open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Petro Poroschenko

De **Petro Olexijowytsch Poroschenko** (ukrainesch: Петро Олексійович Порошенко), gebuer de 26. September 1965 zu Bolhrad, ass en ukraineschen Entreprener (Spëtznumm "Schocklaskinnek"). Hie war vum 7. Juni 2014 bis Mee 2019 President vun der Ukrain.

Hien huet mat de Gewënner aus senger Entreprisegrupp Ukrprominvest (ë.&nbsp;a. Schockela, Autoen, Schëffbau, Rëschtung an Televisiounssenderen) e Verméige verdéngt, dat 2013 vum Forbes Magazine op 1,6 Milliarden US-Dollar geschat gouf, woumatter en de siwenträichsten Oligarch aus der Ukrain wier.

Hien hat och scho verschidde Regierungsfunktiounen. Vu Februar bis September 2005 war hie President vum "Nationale Sécherheets- a Verdeedegungsrot vun der Ukrain", vum Februar 2007 bis Mäerz 2012 Direkter vun der ukrainescher Nationalbank a vum Conseil de surveillance vun der Noutebank, ënner dem Staatspresident Wiktor Juschtschenko war en Ausseminister an ënner dem President Wiktor Janukowytsch Minister fir Ekonomie.

De 25. Mee 2014 huet hien d'Presidentewal am éischten Tour gewonnen a gouf zwou Wochen drop vereedegt. Am Mäerz/Abrëll 2019 hat hie beim Versuch, erëmgewielt ze ginn, keng Chance géint de Wolodymyr Selenskyj‎‎, dee mat ronn 73% vun de Stëmmen am zweeten Tour gewielt gouf.

## Um Spaweck

* Perséinlech Websäit
Robert Lebeck

De **Robert Lebeck**, gebuer den 21. Mäerz 1929 zu Berlin an och do de 14. Juni 2014 gestuerwen, war en däitsche Fotojournalist an e bedeitende Sammler ë.&nbsp;a. vu Fotoen aus dem 19. Jahrhonnert a vun Zäitschrëften aus den Ufanksjore vum Fotojournalismus.

Hien huet zu Zürich an zu New York Ethnologie studéiert, a koum sou a Kontakt mam Bildjournalismus vu Magazinner wéi *[[Life (Magazin)|Life]]* a *Look*. Fotografe wéi den Alfred Eisenstaedt, David Douglas Duncan a W. Eugene Smith goufe säi Virbild.

Hien huet sech d'Fotografie selwer bäibruehct an zanter 1952 als Fotoreporter geschafft, fir d'éischt fir Zeitunge vun Heidelberg, duerno fir Illustréiert wéi *[[Revue (däitsch Illustréiert)|Revue]], [[Kristall (Zäitschrëft)|Kristall]]* (1960–1966) a *[[Stern]]* (1966–1977).
Vun 1977 bis 1978 war hie mam Klaus Harpprecht Chefredakter vum Magazin *[[Geo (Zäitschrëft)|Geo]]*. Vun 1979 un huet hien nees fir de *Stern* geschafft.

Déi éischt Joren huet hie Reportagen aus Däitschland gemaach, vun den 1960er un awer ëmmer méi aus dem Ausland. Bekannt gouf en duerch eng Foto bei den Onofhängegkeetsfeiere vum Kongo, déi weiet, wou e jonke Kongolees dem belsche Kinnek Baudouin säin Deege geklaut hat. Nieft Reesreportagen huet hie vill Portraite gemaach, sou war hien 2 Joer laang mam Willy Brandt ënnerwee, an huet eng ganz Rëtsch Schrëftsteller, Këschtler, Schauspiller a Museker portraitéiert.

Seng Sammlung vu Fotografien aus dem 19. Joerhonnert ass am Museum Ludwig zu Köln ausgestallt.

## Fotobicher
* *Afrika im Jahre Null*, Hammerich & Lesser, Berlin 1961.
* *Augenzeuge*, Texte von Heinrich Jaenecke und Henri Nannen, Bucher, München/Luzern 1984, ISBN 9783765804465.
* *Romy Schneider. Letzte Bilder eines Mythos*, Edition Stemmle, Schaffhausen 1986, ISBN 3-7231-0354-5.
* *Begegnungen mit Großen der Zeit*, Edition Stemmle, Schaffhausen 1987, ISBN 978-3-72310-362-3.
* *Fotoreportagen*, Hatje Cantz, Ostfildern 1994, ISBN 978-3-89322-541-5.
* *Vis à Vis*, Steidl, Göttingen 1999, ISBN 978-3-88243-649-5.
* *Unverschämtes Glück*, Steidl, Göttingen 2004, ISBN 978-3-88243-980-9.
* *Neugierig auf Welt. Erinnerungen eines Fotoreporters*, Autobiografie, zusammen mit Harald Willenbrock, Steidl, Göttingen 2004, ISBN 978-3-86521-184-2.
* *Tokio – Moskau – Leopoldville*, Steidl, Göttingen 2007, ISBN 978-3-86521-527-7.
* Gisela Kayser und Cordula Lebeck (Hrsg.): *Robert Lebeck. Fotografien 1955–2005*, Steidl, Göttingen 2008, 240 S., ISBN 978-3-86521-873-5, Ausstellungskatalog.
* *Abiku*, Photographien zu Gedichten von Wole Soyinka. MVerlag Thomas Reche, Neumarkt 2012, ISBN 978-3-929566-89-5, (mit Barbara Klemm).

## Sekundärliteratur
* Jörn Glasenapp: *Die deutsche Nachkriegsfotografie. Eine Mentalitätsgeschichte in Bildern.* Wilhelm Fink Verlag, Paderborn 2008, ISBN 978-3-7705-4617-6, S. 13–22.
* *Robert Lebeck. Neugierig auf Welt. Schwarz-Weiss-Ikonen einer Fotolegende*, in: Highlights-Magazin, Heft 3/2008, Nürnberg 2008, S. 46–52.

## Um Spaweck

* Internetsite vum Robert Lebeck
Steve McQueen (Homonymie)

**Steve McQueen** ass den Numm vum:
* US-amerikanesche Schauspiller, Produzent a Courseautos-Pilot Steve McQueen (1930-1980);
* brittesche Kënschtler a Filmregisseur Steve McQueen (*1969);
* US-amerikanesche Schauspiller Steven R. McQueen (*1988), Kandskand vum Steve McQueen.
Fluid

D'Stréimungsléier bezeechent als **Fluid** (vum laténgeschen *fluidus* fir „fléissend“ a vum englesche *fluid* fir d'„Flëssegkeet“) eng Substanz, déi enger arbiträrer lueser Tangentialkraaft kee Widerstand entgéintsetzt (endlech Viskositéit). Den iwwergeuerdnete Begrëff Fluid gëtt fir Gasen a Flëssegkeete gebraucht, well vill physikalesch Gesetzer fir béid Aggregatzoustänn gläichermoosse gëllen a sech hir Eegenschafte nëmme quantitativ, also an hire Gréissten, awer net qualitativ ënnerscheeden.

Real Fluide ginn agedeelt an Newton-Fluiden, déi sech duerch d'Navier-Stokes-Equatioun beschreiwe loossen, an an Netnewton-Fluiden déi sech méi komplex verhalen an déi an der Rheologie behandelt ginn.
NGC 3870

Den **NGC 3870** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major. D'Galaxie gouf am Joer 1790 vum Astronom Wilhelm Herschel mat sengem 18,7"-Spigelteleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3794

Den **NGC 3794** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Ursa Major. Hie gouf am Joer 1789 vum Astronom Wilhelm Herschel mam 18,7&nbsp;Zoll-Teleskop entdeckt.

