open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Këssen

E **Këssen**, och **Pillem** genannt, ass eng Zort stoftene Sak, dee mat mëllem Material gefëllt ass a geduecht ass fir sech drop ze setzen oder derwidder ze stäipen, resp. de Kapp drop ze leeën. Am leschte Fall schwätzt een och vun engem *Kappkëssen* oder *Kapppillem*.

E Këssen huet gewéinlech baussen eng Housse oder, wann d'Housse soll kënne gewäsch ginn, eng Bannen- an eng Baussenhousse, wouvun déi baussenzeg dacks dekoréiert ass, sief et mat enger Broderie, sief et mat engem faarwegen Drock oder agewiefte Musteren. Fir d'Housse vum Kappkësse gëtt och den Ausdrock **Kappzich** gebraucht. Bannendra sinn d'Kësse mat mëllem Material gefëllt, wéi Staf oder Plommen, syntheetesche Moussen, asw.

## Kuckt och
* Bettgedecks

## Um Spaweck
Stempel

Den Ausdrock **Stempel** bezeechent:

* e Geschier fir Sigelen, Ornamenter oder kuerz Texter op Pabeier ze drécken oder a Metaller ze klappen: Stempel (Geschier);
* d'Symbol, d'Sigel, den Datum, asw., deen duerch e Stempel opgedréckt gëtt: Stempelofdrock;
* bei der Post, sou e Geschier oder sou een Ofdrock: Poststempel;
* am Biergbau oder bei der Zammerei e Pilier oder eng Stäip
* an der Botanik en Deel vun der Bléi: Stempel (Botanik).
Lëllduch

E **Lëlldech**, **Lëllduch**, **Läinduch** oder **Läilech** ass e grousst Stéck Stoft, dat zum Bettgezei gehéiert.

Et ass traditionell aus Léngent, zanter dem spéiden 20. Joerhonnert awer ëmmer méi aus gefierftem oder faarweg bedrécktem Kotteng oder aus Fitteng.

Lëlldicher déngen dozou, fir op d'Matrass vun engem Bett geluecht oder gespaant ze ginn. Am Fall wou et eng Decken an net en Diwwi ass, deen um Bett läit fir waarmzehalen, kënnt en zweet Lëllduch (iewescht Lëllduch) tëscht d'Decken an dat éischt Lëllduch (ënnescht Lëllduch); an deem Fall leet ee sech tëscht déi zwee Lëlldicher.

Ënner anerem zu Lëtzebuerg war et bis an d'éischt Hallschent vum 20. Joerhonnert de Brauch, datt jonk Meedercher op dat iewescht Lëlldech, wéi och op d'Kappzichen, Musteren oder Monogramme gebitzt hunn, déi se, nom Bestietnes, am Trousseau mat an hiren neie Stot geholl hunn.

## Um Spaweck
Marcel Schroeder

De **Marcel Schroeder**, gebuer den 9. Mäerz 1919 zu Bouneweg, a gestuerwen den 2. Oktober 1999 an der Stad Lëtzebuerg, war e Lëtzebuerger Fotograf. Hie war ARBEDs-Beamten.

Seng Fotoen, haaptsächlech iwwer Theeme vu Lëtzebuerg, sinn an der Fotothéik vun der Stad Lëtzebuerg archivéiert. 2004 huet d'Fotothéik e Band mat enger Auswiel vu senge Fotoen erausginn.

## Gielercher

* 

## Bibliographie
* Carlo Hemmer & Marcel Schroeder, 1967. Images du Luxembourg = Bilder aus Luxemburg = Pictures from Luxembourg. 103 p.&nbsp;4e éd. Impr. Bourg-Bourger, Luxembourg. 

## Literatur
* Anonyme, 2004. Marcel Schroeder: 1919-1999. Trad.: Georges Hausemer & Bob West. Trésors de la Photothèque vol. 3. 191 p. Photothèque de la ville de Luxembourg. ISBN 2-9599812-2-7.
Strëmp

**Strëmp** si Gezei fir de Fouss. Et ass eng Zort stoftene Schlauch, deen zu den Zéiwen hin zou ass, an iwwer de Fouss gezu gëtt. D'Form ass dem Wénkel vum Fouss ugepasst, an et gëtt meeschtens keen Ënnerscheed tëscht dem rietsen an dem lénkse Fouss gemaach. Strëmp gëtt et a verschiddene Gréissten, Längten, Hierstellungsweisen a Material.

Strëmp hunn d'Funktioun, de Fouss waarm ze halen, Fiichtegkeet, déi duerch d'Schweessen entsteet, z'absorbéieren an d'Haut vum Fouss virum Schauteren am Schong ze schützen.

Strëmp gi gewéinlech bis un d'Wued. Méi laang Strëmp, déi bis uewen un d'Déckt vum Been ginn, si meeschtens *Dammestrëmp* (fr.: *bas*; dacks Nylonstrëmp), a wa se net vum selwen halen da gi se entweeder mat Jarretellen oder Jarretièren uewen um Bee gehalen. Sinn dës uewen un enger Zort Box zesummegebitzt, schwätzt ee vun engem Collant. Kuerz Strëmp gi *Soquetten* oder *Séckercher* genannt.

Plazeweis besteet och nach den Ausdrock *Huesen* fir Strëmp (cf. den Ausdrock *Schung an Huese verléieren*).

## Kuckt och
* Gett

## Um Spaweck
Zéif

**Zéiwe** sinn, an der Anatomie vun den Déieren, en Deel vum Fouss, déi vum Fouss ofstinn a sech onofhängeg beweege loossen.

D'Zéiwe si meeschtens op der viischter Säit vum Fouss, mä et gëtt och Déieren, bei deenen d'Zéiwe säitlech oder um hënneschten Deel dovu sinn. Sou sëtzt z.&nbsp;B. beim Hond oder bei ville Vullenaarten d'Zéif hannen um Fouss, beim Bier z.&nbsp;B. sëtze se säitlech dovun.

## Funktioun
Beim Mënsch spillen d'Zéiwen eng wichteg Roll beim Goen, speziell awer beim Lafen. Si hëllefen, d'Gläichgewiicht ze halen.
Bei Déiere kommen aner Funktiounen dobäi: 
* Bei Päerd zum Beispill huet déi mëttels Zéif komplett d'Roll vum Fouss iwwerholl, d'Päerd lafen op hirer mëttelster Zéif.
*Bei aneren Déieren, wéi den Afen, ginn d'Zéiwe gebraucht fir ze gräifen. D'déck Zéif bei Afen huet déi selwecht Funktioun wéi de mënschlechen Daum.
*Kaweechelcher gebrauchen hir Zéiwe mat schaarfen Neel fir ze klammen, andeems se sech mat den Neel an der Schuel vun engem Bam festkrallen.

## Zéiwe beim Mënsch

De Mënsch huet fënnef Zéiwen un all Fouss. Déi bannenzeg Zéif gëtt "déck Zéif" (*hallux*) genannt, déi baussenzeg "kleng Zéif" (*digitus minimus*). Déi aner dräi hu kee speziellen Numm. Se gi vu bannen no baussen an "zweet", "drëtt" (och: "mëttelst") a "véiert Zéif" duerchnummeréiert (I, II, III, IV a V). 
De Mënsch huet 14 Zéiweschanken an all Fouss; déi déck Zéif huet der zwou, déi aner Zéiwen hunn der dräi.

Op all Zéif ass en Zéiwennol (*unguis*).

