open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tom Gries

Den **Tom Gries**, gebuer den 20. Dezember 1922 zu Chicago, Illinois, a gestuerwen den 3. Januar 1977 zu Pacific Palisades, Kalifornien, war en US-amerikanesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Produzent.

## Filmographie
### Kino
* 1954: *Serpent Island*
* 1955: *Hell's Horizon* mam John Ireland
* 1958: *Girl in the Woods* mam Forrest Tucker a Margaret Hayes
* 1968: *Mustang!*
* 1968: *[[Will Penny]]* mam Charlton Heston an Donald Pleasence
* 1968: *[[100 Rifles]]* mam Raquel Welch a Burt Reynolds
* 1969: *Number One* mam Charlton Heston an Jessica Walter
* 1970: *The Hawaiians* mam Charlton Heston a Geraldine Chaplin
* 1971: *Fools* mam Jason Robards a Katharine Ross
* 1973: *Lady Ice* mam Donald Sutherland an Jennifer O'Neill
* 1975: *Breakout* mam Charles Bronson a Robert Duvall
* 1975: *[[Breakheart Pass (Film)|Breakheart Pass]]* mam Charles Bronson an Jill Ireland
* 1977: *The Greatest* Regie zesumme mam Monte Hellman mam Ernest Borgnine

## Um Spaweck
Armeenier

D**'Armeenier** (Armeenesch Հայեր - *Hajer*) sinn e Vollek, dat zanter iwwer 2700 Joer am Gebitt tëscht dem Héichland vun Ostanatolien an dem Südkaukasus doheem ass.

An Armenien an an dem de facto onofhängege Biergkarabach sinn déi meescht Awunner Armeenier (zesumme ronn 3,4 Milliounen, Stand 2010). Mat 5-7 Milliounen ass et awer d'Diaspora déi de gréissten Deel vun den haitegen Armeenier ëmfaasst, dëst och als Resultat vum tierkesche Genozid un den Armeenier, wouduerch vill Iwwerliewender sech an aner Länner gerett hunn. Déi gréisst armeenesch Populatioune baussent dem Kärland existéieren haut a Russland, USA, Frankräich, Georgien, Iran, Libanon a Syrien.

Déi meescht Armeenier gehéieren zur Armeenesch Apostoulescher Kierch, déi och déi eelst national Kierch vun der Welt ass. D'Chrëschtentum huet sech an Armenien, kuerz nom Jesus sengem Doud verbreet, duerch d'Efforte vun zwéi vu sengen Apostelen, dem hl. Thaddäus an dem hl. Bartholomäus. Am fréie 4. Joerhonnert ass d'Kinnekräich Armenien dat éischt Vollek gewiescht dat d'Chrëschtentum als Staatsrelioun ugeholl huet.

Armeenesch ass eng indoeuropäesch isoléiert Sprooch. Si huet zwou géigesäiteg verständlech a geschriwwe Formen: Ostarmeenesch, wat haut haaptsächlech an Armenien, Biergkarabach, Iran an an de fréiere Sowjetrepublike geschwat gëtt, a Westarmeenesch, wat am historesche Westarmenien an, nom Genozid, an der Diaspora geschwat gëtt. Dat eenzegaartegt Armeenescht Alphabet gouf am Joer 405 n.&nbsp;Chr. vum Hellegen a Linguist Mesrop Maschtoz geschaf.

## Kuckt och
* Lëscht vu bekannten Armeenier
* Armeenesche Vëlkermuerd

## Um Spaweck
Eva Marie Saint

D**'Eva Marie Saint**, gebuer de 4. Juli 1924 zu Newark am New Jersey, ass eng US-amerikanesch Schauspillerin.

D'Eva Marie Saint huet a villen TV-Filmer matgespillt. Am Kino war si a Filmer vu bekannte Regisseure wéi Elia Kazan (*On the Waterfront*), Alfred Hitchcock (*North by Northwest*), Otto Preminger (*Exodus*) an John Frankenheimer (*Grand Prix*). Si huet och mat ville berüümte Schauspiller wéi Marlon Brando, Cary Grant, Paul Newman, Elizabeth Taylor a Richard Burton zesummegespillt.

Si war vun 1951 bis zu deem sengem Doud am Joer 2016 mam Filmregisseur Jeffrey Hayden bestuet.

## Filmographie

* 1954: *[[On the Waterfront]]*, vum Elia Kazan mam Marlon Brando a Karl Malden
* 1956: *That Certain Feeling*, vum Norman Panama, Melvin Frank mam Bob Hope an George Sanders
* 1957: *Raintree County*, vum Edward Dmytryk mam Montgomery Clift an Elizabeth Taylor
* 1957: *[[A Hatful of Rain]]*, vum Fred Zinnemann mam Don Murray an Anthony Franciosa
* 1959: *[[North by Northwest]]*, vum Alfred Hitchcock mam Cary Grant an James Mason
* 1960: *[[Exodus (Film)|Exodus]]*, vum Otto Preminger mam Paul Newman a Peter Lawford
* 1961: *All Fall Down*, vum John Frankenheimer mam Warren Beatty a Karl Malden
* 1964: *The Sandpiper*, vum Vincente Minnelli mam Elizabeth Taylor a Richard Burton
* 1965: *36 Hours*, vum George Seaton mam James Garner a Rod Taylor
* 1965: *The Russians Are Coming, the Russians Are Coming!*, vum Norman Jewison mam Carl Reiner an Alan Arkin
* 1966: *[[Grand Prix (Film 1966)|Grand Prix]]*, vum John Frankenheimer mam James Garner, Yves Montand, Toshirô Mifune a Geneviève Page
* 1968: *The Stalking Moon*, vum Robert Mulligan mam Gregory Peck a Robert Forster
* 1970: *Loving*, vum Irvin Kershner mam George Segal a Sterling Hayden
* 1972: *Cancel My Reservation*, vum Paul Bogart mam Bob Hope an Anne Archer
* 1986: *Nothing in Common*, vum Garry Marshall mam Tom Hanks a Jackie Gleason
* 1996: *Mariette in Ecstasy*, vum John Bailey mam Rutger Hauer a Mary McDonnell
* 1997: *Time to Say Goodbye?*, vum David Hugh Jones mam Richard Kiley
* 1999: *I Dreamed of Africa*, vum Hugh Hudson mam Kim Basinger a Vincent Perez
* 2005: *Don't Come Knocking*, vum Wim Wenders mam Sam Shepard an Tim Roth
* 2005: *Because of Winn Dixie*, vum Wayne Wang
* 2006: *Superman Returns*, vum Bryan Singer mam Kevin Spacey a Frank Langella

## Auszeecnhungen
* 1955: Oscar fir déi bescht Schauspillerin an enger Nieweroll am Film *On the Waterfront*

## Um Spaweck
Jacques Tourneur

De **Jacques Tourneur**, gebuer den 12. November 1904 zu Paräis, a gestuerwen den 19. Dezember 1977 zu Bergerac, war en US-amerikanesche Filmregisseur. Hie krut déi US-amerikanesch Nationalitéit am Joer 1919.

De Jacques Tourneur ass de Jong vum franséische Filmregisseur Maurice Tourneur.

