open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Brigade Piron-Bréck

D**'Brigade Piron-Bréck** ass déi klengst Bréck an Europa déi den Numm vun enger Alliéierten-Unitéit aus dem Zweete Weltkrich dréit. Si steet an Holland an der Provënz Limburg an der klenger Stiedchen Thorn.

Et ass eng Boubréck déi aus Steng an Zille gebaut ass, a mat Eisendunnen arméiert ass. Déi gréisst Breet ënner dem Bou ass ronn 2,5 Meter, an de Bou huet eng Héicht vun 1 Meter iwwer Waasser.

Se krut hiren Numm als Undenken un d'Brigade Piron, déi déi Wäiss Stad, de 25. September 1944, vun den däitsche Besatzungstruppe befreit huet.
Belval-Héichiewen

Tëscht 1965 an 1979 goufen d**'[[Héichuewen|Héichiewen]]** op Arbed-Belval duerch méi moderner a méi grousser ersat. Déi nei waren d'Héichiewen A, B an C. Si hu gläichzäiteg déi vun Terres Rouges ersat, déi manner rentabel waren, an zougemaach goufen.

Dat war awer net fir laang, well dee gréissten, den Héichuewen C, gouf 1996 un d'Volleksrepublik China verkaaft, an ënner der Opsiicht vu chineeseschen Ingenieuren demontéiert, a Këschte verpaakt an a China bruecht.

De Betrib vum Héichuewe B, deem leschten Héichuewen, deen zu Lëtzebuerg aktiv war, gouf den 28. August 1997 gestoppt.

Déi lescht Héichiewen A a B mat hirem Ëmgeréits stinn zanter 2001 am *Inventaire supplémentaire* vun der Lëscht vun de klasséierte Monumenter.

Se hunn eng Héicht vun 82, respektiv 90 m.

Den 29. Juni 2010 huet d'Chamber e Gesetz gestëmmt, dat et der Regierung erlaabt, fir 27 Milliounen Euro déi zwéin Héichiewen um Belval z'entraschten an ze sanéieren. Den Héichuewen A gouf komplett sanéiert, iwwerdeems de B aus Käschtegrënn just als Silhouette stoe bliwwen ass. D'Iddi, donieft e Centre national de la culture industrielle ze bauen, gouf, och aus Käschtegrënn, an deem Gesetz net berücksichtegt.

De 4. Juli 2014 gouf de renovéierte Site ageweit. Et kann een ewell den Héichuewen A besichen, wou ee bis an d'Hallschecht eropklamme kann.

### Den Héichuewen C zu Anning
Nodeems en zu Belval ofmontéiert gi war, gouf den Héichuewen C zu Anning, an der chineesescher Provënz Yunnan, vun der Kunming Iron & Steel Company als *Héichuewen  #6* nees opgebaut an am Dezember 1998 a Betrib geholl. Et war dunn de fënnefgréissten Héichuewen a China. An de Joren dono huet en do weider 26 Milliounen Tonne Goss produzéiert. 2011 gouf e moderniséiert, sou dass an de Jore bis 2020 bis zu 1,84 Milliounen Tonnen d'Joer produzéiert konnte ginn. 

2021 gouf en endgülteg ausser Betrib geholl, an dee ganze Site vu Kungang, wou e stoung, gouf zougemaach, iwwerdeems zu Caopu, eng 20 km vun do ewech, eng nei Schmelz opgemaach huet. Den Héichuewen #6 gouf, mat 11 aneren Installatiounen zu Anning, als Industrieierfschaft deklaréiert a gëtt erhalen.

## Literatur
* Fernand Tapella: "La fin des hauts fourneaux au Luxembourg." *magazine, le périodique du fonds belval* Nr. 2/2015, S.30-39.

## Kuckt och
* Frichë vun Esch-Belval
* Siderurgie zu Lëtzebuerg
* Massenoire

## Um Spaweck

* Video-Reportage vum Uelzechtkanal iwwer d'Renovéierung vun den Héichiewen, Mee 2011.
Terminal Aerodrome Forecast

Den **Terminal Aerodrome Forecast (TAF)** ass eng standardiséiert Meldung fir d'Wiederprevisioune vun engem Fluchhafen. D'TAF enthält wéi de METAR aktuell Informatiounen iwwer d'Temperatur, de Wand, d'Wolleken, Siichtwäit a Loftdrock an d'Wiederentwécklung am Gëltegkeetszäitraum.

Si gëtt all 3 Stonnen erstallt an huet eng Gëltegkeet vun 9 (Short-TAF) respektiv 24 Stonnen (Long-TAF). Eng amendéiert TAF (TAF AMD) gëtt erausginn, wann déi aktuell TAF net méi dat aktuellt Wieder oder d'Wiederprevisioun representéiert.

## Generell Syntax

## Opbau vun enger TAF-Meldung

Dëst Beispill ass eng TAF-Meldung vum Findel no de WMO-Richtlinnen, an ass erstallt ginn de 17. Oktober 2007 ëm 14 Auer UTC:

**TAF ELLX 171400Z 171524 29012KT 7000 BKN005 BKN020 BECMG 2022 33010KT 9999 SCT007 BKN012 TEMPO 2224 5000 -SHRA=**

***TAF** weist un datt dëst eng standardiséiert TAF-Meldung ass
***ELLX** ass den ICAO-Code vum Fluchhafe Lëtzebuerg
***171400Z** weist den Datum an d'Zäit wéini datt den TAF erstallt gouf. An dësem Beispill de 17. vum Mount um 14:00 Auer UTC
***171524** weist de Gëltegkeetszäitraum un. An dësem Beispill de 17. vum Mount vu 15 Auer UTC bis 24 Auer UTC
***29012KT** weist d'Wandrichtung (290 Grad oder Westnordwest) an d'Wandvitesse (12 Kniet oder 22&nbsp;km/h) 
***BKN005 BKN020** weist d'Bewëlkung. An dësem Beispill ass den Himmel 5-7 Aachtel bedeckt op enger Héicht vu 500 Fouss bis 2000 Fouss iwwer dem Grond
***BECMG 2022 33010KT 9999 SCT007 BKN012** bedeit datt de Wand tëscht 20 Auer UTC an 22 Auer UTC aus Nordwest mat 10 Kniet oder 18&nbsp;km/h, Siichtwäit iwwer 10&nbsp;km wäert sinn an den Himmel op enger Héicht vu 700 Fouss 3-4 Aachtel an op enger Héicht vun 1200 Fouss 5-7 Aachtel bedeckt wäert sinn
***TEMPO 2224 5000 -SHRA** bedeit datt et temporär tëscht 22 Auer UTC an 24 Auer UTC d'Siichtwäit 5&nbsp;km wäert sinn an et zu liichte Reenschauere kënnt 
***=** bedeit datt den TAF zu Enn ass

## Kuckt och

*Meteorological Aviation Routine Weather Report
*Aktuell Meteo a Previsioun am Kloertext

## Um Spaweck
* http://weather.noaa.gov/weather/taf.shtml - Opruff vun engem TAF iwwer den ICAO-Code (englesch)
* https://web.archive.org/web/20081210114659/http://aviationweather.gov/static/help/taf-decode.php - Erklärung zum TAF (englesch)
* Aktuell Meteo a Previsioun am Kloertext
William Shakespeare

De **William Shakespeare**, gedeeft de  zu Stratford-upon-Avon, an do gestuerwen den , war en englesche Schrëftsteller, deen haut als ee vun de bedeitendste Dramatiker an der Weltliteratur betruecht gëtt.

## Säi Liewen

## Säi Wierk

## Um Spaweck

*  Open Source Shakespeare Säit mat sämtleche Wierker vum William Shakespeare]
*  Säit vun der Royal Shakespeare Company.
Cowper

E **Cowper** (zu Lëtzebuerg "Kauper" ausgeschwat), genannt nom Erfinder, dem engleschen Ingenieur Edward Alfred Cowper, ass en Apparat, deen an engem Regeneratiounsprozess gliddeg Loft produzéiert, déi beim Bedreiwe vun Héichiewe benotzt gëtt.

