Réimesch Relioun

D**'Réimesch Relioun** ass eng polythéistesch Relioun. Si ëmfaasst eng ganz Rei vu rituellen Akten a Glawen. D'Réimer hu sech selwer als déi gleewegst Leit op der Welt ugesinn. D'Gëtter an d'Relioun fënnt een iwwerall, souwuel an der Ëffentlechkeet wéi och am private Liewe vun de Réimer rëm. All Versammlung, all Staatssëtzung an all ëffentlech Feier ass mat engem reliéise Ritual ugefaange ginn, fir den Accord vun de Gëtter ze kréien.

## Wiesen
### D'Numen
D'réimesch Relioun hat e phenomeenologescht Betruechten op d'Natur an huet sech dru ginn, d**pax deorum'', d'friddlech Uerdnung, déi vun de Gëtter festgeluecht gouf, ze behidden. Der réimescher huet, anescht wéi der griichescher [[Relioun]], en anthropomorphe [[Pantheon]] gefeelt, bei deem d'Gëtter an tatsächlecher Mënschegestalt optrieden. D'réimesch
Gëtter hate keng richteg réimesch [[Mythologie]]. De Kraaftbegrëff ''Numen'', dee souvill wéi ''gëttlecht Wierken'' bedeit hat dobäi eng zentral Bedeitung.

=== D'Religio ===
D'[[Latäin|laténglescht]] [[Verb]] ''religere'' bedeit: eppes wéi virdru betruechten, an d'Verb ''religare'' bedeit: erëm vereenegen. ''Religio'' bedeit also wann een de [[Sënn (Philosophie)|Sënn]] vu ''religare'' betruecht, d'perséinlech Verbonnenheet vun engem Mënsch u Gott. Am Sënn vun ''religere'' bedeit ''religio'' d'gewëssenhaft Beuechtung vun den traditionelle [[kult]]esche Bräich, déi de Bezuch zwëschen der mënschlecher an der helleger Sphäre hiergestallt hunn. De géigesäitege [[Charakter]] vum ''do ut des'' (ech ginn, fir datt s du gëss) war present. E bedeit, datt wann ee seng rituell Flichten exakt erfëllt an op déi Aart a Weis eppes fir d'Gëtter mécht, da kann een sech vun hinnen eng Géigeleeschtung erwaarden. D**Pietas* ass e flichtgerecht Behuele vis-à-vis vu Mënschen a Gëtter, mä si ass net mat der chrëschtlecher Frëmmegkeet ze vergläichen. An deem Verständnis kann et nëmmen eng eenzeg *religio* ginn.

== Kult ==
=== Kultformalismus ===
Vill Fuerscher gesinn Änlechkeeten tëschen der réimescher Kultpraxis a mageschen Handlungen. Wann een d'[[Virschrëft]]en prezis anhält, da waren d'Gëtter de Mënschen dankbar. Ritualer goufen dacks praktizéiert an hu misse prezis praktizéiert ginn a wann et néideg war, widderholl ginn, fir datt d'Gëtter net rose ginn. An de sougenannte *Libri Sibyllini*, déi nëmme wann de Senat et beschléisst, konsultéiert gi kënnen, stinn d'Ritualvirschrëften. [[Gebiet]], [[Gelübde]] an [[Affer]] waren déi dräi wichtegst kultesch Äusserungen. Ënner dem Affer versteet een en hellegt Iesse mat de Gëtter, wou Déieren ([[Schwäin]], [[Schof]] a [[Stéier]]), [[Friichten]] a [[Gedrénks]] giess a gedronk goufen. Et goufen och [[Waff]]e vun de géignereschen [[Zaldot]]e geaffert. D*'Divinatio* oder d'Wahrsagerei gouf och praktizéiert. Dem [[Staat]] seng Flicht huet dora bestan, de Wëlle vun de [[Gëtter]] ze préiwen; en huet se duerch sougenannt *hauspices* oder *augures* duerchféiere gelooss. All aussergewéinleche Phenomeen am Alldag oder an der Natur gouf als e gëttleche Message interpretéiert.