## Kuckt och
NGC 3521

Den **NGC 3521** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Leo a läit ongeféier 30 bis 35 Millioune Liichtjoer vun eis ewech. D'Galaxie huet eng Hubble-Sequenz vum Typ *SABbc*. Duerch den onreegelméissegen Halo gëtt ugeholl, datt si eng Kollisioun mat enger anerer Galaxie hat.

Déi laang Spiraläerm sinn onreegelméisseg a mat Lächer duerchsat, wouduerch si flackeg ausgesäit.

D'Galaxie gouf den 22. Februar 1784 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

 Fichier:NGC 3521 GALEX.jpg|UV-Foto vum GALEX-Satellit
 Fichier:ngc3521-hst-R814GB450.jpg|Mosaik aus Fotoe vum Hubble-Weltraumteleskop
 Fichier:NGC 3521SST.jpg|Infrarotfoto vum Spitzer-Weltraumteleskop


## Um Spaweck

* National Optical Astronomy Observatory
* Antilhue Chile
* Fotoe vum Capella Observatory an Namibia
* Astronomie, Rheda - Wiedenbrück
* Astrography by Robert Gendler
* Finder Chart bei fourmilab

## Kuckt och
Thabo Mbeki

Den **Thabo Mvuyelwa Mbeki**, gebuer den 18. Juni 1942 zu Idutywa, Kaprovënz, haut Eastern Cape, war vun 1999 bis 2008 Staatspresident vu Südafrika. Hien ass de Jong vum Govan Mbeki, dee jorelaang am ANC aktiv war.

Hien ass 1962 an d'Vereenegt Kinnekräich an den Exil gaangen an huet do Ekonomie studéiert. 1970/71 huet en an der Sowjetunioun eng Militärausbildung kritt. Zanter 1971 war hie Member am Féierungskader vum African National Congress (ANC). Vun 1984 u war hien do fir d'éischt Informatiounssekretär, duerno Porte-parole fir Aussepolitik. Vun 1990 un, wéi e bis aus dem Exil zeréckkoum, huet hien och fir den ANC mat der wäisser Minoritéitsregierung verhandelt.

1994, no den éischte fräie Walen, gouf de Mbeki Vizepresident an der Regierung vun der nationaler Eenheet ënner dem Nelson Mandela. Am Dezember 1997 gouf hien dem Mandela säin Nofollger als President vum ANC an 1999 als Staatspresident vun der Republik Südafrika. No de Parlamentswale vun 2004 gouf hien den 23. Abrëll erëmgewielt an de 27. Abrëll, dem zéngten Anniversaire vum offiziellen Enn vun der Apartheid, vereedegt.

Vu Juli 2002 bis Juli 2003 war e President vun der Afrikanescher Unioun.

De Mbeki stoung wärend senger Amtszäit alt an der Kritik wéinst senger Haltung vis-à-vis vum Diktator vu Simbabwe, Robert Mugabe, a sengen onwëssenschaftlechen Aussoen zu Aids, z.&nbsp;B., datt en antiretrovirale Medikamenter d'Wierksamkeet ofgeschwat huet.

## Literatur
* William Mervin Gumede: *Thabo Mbeki and the battle for the heart and soul of the ANC*. Zebra Press, Kapstadt 2005, ISBN 1-77007-092-3.
* Allister Sparks: *Beyond the miracle*. University of Chicago Press, Chicago 2003, ISBN 0-226-76858-9.

## Um Spaweck

* Säit vum ANC iwwer de Mbeki.
NGC 2537

Den **NGC 2537**, och *Bierepatt* genannt (engl. Bear Paw), ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Lynx, a läit ongeféier 26 Millioune Liichtjoer vun eis ewech. An hirer Géigend läit nach eng Galaxie, mat der Nummer NGC 2537A.

Den NGC&nbsp;2537 gouf de 6. Februar 1788 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Op de Spuere vun enger Bierentatz - NGC 2537 an hir Noperen
* SEDS
Steve McQueen (Regisseur)

De **Steve McQueen** CBE, gebuer den 9. Oktober 1969 zu London, ass en englesche Kënschtler, Fotograf a Filmregisseur. Fir säi Film *[[12 Years a Slave]]* huet hien 2014 den Oscar fir de beschte Film gewonnen.

## Liewen
De Steve McQueen huet um *[[Chelsea College of Art and Design]]*, um *Goldsmiths College* zu London an op der *Tisch School* zu New York City studéiert. 1999 krut e fir seng Fotografien an Installatiounen den Turner Prize.

Seng éischt Filmer waren experimentell, minimalistesch a Schwaarz-Wäiss gedréint, an hate Referenzen op de Stommfilm (Buster Keaton).

2003 gouf de McQueen vom offizielle "Krichskënschtler" fir den Irakkrich an huet an deem Kader 2006 (als *embedded Artist*) de Projet "Queen and Country" realiséiert.

2008 huet en um Festival vu Cannes sâin éischte Spillfilm, *[[Hunger (2008)|Hunger]]*, virgestallt, deen den Hongerstreik vum IRA-Member Bobby Sands (gespillt vum Michael Fassbender) bis zum Enn weist. 2011 koum säin zweete Film, *[[Shame (Film)|Shame]]*, eraus (och nees mam Fassbender an der Haaptroll) iwwer e sexsüchtegen New-Yorker.

2013 huet hien *[[12 Years a Slave]]* gedréint, ee Film iwwer d'Sklaverei an de Südstaate vun den USA an der Mëtt vum 19. Joerhonnert, deen op de Memoirë vum Solomon Northup baséiert, mam Chiwetel Ejiofor an der Haaptroll. De Film huet eng sëllege Präisser gewonnen, dorënner 2014 den Oscar fir dee beschte Film.

## Ausstellungen
* 1995: Musée National d'Art Moderne, Centre Georges Pompidou, Paris
* 1997: documenta X, Kassel
* 1997: Johannesburg Biennale 2, Johannesburg
* 1997: Van Abbemuseum zu Eindhoven
* 2002: documenta11, Kassel
* 2011: 49. Bienale di Venezia, Englesche Pavillon
* 2013: Schaulager, Münchenstein bei Basel

## Filmographie
* 2008: *[[Hunger (2008)|Hunger]]*
* 2011: *[[Shame (Film)|Shame]]*
* 2013: *[[12 Years a Slave]]*
* 2018: *[[Widows]]*

## Um Spaweck
* Biographie op film-zeit.de
Ken Loach

De Kenneth ("**Ken**") **Loach**, gebuer de 17. Juni 1936 zu Nuneaton, ass e brittesche Filmregisseur, dee wéinst sengem sozialrealistesche Stil a senge sozialkriteschen Theeme bekannt ass. Hien huet och en ettlech Tëleesfilmer gemaach.

## Biographie
De Loach huet op der Universitéit vun Oxford Droit studéiert. Duerno huet hie beim Theater als Schauspiller geschafft, ier en ufanks vun den 1960er Joren ugefaangen huet, fir d'Televisioun Dokudramen ze realiséieren, dorënner *Cathy Come Home* (1966). Um Enn vun deem Joerzéngt huet hie seng éischt Kinosfilmer gedréint, dorënner *Kes*, d'Geschicht vun engem Jong, dee schlecht dru war, a sengem Kréchel.