De Cowper ass meeschtens en Zylinder mat enger Héicht vun enger 50 Meter, dee banne mat Schammottzille verkleet ass.

Bei de Belval-Héichiewen A a B sinn d'Cowperen nach erhalen.
Düsseldorf Hauptbahnhof

Den **Düsseldorfer Hauptbahnhof** ass eng DB-Gare matzen an Düsseldorf. Si ass, mat duerchschnëttlech 250.000 Passagéier pro Dag, eng vun den däitsche Gare mat dem héchste Passagéieropkommen.

## E puer Donnéeën
* Zich am Fernverkéier: 169 deeglech 
* Zich am Noverkéier: 423 deeglech
* S-Bunnen: 550 deeglech
* D'Gare huet 8 Quaie mat 20 Gleiser, 8 Lifter an 1.919 Parkplaze fir Autoen
* D'Gebai vun der Gare ass 100 Meter breet

## Zich, déi do stallhalen
* InterCityExpress
* EuroCity
* InterCity
* EuroNight
* DB NachtZug
* D-Nacht
* CityNightLine
* RegionalExpress
* Regionalbunn
* S-Bahn
* U-Bahn

## Uschlëss
### International
* Amsterdam Centraal 
* Arnhem
* Basel SBB
* Bern
* Innsbruck
* Utrecht Centraal
* Zürich
Belval-Gebléishal

D**'Gebléishal** ass eng Maschinnenhal vun der fréierer Arbed Belval, um Belval, déi 1910 opgeriicht gouf, an 1917 ëm zwou Achsen an nërdlecher Richtung vergréissert gouf. An hir gouf tëscht 1911 an 1997 ënner anerem de Wand produzéiert, deen, nodeems en erhëtzt gouf, an d'Héichiewe geblose gouf, fir d'Glous unzefachen.

D'Gebléishal ass 161 m laang, 74,25 m breet a se ass 30 m héich. Se huet Suedeldiech mat enger schwacher Pente, mat Daachliicht vun uewen.

1996 gouf de Betrib opgehalen an 2003 goufen d'Niewegebaier ofgerappt. D'Hal gouf am Kader vum Kulturjoer 2007 fir eng Ausstellung iwwer Nohaltegkeet mam Titel *All we need* benotzt. De grousse Schrëftzuch *All we need* ass bis haut der Nord- a Südsäit vum Gebai ze gesinn. En Deel vun der Hal gouf bis Summer 2020 als Fourrière benotzt.

Fir Esch 2022 war am sougenannte *Bidbook* (der Soumissioun fir de Projet), d'Gebléishal als en zentraalt Gebai, ënner anererm als Sëtz vun den Organisateuren, ma och fir kulturell Manifestatiounen, virgesinn. Nodeems awer Analyse gewisen hunn, datt opwänneg Reperaturaarbechte missten um Daach gemaach ginn, ier d'Gebai fir de Public opgemaach géif, gouf dës Iddi am Mee 2019 definitiv fale gelooss.

D'Kulturministesch Sam Tanson sot 2019 an der schrëftlecher Äntwert op eng parlamentalesch Fro, d'Gebléishal sollt fir eng "sënnvoll an nohalteg Notzung" erhale ginn; wat genee dermat geschéie soll, stéing awer nach net fest.

## Kuckt och
* Belval-Héichiewen
## Um Spaweck
* D'Geschicht vun der Gebléishal op Belval
Cowper-Drüs

**Cowper-Drüs**, wëssenschaftlech *glandula bulbourethralis*, genannt nom engleschen Anatom William Cowper, ass eng Zousazgeschlechtsdrüs bei männleche Mamendéieren.

## Um Spaweck
Shakespeare

**Shakespeare** ass den Numm vum englesche Schrëftsteller William Shakespeare

Den Numm **Shakespeare** steet awer och fir:

* Shakespeare (Ontario), eng Uertschaft a Kanada
* 2985 Shakespeare, en Asteroid
* Shakespeare, eng Programméiersprooch
* "Shakespeare", a Lidd vum Akala

## Aner Persounen mam Numm '''Shakespeare'''

### Famill vum William Shakespeare
* John Shakespeare, säi Papp
* Susanna Shakespeare Hall, säin Duechter
* Judith Shakespeare Quiney, säi jëngst Duechter
* Hamnet Shakespeare, säi Fils

### Aner Persounen
* Geoffrey Hithersay Shakespeare, liberale brittesche Politiker
* Robbie Shakespeare, jamaikanesche Museker
* Nicholas Shakespeare, englesche Journalist an Auteur
Minettseelbunn Doihl-Rodanger Schmelz

D**'Minettseelbunn Doihl-Rodanger Schmelz** war eng Seelbunn, déi Minett vum Concasseur am *[[Doihl]]* op d'Rodanger Schmelz transportéiert huet. Si ass vun der Firma Adolf Bleichert vu Leipzeg gebaut ginn an de 15. Mee 1880 a Betrib gaangen. Déi deemoleg Längt war 1.750 Meter an huet 34.908 Reichsmark kascht. D'Buggien haten 2 Lafrieder an d'Këscht huet 0,5 Kubikmeter gefaasst.

## Literatur
* Willy Allamano: *Die Drahtseilbahnen im Großherzogtum Luxemburg und Lothringen*. 2008 Dréckerei Polyprint ISBN 978-2-87996-668-7

## Um Spaweck
* Al Biller vun der Seelbunn
Stratford-upon-Avon

**Stratford-upon-Avon **[ˌstɹætfədəpɒnˈeɪvn] ass eng Stad an der englescher Grofschaft Warwickshire. D'Uertschaft, déi no bei Birmingham läit, huet  an ass de Verwaltungssëtz vum Distrikt mam selwechten Numm. Stratford ass virun allem als Gebuertsstad vum englesche Schrëftsteller William Shakespeare berüümt ginn. Nieft verschiddenen Industrien, wéi zum Beispill d'Aluminiumveraarbechtung an de Bau vu klenge Boter, ass d'Stad virun allem e bedeitenden Touristenzentrum, deen all Joer vun 2 Milliounen Touristen besicht gëtt.
## Geschicht

## Kuckeswäertes
* Gebuertshaus vum William Shakespeare.
* *Anne Hathaway's Cottage*, d'Gebuertshaus vum Shakespeare senger Fra (zu Shottery, knapps 2&nbsp;km vu Stratford ewech.
* *De Royal Theatre* (Shakespeare Gediechtnestheater), läit um Uwänner vum Floss Avon. Do kann een Opféierunge vum Shakespeare sengen Theaterstécker gesinn.
* D*'Grammar School*, wou de Shakespeare aller Warscheinlechkeet no an d'Schoul gaangen ass.

## Literatur
## Um Spaweck

*  Touristeguide iwwer Stratford-upon-Avon 
*  Aneren Touristeguide iwwer Stratford-upon-Avon 
*  Stratford-upon-Avon Offiziell Säit vun de Lokalautoritéiten
*  Shakespeare Birthplace Trust Website
*  Stratford Observer, Lokalzeitung vu Stratford
*  Eng Kollektioun vun alen Postkaarten vu Stratford-upon-Avon
Paul Leesch

De **Paul Leesch**, gebuer den 3. Juli 1929 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 16. Juni 2021, war e lëtzebuergesche Geschäftsmann. Mat der Grënnung vum éischte Supermarché an dem éischte Shopping Mall zu Lëtzebuerg huet hien de Commerce am Land staark markéiert.

## Liewen
De Paul Leesch gouf an der Stroossbuerger Strooss am Garer Quartier vun der Stad Lëtzebuerg gebuer. No sengem Ofschloss am Jongelycée ass hien 1949 op Bréissel gaange fir Stagen a gréisseren Handelsbetriber ze maachen. 1951, nodeem säi Monni Jeeck Leesch schwéier krank gi war, ass hien op Lëtzebuerg zeréckkomm an huet als Junior-Chef bei Leesch Frères ugefaangen. 1955 huet hie mat sengem Brudder Alfred, genannt Ady, d'Firma iwwerholl.

