Fréijoer 2018 hat S2 déi klengst Distanz zum Schwaarze Loch, een Abléck, op deen d'Astronome 16 Joer laang gewaart haten. Et gëtt erwaart, datt och an deene staarke Gravitatiounsfelder besonnesch opfälleg klassesch Prognose vun der Allgemenger Relativitéitstheorie (gravitativ Routverrécklung, Periheldréiung) getestet könne ginn, inklusiv Tester vun Alternativen, wéi d'pseudo-komplex Gravitatiounstheorie vum Walter Greiner a Peter O. Hess, wéi och speziell Phenomeener fir Schwaarz Lächer no beim Ereegneshorizont (z.&nbsp;B. Lense-Thirring-Effet wéinst der Matféierung vun der Raumzäit ëm e rotéierend Schwaarzt Lach). Ausserdeem erhofft ee sech Erkenntnesser iwwer astrophysikalesch Phenomeener wéi d'Bildung an d'Dynamik vun Akkretiounsscheiwen (Jets, Wanden) an Aussoen dariwwer, ob kleng Schwaarz Lächer an der Ëmgéigend vum supermassive Schwaarze Lach existéieren. Observatiounsprogrammer existéieren ënner anerem um Keck-Observatoire an um Paranal-Observatoire (VLTI, Verly Large Telescope Interferometer), beim leschtem d'Konsortium GRAVITY ënner Leedung vum Frank Eisenhauer. Am Juli 2018 hat d'Gravity Konsortium bekannt gemaach, datt si eng gravitativ Routverrécklung a gudder Iwwereneestëmmung mat der allgemenger Relativitéitstheorie nogewisen hunn. De kombinéierten Effet aus gravitativer Routverrécklung a relativisteschem Dopplereffekt war  \frac {\Delta \lambda}{\lambda} =200&nbsp;km/s/c. Et erwaart een och an nächster Zukunft d'Observatioun vun engem weideren allgemeng-relativisteschen Effet (Apsidendréiung vun der Ëmlafbunn).

## Kuckt och

## Um Spaweck
* S2 Artikel an der SIMBAD Datenbank
* ''Der Stern S2… Quarks&Co.'' In: *wdr.de*
* ''ESO: A Full Orbit of the Star S2 (without annotations).'' In: *eso.org*
* ''Suche nach Sternen mit Radioteleskopen?'' In: *astronews.com*, 15. Oktober 2015
* ''GRAVITY hat zentrales Schwarzes Loch im Visier'' In: *astronews.com* 23. Juni 2016
Günter Herrmann

Et gëtt verschidde Persounen déi **Günter [[Herrmann]]** heeschen:
* Günter Herrmann (1934–2012), en däitschen a saarlännesche Foussballspiller.
* Günter Herrmann (* 1939), en däitsche Foussballspiller.
* Günter Herrmann (* 1931), en däitsche Jurist a Medierechtler.
* Günter Herrmann (* 1938), en däitsche Moler, Graphiker a Restaurateur.
* Ernst Günter Herrmann (* 1941), en däitschen Architekt a Sculpteur.
Günter Herrmann (Foussballspiller 1934)

De **Günter Herrmann**, gebuer den 2. September 1934, a gestuerwen de 7. November 2012, war en däitsche Foussballspiller op der Stiermer-Positioun.

Hien huet a senger Carrière vun 1954 bis 1957 fir d'Sportfreunde 05 Saarbrécken a vun 1957 bis 1963 beim Club Saar 05 Saarbrécken gespillt. 1956 huet den Herrmann och déi eenzeg Kéier an der saarlännescher Foussballnationalekipp gespillt.

No der Retraite als Spiller huet de Günter Herrmann als Trainer geschafft.
NGC 4527

Den **NGC 4527** ass eng aktiv Balkespiralgalaxie mat groussflächegem H-II-Gebitt vum Hubble-Typ SBbc am Stärebild Virgo op der Ekliptik. Si ass ongeféier 74 Millioune Liichtjoer vun eiser Mëllechstrooss ewech an huet e Scheiwenduerchmiesser vun ongeféier 140.000 Lj. Ënner der Katalognummer *VCC 1540* ass si Member vum Virgo-Galaxiekoup opgelëscht.
Am selwechten Himmelsareal sinn ë.&nbsp;a. d'Galaxien NGC 4533, NGC 4536, NGC 4544 an IC 3474.

Den Objet gouf den 23. Februar 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Astronomical Database
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 4527 op wikisky.org
Symbolismus

De **Symbolismus** ass eng artistesch Tendenz oder Beweegung, déi um Enn vum 19. Joerhonnert a Frankräich opkoum an déi sech an Europa a soss an der Welt breetgemaach huet. Déi symbolistesch Wierker, sief et an der Molerei, an der Skulptur, an der Musek oder an der Literatur, inspiréiere sech un der Imaginatioun, un den Dreem an un der Spiritualitéit.

Bekannt Artiste, Komponisten oder Schrëftsteller, déi wéinstens eng Zäit laang vum Symbolismus beaflosst goufe, sinn:

## Artisten

* Pierre Puvis de Chavanne (Frankräich), 1824-1898
* Fernand Khnopff (Belsch), 1858-1921
* Giovanni Segantini (Italien), 1866-1925
* Giuseppe Pellizza da Volpedo (Italien), 1868-1907
* Cesare Saccaggi (Italien), 1868-1934 
* Gustav Klimt (Éisträich), 1862-1918
* Dominique Lang (Lëtzebuerg), 1874-1919 - Mat sengem Wierk *Messagères du printemps* z.&nbsp;B. (1804).

## Komponisten
* Érik Satie (Frankräich), 1866-1925

## Schrëftsteller
* Stéphane Mallarmé (Frankräich)
* Georges Rodenbach (Belsch)
* Émile Verhaeren (Belsch), 1855-1916
* Paul Valéry (Frankräich)
Michael Cannon

De **Michael Cannon**, gebuer den 23. Juni 1991, ass e lëtzebuergeschen Äishockeyspiller op der Stiermer-Positioun.