## Ausdréck
* *Den Herrgott mat der décker Zéif halen* - Et geet engem aussergewéinlech gutt.

## Um Spaweck
Derivat

Ënner **Derivat** (kënnt vum laténgeschen "derivare", "ofleeden") kann e verstoen:

* Derivat (Chimie), eng ofgeleete Substanz mat bal der selwechter Struktur
* Derivat (Ekonomie), e Produkt, deem säi Präis vum Präis vun anere Produkter ofhänkt oder dovun ofgeleet gëtt
* Derivat (Software), eng getrennt Weiderëntwécklung vun enge Computerprogramm, dee schonn existéiert.
* Entworf, dee sech vun engem aneren inspiréiert oder vun him ausgeet
** Automobilentwécklung: Ofleedung vun engem Basismodell (z.&nbsp;B. Cabrio, Gelännversioun) an enger Modellrei
** Konsumgidderindustrie: ofgeleete Produit vun engem Original an anere Produktgammen, z.&nbsp;B. Micky-Maus-Bettwäsch, Micky-Maus-Taass, Micky-Maus-Auer
Theodora Banica

D**'Theodora Banica**, gebuer 1988 a Rumänien als *Theodora Bănică*, huet den Titel *Miss Benelux/Groussherzogtum Lëtzebuerg 2009* gewonnen.

Als gekréint Schéinheetskinnigin vum Miss BeNeLux Concours konnt d'Banica zesumme mat de Gewënnerinnen aus der Belsch an Holland am Hierscht 2009 beim Miss Earth Concours matmaachen. Hir Virgängerin war d'Nadia Pereira.

Virdru war d'Theodora Banica *Miss Charme* beim internationale Miss Balkana-Schéinheetsconcours ginn.
Härebierg

Den **Härebierg** ass e Lieu-dit an der Gemeng Dikrech.

En ass nom Flouer mam selwechten Numm genannt, enger Knupp nordëstlech vun der Uertschaft Dikrech.

Den Härebierg ass bekannt - a steet dacks als Synonym - fir d'Kasär Grand-Duc Jean, an där zanter 1955 d'Lëtzebuerger Arméi ënnerbruecht ass.

Um Plateau vum Härebierg, deen an der Moyenne eng Héicht vun 370 Meter huet, gëtt et dräi Spëtze mat enger Héicht vun 386, 387 an 394 Meter beim Waasserbaseng. Den nordwestlechen Ausleefer, mat enger Héicht vun 379 Meter, ass de *Botterweck*.

Op den Härebierg kënnt ee vum ënneschten Deel vum Bamerdall aus iwwer d'N7B, iwwer e Feldwee dee vun där Strooss fortgeet an nërdlech duerch d**Mäertesdellt'' laanscht de ''Botterweck'' eropféiert, an e Feldwee deen um [[Fridhaff]] fortgeet.

Vun Dikrech aus féiert e schmuele Wee, den ''Neelcheswee'', dee vun der [[Nationalstrooss 17|N17]] fortgeet op de ''Galgebierg''.

== Historesches ==
Bis an d'[[19. Joerhonnert]] gouf et an de géien Häng vum Härebierg [[Dikrecher Wéngerten|Wéngerten]]. Déi goufe mat [[Iesel]]e bewirtschaft. D'Symbolfigur, den "[[Dikrecher Iesel]]", soll dovun ofgeleet sinn.

Vun 1865 bis uganks des 20. Joerhonnerts gouf et um Galgebierg, um haitege Site vun enger Flüchtlingsstruktur, eng Kallekbrennerei.

Den Härebierg sollt Enn der 1940er Jore fir touristesch Zwecker ausgebaut a mat enger [[Seelbunn]] mam Dall verbonne ginn. D'Stad Dikrech hat dofir [[1949]] d'Terraine vun der [[Brauerei]] [[Piedbœuf]] kaaft an d**Herrenberg-Lift-Gesellschaft* gegrënnt*.'' 1950 war Schluss mat dëse Pläng. Et war decidéiert ginn d'Kasär net um Terrain vun der haiteger Dikrecher Schwämm, mä um Härebierg ze bauen.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Claude Faber, Flouernimm - Härebierg op 100komma7.lu den 1. August 2020, gekuckt de 17. August 2020
Bettspree

Eng **Bettspree** ass eng dënn stoften Decken, déi iwwer e Bett geluecht gëtt, fir et komplett zouzedecken, ë.&nbsp;a., fir datt et net stëbseg gëtt, wann et net gebraucht gëtt.

D'Bettspree ass e Stéck méi grouss wéi d'Matrass, soudatt se no alle Säiten erofhänke kann.
Nadia Pereira

D**'Nadia Neves Pereira**, gebuer 1986 zu Lëtzebuerg, huet als éischt den Titel *Miss Benelux/Groussherzogtum Lëtzebuerg 2008* gewonnen.

Als gekréint Schéinheetskinnigin vum Miss BeNeLux Concours konnt d'Pereira zesumme mat de Gewënnerinnen aus der Belsch an Holland am Hierscht 2008 beim Miss Earth Concours matmaachen. Hir Nofollgerin ass d'Theodora Banica.

2004 ass d'Nadia Pereira *Miss Portugal zu Lëtzebuerg* ginn.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun der Nadia Pereira
* Interview mat NightLife
Signe dans l'espace

***Signe dans l'espace*** ass den Numm vun enger monumentaler Skulptur vum Lucien Wercollier, déi um Zens an der Cité Frommes steet.

D'Skulptur steet op enger vun zwou Verkéiersinselen an engem Rond-point, do wou d'Robert Bruch- an d'Gabriel de Marie-Strooss openee stoussen.

D'Skulptur ass 3,50 m héich a besteet aus zwéin Deeler, déi bal vertikal an d'Luucht reechen. Si gouf 1968 aus engem Block Marber sculptéiert. Si erënnert un den Henri Frommes.

Um Sockel steet:

A LA MÉMOIRE DE
HENRI FROMMES 
1886 / 1942
PROMOTEUR DÉVOUÉ DU LOGEMENT FAMILIAL

## Literatur
* Joseph-Émile Muller, 1976. *Lucien Wercollier.* Collection: Les Maîtres de la Sculpture Contemporaine. Arted, Éditions d'Art, Paris. 49 S. (Planche 47: schwaarz-wäiss Foto vum Marcel Schroeder vun der Skulptur um Zens).

## Kuckt och
Aner Skulpture vum Lucien Wercollier an der Stad Lëtzebuerg:
**[[Le prisonnier politique]]* beim Hinzerter Kräiz um Lampertsbierg
**[[Interpénétration]]* um Boulevard Royal
* ''L'accord'' am Pescatore Park
* *[[Croissance]]* beim europäesche Geriichtshaff um Kierchbierg
**[[La rampante]]* um Geesseknäppchen
* *[[L'envol]]* am Parc Tony-Neuman um Lampertsbierg
* Fir Biller vu weidere Skulpture vun dësem Kënschtler, kuckt Lucien Wercollier.

## Biller

Fichier:WercollierCents02.jpg|Lénks d'Robert Bruch-Strooss
Fichier:WercollierCents03.jpg|Do wou d'Robert-Bruch- an d'Gabriel-de-Marie-Strooss openeen treffen
Fichier:WercollierCents04.jpg|Signatur vum Kënschtler op der Sculptur
La rampante

**La rampante** ass eng monumental bronze Skulptur vum Lucien Wercollier, déi um Campus Geesseknäppchen an der Stad Lëtzebuerg, tëscht dem Lycée Michel-Rodange an dem Kolléisch steet.

D'Skulptur erënnert un e wuerm- oder schlaangenänlecht Déier, dat sech krëmmt an opriicht.

*La rampante* gëtt vun de Schüler *de Wiermchen* genannt. Si ginn sech Rendez-vous *beim Wuerm*.

## Historique
D'Skulptur ass 1962 am Optrag vun der Regierung beim Bau vum ‘neie Kolléisch’ um Geesseknäppchen entstanen.

De Wercollier huet dës Skulptur an zwou Versioune geschaaft:
* eng kleng Ausféierung, 1,40 m laang, déi eng Zäit hanner sengem Haus um Briddel stoung, an der Strooss, déi spéider no him benannt gouf (rue Wercollier); 1977 gouf se vum Saarlandmuseum (*Moderne Galerie*) zu Saarbrécken opkaaft.
* eng grouss, 4 m laang monumental Versioun, déi am Bannenhaff (Patio) vum neie Kolléisch sollt opgestallt ginn, wat awer net geschitt ass.

1964 gouf *La rampante* zu Lausanne ausgestallt.