De Paul Leesch war de Fils vum Arthur Leesch, dee mat senge Bridder d'Firma Leesch Frères gegrënnt hat, déi hirem Papp Joseph säi Grousshandel weiderbedriwwen huet. Ënner der Leedung vum Paul Leesch huet 1967 den éischte Cactus-Supermarché mat enger Verkafsfläch vun 1.100&nbsp;m² zu Bäreldeng seng Dieren opgemaach. 1974 goung hien nach e Schrëtt weider an huet mat der Belle Etoile déi éischt Shopping Mall zu Lëtzebuerg opgemaach. D'Supermarchéë Cactus waren Ufank vum 21. Joerhonnert den zweetgréisste privaten Employeur zu Lëtzebuerg. De Paul Leesch, dacks als Grënner vum Cactus beschriwwen, sot iwwer sech selwer hie wier de « Responsabele vun der Evolutioun vun der Firma an der drëtter Generatioun ».

De Paul Leesch huet sech staark fir modern Geschäftsmodeller am Eenzelhandel intresséiert. Hien huet sech iwwer déi lescht Entwécklungen an den USA informéiert, och wann hie selwer déi Zäit ni an Amerika war, a sech mat Konzepter wéi dem « Pile it high, sell it low », « Loss Leaders » a « No Parking, No Business » beschäftegt. Säi Virbild war awer de Schwäizer Gottlieb Duttweiler, de Grënner vun der Firma Migros, deen 1948 deen éischte richtege Supermarché an Europa opgemaach hat.

De Paul Leesch huet sech 2001 vun der Spëtzt vum Grupp Cactus zeréckgezunn. 2007 huet hien och d'Presidence vu Leesch Frères ofginn.

Zanter senger Pensioun 2001 huet hien zu Degersheim an der Schwäiz gelieft.

De Paul Leesch war mat enger Schwäizerin, der Uschi Studer, bestuet, déi schonn 1984 gestuerwen ass. Si hate fënnef Kanner, d'Danièle, de Maximilian, genannt Max, de Joseph, genannt Jeff, d'Denise Leesch an d'Doris.

Source: Radio 100,7 Erlieft a Verzielt, De Paul Leesch am Gespréich mam Carlo Link, 14. Oktober 2007&nbsp;um 9.30-10.30 an eng Rediffusioun um 19.00.
Getlink

**Getlink**, bis den 20. November 2017 **Eurotunnel** ass eng franko-brittesch Privatgesellschaft, déi eng ëffentlech Konzessioun vun 99 Joer huet, fir den Tunnel ënner der Manche ze bedreiwen. Si ass op de Boursë vu Paräis, London a Bréissel cotéiert.

## Rullmaterial

## Um Spaweck
* eurotunnel.com
Edward Alfred Cowper

Den **Edward Alfred Cowper**, gebuer den 10. Dezember 1819, a gestuerwen den 9. Mee 1893, war e britteschen Ingenieur an Erfinder.

Den Edward Cowper huet de Cowper-Apparat bei Héichiewen erfonnt an huet 1868 d'Tangentialspeeche beim Vëlo agefouert.
Lux-Post

D***'Lux-Post*** war eng gratis lëtzebuergesch Wochenzeitung, déi vun Editpress erausbruecht gouf.

Si hat hire Sëtz zu Déifferdeng. Déi éischt Ausgab koum den 9. Oktober 1968 mat 38.000 Exemplairen an der Stad Lëtzebuerg an Ëmgéigend eraus an huet nëmmen aus Annonce bestanen. Et koumen awer scho geschwënn drop och redaktionell Artikelen dobäi. No e puer Joer ass d'Zeitung och am Norden, Süden an an der Muselgéigend erauskomm an huet sou eng Oplag vun 135.000 Exemplairen erreecht.

Déi lescht Ausgab koum an der Woch 17 am Abrëll 2015 eraus. Als Ersatz fir d'Lux-Post koum d'Zeitung Live in Luxembourg eraus.
Bologna

**Bologna** ass eng Universitéitsstad an Italien an e bedeitenden zentrale Verkéierspunkt. D'Stad huet  a läit um Fouss vun den Apenninen tëscht de Flëss Reno a Savena. Bologna ass d'Haaptstad vun der Regioun Emilia-Romagna an der Provënz Bologna.

Bologna ass virun allem wéinst senger Universitéit bekannt, d'Universitéit vu Bologna ass déi eelst Universitéit vun der Welt, a wéinst sengen zwéi schifen Tierm. An der Antiquitéit gouf et zu Bologna en ettlech Tierm.

## Biller

Palazzo dei Notai.01.jpg|De Palazzo dei Notai
Medieval Bologna.jpg|Bologna am Mëttelalter


## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Stad
Paul Hammelmann

De **Paul Hammelmann**, gebuer den 8. Mäerz 1952 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergeschen Affekot, Versécherungsfachmann a Politiker (LSAP).

Hie war Direkter vun der Association des Compagnies d'Assurance (ACA).

Hien ass President vum Verwaltungsrot vun der Sécurité Routière a vum Domaine Thermal et de Santé de Mondorf-les-Bains a Chargé de Cours op der Universitéit Lëtzebuerg.

Hien ass och am Verwaltungsrot vun Editpress.

## Um Spaweck
Pierre Pescatore

De **Pierre Pescatore**, gebuer den 20. November 1919 zu Lëtzebuerg, a gestuerwen den 2. Februar 2010, war e lëtzebuergesche Professer, Magistrat, Diplomat an Auteur.

## Biographesch Notizen
* 1950-1967: Juristesche Beroder, Direkter an du Generalsekretär mat dem Rang vun engem *Ministre plénipotentiaire* am Ausseministère zu Lëtzebuerg
* 1952-1982: Professer op der Lécker Universitéit
* 1967-1985: Riichter um Europäesche Geriichtshaff

## Publikatiounen (Auswiel)
* *Essai sur la notion de loi* ; in: *Le Conseil d'État du Grand-Duché de Luxembourg - Livre jubilaire (...) centième anniversaire (...)* ; Lëtzebuerg (éd. Raymon Mehlen), 1957. 
* *Introduction à la science du droit* ; Lëtzebuerg (Office des Imprimés de l'État), 1960.
* *Cours d'institutions internationales* ; Lëtzebuerg (Ministère de l'Éducation nationale), 1970.
* *Quelle Constitution pour une Union européenne à 25 ?* ; Exposé, gehalen am Kader vum *Séminaire d'information du Parlement européen sur la future Constitution pour l'Europe*, zu Lëtzebuerg (Kierchbierg), de 17. Oktober 2003; den Text (15 Säiten) gouf un de Public ausgedeelt.

## Gielercher

* 

## Kuckt och
* Pescatore (Famill)
## Um Spaweck
*"Pierre Pescatore verstorben" *wort.lu*, 03.02.2010 07:54.
Bibliographie

Eng **Bibliographie** ass eng Lëscht vu Bicher oder soss Dokumenter, z.&nbsp;B. Artikelen, déi bestëmmt Gemeinsamkeeten hunn.

## Zorte vu Bibliographien
Eng **thematesch Bibliographie** stellt Wierker zu engem bestëmmten Theema oder Sujet zesummen. Dëst kann eng eegestänneg Publikatioun sinn, oder awer Deel vun enger, wéi z.&nbsp;B. bei wëssenschaftleche Wierker, Artikelen oder Theesen. An deene leschte Fäll vereent d'Bibliographie déi Dokumenter, déi fir déi Aarbecht verschafft gi sinn.

Eng **systematesch** (oder **allgemeng**) **Bibliographie** bréngt d'Referenze vun Dokumenter zesummen, déi an engem bestëmmte geographesche Raum oder enger bestëmmter Period erauskomm sinn.