De Michael Cannon huet seng Spillercarrière 2014 ugefaangen. Hien huet a senger Karriär beim Tornado Luxembourg an an der lëtzebuergescher Äishockeynationalekipp gespillt.
Sojus TMA-15M

**Sojus TMA-15M** ass eng Missiounsbezeechnung fir de Fluch vum russesche Raumschëff Sojus zu der Internationaler Raumstatioun. Am Kader vum ISS-Programm huet de Fluch d'Bezeechnung ISS AF-41S kritt. Et war den 41. Besuch vun engem Sojus-Raumschëff un d'ISS an den 147. Fluch am Sojusprogramm.

## Crew
### Haauptcrew
* Anton Nikolajewitsch Schkaplerow (2. Raumfluch), Kommandant (Russland/Roskosmos)
* Samantha Cristoforetti (1. Raumfluch), Bordingenieurin (Italien/ESA)
* Terry Wayne Virts (2. Raumfluch), Bordingenieur (USA/NASA)

### Ersatzcrew
* Oleg Dmitrijewitsch Kononenko (3. Raumfluch), Kommandant (Russland/Roskosmos)
* Kimiya Yui (1. Raumfluch), Bordingenieur (Japan/JAXA)
* Kjell Lindgren (1. Raumfluch), Bordingenieur (USA/NASA)

## Missiounsbeschreiwung
D'Missioun hat dräi Crewmemberen zu den ISS-Expeditiounen 42 an 43 op d'International Raumstatioun bruecht.

Sojus TMA-15M hat plangméisseg am "Express-Modus", d.&nbsp;h. no véier Äerdëmleef um russeschen ISS-Modul Rasswet ugekoppelt.

Nom Feelstart vum Raumtransporter Progress M-27M gouf d'Landung op Ufank Juni verréckelt, a spéider op den 11. Juni konkretiséiert.

D'Sojus TMA-15M hat den 11. Juni 2015 pünktlech um 10:20 UTC mat Schkaplerow, Cristoforetti a Virts u Bord ofgekoppelt. Domat hat op der ISS d'Expeditioun 44 mat Gennadi Padalka als Kommandant ugefaangen. De 4&nbsp;Minutte an 40&nbsp;Sekonnen laangen Deorbit Burn hat um 12:51 UTC op enger Distanz vun 12&nbsp;km zu der ISS ugefaangen an hat d'Landekapsel um 13:21 UTC an déi dicht Beräicher vun der Äerdatmosphär bruecht. De Bremsschierm gouf op enger Héicht vun 10,8&nbsp;Kilometer Höhe aktivéiert, an op enger ongeféier 7,5&nbsp;Kilometer Héicht hat sech dann de risege wäiss-orange gesträiften Haaptfallschierm opgemaach. D'Landung war um 13:44 UTC 162&nbsp;km südëstlech vu Scheskasgan bei schéinem Wieder matzen an der Steppe Kasachstan erfollegt.

## Galerie

Expedition 42 Soyuz Rollout (201411210014HQ).jpg|De Rollout vun der Rakéit den 21. November 2014
Expedition 42 Launch (201411240001HQ).jpg|De Start vum 23. November
ISS-44 Soyuz TMA-15M spacecraft undocks.jpg|Nom Ofdocken den 11. Juni 2015
Expedition 43 Soyuz TMA-15M Landing (201506110003HQ).jpg|D'Crew mat den Hëllefsleit kuerz no der Landung


## Kuckt och

* Bemannt Raumfaart
* Lëscht vu Raumfuerer

## Um Spaweck

* Sojus TMA-15M bei Spacefacts.de
Astra 2F

**Astra 2F** ass e kommerzielle Kommunikatiounssatellit vun der SES Global mat Sëtz an der Uertschaft Betzder zu Lëtzebuerg.

Hie gouf den 28. September 2012 um 21:18 Auer UTC mat enger Ariane-5-ECA-Drorakéit vum Centre Spatial Guyanais zu Kourou zesumme mam GSAT-10 an eng geostationär Ëmlafbunn bruecht an den 11. Oktober dem Betreiwer iwwerginn.

Zanter 2015 stellt Astra 2F Capacitéiten an Eutelsat zur Dispositioun, déi ënner dem Satellittenumm Eutelsat 28F vermarkt ginn.

Den dräiachsestabiliséierte Satellit ass mat Ku-Band- a Ka-Band-Transponderen ausgerëscht a soll vun der Positioun  aus Afrika, Europa an de Mëttleren Oste mat héichopgeléisten Televisiounsprogrammer beliwweren. Hie gouf op Basis vum Eurostar E3000-Satellittebus vun der Firma Astrium gebaut an huet eng geplangt Liewensdauer vu 15 Joer.

## Empfang
De Satellit huet dräi Ausliichtzonen:
* Den UK-Spotbeam ass op Groussbritannien zentréiert an am däitschsproochegem Raum meeschtens méi schwéier z'empfänke wéi d'UK-Spotbeams vu senge Virgänger Astra 2D an Astra 1N, well hien un de Ränner méi staark offällt.
* Den Europe-Beam ass op déi westlech Hallschent vun Europa geriicht a fällt no Oste lues an no Süden hin staark of.
* De Westafrika-Beam kann op der Südküst vu Westafrika an am Süde vun Zentralafrika empfaange ginn.
Den Empfang vum Satellit ass mëttes ëmmer vill besser wéi zu aneren Dageszäiten.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Hierstellerwebsäit
* Betreiwerwebsäit
Ajvar

**Ajvar** (am kyrilleschen Alphabet op Mazedonesch: *ајвар*, op Serbesch: *ајвар*, op Bulgaresch: *айвар*), ass e Kascht op Basis vu Paprika, deen an der Kiche vun de Länner vum fréiere Jugoslawien, an doriwwer eraus vum Balkan, geleefeg ass.

Dofir gi rout Paprikascheeken, gebak, geschielt, entkäert an dann op duussem Feier, zesumme mat Ueleg, zu engem déckflëssege Mous verkacht. Jee nodeem wéi schaarf een e gär hätt, kënnt Chilipeffer derbäi, oder och soss Gewierzer wéi Knuewelek.

Ajvar ësst ee kal op der Schmier, oder als Zooss vun engem Plat.

