open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert Diligent

De **Robert Diligent**, gebuer de 16. Juni 1924 zu Roubaix, a gestuerwen den 3. Januar 2014 zu Nice, war e franséische Journalist. Hie war ee vun de Matgrënner vun Télé Luxembourg a war och do den Direkter vun den Noriichten.

An den 1950er Joren huet de Robert Diligent seng Karriär bei *Télé-Lille* engem Regionalprogramm vun der RTF ugefaangen. 1955 huet hien zesumme mam Jacques Navadic d'RTF verlooss fir zu Lëtzebuerg bei der nei gegrënnter Televisiounschaîne vun der CLT d'Noriichten ze presentéiren. Dës goufen ufanks an engem Mini-Studio um Ginzebierg zu Diddeleng, direkt nieft dem Sendemast, produzéiert. Méi spéit gouf dat an der Villa Louvigny gemaach.

De Robert Diligent huet bis 1984 de *Journal de Télé-Luxembourg* (spéider a *JTL* ëmgedeeft) presentéiert. Duerno huet hien nach bis 1993 déi vun him geschaf Emissioun "I Comme…", e Magazine, presentéiert.

## Bibliographie
* *Robert Diligent raconte RTL TV* (Ed. Grancher, 1993)
* *Chatte de vie* (Les éditions du panthéon, 1997)
* *Au paradis des chiens* (Les presses du midi, 2001) ISBN 2-87867-307-7
* *Histoires vraies, pas vraies, presque vraies ou qui pourraient l'être* (Éditions Bénévent, collection Mercuria, 2003)
* *La femme idéale* (Les presses du midi, 2010).
Schëld C, 3n

D****' ass e Verkéiersverbuetsschëld aus dem Lëtzebuerger Code de la route dat ugëtt, datt et verbueden ass eranzefuere fir Chauffere vu motoriséierte Gefierer déi geféierlech Gidder transportéieren, fir déi vun der Reglementatioun iwwer de Transport vu geféierleche Gidder iwwer d'Strooss eng speziell Gefore-Beschëlderung virgesinn ass.

Ënner dem Schëld kann en Zousazschëld Modell 10 mat de Buschtawe B, C, D oder E hänken.

## Originaltext aus dem Code de la route

 
## Bemierkungen
* Wann een dëst Verbuetsschëld net respektéiert, riskéiert een e Pretekoll vu 74 Euro.

## Biller

Luxembourg road sign C,3n.jpg
Luxembourg road sign C,3n (code E).jpg|De Code "E" um Zousazschëld Modell 10 gëtt un, datt den Accès fir all geféierlech Gidder verbueden ass, mat Ausnam vu bestëmmte radioaktive Matièren a klineschem Offall.


## Um Spaweck

* Reglementatioun iwwer de Transport vu geféierleche Gidder iwwer d'Strooss, legilux.lu
Robert Weides

De **Robert Weides**, gebuer de 16. Mäerz 1943, a gestuerwen de 17. Dezember 2013, war e lëtzebuergesche Jurist an Ekonomist.

De Robert Weides huet seng universitär Studië mat engem Doktorat an Droit an engem Diplom vum Institut d'études politiques vu Paräis ofgeschloss. Duerno huet hie fir kuerz Zäit als Affekot geschafft.

Hien huet vun 1969 bis 2003 beim Statec geschafft, wou en 1990 den Nofollger vum Georges Als als Direkter gouf an dat bis zu senger Pensioun 2003 blouf.

Hien huet sech besonnesch dofir agesat, ekonomesch Donnéeën ze verëffentlechen, well déi och Anerer wéi just de Staat intresséiere géifen, a war Auteur vun iwwer 50 Publikatiounen iwwer Konjunktur-Analysen.

De Robert Weides ass de Brudder vum Journalist Fernand Weides.
## Um Spaweck
* Bibliographie vu senger Wierker um Site vum Statec.
Max & Bobo

***Max & Bobo*** ass e Film vum belsche Filmregisseur Frédéric Fonteyne aus dem Joer 1998.

## Ëm wat geet et am Film?
Dem Max säi Coifferssalon ass a Faillite, seng Fra huet hie verlooss. An dunn huet hien de Bobo begéint...

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Samsa Film
Tale of the Mummy

***Tale of the Mummy*** ass ee Horrorfilm vum Russell Mulcahy aus dem Joer 1998.

## Ëm wat geet et am Film?
De Richard Turkel zesumme mat engem Grupp vun Archeologen entdecken an Egypten eng Mumie vun engem Prënz. Joren duerno bréngt dem Turkel seng Duechter d'Mumie mat op London.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
Une liaison pornographique

***Une liaison pornographique*** ass e Film vum belsche Filmregisseur Frédéric Fonteyne aus dem Joer 1999.

## Ëm wat geet et am Film?
E Mann an eng Fra begéine sech just fir eng sexuell Liaisoun ze hunn.

## Filmproduktioun
De Film ass eng europäesch Koproduktioun. E krut finanziell Ënnerstëtzung vun enger Rei ëffentlechen Institutiounen: dem Centre du Cinéma et de l'Audiovisuel de la Communauté Française de Belgique, dem Lëtzebuerger Filmfong, an dem europäesche Fong Eurimages. Vum Lëtzebuerger Filmfong krut Samsa Film 1998 zéng Milliounen an 1999 nach eng kéier siwe Millioune Lëtzebuerger Frang fir de Film ze produzéieren. Dozou koum 1999 nach eng "Aide à la distribution" vun 900.000 Frang.

## Filmfestivallen a Filmpräisser

De Film gouf op enger Rei Filmfestivalle gewisen, dorënner um renomméierte Filmfestival vu Venedeg, wou d'Nathalie Baye als bescht Schauspillerin ausgezeechent gouf.

Um Filmfestival vun der nordnorwegescher Stad Tromsø krut de Film am Joer 2000 de Publikumspräis.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* De Film op der Websäit vu Samsa Film
Gilles Hermes

De **Gilles Hermes**, gebuer den 28. November 1994 an der Stad, ass e Lëtzebuerger Motocrossfuerer.

Hien huet mat néng Joer ugefaange mat fueren an ass an der Saison 2005 seng éischt Coursse gefuer an zwar an der Belsch bei Organisatioune vun der AMPL an der 65ccm-Klass op KTM.

Dat Joer war och seng éischt Partizipazioun bei de lëtzebuergesche Landesmeeschterschaften.

## Palmarès
;2006
* Vizelandesmeeschter an der 85ccm-Klass
;2007
* Landesmeeschter an der 85ccm-Klass
* Top 10 bei der AMPL
;2008
* Landesmeeschter an der 85ccm-Klass
;2009
* Landesmeeschter an der 125ccm-Klass
* 3. am AMPL-Championnat an der 125ccm-Klass *Debutant*
;2010
* 1. am AMPL-Championnat 125ccm-Klass *Junioren* (Opstig an d*'Espoirs* 125ccm)
;2011
* Landesmeeschter an der MX2-Klass
* 1. am MUL-Championnat an der MX2-Klass
;2012
* Landesmeeschter an der MX2-Klass
* 1. am MUL-Championnat an der MX2-Klass
;2013
* 3. am Seniorchampionat vun der AMPL
## Kuckt och
The First 9½ Weeks

***The First 9½ Weeks*** ass e Film vum Alex Wright aus dem Joer 1999.

## Ëm wat geet et am Film?
E Banquier fiert geschäftlech bei e Millionär a Louisiana. Séier an d'Geschäft kënnt en och mam Millionär senger Madame...