Eng **"lafend" Bibliographie** (fr: *bibliographie courante*) kënnt a reegelméissegen Ofstänn (z.&nbsp;B. all Joer) eraus. Mat der Verbreedung vun der Informatik a virun allem dem Internet si vill lafend Bibliographien a bibliographesch Datebanken ëmgewandelt ginn, an deenen no an no ëmmer méi Referenze bäikommen.

Eng speziell Form sinn d**'Nationalbibliographien**, an deene vun offizieller Säit déi Wierker repertoriéiert ginn, déi an engem Land publizéiert ginn (kuckt: Dépôt légal). Zu Lëtzebuerg ass dat z.&nbsp;B. D**Bibliographie luxembourgeoise pour l'année...'', déi vun der [[BNL|Nationalbibliothéik]] erausgi gëtt.
 
Eng **signaletesch Bibliographie** gëtt just déi wesentlech Referenze vun Dokumenter (wéi den Auteur, Titel, Publikatiounsjoer a –plaz, asw.). Eng **analytesch Bibliographie** gëtt doriwwer eraus eng neutral inhaltlech Kuerzbeschreiwung. Eng **kritesch Bibliographie** mécht Bewäertungen iwwer déi Dokumenter, déi drastinn.
 
Dem Fall no kann een eng Bibliographie och **ausféierlech Bibliographie** oder **Auswielbibliographie** nennen.

== Soss ==
D'Verbreedung vun anere [[Medien|Medie]]-Supportë wéi dem [[Pabeier]], huet nei Begrëffer wéi [[Filmographie]], [[Discographie]] a [[Webographie]] mat sech bruecht.

== Um Spaweck ==
**Lëtzebuergesch Bibliographien*'
* *Bibliographie luxembourgeoise pour l'année...* a *Bibliographie d'histoire luxembourgeoise* vun der [[BNL]].
* *Bibliographie courante de la littérature luxembourgeoise'' vum CNL.
Universitéit

Eng **Universitéit**, ofgeleet vum laténgesche Wuert *universitas* (Communautéit vun deenen déi léieren a ënnerriichten), ass eng Héichschoul, déi Wëssenschaft vermëttelt, Fuerschung bedreift, a bestrieft ass deenen, déi se ausbilt, de leschte Stand vum Wësse bäizebréngen.

## Déi eelst Universitéiten an Europa

## Kuckt och
* Lëscht vun Universitéitsstied

## Um Spaweck
Cambridge (England)

**Cambridge** ass d'Haaptstad vun der Grofschaft Cambridgeshire a läit um Floss Cam, ronn 80&nbsp;km nordëstlech vu London am Oste vun England. Cambridge huet .

D'Stad ass duerch d'Universitéit Cambridge, déi gotesch Kapell an de Chouer King's College, d'Universitéitsbibliothéik, an och duerch den Trinity College berüümt Bekannt ass d'Ruderregatta tëscht den Universitéite Cambridge an Oxford op der Themse an der Noperschaft vu London. 

## Kuckt och
* Oxford
* Universitéit Oxford

## Um Spaweck
Oxford

**Oxford** ass d'Haaptstad vun der fréierer Grofschaft an dem haitegem Distrikt Oxfordshire an England. D'Stad läit un der Themse, 60 Meilen (96&nbsp;km) nordwestlech vu London, huet , an ass de Sëtz vun der aler a berüümter Universitéit Oxford.

## Kuckt och
* Cambridge
* Universitéit Cambridge

## Um Spaweck
Universitéit vu Cambridge

D**'Universitéit vu Cambridge** (engl:*University of Cambridge*) ass eng englesch Universitéit zu Cambridge. Si gouf am Joer 1209 vun Dozenten a Studenten déi vun Oxford fortgaange sinn, gegrënnt. Den offizielle Grënnungsdatum vum College, Peterhouse, war 1284.

D'Universitéit vu Cambridge ass eng vun den Universitéiten op der ganzer Welt, déi de gréisste Prestige hunn. Aus hir komme méi wéi 80 Nobelpräisdréier.
<
## Organisatioun

## Geschicht

## Kuckt och
* Oxford
* Universitéit vun Oxford

## Um Spaweck
Liliane Thorn-Petit

D**'Liliane Thorn-Petit**, gebuer de 24. Januar 1933 zu Diddeleng, a gestuerwen den 8. August 2008, war eng lëtzebuergesch Journalistin a Publizistin.

## Liewen
Si war eng engagéiert frankophil Intellektuell, déi sech besonnesch fir Kultur a Konscht intresséiert huet.

Hir berufflech Karriär huet si bei der internationaler Noriichtenagence "Associated Press" (AP) ugefaangen. Zu Lëtzebuerg war si fir den RTL Radio an Televisioun aktiv, an huet am Répu geschriwwen. Hir Sendungen «Portraits d'artistes», «Au fil des jours» an «Impressioune vun dobaussen» si bis haut onvergiess. Bis zulescht huet si reegelméisseg hir Rubrik am Jeudi publizéiert.

Si war mam fréiere lëtzebuergesche Premier Gaston Thorn (1928-2007) bestuet, a war Matgrënnerin vum Conseil national des femmes du Luxembourg a vun de Femmes libérales.

## Publikatiounen
* Thorn-Petit, Liliane, 1992. *Portraits d'artistes*. (Préface de Jacques Rigaud. 205 p. Ed. Serpenoise, Metz.
* Thorn-Petit, Liliane, 1987. *Portraits d'artistes*. (Préface de René Huyghe. 220 p. RTL Édition, Paris ; Luxembourg
* Thorn-Petit, Liliane, 1975. *La galerie Kutter*. In: Connaissance des arts. Supplément Benelux, n° 24: XII- XIII. Bruxelles.

## Literatur
* (sjp.), *Liliane Thorn-Petit + *; in: Luxemburger Wort, Ausgab vum 9. August 2008.

## Gielercher
* 
* 

## Kuckt och
* Conseil national des femmes du Luxembourg
Point24

**Point24** (am Logo: **.24**) war eng Gratiszeitung vum Grupp Saint-Paul Luxembourg, déi a bis zu 3 Sproochversiounen tëscht dem 27. November 2007 an dem 21. Dezember 2012 erauskomm ass.

## Geschicht
De 27. November 2007 koum déi éischt Editioun eraus, ufanks just op Franséisch a vum 29. Abrëll 2009 bis de 7. Januar 2011 zweesproocheg franséisch an däitsch. Vum 10. Januar 2011 u koum eng getrennt däitsch (Cyan-blo), franséisch (Magenta-rout) an zanter Februar 2011 zousätzlech freides eng portugisesch (gréng) Ausgab eraus.

Déi däitschsproocheg Ausgab gouf vun der Redaktioun vum *[[Luxemburger Wort]]* zesummegestallt, déi franséisch Editioun vun där vun der *[[Voix du Luxembourg]]*. Chefredakter war de Jean-Marie Denninger, dee beim *[[Républicain Lorrain]]* ugefaangen hat. De Marc Vanacker war de Coordinateur vun der franséischer Editioun. Déi portugisesch Editioun gouf vun der Redaktioun vun der Wochenzeitung *[[Contacto]]* zesummegestallt, Chefredakter war de José Correia.

Déi portugisesch Editioun war vu September 2011 un net méi an all de Verdeelerkëschten ze fannen. Déi lescht Editioun vum Point24 op Däitsch a franséisch koum den 21. Dezember 2012 eraus.

### Oplo
*point24* hat eng Ufanksoplo vu 60.000 Exemplären, déi an iwwer 350 Verdeelerkëschten ze fanne waren.

#### Entwécklung
souwéi se vum *Centre d'information des médias* vu Bréissel attestéiert gouf:

## Kuckt och
* Lëscht vun Zeitungen an Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
Den Neie Radio

**Radio DNR**, bei senger Grënnung Akronym vun **Den Neie Radio**, war tëscht 1992 an 2014 eng lëtzebuergesch Radiosstatioun am AC-Format (Adult Contemporary) mat der Ziilgrupp 25–45 Joer. E gouf vun der *Société de Radiodiffusion Luxembourgeoise* s.à r.l., déi zum Grupp Saint-Paul Luxembourg gehéiert, bedriwwen.