1971 gouf se virun der Entrée vum Lycée Michel-Rodange installéiert.

Wéi an den 1990er Joren op där Plaz e Pavillon (Container) mat Schoulsäll opgeriicht gouf, huet d'Skulptur missen deplacéiert ginn. Si koum dunn op hir haiteg Plaz um Campus, ronn 100 m vun der éischter Plaz ewech, tëscht dem Lycée Michel-Rodange an dem Kolléisch.

## Kuckt och
Aner Skulpture vum Lucien Wercollier an der Stad Lëtzebuerg:
**[[Le prisonnier politique]]* beim Hinzerter Kräiz um Lampertsbierg
**[[Interpénétration]]* um Boulevard Royal a virum Palais de l'Europe zu Stroossbuerg
* *[[Joseph-Kutter-Stèle|L'accord]]* am Pescatore Park
* *[[L'envol]]* a *L'éternel féminin* am Parc Tony-Neuman um Lampertsbierg
* *[[Croissance]]* bis 2009 beim europäesche Geriichtshaff um Kierchbierg
**[[Signe dans l'espace]]* um Zens
* Fir Biller vu weidere Skulpture vun dësem Kënschtler, kuckt Lucien Wercollier.

## Literatur
*Joseph-Émile Muller, 1976. *Lucien Wercollier*. Collection: Les Maîtres de la Sculpture Contemporaine. Arted, Éditions d'Art, Paris. 49 S. an 80 schwaarz-wäiss Fotoe vun enger Auswiel vum Wercollier senge Skulpturen. Tafel 24: La Rampante.
*Joseph-Émile Muller, 1983. *Lucien Wercollier*. Publication de la section des arts et lettres de l'Institut grand-ducal-Luxembourg. Imprimerie Saint-Paul. 132 S. (Mat schwaarz-wäissen a faarwege Fotoe vun enger Auswiel vum Wercollier senge Skulpturen. S. 24-26: *La Rampante*).
* Léon Blasen, 1985. *Zwei Monumentalskulpturen von Lucien Wercollier: "La Rampante" (Lycée Michel Rodange) und "Croissance" (Europäischer Gerichtshof auf dem Kirchberg).* Télécran Nr. 27 (6.-12.7.1985), S. 12-13.
* Claude Meisch, 2011. *«La rampante» de Lucien Wercollier au campus Geesseknäppchen*. annALes Athénée de Luxembourg - d'annALe vum Staadter Kolléisch, vol. 4/2010-2011, p.&nbsp;350-351.
Fernand Rau

De **Ferdinand Rau**, genannt **Fernand**, gebuer de 7. Oktober 1940 zu Hesper, a gestuerwen den 2. Juni 1994 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Ekonomist a Politiker.

Hie war Bankemployé a vun 1965 bis 1970 Wirtschaftsjournalist am *[[Luxemburger Wort]]*. Vun 1972 bis 1978 war hien Universitéitsdozent. Dono hat hie Managementpositiounen am Privatsecteur ë.a. bei der Kredietbank, dem Crédit européen, der *International Procurement & Services Corporation* aus Japan, an dem Russeschen Industrie- an Investitiounsfong. 

Politesch war hien ufanks fir d'CSV aktiv a war vun 1979 un Deputéierten an der Chamber fir déi Partei. Am November 1992 ass hien no engem Sträit ëm d'Plaz als Member vun der Europäescher Kommissioun, déi e versprach awer net kritt hat,  aus der CSV aus- an am Mäerz 1993, zesumme mat senger Fra Hilda Rau-Scholtus, an d'ADR agetrueden.

No him ass d*'[[Loi Rau]]* (mam ganzen Numm: *Loi visant à favoriser les investissements productifs des entreprises et la création d'emplois au moyen de la promotion de l'épargne mobilière*) genannt, déi Virbild fir änlech Gesetzer a Frankräich an an der Belsch gouf.

De Fernand Rau ass un de Follge vun engem Autosaccident gestuerwen.
Kinepolis Belval

**Kinepolis Belval** ass e Multiplex-Kino am Akafszentrum Belval Plaza um Belval, deen den 18. Dezember 2008 als **CineBelval** seng Dieren opgemaach hat. En huet 7 Säll fir am Ganze 1506 Spectateuren.

Bedriwwe gëtt e vun der Kinepolis Group, déi d'Säll (dunn ënnert dem Numm **Utopolis Belval**) an d'Exploitatioun Enn 2015 vum Utopia Group iwwerholl hat. Dësen hat dës sengersäits am Juni 2013 vun der CineBelval SA iwwerholl.

Wéi de Kino opgemaach huet, housch den Exploitant Caramba Sud SA, un där Financière Mercure zu 40,8 %, Massard Participations (vum Raymond Massard) 18,4 % a Multiplan (déi d'Gebai gebaut huet) zu 40,8 % bedeelegt waren. Multiplan huet sech uganks 2012 zeréckgezunn, an am August 2012 de Massard. CineBelval SA huet zulescht zu 100 % der Société civile Financière Mercure gehéiert.

### D'Säll
D*'Salle des premières* ass dem Bedreiwer no dee gréisste Kinossall am Benelux. En huet 540 Sëtzplazen an den Ecran ass 22 m breet. En huet eng dräifach Tounverstäerkung an e roude Riddo.

D'Säll 2 an 3 hu Plaz fir iwwer 220 Leit an d'Säll 4 bis 7 bis zu 128 Plazen.

* An alle Säll si Plaze reservéiert fir Leit mat engem Rollstull, déi de Kinoskomplex vum Parking aus mat engem Lift direkt erreeche kënnen.
* All Säll si mat Digitalprojekteren austafféiert. D'Säll 1, 3, 4, a 6 hunn doriwwer eraus 35mm Filmprojekteren. Fir dräi Säll sinn 3D-Projektere virgesinn.
* All Sall, bis op dee groussen, huet eng duebel Amplificatioun an entsprécht domat der THX-Virschrëft.
* An de Säll huet all Spectateur 130&nbsp;cm Plaz fir seng Been an op all Säit eng eegen Aarmstäip, en Halter fir Gedrénks an eng integréiert Kappstäip.
* Duebel "Loveseats" (vun deene Jonke "Knuutschsëtzer" genannt) erlaben et verléifte Koppelen oder Famillje mat klenge Kanner beieneen ze sëtzen ouni Aarmstäipen dertëscht.

Fir Zäit ze spuere ginn d'Billjeeën an d'Iessen an de Keese verkaaft. D'Plaze kënnen och direkt vun doheem iwwer den Internet kaaft a reservéiert ginn, an 't kann een dann ouni Billjee direkt op seng Plaz goen. All Sëtzplaz ass nämlech mat engem Sensor ekipéiert, deen et erlaabt, zu all Ament ze gesinn, wat fir Fotelle reservéiert a bezuelt, a wat fir besat sinn.

### Deen éischte Film
Deen éischte Film, deen am grousse Sall gewise gouf, war dem Baz Luhrmann säin *Australia* mam Hugh Jackman an der Nicole Kidman. D'Feierlechkeete fir d'Ouverture haten am leschte Moment ëm een Dag misse verréckelt ginn, well mat Zäite keng gréng Luucht vun der Bauinspectioun virlouch.

### No 2 Joer
Kuerz viru sengem zweejärege Bestoe huet de CineBelval säi 500.000ste Spectateur kënne begréissen. Bannent 2 Joer sinn do 550 Filmer an am Ganze méi wéi 24.000 Séancë gewise ginn.

## Um Spaweck
* cinebelval.lu
* «Belval, cinéma tout public», lequotidien.lu, 15.12.2008 Interview mam R. Massard fir d'Ouverture.
Mëtschbaach

D**'Mëtschbaach** ass eng lëtzebuergesch Baach an der Gemeng Noumer.

Si huet hir Quell op enger Héicht vu ronn 318 Meter nordëstlech vum Seylerhaff a leeft vun do no Südwesten laanscht de Klenge Buerghaff, tëscht dem Buerghaff an dem Schleederhaff erduerch, fir dann nodeem se ënner dem CR123 erduerch ass, beim *Schleederbierg* op enger Héicht vun 210 Meter vu riets an d'Uelzecht ze lafen.