## Filmographie
*1931: *[[Tout ça ne vaut pas l'amour]]*, mam Jean Gabin
*1933: *Toto*, mam Albert Préjean a Renée Saint-Cyr
*1933: *Pour être aimé*, mam Pierre Richard-Willm a Marguerite Moreno
*1934: *Les filles de la concierge*, mam Josette Day
*1938: *They All Come Out*, mam Rita Johnson
*1939: *Nick Carter, Master Detective*, mam Walter Pidgeon a Rita Johnson
*1940: *Phantom Raiders*, mam Walter Pidgeon an Joseph Schildkraut
*1941: *Doctors Don't Tell*, mam John Beal a Ward Bond
*1942: *[[Cat People (Film 1942)|Cat People]]*, mam Simone Simon an Tom Conway
*1943: *I Walked with a Zombie*, mam Frances Dee an Tom Conway
*1943: *The Leopard Man*, mam Dennis O'Keefe
*1944: *[[Days of Glory (Film 1944)|Days of Glory]]*, mam Gregory Peck
*1944: *Experiment Perilous*, mam Hedy Lamarr a Paul Lukas
*1946: *[[Canyon Passage (Film)|Canyon Passage]]*, mam Dana Andrews a Susan Hayward
*1947: *[[Out of the Past]]*, mam Robert Mitchum, Jane Greer a Kirk Douglas
*1948: *Berlin Express*, mam Merle Oberon a Robert Ryan
*1949: *Easy Living*, mam Victor Mature a Lucille Ball
*1950: *Stars in My Crown*, mam Joel McCrea an Ellen Drew
*1950: *[[The Flame and the Arrow]]*, mam Burt Lancaster a Virginia Mayo
*1951: *Circle of Danger*, mam Ray Milland a Patricia Roc
*1951: *Anne of the Indies*, mam Jean Peters, Louis Jourdan an Debra Paget
*1952: *Way of a Gaucho*, mam Rory Calhoun an Gene Tierney
*1953: *Appointment in Honduras*, mam Glenn Ford an Ann Sheridan
*1955: *Stranger on Horseback*, mam Joel McCrea an John Carradine
*1955: *[[Wichita (Film 1955)|Wichita]]*, mam Joel McCrea a Vera Miles
*1956: *Great Day in the Morning*, mam Virginia Mayo a Robert Stack
*1957: *[[Nightfall (Film 1957)|Nightfall]]*, mam Aldo Ray an Anne Bancroft
*1957: *Night of the Demon*, mam Dana Andrews a Peggy Cummins
*1958: *The Fearmakers*, mam 	Dana Andrews
*1959: *Timbuktu*, mam Victor Mature an Yvonne De Carlo
*1959: *Frontier Rangers*, mam Keith Larsen
*1959: *[[La battaglia di Maratona]]*, Regie zesumme mam Mario Bava mam Steve Reeves an der Mylène Demongeot
*1960: *Mission of Danger*, mam Keith Larsen
*1961: *Fury River*, mam Keith Larsen
*1964: *The Comedy of Terrors*, mam Vincent Price, Peter Lorre a Boris Karloff
*1965: *The City Under the Sea* oder *War-Gods of the Deep*, mam Vincent Price an Tab Hunter

## Literatur
* Chris Fujiwara: *Jacques Tourneur. The Cinema of Nightfall.* McFarland, Jefferson, N.C. 1998, 328 S., ISBN 0-7864-0491-4.

## Um Spaweck
Luna 3

D**'Luna 3** war déi drëtt erfollegräich Moundsond vun der Sowjetunioun.

## Missiounsverlaf

D'Raumsond gouf de 4. Oktober 1959 gestart an hat 278,5 Kilogramm gewien. Luna&nbsp;3 hat am Géigesaz zu Luna&nbsp;1 eng Kamera, mat där si spektakulär Fotoe vun der äerdofgedréiter Säit vum Äerdmound opgeholl hat, déi bis zu deem Zäitpunkt nach kee Mënsch gesinn hat. D'Bildqualitéit vun de Fotoe war net ganz gutt an et gouf Schwieregkeete bei der Signaliwwerdroung. D'Biller goufen u Bord entwéckelt a mat gewéinlecher Bildfunktechnik iwwermëttelt. Am Ganze goufen 29 Fotoe vun der Äerdmoundrécksäit gemaach, déi 70 Prozent vun der äerdofgedréiter Säit duerstellen. Allerdéngs goufen net all Fotoen erfollegräich op d'Äerd iwwerdroen. Déi essentiell Entdeckung war, datt op der äerdofgedréiter Säit déi hell Héichlänner géintiwwer den donkelen Déiffläche méi staark present ware wéi op der bekannter Säit a grouss Maria deemno feelen. Déi opfällegst Mareflächen déi Luna&nbsp;3 fonnt huet, sinn d'Mare Moscoviense an dee besonnesch donkele Buedem vum Krater Tsiolkovskiy.

D'Sond war no enger Moundëmkreesung nees an d'Schwéierfeld vun der Äerd komm a war am Abrëll 1960 an der Äerdatmosphär vergloust. De Funkkontakt war schonn den 22. Oktober 1959 ofgebrach.

Luna 3 war e weideren Erfolleg vun der Sowjetunioun an enger Rei vu Premièren zum Raumfaartzäitalter.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Zarya.info, © Robert Christy: ''The Mission of Luna 3''
Apogeum

Den **Apogeum** (vum Griicheschen: *Wäit vun der Äerd*; apo: wäit + gê: Äerd), ass an der Astronomie an an der Astronautik dee Punkt dee bei enger elliptescher Ëmlafbunn vun engem Himmelskierper, oder vun engem kënschtleche Satellit am wäitste vum Zentrum vun der Äerd ewech ass, a ganz prezis ausgedréckt vum gemeinsame Massenzentrum.

Den nooste Punkt ass de Perigeum.

## Um Spaweck
* Lunar Perigee and Apogee Calculator - vum John Walker
Westen

**Westen** ass eng vun de véier Haapthimmelsrichtungen. Den Adjektiv dozou ass *westlech*. Dës Richtung weist parallel zum Equator, géint d'Dréiung vun der Äerd, also a Richtung Sonnenënnergank. Dobär gëtt a ville Sproochen *Ënnergank* mat Weste gläichgesat (kuckt och Okzident an Owesland).

Am Algriichesche steet *[[Dysis]]*, Gëttin vum Sonnenënnergank, och eng réimesch Hore, fir de Westen, well hir Aufgab ënner anerem doran bestoung, eng westlech Diir ze bewaachen.

A China steet den Äerdzwäig vum Hunn (酉 *yǒu*) an d'Trigramm Supp (兌 *duí*) symbolesch fir d'Himmelsrichtung Westen.

An der nordescher Mythologie droen déi véier Zwergen Norðri, Suðri, Austri a Vestri de Schiedel Ymir, aus deem d'Asen d'Himmelsverwëllef opriichten, *Vestri* ass den Zwerg vum Westen.

## Am iwwerdroene Sënn

Geeschteschgeschichtlech hat sech fir Europa de Begrëff vum *Owesland* erausgeformt, an den *Owend* als Plaz vum Sonnenënnergank d'Himmelsrichtung "Westen" markéiert, am Géigesaz zum *[[Mueresland]]* am Osten, wou d'Sonn opgeet. Zanter den Zäite vum klassesche Griicheland grenzt sech de "Westen" (Europa) kulturell vum "Osten", dem *[[Orient]]* (Asien), of.

Am ethnesch, historeschen an techneschgeschichtleche Sënn bezeechent "Westen" dat ganzt Europa, dat indogermanesch Ufankswuerzelen hat, vu griichesch-réimescher Kultur a chrëschtlecher Religioun geformtt gouf, an eng kollektiv Geschicht virweise kann.

No 1938 koum de Sproochgebrauch vum "demokratesche Westen" resp. de Westmuechte als Géigesaz zu de net-demokratesche Staaten Mëttel- an Osteuropa op.

Am politesch-kulturelle Sënn versteet een ënner dem Westen haaptsächlech Westeuropa an Nordamerika, déi vu Renaissance, Reformatioun, an Opklärung, souwéi verschidden Emanzipatiounsbeweegungen a Revolutiounen am stäerksten beaflosst goufen. Haut gläiche sech d'ostmëtteleuropäesch Staaten politesch a wirtschaftlech ëmmer méi Westeuropa un, beispillsweis duerch de Bäitrëtt zu der Europäescher Unioun.