## Soss
Den Titel suggeréiert, et géif sech ëm e *Prequel* vum eroteschen Thriller *[[9½ Weeks]]* handelen, weeder d'Handlung nach d'Schauspiller hunn awer direkt eppes mat deem senger Geschicht ze dinn. Och huet de Film sou mann Succès, Erotik auszestralen, wéi en iwwerzeege kann, Stroossen am Stater Gronn als New Orleans, an d'Suessemer Schlass als eng typesch Südstaatevilla duerchgoen ze loossen...

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
Fortress 2

***Fortress 2*** ass e Film vum Geoff Murphy aus dem Joer 1999.

## Ëm wat geet et am Film?
De fréiere Resistenzler John Brennick konnt aus dem Prisong fortlafen. Hie lieft elo mat senger Fra a sengem Jong verstoppt an de Bëscher.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Remix

E **Remix** ass e Lidd dat geännert oder komplett ëmgestallt gëtt fir datt et sech anescht unhéiert wéi d'Original. D'Héicht vum Sänger senger Stëmm oder d'Vitess vum Lidd kann zum Beispill änneren. D'Konzept vum Remix gëtt et haaptsächlech an de Museksgenre Pop, Dance, Hip-Hop an R&B.

Et gëtt verschidde Grënn fir e Remix vun engem Lidd ze maachen. Sou kann een z.&nbsp;B. e Lidd remixe fir datt et um Radio oder an engem Club gespillt gëtt.

E Remix soll net mat de follgende "Mixe" verwiesselt ginn:
* en *Edit*, bei deem haaptsächlech just d'Längt vum Lidd geännert gëtt fir et bestëmmte Kontexter unzepassen (z.&nbsp;B. eng méi kuerz Versioun fir de Radio);
* e *Cover*, deen eng Neiopnam vun engem Lidd vun engem oder méi anere Kënschtler ass (e Remix ass en neie Mix vun enger Originalversioun);
* en *DJ Mix*, an deem en DJ eng Rei Lidder matenee vermëscht sou datt se wéi ee laangt Museksstéck schéngen;
* e *Mashup*, eng Aart Collage aus Lidder vun engem oder méi Kënschtler, bei där d'Instrumentalspur(en) an d'Gesanksspur(e) mateene vermëscht respektiv iwwerenee geluecht ginn.

Et kënnt vir, datt e Remix kommerziell méi erfollegräich ass wéi d'Originalversioun. E Beispill dofir ass dem Todd Terry säi Remix vu *Missing* vun Everything but the Girl Mëtt der 1990er Joren, dat Ufanks nach net vill Succès hat, mä nom Remix et bis op d'Nummer 1 an Däitschland, Dänemark, Kanada an Italie bruecht huet.

Verschidde Kënschtler hu ganz Albume mat Remixversioune vun hire Lidder verëffentlecht. Mat ëm déi sechs Millioune verkaaften Exemplairen ass dem Michael Jackson säi *[[Blood on the Dance Floor (Album)|Blood on the Dance Floor: HIStory in the Mix]]* vun 1997 de meeschtverkaafte Remixalbum op der Welt.
Blood on the Dance Floor (Album)

***Blood on the Dance Floor - HIStory in the Mix*** ass e Remixalbum vum Michael Jackson deen den 20. Mee 1997 erauskoum. E setzt sech zesummen aus aacht Remixe vu Lidder vum Jackson sengem Studiosalbum *HIStory* (1995) a fënnef neie Lidder. Mat geschate sechs Millioune verkaaften Exemplairen ass et de meeschtverkaafte Remixalbum iwwerhaapt.

## Lëscht vun den Titelen
Bill Clinton

De **William Jefferson "Bill" Clinton**, gebuer als *William Jefferson Blythe&nbsp;III.* den 19. August 1946 zu Hope, am Arkansas, ass en US-amerikanesche demokratesche Politiker, a war vun 1993 bis 2001 den 42. President vun den Vereenegte Staate vun Amerika. Hien ass Member an der Demokratescher Partei.

E Schiet ass op seng zweet Amtszäit gefall duerch eng Affär mat senger Praktikantin Monica Lewinsky. Doropshi gouf eng Impeachment-Prozedur géint hien ageleet, déi awer keen Erfolleg hat. 1999 war hien haaptverantwortlech fir den NATO-Asaz am Kosovokrich géint déi deemoleg Bundesrepublik Jugoslawien (haut Serbien). Opgrond vun der Wirtschaftsentwécklung an Iwwerschëss am Sozialsystem konnt hien zum Schluss en ausgeglachene Budget presentéieren, wat déi éischt Kéier zanter 1969 de Fall war.

Hien ass Baptist an zanter 1975 mat der Hillary Clinton bestuet, mat där en d'Duechter Chelsea huet. Hie spillt Saxophon.

## Wierker
* *Between Hope and History*, Times Books, New York, 1996
* *My Life*, Vintage Books, New York, 2004
* *Giving: How each of us can change the world*, Knopf, New York, 2007
* *Back to Work: Why We Need Smart Government for a Strong Economy.*, Knopf, New York, 2011

## Literatur
* Sydney Blumenthal, *The Clinton Wars*
* Noam Chomsky, *The Attack – Hintergründe und Folgen*, 2002
* Joe Klein, *Das Naturtalent – Die verkannte Präsidentschaft Bill Clintons*, 2002
* Howard Zinn, *Eine Geschichte des amerikanischen Volkes*, 2007
* Ludovic Roy, *Die Finanz- und Wirtschaftspolitik des US-Präsidenten William Jefferson Clinton* 1993-2001, Marburg 2003
* James T. Patterson, *The Restless Giant. The United States from Watergate to Bush v. Gore*, Oxford 2005

## Um Spaweck

* Online Biographie in der Arkansas Encyclopedia
* Tabellaresche Liewenslaf
* Link-Sammlung
* Clinton-Stëftung zu Little Rock
Nordrhein-Westfalen

**Nordrhein-Westfalen** ass e Bundesland am Weste vun der Bundesrepublik Däitschland. Gemenkerhand ofgekierzt NRW, mä gëlteg Ofkierzung no ISO 3166-2 ass nach ëmmer DE-NW.

Nordrhein-Westfalen grenzt un d'Bundeslänner Niddersachsen, Hessen a Rheinland-Pfalz, an un d'Belsch souwéi Holland.

D'Landeshaaptstad ass Düsseldorf, mä déi no Awunner gréisst Stad ass Köln. Et ass mat ronn 34,1 Milliounen Awunner (2013) dat bevëlkerungsräichst däitscht Land. 29 vun den 80 däitsche Groussstied leien an deem staark urbaniséierte Gebitt.

Den nërdlechen Deel vum Ballungsraum Rhäin-Ruhr ass d'Ruhrgebitt, deem säi wirtschaftlechen Opstig op der Industrialiséierung (haaptsächlech Kuelebiergbau a Montanindustrie) baséiert huet. Mä och no der Stolkris ass Nordrhein-Westfalen ëmmer nach vun der Industrie markéiert an ee vun de wirtschaftlechen Zentre vun Däitschland.

## Administratioun
Et gëtt an Nordrhein-Westfalen 5 Regierungsbezierker:

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun Nordrhein-Westfalen
Waassergaass (Stad Lëtzebuerg)

D**'Waassergaass** (offiziell: **Rue de l'Eau**) ass eng Strooss an der Uewerstad vun der Stad Lëtzebuerg, déi vum Eck Ënneschtgaass/Clairefontainesplaz/Gruef fortgeet, laanscht de Krautmaart an de Rouscht leeft an um Fëschmaart, am Ufank vum Breedewee, erauskënnt.