An den 1970er an 1980er Joren hate seng Filmer wéineg Succès, ë.&nbsp;a. och, well se politesch zenséiert goufen a Schwieregkeeten haten, en Distributeur ze fannen.

An den 1990er Jore goufe seng Filmer méi an Uecht geholl, dorënner *Ladybird Ladybird* (iwwer eng Fra, déi hir Kanner vum Sozialdéngscht ewechgeholl kritt), *Raining Stones* (iwwer eng Koppel mat Scholden, déi vun Inkasso-Andreiwer kujenéiert gëtt), *Land and Freedom* (iwwer de Spuenesche Biergerkrich), *Bread and Roses* (iwwer Immigranten an den USA), an *The Navigators* (iwwer d'Privatiséierung vun der Eisebunn).

Zwéi Filmer, déi an den 2010er Joren erauskoumen, haten eng méi optimistesch Nout: *Looking for Eric* ass d'Geschicht vun engem Papp, dee mat Hëllef vum Supporterclub, wou e Member ass (a mat der ongewinnter Hëllef vum Eric Cantona) säi Jong virun enger Stroossegang rett, déi probéieren, deen an dreckeg Geschäfter eranzezéien a *The Angels' Share* iwwer e Sozialaarbechter, deen engem Grappvoll Jonker, bei deene wéi et schéngt all Hoffnung verluer ass, e positive Wee virzezeechnen.

Véiermol huet hien um Filmfestival vu Cannes e Präis gewonnen, dorënner zulescht 2016 d'Gëlle Palm.

## Filmographie
*1967: *[[Poor Cow]]*
*1969: *[[Kes (film)|Kes]]*
*1971: *[[The Save the Children Fund Film]]*
*1971: *[[Family Life]]*
*1979: *[[Black Jack (1979)|Black Jack]]*
*1980: *[[The Gamekeeper]]*
*1981: *[[Looks and Smiles]]*
*1984: *[[Which Side Are You On?]]*
*1986: *[[Fatherland (1986)|Fatherland]]*
*1990: *[[Hidden Agenda]]*
*1990: *[[Riff-Raff]]*
*1993: *[[Raining Stones]]*
*1994: *[[Ladybird Ladybird]]*
*1995: *[[Land and Freedom]]*
*1995: *[[A Contemporary Case for Common Ownership]]*
*1996: *[[Carla's Song]]*
*1997: *[[The Flickering Flame]]*
*1998: *[[My Name Is Joe]]*
*2000: *[[Bread and Roses]]*
*2001: *[[The Navigators]]*
*2002: *[[Sweet Sixteen (2002)|Sweet Sixteen]]*
*2004: *[[Ae Fond Kiss...]]*
*2005: *[[Tickets]]* (een segment)
*2006: *[[The Wind That Shakes the Barley]]*
*2007: *[[It's a Free World...]]*
*2009: *[[Looking for Eric]]*
*2012: *[[The Angels' Share]]*
*2014: *[[Jimmy’s Hall]]*
*2016: *[[I, Daniel Blake]]*
*2019: *[[Sorry We Missed You]]*

## Um Spaweck
Peter Mutharika

Den **Arthur Peter Mutharika**, Joergang 1940, ass en Educateur, Jurist a Politiker aus Malawi. Vum 31. Mee 2014 bis bis den 28. Juni 2020, an dann nees zanter September 2025, ass, resp. war hie President vu sengem Land.

Säi grousse Brudder war de Bingu wa Mutharika, deen och bis zu sengem Doud, 2012, President war. Virdru war hien ë. a Justizminister a Minister fir Erzéiung, Wëssenschaft an Technologie, sou wéi Ausseminister vum Malawi.

Nodeems hien d'Walen 2025 gewonnen hat, gouf hien den 28. September 2025 fir en zweet Mandat als President vun der Republik Malawi vereedegt.

## Um Spaweck
Méchelskierch zu Hueschtert

D**'Méchelskierch zu Hueschtert** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Rammerech Saint-Valentin, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Rammerech gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Méchel, deem säi Fest den 29. September gefeiert gëtt.

Se steet zentral am Duerf an der *rue de Folschette*, dem CR301.

Zur fréierer Par Folscht gehéieren ausser der Filialkierch vun Hueschtert och nach d'Kierch vu Folscht an d'Kapell vun Éischt.

## Geschicht
D'Kierch gouf 1890 bis 1891 vum Entreprener Jakob Scheiden vun Holz no de Pläng vum Architekt A. Hartmann gebaut an huet 13.565 Frang kascht.

Den Haaptaltor staamt aus der Schlasskapell vum Schlass Iewerleng.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Rammerech
* D'Fënstere vun der Kierch vun Hueschtert op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Fichier:Kirche Hostert (Rambrouch) 02.jpg|D'Kierch vun Oste gesinn
Fichier:Kirche Hostert (Rambrouch) 03.jpg|Den Agank vun der Kierch op der Westsäit vum Tuerm
Osten

Den **Osten** ass déi Himmelrichtung no där d'Äerd dréit. Et ass eng vun de véier *Haapthimmelsrichtungen* (Nord, Ost, Süd, West) a gëtt kulturhistoresch mam Sonnenopgank verbonnen.

Den Opgankspunkt vun der Sonn wäicht jee no Joreszäit däitlech vun der Ostrichtung of: Um Equator bis zu 23°, a Mëtteleuropa bis zu 45° -- e kann also tëscht Nordost a Südost leien.

## Bezeechnungen an Urspronk vum Numm

Oste kënnt vum alhéichdt. *ostan* ‚ëstlech‘. Der Ausdrock „Osten“ (respektiv säin Adjektiv „ëstlech“) gëtt am Däitschen zanter dem 15.&nbsp;Joerhonnert gebraucht. Ufanks gouf d'Himmelsrichtung (dichteresch bis haut) och mat „géint Sonnenopgank“ bezeechent. D'Wuert ass als angelsächsesch *eâst* gläichaarteg mat griichesch *[[Eos (Mythologie)|eos]]* an laténgesch *[[Aurora (Mythologie)|aurora]]*, déi béid souwuel *[[Mueresrout]]* wéi och *[[Mueren]]* als Gëttin personifizéiert bedeiten.

Interessant ass, datt déi fréi Landkaarten net *[[Nordung|genort]]*, mä *[[Ostung|geost]]* orientéiert waren (Osten). Déi Länner am Oste goufen ënner dem Begrëff Mueresland (Orient) zesummegefaasst – der Weltgéigend, an där visuell d'„Sonn opgeet“. Nach haut ginn dës Gebidder Noen Osten, Mëttleren Osten a Fären Osten genannt. Analog steet griich. *[[Anatole]]* oder *Anatolia*, Gëttin vum Sonnenopgank, och eng réimesch Hore, vergl. Anatolien fir d'‚Land am Osten‘.

An der nordescher Mythologie droen déi véier Zwergen Norðri, Suðri, Austri a Vestri de Kapp vum Ymir, aus deem d'Asen den Himmelsbou opgeriicht haten, *Austri* ass den Zwerg vum Osten – erhalen ass dat Wuert an *[[Austrasien]]/Austrien*, dem Ostfrankeräich, wéi och an *[[Ostarrîchi]]/[[Austria]]*, de Wierder fir Éisträich.

D'Assoziatioun vu Fréijoer mat Mueren an Osten ass wäit verbreet. Ob bei der Himmelsrichtung e wierklechen etymologeschen Zesummenhank mat *[[Ouschteren]]*, dem Fréijorsfest, besteet, ass net zweifelsfräi.