## Kuckt och
* Norden
* Osten
* Süden
* Himmelsrichtung
* Kompass
* Navigatioun

## Literatur
* Baritz, Loren: *The Idea of the West*, in: *American Historical Review* 66 (1961), S. 618-640.
* Bonnett, Alastair: *The Idea of the West: Culture, Politics and History*, Basingstoke/New York 2004.
* Carrier, James G. (ed.): *Occidentalism: Images of the West*, Oxford 1995.
* Doering-Manteuffel, Anselm: *Wie westlich sind die Deutschen? Amerikanisierung und Westernisierung im 20. Jahrhundert*, Göttingen 1999.
* GoGwilt, Christopher: *The Invention of the West: Joseph Conrad and the Double-Mapping of Europe and Empire*, Stanford 1995.
* Jackson, Patrick Thaddeus: *Civilizing the Enemy: German Reconstruction and the Invention of the West*, Ann Arbor 2006.
* Patterson, Thomas C.: *Inventing Western Civilization*, New York 1997.
* Winkler, Heinrich August: *Was heißt westliche Wertegemeinschaft?*, in: Winkler, Heinrich August: *Auf ewig in Hitlers Schatten? Anmerkungen zur deutschen Geschichte*, München 2007, S. 180-201.
* Winkler, Heinrich August: *Geschichte des Westens, Bd. 1: Von den Anfängen in der Antike bis zum 20. Jahrhundert*, München 2009.
NGC 4725

Den **NGC 4725** ass eng 9,3 mag hell Balkespiralgalaxie a Seyfert-2-Galaxie mat enger Flächenausdehnung vun 11,0'&nbsp;×&nbsp;7,4' am Stärebild Coma Berenices. Den NGC 4725 gouf den 10. Abrëll 1785 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.


NGC 4725.jpg|D'Galaxie NGC 4725 opgeholl vum Spitzer-Weltraumteleskop am infraroude Liicht
NGC 4725 4747 4712 GALEX WikiSky.jpg|UV-Foto, GALEX. NGC 4725 ass eppes ënner der Bildmëtt.


## Kuckt och

* NGC-Katalog

## Um Spaweck
* Spitzer-Weltraumteleskop
* Supernova SN 1999gs am NGC 4725
* NOAO
* SEDS
* NGC4725
Miloš Zeman

De **Miloš Zeman**, gebuer den 28. September 1944 zu Kolín, ass en tschechesche Politiker (1990-92 Biergerforum, 1992-2007 Sozialdemokratesch Partei, duerno eege Partei).

Hie war vun 1998 bis 2002 Ministerpresident a vun 2013 bis 2023 Staatspresident vun Tschechien.

## Um Spaweck
Jitz Jeitz

De Jean-Claude ("**Jitz**") **Jeitz**, gebuer den 21. Mee 1962, ass e lëtzebuergesche Blues- an Jazzmuseker.

Hie spillt meeschtens Saxophon (Tenor a Bariton), ma och Klarinett oder Bassklarinett. Hien huet bei enger sëllege lëtzebuergesche Formatioune matgespillt, wéi *[[Atmosphere]], [[Garlicks]]*, dem *[[Luxembourg Jazz Orchestra]]* oder dem Marly Marques 5tet, an och 2003 an der Euroradio Bigband an enger Residenz zu Istanbul.

Hien huet de *Jitz Jeitz Quartett* gegrënnt an domat 2011 den Album *Ningaloo* opgeholl. 2015 koum *Dizzy Guttido* dobäi.

## Um Spaweck

* Dem Jitz Jeitz seng Websäit
NGC 2002

Den **NGC 2002** ass e Stärekoup an der grousser magellanescher Wollek am Stärebild Dorado. De Stärekoup gouf 1826 vum Astronom James Dunlop mat engem 23&nbsp;cm-Teleskop entdeckt. D'Entdeckung gouf spéider am New General Catalogue agedroen
## Kuckt och
Hakuchō

Den **Hakuchō**, Japanesch fir Schwan war den éischte japanesche Satellit fir Röntgenastronomie. Den Numm vum Projet war ufanks bis zum Start **CORSA-B** 
(Cosmic Radiation Satellite B).

De Virgänger **CORSA-A** deen och am Institute of Space and Astronautical Science entwéckelt gi war, hat de 4. Februar 1976 duerch eng Feelfunktioun vun der Drorakéit d'Äerdemlafbunn net erreecht.

Den Hakuchō gouf den 21. Februar 1979 mat enger Mu-3C-Rakéit vum Kagoshima Space Center aus gestart. De 16. Abrëll 1985 goung d'Missioun mat dem Verglousen an der Äerdatmosphär op en Enn. Den Hakuchō hat dräi wëssenschaftlech Instrumenter fir den Energieberäich 0.1-100&nbsp;keV u Bord. De Satellit hat nei Erkenntnesser bruecht, besonnesch iwwer verännerlech Röntgenquellen um Himmel wéi Pulsaren, an iwwer Quelle mat Ausbréch mat verstäerkter Röntgenstralung.

## Weider japanesch Satellitte fir d'Röntgenastronomie
* Tenma (ASTRO-B, 1983)
* Ginga (ASTRO-C, 1987)
* Advanced Satellite for Cosmology and Astrophysics (ASTRO-D, 1993)
* ASTRO-E (2005)
* ASTRO-F (2006)
* ASTRO-H (2013)
## Kuckt och
Irina Demick

D**'Irina Demick**, gebuer de 16. Oktober 1936 zu Pommeuse a Frankräich, a gestuerwen den 8. Oktober 2004 zu Indianapolis an den USA, war eng franséisch spéider US-amerikanesch naturaliséiert Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino
* 1959: *Julie la rousse* vum Claude Boissol mam Daniel Gélin a Pascale Petit
* 1962: *[[The Longest Day (Film)|The Longest Day]]* vum Bernhard Wicki, Ken Annakin an Andrew Marton mam Richard Burton, Sean Connery, Henry Fonda, Bourvil, John Wayne a Curd Jürgens
* 1963: *[[OSS 117 se déchaîne]]* vum André Hunebelle mam Kerwin Mathews a Roger Dutoit
* 1964: *[[The Visit]]* vum Bernhard Wicki mam Ingrid Bergman an Anthony Quinn
* 1964: *[[Un monsieur de compagnie]]* vum Philippe de Broca mam Jean-Pierre Cassel a Catherine Deneuve
* 1965: *Up from the Beach* vum Robert Parrish mam Cliff Robertson a Red Buttons
* 1965: *[[Those Magnificent Men in Their Flying Machines or How I Flew from London to Paris in 25 hours 11 minutes]]* vum Ken Annakin mam Stuart Whitman, Gert Fröbe, Terry-Thomas a Sarah Miles
* 1965: *[[La métamorphose des cloportes]]* vum Pierre Granier-Deferre mam Lino Ventura a Charles Aznavour
* 1966: *Grieche sucht Griechin* vum Rolf Thiele mam Heinz Rühmann a Charles Regnier
* 1967: *Tiffany memorandum* vum Sergio Grieco mam Ken Clark a Jacques Berthier
* 1968: *Prudence and the Pill* vum Fielder Cook mam Deborah Kerr an David Niven
* 1969: *La porta del cannone* vum Leopoldo Savona mam Gianni Garko
* 1969: *L'arcangelo* vum Giorgio Capitani mam Vittorio Gassman a Pamela Tiffin
* 1969: *[[Le clan des Siciliens]]* vum Henri Verneuil mam Jean Gabin an Alain Delon
* 1970: *Quella chiara notte d'ottobre* vum Massimo Franciosa mam Anita Ekberg a Venantino Venantini
* 1970: *Die Weibchen* vum Zbynek Brynych mam Uschi Glas a Françoise Fabian
* 1971: *Goya, historia de una soledad* vum Nino Quevedo mam Francisco Rabal a Jacques Perrin
* 1972: *Ragazza tutta nuda assassinata nel parco* vum Alfonso Brescia mam Robert Hoffmann an Adolfo Celi
* 1972: *[[Estratto dagli archivi segreti della polizia di una capitale europea]]* vum Riccardo Freda mam Luciana Paluzzi

## Um Spaweck
GEOS (ESA)

De **GEOS** (**Geostationary Earth Orbit Satellite**) Programm vun der europäescher Weltraumagentur ESA waren déi éischt Satellitten an enger geostationärer Ëmlafbunn, déi wëssenschaftlechen Zwecker déngten. Am Sproochgebrauch vun der NASA, déi fir de Start vun de Satellitten zoustänneg war, ginn dës Satellitten **ESA-GEOS** bezeechent, fir si vum Satellit GEOS, mam selwechten Numm vum NASA GEOS-Programm ënnerscheeden ze kënnen.