## Kuckt och
* Ćevapi
Terre des hommes (Veräin)

**Terre des hommes** ass eng Hëllefsorganisatioun, déi 1960 zu Lausanne vum Schwäizer Journalist Edmond Kaiser gegrënnt gouf a sech fir benodeelegt Kanner a Fraen engagéiert. Hien huet ganz besonnesch géint d'Kannerprostitutioun gekämpft a sech fir Kanner agesat déi d'Noma-Krankheet hunn. Den Numm vun der Organisatioun ass vum Antoine de Saint-Exupéry sengem Buch mam selwechten Titel inspiréiert.

## Fédération internationale Terre des hommes
Déi international Federatioun Terre des hommes (FITDH) gouf 1966 vu verschiddenen nationalen Organisatioune vun Terre des hommes gegrënnt an huet hire Sëtz zu Cologny am Kanton Genf. Zur Federatioun gehéieren haut 10 eegestänneg Organisatiounen aus Dänemark, Däitschland, Frankräich, Holland, Italien, Kanada, Lëtzebuerg, Schwäiz, Spuenien an d'Fondatioun vu Lausanne. D'FITDH ass Beroder am *conseil économique et social* vun de Vereenten Natiounen ECOSOC.

## Terre des hommes Lëtzebuerg
Den den 10. Juli 1966 ass eng lokal Organisatioun zu Lëtzebuerg gegrënnt ginn.

## Kuckt och
* Kannerrechtskonventioun
* Terre des femmes
## Um Spaweck
* [Terre des Hommes Luxembourg a.s.b.l.](https://terredeshommes.lu(//)
Vibriss

**Vibrissen**, och **Sinus-**, **Taascht-** oder **Schnurreshoer** genannt (Latäin: *vibrissa*, Pl. *vibrissae*), si speziell Hoer, déi bei ville Mamendéieren meeschtens am Gesiicht wuessen. Si si méi déck, méi fest a méi laang wéi normal Hoer, a sinn op taktil Reizer spezialiséiert.

Vibrisse bestinn, wéi all Hoer, aus doudegem Material, hu selwer keng Nerven a wuessen no wéi déi normal Hoer. Wat se speziell mécht, ass, datt den Hoerbaleg (Follikel) an enger Zort Kapsel agebett ass, an där Blutt ass, de sougenannte Bluttsinus. An der Wand leie vill fräi Enner vun Nerven. Wann en Taaschthoer beréiert gëtt, da béit et sech a beweegt d'Blutt an der Kapsel. D'Blutt verstäerkt d'Beweegung, sou datt d'Nerven op der Basis nach déi klengst Impulser registréiere kënnen. Bei verschiddene Mamendéieren ass ausserdeem Muskeltissu ronderëm d'Follikel vun de Vibrissen, sou datt se beweegt kënne gi fir d'Emgéigend z'erfuerschen.

Vibrissen hëllefen deemno deenen Déieren, déi (dacks) am Däischteren oder am dréiwe Waasser aktiv sinn, fir hire Wee ze fannen, Geforen z'erkennen a Fudder opzespieren. Verschidden Déieren, wéi z.&nbsp;B. d'Mais, kënnen nach sou reng Loft- oder Waasserbeweegunge mat hiren Taaschthoer spieren. Bei ville Mamendéiere gëtt eng grouss Capacitéit vum Gehier dofir gebraucht, fir d'Informatiounen, déi et vun den Nerven un de Vibrisse 'gemellt' kritt, ze verschaffen. Fir vill Déiere sinn d'Taaschthoer iwwerliewenswichteg.

De laténgeschen Ausdrock *vibrissae* bezeechent ausser den Taaschthoer och d'Schutzhoer an der Nuesenhiel (Nuesenhoer).

## Um Spaweck
Irland (Insel)

D'Insel **Irland** ass ronn 450&nbsp;km laang a ronn 260&nbsp;km breet a läit am Atlantik. Si huet eng Fläch vu 84.421&nbsp;km², an ass domat déi drëttgréisst Insel an Europa an déi zwanzegstgréisst vun der Welt.

Op der Insel leien d'Republik Irland an am Nordosten Nordirland, dat Deel vum Vereenegte Kinnekräich ass.

## Nimm
Den engleschen Numm vun der Insel ass *Ireland,* op Iresch heescht se *Éire*. De klasseschen laténgeschen Numm war *Hibernia*, nach virdrun *Ivernia*. Do dernieft hunn d'Réimer entweeder e Gebitt am Nordoste vun Irland oder och déi ganz Insel *Scotia* genannt. Dësen Numm gouf am Mëttelalter op den Norde vu Groussbritannien iwwerdroen a bezeechent zanterhier dat haitegt Schottland. Do dernieft gouf et och d'Bezeechnung *Britannia minor*, also „Klengbritannien“ (an Oppositioun zu Groussbritannien).

Irland gëtt och alt „déi Gréng Insel“ genannt.

## Geographie
D'Bierger si virun allem laanscht d'Küst, bannen am Land sinn zentrale Ebenen. De Carrauntuohill am County Kerry ass mat 1.041 Meter deen héchste Bierg. De Shannon deelt d'Insel an zwee, an ass, mat ronn 370&nbsp;km, dee längste Floss.

## Flora a Fauna
Am Allgemenge gëtt et op Irland manner Aarte wéi um europäesche Festland oder op der Nopeschinsel Groussbritannien. Dat läit virun allem doru well Irland no der leschter Äiszäit, wéi de Mieresspigel relativ séier geklommen ass, isoléiert gouf. Et gëtt just 31 Mamendéieraarten, déi op Irland doheem sinn. Op Irland gëtt et keng Schlaangen, an och just eng Reptilienaart, d'Bëscheidechs.

Haut gëtt et och bal keng grouss Bëscher méi op Irland, déi goufen am 17. Joerhonnert wéinst dem Oliver Cromwell senger zerstéierescher Politik ëmgehaen. Am 20. Joerhonnert ass d'Fläch vu Bëscher vun ufanks 1% op 5 % 1997 geklommen, net zulescht duerch Fonge vun der EU. 2002 war s'op 10% eropgaangen; dat meescht sinn Nolebeem.