Radio DNR gouf an de Méint no der Liberaliséierung vun der Radiodiffusioun zu Lëtzebuerg gegrënnt. De Programm war a Lëtzebuerger Sprooch, an huet sech un de *Grand public* geriicht. E gouf op der UKW-Frequenz 107,7 (Sender zu Blaaschent), 102,9 (Sender um Kierchbierg, zu Ëlwen an zu Wolz) an 104,2 (Sender zu Bieles, Mompech, Reiler, Ettelbréck, Léifreg a Butzdorf (D)), ausgestraalt.

Am November 2013 gouf ugekënnegt, datt den DNR am Februar 2014 ophale sollt a mam franséischsproochegen RTL2 ersat sollt ginn, enger regionaler Variant fir Lëtzebuerg an d'Groussregioun vum franséische Radiosender mam selwechten Numm, wouru Saint-Paul an RTL jee zu 50 % bedeelegt wieren. Dëse Projet gouf awer de 27. Februar 2014 vun der Autorité luxembourgeoise indépendante de l'audiovisuel refuséiert. Radio DNR huet dunn den 31. Mäerz dat Joer definitiv opgehalen.

## Um Spaweck
* dnr.lu
Cambridge (Massachusetts)

**Cambridge** [] ass eng Stad am US-Bundesstaat Massachusetts. De facto ass se awer en eegestännegen Deel vu Boston. Si huet hiren Numm vu Cambridge an England, der Stad, wou hir Grënner studéiert haten (Universitéit Cambridge). Cambridge ass bekannt duerch d'Harvard Universitéit an de Massachusetts Institute of Technology. No der Vollekszielung am Joer 2000 hat d'Stad eng Populatioun vun 101.355 Awunner. De Pendler gëtt an dëser Zuel keng Rechnung gedroen.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
Pol Hoffmann

De **Pol Hoffmann**, gebuer den 28. September 1954 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Schauspiller.

## Filmer
* 1982: *[[Lupowitz]]*, vum Andy Bausch
* 1983: *[[Van Drosselstein]]*, vum Andy Bausch
* 1984: *[[One-Reel Picture Show]]*, vum Andy Bausch
* 1986: *[[Gwyncilla, Legend of Dark Ages]]*, vum Andy Bausch
* 1986: *[[Die Reise das Land]]*, vum Paul Kieffer a Frank Hoffmann
* 1999: *[[8½ Women]]*, vum Peter Greenaway mam Toni Collette a Polly Walker
* 1991: *[[Hochzäitsnuecht]]*, vum Pol Cruchten
* 1997: *[[Lorenz im Land der Lügner]]*, vum Jürgen Brauer
* 2007: *[[Nuits d'Arabie]]*, vum Paul Kieffer
Cambridge

Et gëtt méi Stied, déi **Cambridge** heeschen:

*Cambridge an England, mat der University of Cambridge: Cambridge (England)
*Cambridge a Kanada: Cambridge (Kanada)
*Cambridge an Neiséiland: Cambridge (Neiséiland)

*An den USA:
*Cambridge (Massachusetts), mam Sëtz vun der Harvard Universitéit
*Cambridge (Idaho)
*Cambridge (Iowa)
*Cambridge (Maine)
*Cambridge (Maryland)
*Cambridge (Minnesota)
*Cambridge (Nebraska)
*Cambridge (New York)
*Cambridge (Ohio)
*Cambridge (Vermont)
*Cambridge (Wisconsin)
Gustav Mahler

De **Gustav Mahler**, gebuer de 7. Juli 1860 zu Kalischt a Béimen, a gestuerwen den 18. Mee 1911 zu Wien, war een éisträichesche Komponist an Dirigent.

De Schüler vum Anton Bruckner war Kapellmeister zu Kassel, Prag, Budapest an Hamburg, ier hien 1897 d'Leedung vun der Wiener Staatsoper a vun 1898 bis 1901 och déi vun de *philharmonische Concerten* iwwerholl huet.

## Wierk

## Um Spaweck
Uergelmanufaktur Ulrich Lohmann

Zanter 1991 baut a restauréiert d'Uergelmanufaktur **Orgelbau Lohmann** vun Hamm a Westfalen, Kierchenuergelen.

Se gëtt geleet vum Ulrich Lohmann, engem Uergel- an Harmoniumsconstructeur.

## Lohmann Uergelen zu Lëtzebuerg
*D'Uergel, déi den 22. Mäerz 1998 ageweit gouf, an der Kierch zu Elveng

## Um Spaweck
* Websäit vun der Uergelmanufaktur Ulrich Lohmann
Jean-François Rischard

De **Jean-François Rischard** ass den 2. Oktober 1948, als Jong vum Dr. med. Charles-Edouard Rischard a vun der Franséisin Huguette Navereau gebuer. Hien ass e lëtzebuergesche Banquier, Ekonomist an Auteur. Vun 1998 bis 2005 war hien den éischte Vizepresident vun der Weltbank fir Europa. Haut ass hie Beroder a wunnt zu Paräis. A senge Bicher - hie schreift op Englesch -, déi eng staark Opmierksamkeet an der ganzer Welt fonnt hunn, behandelt hien déi grouss Problemer vun eiser Zäit, wéi den Aarmut an d'Ëmweltproblematik. Hien ass am Verwaltungsrot vun der Quilvest Banque Privée.
 
## Formatioun
* 1971-1973: *Licence en Sciences Economiques* an *DES en Sciences Economiques* vun der Fakultéit fir Ekonomie zu Aix-en-Provence
* 1971: *Doctorat en Droit* zu Lëtzebuerg
* 1975: MBA vun der Harvard Business School, Cambridge, (Massachusetts)

## Publikatiounen
* *Vingt défis pour la planète, vingt ans pour y faire face*; Arles (Éditions *Actes Sud*), 2003; ISBN 2-7427-4106-2
* *La Pauvreté dans Le Monde et la Banque mondiale*; Arles (Éditions *Actes Sud*), 2004; ISBN

## Literatur
* Reuter, Raymond: 100 Lëtzebuerger ronderëm d'Welt. Éditions Luxnews, ISBN 2-9599932-2-5
## Um Spaweck

* En Témoignage vum Jean-François Rischard viru Studente vun Aix-en-Provence
Émile Konter

Den **Émile Konter**, gebuer de 25. Februar 1911 zu Athus, a gestuerwen den 28. Juli 1973 zu Ettelbréck, war e lëtzebuergesche Boxer.

Als Jugendleche war hien een aktiven Turner an der *Société de Gymnastique L'Avant-Garde Rodange*. 1929 huet hie mam Boxen am deemolege Boxveräin *Boxing-Club Déifferdéng* ugefaangen. Ufanks 1932 ass hie scho Profi ginn an huet ënner dem fréiere franséische Profiboxer *[[Louis de Ponthieu]]* zu Paräis trainéiert.

Hien huet an der Hallef-Schwéiergewiicht Klass (76,2-79,4&nbsp;kg) geboxt an ass international bekannt ginn. Seng gréisst Erausfuerderung war de Boxmatch géint den Adolph Heuser den 21. Juni 1935 am Sportpalast zu Berlin, e Match, deen hien duerch KO verluer huet. Am Zweete Weltkrich gouf den Émile Konter Turnstonnen am Dikrecher Kolléisch. 1947 huet hien de *Café Central* zu Iechternach iwwerholl.

## Matcher

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Säit vun der Lëtzebuerger Boxfederatioun
* Lëscht mat de wichtegsten internationale Boxmatcher vum Emile Konter
Rubicon

* De Rubicon: e klenge Stroum an Norditalien.
* De Rubicon: een zum groussen Deel ënnerierdesche Floss an der Belsch. 
*Rubicon: ee fréiert Departement vun der cisalpinescher Republik, der italieenescher Republik, an duerno vum Kinnekräich Italien vu 1797 bis 1815.
Ray Cillien

De **Raymond** (**Ray**) **Cillien**, gebuer de 26. Juli 1939 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 22. September 1991, war e lëtzebuergesche Boxer.