Den éischten Deel vun der haiteger Waassergaass war bis 1925 d**'Niklosgaass** (*Rue Saint-Nicolas*).

## Nimm
Den Numm *Waassergaass* geet net ieren op e besonnesch gudden Accès op Waasser zeréck, wat an der Uewerstad am Mëttelalter gemenkerhand éischter schwéier ze beschafe war an entweeder a Reewaasserzetäre gesammelt oder vu Waasserdréier aus dem Pafendall eropbruecht gouf, mä op d'Wuert *wasteler* ("Kuch"). An där Zäit war do wuel deen een oder anere Kuchebäcker ze fannen.

Den Deel vun der Strooss tëscht der Ënneschtgaass an dem Krautmaart ass als *Niklosgaass* bekannt an huet säin Numm vun der ursprénglecher Nikloskierch, déi op der Plaz vum haitege Chambersgebai stoung.

## Gebaier
Vun 1917 bis 1971 stoung an der Waassergaass de Ciné de la Cour.

D'Haiser Printz a Richard, op Nr. 12 a 14, sinn de Sëtz vum Chambersekretariat an iwwer eng Passerell mam Chambersgebai verbonnen.

Eenzel Haiser an der Waassergaass stinn op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter:

## Um Spaweck
FC Jeunesse Kanech

D**'FC Jeunesse Kanech** ass e lëtzebuergesche Foussballclub vu Kanech.

## Geschicht

En éischte Club gouf 1930 ënner dem Numm FC Fortuna Canach gegrënnt. Mam Ufank vum 2. Weltkrich huet e sech opgeléist. Obwuel en 1946 nei gegrënnt gouf, huet e sech siwe Joer méi spéit nees opgeléist. 1957 ass de Club ënner sengem aktuellen Numm gegrënnt ginn.

Aktuell Liga: Éierepromotioun (2.Liga) (Stand: 29.10.2018)

## Personal
President: Manuel Schumacher

Trainer: Olivier Ciancanelli

(Stand: 29.10.2018)

## Um Spaweck
* Websäit vum Veräin
Stade Émile-Mayrisch

De **Stade Émile Mayrisch** ass e Stadion zu Esch-Uelzecht mat ronn 3.800 Plazen, deen nom Industriellen Émile Mayrisch benannt ass.

Et ass de Stadion vum Foussballclub CS Fola Esch a vum Liichtathleetikclub CA Fola Esch. E gëtt dofir och dacks just *Folas Terrain* genannt.

E läit beim Escher Gaalgebierg, ëstlech vum Escher Stadpark.

Genannt gouf en nom Direkter vun der Arbed, dem Emile Mayrisch.

## Um Spaweck
Wing Commander (Film)

**Wing Commander** ass e Film vum Chris Roberts aus dem Joer 1999. 
## Ëm wat geet et am Film?
E Science-Fiction-Film deen am Joer 2654 spillt. De Film baséiert um Computer-Spill mam selwechten Numm. 
## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
New World Disorder (Film 1999)

***New World Disorder*** ass e Film vum Richard Spence aus dem Joer 1999.

## Ëm wat geet et am Film?
Eng Grupp vu Gangster spezialiséiert sech op d'Klaue vu Computer Chips.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Jaime (Film 1999)

*** Jaime*** ass e Film vum António-Pedro Vasconcelos aus dem Joer 1999.

## Ëm wat geet et am Film?

Eng Fra, zesumme mat hirem Jong, verléisst hire Mann. Si wunnt elo bei hirem Frënd. De Jong versicht alles fir datt seng Mamm a säi Papp erëm zesummekommen.

## Filmproduktioun

D'Produktiounsgesellschaft Samsa Film krut 1999 eng "Aide à la distribution" vum Lëtzebuerger Filmfong an Héicht vun 1,7 Millioune Lëtzebuerger Frang.

## Filmpräisser

De Film krut 1999 de Spezialpräis vun der Kury vum Filmfestival vu San Sebastian a Spuenien, an de portugisesche Filmpräis Gëllene Globus ("Globo de Ouro") als beschte Film a fir de beschte Regisseur. 2000 gouf de Film mam Publikumspräis fir de beschte Spillfilm um Festival Caminhos do Cinema Português zu Coimbra ausgezeechent. Am selwechte Joer krut en och zwee Präisser beim Filmfestival vu Cannes: an der Kategorie "Grand Prix Cannes Junior" an de "C.I.C.A.E. Präis" vun der *Confédération internationale des cinémas d'art et d'essai*. Bei der 13. Editioun vum Europäesche Filmpräis am Joer 2000 war den Edgar Moura fir déi bescht Kameraaarbecht nominéiert.

Donieft war de Kameramann Edgar Moura fir seng Aarbecht um Film fir den Europäesche Filmpräis 2000 nominéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* De Film um Site vum Samsa Film
* De Film um Site vum Instituto Camões
Georges Govers

De **Georges Govers**, gebuer de 27. Mee 1903, a gestuerwen den 19. August 1977, war e lëtzebuergeschen Affekot, Resistenzler a Politiker.

Hie gouf bei de Partielle Chamberwale vum 3. Juni 1934 net direkt gewielt, mä ass den 9. Juli 1935 als Deputéierten an der Chamber vereedegt ginn, nodeem den Deputéierten Auguste Keiffer gestuerwe war, an huet säin Deputéiertemandat bis 1945 behalen.
## Gielerecher
*
*
La chambre obscure

***La chambre obscure*** ass e Spillfilm vum Marie-Christine Questerbert aus dem Joer 2000.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film spillt am Mëttelalter.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Les gens qui s'aiment

***Les gens qui s'aiment*** ass e Film vum Jean-Charles Tacchella aus dem Joer 2000.

## Ëm wat geet et am Film?
Am lëschteg-dramatesche Film geet et ëm Léift an aner zwëschemënschlech Relatiounen.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Samsa Film
Gaia

**Gaia** steet fir:

* Gaia (Mythologie), d'Urmamm an der griichescher a réimescher Mythologie
* Gaia (Massylier), Kinnek vun de Massyler a Papp vum Massinissa
* déi weiblech Form vum Virnumm Gaius
* Gaia (Raumsond), am Dezember 2013 gestart fir eng astrometresch Missioun vun der ESA
* Gaia University, Universitéit a Mexiko (GaiaU)
* Gaiapark, hollänneschen Zoo
* Gaia (Schëff), Wikingerschëff
* Gaia (Software), dem Google säin zentralen Authentifizéierungssystem (Single-Sign-On-System)

Uertschafte:

* Vila Nova de Gaia, Stad a Portugal
* Gaia (Dolj), Duerf a Rumänien

Persounen:

* Michele Gaia (* 1985), italieenesche Stroossevelorennfuerer
The Way to Dusty Death

** The Way to Dusty Death** ass en Televisiounsfilm vum Geoffrey Reeve aus dem Joer 1996. 
## Ëm wat geet et am Film?
Den Johnny Harlow, Formel 1 Pilot hat beim franséische Grand Prix en uergen Accident bei deem säi beschte Frënd den Isaac Jethou gestuerwen ass. Wéinst deem Accident fänkt hien un ze drénken …

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Mainz

**Mainz** (franséisch: *Mayence*) ass d'Landeshaaptstad a mat iwwer 200.000 Awunner (2012) zugläich och déi gréisst Stad vum däitsche Bundesland Rheinland-Pfalz.

Si ass de Sëtz vun de Fernseesender ZDF, Südwestrundfunk an 3sat, a versteet sech als Héichbuerg vun der rhäinescher Fuesent.