## Um Spaweck
Laaschterbaach

D**'Laaschterbaach** ass eng Baach am Éislek. Si entsteet um Flouer *An der Laaschterbaach*, tëscht de Bëscher *Wald* a *Ronnebësch*, 1 Kilometer nord-nordëstlech vun Alschent, an der Gemeng Kiischpelt.

Op hirem Laf vun engem knappse Kilometer an ëstlech Richtung hëlt si ongeféier an der Hallschecht vum Wee vu riets eng kleng Baach ouni Numm op.

Am *Mécheleck* leeft se, vu riets, an d'Klierf.

## Kuckt och

## Um Spaeck
Scott Morrison

De **Scott John Morrison**, gebuer den 13. Mee 1968 zu Waverley an New South Wales, ass en australesche Politiker vun der Liberal Party of Australia. Hien ass zanter dem 24. August 2018 neie President vu senger Partei a gouf domat och zum neie Premierminister vereedegt.

Hien huet virdrun an der Politik an an der Tourismusbranche geschafft. 2007 gouf hie fir d'éischt an d'Australescht Representantenhaus gewielt. 2013 gouf e Minister fir Immigratioun a Grenzschutz (*Minister for Immigration and Border Protection*). 2015 gouf e Budgetsminister (*Treasurer*) am Malcolm Turnbull senger Regierung.

Wéinst parteiinterne Muechtkämpf ass den Turnbull de 24. August 2018 zeréckgetrueden, an de Morrison gouf säin Nofollger als Parteichef a Premierminister.

## Um Spaweck
*
Josiah Edward Spurr

Den **Josiah Edward Spurr**, gebuer den 1. Oktober 1870 zu Gloucester (Massachusetts), a gestuerwen den 12. Januar 1950 zu Orlando (Florida), war en US-amerikanesche Geolog.

## Liewen
Vun 1896 un, huet hien am Optrag vun der United States Geological Survey Deeler vun Alaska kartéiert an déi lokal Mineralien ënnersicht.
De Vulkan Mount Spurr, de Moundkrater Spurr an e Mineral sinn no him genannt.

## Publikatiounen (Auswiel)
Vum Spurr gëtt et méi wéi 100 Publikatiounen a verschiddene Sproochen.
* *Geology applied to selenology.* 1945.
* *The marketing of metals and minerals.* 1925.
* *The ore magmas.* 1923.
* *Political and commercial geology and the world's mineral resources.* 1920.
* *Economic geology of the Georgetown quadrangle.* 1908.
* *Geology of the Tonopah mining district, Nevada.* 1905.
* *Through the Yukon Gold Diggings.* 1900.
* *Geology of the Aspen mining district, Colorado.* 1898.

## Um Spaweck
* ''Josiah Edward Spurr (1870-1950).'' Biografie an der *Alaska Mining Hall of Fame*
* ''Josiah Edward Spurr.'' Foto op Mindat.org
*  Josiah Edward Spurr: ''Through the Yukon Gold Diggings'' beim Projekt Gutenberg
* ''Online Books by Josiah Edward Spurr.'' The Online Books Page.
Félix Koch

De **Félix Koch**, gebuer de 16. Mäerz 1980 zu Ettelbréck ass e lëtzebuergesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Biographie
No senger Première huet hien zu München als Regieassistent fir de Michael "Bully" Herbig a fir de Comedian Tommy Krappweis geschafft, souwéi och als Artdirekter a Grafikdesigner vu *Bernd das Brot* op KiKa.

2006 bis 2012 huet hien op der HFF 'Konrad Wolf' zu Potsdam-Babelsberg (haut: Filmuniversität Babelsberg) Filmregie studéiert. Dobäi huet hien ë.&nbsp;a. zwéi Kuerzfilmer gedréint, *[[Ravioli Ritter]]* a *[[You missed Sonja]]*, an een 3D-Kuerzfilm, *Topper gibt nicht auf*.

2013 huet hie mam Kameramann Dylan E. Thompson de *Previs Studio Holy Grid* gegrënnt, an Enn 2014, mat dräi aneren Auteuren, de *Writer's Room Development Hell*, fir un Dréibicher a Konzepter ze schaffen.

Am Oktober 2018 koum säin éischte Laangfilm, *[[De Superjhemp retörns]]* an d'Kinoen.

Vun 2018-2020 huet hie Regie fir d'ARD bei 6 Episoden an engem Laangfilm fir d'Serie *Großstadtrevier* gefouert.

2021 an 2022 huet hie Regie bei 2 Filmer fir de Reboot vun der RTL-Serie Balko gefouert, dës Kéier ënnert dem Titel *Balko-Teneriffa.*

## Filmographie
* 2026: *[[Droneland (Televisiounsserie)|Droneland]]* (Tëlesserie), (Ko-Regie)
* 2021: *Balko Teneriffa - Episod 2* (Regie)
* 2021: *Balko Teneriffa - Episod 1* (Regie)
* 2020: Großstadtrevier Primetime-Special, *St. Pauli, 6:07 Uhr* (Regie)
* 2019: *Großstadtrevier* (4 Episoden, Regie)
* 2018: *Großstadtrevier* (2 Episoden, Regie)
* 2018: *[[De Superjhemp retörns]]* (Dréibuch a Regie)
* 2012: *[[You missed Sonja]]* (Regie an Dréibuch)
* 2010/2011: *RestStop* (Regie)
* 2009/2010: *Ravioli Ritter* (Regie an Dréibuch)
* 2009: *Topper gibt nicht auf* (Regie)
* 2007: *Sydney* (Regie)

## Um Spaweck
* feko.net, perséinlech Homepage.
* "Am Gespréich: Félix Koch." rtl.lu, 25.10.2018, 13:14:41. (Radiosinterview iwwer seng Carrière).
You missed Sonja

***You missed Sonja*** ass e Kuerzfilm vum Félix Koch, deen op der Geschicht *Rest Stop* vum Stephen King baséiert.

En hat seng Première op den Hofer Filmtage.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Auteur Rick Hardin hat am Sträit seng Frëndin op enger Bensinnsstatioun matzen an der Pampa zeréckgelooss. Wéi en no enger Zäitchen ëmdréint, fir se nees matzehuelen, ass se net méi do...