D'Mëtschbaach ass ronn 4,5&nbsp;km laang.
Picpus (Film)

** Picpus ** ass e franséische Film aus dem Joer 1942 vum Richard Pottier mat der franséischer Schauspillerin Juliette Faber, déi zu  Gréiwemaacher op Welt koum.

## Ëm wat geet et am Film?
Et ass e Kriminalfilm mam Commissaire Maigret no engem Roman vum Georges Simenon.
Au bonheur des dames

**Au bonheur des dames ** ass e franséische Film aus dem Joer 1943 vum André Cayatte mam Michel Simon a mam Albert Préjean an den Haaptrollen. Am Film ze gesinn ass och déi zu Gréiwemaacher gebuere franséisch Schauspillerin Juliette Faber.

## Ëm wat geet et am Film?
E sozialkritesche Film iwwer den Iwwerliewenskampf vun engem klenge Geschäft géint e grousst Geschäftshaus.
Jean de Marguenat

De **Jean de Marguenat**, gebuer den 2. Mee 1893 zu Paräis, a gestuerwen am Joer 1956, war e franséische Filmregisseur.

## Filmographie
* *Les jeux sont faits*, (1932)
* *Miche*, (1932)
* *La robe rouge*, (1933)
* *Le Prince Jean*,(1934)
* *La flambée*, (1934)
* *Les bleus de l'amour*, (1934)
* *Le monde où l'on s'ennuie*, (1935)
* *The Street Singer* (1937)
* *[[Les jours heureux]]*, (1941)
* *La grande marnière*, (1943)
* *Béatrice devant le dési'r* (1944)
* *Le gardian*, (1946)
* *[[Toute la famille était là]]* (1948)
* *L'auberge du péché*, (1949)

## Um Spaweck
Jean Nelissen

De **Jean Nelissen**, gebuer den 2. Juni 1937 zu Geleen, a gestuerwen den 1. September 2010 zu Maastricht, war en hollännesche Sportsjournalist.

Hie war jorelaang Chefreporter fir de Sport bei der Zeitung De Limburger, gouf awer haaptsächlech bekannt als Sportscommentateur fir Vëloscoursse bei Studio Sport. Hie war bekannt wéinst sengem grousse Wëssen an der Geschicht vum Vëlossport.

Den Nelissen huet 23 Bicher geschriwwen, dorënner *De bijbel van de Tour de France*, an där all d'Succèsen um Tour de France opgezielt sinn

Zanter 2007 war hie manner aktiv, huet awer nach fir de *De Limburger* an d*'Wieler Revue* geschriwwen, déi al Mount eng Kéier erauskënnt
Pinot gris

De **Pinot gris** ass eng Riefzort, déi duerch eng Mutatioun vum Pinot noir entstanen ass. Obschonn d'Haut vun de Gronen roudelzeg bis rout ass, zielt se zu de wäisse Riefzorten.

A Frankräich ass en och ënner dem Numm *Tokay d'Alsace* bekannt, an Italien ass et de *Pinot Grigio*, an Ungarn de *Szürkebarát*. An Däitschland gouf e gemenkerhand *Ruländer* genannt, haut ass awer d'Bezeechnung *Grauburgunder* méi geleefeg. D'Bezeechnung *Ruländer* ass aus dem Numm vum däitschen Apdikter a Geschäftsmann Johann Seeger Ruland vu Speyer entstanen, deen déi Riefzort vermehrt huet.

## Lëtzebuerg
Op der Lëtzebuerger Musel gëtt de Pinot gris - fir deen am Ufank den däitschen Numm *Ruländer* benotzt gouf - eréischt zanter den 1960er Joren ugebaut. Zanter 1975 ass seng Ubaufläch ongeféier aachtmol méi grouss ginn a mécht haut (2013) mat 193,78 ha 14,96% vun der Ubaufläch aus.

## Kuckt och
* Wäibau

## Literatur
* Rudi & Laurens Mauquoi, *Luxemburger Wein - Vin luxembourgeois*, Éditions Schortgen, Luxembourg 2012, ISBN 978-2-87953-158-8

## Um Spaweck

* De Pinot Gris (Ruländer - Grauburgunder) op der Websäit vun der ''Forschungsanstalt Geisenheim''
Kläranlag Kautebaach

D**'Kläranlag Kautebaach** ass am Oktober 2008 a Betrib gaangen.

D'Kläranlag, déi zu Kautebaach direkt nieft der Gare läit, gouf am Kader vun engem LEADER-Projet sou konzipéiert, datt si an der Ëmweltbildung kann agesat ginn. D'Ofwaasser fléisst deels duerch oppe Leitunge soudatt ee verschidde Klärzoustänn gesäit.

En didaktescht Konzept mat engem Léierpad an engem pedagogesche Sall erlaabt sech iwwer follgend Theemaen z'informéieren: d'Versuergung mat Drénkwaasser, d'Behandlung vum Ofwaasser an d'Aspuere vu Waasser. Zilpublikum sinn d'Schoulen an de "Grand Public".

De pedagogesche Projet gouf vun der Gemeng Kiischpelt zesumme mat dem Ofwaassersyndikat SIDEN am Kader vum LEADER-Programm vun der Regioun Réiden-Wolz ëmgesat. Käschtepunkt vum Projet "*Sentier pédagogique - Station d'épuration Kautenbach*", wéi en offiziell heescht: 56.695,81 € (Kofinanzéierung: 20% EU, 40% Staat, 40% Gemeng Kiischpelt).

## Kuckt och
* Lëscht vun de Kläranlagen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Projet Kautebaach um Site vum SIDEN 
* De LEADER-Projet Sentier pédagogique - Station d'épuration Kautenbach 

## Fotoalbum

Fichier:Luxembourg_Kautenbach_wastewater_treatment_plant_inauguration.jpg|Aweiung den 10. Oktober 2008. Vir den Ali Kaes, President vum SIDEN, riets vun him den Armand Mayer, Buergermeeschter vun der Gemeng Kiischpelt
Fichier:Luxembourg_Kautenbach_wastewater_treatment_plant_classroom.jpg|Fotoshooting am Klassesall iwwer der Kläranlag
Fichier:Luxembourg_Kautenbach_wastewater_treatment_plant_foto_shooting.jpg|D'Press am Asaz am Keller vun der Kläranlag
Jan van Hout

*Jan van Hout (1908-1945): en hollännesche Vëlossportler a Weltrekordfuerer.
*Jan van Hout (1542-1609): Nottär a Stadsschreiwer vu Leiden
Lëscht vun de Kläranlagen zu Lëtzebuerg

Dës Lëscht vun de **Kläranlagen zu Lëtzebuerg** ass en Deel vun de .

Se ass (nach) net komplett.

## Um Spaweck
* Cour des comptes, 2014, Rapport spécial portant sur les stations d'épuration (gekuckt den 11. Februar 2018)
Jean-Marie Gustave Le Clézio

De **Jean-Marie Gustave Le Clézio** (**J.M.G. Le Clézio**), gebuer den 13. Abrëll 1940 zu Nice, ass e franséische Schrëftsteller.

De J.M.G. Le Clézio ass virun allem bekannt duerch seng Romaner *[[Le Procès-verbal]]*, *[[Désert (Roman, 1980)|Désert]]* a *[[Le Chercheur d'or]]*.

Dacks fënnt een a senge Wierker Zivilisatiounskritik a Kritik un der europäescher Kolonialgeschicht.

2008 krut de J.M.G. Le Clézio den Nobelpräis fir Literatur.

## Um Spaweck

*Lëscht vun de Laureate vum Nobelpräis fir Literatur
Nelly Sachs

D**'Leonie** genannt **Nelly Sachs**, gebuer den 10. Dezember 1891 zu Berlin, a gestuerwen den 12. Mee 1970 zu Stockholm, war eng däitsch - jiddesch Schrëftstellerin a Lyrikerin, déi zanter 1940 a Schweden gewunnt huet, an 1953 d'schwedesch Nationalitéit krut.

