Gemeng Préizerdaul

D****' ass eng vun den  lëtzebuergesche Gemengen. Se läit am Kanton Réiden. De Chef-lieu vun der Gemeng ass d'Uertschaft , no där d'Gemeng bis 2001 genannt war.

Et ass eng vun deene Gemengen zu Lëtzebuerg, déi net den Numm vun enger Uertschaft hunn: „Préizerdaul“ ass de lokalen Numm vum „Préizer Dall“, deemno dem Dall ronderëm d'Uertschaft Proz.

## Uertschaften an der Gemeng
* Biebereg, (Bettborn)
* Platen, (Platen)
* Proz, (Pratz)
* Rëmerech, (Reimberg)

Zur Gemeng gehéieren nach follgend Häff a Lieu-diten:
*Routbaach
*Horas

## Geographie

## Geschicht
### Vun de Kelte bis haut

### Biebereg oder ''Préizerdaul''?
Ofgesi vun e puer Vogteien déi am Préizer Dall louchen an déi den Herrschafte vun Iewerleng, Ell oder Nojem gehéiert hunn, huet de ganze Préizer Dall an der Feudalzäit zur Propstei Arel gehéiert, déi et fir de *Landesfürst* ënnert der Bezeechnung „Haff Proz“ verwalt huet.

Iwwerdeems Proz a Platen vu réimeschem Ursprong sinn, war Rëmerech eng fränkesch Siidlung. Eng Uertschaft Biebereg (*Bettborn*) gouf et weeder an der réimescher nach an der fränkescher Zäit. An der Keltenzäit gouf et do e Gëttersteen a Verbindung mat engem Pëtz (Buer, vum dt. *Born*), wou méiglecherweis déi dräi „Beten“ veréiert gi sinn. Dëst ka vläicht eng Erklärung fir d'Bezeechnung *Bet-born* sinn. Am 7. Joerhonnert gouf do eng Kapell opgeriicht, déi der Muttergottes geweit war. Eréischt géint Ufank vum 2. Joerdausend sinn e puer Haiser bei der Kapell gebaut ginn.

Datt ënnert Franséischer Herrschaft de Préizer Dall zu enger „Agence“ mam Numm „Bettborn“ erhuewe gouf, war pueren Zoufall. Op der Sich no engem Municipalitéitskommissär krut den Anton Knaas, en Nottär aus der Géigend dëst Amt ugebueden. De Knaas hat sich, kuerz nodeem d'Fransouse komm sinn, no bei der (Biebereger?) Kierch een Haus gebaut, dat en och als Sëtz vun der Agence benotzt huet. Domat war d'Agence Biebereg zoustänneg fir déi 3 Dierfer vum Préizer Dall: Proz, Platen a Rëmerech. Well de selwechten Nottär ënnert napoleoneschem Regime och zum Buergermeeschter ernannt ginn ass, huet hien d'Bezeechnung „Gemeng Biebereg“ bäibehalen. Dat war souguer ganz verstänneg, well Biebereg zwar e bësse méi no u Plate louch, awer bal op gläicher Distanz tëschent Proz a Rëmerech. Déi zwou Sektiounen haten e wäit verspreete Bëschbesëtz, wat e groussen Afloss op d'Gemengesteieren hat a fir munch Differenzen tëschent den 3 Sektioune gesuergt huet. Well Platen a Biebereg als eng eenzeg Sektioun ugesi goufen, huet all Sektioun hiert Eegeliewe gefouert an hir eegen Interesse verdeedegt. Zesummen huet den 3 Sektioune vun 1806 un d'Porkierch, d'Schoul déi 1831 gebaut gouf an d'Parhaus, dat un d'Schoul ugebaut war, gehéiert.