## Soss

## Kuckt och
## Um Spaweck
* Fiche op feko.net
* De Film kucken op vimeo.com
2018 CB

Den **2018 CB** ass e klengen äerdnoen Asteroid mit engem méigleche mëttleren Duerchmiesser tëscht 15 an 40&nbsp;Meter. Hie gëtt zu der Grupp vun den Apollo-Asteroiden gezielt. Dat sinn Himmelskierper, deenen hir Bunnen d'Äerdbunn kräizen.

Den Asteroid gouf de 4. Februar 2018 am US-Bundesstaat Arizona mam Projet Catalina Sky Survey entdeckt. De 9. Februar 2018 um 23:03 Auer MEZ huet hien d'Äerd op enger Distanz vun 0,000431 AE (64.500&nbsp;km) passéiert. Déi Distanz ass manner wéi e Fënneftel vun der Streck tëscht der Äerd an dem Äerdmound. D'Vitess beim nooste Rendez-vous gouf op 7,275&nbsp;km/s relativ zu der Äerd berechent.

Dem NASA-Fuerscher Paul W. Chodas no, war den Asteroid 2018 CB keng Gefor fir d'Äerd:

:"Asteroide vun där Gréisst kommen net dacks sou no bei eise Planéit, vläicht nëmmen een- oder zweemol pro Joer."

## Kuckt och

* Lëscht vun äerdnoen Asteroiden
* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture

## Um Spaweck

* JPL Asteroiden-Datebank: 2018 CB
* AstDyS -CB Astronomesch Date vum 2018 CB
* ''Fënnefmol méi no wéi de Mound: Just entdeckten Asteroid flitt knapps laanscht d'Äerd'' bei Chip Online vum 8. Februar 2018
* NASA
* watchers.news
Nike Fuhrmann

D**'Nike Fuhrmann**, gebuer den 11. September 1974 zu München, ass eng däitsch Schauspillerin déi haaptsächlech an Televisiounsfilmer matspillt.

## Filmographie
### Kino

* 2007: Pink
* 2009: Portrait eines anständigen Mannes (Kuerzfilm)
* 2009: Schneewittchenkoma (Kuerzfilm)
* 2009: Slave
* 2010: Ich sehe was, was Du nicht siehst
* 2011: Die Flut ist pünktlich
* 2011: Bevor die Stare ziehen
* 2013: Biester

### Televisioun

* 2000: SOKO Leipzig - Mädchen 
* 2001: Hochzeit auf Raten
* 2002: Nachts (Kuerzfilm)
* 2003: Wenn Kannibalen stranden
* 2004: In aller Freundschaft - Der Liebesbeweis
* 2005: Die Krähen
* 2006: Der Kriminalist - Am Abgrund 
* 2007: Maddin in Love *(Maddin in Love)* (Serie, Haaptroll: 8 Folgen)
* 2008: In aller Freundschaft - Geben und nehmen
* 2008: Küstenwache: Kurzschlusshandlung
* 2009: Meine wunderbare Familie - Alle unter einem Dach
* 2008-2012: Der Bergdoktor
* 2011: Weißblaue Geschichten - Liebe auf den zweiten Blick 
* 2012: SOKO Stuttgart - Kindergeburtstag 
* 2012: Akte Ex - Omm 
* 2012: Die Rosenheim-Cops - Abpfiff 
* 2013: Der letzte Bulle - Der Sinn des Lebens
* 2013: Wir haben gar kein Trauschein
* 2014: Alarm für Cobra 11 - Die Akte Stiller
* 2014: Die Bergretter - Lebensmüde
* 2014: Um Himmels Willen - Sonnenschein
* 2014: Küstenwache - Der Tod segelt mit
* 2015: Opa, ledig, jung
* 2016: Katie Fforde: Du und ich
* 2016: Inga Lindström - Willkommen im Leben
* 2016: Phoenixsee
* 2017: SOKO Leipzig - Ein Fall für Rettig
* 2017: Die Spezialisten - Prinzessin
* 2017: In aller Freundschaft - Die jungen Ärzte - Liebesschmerz 
* ab 2018: SOKO Wismar

## Um Spaweck

* Nike Fuhrmann bei Agentur Sascha Wünsch
Bigard

**Bigard** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Alex Bigard (1899–1978), en US-amerikaneschen Jazzbatteur.
* Barney Bigard (1906–1980), en US-amerikaneschen Jazzklarinettist.
* Gaston Bigard (1883–1962), e franséische Graveur.
* Jeanne Bigard (1859–1934), eng franséisch Missionnairin an Autorin.
* Jean-Marie Bigard (* 1954), e franséische Komiker, Schauspiller a Filmregisseur.
* Jean-Paul Bigard (* 1948), e franséischen Industriellen.
* Jérôme Bigard (* 1985), e lëtzebuergesche Foussballspiller.
* John Bigard (? – 1397 oder 1398), e mëttelalterlechen englesche Politiker.
2018 LA

Den **2018 LA** (och als **ZLAF9B2** bezeechent) war e klengen Asteroid vum Typ Apollo.
Hien hat en Duerchmiesser vun ca. 2–3 Meter an ass den 2. Juni 2018 um 16:44 UTC (18:44 Uertszäit) no bei der Grenz tëscht Botswana a Südafrika an d'Äerdatmosphär agetrueden. Den Asteroid gouf nëmmen 8 Stonne virdru vun engem Instrument vum Mount Lemmon Survey entdeckt. Aus enger Observatiounsdauer vun 1,5 Stonne gouf berechent, datt den Objet mat enger 85&nbsp;%-Chance d'Äerd treffe wäert.
Mat der Entdeckung vum 2018 LA ass et erréischt fir drëtt Kéier gelongen, en Asteroid op enger Bunn ze fannen, op där hie mat der Äerd kollidéiert huet.

Spéider krut d'American Meteor Society e Bericht, datt en Observateur am Botswana en helle Feierball gesinn hat.

## Entdeckung
Den 2. Juni 2018, géint 8:22 UTC gouf vum Mount Lemmon Survey en Asteroid mat enger visueller Hellegkeet vun 18 entdeckt, dee sech ganz séier virun den Hannergrondstäre beweegt huet. Den Objet gouf am Ufank 15 Minutte laang observéiert. Déi Observatioun krut de Minor Planet Center matgedeelt an den Objet gouf iwwer eng weider Stonn verfollegt.