De Ray Cillien war op den Olympesche Spiller 1960 mat derbäi, an hie gouf de 15. am Hallef-Schwéiergewiicht.
## Kuckt och
Diego Corrales

Den **Diego „Chico“ Corrales**, gebuer de 25. August 1977 zu Columbia, South Carolina, a gestuerwen de 7. Mee 2007 bei engem Motosaccident bei Las Vegas, Nevada, war een US-amerikanesche Boxer.
Raoul Weckbecker

De **Raoul Weckbecker**, gebuer de 16. Juli 1898 zu Miersch, a gestuerwen de 6. Oktober 1978 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Bobsportler a Schirennleefer.

De Raoul Weckbecker huet bei den Olympesche Wanterspiller 1928 zu Sankt-Moritz als Member vum Véierrerbob vum Marc Schœtter zu den éischte Wanntersportler gehéiert, déi de Grand-Duché op olympesch Wanterspiller geschéckt huet. De jongen Team huet sech bei den zwéin Leef op der 20. vun 23 Plazen klasséiert.

Aacht Joer méi spéit, bei den Olympesche Wanterspiller zu Garmisch-Partenkirchen war de Raoul Weckbecker du Kapitän vun engem eegenen Zweeërbob. Zesummen mat sengem Teamkolleg Géza Wertheim koum hien op déi 22. Plaz a virlescht Plaz viru Frankräich. Hien huet och un alpine Kompetitiounen deelgeholl.

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergeschen Olympionicken

## Um Spaweck
* Säit vun de lëtzebuergeschen Olympionike mam Klassement vum Raoul Weckbecker
Rubicon (Belsch)

De **Rubicon** ass eng Baach an der Belsch an der Provënz Léck. Et ass e rietsen Niewefloss vun der Amblève.

Et ass eng ënnerierdesch Baach, déi hiert Waasser aus Chantoire kritt, déi am Vallon des Chantoirs tëscht Louveigné a Sprimont sinn.

D'Baach leeft duerch d'Grotte vu Remouchamps an der Gemeng Aywaille. Hiren ënnerierdesche Laf ass 600 Meter laang, a si ass déi längst ënnerierdesch schëffbar Baach op der Welt.

## Um Spaweck
Muttergottes, d'Jesuskand an déi helleg Anna

***Muttergottes, d'Jesuskand an déi helleg Anna*** ass en Uelegbild op Holz vum Leonardo da Vinci, dat hien ëm 1508 gemoolt huet, an dat haut am Louvre hänkt.

De Leonardo da Vinci gräift dobäi op eent als "Anna selbdritt" bekannt chrëschtlecht Motiv zeréck, d'Duerstellung vun der Dräiergrupp mat der helleger Anna, hirer Duechter Maria an dem Jesuskand.

Wien den ursprénglechen Optrag fir d'Bild ginn huet ass net méi ze beleeën, et kéint als Altorbild fir d'Servitepatere vun SS. Annunziata zu Florenz virgesi gewiescht sinn, oder de Leonardo huet et aus eegenem Undriff gemoolt.

## Fir ze liesen
Sigm. Freud: *Eine Kindheitserinnerung des Leonardo da Vinci* in Sigmund Freud "Gesammelte Werke" Achter Band "Werke aus den Jahren 1909-1913", S. Fischer Verlag, Frankfurt am Main, 1945, S. 127-211.

## Um Spaweck

* Presentatioun vum Bild um Site vum Louvre
Alberto David

Den **Alberto David**, gebuer de 26. Mäerz 1970 zu Mailand, ass en italieenesch-lëtzebuergesche Schachspiller.

An der belscher 1. Liga spillt e fir *Namur Echecs*. A Frankräich an op Mannschaftseuropameeschterschafte spillt hie fir *Clichy Echecs*.

Fir Lëtzebuerg huet en u sechs Schacholympiaden deelgeholl (1994 bis 2002 an 2006), woubäi en 2002 zu Bled a Slowenien eng Sëlwermedail fir säi Resultat um éischte Briet vun 11 aus 13 kritt huet.

Hien huet dräimol fir Lëtzebuerg bei Mannschaftseuropameeschterschafte gespillt (1992, 2001 an 2003). Zu Plowdiw 2003 huet hien dobäi eng Goldmedail fir säi Resultat vu 6 aus 8 um éischte Briet kritt. Am léifste spillt den David Turnéieren zu Paräis, wou hien der och gewonnen huet.

Seng aktuell Elo-Zuel läit bei 2605  a seng maximal erreechte bei 2631; domat ass hien als eenzege Groussmeeschter vu Lëtzebuerg un der Spëtzt vun der Ranglëscht vun de lëtzebuergesche Schachspiller an op Plaz 142 vun der Weltranglëscht .

## Um Spaweck
* Onlinekaart vum Weltschachverband FIDE 
* Schachpartië vum David, déi nogespillt kënne ginn
Josy Stoffel

De **Josy Stoffel**, gebuer de 27. Juni 1928 zu Déifferdeng, a gestuerwen den 9. Mäerz 2021 zu Esch-Uelzecht war e lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

## Sportskarriär
Wärend 16 Joer vun 1949 bis 1964, war en ouni Ënnerbriechung Landesmeeschter am Turnen an huet op véier Weltmeeschterschaften, sechs Europameeschterschaften a fënnef Olympesche Spiller (London 1948, Helsinki 1952, Melbourne 1956, Roum 1960 an Tokio 1964) matgemaach.

Seng bescht international Resultater waren:
* 5. am Méikampf op der Weltmeeschterschaft 1950 zu Basel
* 3. am Päerdsprong op der Europameeschterschaft 1955 zu Frankfurt

1957 an 1960 gouf hien zum Sportler vum Joer gewielt.

Seng Fra, d'Yvonne Stoffel-Wagner, war och Turnerin an zanter 1945, wéi hien, Member vum Déifferdenger Turnveräin.

## Trainerkarriär
No senger aktiver Karriär war hien Nationaltrainer zu Lëtzebuerg (1965 - 1972). Virdru war e schonn Nationaltrainer an der Belsch (1955 - 1965). Hie war Trainer vun der Espérance Déifferdeng vun 1960 - 1976. Zu senge Schüler huet den Ady Stefanetti gehéiert.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg
* D'Yvonne an de Josy Stoffel goufen 2012 vun der Vereenegung vun de Sportjournalisten mam „Fair-Play-Präis“ ausgezeechent.

## Literatur
* Pierre Gricius: *Selfmademan des Kunstturnens - Der fünffache Olympiateilnehmer Josy Stoffel wird heute 90 Jahre alt*, am Luxemburger Wort vum 27. Juni 2018 S. 53

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Déi offiziell Säit vun der Gemeng Déifferdeng éiert de Josy Stoffel
* D'olympesch Resultater vum Josy Stoffel op Sports-reference.com

__NOTOC__
Yvonne Stoffel-Wagener

D**'Yvonne Stoffel-Wagener**, gebuer als **Yvonne Wagener** de 15. Mee 1931 zu Esch-Uelzecht, an do gestuerwen de 5. Abrëll 2014, war eng lëtzebuergesch Turnerin an Olympionickin.

## Karriär
Mat 14 Joer huet d'Yvonne Wagener 1945 mam Turnen ugefaangen a war vun do u Member vum Dammenturnveräin *Avenir* vun Déifferdeng.

* 1949 – 1968: war se Monitrice beim *Avenir Déifferdeng*
* 1950 –1965: Member vun der Lëtzebuerger Nationalmannschaft
* 1954 Participatioun op der Weltmeeschterschaft zu Roum
* 1956: Landes- a Wantermeeschterin
* 1958: Participatioun  op der Weltmeeschterschaft zu Moskau
* 1960: Participatioun op den Olympesche Spiller zu Roum; am Méikampf (Eenzel) koum si ënner 124 Konkurrentinnen aus 27 Natiounen op déi 106. Plaz
* 1966 – 1973: Trainerin vun der Nationalmannschaft
* 1968 – 1978: *Chargée de cours* an der Sainte-Sophie

2011 gouf si – zesumme mat hirem Mann – mam Fair-Play Präis ausgezeechent.