Als technesch Ofkierzung fir Oste gëtt an der Navigatioun a Kartographie meeschtens de grousse Buschtaf‚ ***E***‘ gebraucht (engl. *east*, frans. *est*), fir eng Verwiesselung mat Null z'ënnerbannen.

## Haapthimmels- a Koordinaterichtung
*Osten* ass eng vun de véier Haapthimmelsrichtungen an hat nieft allgemengen Zwecker besonnesch Bedeitung fir d'Geographie an d'Navigatioun. Op der Osthallschent vum Himmel klammen all Himmelskierper erop (analog falen s'op der Westhallschent). Den Osten déngt dacks och als Koordinaterichtung (an der Mathematik meeschtens als Absziss *x*, an der Geodesie als Ordinat *y*; a gëtt och als *[[Ostwäert]]* genannt).

Geometresch betruecht ass d'Himmelsrichtung „Ost“ oder „Osten“ (Ofkierzung O, engl. E) eng vun den zwou Wénkelhallschenten tëscht Nord (0 Grad) an Süd (180 Grad).

## Kuckt och

* Norden
* Westen
* Süden
* Himmelsrichtung
* Kompass
* Navigatioun
James I. vun England

Den **James**, gebuer den 19. Juni 1566 zu Edinburgh, Schottland, a gestuerwen de 27. Mäerz 1625 zu Theobalds Park, Hertfordshire, England, war zanter 1567 als **James VI.** Kinnek vu Schottland a vu 1603 bis zu sengem Doud och nach, als **James I.**, Kinnek vun England a Kinnek vun Irland.

## Liewen

Hie war de Jong vun der Kinnigin vu Schottland, der Maria Stuart, an hirem zweete Mann, dem Henry Stewart, Duke of Albany, besser bekannt als Lord Darnley. Wéi hien ee Joer al war, huet seng Mamm missen ofdanken, an hie gouf zum schottesche Kinnek ernannt. Soulaang e mannerjäreg war, gouf et noeneen e puer Regenten.

Den 20. August 1589 huet hie sech mat der Prinzessin Anna vun Dänemark an Norwegen bestuet.

Wéi déi englesch Kinnigin Elizabeth I. 1603 ouni Kanner gehat ze hu gestuerwen ass, gouf den James, als Ururenkel vum englesche Kinnek Henry VII. och zum Kinnek vun England a vun Irland gekréint.

Fir seng fragil Personalunioun ze stabiliséieren, huet hien de Begrëff *Kinnekräich Groussbritannien* als politesche Begrëff fir seng Kinnekräicher benotzt. Hien huet den Union Jack, op deem dat englescht Georgskräiz an d'schottescht Andreaskräiz sech iwwerlageren, als Fändel an, an huet amplaz vun England a vu Schottland vu Süd- an Nordbritannie geschwat. Weeder dat englescht nach dat schottescht Parlament waren awer dofir, déi zwee Länner zu engem ze maachen.

1606 huet en Nordamerika tëscht der *[[London Company]]* an der *[[Plymouth Company]]* opgedeelt. 1607 huet d'London Company Jamestown gegrënnt, dat nom Kinnek genannt war an déi éischt dauerhaft englesch Siidlung an Nordamerika war.

Hien huet och d'Bibel 1611 op Englesch iwwersetze gelooss (déi haut als King-James-Bibel bekannt ass).

Och soss stoung en dacks am Konflikt mam englesche Parlament. Sou huet d'Parlament de Budget däerfe stëmmen, soudatt de Kinnek net d'Recettë benotze konnt wéi e wollt. Wéi d'Parlamet och nach refuséiert huet, datt säi Jong Charles déi (kathoulesch) Prinzessin Maria Anna vu Spuenien bestuede kéint, huet hien et den 8. Februar 1622 opgeléist. 
 
Nom James sengem Doud, de 27. Mäerz 1625, gouf den Charles dann an allen dräi Länner säin Nofollger.

## Kanner
Den James an d'Anna haten follgend Kanner:

* Henry Frederick (1594–1612)
* Kand, dout gebuer 1595
* Elizabeth (1596–1662)
* Margaret (1598 -1600
* Charles (1600–1649), Kinnek vun England vu 1625 bis 1649
* Robert Bruce (1601-1602)
* Jong, kuerz no der Gebuert gestuerwen
* Mary (1605-1607)
* Sophie (1606), gouf een Dag al

## Literatur
* Ronald G. Asch: *Jakob I. (1566–1625). König von England und Schottland; Herrscher des Friedens im Zeitalter der Religionskriege.* Kohlhammer, Stuttgart 2005, ISBN 3-17-018680-9.
* Helmut Weber: ''Unterdrückte Nation oder Profiteur der Union? Schottlands Rolle im Vereinigten Königreich'' (PDF; 136&nbsp;kB), S. 2 ff.

## Um Spaweck
NGC 7469

Den **NGC 7469** (*Arp 298*) ass eng Seyfert-1-Galaxie am Stärebild Pegasus. Si läit op enger Distanz vu ronn 200 Millioune Liichtjoer vun eis ewech. Den NGC&nbsp;7469 gehéiert zu deenen am beschten ënnersichte Seyfert-Galaxien. D'Mass vum schwaarze Lach an hirem Zentrum ass ronn 107 Sonnemassen.
Vun der Äerd aus gesinn ongeféier 80" nërdlech vum NGC&nbsp;7469 ass den IC&nbsp;5283 ze fannen. Déi béid Galaxië bilden eng isoléiert, wiesselwierkend Koppel.

## Kuckt och
Kierch Folscht

D**'Kierch zu Folscht** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Rammerech Saint-Valentin an zu der Gemeng Rammerech gehéiert.

De Patréiner vun der Kierch ass den hellege Lambert, deem säi Fest den 18. September gefeiert gëtt.

Se steet zentral am Duerf op der Haaptstrooss, dem CR116. Bis zirka 1960 war de Kierfecht ronderëm d'Kierch ugeluecht, elo ass e baussent dem Duerf op der Strooss fir op Hueschtert.
Zur fréierer Par Folscht gehéieren ausser der Kierch vu Folscht och nach d'Filialkierch vun Hueschtert an d'Kapell vun Éischt.

## Geschicht
Unhand vun der Lëscht vun de Paschtéier vu Folscht, déi op enger Tafel am Agank vun der Kierch stinn, kann een unhuelen datt et zu Folscht schonn am 14. Joerhonnert eng Kierch gouf.

Déi haiteg Kierch gouf warscheinlech Mëtt vum 17. Joerhonnert gebaut, wat een unhand vum Alter vum Dafsteen a vun de Grafsteng, déi ronderëm d'Kierch fonnt goufen, kann unhuelen.

Am Joer 1825 war de Kierchtuerm duerch e Feier staark beschiedegt an dofir goufe Pläng gemaach fir se nees an d'Rei ze setzen a gläichzäiteg ze vergréisseren. 1828 gouf d'Kierch vum Entreprener Jean Pénical aus Rammerech ëm zirka 100 % no Pläng vum Schräiner an Architekt Nikolaus Perl vu Sues (an der Belsch) fir de Präis vun 1.672,70 Gulde vergréissert.

1879 gouf en Duxall aus Holz agebaut, deen 1959 duerch eng Bëtongskonstruktioun ersat gouf.