## Geographie
D'Stad Mainz läit um Zesummefloss vu Main a Rhäin, ganz am Oste vu Rheinland-Pfalz, an onmëttelbarer Noperschaft vun den hessesche Stied Wiesbaden am Norden (op der rietser Säit vum Rhäin) a Frankfurt am Main am Nord-Osten.

## Fotosalbum vun der Stad

Mainz Luftbild - Dom & Leichhof 2008.jpg|Doum
Mainz, Kirschgarten BW 2012-08-18 12-30-21 stitch.jpg|Fachwierkhaiser amKirschgarten
Mainz Markt BW 2012-08-18 16-07-49.JPG|Maartplaz
Zitadelle Mainz Kommandantenhaus.jpg|Zitadell
Mainzer Hauptbahnhof- Bahnhofsvorplatz 20.10.2012.JPG|Haaptgare
Mainmuendung Luftbild.jpg|Mündung vum Main an de Rhäin
Schwellkopp-Strunzern+OnkelTheobald.jpg|Fastnacht-"Schwellköpp"


## Perséinlechkeete vu Mainz
* Johannes Gutenberg (1397-1468), Erfinder vum Buchdrock;
* Péiter vun Uespelt, als Äerzbëschof vu Mainz do gestuerwen a begruewen;
* Martin Mundo (1882-1941), Volleksdichter (ë.&nbsp;a. d'Lidd "Heile Heile Gänsje");
* Anna Seghers (1900-1983), Schrëftstellerin (ë.&nbsp;a. "Das siebte Kreuz");
* Ernst Neger (1909-1989), markant Figur vun der Mainzer Fastnacht;
* Herbert Bonewitz (1933-), Mainzer Fastnachtriedner a Kabarettist;
* Carlo von Opel (1941-), Matgrënner vun der Firma Chio Chips.
* Jockel Fuchs (1919-2002), Mainzer Buergermeeschter

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun der Stad Mainz
Massachusetts

**Massachusetts** ass e Bundesstaat am Nordoste vun den USA, direkt op der Ostküst.

## Geschicht
## Geographie
### Gréisst Stied

TimeAxis	= orientation:horizontal format:yyyy
ImageSize	= width:500 height:auto barincrement:25
PlotArea 	= left:10 right:10 top:10 bottom:40
AlignBars 	= justify

Colors =
 id:canvas 	value:rgb(0.97,0.97,0.97)

BackgroundColors = canvas:canvas

Period = from:0 till:650
ScaleMajor = unit:year increment:50 start:0 gridcolor:drabgreen

BarData=
 barset:Awunnerzuel

PlotData=
 width:20 fontsize:M textcolor:black color:skyblue shift:(20,-6) anchor:from
 
 barset:Awunnerzuel

 from:start till:617 text:Boston_(617.594)
 from:start till:181 text:Worcester_(181.045)
 from:start till:153 text:Springfield_(153.060)
 from:start till:106 text:Lowell_(106.519)
 from:start till:105 text:Cambridge_(105.162)
 from:start till:95 text:New Bedford_(95.072)
 from:start till:93 text:Brockton_(93.810)
 from:start till:92 text:Quincy_(92.271)
 from:start till:90 text:Lynn_(90.329)
 from:start till:88 text:Fall River_(88.857)
 from:start till:85 text:Newton_(85.146)
 from:start till:76 text:Lawrence_(76.377)
 from:start till:75 text:Somerville_(75.754)

TextData=
 fontsize:S pos:(200,20)
 text:Awunner (Census 2010)


## Politik
## Demographie

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum Staat Massachusetts
Michail Borissowitsch Chodorkowski

De **Michail Borissowitsch Chodorkowski** (*Михаил Борисович Ходорковский*), gebuer de 26. Juni 1963 zu Moskau, ass e russeschen Entreprener.

Hie war vun 1997 bis 2004 de Matbesëtzer a Chef vum Pëtrolskonzern Yukos, an deemools mat geschatenen 8 Milliarden US-Dollar Verméigen ee vun de räichsten Oligarche vun der Welt. Am Oktober 2003 koum en awer (gradewéi säi Kolleeg Platon Lebedew) wéinst Steierhannerzéiung a plangméissege Bedruch an de Prisong. Den 20. Dezember 2013 gouf e vum President Putin begnodegt.

Wärend Amnesty International dem Chodorkowski seng Verurteelung als politesch motivéiert gesäit, huet den Europäesche Geriichtshaff fir Mënscherechter am September 2011 seng Verurteelung als net politesch motivéiert ugesinn..

## Um Spaweck

* Homepage vum Chodorkowski 
* ''Ween ass de Michail Chodorkowski?'', Tagesspiegel online 15. Mee 2005 
* Deutschlandradio-Interview mam Alexander Rahr, Russlandexpert vun der Däitscher Gesellschaft fir Aussepolitik, 17. Mee 2005 
* Artikelsammlung mam Schwéierpunkt Michail Chodorkowski, op russland.RU 
* Ausféierleche Porträt vum Michail Chodorkowski, op netstudien.de
Vinaigrette

Eng **Vinaigrette** (vum fr. *vinaigre* - Esseg) ass eng kal Zooss aus Esseg, Ueleg a Salz, déi haaptsächlech bei Zalote gemaach gëtt, mä och bei gekachtem Geméis oder gedämptem Fësch zerwéiert ka ginn.

Et léist een als éischt e bësse Salz am Esseg, duerno gëtt een déi duebel Quantitéit Ueleg derbäi a schléit alles zu enger Emulsioun. Dacks kënnt dann nach e bësse Moschter dozou fir d'Emulsioun ze stabiliséieren. Jee no Rezept kommen och nach Peffer, Péiterséileg oder aner Kraider dran.

Den Esseg konservéiert Liewensmëttel net nëmme mä wierzt se och gutt. Am puren Zoustand ass et just fir déi meescht Leit ze vill däers Gudden, soudatt dann Ueleg geholl gëtt fir d'Saier vum Esseg ze verdënnen.

An der russescher Kichen versteet een ënner Vinaigrette (винегрет) dogéint eppes ganz Aneschtes, keng Zooss, mä eng Zalot aus gekachtem Geméis (Gromperen, Muerten, Rout Ribben), Sauer Kornischongen a Sauermous, mat Ueleg a Salz. Se gehéiert do zu den traditionelle Festplaten.
Hierzel

Den Ausdrock Hierzel ka verschidde Bedeitungen hunn:
#eng Dier an enger anerer, kuckt wgl. Gëtschel.
#eng kleng Liicht am ieweschten Drëttel vun der Haissisdier.
#eng kleng Schibedier am Beichtstull
Lameschbaach

**Lameschbaach** ass den Numm vun e puer Baachen zu Lëtzebuerg:
*Lameschbaach (Burbich)
*Lameschbaach (Lauterbuer)
Falling Through (Film 2000)

*** Falling Through*** ass e Spillfilm an Thriller vum Colin Bucksey aus dem Joer 2000.

## Ëm wat geet et am Film?
Thriller bei deem et ëm Korruptioun, russesch an aner Gangster geet.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Eusébio

Den **Eusébio da Silva Ferreira**, gebuer de 5. oder 25. Januar 1942 zu Lourenço Marques am Mosambik, a gestuerwen de 5. Januar 2014 zu Lissabon, war e portugisesche Foussballspiller.

Als Uspillung op seng kazenaarteg Spillweis gouf den Eusébio vum englesche Journalist Desmond Hackett "Pantera Negra" *(Schwaarze Panther)* genannt. Hien huet zu de golgeféierlechste Stiermer vun der Foussballgeschicht gehéiert a war dat gréisst Sportleridol vu Portugal. 15 Joer laang huet e fir Benfica Lissabon gespillt an dem Klub seng bis ewell erfollegräichst Ära geschenkt (ë.&nbsp;a. zéngmol Meeschter, fënnef Coupevictoiren an eemol Gewënner vu der Europacoupe vun de Landesmeeschter). Mat 474 Flichtspillgoler hält e bei Benfica de Rekord.