Aufgab vun de Satellitte ware Miessunge vun den elektreschen an de magnéitesche Felder, der Plasma-Magnéitfeld-Wiessselwierkunge souwéi der Energie- an der Wénkelverdeelung vun de geluedenen Deelercher (Elektronen an Ionen) am geostationären Orbit.

D'Satellitten haten eng zylindresch Bauweis mat enger Héicht vun 1,32&nbsp;m. Ouni Dreifstoff hu si jeeweils 274&nbsp;kg gewien. Am Orbit hu si véier jee 2,5&nbsp;m laang Ausleeër, zwéin 20&nbsp;m laang Kabel-Ausleeër an zwéin 3&nbsp;m laang feststellbar Ausleeër fir déi verschidde Sensoren ausgebreet. Fir elektrostatesch Opluedungen ze verhënneren, ware 96% vun der Satellittenuewerfläch elektresch leetfäeg.

Béid Satellitte ware bis op kleng Modifikatioune bei e puer Experimenter identesch.

## Satellitten am GEOS Programm
* GEOS 1 (virum Start GEOS A) gouf den 20. Abrëll 1977 vum Cape Canaveral aus mat enger Delta-2914 Rakéit an de Raum bruecht. E Feeler bei der Delta-Rakéit hat dozou gefouert, datt de geostationären Orbit net erreecht konnt ginn. En Deel vun den Experimenter konnt awer och aus dem héichellipteschen Orbit mat 12 Stonnen Ëmlafzäit, tëscht 2682 an 38.475&nbsp;km Héicht bei 26,6° Bunnschréi, gemaach ginn.
* GEOS 2 (virum Start GEOS B) gouf de 14. Juli 1978 erfollegräich vum Cape Canaveral aus mat enger Delta-2914 Rakéit gestart an duerno op 37° Ost iwwer dem Equator positionéiert.

## Um Spaweck
* Web Achive: Die GEOS Satelliten in einem PDF der ESA (engl.; 163 kB)
*  GEOS 1 im NASA NSSDC Master Catalog
*  GEOS 2 im NASA NSSDC Master Catalog
Eva Almstädt

D**'Eva Almstädt**, gebuer den 23. November 1965 zu Hamburg, ass eng däitsch Autorin vu Kriminalromaner.

## Romaner

* *Kalter Grund.* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2004, ISBN 3-404-15239-5
* *Engelsgrube.* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2006, ISBN 978-3-404-15465-4
* *Blaues Gift.* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2007, ISBN 978-3-404-15642-9
* *Grablichter.* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2008, ISBN 978-3-404-15826-3
* *Tödliche Mitgift.* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2009, ISBN 978-3-404-15973-4 
* *Ostseeblut.* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2010, ISBN 978-3-404-16409-7
* *Düsterbruch.* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2011, ISBN 978-3-404-16555-1
* *Ostseefluch.* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2012, ISBN 978-3-404-16629-9
* *Ostseesühne.* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2014
* *Ostseefeuer* Bastei Lübbe, Bergisch Gladbach 2015

## Um Spaweck
* Homepage vum Eva Almstäd
Elke Pistor

D**'Elke Pistor**, gebuer am Joer 1967 zu Simmerath, ass eng däitsch Autorin vu Kriminalromaner.

## Romaner
* *Luftkurmord*. Emons-Verlag Köln 2011, ISBN 978-3-89705-883-5
* *Das Portal*. Emons-Verlag Köln 2011, ISBN 978-3-89705834-7
* *Gemünder Blut*. Emons-Verlag Köln 2010, ISBN 978-3-89705-739-5
* *Mord in Kürze*. Testudoverlag Schutterwald 2010, ISBN 978-3-942024-09-9

## Um Spaweck
*Offiziell Säit vum Elke Pistor
Donald Spoto

Den **Donald Spoto**, gebuer den 28. Juni 1941, ass en US-amerikaneschen Auteur.

Hien ass besonnesch bekannt duerch d'Biographië vu Schauspiller a Filmregisseure wéi Alfred Hitchcock, Marilyn Monroe, James Dean a Marlene Dietrich.

## Bicher
**The Art of Alfred Hitchcock* (1976), Doubleday Anchor
**[[Stanley Kramer]], Film Maker* (1978), G. P. Putnam's Sons
**The Dark Side of Genius: The Life of Alfred Hitchcock* (1983), Little, Brown & Co.
**The Kindness of Strangers: The Life of [[Tennessee Williams]]* (1985), Little, Brown & Co.
**Falling in Love Again: Marlene Dietrich* (1985), Little, Brown & Co.
**[[Lotte Lenya]]: A Life* (1989), Little, Brown & Co.
**Madcap: The Life of [[Preston Sturges]]* (1990) Little, Brown & Co.
**[[Laurence Olivier]]: A Biography* (1992) HarperCollins
**Blue Angel: The Life of Marlene Dietrich* (1992), Doubleday 
**Marilyn Monroe: The Biography* (1993), Harper Collins
**A Passion for Life: The Biography of [[Elizabeth Taylor]]* (1995) HarperCollins
**Rebel: The Life and Legend of James Dean* (1996), HarperCollins
**Notorious: The Life of [[Ingrid Bergman]]* (1997), HarperCollins
**Reluctant Saint: The Life of [[Francis of Assisi]]* (2002), Viking Press
**Enchantment: The Life of [[Audrey Hepburn]]* (2006), Harmony
**Otherwise Engaged: The Life of [[Alan Bates]]* (2007), Hutchinson
**Spellbound by Beauty: Alfred Hitchcock and His Leading Ladies* (2008) Hutchinson
**High Society: The Life of [[Grace Kelly]]* (2009), Harmony
**Possessed: The Life of [[Joan Crawford]]* (2010), Morrow
**The Redgraves: A Family Epic* (2012), Crown
François Huberty (Ingenieur)

De **François Huberty**, gebuer de 25. Februar 1896, a gestuerwen den 10. Oktober 1980, war e lëtzebuergeschen Ingenieur.

Hie gouf den 1. Mäerz 1955 als Member vum Staatsrot nominéiert an ass dat bis zu senger Demissioun den 31. Oktober 1972 bliwwen.
Lena Johannson

D**'Lena Johannson**, gebuer den 2. Oktober 1967 zu Reinbek, ass eng däitsch Romanschrëftstellerin.

## Romaner
* *Das Marzipanmädchen*. Knaur, München 2007 ISBN 978-3-426-63766-1
* *Die Bernsteinsammlerin*. Knaur, München 2009 ISBN 978-3-426-63766-1
* *Dünenmond – ein Sommer an der Ostsee*. Rütten & Löning, Berlin 2009 ISBN 978-3-352-00769-9
* *Die Bernsteinheilerin*. Knaur, München 2010 ISBN 978-3-426-50509-0
* *Die Braut des Pelzhändlers*. Knaur, München 2011 ISBN 978-342-650-520-5
* *Die unsichtbare Handschrift*. Knaur, München 2012 ISBN 978-342-650-909-8
## Um Spaweck
* Websäit vun der Lena Johannson
Rendez-vous (Gréngewald)

De **Rendez-vous** ass e Lieu-dit am Gréngewald, an der Gemeng Nidderaanwen, op deem fënnef Bëschweeër zesummekommen, an zwar vum Sennengerbierg, vum Findel, dem Kierchbierg, dem Waldhaff a vum Bëschhaus.