1891 gouf dee baufällege Plaffong no de Pläng vum Staatsarchitekt Jean-Pierre Knepper mat engem Verwëllef ersat dat op sechs Sailen opläit.

1919 ass den Tuerm renovéiert a vergréissert ginn a krut e Kräiz vum Kënschtler Jakob Weber.

An de Joren 1959-60 ass d'Sakristei bäigebaut ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
*Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kierch vu Folscht op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''


Fichier:Kirche Folschette 02.jpg|Den Agank vun der Kierch op der Südsäit vum Tuerm
Fichier:Grabsteine Kirchhof Folschette 01.jpg|Al Grafsteng laanscht d'Mauer vum fréiere Kierfecht
Carlos Santana

De **Carlos Augusto Santana Alves**, gebuer den 20. Juli 1947 zu Autlán de Navarro, Jalisco, Mexiko) ass en US-amerikanesche Museker a Gittarist vu mexikaneschen Originnen, deen d'Rockmusek duerch dee vun him entwéckelte Stil, de Latin Rock, ëm eng Variant méi räich gemaach huet.

Hien huet schonn als Kand Gittar gespillt an 1965 d'Santana Blues Band gegrënnt. Domat gouf en zu San Francisco a ronderëm, wéinst hirem onverwiesselbare Stil, enger Mëschung aus Rock'n'Roll, Blues a latäinamerikanesche Rhythmen, bekannt; e Stil, deen haut *Latin Rock* genannt gëtt.

1969 koum seng éischt LP *Santana* eraus, an dat selwecht Joer ass e mat senger Band um Woodstock Festival opgetrueden. Dat Joer drop koum den zweeten Album *Abraxas* eraus, mat bekannte Stécker drop wéi *Samba Pa Ti*, *Oye Como Va* (vum Tito Puente) a *Black Magic Woman* (vum Peter Green). E gouf 4 milliounemol verkaaft. 1971 koum *Santana III* no, an 1972 e Livealbum mam Buddy Miles (ouni seng Band). Och *Caravanserai* (1973) gouf e Succès.

1972 huet hie sech mam John McLaughlin a sengem Mahavishnu Orchestra zesummegedoen. An de Joren duerno koume weider Alben eraus, mat ëmmer mol nees neie Bandmemberen.

1999 hat e mat senger Band mam Album *Supernatural* e Come-Back, a krut, nieft dem kommerzielle Succès aacht Grammyen.

Weider Albe koumen am Laf vun den 2000er Joren eraus.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Jacques Charrier

De **Jacques Charrier**, gebuer de 6. November 1936 zu Metz a gestuerwen den 3. September 2025 zu Saint-Briac-sur-Mer, war e franséische Schauspiller a Filmproduzent.

Vun 1959 bis 1963 war hie mat der Schauspillerin Brigitte Bardot bestuet.

## Filmographie
### als Schauspiller
#### Kino
* 1958: *Police judiciaire* vum Maurice de Canonge mam Anne Vernon an Henri Vilbert
* 1958: *[[Les tricheurs]]* vum Marcel Carné mam Pascale Petit a Laurent Terzieff
* 1958: *[[Les dragueurs]]* vum Jean-Pierre Mocky mam Charles Aznavour, Dany Robin, Dany Carrel an Anouk Aimée
* 1959: *[[Babette s'en va-t-en guerre]]* vum Christian-Jaque mam Brigitte Bardot a Francis Blanche
* 1959: *La main chaude* vum Gérard Oury mam Macha Méril a Franca Bettoia
* 1961: *Tiro al piccione* vum Giuliano Montaldo mam Sergio Fantoni a Gastone Moschin
* 1961: *[[La Belle Américaine]]* vum Robert Dhéry mam Robert Dhéry a Louis de Funès
* 1961: *[[Les sept péchés capitaux (Film 1962)|Les sept péchés capitaux]]*, Sketch *L'avarice* vum Claude Chabrol mam Jean-Pierre Cassel a Claude Rich
* 1961: *L'oeil du malin* vum Claude Chabrol mam Stéphane Audran a Walter Reyer
* 1963: *Carmen di Trastevere* vum Carmine Gallone mam Giovanna Ralli
* 1963: *[[À cause, à cause d'une femme]]* vum Michel Deville mam Mylène Demongeot a Juliette Mayniel
* 1964: *[[Jean-Marc ou la vie conjugale]]* vum André Cayatte mam Marie-José Nat a Macha Méril
* 1964: *[[Françoise ou la vie conjugale]]* vum André Cayatte mam Marie-José Nat a Macha Méril
* 1964: *[[La bonne occase]]* vum Michel Drach mam Jean-Louis Trintignant a Francis Blanche
* 1966: *[[À belles dents]]* vum Pierre Gaspard-Huit mam Mireille Darc a Peter van Eyck
* 1966: *Les créatures * vum Agnès Varda mam Catherine Deneuve a Michel Piccoli
* 1966: *Marie Soleil* vum Antoine Bourseiller mam Danièle Delorme a Michel Piccoli
* 1967: *[[Le plus vieux métier du monde]]*, Sketch *Anticipation ou l'amour en l'an 2000* vum Jean-Luc Godard mam Marilù Tolo an Anna Karina
* 1969: *Money-Money* vum José Varela mam Adriana Bogdan a Clotilde Joano
* 1969: *Sirokkó* vum Miklos Jancso mam Marina Vlady an Ewa Swann
* 1972: *[[Les soleils de l'île de Pâques]]* vum Pierre Kast mam Françoise Brion a Maurice Garrel
* 1972*Les volets clos* vum Jean-Claude Brialy mam Marie Bell a Catherine Rouvel

#### TV
* 1967: *L'affaire Lourdes* vum Marcel Bluwal mam Alain Mottet a Marie-Hélène Breillat
* 1976: *Ozraceni* vum Gérard Poteau
* 1981: *Salut champion*, (TV-Serie) (13 Episoden)
#### Theater
* 1957: *Le journal d'Anne Frank* vum Frances Goodrich an Albert Hackett, Regie: Marguerite Jamois, (Théâtre Montparnasse)

## Um Spaweck
NGC 3532

Den **NGC 3532** ass en Oppene Stärekoup am Stärebild Carina mat engem Wénkelduerchmiesser vu knapps engem Grad an enger visueller Magnitude vun 3,0. En Ausschnëtt vum NGC&nbsp;3532 war d'Zil fir d'Éischt Liicht vum HST.Den NGC 3532 gouf am Joer 1755 vum Astronom Nicolas-Louis de Lacaille entdeckt.

## Kuckt och
Hobby-Eberly-Teleskop

Den **Hobby-Eberly-Teleskop** (**HET**) ass en neiaartegt fir Spektroskopie optiméiert Spigelteleskop mat engem effektiven Haaptspigelduerchmiesser vu ronn 9 m. Seng Standplaz ass op 1.980 m Héicht um Mount Fowlkes an Texas no beim McDonald Observatoire.

Den HET ass op fir nei Aarte vun opteschen Teleskopen. Eng Liichtsammelkraaft vergläichbar mat de gréissten Teleskope wéi d'Keck-Teleskopen oder dem VLT sollt mat vill méi niddrege Käschten erreecht ginn. Anescht wéi dës Teleskope ass den HET net an zwou Richtunge (Azimut an Héicht) steierbar. Et weist ëmmer op déi selwecht Héicht vu 55° iwwer dem Horizont, ass awer am Azimut beweeglech. Zu enger bestëmmter Zäit ass domat nëmmen e Krees um Himmel zougänglech, iwwer länger Zäitraim iwwerstreecht awer e groussen Deel vum Himmel dëse Krees. Déi eigentlech Noféierung op den Objet deen observéiert gëtt, gëtt mat engem beweeglechen *Tracker* no beim Brennpunkt vum Haaptspigel gemaach, an der Zäit an där den Objet sech iwwer dee Krees ewech beweegt. D'Teleskop beweegt sech net an där Zäit. Jee no Deklinatioun vum Objet ass d'Noféierung bis zu maximal 0,75 bis 2,5 Stonne méiglech.

