Ostarbeiter

Mam Begrëff **Ostarbeiter** goufen am "Drëtte Räich", besonnesch an de Joren 1942-1945 Leit aus de vun Däitschland besate Länner an Territoiren an Osteuropa (virun allem Polen, Wäissrussland, Ukrain, Russland, Baltesch Staaten) genannt, déi praktesch "vun der Strooss ewech", gefaange geholl goufen an an d**Reich'' deportéiert goufen, fir do gezwongen ze ginn, an de Fabrécken oder op de Felder ze schaffen. Si goufen, der "völkischer" Nazi-Ideologie no, als Zweet-Klass-Mënschen ugesinn an och sou behandelt; sou war et "Reichsdeutschen" streng verbueden, mat hinne Kontakt opzehuelen; och hir Iessensratioune ware méi kleng a vu méi schlechter Qualitéit wéi déi vun der "normaler" Bevëlkerung, a bei Fligeralarm hate se kee Recht op eng Plaz an engem [[Bunker]].

== "Ostarbeiter" zu Lëtzebuerg==


Och zu Lëtzebuerg, dat [[Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich|zanter Mee 1940 vun Hitlerdäitschland besat]] war, goufe vun 1942 u massiv Aarbechtskräften an der Stolindustrie gebraucht, nodeem eng zwielefhonnert Mann Personal [[Zwangsrekrutéierten (Lëtzebuerg)|an d'Wehrmacht zwangsrekrutéiert]] gi waren, an op der anerer Säit d'Krichsindustrien ëmmer méi Stol gebraucht huet.

De [[Chef vun der Zivilverwaltung]] [[Gustav Simon]] war ufanks dogéint, ''Ostarbeiter'' an d'Land ze loossen, well e gefaart huet, seng "Germaniséierungspolitik" vu Lëtzebuerg, déi souwisou schonn net sou goung, wéi hien et gär gehat hätt, géif doduerch nach weider erschwéiert ginn. Wa schonn, hätt hie léiwer Krichsgefaangener gehat, well déi direkt vun der [[Wehrmacht]] bewaacht goufen. De 27. September 1942 huet hien awer dem Drock vun de Responsabelen an de Schmelzen noginn, déi dréngend bis zu 3000 zousätzlech Aarbechtskräfte gefuerdert hunn, an huet erlaabt, datt 1500 ''Ostarbeiter'' a 500 sowjetesch Krichsgefaangener op Lëtzebuerg kéinte kommen.

Den 8. Oktober 1942 sinn déi éischt 230 ''Ostarbeiter'', no laanger Rees a Véiwaggonen, zu Esch ukomm, an an de Méint duerno weider Honnerte vun hinnen. Ënnerbruecht goufe se zum Deel a virgefäerdegten hëlze Braken, zum Deel a Gebaier déi eidel stoungen, oder gelount goufen.

Et sinn am Ganzen 8 Lager bekannt, wou se ënnerbruecht goufen:


 

Wann d**Ostarbeiter* haaptsächlech hu misse fir d'Stolindustrie schaffen, sou goufe se och zum Deel op der Eisebunn oder fir Aarbechten op de Felder agesat. Dacks goufen der och eng Partie vun hinnen an Däitschland transportéiert, fir do ze schaffen, oder zäitweileg Leit vun do op Lëtzebuerg bruecht, deemno, wou se grad am meeschte gebraucht goufen. Aus deem Grond, an och, well se néierens op der Gemeng gemellt waren, kann haut just geschat ginn, wéi vill *Ostarbeiter* zu Lëtzebuerg zum Schaffe gezwonge goufen: 977 eenzel Nimm si bekannt, déi z.&nbsp;B. a Quelle wéi den Archive vun der Arbed erëmzefanne sinn, mä wann een d'lafend Nummeren, déi se kruten, als Basis hëlt, kënnt een eleng zu Esch an zu Déifferdeng op 1585 Leit..

Et huet sech dobäi ëm Männer a Fraen am Alter vun 0 bis 58 Joer gehandelt: 3 Kanner sinn zu Lëtzebuerg gebuer ginn, mä dee groussen Deel war tëscht 15 an 19 Joer al. Déi meescht vun hinne ware Bierger vun der [[Sowjetunioun]] (Russen, Ukrainer, Wäissrussen), et waren och Leit aus Polen an de Baltesche Staaten ënner hinnen.

Si hu missen en Zeechen op der Kleedung droen, e sougenannt *Ostarbeiterabzeichen*, dat aus engem Rechteck bestan huet, an deem an enger duebeler Rumm d'Buschtawen "OST" stoungen.

==No der Befreiung ==


===Biller===
<gallery>
File:SC 404990 - This Russian family, taken to Luxembourg by the Germans soon after its occupation and put to work in factories await the day they can return (52114734888).jpg|Okt. 1944: Eng vun den Däitschen op Lëtzebuerg verschleeft Famill waart drop, nees heem ze kënnen.
File:SC 404989 - Russians, freed of the Nazi yoke by the Allied capture of that nation, are ready to go back to Russia to help fight the Nazis. (52115190225).jpg|Okt. 1944: Befreit Zwangsaarbechterinne beim Grompereschielen.
File:SC 404991 - A Russian mother, Mrs. Nadiegdo, and her two daughters, among refugees in Luxembourg waiting to be returned to their native land. (52115248013).jpg|Okt. 1944: Eng Mamm, déi zu Zwangsaarbecht an de Galerië gezwonge war, mat zwou vun hiren Diechter, no der Befreiung vu Lëtzebuerg.
</gallery>

== Literatur ==
* Fernando Ricardo Baptista Barra: "Les 'Ostarbeiter' dans la sidérurgie luxembourgeoise (1942-1945)." In: *Terres rouges. Histoire de la sidérurgie luxembourgeoise, tome 1.* Collection dirigée par Charles Barthel et Josée Kirps. Luxembourg: Centre d'études et de recherche européennes Robert Schuman, Ministère d'´État, Archives nationales du Luxembourg, Ministère de la culture, de l'enseignement et de la recherche, 2009, S.16-70. [https://anlux.public.lu/dam-assets/publications/e-books/Terres_rouges_volume_1.pdf Online als PDF-Datei].
* Inna Ganschow: *'Keiner weinte. Es gab keine Tränen mehr'. Ukrainische, russische und belarussische ZwangsarbeiterInnen in Luxemburg im Zweiten Weltkrieg aus transnationaler Sicht.'' CapybaraBooks, C2DH, 2025. ISBN 978-99959-43-62-2

## Um Spaweck

* Russesch Gefaangener zu Lëtzebuerg, Interview mat der promovéierter Literaturwëssenschaftlerin Inna Ganschow, wort.lu, 14. Juni 2015 
* Der Russen Dank an Luxemburg, Artikel am Luxemburger Wort vum 27. September 1944