1966 krut si zesumme mam Samuel Joseph Agnon den Nobelpräis fir Literatur.

## Kuckt och
Lëscht vun de Laureate vum Nobelpräis fir Literatur

## Um Spaweck
Jan van Hout (Vëlossportler)

De **Jan van Hout**, gebuer de 17. Oktober 1908 zu Valkenburg, a gestuerwen den 22. Februar 1945 zu Neuengamme, war en hollännesche professionelle Vëlossportler a Resistenzler am Zweete Weltkrich.

Hie war Profi vun 1932 bis 1940. De 25. August 1933 ass hien op der Pist vu Roermond Weltrekord gefuer mat enger Moyenne vu 44,588&nbsp;km/h.

Säi Virgänger war den Oscar Egg, an den Nofollger war de Maurice Richard.

Wéi den Oscar Egg gewuer gouf datt de Van Hout säi Rekord gebrach hat ass hien op Roermond gefuer an huet d'Pisten nogemooss, an huet *entdeckt* datt de Van Hout 3,45 Meter pro Ronn ze mann gewuer wier. Méi spéit huet sech erausgestallt datt den Egg falsch gemooss hat, an datt de Van Hout déi d'Streck vu 44,588&nbsp;km gefuer. Mä nach éier d'Richtegstellung konnt gemaach ginn, war de Maurice Richard zu Saint-Trond en neie Rekord gefuer. Op de meeschte Rekordlëschte feelt dem Van Hout säin Numm, well Nederlandse Wielren Unie vergiess hat d'Pabeieren op UCI ze schécken.

De Van Hout dee gutt als Coureur op der Pist verdéngt huet, konnt sech eng Wiertschaft zu Eindhoven kafen. Wéi am Mee 1940 d'Wehrmacht Holland besat huet, huet de Van Hout deen Anti-Nazi war, säi Béierbuttek zougemaach, well hien net wollt ënner däitschem Kommando schaffen. Duerno goungen hien a seng Fra, an d'Resistenz. E puer Méint virun der Liberatioun gouf hie bei enger Razzia verhaft, an an d'Konzentratiounslager Neuengamme bruecht, wou hien am Februar 1945 gestuerwen ass.

De 15. Mee 2006 gouf op Initiativ vum Sportsjournalist Jean Nelissen zu Valkenburg e Monument opgeriicht fir un de Van Hout z'erënneren. Bei der Aweiung ware seng Wittfra an de Bernard Hinault dobäi.
Ofwaassersyndikat

En **Ofwaassersyndikat** ass en interkommunale Syndikat, dee Gemengen zesummeschléisst fir sech gemeinsam ëm d'Ofwaasser, an alles wat domat ze dinn huet, ze këmmeren.

Follgend Ofwaassersyndikater gëtt et zu Lëtzebuerg:

FollgendOfwaassersyndikater sinn iwwer d'Grenz zesumme mat Däitschland ugeluecht ginn:

* International Kläranlag Iechternach-Weilerbach (KAEW)
* Kläranlag Mompech / Trier-Land
* Kläranlag Rouspert / Trier-Land

## Kuckt och
* Lëscht vun de Kläranlagen zu Lëtzebuerg
* Interkommunal Syndikater zu Lëtzebuerg
*
D'Lompekréimer

**D'Lompekréimer** sinn e lëtzebuergesche Museksduo, dee sech op mëttelalterlech Musek, Lëtzebuerger Volleksmusek a Jéinesch-Folk spezialiséiert huet.

D'Grupp, déi 2007 vum Pit Vinandy a vum Oliver Kayser gegrënnt gouf, séngt op Jéinesch, Lëtzebuergesch, Franséisch, Däitsch an Englesch.

## Discographie
* 2010, Stëmm vun der Strooss (Album)

## Um Spaweck
Weboptrëtt op Myspace
Pit Vinandy

De **Pit Vinandy** ass e lëtzebuergesche Museker.

Hie spillt méi Instrumenter, an ass, zum Deel ënner dem Pseudonym Pit Vinkowsky, mat Everyday Zulu (haut Clanrock), dem Marionettentheater Bimbo, an als *Cyberpiper* opgetrueden. Hien ass och Member a Matgrënner vun der Grupp D'Lompekréimer.

2011 huet d'Beryl Koltz en Documentaire mam Titel *[[Strangers in the Night (Film, 2011)|Strangers in the Night]]* iwwer hien, respektiv säi Personnage *Cyberpiper*, gedréint.

## Um Spaweck
Offiziell Cyberpiper Websäit
Joseph-Émile Muller

De **Joseph-Émile Muller**, gebuer den 20. Mäerz 1911 zu Kielen, a gestuerwen den 31. Dezember 1999 zu Berbuerg, war e lëtzebuergesche Konschtkritiker an Auteur. Hie war Konservator an der *section des beaux-arts* am Nationalmusée. Hie war ënner de Pseudonymen Ioseph-Émile, Bert Helmuth, Kurt Reinholdt, Helmut Gunter oder nach Helmut Kuno Beck bekannt.

No senger Premiere 1929 am Athénée de Luxembourg ass en an d'Assurancewiese schaffe gaangen. 1945 ass hie vum Pierre Frieden, deemolege Minister, zum Zoustännege fir de *service d'éducation esthétique* am MNHA ernannt ginn. Duerno war hien Direkter vum *service des beaux-arts*. Hien huet eng sëllege Konferenze gehalen, ënner anerem zu Lëtzebuerg, Bréissel, Antwerpen, Paräis a Moskau. En ass e puermol wärend de Konferenzen zu Lëtzebuerg vum Batty Weber als Kommunist vernannt ginn, well hien déi deemoleg ëffentlech Uerdnung a Fro gestallt huet.

1977 huet hien d*'Association des Amis du Musée National d'Histoire et d'Art* nei gegrënnt, déi am zweete Weltkrich verbuede gi war, a war och hire President bis 1991. Hien huet och d'Organisatioun *Aica Luxembourg* gegrënnt, déi lëtzebuergesch Sektioun vun der internationaler Associatioun vun de Konschtkritiker.

De Joseph-Émile Muller war e groussen Ënnerstëtzer vum Joseph Kutter an huet 1945, 1946, 1967 an 1981, am Ganze véier Monographien iwwer de Kutter erausginn.

1988 krut hien d'Paul-Henkes-Medail fir säin Engagement am Déngscht vun der Lëtzebuerger Kultur.

Seng lescht Joren huet hien am Hospiz vu Berbuerg verbruecht, wou e senger Sekretärin seng Biographie *Zuerst im Schatten, dann im Licht* diktéiert huet. Hien ass do den 31. Dezember 1999 gestuerwen.

## Publikatiounen (Auswiel)
* 1968. *Rembrandt. L’homme et son œuvre.* Paris: Aimery Somogy, 271 p. (Collection: Les plus grands 15). [id: Joseph-Emile  Muller, *Rembrandt: Der Mench und sein Werk*, Bertelsmann Lesering, 272 S.]
* 1976. *Lucien Wercollier.* Collection: Les Maîtres de la Sculpture Contemporaine. Arted, Éditions d'Art, Paris. 49 S. D'Fotoe si vum Édouard Kutter jr., Raymond Mehlen, Lex Reding, Pitt Schneider a Marcel Schroeder. ISBN 2-85067-038-3.
* 1983. *Lucien Wercollier*. Publication de la Section des arts et lettres de l'Institut grand-ducal. Imprimerie Saint-Paul, Lëtzebuerg. 132 S.
* 1999. *Zuerst im Schatten, dann im Licht*. Éditions des Cahiers luxembourgeois; Lëtzebuerg; 126 S.