Bei der Weltmeeschterschaft 1966 war den Eusébio mat néng Goler bei wäitem dee beschte Spiller vum Turnéier, an en huet sengem Land sou op d'mannst nach déi drëtt Plaz geséchert.

## Um Spaweck

* Palmarès an der ''International Football Hall of Fame.'' 
* Asazstatistik an der NASL
Au bonheur des ogres (Film)

***Au bonheur des ogres*** ass eng franséisch-lëtzebuergesch Koproduktioun vum Regisseur Nicolas Bary. Et ass eng Verfilmung vum Daniel Pennac sengem Roman mam selwechten Numm.

E koum a Frankräich de 16. Oktober 2013 eraus.

## Ëm wat geet et am Film?
De Benjamin Malaussène (Raphaël Personnaz), schafft an engem grousse Geschäft, dem *Bonheur Parisien*, wou en dofir bezuelt gëtt, datt onzefridde Clientë sech bei him beschwéiere kënnen. Op eemol geschéien iwwerall, wou hie laanscht geet, gelunge Saachen. D'Police, an och eng Journalistin, (Bérénice Bejo), probéieren der Saach op d'Spur ze kommen...

## Soss
De FIlm gouf am Paräisser Geschäft *La Samaritaine* (beim Pont Neuf), dat zanter Joren eidel steet, gedréint, sou wéi och zum Deel a Studioen zu Lëtzebuerg.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Boule & Bill (Film)

***Boule & Bill*** ass eng belsch-franséisch-lëtzebuergesch Koproduktioun vun de Regisseure Franck Magnier an Alexandre Charlot. E baséiert op der Bandes-dessinées Serie vum Jean Roba mam selwechten Numm.

E koum de 27. Februar 2013 eraus.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Geschicht vun den Haaptpersonnagen, dem Boule, e Jong vun néng Joer, an dem Bill, e Cocker, an dem Boule sengen Elteren...

## Soss
Fir de Bill ze spillen, goufen dräi verschidde Muppe geholl. Et gëtt eng Synchronisatioun op Lëtzebuergesch vum Film.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Kierch Lëtzebuerg-Kierchbierg

D**'Kierch vum Kierchbierg** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Lëtzebuerg Notre-Dame, zum Dekanat Lëtzebuerg an zu der Gemeng Lëtzebuerg gehéiert.

D'Kierch gouf 1875 no Pläng vum Charles Arendt gebaut an ass der Muttergottes geweit.

Si steet an der Stad Lëtzebuerg um Kierchbierg an der *rue des Maraîchers*.

De 17. Oktober 2024 gouf proposéiert, s'als national Kulturierfschaft ze klasséieren..

Zu der Par Weimeschkierch gehéieren ausser der Filialkierch vum Kierchbierg och nach d'Parkierch vu Weimeschkierch, d'Filialkierch vun Dummeldeng an d'Filialkierch aus der Millebaach.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kierch vum Kierchbierg op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* COPAC: Avis de classement vum 17. Juli 2024.

## Biller

Fichier:Kirche Luxemburg-Kirchberg 01.jpg|Aus Südweste gesinn
Fichier:Kirche Luxemburg-Kirchberg 04.jpg|Aus Südoste gesinn
Fichier:Kirche Luxemburg-Kirchberg 03.jpg|D'Récksäit vun der Kierch
Steradiant

De **Steradiant**, och **Sterad** ass eng Moosseenheet fir de Raumwénkel. Am SI-Eenheetesystem ass et eng ofgeleet Moosseenheet. D'Eenheetenzeeche fir de Steradiant ass *sr*.

Op enger Kugel mat 1&nbsp;m Radius ëmschléisst e Steradiant eng Fläch vun 1&nbsp;m² op der Kugeluewerfläch. De Raumwénkel vun der ganzer Kugeluewerfläch ass 4π&nbsp;sr.

## Definitioun

Ginn ass eng Kugel mam Radius r. Dann ass e Steradiant de Raumwénkel, dee vun der Kugelmëtt aus gesinn eng Kugelsegment mat der Fläch r^2 pè der Kugeluewerfläch anhëllt. Dëse Raumwénkel léisst sech berechnen als Fläch A_t vum Kugelsegment dividéiert duerch d'Quadrat vum Radius r:

:\Omega=\frac{A_t}{r^2}

D'Divisioun bewierkt, datt de Raumwénkel net vum Radius vun der gekuckter Kugel ofhänkt.

;Beispill

De Raumwénkel vun engem Keegel, deen aus enger Kugel mat Radius 3&nbsp;m eng Deelfläch (A_t) vun 13,5&nbsp;m² erausschneit, ass \frac{13{,}5\,\text{m}^2}{(3\,\text{m})^2} = \frac{13{,}5 \,\text{m}^2}{9\,\text{m}^2} = 1{,}5\,\text{sr}.

Bezitt sech de Raumwénkel op e Kreeskeegel vum Kugelmëttelpunkt aus, sou kann een hien am Schnëtt duerch d'Kugelmëtt als flaache Wénkel \alpha gesinn. Aus der Bezéiung fir d'Fläch vun der Kugelkap vum Keegel an dem Wénkel \alpha léisst sech follgenden Zesummenhank ofleeden:

:\Omega = 2 \pi \left( 1-\cos\left( \frac{\alpha}{2} \right) \right) \,.

Den Ëffnungswénkel \alpha vun engem Keegel, deen de Raumwénkel 1&nbsp;sr ofdeckt, ass zirka 65,54&nbsp;°.

## Historesches
Am SI war ufanks opgelooss ginn, ob de Steradiant an de Radiant ofgeleete Eenheete oder Basiseenheete sinn; fir béid gouf d'Klass vun den "ergäenzenden Eenheete" geschaf. 1980 gouf vum CIPM virgeschloen, dës ergäenzend Eenheete als ofgeleete ze interpretéieren. Dem folgte 1995 gouf vun der CGPM an der Resolution 8 d'Ophiewung vun der Klass vun den ergäenzenden Eenheeten, beschloss.

D'Eenheetenzeechen "sr" ass 1950 vum CIPM festgeluecht ginn. Fréier goufen och d'Zeechen "str" an "sterad" benotzt.

## Kuckt och

* Quadratgrad

## Um Spaweck
Du poil sous les roses

De Spillfilm ***Du poil sous les roses*** ass eng lëtzebuergesch-franséisch Koproduktioun vun de franséische Filmregisseure Jean-Julien Chervier an Agnès Obadia aus dem Joer 2000.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt wéi eng Grupp Teenageren d'Sexualitéit entdeckt.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
*Samsa Film
The Enemy

De Spillfilm an Thriller ***The Enemy*** ass eng US-amerikanesch-lëtzebuergesch-däitsch-brittesch Koproduktioun an englescher Sprooch vum Filmregisseur Tom Kinninmont aus dem Joer 2000.