De Rendez-vous läit am Südoste vum Waldhaff op enger Héicht vu ronn 363 Meter. Op der Plaz steet en Informatiounspanneau op deem d'Bëschweeër, déi do zesummekommen, gewise sinn a wou een och Informatiounen iwwer déi fréier Kuelemeileren am Gréngewald liese kann.

## Biller

Fichier:Grunewald Rendez-vous Jan 2013.jpg|Am Januar 2013
Naturschutzgebitt Mamerdall

D**'Naturschutzgebitt Mamerdall** war en Naturschutzgebitt zu Lëtzebuerg an de Gemenge Bartreng, Kielen, Koplescht, Lëntgen, Luerenzweiler, Mamer, Miersch, Steesel a Stroossen, am Dall vun der Mamer, dat duerch e Règlement grand-ducal vum 30. November 2012 geschaf gouf an nëmme just bis zum 23. Dezember 2014 legal bestanen huet.

D'Naturschutzgebitt mat enger Fläch vun 2.378,63 ha war an zwou Zonen opgedeelt:

* Zon A, offiziell *Réserve naturelle* genannt, op enger Fläch vu 585,85 ha. Se besteet aus dem Fond de vallée vun der Mamer an der Keelbaach tëscht der Bréck vun der Areler Autobunn bis viru Koplescht. Nordëstlech vu Koplescht geet et weider am Fond de vallée laanscht Schëndels bis viru Miersch. An dësem ënneschten Deel gehéieren och nach grouss Deeler vun de Bëscher op béide Säite vum Dall zum Naturreservat.
* Zon B, mam Statut *paysage protégé*, op enger Fläch vun 1.792,77 ha. Zu dëser Zon gehéiere virun allem Bëscher op béid Säite vum Dall.

En Arrêt vum Verwaltungsgeriicht an duerno eng Konfirmatioun vun deem Urteel vun der *Cour administrative* huet der Firma *OLOS FUND*, déi géint d'Reglement vum 30. November 2012 geklot hat, Recht ginn an d'Reglement vum Naturschutzgebitt gouf abrogéiert.

## Um Spaweck
Paul Thibeau

Den **André-Paul Thibeau**, gebuer den 28. Oktober 1890 zu Lëtzebuerg, a gestuerwen den 21. Oktober 1980, war Direkter vum Lycée de garçons de Luxembourg a Member vum Staatsrot.

No sengem Secondaire gouf hie Postbeamten mä huet dunn awer kuerz drop en Universitéitsstudiumn zu Paräis ugefaangen an 1917 huet hien den Doktorat a Physik a Mathematik bestanen. Hie gouf du Professer zu Lëtzebuerg bis hien am Krich wéinst *feindlechem Behuelen* an Däitschland op Korbach versat gouf. Nom Krich war hie, bis am November 1955, Direkter vunm Jongelycée an der Stad.

Hie gouf den 1. Mäerz 1955 als Member vum Staatsrot ernannt an ass dat bis zu senger Demissioun den 1. Oktober 1972 bliwwen.

## Gielercher

* 
*
Operatioun Serval

D**'Operatioun Serval** war eng militäresch Operatioun vun der franséischer Arméi am Mali op Demande vun der malescher Regierung an ënner dem Consentement vun de Vereenten Natiounen. Si huet vu Januar 2012 bis Juli 2014 gedauert. D'Zil vun dëser Operatioun war et, der malescher Arméi ze hëllefen, bewaffent Islamisten aus dem Azawad (der Regioun am Norde vu Mali), déi sech ëmmer méi no Süde verbreet hunn, ze stoppen, se zeréckzestoussen an auszeschalten. Ausserdeem sollt duerch dës Operatioun d'Sécherheet vu ronn 6.000 franséischen Zivilisten, déi zu deem Zäitpunkt am Land waren, assuréiert ginn.

D'Operatioun gouf nom Serval genannt, eng Spezies vun afrikanesche Klengkazen.

## Um Spaweck

* Mali, spiegel.de. (de.)
* Interaktiv Kaarte zum Developpement vun der Opération Serval, Le Monde (en.)
* Mali profile BBC News (en.)
Léon Schaus

De **Léon Schaus**, gebuer de 15. Juli 1905, a gestuerwen den 22. Mee 1982, war Direkter vun der Steierverwaltung a Member vum Staatsrot.

Hie gouf den 19. Mäerz 1946 als Direkter vun der Steierverwaltung nominéiert.

Hie gouf den 12. Mee 1953 als Member vum Staatsrot nominéiert. Den 20. Dezember gouf hie Vizepresident vun där Institutioun an ass dat bis zu senger Demissioun de 15. Juli 1977 bliwwen.
Mansfeld-Gebai

D**'Mansfeld-Gebai** (*Bâtiment Mansfeld*) ass zanter 2017 den Numm vum Sëtz vum Ausseministère vun der Lëtzebuerger Regierung. Dëst historescht Gebai läit tëscht der *rue du Palais de Justice* an der *[[Schiggerisgaass|rue du Nord]]*, an der Uewerstad vun der Stad Lëtzebuerg.

Et war vu 1565 bis 1795 de Palais vum Gouverneur vun der Festung Lëtzebuerg, a gouf am 19. Joerhonnert e Gebai fir verschidde Verwaltungen, dorënner d'Geriicht. 1886 gouf et an e Geriichtspalais ëmgebaut. Dës Funktioun gouf bis 2008 bäibehalen, wéi d'Cité judiciaire fäerdeg gouf an d'Geriicht dohi verluecht gouf. No Renovatiounsaarbechten ass am Februar/Mäerz 2017 den Ausseministère erageplënnert. D'Gebai krut dunn den offiziellen Numm "bâtiment Mansfeld".

## Geschicht
Den eelsten Deel vum Gebai laanscht déi haiteg *rue du Palais de Justice*, gouf 1545 vum Geschäftsmann a Conseiller vum Kinnek, dem Nicolas Greisch, als Privathaus gebaut. 1564 huet de spuenesche Kinnek Felipe II. de Besëtz kaaft an en zum Sëtz vum Gouverneur, deemools de Péiter Ernest vu Mansfeld, gemaach.

1600 gouf decidéiert, d'Gebai ëm dat Duebelt ze vergréisseren, wat dann och geschitt ass. Et koum e Fligel no hannen aus, wéi och weider laanscht d'Strooss, dobäi. Bei der Belagerung vun der Festung Lëtzebuerg 1683-1684 gouf d'Gebai beschiedegt, mä gläich drop nees opgebaut. De Louis XIV. vu Frankräich huet dann och bei senger Visite zu Lëtzebuerg 5 Deeg mat sengem Haff an dësem *Hôtel du Gouvernement* logéiert.

Sou blouf d'Gebai bis 1795 de Palais vum Gouverneur. Wéi dat Joer den Ancien Régime ofgeschaaft gouf, hunn d'Fransousen decidéiert, Geriichtsinstanzen an d'Gebai z'installéieren. De Prisong, deemools an den Dräi Tierm, louch praktescherweis just niewendrun. Am Säitefligel sinn awer och nach weiderhi Verwaltungsservicer vum Departement (a méi spéit vum Staat) bliwwen, wéi z.&nbsp;B. d'Chambre des comptes, d'Bauverwaltung, d'Gendarmerie (1843-1881) oder den Enregistrement (1881-1930).