D'Joren 1847 an 1848 hu vill derzou bäigedroen, datt d'Dierfer am Dall méi no zesummegeréckelt sinn. Am Joer 1847 gouf d'Deelstéck (Räichel - Groussbus) vun der neier Landstrooss gebaut, déi Arel mat Ettelbréck verbanne sollt. Dës Verbindung ass der Längt no duerch de ganze Préizer Dall gelaf an huet Platen, Biebereg a Proz matenee verbonnen. Laanscht déi nei Strooss gouf vill gebaut, well d'Bauland bëlleg ze kréie war. Doduerch gouf de Sputt tëscht den dräi Dalldierfer opgefëllt, sou datt dës dräi Dierfer no an no e Ganzt gebilt hunn: de „Préizer Dall“. Wéi am Joer 1848 Versammlungsfräiheet gewäert gouf, si Veräiner, déi scho bestanen hunn, wéi z.&nbsp;B. de Kierchechouer an d'Musek un d'Ëffentlechkeet getrueden, anerer wéi d'Pompjeeë sinn nei gegrënnt ginn. So sinn d'Mënschen och méi no zesummegeréckelt an hunn de Begrëff „Préizer Dall“ mat Liewe gefëllt. Biebereg huet sech vergréissert a sech a Richtung Rëmerech ausgedeent. Rëmerech selwer hat sech och schonn eng Ofkierzung bei d'Kierch a bei d'Schoul zu Biebereg als Kierchepad ugeluecht. Domat war d'Zougehéiregkeetsgefill zum Préizer Dall och bei de Rëmerecher gewuess.

Wann een d'Luxemburger Gazette duerchkuckt, déi am Iowa (USA) Amerika erauskoum, mierkt een, datt di vill Auswanderer vu Rëmerech an aus deenen aneren Dierfer, sech net als Platener, Rëmerecher oder Prozer, mee ëmmer als Préizer Daller bezeechent hunn.

Nodeems de Gemengerot decidéiert huet, déi dräi Walsektiounen zesummenzeleeën, war et un der Zäit, och der allgemeng benotzter Bezeechnung „Préizer Dall“ eng rechtlech Grondlag ze ginn. De Staatsrot hat uganks en negativen Avis zum Projet ofginn, mam Argument, datt den Numm „Préizerdaul“ nëmmen eng Regioun bezeechne géif, an net d'Gemeng oder déi eenzel Dierfer. Zu Lëtzebuerg gëtt et awer eng ganz Rei Uertschaften, déi „-dall“ an hirem Numm hunn, ouni datt domat eng Regioun, mä just d'Duerf bezeechent gëtt. Als Beispill zielen ë.&nbsp;a. de Pafendall, Fënsterdall, Blummendall, Mariendall, Reckendall an de Mëllerdall. Aner Dierfer a Gemengen hunn als Suffix „-wald“ oder „-bach“ an hirem Numm a bezeechnen domat méi wéi nëmmen e Bësch oder eng Baach.

Weiderhin hat de Staatsrot argumentéiert, datt de Gesetzprojet net fäeg wier, eppes zum Zesummegehéieregkeetsgefill oder der lokaler Identitéit bäizedroen. D'Gemeng war awer am Géigendeel dozou der Meenung, datt déi gemeinsam Uertsbezeechnung „Préizerdaul“ de Sektiounen näischt ewech huele géif, mä datt se esouguer nach d'Zesummeschaffen tëscht de 4 Uertschafte verstäerkte géif. Ausserdeem géif d'Identifizéierung mam Begrëff „Préizerdaul“ och eppes vum Stolz vun de Préizer Daller Leit op hir gemeinsam Heemecht a gläichzäiteg op d'Besonneschkeet vun hirer lokaler Mondaart hiweisen, wéi se am Wuert „Daul“ amplaz vun „Dall“ zum Ausdrock kënnt.

De Gesetzesprojet gouf den 9. Mäerz 2001 vum deemolegen Inneminister Michel Wolter an der Chamber deposéiert an en ass schlussendlech dach nach duerchgaangen, an den Numm „Préizerdaul“ gouf mam Gesetz vum 17. Juli 2001 offiziell ugeholl.