## Privates
De 24. August 1953 huet d'Yvonne Wagener sech mam Josy Stoffel bestuet, dee méi spéit laangjärege Landesmeeschter am Turnen war a fënnefmol op den Olympesche Spiller matgemaach huet. D'Koppel krut ee Bouf.

## Literatur

* Gricius, Pierre. *Luxemburger Sportlerinnen bei den olympischen Spielen 1924 - 2012*. Luxembourg: Conseil national des femmes, 2013. Print. S. 92-93. ISBN 978-2-9599734-5-1

## Éierungen
* D'Yvonne an de Josy Stoffel goufen 2012 vun der Vereenegung vun de Sportjournalisten mam „Fair-Play-Präis“ ausgezeechent.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* D'Gemeng Déifferdeng éiert de Josy Stoffel a seng Fra, d'Yvonne Stoffel-Wagner (Archivéiert Versioun)
Sundance Film Festival

De **Sundance Film Festival** , deen all Joer zu Park City an zu Salt Lake City am US-Staat Utah ofgehale gëtt huet seng Originnen am *Utah/US Film Festival*, deen 1978 gegrënnt gouf fir Filmer, déi baussent Hollywood produzéiert goufen, weisen ze kënnen.

1981 huet de Filmschauspiller a Regisseur Robert Redford sech dohanner gesat, an de Festival gouf no an no weltbekannt.

## Den Numm
Den Numm huet de Festival vum Redford kritt. E staamt vum Film *[[Butch Cassidy und Sundance Kid]]* vum George Roy Hill

## Um Spaweck
* Websäit vum Filmfestival
Jean-Baptiste Willart de Grécourt

De **Jean-Baptiste-Joseph Willart de Grécourt** oder **Jean-Baptiste-Joseph Villart de Grécourt**, gebuer 1684 zu Tours, an do gestuerwen den 2. Abrëll 1743, war e franséische kathoulesche Geeschtlechen an den Auteur vun deene beléiftsten eroteschen Texter vu senger Zäit.

Well hien dat jéngst vun de Kanner war, war hie virgesinn, fir Geeschtlechen ze ginn. 1697 gouf hie Kanoniker an der deemoleger *Saint Martin-Kierch*, déi an der Franséischer Revolutioun zerstéiert gouf.

Säi Spottgedicht iwwer d'Jesuitten, de *Philotanus* vu 1720 war eng offe Provokatioun vis-à-vis vum deem Uerden, dee vun do un alles probéiert huet, fir dem Grécourt seng literaresch Spillereien auszedreiwen.

De Grécourt gouf an der Mëtt vum Kiercheschëff vun der Martin-Kierch begruewen.

## Editiounen
* *Oeuvres complettes de Grécourt. Nouv. éd. soigneusement corr., et augm. d'un grand nombre de pièces qui n'avaient jamais été imprimées*, "à Luxembourg" (!!), an X (= 1802) an 8 Bänn

## Um Spaweck
* Den Text vun der 1802 Editioun op Gallica
Hélène Angel

D**'Hélène Angel**, gebuer den 3. Mee 1967 zu Les Lilas bei Paräis, ass eng franséisch Filmregisseurin an Dréibuchschreiwerin.

## Filmographie
* 1995: *La Vie parisienne* (Kuerzfilm) mat der Valérie Bonneton
* 1999: *Peau d'homme cœur de bête* mam Serge Riaboukine a Bernard Blancan 
* 2003: *[[Rencontre avec le dragon]]* mam Daniel Auteuil, Sergi López an Emmanuelle Devos
* 2007: *Hôtel des longues peines*
* 2011: *Propriété interdite*
* 2016: *Primaire*
* 2019: *La Fin de l'été* (Fernseefilm)
* 2022: *Qu'est-ce qu'elle a ma famille?* (Fernseefilm)
* 2022: *Tout le monde ment* (Fernseefilm)

## Auszeechnungen
* Gëllene Leopard (Pardo d'oro) um Festival vu Locarno mat *Peau d'homme cœur de bête*.

## Um Spaweck
Jacqueline Audry

D**'Jacqueline Audry**, gebuer de 25. September 1908 zu Orange am Vaucluse, a gestuerwen den 22. Juni 1977 zu Poissy an den Yvelines bei engem Autosaccident, war eng franséisch Filmregisseurin.

## Filmographie
* 1946: *Les malheurs de Sophie*, mam Michel Auclair
* 1948: *Sombre dimanche*, mam Michèle Alfa 
* 1949: *[[Gigi (Film 1949)|Gigi]]*, mam Gaby Morley a Jean Tissier 
* 1950: *[[Minne, l'ingénue libertine]]*, mam Danièle Delorme a Frank Villard
* 1951: *[[Olivia (Film 1951)|Olivia]]*, mam Edwige Feuillère a Simone Simon 
* 1954: *[[Huis clos]]*, mam Arletty a Franck Villard 
* 1954: *La caraque blonde*, mam Tilda Thamar a Roger Pigaut
* 1956: *[[Mitsou]]*, mam Danièle Delorme a Fernand Gravey 
* 1957: *La garçonne*, mam Fernand Gravey an Andrée Debar 
* 1958: *C'est la faute d'Adam*, mam Dany Robin an Denise Grey 
* 1958: *[[L'école des cocottes (Film 1958)|L'école des cocottes]]*, mam Dany Robin a Bernard Blier 
* 1959: *[[Le secret du Chevalier d'Éon]]*, mam Andrée Debar a Gabriele Ferzetti
* 1962: *[[Les petits matins]]*, mam Arletty, Robert Hossein a Gilbert Bécaud
* 1963: *Cadavres en vacances*, mam Jeanne Valérie a Simone Renant
* 1967: *Fruits amers*, mam Emmanuelle Riva a Laurent Terzieff
* 1969: *Le lis de la mer*, mam Carole André

## Um Spaweck
Brooch

**Brooch** ass en Ausdrock, deen aus der Landwirtschaft kënnt, am Kontext vun der Buedemnotzung, an dee Felder bezeechent, déi eng Zäit net benotzt ginn. An der Zäit vun der Dräifelderwirtschaft war et dat Feld, dat e Joer roue gelooss gouf fir sech ze regeneréieren.

Méi spéit gouf den Ausdrock gebraucht fir onbenotzten Terrain ze bezeechnen. Dacks gëtt dofir och den Ausdrock **Friche** gebraucht. Wann op sou engem onbenotzten Terrain sech schonn erëm eng Vegetatioun breet gemaach huet, ass et eng **Dréisch**.

Wa mer mat der däitscher Sprooch vergläichen, stelle mer fest datt déi d'Wuert *Brache* d'selwecht gebrauche wéi d'Lëtzebuerger.

Am Franséische gëtt en Ënnerscheed gemaach tëscht dem onbenotzte Land, dat *Friche* genannt gëtt, an deem Terrain, deen am landwirtschaftlechen Zyklus agebonnen ass, an dee *Jachère* heescht.

Dat ënnerscheet sech dann um Terrain doduerch, datt *Friche* een Terrain ka sinn, dee méi oder manner bewuess ass. Fir sou en Terrain fir Landwirtschaft notzbar ze maachen, muss e virdrun *defrichéiert* ginn. Dat ass een Ausdrock, deen och zu Lëtzebuerg an der Forstwirtschaft gebraucht gëtt, fir Terrainen déi verwuess sinn, an da musse gebotzt ginn, wann ee wëlles huet e Bësch drop ze séien oder ze planzen.

Déi landwirtschaftlech Brooch déi der franséischer *Jachère* entsprécht ass e plakegt Feld, op deem guer näischt wiisst, a wou och keng Béischten drop weede kënnen, an déi geduecht ass fir an engem bestëmmten Zyklus erëm benotzt ze ginn.