1886 gouf d'Gebai no Pläng vum Staatsarchitekt Charles Arendt am Fong ëmgebaut. Déi monumental Fassad aus Sandsteen, virun der klenger Plaz laanscht d'Nordstrooss, gouf virun déi Gebaier, déi do waren, gebaut an ass zanterhier d'Haaptentrée.

Vun 1930, wéi et nach eng Kéier renovéiert gouf, bis 2008, gouf d'Gebai exklusiv vun de Geriichtsinstanze benotzt. 2008 gouf d'Cité judiciaire fäerdeg, an d'Geriichtsadministratioun ass dohi geplënnert.

Vun Abrëll 2011 u gouf d'Gebai vum Fonds de rénovation de la Vieille-Ville archeologesch ënnersicht, an dono ëmgebaut, fir de Sëtz vum Ausseministère ze ginn (dee bis dohin am Hôtel Saint Maximin an an e puer weidere Gebaier war). De Käschtepunkt war op 33 Milliounen Euro festgeluecht. D'Renovatiounspläng ware vun de Büroen A+T Architecture et Kaell architecte a Guillermo Vazquez Consuegra.

Am Februar 2013 gouf eng Prozedur ageleet, fir d'Gebai op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter opzehuelen.

Am Februar/Mäerz 2017 sinn d'Servicer vum Ausseministère aus dem Hôtel Saint Maximin an aus anere Büroen an dat frësch renovéiert Gebai erageplënnert.

## Literatur
* Steve Jacoby: "Le Palais de Justice à Luxembourg" ons stad Nr.76/2004, S.27-31.

## Um Spaweck
Sinah-1

De **Sinah-1** ass en iraneschen Äerdobservatiounssatellit.

De Satellit gouf den 28. Oktober 2005 ëm 6:52 UTC mat enger russescher Kosmos-3M vun der Rakéitestartplaz Plessezk aus an eng 680&nbsp;km héich sonnesynchron Ëmlafbunn mat enger Inklinatioun vun 98,1° geschéckt. Sinah-1 gouf a Russland vun *NPO Poljot* gebaut. De Präis fir den 160&nbsp;kg schwéieren an 0,8 × 1,3 × 1,6 m grousse Satellit war 44 Milliounen US-Dollar. D'Opléisung gëtt mat 50 m panchromatesch an 250 m multispektral, uginn.
## Kuckt och

## Um Spaweck
*  ''Iran's No Longer Moscow's Satellite''
Atomkraaft? Nee Merci

De Logo **Atomkraaft? Nee Merci**, och nach bekannt als *Sonn déi laacht*, ass de bekanntste Logo vun der Antiatomkraaftbeweegung.

## Elaboratioun

D'Iddi fir de Logo hat déi deemools 21 Joer al dänesch Studentin Anne Lund am Mäerz 1975. No Gespréicher mam Søren Lisberg, engem aneren Aktivist, huet si am Abrëll 1975 mat enger orangescher Wuessfaarf den éischte Logo mam Originalsproch "Atomkraft? Nej tak" gezeechent. Déi éischt 500 Ustiechbuttone mam Logo haten op der Manifestatioun fir den 1. Mee 1975 vill Succès. Zil vum Logo war et zu där Zäit, an der ugespaanter Ausernanersetzung iwwer Atomkraaft zur Frëndlechkeet opzeruffen; de Schrëftzuch huet deementspriechend keng Fuerderung ausgedréckt, mä eng Fro ("Atomkraaft?") mat enger héiflecher Äntwert ("Nee Merci"). Et handelt sech ëm en einfachen, liicht erëmzeerkennende Logo, deen eng Alternative zur Atomkraaft weise soll (d'Sonn).

## Verbreedung

Scho bis 1977 waren eleng vun den Ustiechbuttone ronn eng Millioun Exemplarer a 16 Länner verkaaft ginn. D'Auteursrechter louchen zu deem Zäitpunkt bei der dänescher Antiatomkraaftorganisatioun *Organisationen til Oplysning om Atomkraft* (OOA) vu Kopenhagen. Schonn e puer Joer méi spéit war de Logo an iwwer 40 national a regional Sproochen iwwersat ginn a milliounefach verbreet. Vun 1975 bis 1985 huet eleng d'OOA 36 Millioune Verkafsartikel mat der Sonn déi laacht produzéiert (Badgen, Stickeren, T-Shirten...). No der Katastroph vu Fukushima krut d'Antiatomkraaftbeweegung neie Schwong an de Logo ass haut an iwwer 50 Sproochen disponibel.

Den Originalentworf ass zanter 2003 am däneschen Nationalmusée, an och a grousse Muséeën zu Berlin, Amsterdam a London si Versiounen ze fannen. Zanter 1975 ass een e puer Meter héicht Exemplar un enger Hausmauer zu Aarhus, an eng baskesch Grupp Biergsteiger huet e Fändel mat der baskescher Versioun vun der Sonn déi laacht um Mount Everest placéiert.

D'Motiv ass am Harmoniséierungsoffice vun der Europäescher Unioun als Mark agedroen. Ëmweltorganisatiounen, déi de Logo wëlle benotzen, mussen eng Lizenz bei der dänescher Stëftung géint Atomkraaft kafen. All Revenuë ginn a Projete vun der Antiatomkraaftbeweegung investéiert.

## De Logo a verschiddene Versiounen


Fichier:Gorleben Stein.jpg|De *Gorleben-Stein* zu Hannover
|Dänesch Originalversioun op enger Fass zu Aarhus
Fichier:Lachende sonne ostermarsch2011.jpg|Fändel mat der däitscher Versioun (2011)
Fichier:SSL-spanish 300dpi.jpg|Spuenesch Versioun
Fichier:Smiling Sun - English.jpg|Englesch Versioun
Fichier:Federazione dei Verdi Logo.png|Logo vun der italieenescher Grénge-Partei *Federazione dei Verdi* mat enger modifizéierter Versioun


## Um Spaweck

* smilingsun.org: Offiziell Säit vum Logo
* BBC: "The other smiley" (1. Dezember 2005)
* Interview mat Søren Lisberg (op Englesch)
Van-der-Vekene-Haus am Gronn

D**'van-der-Vekene-Haus am Gronn** ass en asymmetrescht Gebai am Wénkel vun der Sosthène-Weis-Strooss an der Plaetisgaass am Quartier Gronn an der Stad Lëtzebuerg. Dat haitegt Gebai op Nr. 2 vun der Sosthène-Weis-Strooss (Neie Wee) huet fréier aus zwee Haiser bestanen (Nr. 2 a 4), déi ëm 1862 zesummegeschloe goufen.

D'Haus steet, zesumme mat deem op Nummer 7, an den Nummere 15 a 17 an der Plaetisgaass, zanter dem 28. Juli 1989 als *nationaalt Monument* op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter.

## Geschicht
D'Gebai huet den Numm vun enger aler flämescher Famill vu Mechelen. Den Alexandre Constantin van der Vekene de Berent huet sech no sengem Bestietnes mat der Suzanne Reinard am Joer 1756 an deem Haus am Gronn néiergelooss. Der Suzanne Reinard hire Papp, den Händler Jean Adam Reinhard, hat et ëm 1700 opriichte gelooss. D'Famill van der Vekene huet bis ongeféier 1939 am Haus gewunnt a war bis 1965 Besëtzer bliwwen, wéi se de 14. Juli d'Haus dem Staat verkaaft huet.

D'Haus ass tëscht 1966 an 1968 ënner dem Bauteminister Albert Bousser renovéiert ginn a gouf am Juni 1969 der Union grand-duc-Adolphe als Sëtz zur Verfügung gestallt. Bei de Renovéierungsaarbechte gouf d'Skulptur vum hellegen Änder aus senger Niche iwwer der Haaptentrée ofmontéiert. D'Konschtwierk aus Nëssert aus dem 18. Joerhonnert gëtt zanterhier am Nationalmusée fir Geschicht a Konscht um Fëschmaart versuergt.