=== Ëffentleche Kult ===
De Mëttelpunkt vun der ëffentlecher réimescher Relioun war de [[Kapitol]]ineschen [[Tempel]]. Scho ganz fréi sinn ëffentlech Kulter entstan. Eng Staatspriisterschaft (*sacerdotes*) huet dës kontrolléiert. An der réimescher Pontifikalrelioun huet de Kinnik déi wichtegst priisterlech Funktiounen ausgefouert, an der Republik war et de *pontifex maximus* an zënter dem [[Augustus]], de [[Keeser]]. D'Paschtéier hunn och d*dies fasti an nefasti* (Deeg mat oder ouni Rechtsspriechung) an d*'dies comitiales* (Deeg vun de Volleksversammlungen) fixéiert, si hunn de Kalenner festgeluecht an nach vill méi.

=== Keeserkult ===
De Keeserkult fänkt un, wéi den ermordeten [[Julius Caesar]] als *Divus Iulius* ënnert d'Staatsgottheete vu [[Roum]] opgeholl gouf. Den Augustus huet seng [[Veréierung]] als Gott am italesche Kärland refüséiert, mä hie gouf awer no sengem Doud offiziell zum *Divus* erhuewen, wéi all Keeser nom [[Claudius]]. Verschidde Keesere wéi zum Beispill de [[Caligula]], den [[Domitian]] an de [[Commodus]] hu sech schonn, wéi se nach gelieft hunn, als Gëtter veréiere gelooss. D'Ausübung vum Keeserkult huet d'Loyalitéit géigeniwwer dem Keeser verlaangt a war dowéinst en Ulass fir Ausernanersetzunge mat de [[Monotheismus|monothéistesche]] Relioune vu [[Juddentum|Judden]] a [[Chrëschtentum|Chrëschten]]. Eng Veréierung, un där och Chrëschten deelhuele konnten, huet de Keeserkult zënter dem [[Konstantin de Groussen|Konstantin dem Groussen]] ersat.

=== Private Kult a superstitio ===
Typesch Kultplaze waren den [[Uewen]] a wäertvoll [[Schief]]. Gottheete vum private Stot waren de *genius* (männlech) oder d*iuno* (weiblech) (den individuelle Schëpfer- an Zeugungsgeescht vun all Réimer an all Réimerin), d*lares* (Haus- a Weeweiser) an d*penates* (Geeschter vum Haus an der Spënnchen). De *pater familias* mee och ëffentlech Persoune waren zoustänneg fir d'Ausféierung vun de [[Ritus|Riten]]. D'Geeschter vun de Verstuerwene waren en eminent Theema. D'reliéis Praktike vun den einfache Leit waren dacks am Widdersproch mat deene vun de wëssende Leit a goufen dann als *superstitio* ([[Awerglawen]], Wahnvirstellungen, asw.) bezeechent. Domat war d*'superstitio* de Géigesaz vun der eenzeg richteger *religio*.

== Entwécklung ==
=== 8. bis 6. Joerhonnert v. Chr. ===
No enger Legend soll den 1. réimesche Kinnik, de [[Romulus]], d'réimesch Relioun gegrënnt hunn an den 2., den [[Numa Pompilius]], de réimesche [[Gottesdéngscht]]. Well d'Réimer ganz am Ufank e Vollek vun Akerbauere waren, war e groussen Deel vun de reliéisen Handlunge vum Vollek dem Wuesse vu Saachen, déi se ugeplanzt hunn, consacréiert. Zauberriten, Afferhandlungen a verschidde Gebietsformen hunn dofir gesuergt, datt dat Béist vun Haiser, Ställ a Felder verdriwwe gouf. Virun dem Séinen z.&nbsp;B. huet de Gott [[Jupiter (Mythologie)|Jupiter]] en Iess- an Drénkaffer krut. Schonn am eelste Kalenner, och vum Numa agefouert, stoungen, déi um Bauerejoer orientéiert Fester (*saturnalia, cerialia, lupercalia, parilia*). Den Haaptgott [[Mars (Mythologie)|Mars]] war Krichsgott, hie war zoustänneg fir d'Gedeie vu Véi a fir d'Recolt a Mëssernten. De Mars, de Jupiter an de [[Quirinius]] hunn eng Dräiheet gebilt, déi vun den Uewerpriister Affer kruten. Zu de Gëtter vun de Baueren hunn och z.&nbsp;B. de [[Saturnus]], den [[Tellus]] an d'[[Flora]] gezielt.