De sphäreschen Haaptspigel vum Hobby-Eberly-Teleskop besteet aus 91 sechseckege Segmenter vu jee 1 m Duerchmiesser. D'Gréisst vum Haaptspigel ass 11,1 × 9,8 m, d'Liichtsammelwierkung entsprécht där vun engem Spigel vun 9,2 m Duerchmiesser. Duerch seng Konstruktioun kann den HET mat anere Groussteleskopen net un Flexibilitéit, Gesiichtsfeld a raimlecher Opléisung konkurréieren, soll awer déi fir héichopgeléiste Spektroskopie néideg Liichtsammelkraaft besonnesch gënschteg erreechen. Duerch een ab 2011 installéiert, verbesserten Tracker gëtt e Siichtfeld vun 22 Bouminutten erreecht.

Den HET ass eng Zesummenaarbecht vun der University of Texas at Austin, vun der Pennsylvania State University, vun der Stanford University, vun der Ludwig-Maximilians-Universitéit München a vun der Georg-August-Universitéit Göttingen. Éischt Observatioune mat wéinege Segmenter hunn 1996 ugefaangen, an 1999 gouf de wëssenschaftleche Betrib opgeholl.

Och de Southern African Large Telescope SALT an Südafrika baséiert um Konzept vum Hobby-Eberly-Teleskop an ass zanter November 2005 am wëssenschaftlechen Asaz.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  HET-Websäit
Elliott See

Den **Elliot McKay See**, gebuer den 23. Juli 1927 zu Dallas am Texas, a gestuerwen den 28. Februar 1966 zu St. Louis am Missouri, war en US-amerikaneschen Astronaut vum Gemini-Programm. Hien ass bei engem Fligeraccident gestuerwen, ier hie mat der Gemini 9 säin éischte Raumfluch maache konnt.

Den Elliot See huet op der Akademie vun der amerikanescher Handelsmarinn studéiert souwéi op der University of California zu Los Angeles. Vun 1949 un huet hie bei der General Electric Company ënner anerem als Testpilot geschafft. 1953 goung hien als Pilot bei d'Marine, bis hien 1956 bi d'General Electric zeréckkoum, wou hien ënner anerem d'Typpe Starfighter an Northrop T-38 geflunn ass.

Dunn huet de See sech bei der NASA gemellt a gouf de 17. September 1962 als Member vun der zweeter Astronautegrupp der Ëffentlechkeet virgestallt. De See war ee vun de béiden Zivilisten an der néngkäppeger Grupp, deen anere war den Neil Armstrong.

Seng éischt Andeelung fir e Raumfluch krut de See den 8. Februar 1965, wéi hien als Reservepilot fir d'Missioun Gemini 5 am August 1965 agedeelt gouf. Den 8. November 1965 gouf hien dann als Kommandant vun der Missioun Gemini 9 nominéiert.

Wärend de Flich vu Gemini 6 a Gemini 7 am Dezember 1965 war hie Kommunikatiounsspriecher vun der Fluchleetzentral zu Houston.

Den 28. Februar 1966 sinn d'Haapt- an d'Ersatzcrew vu Gemini 9 an zwéin zweesëtzegen T-38 Talon op St. Louis bei McDonnell, de Produzent vun de Gemini-Raumschëffer geflunn. De See war Pilot an hat den Charles Bassett als Kopilot bei sech. Bei schlechter Siicht hu si d'Landebunn verfeelt, a sinn nodeem se e Gebai gesträift haten, ofgestierzt. De See an de Bassett waren direkt dout.

De See huet seng Fra an dräi Kanner hannerlooss.

## Um Spaweck

*  NASA: Biographie
* spacefacts.de: Kuerzbiographie
NGC 4526

Den **NGC 4526** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Virgo a gehéiert zum Virgo-Galaxiëkoup. Den NGC&nbsp;4526 huet eng Wénkelgréisst vu 6,6'&nbsp;&times;&nbsp;2,8' an eng visuell Magnitude vun 9,6&nbsp;mag. Am NGC&nbsp;4526 goufen déi béid Supernovaen SN 1969E an SN 1994D observéiert.

D'Galaxie gouf den 13. Abrëll 1784 vum dem däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Um Spaweck
* Hubble Space Telescope
*  Supernova SN1994d
* SEDS

## Kuckt och
Alexandre Yersin

Den **Alexandre Émile Jean Yersin**, gebuer den 22. September 1863 zu Aubonne, an der Schwäiz, a gestuerwen den 28. Februar 1943 zu Nha Trang, Vietnam, war e schwäizeresch-franséischen Dokter a Bakteriolog, deen den Erreeger vun der Pescht, *[[Yersinia pestis]]*, entdeckt huet. Him zu Éiere gouf déi ganz Bakteerien-Gattung *[[Yersinia]]* genannt.

Hien huet zu Lausanne an zu Marburg studéiert a goung dunn op Paräis, wou en am Institut Pasteur ënner anerem iwwer Diphtherie geschafft huet. 1888 huet en iwwer experimentell Tuberkulos promovéiert. Fir kënnen Dokter a Frankräich ze ginn, huet hien déi franséisch Nationalitéit missen unhuelen.

Vun 1890 un, huet hien am Fären Osten als Schëffsdokter geschafft. Wéi sech a Südchina d'Pescht ausgebreet huet, gouf en op Hongkong geschéckt, fir d'Ursaache vun där Kränkt erauszefannen. Den 20. Juni 1894 konnt hien den Erreeger aus Lymphkniet vu Leit, déi dru gestuerwe waren, isoléieren, an noweisen, datt se iwwer Mais a Mierschwéngchercher iwwerdroe gouf. Dräi Joer drop hunn de Paul-Louis Simond an de Masanori Ogata zu Bombay bewisen, datt et Ratefléi sinn, déi d'Kränkt duerch hir Bëss vum Déier op de Mënsch iwwerdroen hunn.

1895 huet de Yersin zu Paräis mat un der Entwécklung vun engem Heelserum matgeschafft, a méi spéit huet hie sech mat landwirtschaftleche Projeten an Indochina befaasst. 1902 gouf en Direkter vun enger Schoul fir medezinescht Hëllefspersonal zu Hanoi, a vun 1904 bis 1924 huet hien d'Dependencë vum *Institut Pasteur* zu Saigon an zu Nha Trang dirigéiert.