## Ëm wat geet et am Film?
Den CIA versicht ze verhënneren datt biologesch Waffen an déi falsch Hänn geroden.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
Superstition (Film 2001)

De Film ***Superstition*** ass eng brittesch-lëtzebuergesch-hollännesch Koproduktioun vum englesche Filmregisseur Kenneth Hope aus dem Joer 2001. 
## Ëm wat geet et am Film?
D'Julie, eng Englännerin vun 19 Joer versuergt d'Kand vun enger italieenescher Koppel. D'Kand stierft bei engem Feier. D'Julie gëtt wéinst Muerd ugeklot a kënnt viru Geriicht.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Lourdes (Film 2000)

Den Televisiounsspillfilm ***Lourdes*** ass eng italieenesch-lëtzebuergesch-franséisch Koproduktioun vum italieenesche Regisseur Lodovico Gasparini aus dem Joer 2000.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vun der Bernadette Soubirous där d'Muttergottes zu Loudes erschéngen ass.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Synops a Fotoen
Ice Cream Sundae

***Ice Cream Sundae*** ass e Kuerzfilm vun der lëtzebuergescher Schauspillerin a Regisseurin Désirée Nosbusch aus dem Joer 2001.

Et ass hir éischt Regieaarbecht.

## Ëm wat geet et Film?
Eng jonk Fra (Kathy Najimy), déi erwaart, an net weess, wouhin, begéint enger eelerer Dame (Tippi Hedren) an engem Akafszentrum...

## Filmproduktioun

Fir d'Produktioun vum Kuerzfilm krut Samsa Film 2001 e Subside an Héicht vu 4,5 Millioune Lëtzebuerger Frang, respektiv 111.552,09 Euro, vum Lëtzebuerger Filmfong.

## Filmpräisser
*Ice Cream Sundae* krut de Goldpräis fir d'Regie am beschte Kuerzfilm ("Gold Award for Best Short Directing") um World Fest Houston, an de Goldpräis fir dat bescht Kuerzfilmdrama ("Gold Award for Best Short Drama") um Fargo Filmfestival.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
DLS

De Begrëff **DLS** bezeechent ë.&nbsp;a.:
* déi englesch Ofkierzung vun *Depth Limited search*, engem Sichalgorithmus: Beschränkten Déiftesich,
* e Fichiersformat fir digital Museksinstrumenter: DLS Format,
* e lëtzebuergesche Museksproduzent: DLS (Produzent).
CQ (Film)

De Spillfilm ***CQ*** ass eng US-amerikanesch-lëtzebuergesch-franséisch-italieenesch Koproduktioun vum US-amerikanesche Filmregisseur Roman Coppola aus dem Joer 2001.

## Ëm wat geet et am Film?
De Paul Ballard (Jeremy Davies) schafft zu Paräis am Joer 1969 mat un engem Science-Fiction-Film vum bekannte Filmregisseur Andrezej (Gérard Depardieu).

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Petites misères

De Film ***Petites misères*** ass e Comedie-Drama vun de Filmregisseure Philippe Boon a Laurent Brandenbourger aus dem Joer 2002

## Ëm wat geet et am Film?
De Jean (Albert Dupontel) ass vu Beruff Dierwiechter. Och wann hie säi Beruff mat Rigueur ausféiert, hëlt hie sech heiansdo kleng eethesch zweiwelhaft Fräiheeten. Hien ass bestuet mam Nicole (Marie Trintignant), enger schéiner, zwanghaft neurasthenischer Fra, déi reegelméisseg Shoppingattacke kritt, déi si dann zesumme mat hirem Lover Georges (Serge Larivière) auslieft. De Georges selwer ass chronesch verschëlt, süchteg no Teleshopping an heiansdo matschëlleg um Jean senge Magouillen. Wéi de Jean den Eddy (Bouli Lanners) trëfft, en tollpatschege Polizist mat Matgefill, deem seng Missioun et ass, de Jean bei senge Saisien ze begleeden, gëtt seng Existenz zu engem Albdram.

## Filmproduktioun an Accueil
Fir d'Produktioun vum Film krut d'Produktiounsgesellschaft Samsa Film am Joer 2000 e Subside an Héicht vun 15 Millioune Lëtzebuerger Frang vum Lëtzebuerger Filmfong.

Den amerikaneschen Titel vum Film ass *Dead Man's Hand*.

De Film gouf als lëtzebuergesche Bäitrag fir eng Oscar-Nominatioun an der Kategorie "Beschten Internationale Film" virgeschloe, mee gouf net nominéiert.

Um franséische Site Allociné huet de Film eng duerschnëttlech Bewäertung vun 3,3 op 5, vun insgesamt 12 Kriticken aus der geschriwwener Press. D'Benotzer vum Site hunn dem Film eng Duerchschnëttbewäertung vun 2,4 vu 5 Punkte ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* De Film op der Websäit vu Samsa Film
* Trailer op Dailymotion
Messier 39

De **Messier 39** (och als **NGC 7092** bezeechent) ass e +4,6&nbsp;mag hellen oppene Stärekoup mat 30 Stären a mat enger Wénkelausdeenung vun 32' am Stärebild Cygnus.
Seng Distanz zu der Äerd ass ronn 800 Liichtjoer. Hie gehéiert zu der mëttlerer Altersgrupp (Ongeféier tëscht 230 an 300 Millioune Joer). Säin Duerchmiesser ass ongeféier 7 Liichtjoer. Den M39 ka wéinst senger Gréisst vun 32 Bouminutte scho mat klengen Teleskopen oder enger Spektiv gesi ginn. Hie gesäit aus wéi een Dräieck mat engem helle Stär op all Eck.

## Kuckt och
The Musketeer

De Spillfilm ***The Musketeer*** ass eng US-amerikanesch-lëtzebuergesch-däitsch-brittesch Koproduktioun vum US-amerikanesche Filmregisseur Peter Hyams aus dem Joer 2001. De Film ass zum Deel zu Veianen an der Buerg gedréint ginn.

## Ëm wat geet et am Film?
De bekannte Roman vum Alexandre Dumas erëm frësch fir de Kino beaarbecht.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
The Point Men

De Spillfilm ***The Point Men*** ass eng franséisch-lëtzebuergesch-brittesch Koproduktioun an englescher Sprooch vum englesche Filmregisseur John Glen aus dem Joer 2001.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Tony Eckhardt, Agent vum israeelesche Geheimdéngscht Mossad, huet mat sengem Team den Optrag e palestinenseschen Terrorist aus dem Wee ze raumen. D'Operatioun leeft schif, si geroden an eng Fal…

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Orbiting Solar Observatory

**Orbiting Solar Observatory** (OSO) war d'Bezeechnung vun enger Serie vun néng Satellitte vun der NASA fir d'Erfuerschung vun der Sonn. Tëscht 1962 an 1975 goufen aacht erfollegräich Starte mat Delta-Rakéite gemaach. Hir Startmass a wëssenschaftlech Instrumenter hu mat der Aféierung vun ëmmer méi staarken Deltarakéite zougeholl. Hir primär Aufgab war d'Observatioun vun der Sonn iwwer e ganze Sonnefleckenzyklus vun ronn 11 Joer am UV- a Röntgenliicht.

## Opbau vum OSO 1 bis 6 an C

D'Satellitten OSO 1 bis 6 (de feelgeschloene Satellit krut de Buschtaf aus der Projetsphas) haten dee selwechten Opbau a bestoungen aus engem flaachen, aachteckege Prisma mat dräi ëm jee 120° zouenee versate Been. Op hirem Enn war jee e kugelfërmegen Drockgastank mat klengen Düse fir d'Kontroll vum Haaptkierperdrall. De ganzen Haaptkierper, mat den Ausleeër, huet fir d'Stabilisatioun ëm seng Längsachs rotéiert. Op der ieweschter Säit vum Zylinder war en hallefkreesfërmegt Schëld iwwer déi ganz Breet. Dat Schëld huet net matrotéiert a war ëmmer op d'Sonn ausgeriicht. Do waren och d'Solarzellen an d'Instrumenter festgemaach.