2007 ass d'UGDA op Stroossen geplënnert an zanterhier ass d'Haus de Sëtz vum INECC Lëtzebuerg a vum Commissaire à l'enseignement musical vum Kulturministère.

### Besëtzer vum Haus
*1787: Jean Mathieu Bogaerts-Charlotte Henriette Walburge van der Vekene;
*1831: Hermann Joseph Kessler - Joséphine Jeanne Bogaerts;
*1862: François Mathieu Léon van der Vekene;
*1935: François Marie Léon van der Vekene - Marie Lucie Kolbach.

## Illustratiounen

Fichier:N-Liez_vue-de-la-rue-des-tanneurs_luxembourg-grund.png|1834. D'Plaetisgaass, fréier "rue des Tanneurs". Zeechnung, Nicolas Liez.
Fichier:Van-de-Vekene-Haus-1870.png|1870. Anonym.
Fichier:Van-der-Vekene-Haus-1930.png|Zirka 1930.
Fichier:Sosthène-Weis-Grund-1933.png|1933, Aquarell, 34 × 26&nbsp;cmSosthène Weis.
Fichier:Luxembourg_2_et_4_rue_Sosthène_Weis.jpg|2011. Säit zur Sosthène-Weis-Strooss zou.
Fichier:Luxembourg Grund rue Plaetis maison van der Vekene 2012.jpg|2012. Vue vum Ufank vun der Plaetisgaass.


## Literatur
* Schumacher, Henri, 2007. Les sièges fédéraux. Die UGDA-Familie, ein fahrendes Folk. *[[Revue musicale]]* 3: 7-10. PDF
* Van der Vekene, Émile, 2009. L'ancienne Maison van der Vekene au Grund. Essai iconographique. *[[Hémecht]]: Zeitschrift für Luxemburger Geschichte* Jg. 61 (H. 3): 403-424.
* van der Vekene, Émile: Ein altes Haus in Luxemburg-Grund und seine künstlerischen Darstellungen, Luxemburg, 2015,

## Um Spaweck
NGC 1535

Den **NGC 1535** ass den hellste planetareschen Niwwel am Stärebild Eridanus. Den NGC&nbsp;1535 huet en Duerchmiesser vu 45" an huet eng visuell Magnitude vun 10,5&nbsp;mag. Den Niwwel ass op d'mannst 1500&nbsp;Liichtjoer vun der Äerd ewech. Hie gouf den 1. Februar 1785 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Visuell Observatioun
D'Hellegkeet vum NGC 1535 reecht zwar fir eng Observatioun mat engem klengen Teleskop mat zirka 70&nbsp;mm Ëffnung aus, mä do fënnt een awer nëmmen e schwaacht, stellart Objet. An engem méi groussen Teleskop vun zirka 6" Ëffnung ass den NGC&nbsp;1535 scho méi opfälleg. Den 12-mag-Zentralstär ass awer selwer mat 10" Ëffnung eppes méi schwéier z'observéieren, eng erfollegräich Observatioun setzt en entspriechend gutt Seeing viraus.

## Katalognummere vum Zentralstär
2MASX&nbsp;J04141578-1244216&nbsp; • IRAS&nbsp;04119-1251&nbsp; • CS=12.2

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Planetarische Nebel - NGC 1535
* NOAO
* DSS Images for NGC 1500 through NGC 1599
* SEDS
Beatrix vun Holland

D**'Beatrix vun Holland**, Prinzessin vun Oranien-Nassau, Prinzessin zur Lippe-Biesterfeld, gebuer den 31. Januar 1938 zu Baarn als *Beatrix Wilhelmina Armgard*, war vum 30. Abrëll 1980 bis den 30. Abrëll 2013 Kinnigin vun Holland.

Den 30. Abrëll 2013, um hollänneschen Nationalfeierdag, huet si zu Gonschte vun hirem eelste Jong Willem-Alexander ofgedankt.

## Liewen
D'Prinzessin Beatrix Wilhelmina Armgard vun Oranien-Nassau ass den 31. Januar 1938 als déi eelst vu 4 Duechtere vum Prënz Bernhard zur Lippe-Biesterfeld an der Prinzessin Juliana vun Oranien-Nassau op d'Welt komm. An der Zäit vum Zweete Weltkrich ass si mat hiren Elteren a Grousselteren an den Exil op London, a spéider op Ottawa gaangen.

Op hirem 18. Geburetsdag gouf si offiziell zur Trounfollgerin ernannt. Si huet op der Universitéit Leiden Coursen a Soziologie, Droit, Ekonomie, Parlamentsgeschicht, Verfassungsrecht, a spéider och tëschestaatlech Affären, Geschicht an europäeschen Droit beluecht. 1961 huet si hiren Ofschloss am Droit gemaach.

Den 10. Mäerz 1966 huet si sech mam däitschen Diplomat Claus von Amsberg bestuet.

Nodeem hir Mamm, d'Kinnigin Juliana ofgedankt hat, gouf d'Beatrix den 30. Abrëll 1980 Kinnigin vun Holland.

De 6. Oktober 2002 ass hire Mann, de Prënz Claus gestuerwen. Si hunn dräi Jongen:

* Kinnek Willem-Alexander (* 1967)
* Prënz Johan Friso (1968-2013)
* Prënz Constantijn (* 1969)

Déi hollännesch Kinneksfamill ass ee vun de Groussaktionäre vum Royal Dutch Shell-Konzern.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Kinnigin.
NGC 1501

Den **NGC 1501** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Camelopardalis dee ronn 4200 Liichtjoer vun eis ewech läit. Den Zentralstär vum NGC&nbsp;1501 ass e Wolf-Rayet-Stär mat enger Temperatur vun 90.000 Kelvin. Den NGC&nbsp;1501 gouf den 3. November 1787 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck
* Deep-Sky Corner
Mathias Joseph Gehlen

De **Mathias Joseph Gehlen**, gebuer de 15. Januar 1869 zu Hollerech, a gestuerwen den 3. August 1936, war de Successeur vum Joseph Junck als Chef de Gare vun der Gare Lëtzebuerg.

Hien huet d'Plaz als Chef de Gare den 1. Januar 1912 iwwerholl an ass bis den 31. August 1920 op där Plaz bliwwen.

## Gielercher
* 

## Literatur
* "Kapitel 07: Bahnhof Luxemburg und seine Vorsteher", in: 100 Joer Gare Lëtzebuerg. Éditions Guy Binsfeld, ISBN 978-2-87954-256-0, S.128.
NGC 1320

Den **NGC 1320** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Eridanus. Den NGC 1320 gouf vum Astronom Wilhelm Herschel am Joer 1784 entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 1320 op wikisky.org
Wuessfaarwestëft

E **Wuessfaarwestëft** ass e Molinstrument a meescht ronner Stëftform, dat aus faarwegem Wuess besteet.

Den Urspronk vum Wuessfaarwestëft ass net ganz kloer. Gewosst ass datt schonn déi al Egypter d'Technik vun der Enkaustik perfektionéiert hunn, bei där waarme Beiewuess mat faarwege Pigmenter gemëscht gi fir d'Faarf u Steen oder Holz ze bannen. Duerno gëtt d'Bild mat engem extreem waarme Géigestand (z.&nbsp;B. enger gliddeger Eisestaang) agebrannt. Déi Technik ass och vun de Réimer, de Griichen a souguer vu philippinneschen Urawunner benotzt ginn a gëtt och haut nach gebraucht. Dee Prozess huet et awer net erlaabt, Stëfter ze maachen, déi ee kann am Grapp halen a mat deenen ee mole kann.