## Literatur
* "Robert Thill: "Joseph-Emile Muller (1911-1999) – Vom linksradikalen Literaten zum profilierten Kunstkenner. Sein Einsatz für deutsche Exilliteratur und antifaschistische Autoren in den 1930er Jahren." In: *Aufbrüche und Vermittlungen: Beiträge zur Luxemburger und europäischen Literatur- und Kulturgeschichte. Nouveaux horizons et médiations: Contributions à l'histoire littéraire et culturelle au Luxembourg et en Europe.* Herausgegeben von Claude D. Conter & Nicole Sahl. Bielefeld: Aisthetis Verlag, 2010, S.535-556.
## Um Spaweck
* Dem Joseph-Émile Muller seng Fiche am Autorenlexikon.
Pascale Hansen

D**'Pascale Hansen**, gebuer den 9. Mee 1975 zu Esch-Uelzecht, ass eng lëtzebuergesch Affekotin a Politikerin (DP).

Si war vun 1999 bis 2005 zu Veianen am Gemengerot. 2017 bis 2023 war si Buergermeeschtesch vun der Gemeng Bettenduerf.

D'Pascale Hansen ass bestuet.

## Studium
* 1994-1998: Droitstudium zu Nanzeg (F);
* 1998-1999: Austauschstudentin am Kader vum Erasmus-Programm zu Lancaster (UK);
* 1999-2000: Collège d'Europe zu Bruges (B).
Nëssert

Den **Nëssert** (*Juglans regia*), och als **Haker-** oder **Hackernëssert** bekannt, ass e summergrénge Lafbam aus der Famill vun den Nësserten (Juglandaceae). Nëssert kann och méi allgemeng d'Gattung *Juglans* aus der Famill vun de Juglandaceae bezeechnen. Seng Friichte ginn Nëss genannt.

Den Nëssert kënnt zu Lëtzebuerg am ganze Land vir, mä ass besonnesch am ënneschten Ourdall an der Veianer Géigend tëscht Biwels a Bëttel en Masse ze fannen. Nieft deene sëllegen Nëssertenalleeë gëtt et zu Furen gréisser Plantagen an e Betrib, deen Nossueleg produzéiert.

## Literatur
* Klees, Henri, 1994. *Luxemburger Pflanzennamen*. Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde Nr. VIII. 3. Aufl., 182 S., Pierre Linden, Luxemburg.

## Kuckt och
* Veianer Nëssmaart

## Um Spaweck
Jörg Haider

De **Jörg Haider**, gebuer de 26. Januar 1950 zu Bad Goisern (Oberösterreich), a gestuerwe bei engem Autosaccident den 11. Oktober 2008 zu Klagenfurt (Kärnten), war en éisträichesche Politiker.

Hie war tëscht 1977 an 2005 Member vun der FPÖ a Grënnungs-President vum Bündnis für die Zukunft Österreichs (BZÖ) vun 2005 bis 2008. Hie war Landeshauptmann vum Bundesland Kärnte vun 1989 bis 1991 a vun 1999 bis zu sengem Doud 2008.

Fir vill Leit gëllt hien als Rietspopulist, woubäi virun allem seng Aussoen iwwer d'Drëtt Räich an d'Waffen-SS, seng Positioun zu der sloweeneschsproocheger Minoritéit a Kärnten, a seng Kontakter mam Saddam Hussein a Muammar al-Gaddafi zum Deel staark Kriticke provozéiert hunn.

De Jörg Haider war bestuet an hat zwou Duechteren.
## Gielercher
*  *Großes Silbernes Ehrenzeichen am Bande für Verdienste um die Republik Österreich*.
## Um Spaweck
Paul Krugman

De **Paul Robin Krugman**, gebuer den 28. Februar 1953 zu Albany, New York, ass en US-amerikaneschen Ekonomist, Auteur a Laureat (2008) vum sougenannten “Nobelpräis fir d'Ekonomie”. Hien ass de Grënner vun der Neier Ekonomescher Geographie. An den USA ass hie besonnesch duerch seng Rubrik, déi en all Woch an der *[[New York Times]]* publizéiert, iwwer d'Fachkreesser eraus bekannt ginn.

## Publikatiounen
* *The Return of Depression Economics and the Crisis of 2008*, 2008; däitschsproocheg Editioun::: *Die neue Weltwirtschaftskrise, Campus Verlag, Frankfurt/M. 2009* 
* *Nach Bush: das Ende der Neokonservativen und die Stunde der Demokraten*. Frankfurt a.M.: Campus-Verlag 2008, ISBN 978-3-593-38565-5
* Microeconomics (2005), (Léierbuch, mam Robin Wells), ISBN 0-7167-5229-8
* *Der große Ausverkauf* (2004) - ISBN 3-593-37437-4
* *Internationale Wirtschaft - Theorie und Politik der [[Außenwirtschaft]]* - (Léierbuch, mam Maurice Obstfeld), Pearson Studium, 6. Oplo 2004 - ISBN 3-8273-7081-7
* *Die Große Rezession. Was zu tun ist, damit die Weltwirtschaft nicht kippt*. Frankfurt a.M.: Campus-Verlag 2001, ISBN 3-548-70054-3 (The return of depression economics)
* *Schmalspur-Ökonomie. Die 27 populärsten Irrtümer über Wirtschaft* (2000) - ISBN 3-593-36287-2 *(The accidental theorist and other dispatches from the dismal science)*
* *Der Mythos vom globalen Wirtschaftskrieg*. Frankfurt a.M.: Campus-Verlag 1999, ISBN 3-593-36147-7 *(Pop internationalism)*
* *Pop Internationalism*. Cambridge, Mass.: MIT-Press 1997, ISBN 978-0-262-61133-6 (Eng Essai-Sammlung iwwer déi international Wirtschaft)
* *Geography and Trade* (1991). Leuven, Cambridge, London

## Literatur
* Adam Tooze: The Gatekeeper, London Review of Books, Vol. 43, No. 8, 22. April 2021.
* Lars Wächter: Ökonomen auf einen Blick. 2., aktualisierte und erweiterte Auflage. Springer Gabler, Wiesbaden 2020, ISBN 978-3-658-29068-9

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Aktuell Websäit vun der Princeton University
* Fréier Web-Säit vum MIT
* Déi inofficiell Paul Krugman Archiven
Corse (Rannerrass)

D'Rass **Corse** ass eng franséisch Rannerrass.

Et ass eng Rannerrass déi haaptsächlech op Korsika gezillt gëtt an där hir Originnen net honnertprozenteg bekannt sinn. Se ass genealogesch net a Bicher festgehalen, mä d'Isolatioun vun der Insel huet et mat sech bruecht datt se sech am Laf vun de Joerhonnerten als homogeen Rass etabléiert huet. Se gläicht ganz staark anere Rassen déi eng Entwécklung op Insele matgemaach hunn, wéi d'Sarda op Sardinien an d'Mallorquina an d'Menorquina op de Balearen.

Am Joer 2001 gouf et op Korsika eng 28.000 Kéi, a ronn 1.300 Stéiere fir natierlech Befruchtung. Sechs Stéiere goufe fir kënschtlech Befruchtung gehalen.. De Bestand ass stabil, an ongeféier 60 % vun de Kéi maache rengrasseg Kaalwer.

Si hunn am grousse Ganzen e roudelzege Pelz, mat Nuancen déi vum weessgiel iwwer gro bis käschtebrong kënne goen. Ënner der Panz si se dacks hell, d'Schläimhait sinn donkel, a gefleckt Béischte si ganz rar. D'Haren a Form vun enger Leier ginn héich gedroen.

Et ass eng kleng Rass déi net schwéier gëtt. D'Kou huet an der Moyenne eng Schëllerhéicht vun 1,15 m bei 280&nbsp;kg, an de Stéier 1,20 m bei 350&nbsp;kg.

D'Corse ass eng Fleeschrass, a gouf fréier och als Zuchbéischt gebraucht. Si gëtt net gestrach, an huet eng mëttelméisseg Mëllechproduktioun. Hir Mëllech geet just duer fir ee Kallef am Joer grousszezillen.