## Literatur
* Stefan Winkle: *Geißeln der Menschheit. Kulturgeschichte der Seuchen*. Artemis und Winkler, Düsseldorf/Zürich 1997, ISBN 3-538-07049-0
* Patrick Deville: *Peste et Choléra*. Historesch-biographesche Roman. Seuil, Paris 2012, ISBN 978-2-02-107720-9

## Um Spaweck

* Biographie an den *Archives de l'Institut Pasteur*
NGC 157

Den **NGC 157** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Cetus. Den NGC&nbsp;157 huet eng visuell Magnitude vun 10,4&nbsp;mag an eng Wénkelausdeenung vu 4,2&nbsp;×&nbsp;2,7 Bouminutten. Den Objet gouf den 13. Dezember 1783 vum britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.
## Kuckt och

## Um Spaweck
* NOAO
* SEDS
Bénouville (Calvados)

**Bénouville** ass eng franséisch Gemeng am Departement Calvados an der Regioun Normandie.

## Geographie
Bénouville läit tëscht Ouistreham a Caen laanscht dem Canal de Caen à la mer.

### Nopeschgemengen

## Geschicht

## Biller

Ranville plancassini1750.JPG|Bénouville am 18. Joerhonnert op der Cassini-Kaart
Chateau Bénouville pradigue 03.JPG|D'Schlass vu Benouville
Benouville gare.jpg|D'Gare vun de Chemins de fer du Calvados
A view of 'Pegasus Bridge' over the Caen Canal at Benouville, 12 July 1944. Two of the Horsa gliders that brought the 'coup de main' force in on the night of D-Day can be seen in the background. B7032.jpg|Bild vun der Pegasus-Bréck am Juli 1944
Benouville-Le-Port.JPG|Bénouville mat der Kierch *Notre-Dame*
Bénouville Eglise 10.jpg|D'Kierch
Chateau benouville.jpg|D'Schlass
OldPegasusBridge.jpg|Déi al Pegasus-Bréck, éier se ersat gouf
Pegasus Bridge - panoramio (3).jpg|D'Monument *Signal*
Pegasus Bridge John Howard 2.jpg|Büst vum Majouer John Howard
Bénouville Monument aux morts.jpg|De Monument aux morts


*Bréck vu Bénouville
Bénouville

**Bénouville** ass en Toponym a Familljennumm.

## Toponym
* Bénouville, eng franséisch Gemeng am Calvados
* Bénouville, eng franséisch Gemeng an der Seine-Maritime

## Patronym
* Pierre de Bénouville (1914-2001), franséische Resistenzler a Politiker
* François-Léon Benouville (1821-1859), franséische Moler
* Jean-Achille Benouville (1815–1891), franséische Landschaftsmoler a Brudder vum François-Léon
* Pierre Louis Bénouville (1852-1889), franséischen Architekt
* Léon Benouville (1860-1903), franséischen Architekt a Budder vum Pierre Louis.
Donauversickerung

D**'Donauversinkung** (oder **Donauversickerung**) ass en natierleche Phenomeen, bei deem am Flossbett vun der Donau am Naturpark Obere Donau tëscht Immendingen a Möhringen a bei Fridingen (Landkrees Tuttlingen) op verschiddene Plazen d'Waasser vum Floss am Bett an de Buedem leeft.

D'Waasser leeft do am Buedem an e Karstwaassersystem, ënnerierdesch Splécken an Hielen, vum wäisse Jura (ox2) a kënnt eng 12&nbsp;km méi südlech beim Aachtopf nees un d'Uewerfläch. Domat fléisst deemno en Deel vum Donauwaasser an de Baseng vum Rhäin. Et ass vu Joer zu Joer ënnerschiddlech, wéi dacks d'Donau ganz am Buedem verschwënnt, mä zanter dem 19. Joerhonnert kënnt et ëmmer méi heefeg vir. Et ass dofir dovun auszegoen, datt längerfristeg déi iewescht Donau ganz zum Flosssystem vum Rhäin gehéiere wäert, soudatt Niewebaache vun der Donau, déi haut relativ onbedeitend sinn, de Krähenbach zu Möhringen an d'Elta zu Tuttlingen, déi nei Quellflëss vun der Donau wäerte ginn.

## Um Spaweck

* Nachlese: Reportage iwwer d'Sich nom ënnerierdesche Laf vun der Donau
* Iwwer d'Exploratioun vun der ''Aachhöhle''
NGC 1531

Den **NGC 1531** ass eng elliptesch Galaxie am Stärebild Eridanus. D'Galaxie läit ronn 42 Millioune Liichtjoer vun eis ewech. Den NGC 1531 gouf den 19. Oktober 1835 vum britteschen Astronom John Frederick William Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* ESO
Ranville

**Ranville** ass eng franséisch Gemeng am Departement Calvados an der Regioun Normandie.
## Geographie
Ranville läit ronn 6&nbsp;km nërdlech vu Caen op enger Héicht vun tëscht 8 an 42 Meter um Uwänner vun der Orne an hirem Niewefloss dem Aiguillon.
## Verkéier
D'Uertschaft ass un d'Stroossennetz ugeschloss iwwer d'Departementsstroossen D37 an D233A. Laanscht Uertschaft féieren d'D223 an d'D514. D'D514 verbënnt Ranville mat der Nopeschuertschaft Bénouville iwwer d'Horsa-Bréck op der Orne an d'Pegasus-Bréck um Kanal vu Caen.

Bis an d'1930er Jore war zu Ranville eng Halt vum Tram vun de Chemins de fer du Calvados op der Streck Caen-Dives.
## Geschicht
Bei der Operation Overlord war Ranville dat éischt franséischt Duerf, dat de 6. Juni 1944 vum britteschen *13th Parachute Battalion* ënner dem Lieutenant-Colonel Peter Luard befreit gouf.

*Bréck vu Ranville
NGC 1003

Den **NGC 1003** ass eng Spiralgalaxie vum Typ Sc a läit am Stärebild Perseus. D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vu 5,5'&nbsp;×&nbsp;1,9' an eng visuell Magnitude vun 11,3&nbsp;mag.  Si gouf de 6. Oktober 1784 vum Wilhelm Herschel entdeckt. 1937 hat de Rudolph Leo Bernhard Minkowski eng Supernova am NGC&nbsp;1003 entdeckt; haut huet déi d'Bezeechnung SN 1937D a gëtt zum Typ Ia gezielt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* SIMBAD Query
* SEDS
* NASA/IPAC Extragalactic Database
NGC 1073

Den **NGC 1073** ass eng Balkespiralgalaxie vum Typ SBc a läit am Stärebild Cetus (Walfësch). D'Galaxie huet eng Wénkelgréisst vu 4,9'&nbsp;×&nbsp;4,5' an eng visuell Magnitude vun 10,8&nbsp;mag.  Si gouf den 9. Oktober 1785 vum Wilhelm Herschel entdeckt.


Barred spiral galaxy NGC 1073 (captured by the Hubble Space Telescope).tif|Detail vun enger Foto, opgeholl vum Hubble-Weltraumteleskop


## Kuckt och
NGC 1545

Den **NGC 1545** ass en oppene Stärekoup am Stärebild Perseus an huet e Wénkelduerchmiesser vun 12 Bouminutten an eng Hellegkeet vu +6,2&nbsp;mag. Den oppene Stärekoup NGC 1545 gouf den 28. Dezember 1790 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* DSS Images for NGC 1500 through NGC 1599
Jenny Clève

D**'Jenny Clève**, gebuer den 3. Abrëll 1930 zu Roubaix, a gestuerwen de 17. Februar 2023 zu Tourcoing, war eng franséisch Schauspillerin.

Si huet a méi wéi 100 Kinos- an TV-Filmer matgespillt.
 