Richteg Wuessfaarwestëfter stamen aus Europa, wou éischt zylinderfërmeg Stëfter aus Holzkuel a Pëtrol gemaach goufen. Méi spéit hu Pigmenter a Pudderform an a verschiddene Faarftéin d'Holzkuel ersat, an et gouf erausfonnt, datt een de Stëft méi handfest a liicht benotzbar maache kann, wann ee Wuess amplaz vu Pëtrol benotzt. Déi éischt Firma, déi déi modern Wuessfaarwen op de Maart bruecht huet, war 1903 déi US-amerikanesch *Binney & Smith Company*, déi haut *[[Crayola]]* heescht an nach ëmmer de weltwäit gréisste Produzent ass.

Beim Mole mat engem Wuessfaarwestëft bleift e siichtbare Wuessfilm um Ënnergrond zeréck. Déi staark Deckkraaft suergt fir liichtend Faarwen, an d'Zeechnunge si relativ luucht- a waasserfest. Ausser op ganz glaten Uewerfläche wéi Glas halen d'Wuessfaarwe bal iwwerall.

## Um Spaweck
NGC 1518

Den **NGC 1518** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Eridanus.

Si gouf vum John Herschel mat engem 18,7-Zoll-Newton-Reflekter entdeckt a vum Dreyer an den New General Catalogue opgeholl.
## Kuckt och
Plaetisgaass

D**Plaetisgaass**, offiziell *rue Plaetis*, ass eng Sakgaass am Stadgronn déi vun der Montée du Grund bei d'Uelzecht an d'Gäert vum Stierchen féiert.

## Geschicht
Am Mëttelalter gouf et eng Bréck, déi vun der Plaetisgaass iwwer d'Uelzecht an d'Mënsterstrooss (deemools *Spidolsstrooss*) gefouert huet

Schonn am Joer 1281 gëtt eng *Pletisborne* zitéiert, an e puer Joer méi spéit ass vun der *Plettinsgassa* rieds (1297). Et gëtt ugeholl, datt den Numm vum laténgeschen *in plateis* hierkënnt, woubäi *platea* eng Paweesstrooss bezeechent. Bis am 17. Joerhonnert war d'Plaetisgaass eng wichteg Verbindung tëscht der Schmëdd ënner dem Bockfiels an dem Almënsterplateau. Duerch de Bau vun der 3. Rankmauer gouf et eng Sakgaass.

Am Mëttelalter a bis an d'17. Joerhonnert era war d'Plaetisgaass bekannt fir hir Buedstuffen. D'Waasser vum *Plättisbur* war deemools wéinst senger gudder Qualitéit an der ganzer Stad geschat. 1374 gëtt an engem Akt e Bued- a Schweesshaus ernimmt, d"*Johann Plettismeister Hus*".

Wéinst Angscht virun Epidemië sinn am 17. Joerhonnert déi Buedhaiser lues a lues verschwonnen an hunn de Gierwereie Plaz gemaach, déi bis an d'19. Joerhonnert d'Bild vun der Gaass bestëmmt hunn, wat zu hirem schlechte Ruff bäigedroen huet. Deemools housch d'Gaass *rue des Tanneurs*.

De *Plettisbur* huet als ëffentleche Wäschbuer bis am Joer 1910 existéiert an ass dunn an den Neibau vun der Händschefabrick verbaut ginn.

## Fréier Nimm
Schonn an Dokumenter aus dem 13. Joerhonnert gëtt d'Strooss als *Plectis, Plettis, Plaetys, Plettes, Plettisborn* oder *Plettisgas*, asw. ernimmt.

Eng aner al Bezeechnung vun der Plaetisgaass soll bis am 15. Joerhonnert *Altmünstergass* gewiescht sinn. Spéider housch se wéi gesot *rue des Tanneurs*. An der Besatzungszäit am Zweete Weltkrich housch se *Plaetisgasse*.

## Biller

Fichier:N-Liez_vue-de-la-rue-des-tanneurs_luxembourg-grund.png|1834. "Rue des Tanneurs". Zeechnung, Nicolas Liez.
Fichier:Luxembourg Grund rue Plaetis 13.jpg|Den Ufank vun der Plaetisgaass, vum Neie Wee (Sosthène-Weis-Strooss) aus gesinn. Hannen am Bild d'Tilleschgaass.


## Literatur
*Beck, Henri, 1992. Was bedeuten die Straßennamen der Stadt? *Ons Stad* Nr. 41: 32. Pdf
*Beck, Fanny, 2005. Was bedeuten die Straßennamen der Stadt? *Ons Stad* Nr. 80, S. 19. Pdf
*May, Guy, 2002. Die Strassenbezeichnungen der Stadt Luxemburg unter deutscher Besatzung (1940 - 1944). *Ons Stad* N° 71: 30-32.
*Van der Vekene, Émile, 2009. L'ancienne Maison van der Vekene au Grund. Essai iconographique. *[[Hémecht]]: Zeitschrift für Luxemburger Geschichte* Jg. 61 (H. 3): 403-424.
*Zettinger, Léon, 1963. Vieilles rues de la ville de Luxembourg. *Hémecht* 15/2: 143-167.

## Um Spaweck
Messier 25

De **Messier 25** (och *IC 4725* genannt) ass ee vun de fënnef hellsten oppene Stärekéip am Summerstärebild Sagittarius. Hien huet eng visuell Magnitude vu +4,6&nbsp;mag an eng Wénkelausdehnung vun 32'.

E puer Grad westlech läit – bal am Zentrum vun der Mëllechstrooss—déi kleng Sagittariuswollek (M24) an déi mat dem M25 vergläichbare Stärekoup Messier 23. 
## Kuckt och
Messier 71

Den **[[Messier-Katalog|Messier]] 71** (och **[[New General Catalogue|NGC]] 6838** genannt) ass e +6,1&nbsp;mag helle Kugelstärekoup mat enger Wénkelausdehnung vu 7,2' am Stärebild Sagitta.

Méiglecherweis gouf dësen Objet vum de Chéseaux am Joer 1746 entdeckt. De Méchain hat am Juni 1780 geséchert Observatioune gemaach an de Charles Messier informéiert, deen de Stärekoup nach am selwechte Joer a säi Katalog opgeholl hat.

D'Gruppéierung vum M71 als Kugelstärekoup war laang ëmstridden, well de Koup zimmlech oppen ass. De Koup gouf dofir meeschtens als dichten oppene Stärekoup kategoriséiert.

## Hellegkeet
Fir d'Observatioun vum Objet, ass en Instrument mat op d'mannst sechs Zoll Objektivduerchmiesser ze gebrauchen.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Messier 48

De **Messier 48** (oder *NGC 2548* genannt) ass e +5,8&nbsp;mag hellen, oppene Stärekoup am Stärebild Hydra. D'Wénkelausdeenung ass 54'. Den Alter vum Stärekoup gëtt op 300 Millioune Joer geschat.
## Kuckt och
Pietro Aretino

De **Pietro Aretino**, eigentlech *Carlo Lorenzini*, gebuer de 24. November 1492 zu Arezzo, an do gestuerwen den 20. Mee 1556, war en italieenesche Schrëftsteller.
## Wierker

Säi bekanntst Wierk ass *Sonetti lussuriosi*.

## Um Spaweck
NGC 7026

Den **NGC 7026** ass e Planetareschen Niwwel am Stärebild Cygnus. Den NGC 7026 huet verschidde, bipolar Bëlzen déi beienee leien an déi vun enger rankaarteger Taille ausginn.
Am Zenter sëtzt e waasserstoffaarme WC-Stär. Duerch seng Gréisst a seng Ausdehnungsvitesse geet ee vun engem Alter vum Niwwel vun ënner 1.000 Joer aus. Eng Röntgenobservatioun mam XMM-Newton weist eng héich Emissioun an de Bëlzen, déi méiglecherweis vun ongeféier enger Millioun Kelvin gliddegem Plasma an dëse Beräicher vum relativ jonken Niwwel staamt.

## Kuckt och