Nodeem d'Dräifelderwirtschaft, duerch de Gebrauch vun Düngemëttele konnt opgi ginn, sinn d'Brooche sou aus dem Landschaftsbild verschwonnen.

Et ass ze bemierken datt den Ausdrock Brooch, wéi en am Kontext vun den europäeschen Direktive gebraucht gëtt, net mat deem vun der Dräifelderwirtschaft identesch ass.

## Kuckt och
* Gewan
## Um Spaweck
* Kommission zu Brachflächen in der Landwirtschaft: Ausnahmen für 2024 erlauben
Tonga

D'Kinnekräich **Tonga**, op Tongaesch: *Pule'anga Fakatu'i 'o Tonga*, ass e Staat an Ozeanien.

Op enger Fläch vu 748 Kilometer Carré, déi op 169 Insele verdeelt sinn, hunn 2005 eng 100.209 Leit gewunnt. D'Haaptstad vum Tonga ass Nuku'alofa.

## Um Spaweck
Vanuatu

D**'Republik Vanuatu** ass en Inselstaat an Ozeanien. Den Archipel, deen aus 83 Insele respektiv Inselgruppe besteet, gouf bis 1980 **Nei Hebriden** genannt an huet knapps 300.000 Awunner (Stand 2020).

D'Wirtschaft besteet haaptsächlech aus Landwirtschaft, Fëscherei an Tourismus (ongeféier 60.000 Touristen am Joer 2005). Vanuatu huet keng nennenswäert Buedemschätz.

Eng Etude vun der brittescher New Economics Foundation aus dem Joer 2006 huet d'Gléck vun den Awunner op Vanuatu am weltwäite Verglach als dat héchst bewäert. Ënnersicht goufe Facteure wéi Zefriddenheet, Liewenserwaardung an den Ëmgang mat der Ëmwelt.

D'Haaptstad vu Vanuatu ass Port Vila.

De 14. a 15. Mäerz 2015 huet den Zyklon *Pam* grouss Deeler vum Inselstaat zerstéiert. Eng 24 Leit koumen dobäi ëm d'Liewen.

## Um Spaweck
Turkmenistan

**Turkmenistan**, op Turkmeenesch: *Türkmenistan Jumhuriyäti*, ass e Staat an Zentralasien.

## Regierung a Parteien
Staats- a Regierungschef ass zanter dem 19. Mäerz 2022 de Serdar Berdimuhamedow vun der Demokratescher Partei vum Turkmenistan.

## Um Spaweck
Versécherungsmathematiker

E **Versécherungsmathematiker** (de: **Aktuar**; fr: **actuaire**) ass eng Persoun, mat enger spezieller Formatioun fir mathematesch a statistesch Problemer am Versécherungswiesen ze léisen. Et handelt sech dobäi besonnesch ëm d'Berechnung vu Primme fir Liewensversécherungen a Renten, ëm d'Auswäertung vu Probabilitéiten am Zesummenhank mat Liewens- a Stierftabellen an ëm d'Berechnung vun de Provisiounen a Reserve fir d'Ofdeckung vun de Risiken.
Vanilla Sky (Museksgrupp)

**Vanilla Sky** ass eng italieenesch Emo/Pop Punk-Band, déi sech uganks d'Joer 2002 forméiert huet. Se orientéiere sech u Gruppe wéi Sum 41. Hiren zweete Laangspillalbum, deen ënner Universal Music erauskoum, ass am Juni 2007 verëffentlecht ginn. Baussent Italie si se duerch hir Coverversioun vum Rihanna sengem Lidd *Umbrella* bekannt ginn, dat sech séier am Internet verbreet huet.

## Bandgeschicht
Gegrënnt gouf d'Band am Feburar 2002, wéi de Sänger a Gittarist Brian Autore vun der Band *Lesa Majestic* mam Luca Alessandrelli, deemools Batteur bei *9mm*, iwwer e méigleche Projet geschwat huet. Se hate wëlles, eng nei Grupp ze forméieren, déi méi staark an d'Richtung vum *Teen Pop* geet, deen zu dëser Zäit opkomm ass. E gudde Mount méi spéit ass dunn de Bassist Francesco Sarsano, dee bis dohi Member vun *Party Line* war, derbäikomm. Duerch hie koumen d'Emo Pop-Aflëss, déi zanterhier d'Grupp prägen. Zimmlech séier hunn se awer festgestallt, datt nach e Gittarist an der Grupp feelt a sou ass e Kolleeg vum Francesco derbäigestouss, de Vincenzo (fréiere Member vun *Crossystem*).

Hire Bandnumm huet, sou d'Band selwer, näischt mam Film ze dinn, deen de selwechten Numm huet. E soll un déi gielzeg Faarf bei engem Sonnenënnergang erënneren.

Hiren zweeten Album hu se an engem private Studio zu Roum a Venedeg opgeholl. Op dësem Album si fir d'éischt och dräi Lidder op Englesch ze héieren. Am Juni 2007 duerfte se als Support Act d'Grupp Good Charlotte op hirer Italien-Tour begleeden, am Juli dunn als Support Act fir d'Avril Lavigne.
Baussent Italie si se duerch YouTube bekannt ginn. Hei huet sech de Video vun hirer Coverversioun vum Rihanna sengem Lidd *Umbrella* séier verbreet.

## Discographie
### Albumen
* 2004: *Waiting for Something*
* 2004: *Play It If You Can't Say It*
* 2007: *Changes*
* 2010: *Fragile*
* 2011: *Punk Is Dead*
* 2012: *The Band Not the Movie*

### EPen
* 2002: *Play it If You Can't Say It*
* 2003: *Too Loud for You* 
* 2003: *The Rest Is History* 
* 2013: *#UNPLUGGED*

## Um Spaweck
* Myspace
* Fanspace
Equatorialguinea

**Equatorialguinea**, op Spuenesch: *República de Guinea Ecuatorial*, ass e Staat an Zentralafrika. Zum Territoire gehéieren och d'Insele Bioko an Annobón am Golf vu Guinea. D'Haaptstad ass Ciudad de la Paz.

## Staats- a Regierungsform
Equatorialguinea ass zanter 1982 eng Presidialrepublik. D'Parlament, d*'Cámara de Representantes* huet 100 Memberen, a gëtt all 5 Joer gewielt. De Staatschef gëtt all 7 Joer direkt gewielt. Fir wielen ze goen, mussen d'Bierger 21 Joer al sinn. D'Land gouf den 12. Oktober 1968 onofhängeg vu Spuenien.

## Um Spaweck
Lëscht vun de Journalisten zu Lëtzebuerg

Hei hannendru fannt dir d'Lëscht mat engem Deel vun de Journalisten, déi den 9. Oktober 2007 zu Lëtzebuerg offiziell unerkannt waren. Eng aktualiséiert a komplett Versioun fënnt een um Site vum Lëtzebuerger Presserot, press.lu.

 
### Pensionéiert a fréier Journalisten
Honduras

Den **Honduras** (offiziell **Republik Honduras**, op Spuenesch: *República de Honduras*), ass e Staat a Mëttelamerika. E grenzt un Nicaragua, El Salvador a Guatemala. 

Den Numm vum Land kënnt vum spuenesche Wuert *hondura*, dat „Déift“ heescht.

## Struktur vum Land
Den Honduras ass an 18 Departementer, *Departamentos*, agedeelt:

# Atlántida
# Choluteca
# Colón
# Comayagua
# Copán
# Cortés
# El Paraíso
# Francisco Morazán
# Gracias a Dios
# Intibucá
# Islas de la Bahía
# La Paz
# Lempira
# Ocotepeque
# Olancho
# Santa Barbara
# Valle
# Yoro

## Stied
Déi fënnef Stied mat de meeschten Awunner:

## Sproochen
Déi offiziell Sprooch ass Spuenesch.

## Um Spaweck
Rateblech

An der Schëffart gëtt e **Rateblech** benotzt, fir ze verhënneren, datt Raten iwwer d'Seeler, mat deenen d'Schëffer u Pottoen ugestréckt sinn, kënnen op d'Schëff kommen.