## Qualitéiten
*Si verdréit gutt héich Temperaturen.
*Et ass e gudde Fudderverwäerter, d.&nbsp;h. si ka vun nierstoffaarme Planze liewen
*Si kann no fudderaarmen Zäiten erëm séier hir Kierperreserven opbauen
*Beim Kaalwen huet se keng Problemer, déi meescht Kaalwer kommen a fräier Natur op d'Welt
*Et si gutt Mammendéieren

An de Bierger vu Korsika gëtt se an der renger Rass extensiv gezillt. D'Béischte lafe praktesch ganz fräi doruechter. An den Däller, wou d'Fudder méi liicht ze fannen ass, gëtt eng intensiv Zuucht bedriwwen, bei där Fleeschrasse mat méi engem héije Rendement mat agekräizt ginn, dacks Charolaise.

## Um Spaweck

*Fiche vun der Rass mat Fotoen.
Erasure

**Erasure** ass eng erfollegräich englesch Synthie-Pop-Band, déi aus dem Andy Bell an dem Vince Clarke besteet.

## Bandgeschicht
### Virgeschicht a Grënnung vun Erasure
De Vince Clarke ass e Synthesizer- a Sequenzer-Spezialist, deen als Grënnungsmember vun *Depeche Mode* d'Hits „New Life“ a „Just Can't Get Enough“ komponéiert huet. Schonn Enn 1981 huet de Clarke Depeche Mode wéinst musikaleschen Differenze verlooss, fir 1982 mam Alison Moyet d'Duo *Yazoo* ze grënnen. Dem Duo Yazoo säin éischten Hit war „Only You“, deen de Vince Clarke fir Depeche Mode geschriwwen hat. No zwéin Albumen an enger Rei vun erfollegräiche Singelen ("Don't Go", "Situation", "Nobody's Diary") gouf Yazoo wéinst perséinlechen Differenzen opgeléist.

1983 huet hien nach de Projet *The Assembly* zesumme mam Tountechniker gestart, deen awer och erëm opgeléist gouf.

1985 huet de Vince Clarke dann iwwer eng Annonce am Melody Maker e Sänger fir en neie Projet gesicht. De Leschte vu véierzeg Kandidate war den Andy Bell. **Erasure** war gebuer.

### 1985–1994
1985 huet Erasure hir éischte Single „Who Needs Love Like That“ verëffentlecht, déi e klengen Diskothéikenhit gouf. Den nächste méi groussen Hit war „Oh L'amour“ aus dem Debutalbum *Wonderland* (1986). Dës Single hat virun allem an Däitschland a Frankräich e grousse Succès.

Erasure hat hiren éischte groussen internationalen Hit mat „Sometimes“, dee sech a vill europäesche Länner an d'Charts placéiere konnt. „Victim of Love“ war eng No. 1 an den US Dance Charts. Den zweeten Album, *The Circus* (1987), aus deem déi Single sinn, huet sech dowéinst besser verkaaft.

Déi nächst fënnef Albumen *The Innocents* (1988), *Wild!* (1989), *Chorus* (1991), *Pop! The First 20 Hits* (1992) an *I Say I Say I Say* (1994) goufen all No. 1 an de britteschen Charts. *Pop!* gouf a Groussbritannien mat Dräifach-Platin ausgezeechent. Aus deenen Albe stamen international Hits wéi z.&nbsp;B. „Ship of Fools“, „A Little Respect“, „Blue Savannah“, „Chorus“, „Love to Hate You“ an „Always“.

D'EP *Crackers International* mam Hit „Stop!“ gouf No. 2 an den UK Single Charts. D*'ABBA-esque EP*, op där Erasure d'ABBA-Hits „Lay All Your Love On Me“, „S.O.S.“, „Take A Chance On Me“ a „Voulez Vous“ gecovert huet, war souguer No.1 an de britteschen Charts.

### 1995–2005
Nom nach populären Album *I Say I Say I Say* (1994) huet Erasure kaum nach kommerziell erfollegräich Albumen erausbruecht.
Den Album *Loveboat* gouf an Amerika net emol verëffentlecht.

2003 hat Erasure e Comeback mat enger Cover-Versioun vum *Peter Gabriel*-Hit "Solsbury Hill". 2003 koum och e Best-of-Album *Hits! The Very Best Of Erasure* eraus. Eng DVD mat alle Museksvideoe vun Erasure koum och eraus.

Enn 2004 huet de Sänger Andy Bell bekannt ginn, datt hien zanter 1998 HIV-positiv ass.

## Discographie
### Studio-Albumen

### Kompilatioun- a Live-Albumen

„n.v.“ = net verëffentlecht
1 nëmmen UK

### Singelen

„n.v.“ = net verëffentlecht
1 nëmmen USA
2 nëmmen Däitschland a Tschechien
3 nëmmen UK
4 EP, an den USA an den Albumcharts

### Videoen

1 nëmmen UK
2 nëmmen Australien

## Um Spaweck
*  Offiziell Websäit vun Erasure
De Leederwon

**De Leederwon** ass eng a.s.b.l. déi am Ferbruar 2008 gegrënnt gouf, mat dem Objet d*'[[Huifbed-Fueren|Huifbedrijden]]* wéi et schonn zanter e puer Joer, an Holland mat Succès bedriwwe gëtt, zu Lëtzebuerg bekannt ze maachen, an ze praktizéieren. De Veräin huet säi Sëtz zu Betzder.

D'Iddi koum vun engem Member vum Veräin, deen 2004 an Holland un engem Léiergank deelgeholl huet. Duerno huet hien zwee Joer laang eng theoreetesch a praktesch Ausbildung an Holland gemaach, an d'Ofschlossprüfung an där Disziplin gemaach.

Nieft dem Huifbedrijden organiséiert De Leederwon asbl och aner Aktivitéite wéi zum Beispill Kutscheführerschäiner an Ausfaarte mat historesche Kutschen.

D'asbl gëtt bis ewell eleng duerch Spenden a Sponsoring vu verschiddene Firme finanziell um Liewe gehalen. D'Aarbechte gi vu Benevole gemaach.
Oliver Kayser (Musikant)

Den **Oliver Kayser** ass e jéineschen Duddelsakspiller vu Lëtzebuerg.

Hie spillt ënner anerem Poppentheater a setzt sech mat der Kultur, der Geschicht an dem Brauchtem vu Lëtzebuerg ausernaner, wouriwwer hien och Virträg hält.

Hien ass ee vun de Grënner vun der Folk Grupp D'Lompekréimer a spillt als Duddelsak- an Dréileierspiller. Hie bedreift e klengen ambulanten Zauberkonscht Theater, den Teatro Lompazi wou hien als Täschespiller an Illusionist optrëtt.
Seng Virfahre waren ënner aanerem fuehrend Händler a Musikanten déi sech zu de Lakerten zielen.

Hien ass ee vun de Grënner vum Kochemer Loschen, dem Landesbüro fir Lëtzebuerg vum Jéinesche Bond Däitschland, a setzt sech fir seng Lakerkultur, fir d'jéinesch Sprooch, Bräich an Traditiounen an.
Yvon Briant

Den **Yvon Briant**, gebuer de 5. Mee 1954 zu Lesneven am Finistère, a gestuerwen den 13. August 1992 bei engem Fligeraccident um Col de Marsolino bei Calvi an der Haute-Corse, war e franséischen Entrerprenner a Politiker.

Nodeem de Briant seng Schoul am Prytanée national militaire zu La Flèche gemaach hat, huet hie sech bei der franséischer Arméi engagéiert. Fir d'éischt war hien am 1. Parasregiment zu Pau, an duerno op der Kampfschwëmmerbase zu Aspretto.

1978 huet hien d'Arméi verlooss a sech als Entreprenner selbstänneg gemaach, fir d'éischt mat enger Entreprise zu Dunkerque déi Aarbechten op U-Booter gemaach huet, duerchno mat enger Sécherheetsfirma am Val d'Oise.

Am Val d'Oise huet hie sech dem Jacques Chirac sengem Rassemblement pour la République ugeschloss. 1979 gouf hie Member am Club de l'Horloge a gouf Direkter vum *Contrepoint*, enger Revue déi de Club opkaaft huet. Uganks 83 huet den Yvon Briant den RPR verlooss, an ass bei den CNIP gaangen, bei deem e *Secrétaire géneral adjoint* gouf.