=== 6. bis 4. Joerhonnert v. Chr. ===
D'réimesch Relioun huet sech um Enn vum 6. Joerhonnert transforméiert, andeem se ënnert [[Etrusker|etruskëschem]] Afloss e méi stättesche Charakter gewonnen huet. Stättesch Gëtter waren z.&nbsp;B. d'[[Palatua]], de [[Portunus]] an d'[[Vesta]]. Op d'ursprénglech oppe Kultplazen (*locus sacer sine tecto*) an Hellegtümer, wéi z.&nbsp;B. Quellen, goufen Altäer opgeriicht an duerno Tempelen. Am 5. Joerhonnert v. Chr. goufe griichesch [[Brauch|Bräich]] a reliéis Virstellungen agefouert, déi d'réimesch [[Mythologie]] wéi eng Spigelung vun der griichescher wierke gelooss huet. Um Enn vum 3. Joerhonnert war all réimesch Gottheet enger griichescher gläichgestallt z.&nbsp;B. Jupiter–Zeus, Mars–Ares, asw.

=== 3. bis 1. Joerhonnert v. Chr. ===
D'Réimer hu behaapt, si wieren déi reliéist vun alle Vëlker. D'[[Kybele]], eng Fruchbarkeetsgëttin war d'Patréinesch vun [[troja]]nesche Virfahren a gouf mat der Mammegëttin [[Rhea]] gläichgestallt. An de gebilte Kreesser ass, ënnert dem Afloss vun der griichescher [[Philosophie]], haaptsächlech der [[Stoa]], eng Religiositéit mat [[Pantheismus|pantheisteschen]] an [[Atheismus|atheisteschen]] Neigungen entstan.

=== 27 v. Chr. bis 96 n. Chr. ===
Dem Augustus seng Restauratiounspolitik huet dora bestan d'Priisterkollegien an d'Kultverbänn erëm an d'Liewen ze ruffen, Tempelen ze bauen, nei *numina* ze schafen (*pax, felicitas, iustitia, providentia, securitas*). Dem [[Vespasian]] seng [[Wonner]] respektiv Wonnerheelungen si berüümt an ähnelen [[Neit Testament|neitestamentaleschen]] Erzielunge vu [[Jesus]]. Well d'Grenz zwëschen dem Mënschlechen an dem Gëttleche fir [[Griichen]] a [[Réimer]], net sou wéi an anere Kulturen méi liicht ze iwwerwanne war, konnte Keeser an och mächteg [[Politiker]] kultesch [[Éier]]en empfänken, fir eng [[Hierarchie]] opzebauen.

=== 2. bis 3. Joerhonnert n. Chr. === 
Den [[Apollonios vun Tyana]] huet vill Wonner bewierkt an huet eng [[Himmelfaart]] matgemaach. D'"Orientaliséierung" vun der réimescher Relioun huet géint Enn vum 3. Joerhonnert n. Chr. hire Maximum erreecht: De Keeser [[Aurelian]] huet de [[Gott]] *sol invictus* zum wichtegste Gott erhuewen, wat enger allgemenger mono- oder henotheistescher Tendenz entsprach huet. Dee mat *sol invictus* identifizéierten [[Mithras]] ass en Haaptugrëffszil vum konkurréierende Chrëschtentum ginn, dat sech bis zum Enn vum 2. Joerhonnert am ganze Räich verbreet huet.

=== 4. bis 6. Joerhonnert n. Chr. === 
Den [[Diokletian]], den 1. Keeser vun der [[Spéitantik]] huet sech selwer *Iovius* genannt an huet sech sou ënnert de Schutz vum Jupiter gestallt. Ënnert senger Herrschaft goufen déi traditionnel Kulter an och de Sol Invictus Mithras gefërdert. Well d'Chrëschtentum, als montheistesch Relioun net mam Keeserkult averstan war, ass et zur [[Chrëschteverfollegung]] komm.

Den [[Toleranzedikt]] vun [[311]] n. Chr. vum [[Galerius]] an d'[[Mailand|Mailänner]] Vereinbarung vun [[313]] n Chr. vum [[Konstantin]] a [[Licinius]] hunn d'Ausübung vun alle Reliounen, och vun der chrëschtlecher erlaabt. De Konstantin huet souguer der Kierch Sue ginn an huet seng Kanner am chrëchtlesche Glawen erzunn. De Keeser [[Gratian]] huet d'Amt vum *pontifex maximus'' ofgeschaaft a vun 380 n. Chr. un, huet den Theodosius d'Chrëschtentum zur Staatsrelioun erkläert an heednesch Relioune verbueden.

## Kuckt och
* Réimesch Mythologie
* Lëscht vun de réimesche Gëtter