## Opbau vum OSO 7

Den OSO 7 war e verbesserte Modell, deen de grondsätzlechen Opbau vun de fréieren OSO-Satellitte bäibehalen hat, awer däitlech méi grouss war, soudatt méi Experimenter ënnerbruecht konnte ginn. Als eenzege Satellit vun der OSO-Rei hat hat hie keng Ausleeër fir d'Spinkontroll.

## Opbau vum OSO 8
Den OSO 8 gouf mat enger méi staarker Delta-Rakéit (Delta 1910) gestart wéi d'Virgängersatellitten. Déi Rakéiteversioun hat ausserdeem däitlech méi Plaz fir d'Notzlaascht. Den OSO 8 war dofir net nëmme méi schwéier, mä och méi grouss wéi seng Virgänger.

## Resultater
D'OSO-Satellitten hunn ë.&nbsp;a. d'koronal Lächer vun der Sonn, déi besonnesch staark Quelle vum Sonnewand sinn, entdeckt.Wärend d'Satellitten iwwer der Nuechtsäit vun der Äerd waren, goufe se fir Observatioune vu Galaxien an Duebelstären agesat.

## Kuckt och

* Röntgenastronomie

## Literatur
* Bruno Stanek: *Raumfahrt Lexikon*, Hallwag Verlag, Bern (1983), ISBN 3-444-10288-7 Säit: 218
## Um Spaweck
* OSO 1
* OSO 3
* OSO 4
* OSO 5
* OSO 6
* OSO 7
* OSO 8
* OSO Image Gallery mat Linken zu Informatiounssäiten iwwer all OSO Satellitten.
Messier 93

De **Messier 93** (och als *NGC 2447* bezeechent) ass e +6,2&nbsp;mag hellen oppene Stärekoup mat enger Flächenausdeenung vun 22' am Stärebild Puppis. D'Distanz vum Koup ass ongeféier 3600 Liichtjoer, a säin Alter gëtt op ronn 100 Millioune Joer geschat.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* M93 – Foto opgeholl mat engem 10" SCT a weider Infoen
Messier 60

De **Messier 60** (och als **NGC 4649** bezeechent) ass eng 8,8&nbsp;mag hell elliptesch Galaxie mat enger Wénkelausdeenung vu 7',4&nbsp;×&nbsp;6',0 am Stärebild Virgo.

De Messier 60 gouf zesumme mat den Nopeschgalaxien M58 an M59 am Kader vun der Observatioun vum Koméit vu 1779 entdeckt. De Johann Gottfried Köhler hat d'Galaxie den 11. Abrëll 1779 entdeckt an onofhäneg dovun hat de Barnaba Oriani s'een Dag méi spéit an de Charles Messier schliisslech véier Deeg méi spéit gesinn.

D'Galaxie ass am Virgo-Galaxiëkoup nieft der masseräichster Galaxie M87 an der hellster Galaxie M49 déi drëtt elliptesch Risegalaxie an Haaptgalaxie vun der Ënnergrupp *Virgo-Koup C*. Déi Grupp bilt den ëstlechsten Deel vum Galaxiëkoup an den M60 selwer ass den ëstlechsten Objet vum Virgo-Koup am Messier-Katalog.

Den M60 huet en Duerchmiesser vu ronn 120.000 Liichtjoer an eng Mass vun 1 Billioun Sonnemassen. No der Hubble-Sequenz ass d'Galaxie den Typ E2, ass also liicht ofgeplatt. Den M60 huet mat zirka 5.000 Kugelstärekéip e relativ dicht Halo. En interessant Detail scho mat klengen Teleskopen ass säi Begleeder NGC 4647, eng Spiralgalaxie. Et gouf ugeholl, datt béid Galaxië matenee gravitativ wiesselwierken an hat si ënner Arp 116 zesummegefaasst; nei Ënnersich beleeën dat awer nett.

Den 28. Januar 2004 gouf am M60 eng Supernova vum Typ Ia (SN 2004W) mat enger Hellegkeet vun iwwer 18,8&nbsp;mag duerch de Lick Observatory Supernova Search (LOSS) entdeckt.

Ufanks 2008 war et engem Team vun amerikaneschen an italieenesche Fuerscher gelongen, d'Mass vum Schwaarze Lach am Galienzentrum ze bestëmmen. Mat Hëllef vum Röntgensatellit Chandra hate si d'Temperatur vum waarme Gas am Zentrum vum M60 gemooss, wouraus een indirekt d'Mass vum Schwaarze Lach ofleede kann (wat méi waarm de Gas, ëmsou méi schwéier d'schwaarzt Lach). Et gouf e Schwaarzt Lach mat enger Mass vun 3,4 Milliarde Sonnemasse gemooss, wat méi wéi dem Dausendfache vum Schwaarze Lach am Zentrum vun eiser Mëllechstrooss entsprécht.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* M60 bei SEDS
* SEDS
Johann Gottfried Köhler

De **Johann Gottfried Köhler**, gebuer de 15. Dezember 1745 zu Gauernitz bei Dresden, a gestuerwen den 19. September 1800 zu Dresden, war en däitschen Astronom.

De Köhler war vu 1771 bis 1776 Sekretär vun der *[[Leipziger Ökonomische Sozietät]]*. 1776 gouf hien Inspektor vun de Vereenegten Dresdner Sammlungen, vun der Konschtkummer a vum Mathematesche Salon. Doduerch gouf hien Astronom an hat vill Observatioune gemaach, déi hien an der Zäitschrëft „Monatliche Correspondenz“ vum Franz Xaver von Zach publizéiert hat.

Hien hat d'Galaxië Messier 59, Messier 60 an de Stärekoup Messier 67 entdeckt.

Op säi Virschlag hin huet de Johann Elert Bode d'Uranussymbol agefouert.

Als Grënnungsjoer fir den Zäitdéngscht am Mathematesch-Physikalesche Salon gëllt d'Joer 1783.
Nom Doud vum Uewerinspekter Johann Ernst Zeiher am Joer 1784 gouf keen neien Uewerinspekter ernannt a faktesch huet de Köhler dann déi Aufgaben iwwerholl.

De Köhler war um éischten europäeschen Astronomekongress am Joer 1798 zu Gotha derbäi.

## Literatur
* Peter Brosche: *Der Astronom der Herzogin: Leben und Werk von Franz Xaver von Zach (1754 - 1832)*. (Acta Historica Astronomiae Vol. 12, 2. erw. Auflage) Frankfurt(Main) 2009 (über Köhler 42f, 71, 93, 101, 104, 106, 109, 117)
* Klaus Schillinger: *Johann Gottfried Köhler - Inspektor am Mathematisch-Physikalischen Salon Dresden - aktiver Beobachter des gestirnten Himmels im letzten Viertel des 18. Jahrhunderts*. In: *Der Meister und die Fernrohre*. (Acta Historica Astronomiae Vol. 33) Frankfurt(Main) 2007, S. 257-300
* Klaus Schillinger: *Zur Geschichte der Zeitbestimmung und Zeitabgabe am Mathematisch-Physikalischen Salon*. In: *Dresdner Geschichtsbuch*. Band 7 (Hrsg. Stadtmuseum Dresden) Altenburg 2001, S. 210-232

## Um Spaweck
* Koehler's Deepsky Catalog (messier.seds.org) (engl., abgerufen am 9. September 2013)
* bei Wolfgang Steinicke im Rahmen von "the most complete collection of data for 172 persons, contributing to the NGC/IC" (engl., 8. September 2013)
* Thomas Hockey: ''The Biographical Encyclopedia of Astronomers'' 2009 (engl., 8. September 2013)
Zap Zoo

**Zap Zoo** ass eng lëtzebuergesch Museksgrupp, déi engleschsproocheg Rockmusek gemaach huet.

Si gouf 2001 ëm de Sänger a Gittarist Serge Tonnar gegrënnt. Aner Membere sinn de Romain Christnach (Bass), de Jorsch Kass (Batterie), de Marc Faber (Gittar) an den Eric Falchero (Keyboard).