## Meteorittefond
No Berechnungen, déi ënner anerem de Peter Jenniskens gemaach huet, konnt no enger Sich vun e puer Deeg den 23. Juni en éischte Meteorit an der Kalahari-Wüst am Botswana fonnt ginn.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture
* 2008 TC3
* 2014 AA
## Um Spaweck

* JPL Asteroiden-Datebank: 2018 LA
* AstDyS -LA Astronomesch Date vum 2018 LA
* astronews.com
* Sormano Astronomical Observatory: APEC interesting Asteroids Past Earth Close encounters
* scinexx.de: Asteroid explodéiert iwwer Botswana 4. Juni 2018
Halt

**Halt** gëtt hautdesdaags am Allgemengen eng Plaz (*Statioun*) genannt, wou en ëffentlecht Verkéiersmëttel stallhält fir Passagéier eran-&nbsp;an erausklammen ze loossen.

Den Numm kënnt aus dem Eisebunnsbetrib fir wéineg wichteg Statiounen ze designéiere wou en Zuch stallhält. Dacks gëtt et do bal keng Infrastrukture fir Reesend, meeschtens kee Gebai mat Salle-d'attente an et ass och keen Eisebunnspersonal op der Plaz. Aner Eisebunnsinfrastrukture sinn och rar, dacks just en Ënnerstand fir e puer Persounen, an och nëmmen ee Quai.

Heiansdo kann en Automat fir Zuchbilljeeën do stoen an et gëtt der och wou e klengt Gebai steet an e *Chef de halte* den Déngscht mécht.

Zu Lëtzebuerg gouf et an der Zäit en ettlech Halten op den Eisebunnsstrecken, besonnesch op de Schmuelspuerbunnen an eespuerege Strecke wéi z.&nbsp;B. d'Atertlinn, wou allerdéngs op de meeschten och Gebaier stoungen, well dacks do och de *Garde-barrière* dra gewunnt huet. Déi bekanntst dervun sinn d*[[Hueweler Halt]]*, d*Räicheler Halt* (gouf ewechgerappt) an d*'[[Café Halte|Eschweiler Halt]]*.

Am kommerzielle Beräich vun den Eisebunne gëtt, fir datt fir d'Cliente keen Duercherneen opkënnt, all Plaz wou en Zuch hält als Gare bezeechent.
Mario Abdo Benítez

De **Mario Abdo Benítez**, genannt *Marito*; gebuer den 10. November 1971 zu Asunción, ass e paraguayesche Politiker (Partido Colorado). Hie gouf den 22. Abrëll 2018 zum neie Staatspresident vu sengem Land gewielt an huet seng Fonctioun de 15. August 2018 ugetrueden.

De Mario Abdo kënnt aus enger politesch aktiver Famill; säi Papp (deen och Mario heescht, dohier, fir z'ënnerscheeden, säi Ruffnumm "Marito") war zäitweis Privatsekretär vum Diktator Alfredo Stroessner. 2005 gouf hie Member vun der Colorado-Partei, wou hien et bis zum Vizepresident bruecht huet. 2015 bis 2016 war e President vum paraguayesche Senat. Am Dezember 2017 gouf hie bannent senger Partei zum Presidentschaftskandidat gewielt. D'Walen zum Staatspresident huet hien den 22. Abrëll 2018 géint den Efraín Alegre gewonnen.
## Um Spaweck
Gelhausen

**Gelhausen** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Francis Gelhausen (1930–2001), e lëtzebuergesche Vëlossportler.
* Henry Gelhausen (1941–2008), e lëtzebuergesche Satiriker.
* Joelle Gelhausen (* 1992), eng lëtzebuergesch Sängerin a fréier Volleyballspillerin.
* Roland "Rol" Gelhausen (* 1959), e lëtzebuergesche Kabarettist.
* Udo Gelhausen (* 1956), en däitsche Bommstéisser.
Heilmann

**Heimann** ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Jean-Jacques Heilmann, franséische Fotograf a Papp vum ...
* Jean-Jacques Heilmann, franséischen Erfinder.
Jean-Jacques Heilmann (Erfinder)

De **Jean-Jacques Heilmann**, gebuer de 5. November 1853, a gestuerwen 1922, war e franséischen Eisebunnsingenieur an Erfinder vu Mulhouse. Hie war vun däitsch-Schwäizer Ofstamung, säi Papp war de Fotograf Jean-Jacques Heilmann.

De J.-J. Heilmann huet fir d'Chemins de fer de l'Ouest e Prototyp vu Lokomotiv entwéckelt déi als de Virgänger vun de Lokomotive mat elektrescher Transmissioun gëllt. Et war eng Damp-Elektrolokomotiv déi mat engem Dampmotor, mat sechs vertikalen Zylinderen, zwou Generatricen ugedriwwen huet fir de Stroum ze produzéieren, fir déi aacht Motoren unzedreiwen déi op zwou véierachsege Bogië montéiert waren. 
## Literatur an Notten
**La locomotive Heilmann*, in La nature, revue des sciences et de leurs applications aux arts et à l'industrie, 1897, S.399
* Hospitalier, E., *Le chemin de fer électrique système Heilmann*», in La nature, revue des sciences et de leurs applications aux arts et à l'industrie, 1891, SS: 410-411
* Nantousy, Max, *La locomotive électrique*, in L'Illustration, 21. Januar 1893.
*Pennaneach, M., Combe, J.-M., *Les locomotives thermoélectriques de Jean-Jacques Heilmann* in La technologie au risque de l'histoire, Université de technologie de Belfort-Montbéliard, 2000.
Vulaines-sur-Seine

**Vulaines-sur-Seine** ass eng franséisch Gemeng an der Île-de-France, am Südweste vum Departement Seine-et-Marne an am Norde vum Gâtinais français. 
## Geographie
Vulaines-sur-Seine läit um rietsen Uwänner vun der Seine. Duerch d'Gemeng leeft nach eng Niewebaach vun der Seine, d'Dondaine (Code Sandre:F4405000).
### Nopeschgemengen