Bei de Legislativwalen 1986 gouf hien op der Lëscht vum FN-CNIP als Deputéierte gewielt. Am Juli 1986 gouf hie vum FN ausgeschloss. Am Januar 1987 gouf e mat der Ënnerstëtzung vum Philippe Malaud Generalsekretär vum CNIP.

Am Mee 1988 huet hien de Chirac bei Presidentewalen ënnerstëtzt. Hien huet säi Mandat als Deputéierte verluer, gouf awer direkt duerno am Juni 1989 als Europadeputéierten op der RPR-UDF-Lëscht déi vum Valéry Giscard d'Estaing ugeféiert gouf, gewielt. Am Mäerz 1992 gouf hie *Conseiller régional* vun der Île-de-France.

Hien ass bei engem Fligeraccident bei Calvi gestuerwen. Ënner den Affer vum Accident ware seng Fra Nathalie, Directrice vun NRJ säi Bouf Hugues, an den David Vallier e Pilot vum Aeroclub vun Ajaccio.
Marie-Louise (Franséisch Arméi)

D**'Marie-Louisën** ass den Numm fir 120.000 franséisch Rekrute vun de Joergäng 1814 an 1815, déi fréizäiteg mat engem Dekreet vun der Keeserin Marie-Louise 1813 agezunn goufen.

Mat hiren eeleren Zaldotekolleege vun der Grande armée ware si bei de Victoire vu Champaubert a Montmirail dobäi. Op deenen zwee Schluechtfelder erënneren haut zwou ronn 15 m héich stenge Sailen un de Succès vun de Fransousen. 

### Roman
* Erckmann-Chatrian, *Histoire d'un conscrit de 1813*, Hetzel, Paris, 1883 http://gallica.bnf.fr/notice?N=FRBNF37291983
Col de Marsolino

De **Col de Marsolino** op Korsesch ***Bocca di u Marsulinu*** ass e 443 Meter héije Col an der Haute-Corse. Iwwer de Col féiert d'Departementsstrooss D 81, déi vu Calvi op Ajaccio féiert.

De Col läit um Scheed vun den Däller vun de Flëss Marsolino a Figarella.

Um Col steet e Monument dat un d'Fligeraccident erënnert bei deem de franséische Politiker Yvon Briant mat senger Famill ëm d'Liewe koum.

## De Col um Tour de France
De Col ass um Tour de France eng Kéier passéiert ginn: déi 3. Etapp vum Tour de France 2013 ass iwwer de Col gefuer, Gewënner vun der Etapp war de Pierre Roland.
E gëtt als Col vun der 2. Kategorie gewäert.
Finanzkris 2007/2008

D**'Finanzkris 2007/2008** ass eng Bank-a Finanzkris déi mat der Subprimekris an den USA ugefaangen huet. Si gëllt als Ausléiser fir déi weltwäit Finanzkris déi bis an d'Joer 2008 unhält. Et ass déi schlëmmste Finanzkris zanter der Weltwirtschaftskris vun 1929.

D'Kris vun de "Subprimes" huet den 2. Semester 2006 ugefaange mam Crash vun de Risiko-Immobiliekreditter an den USA. Am Fréijoer 2007 sinn an den USA d'Ausfäll vun de Remboursementer op de Subprime-Kreditter um héchste Stand vun de leschte Joren ukomm. Dëst gouf duerch déi permanent Zënserhéijungen an dat gläichzäitegt Fale vun den Immobiliepräisser ausgeléist.
## Um Spaweck
Norbert Stelmes

Den **Norbert Stelmes**, gebuer de 25. Mee 1915 zu Ëlwen, a gestuerwen de 6. Juni 1986 an der Stad Lëtzebuerg, war e Lëtzebuerger Lycéesprofesser, Komponist a Pianist. Hien huet Mathematik- a Physik enseignéiert, ë.&nbsp;a. am Lycée Robert-Schuman, wou hien de 27. Oktober 1945 seng Nominatioun krut.

Hien huet Marschen, Lidder, Chansonsen a Filmmusek komponéiert a Gedichter vertount, ë.&nbsp;a. vum Rainer Maria Rilke.

1946 huet hien d'Jeunesses musicales Luxembourg mat gegrënnt a war och hiren éischte President.

Den Norbert Stelmes huet d'Initiative fir d'Opriichte vum Monument zu Éiere vum Joseph Kutter (1969) an der Stad Lëtzebuerg an d'Wee geleet.

## Kompositiounen
**Letztes Glück*, 1938
**Marche de la Foire internationale*, 1954
**Impromptu en mi bémol mineur*, 1956
**Elegie*, 1958
**Comme une balade*, 1984
**Valse triste*, 1984

## Kuckt och
* Prix Norbert-Stelmes
Sauermous

**Sauermous** oder **Sauere Kabes** ass reng geschniddene wäisse Kabes, deen duerch Mëllechsaier-Gärung, déi duerch Asolperen entsteet, konservéiert ginn ass a meeschtens gekacht giess gëtt.

Fir d'Sauermous anzesolpere brauch een en äerdent Dëppen, an dat de gerappte Kabes kënnt. Am Dëppe gëtt de Kabes mam Moustuckert zerstouss, fir datt d'Fasere solle räissen. Doduerch gëtt d'Flëssegkeet déi an de Kabesblieder ass fräigesat. Et gëtt getuckt bis dat d'Flëssegkeet iwwer dem Kabes steet. Op déi Manéier ginn no an no Loen iwwerenee getässelt. Als Gewierzer gi Salz, Peffer an Neelcheskäpp gebraucht. Dat Ganzt gëtt mat engem Deckel zougedeckt op deen e Gewiicht geluecht gëtt. D'Sauermous kann da wann de Solperprozess no ongeféier 6 Wochen ofgeschloss ass, an der Kiche gebraucht ginn. Agesolperte Kabes ka sech sou iwwer ee Joer halen.

Et gëtt ugeholl, datt d'Erfindung vum Sauermous entweeder schonn op d'Antikt Griicheland zeréckgeet, oder awer mat de Mongolen aus Asien an Osteuropa koum, vu wou et dann, warscheinlech virun allem duerch Judden, déi et vill an hirer Kiche brauchen, bis an déi haiteg Beneluxlänner, Loutrengen an Elsass no Westen hi verbreet gouf.

Sauermous ass räich u Mëllechsaier, Vitaminn A, B, C a Mineralstoffer, an huet wéineg Kalorien (ongef. 19 kcal pro 100 g), sou gutt wéi kee Fett an enthält 3 bis 4 % Kuelenhydrater an 1 bis 2 % Proteinnen.

Gekacht Sauermous kann als Bäilag zerwéiert ginn, zu Lëtzebuerg, wéi och a Frankräich, gëtt et awer meeschtens als eegestännege Plat opgedëscht, als sougenannt **Choucroute garnie**, woubäi da Wirschtercher, Gesolpertes, More Speck a soss Charcuterie drop, a gekacht Gromperen derbäi zerwéiert ginn.

Sauermous ass och ee vun den 2 Haaptbestanddeeler vum Tierteg.

## Um Spaweck
Dolphe Kutter

De **Rodolphe Adolphe**, genannt **Dolphe Kutter**, gebuer den 28. Juli 1932 zu Tréier, ass e lëtzebuergesche Cheemiker.

Hie war vun 1968 bis 1988 Professer fir klinesch Chimie op der pharmazeutescher Universitéit zu Lausanne, vun 1989 bis 1999 Professer fir praktesch klinesch Chimie um Cunlux, haut Universitéit Lëtzebuerg, a Gaaschtprofesser op den Universitéiten zu Nanzeg a Prag.

Den Dolphe Kutter ass den Auteur vun enger Rei vu wëssenschaftleche Publikatiounen am Beräich vun der Laboratoiresdiagnostik.

Hien ass de Jong vum Moler Joseph Kutter an de Koseng vum Fotograf Édouard Kutter jun.

## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker