Trounwiessel (Lëtzebuerg)

En **Trounwiessel** bedeit zu Lëtzebuerg gemenkerhand déi feierlech Muechtiwwerdroung vum regéierende Souverän u säin Nofollger oder – am Fall vum Doud vum Herrscher – d'Iwwerhuele vun der Muecht vu sengem Ierwen. Dës Zeremonie ass en Deel vun der Geschicht vun der Groussherzoglecher Famill, zënter datt d'Haus Nassau-Weilburg fir d'éischt un d'Muecht koum: vum Kinnek-Groussherzog Adolphe (1890) iwwer de Wëllem IV. (1905), d'Groussherzoginne Marie-Adélaïde (1912) a Charlotte (1919) duerno d'Groussherzoge Jean (1964), Henri (2000) bis bei de Guillaume (2025).

Fir datt deen neie Membere vun der Groussherzoglecher Famill ka Groussherzog oder Groussherzogin ginn, muss den aktuellen Herrscher fir d'éischt ofdanken, andeems hien en deementspriechenden Arrêté grand-ducal ënnerschreift. Fir d'Funktioun vum Staatschef kënnen auszeüben, muss den Nofollger duerno virun der Chamber en Eed ofleeën

## Geschicht

### Haus Oranien-Nassau

* 7. Oktober 1840: Ofdankung vum Kinnek-Groussherzog Wëllem I. an Trounwiessel zu Gonschte vu sengem Fils Wëllem II. am Palais Het Loo zu Apeldoorn (Holland);
* 17. Mäerz 1849: nom Doud vum Wëllem II., geet den Troun u säi Bouf Wëllem III.
* 18. Abrëll 1849: am Palais Noordeinde zu Den Haag leescht den neie Kinnek-Groussherzog säin Eed virun enger Delegatioun, déi vun der Chamber festgehale gi war: Charles Metz (President), Baron de Tornaco, André, Collart, Greisch, Hemmer, Lefort, Auguste Metz, Müller.
* 23. November 1890: Doud vum Wëllem III.

### Haus Nassau-Weilburg

* 9. Dezember 1890: An enger feierlecher Sëtzung an der Chamber leet den neie Groussherzog Adolphe säin Eed of:

* 17. November 1905: Doud vum Adolphe;
* 22. November 1905: am Schlass Hohenburg zu Lenggries an Uewerbayern leet de Wëllem IV. säin Eed virun enger Delegatioun vun der Chamber of. Bei den Deputéierten déi fir d'Delegatioun ausgeloust gi waren, huet et sech ëm den Auguste Laval (President), Charles Crocius, Emile Prüm, Robert Brasseur a Luc Housse gehandelt;
* 19. Mäerz 1908: d'Maria Ana vu Bragança, Fra vum Wëllem IV., gëtt Lieutenant-Représentant, well hire Mann gesondheetlech Problemer huet;
* 18. November 1908: d'Maria Ana iwwerhëllt d'Regence;
* 25. Februar 1912: de Wëllem IV. stierft an d'Maria Ana bleift d'Regentin bis zur Groussjäregkeet vun hirer eelster Duechter;
* 14. Juni 1913: d'Marie-Adélaïde ass groussjäreg a leet den 18. Juni den Eed als éischt Lëtzebuerger Groussherzogin of;
* 9. Januar 1919: no schwéiere bannepolitesche Konflikter an wéinst Virwërf iwwer hir ze vill däitschfrëndlech Haltung dankt d'Marie-Adélaïde op Drock vun den Alliéierten of;

* 15. Januar 1919: der Marie-Adélaïde hir eelst Schwëster Charlotte gëtt d'Nofollgerin um Troun a leescht op Schlass Bierg den Eed op d'Lëtzebuerger Verfassung. D'Chamber-Delegatioun déi sech dowéinst op Bierg deplacéiert hat, bestoung aus den Deputéierte François Altwies (President), Auguste Delaporte, Mathias Huss, Egide Petges, Jacques Schmitz a Émile Reuter;
* 28. Abrëll 1961: der Groussherzogin Charlotte hiren eelste Bouf Jean gëtt Lieutenant-Représentant;
* 12. November 1964: no 45 Joer un der Spëtzt vum Land verzicht d'Groussherzogin Charlotte zu Gonschte vun hirem Jong Jean op den Troun. Den neie Groussherzog leescht den Eed op d'Verfassung am Plenarsall vun der Chamber;
* 4. Mäerz 1998: de Groussherzog Jean ernennt säin eelste Fils Henri als Lieutenant-Représentant;
* 7. Oktober 2000: de Jean verzicht zu Gonschte vu sengem eelste Jong Henri op den Troun an den Henri gëtt am Plenarsall vun der Chamber vereedegt;
* 8. Oktober 2024: de Grand-Duc Henri huet dem Prënz Guillaume d'Lieutenance iwwerdroen, sou wéi hien dat op Nationalfeierdag 2024 ugekënnegt hat;
* 3. Oktober 2025: de Groussherzog Guillaume leescht den Eed an der Plénière vun der Chamber.

## Trounwiessel 2025

Den Trounwiessel 2025 gouf iwwer dräi Deeg gefeiert:

### Freideg, 3. Oktober
Offiziellen Deel mat der Ofdankung vum Grand-Duc Henri am Palais, der Vereedegung vum Grand-Duc Guillaume an der Chamber, der Begréissung vum Public vun der neier groussherzoglecher Koppel um Knuedler, enger Receptioun vun der Regierung am Cercle Cité an engem Galadîner am Palais.

### Samschdeg, 4. Oktober
Dem Grand-Duc seng feierlech Tournée duerch d'Land, mat Statiounen zu Gréiwemaacher (Visitt ënner dem Thema „Sport als Mëttel fir d'Fërderung vum Benevolat“), Wolz (interkulturell Feier mam Thema „Diversitéit a Gemeinschaft“), Stengefort (am *Hôpital intercommunal*, Visitt vu Patienten an dem Personal aus dem Gesondheetssecteur), Diddeleng (am Quartier NeiSchmelz, inklusive Spektakel mat Danz, Akrobatik, Freerunning, Perkussioun, Zirkus, Sprooch, asw.) an an der Stad (Animatioun a Concerte vu Lëtzebuerger Artisten, *Trëppeltour* mat der groussherzoglecher Koppel iwwer d'Rout Bréck, Droneshow, …).


Trounwiessel 2025 Glacis 01.jpg|Droneshow
Trounwiessel 2025 Glacis 02.jpg


### Sonndeg, 5. Oktober
Te Deum mat der groussherzoglecher Famill an der Kathedral.

## Um Spaweck

### Legislatives
* Proclamation royale grand-ducale du 7 octobre 1840, n° 3, concernant l'abdication de Sa Majesté le Roi Grand-Duc, Guillaume I, en faveur de Sa Majesté Guillaume II, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 35 (18.10.1840), p. 277.
*Proclamation royale grand-ducale du 7 octobre 1840, n° 4, concernant l'avènement de Sa Majesté le Roi Grand-Duc Guillaume II., Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 35 (18.10.1840), p. 280.
*Procès-verbal du 18 avril 1849 de la prestation de serment de Sa Majesté GUILLAUME III, Roi des Pays-Bas Prince d'Orange-Nassau, Grand-Duc de Luxembourg (…), 
*Proclamation du 23 novembre 1890 (concernant le décès de Guillaume III), Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 60 (23.11.1890), p. 1.
*Prestation de serment - Séance solennelle de la Chambre des Députés du 9 décembre 1890, Archives nationales, CdD-1384 Décès du Roi-Grand-Duc Guillaume III et avènement du Duc Adolphe de Nassau au trône du Grand-Duché, 1890 (Dossier), p. 39-41
*Avènement du Grand-Duc Guillaume avec prestation de serment, Archives nationales, CdD-1740 Décès du Grand-Duc Adolphe et avènement du Grand-Duc Guillaume avec prestation de serment, 1905 (Dossier), S. 39
*Arrêté grand-ducal du 19 mars 1908, concernant l'institution de la Lieutenance, Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 21 (19.03.1908), p. 233
*Décret de la Chambre des députés du 13 novembre 1908, concernant l'institution de la Régence, Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 69 (24.11.1908), p. 929
*Prestation de serment de S. A. R. la Grande-Duchesse Marie-Adelaïde, Archives nationales, ET-DH-019 Avènement au trône de la Grande-Duchesse Marie-Adélaïde, 1912 (Registre), (18.06.1912), p. 15-16
*Abdication de S. A. R. la Grande-Duchesse Marie-Adélaïde et Prestation de serment de S. A . R. la Grande-Duchesse Charlotte, Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 5 (18.01.1919), p. 65-67
*Arrêté grand-ducal du 28 avril 1961 portant institution de la Lieutenance, Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 17 (28.04.1961), p. 252
*Arrêté grand-ducal du 12 novembre 1964 portant abdication de Son Altesse Royale la Grande-Duchesse de Luxembourg, Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 82 (12.11.1964), p. 1489
*Arrêté grand-ducal du 3 mars 1998 portant institution de la Lieutenance de Son Altesse Royale le Grand-Duc Héritier HENRI, Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 14 (03.03.1998), p. 213
*Arrêté grand-ducal du 7 octobre 2000 portant abdication de Son Altesse Royale le Grand-Duc de Luxembourg, Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 102 (07.10.2000)
*Arrêté grand-ducal du 8 octobre 2024 portant institution de la Lieutenance de Son Altesse Royale le Grand-Duc Héritier GUILLAUME, Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 425 (08.10.2024)
*Arrêté grand-ducal du 3 octobre 2025 portant abdication de Son Altesse Royale le Grand-Duc de Luxembourg, Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 414 (03.10.2025)
*Prestation de serment de Son Altesse Royale le Grand-Duc de Luxembourg,  Legilux, Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg, nº 415 (03.10.2025)

### Aner Linken

* D'Chamber an d'Vereedegung vun de Grand-Ducen, Informatiounspanneauen iwwer d’Vereedegunge vun de Groussherzogen an der Chamber aus enger historescher Perspektiv (gekuckt den 29. September 2025)

* Inflight Trounwiessel Special Edition, Luxair-Paperjam, 22.09.2025
* Dossier „Trounwiessel 2025“ op rtl.lu
* Dossier „Thronwechsel 2025“ op wort.lu