## Kuckeswäertes
* De Musée départemental Stéphane-Mallarmé.
* D'Schlass *Château des Brullys*, haut en Altersheem. 
## Jumelagen
*  Barby
## Bekannt Persounen
* Robert de Cotte
* Stéphane Mallarmé 
* Berthe Morisot an hiert Meeedchen Julie Manet
* Bernard Baissait
## Bibliographie
* Georges Guillory : *Vulaines – Samoreau – Héricy*, éditions Amatteis, Le Mée-sur-Seine 1993. ISBN|2-86849-127-8
Biotop

E **Biotop** ass, an der Ekologie, wuertwiertlech eng *Plaz mat Liewen*, déi mat relativ uniforme physeschen a cheemesche Charakteristiken definéiert gëtt. A sou engem Liewensraum lieft en Ensembel vu Liewensformen, dee Biozenos genannt gëtt: Flora, Fauna, Pilzen, Mikroorganismen, asw. Am restriktive Sënn ka e Biotop awer och de Liewensraum vun nëmme just enger Aart bezeechnen.

E Biotop, bilt zesumme mat der Biozenos, e charakteristeschen Ekosystem.

Biotope kënnen no verschiddene Charakteristiken ënnerscheet ginn: Buedembeschafenheet, Gestengs, Héicht, Klima, souwéi hydrologesch an hydrographesch Elementer, asw.

## Kuckt och
* Neobiota
Route impériale 1

D**'Route impériale 1** war eng vun de véierzéng franséische Routes impériales 1. Klass déi mam keeserlechen Dekreet vum 16. Dezember 1811 geschaf goufen. Si huet Paräis mat Calais iwwer Abbeville a Boulognes-sur-Mer verbonnen. Et war eng vun de ganz wichtege keeserleche Stroossen, well déi Zäit de gréissten Deel vun der franséischer Flott zu Boulogne an zu Calais louch.

Nom Enn vum Empire gouf aus der keeserlecher Strooss, eng kinneklech, an duerno war et laang d'Nationale 1. 1973 gouf d'historesch Streck tëscht Beauvais an Abbeville geännert an 2006 nom Bau vun der A16 gouf se praktesch ganz deklasséiert.
Route impériale 2

D**'Route impériale 2** war eng vun de véierzéng franséische Routes impériales 1. Klass déi mam keeserlechen Dekreet vum 16. Dezember 1811 geschaf goufen. Si huet Paräis mat Amsterdam iwwer Soissons, Maubeuge a Bréissel verbonnen. Wéi se gebaut gouf hunn déi haiteg Haaptstied vun der Belsch a vun Holland zum franséische Keeserräich gehéiert a se goufe logescherweis um kierzte Wee mat Paräis verbonnen.

Nom Enn vum Empire gouf aus der keeserlecher Strooss, eng kinneklech, an duerno gouf et d'Nationale 2. D'Reforme vun 1973 a vun 2006 hu grondsätzlech näischt doru geännert mat e puer wéinegen Ausname wéi z.&nbsp;B. zu Marle, Larouillies oder Laon wou d'Uertschafte mat engem Neibau ëmfuer ginn.
Andrés Manuel López Obrador

Den **Andrés Manuel López Obrador** ("**AMLO**"), gebuer den 13. November 1953 zu Tepetitán a Mexiko, ass e mexikanesche Politiker (PRD, dono Morena). Den 1. Juli 2018 gouf hien zum neie President vu Mexiko gewielt.
Dat war hie vum 1. Dezember 2018 bis den 30. September 2024.

Den Obrador war vun 2000 bis 2005 Regierungschef (*Jefe de Gobierno*) vum Bundesdistrikt Mexiko-Stad.

## Um Spaweck
Route impériale 3

D**'Route impériale 3** war eng vun de véierzéng franséische Routes impériales 1. Klass déi mam keeserlechen Dekreet vum 16. Dezember 1811 geschaf goufen. Si huet Paräis mat Hannover iwwer Léck, Maastricht a Münster verbonnen. Hannover war wéinst dem Napoleon senger Englandpolitik eng strateegesch Plaz. Hannover war den 13. Dezember 1810 annektéiert ginn a gouf bei dat kuerzliewegt Kinnekräich Westphalen geprafft dat vum Jérôme Bonaparte regéiert gouf.

De 5. Mäerz 1813 gouf mat engem ministerielle Reglement d'Streck geännert an de kniwwelege Wee tëscht Soissons a Givet gouf mat méi enger riichter Streck iwwer Vervins an Hirson op Givet ersat.

Nom Enn vum Empire gouf aus der keeserlecher Strooss, eng kinneklech, mä ausser dem Deel duerch Givet blouf net méi vill Rescht an den Deel tëscht Vervins an Hirson ongeféier 18&nbsp;km war ni fäerdeggebaut ginn. Well s'all strateegesche Wäert verluer hat, gouf se 1824 aus der Nomenclature vun de kinnekleche Stroosse gestrach. 1933, gouf se als Nationale 363 tëscht Vervins an Hirson fäerdeggebaut fir 1970 op eng Departemetale als D963 zeréckklasséiert ze ginn. No Hirson féiert se haut als D3050 bis op d'belsch Grenz bei Macquenoise
Route impériale 5

D**'Route impériale 5** war eng vun de véierzéng franséische Routes impériales 1. Klass déi mam keeserlechen Dekreet vum 16. Dezember 1811 geschaf goufen. Si huet Paräis mat Stroossbuerg iwwer Châlons-en-Champagne an Nanzeg verbonnen.

Nom Enn vum Empire gouf aus der keeserlecher Strooss, d'Nationale 4. Déi spéider Stroossereformen hunn do net vill dru geännert sou datt se bal ganz hiren Originaltracé behalen huet. Iwwer dräi Véirel vun der Streck sinn haut véierspuereg ausgebaut.
TAS-Diagramm

Den **TAS-Diagramm** (TAS= *Total Alkali vs. Silica*) nom Mike le Bas déngt der Klassifikatioun vu Vulkanitten (Ergossgestengs) duerch d'cheemesch Zesummesetzung vum ganze Gestengs. D'Inhaltee an d'Gewiichtsprozenter vun Na2O + K2O ginn an Y-Richtung géint SiO2 an X-Richtung opgedroen.