## Albumen
* 2002: *In Case of Reality*
* 2003: *Dressed to be Killed*
* 2006: *Black Box*
* 2007: *Zakoostik, Zap Zoo live & acoustic*
The Gentles

**The Gentles**, ufanks och nach **Gentle MC's** genannt, war eng lëtzebuergesch Hip-Hop-Grupp.

## Bandgeschicht
The Gentles goufen 2002 zu Péiteng ënner dem Numm *Gentle MC's* gegrënnt. D'Grupp huet Hip-Hop mat lëtzebuergeschen, franséischen, däitschen an engleschen Texte gemaach. Membere waren den Daniel Depienne, de Pierre Helm, de Joël Heyard, d'Marie-Lou "Marilù" Bossio an den Thomas Frantzen.

Si haten 2003 mam Lidd *Firwat?*, dat fir eng Campagne vun der Sécurité routière opgeholl gi war, e gréissere Succès zu Lëtzebuerg. E Joer drop hu si och eng exklusiv engleschproocheg Versioun dovun erausbruecht.

2005 hunn d'Gentles hiren eenzegen Album verëffentlecht, vun deem d'Singelen *Empfäng der deen Toun?* a *L'abandon de nos familles* ausgekoppelt goufen.

Zanterhier hu verschidde Memberen u Soloprojete geschafft.

## Album
* 2005: *Gentle Attitude*
## Singelen
* 2003: *Firwat?*
* 2003: *Made in Luxembourg*
* 2004: *Why?*
* 2005: *Empfäng der deen Toun?*
* 20??: *L'abandon de nos familles* (Radiosingle)

## Um Spaweck
* The Gentles op Rate Your Music
Dog Soldiers

**''Dog Soldier''s** ass eng US-amerikanesch-lëtzebuergesch-brittesch Koproduktioun vun engem Action- an Horrorfilm an englescher Sprooch vum englesche Filmregisseur Neil Marshall aus dem Joer 2002.

## Ëm wat geet et am Film?
Eng Grupp vu sechs britteschen Zaldote gëtt an den Highlands ofgesat, fir bei enger Übung vun enger Spezialeenheet matzemaachen. Wéi si d'Eenheet bis fonnt haten, hu se festgestallt datt all d'Membere vun der Grupp brutal ëmbruecht goufen. Just de Kapitän Ryan huet iwwerlieft, hien ass awer traumatiséiert a schwéier blesséiert...

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* ''Dog Soldiers'' op Centre national de l'audiovisuel
Deborah Lehnen

D**'Deborah Lehnen** ass eng lëtzebuergesch Sängerin.

Si ass Leadsängerin bei de Birdbones a Synthesis an hat zäiteweis de Gesank bei Sug(r)cane iwwerholl. Donieft huet si mat enger Rei aner Lëtzebuerger Museker zesummegeschafft, wéi mat de Superjams (*Lëtzebuerg*, 2011), Sun Glitters (*He Waits for Me*, 2012), De Läb (*Déi falsch Schlaang*, 2013) oder Daniel Balthasar & Band (*Parallel Universe*, 2013).

2012 huet d'Deborah Lehnen zesumme mam Christophe Strotz dem Joël Heyard säi Lidd *I'm in Love* agesongen, d'offiziellt Lidd fir d'Hochzäit vum Ierfgroussherzog Guillaume mat der Belscher Gräfin Stéphanie de Lannoy.

## Um Spaweck
* Homepage: deborahlehnen.bandpage.com
* D'Deborah Lehnen op Rate Your Music
Kierch Bollenduerfer Bréck

D**'Kierch op der Bollenduerfer Bréck** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Regioun Iechternach Saint-Willibrord, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Bäerdref gehéiert.

D'Kierch ass Mariä Himmelfaart geweit. D'Fest gëtt de 15. August gefeiert. Den zweete Patréiner ass den hellege Willibrord.

Se steet op der Dikrecher Strooss, der . Nieft der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Den 19. September 2024 gouf s'als National Kulturierfschaft klasséiert.

Zur fréierer Par Bäerdref gehéiert ausser der Kierch vun der Bollenduerfer Bréck och nach d'Parkierch vu Bäerdref.

## Geschicht
Den 22. November 1951 gouf vum Gemengerot vu Bäerdref eestëmmeg beschloss, op der Bollenduerfer Bréck eng Kierch no de Pläng vum Constant Gillardin ze bauen. De Grondstee gouf den 11. Abrëll 1952 a Presenz vum Bëschof-Koadjutor Léon Lommel geluecht an den 3. Mee 1953 goufe vum Iechternacher Dechen Ernest Biermann dräi Klacke geweit, déi aus der Iechternacher Kierch gestaamt hunn an do iwwerflësseg gi waren.

D'Konsekratioun vun der Kierch gouf op Ouschterméindeg, den 19. Abrëll 1954, vum Bëschof-Koadjutor Leo Lommel gemaach.

De Gesamtkäschtepunkt fir de Kierchebau inklusiv d'Miwwelen, d'Klacken, den Harmonium an d'Amenagement vum Kierfecht louch bei 3.792.654 Frang.

## Beschreiwung
D'Gebai ass parallel zu der Strooss gebaut; de Klackentuerm steet eleng, e puer Meter nieft der Entrée, mat där en duerch eng iwwerdaacht Galerie verbonnen ass. D'Gebai ass ganz sober ageriicht; just eng monochrom Wandzeechnung (Sgraffito) vum Ben Heyart am Chouer, déi d'Maria Himmelfaart duerstellt, ass op de soss wäisse Wänn ze gesinn. Den Altor, den Tabernakel an den Dafstee sinn och vum Constant Gillardin entworf.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Bäerdref
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Iechternach, Ënnersauer, Jonglënster, Konsdrëf
* Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Kierch op der Bollenduerfer Bréck
* D'Fënstere vun der Kierch vu Bollenduerfer Bréck op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 

## Biller

Kirche Bollendorf-Pont 01.jpg|D'Kiercheschëff vu Weste gesinn
Kirche Bollendorf-Pont 03.jpg|Den Agank vun der Kierch
Kirche Bollendorf-Pont 04.jpg|De Kierchentuerm vu Weste gesinn
Kierch Dellen

D**'Kierch zu Dellen** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Atertdall Sainte-Claire, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Groussbus-Wal gehéiert.

D'Kierch, resp. d'Kapell staamt aus dem Joer 1719. Si huet bis haut kee Stroum an duerfir ginn d'Klacken nach ëmmer mat der Hand gelaut. D'Kierch ass dem hellege Kräiz geweit. D'Fest gëtt de 14. September gefeiert. Den zweete Patréiner vun der Kierch ass den hellegen Haupert, deem säi Fest den 3. November gefeiert gëtt.

D'Kierch steet an der Kierchegässel, enger Sakgaass, déi vun der Kräizung vun der *rue du Lavoir* mat der Haaptstrooss, dem CR345, fortgeet.

Den 30. November 2017 gouf s'op d'Lëscht vum Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen.

Zur fréierer Par Groussbus huet ausser der Filialkierch vun Dellen och nach d'Kierch vu Groussbus gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Groussbus, Osper
* Websäit vum fréiere Parverband Groussbus
* D'Fënstere vun der Kierch vun Dellen op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e. V.''