### Entwécklung vun der Awunnerzuel

Colors=
 id:lightgrey value:gray(0.8)
 id:darkgrey value:gray(0.6)
 id:bar value:rgb(0.9,0.35,0.25)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:50 bottom:20 top:20 right:30
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:2000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:400 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:80 start:0
BackgroundColors = canvas:white

BarData=
 bar:1821 text:1821
 bar:1871 text:1871
 bar:1910 text:1910
 bar:1922 text:1922
 bar:1935 text:1935
 bar:1947 text:1947
 bar:1960 text:1960
 bar:1970 text:1970
 bar:1981 text:1981
 bar:1991 text:1991
 bar:2001 text:2001
 bar:2011 text:2011
 bar:2021 text:2021

PlotData=
 color:bar width:20 align:left
 bar:1821 from:0 till:850
 bar:1871 from:0 till:1439
 bar:1910 from:0 till:964
 bar:1922 from:0 till:931
 bar:1935 from:0 till:899
 bar:1947 from:0 till:859
 bar:1960 from:0 till:742
 bar:1970 from:0 till:745
 bar:1981 from:0 till:809
 bar:1991 from:0 till:887
 bar:2001 from:0 till:1244
 bar:2011 from:0 till:1398
 bar:2021 from:0 till:1725

PlotData=
 bar:1821 at: 850 fontsize:S text:850 shift:(-8,5)
 bar:1871 at: 1439 fontsize:S text:1.439 shift:(-14,5)
 bar:1910 at: 964 fontsize:S text:964 shift:(-8,5)
 bar:1922 at: 931 fontsize:S text:931 shift:(-8,5)
 bar:1935 at: 899 fontsize:S text:899 shift:(-8,5)
 bar:1947 at: 859 fontsize:S text:859 shift:(-8,5)
 bar:1960 at: 742 fontsize:S text:742 shift:(-8,5)
 bar:1970 at: 745 fontsize:S text:745 shift:(-8,5)
 bar:1981 at: 809 fontsize:S text:809 shift:(-8,5)
 bar:1991 at: 887 fontsize:S text:887 shift:(-8,5)
 bar:2001 at: 1244 fontsize:S text:1.244 shift:(-14,5)
 bar:2011 at: 1398 fontsize:S text:1.398 shift:(-14,5)
 bar:2021 at: 1725 fontsize:S text:1.725 shift:(-14,5)


### Wopen

## Politik
De Gemengerot vun der  gëtt nom Majorzsystem gewielt.

### Buergermeeschteren
### Buergermeeschteren

* 1798: Nic Simon (*agent municipal*) 
*ëm 1800: Anton Knaas
*...
* 1812 - ... Henri Rausch
*...
* 1844 - 1855: Henri Rausch
* ...
* 1888 - 1910: Wilhelm Steichen
* ...
* 1926 - 1958: Michel Agnes
* 1958 -  ...: Henri Diederich
* ...
* 1982 - 2011: Emile Calmes
* 2011 - 2017: Fernand Heyart
* zanter 2017: Marc Gergen

## Kuckeswäertes

* D'Gebuertshaus vum Lëtzebuerger Geolog Michel Lucius zu Rëmerech.
* Virum Foussballterrain steet eng Statu vum *Reenert*. Do virdrun ass nach een Auszuch aus dem Michel Rodange sengem Wierk "De Reenert oder de Fuuss am Frack an a Maansgréisst".

## Interkommunal Syndikater
D'Gemeng Préizerdaul ass Member vu follgenden interkommunale Syndikater:

* DEA
* École de musique du Canton de Redange
* De Réidener Kanton
* Réidener Schwemm
* SICONA-Centre
* SIDEC
* SIDERO
* SIGI
* SYVICOL

## Jumelagen
* Bettborn a Frankräich
* Péni am Burkina Faso
* San Agustin am El Salvador

## Literatur
* Henri Klees: "Das Pratzerdal im 19. Jahrhundert: Notizen zur Sozial- und Wirtschaftsgeschichte." In: *125e anniversaire / Sapeurs-pompiers de Bettborn.* Luxembourg, 1978, S. 101-110.
* Emil Schaus: "Pratzertal und Pratzertaler in zwei Weltkriegen 1914-1918, 1939-1945." *Heemecht* Jg.38 (1986), Nr.4, S.509ff.

## Kuckt och
* 

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Préizerdaul
* D'Gemeng Préizerdaul op der Websäit vum Syvicol