Dësen Diagramm gëtt benotzt, wann eng Bestëmmung vum Modale Mineralbestand vum Gestengs, wéi fir d'Klassifikatioun am Streckeisendiagramm verlaangt, net méiglech ass. Dat ass dacks bei granuléierten oder glasege Vulkanitten de Fall.

## TAS-Diagramm

Den TAS-Diagramm ass a 15 Felder opgedeelt. D'Bezeechnunge vun den eenzele Felder, d.&nbsp;h. d'Nimm vum Gestengs, gläiche meeschtens deenen am Streckeisendiagramm. Am Eenzele sinn dat:

Natriumräich bedeit hei Na2O > K2O, kaliumräich K2O > Na2O

## Literatur
* R. W. Le Maitre et al.: *Igneous Rocks: A Classification and Glossary of Terms: : Recommendations of the International Union of Geological Sciences Subcommission on the Systematics of Igneous Rocks.* 252 S., Cambridge University Press 2005. ISBN 978-0-521-61948-6

## Um Spaweck
Bréck vun Tonnay-Charente

D**'Bréck vun Tonnay-Charente** ass eng Hänkbréck iwwer d'Charente. Et ass eng vun den eelsten Hänkbrécken a Frankräich. Si verbënnt Tonnay-Charente um rietsen Uwänner mat Saint-Hippolyte um lénksen.
Jean-Louis Debré

De **Jean-Louis Debré**, gebuer den 30. September 1944 zu Toulouse a gestuerwen de 4. Mäerz 2025, ass e fréiere franséische Magistrat a Politiker.

De Jean-Louis Debré ass d'Enkelkand vum bekannte Pediatrie-Spezialist Robert Debré a Jong vum gaullistesche Politiker, Co-Auteur vun der Verfassung vun der V. franséischer Republik a Premierminister vum Charles de Gaulle, dem Michel Debré. Hie war ë.&nbsp;a. Deputéierte vun der Eure, Buergermeeschter vun Évreux, Inneminister (1995-1997), President vun der *[[Assemblée nationale (Frankräich)|Assemblée nationale]]* (2002-2007) a President vum *[[Conseil constitutionnel]]* (2007-2016). Tëscht 2016 an 2025 huet hien nach de *Conseil supérieur des archives* presidéiert.

Hien war och, als Beobachter vum politesche Liewen, den Auteur vu politesche Wierker a vu Memoiren. Donieft huet en nach Krimië geschriwwen.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *Le gaullisme* (mam Michel Debré); Paräis (Plon), 1978.
* *Les idées constitutionnelles du général de Gaulle*; Paräis (Librairie générale de droit et de jurisprudence), 1974.
* *La justice au XIXe siècle: Les magistrat*; Paräis (Perrin), 1980.
* *La justice au XIXe siècle: Les Républiques des avocats*; Paräis (Perrin), 1984.
* *Les dynasties républicaines*; Paräis (Fayard), 2009. 
* *Le monde selon [[Jacques Chirac|Chirac]]*; Paräis (Tallandier), 2015.
* *Ce que je ne pouvais pas dire*; Paräis (Robert Laffont), 2016; 359 Säiten. ISBN 978-2-221-14634-7
* *Dictionnaire amoureux de la République*; Paräis (Plon), 2017.
* *Tu le raconteras plus tard*; Paräis (Robert Laffont), 2017; 318 Säiten. ISBN 978-2-221-19877-3
* *Nos illustres inconnus - Ces oubliés qui ont fait la France*; Paräis (Albin Michel), 2018.
* *Une histoire de famille*; Paräis (Robert Laffont), 2019.
* *Meurtre à l'Assemblée* (Krimi); Paräis (Fayard), 2009.
Lëscht vun de saarlännesche Ministerpresidenten

De **[[Ministerpresident]] vum [[Saarland]]** presidéiert d'saarlännesch Landesregierung a féiert hir Geschäfter. E gëtt nom Art.&nbsp;87 Abs.&nbsp;1 vun der Verfassung vum Saarland vun 1947 mit der Majoritéit vun der gesetzlecher Memberszuel vum saarlännesche Landtag fir déi ganz Walperiod gewielt.

## Regierungscheffe vum Saarland 1945-1947

* 1945/1946: Hans Neureuter, Regierungspresident vun der franzéischer Regierung
* 1946/1947: Erwin Müller, President vun der Verwaltungskommissioun

## Ministerpresidenten no 1947
NGC 2101

Den **NGC 2101** ass eng irregulär Galaxie vum Hubble-Typ IBm/P am Stärebild Pictor um Südleche Stärenhimmel. Si ass ronn 45 Millioune Liichtjoer vun eiser Mëllechstrooss ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 25.000 Lj.
Am selwechten Himmelsareal steet och d'Galaxie NGC 2104.

Den Objet gouf den 9. Januar 1837 vum John Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Astronomical Database
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC2101
* https://web.archive.org/web/20250124044814/https://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC2101&SURVEY=Digitized+Sky+Survey
* SIMBAD Query
* Artikel a Biller vum NGC 2101 op wikisky.org
*  2101'' an der NASA Extragalactic Database
NGC 2074

Den **NGC 2074** ass en Emissiounsniwwel am Stärebild Dorado mat engem agebettenen oppene Stärekoup. Den NGC 2074 ass ongeféier 170.000 Liichtjoer vun eis ewech an ass en Deel vun der grousser Magellanescher Wollek a vum Tarantelniwwel, och en Emissiounsniwwel.
 
D'Bild vum Hubble-Weltraumteleskop vum NGC 2074 gouf am Kader vun der 18-järeger Erfuerschung mam d'Teleskop an dem 100.000 Orbit ëm d'Äerd den 10. August 2008 gemaach.

## Entdeckung
Den Emissiounsniwwel NGC 2074 gouf vum schotteschen Astronom James Dunlop entdeckt.
 
## Kuckt och

## Um Spaweck

* Hubble-Weltraumteleskop, NGC 2074
* DSS Images for NGC 2000 through NGC 2074
* SEDS* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 2074 op wikisky.org