## Filmographie
### Kino
* 1975: *La chair de l'orchidée*, vum Patrice Chéreau
* 1976: *Docteur Françoise Gailland*, vum Jean-Louis Bertuccelli
* 1976: *[[Calmos]]*, vum Bertrand Blier
* 1976: *F comme Fairbanks*, vum Maurice Dugowson
* 1976: *Les ambassadeurs*, vum Naceur Ktari
* 1977: *[[La communion solennelle]]*, vum René Féret
* 1977: *La nuit de Saint-Germain-des-Prés*, vum Bob Swaim
* 1977: *L'ombre des châteaux*, vum Daniel Duval
* 1978: *[[Le dossier 51]]*, vum Michel Deville
* 1978: *La tortue sur le dos*, vum Luc Béraud
* 1979: *Mais où et donc Ornicar*, vum Bertrand Van Effenterre
* 1979: *Plurielles*, vum Jean-Patrick Lebel
* 1980: *Temporale Rosy*, vum Mario Monicelli
* 1980: *Cocktail Molotov *, vum Diane Kurys
* 1980: *Anthracite*, vum Edouard Niermans
* 1982: *[[L'été meurtrier]]*, vum Jean Becker
* 1983: *Hiver 60*, vum Thierry Michel
* 1984: *La garce*, vum Christine Pascal
* 1984: *Partenaires*, vum Claude d'Anna
* 1985: *Le meilleur de la vie*, vum Renaud Victor
* 1985: *Codename: Emerald*, vum Jonathan Sanger
* 1988: *La maison assassinée*, vum Georges Lautner
* 1989: *Les bois noirs*, vum Jacques Deray
* 1990: *Un ascenseur pour l'an neuf*, vum Gildas Bourdet a Pascal Goethals
* 1992: *Les enfants du naufrageur*, vum Jérôme Foulon
* 1992: *IP5: L'île aux pachydermes*, vum Jean-Jacques Beineix
* 1992: *Loin du Brésil*, vum Tilly
* 1993: *La cavale des fous*, vum Marco Pico
* 1993: *Faut-il aimer Mathilde?*, vum Edwin Baily
* 1993: *Germinal*, vum Claude Berri
* 1995: *[[Élisa (Film 1995)|Élisa]]*, vum Jean Becker
* 1996: *XY, drôle de conception*, vum Jean-Paul Lilienfeld
* 1997: *Lucie Aubrac*, vum Claude Berri
* 1997: *XXL*, vum Ariel Zeitoun
* 1999: *Les enfants du marais*, vum Jean Becker
* 2001: *Un crime au paradis*, vum Jean Becker
* 2005: *Itinéraires*, vum Christophe Otzenberger
* 2008: *Bienvenue chez les Ch'tis*, vum Dany Boon
* 2013: *Arrêtez-moi*, vum Jean-Paul Lilienfeld

## Um Spaweck
NGC 1055

Den **NGC 1055** ass eng Balkespiralgalaxie am Stärebild Cetus. Si läit an der Géigend vum Messier 77 a gehéiert zu der M77-Galaxiëgrupp.

Den NGC&nbsp;1055 gouf den 18.&nbsp;Dezember 1783 vum däitsch-britteschen Astronom Friedrich Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* GoBlack
* Antilhue Chile
* Bild vum NGC 1055
* NOAO
Bert Kaempfert

De **Bert Kaempfert**, gebuer de 16. Oktober 1923 zu Hamburg als *Berthold Heinrich Kämpfert*, a gestuerwen den 21. Juni 1980 zu Llucmajor, Mallorca, war en däitschen Orchesterleeder, Museksproduzent, Arrangeur a Komponist. 
__TOC__
Hie war, nieft dem James Last, deen däitschen Orchesterchef nom Zweete Weltkrich mat deem gréisste Succès. Hie war an den 1950er-1960er Joren e Pionéier vum Easy Listening-Stil, „Musek, déi net stéiert“, wéi en et selwer sot, a gëllt domat haut als wichtege Virleefer vun der Lounge-Musek.

Hien hat an den 1950er Jore mat sengen Arrangementer vum Freddy Quinn an dem Ivo Robić hiren HIts *Die Gitarre und das Meer* respektiv *Morgen*, éischt grouss Succèsen. Bekannt gouf en a säin Duerchbroch hat en awer an den USA. Mat *Wonderland by Night* gouf hien 1961 den éischten Däitschen, deen an den USA en Nummer-Eent-Hit hat. Seng Kompositioune *[[Strangers in the Night]]*, gesonge vum Frank Sinatra, a *Spanish Eyes*, interpretéiert vum Al Martino, goufe weltwäit Succèsen a sinn haut Evergreens. Zu senge bekanntste Stécker zielen och *Afrikaan Beat*, *A Swingin' Safari*, * A Wimowe (The Lion Sleeps Tonight)* oder *Red Roses for a Blue Lady*.

Wärend seng Placke sech an den 1960er an Amerika a Milliounen-Oploe verkaf hunn, hu s'an Däitschland just zu wéinegen Dausenden hir Keefer fonnt.

Am Ganzen huet de Kaempfert eng 400 Kompositiuonen a 750 Orchesterarrangementer geschriwwen; bis zu sengem Doud goufe weltwäit ronn 150 Millione Placke mat senge Melodië verkaaft.

## Filmographie als Komponist
#### Kino
* 1962: *[[90 Minuten nach Mitternacht]]* - Regie: Jürgen Goslar
* 1966: *[[A Man Could Get Killed]]* - Regie: Ronald Neame
* 1970: *[[You Can't Win 'Em All]]* - Regie: Peter Collinson
* 1970: *[[An Elephant Called Slowly]]* - Regie: James Hill

## Dokumentarfilm
* Marc Boettcher: *Strangers In The Night - Die Bert-Kaempfert-Story.* 2003

## Literatur
* Marc Boettcher: *Stranger in the Night - Die Bert Kaempfert Story.* Europäische Verlagsanstalt, Hamburg 2002, ISBN 3-434-50523-7

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Le voyage en douce

**Le voyage en douce** ass e franséische Film vum Michel Deville aus dem Joer 1980.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Lucie (Geraldine Chaplin) huet Sträit mat sengem Mann. Hat flücht bei seng Frëndin d'Hélène (Doninique Sanda). Déi zwee fueren zesummen op d'Land fir no enger Wunneng ze sichen. Déi Rees bitt d'Geleeënheet fir eng nei Fräiheet ze fannen a fir sech selwer erëm nei z'entdecken.
## Um Spaweck
* De Film op der IMDb
Martti Ahtisaari

De **Martti Oiva Kalevi Ahtisaari**, gebuer den 23. Juni 1937 zu Viipuri, Finnland, haut *Wyborg, Russland*, a gestuerwen de 16. Oktober 2023 zu Helsinki, war e finneschen, sozialdemokratesche Politiker an Diplomat. Hie war vun 1994 bis 2000 den 10. President vun der Republik Finnland a gouf 2008 fir seng jorelaang Beméiunge fir Léisungen an internationale Konfliker ze fanne mam Friddensnobelpräis ausgezeechent.

## Liewen a Karriär
Den Ahtisaari huet Pedagogik studéiert a gouf duerno Schoulmeeschter. 1959 goung hien an de Pakistan Schoul halen. Duerno huet hien op der Héichschoul fir Handel zu Helsinki studéiert, an ass 1958 an den diplomateschen Déngscht agetrueden. Vun 1973 bis 1979 war hien Ambassadeur an Tansania, Sambia, Mosambik a Somalia. Op Propositioun vun der SWAPO war hien 1977 bis 1981 vun der UNO de Chargé spécial fir Namibia.

1987 gouf e vum UN-Generalsekretär Javier Pérez de Cuéllar fir véier Joer zum Ënner-Generalsekretär vun der UNO ernannt, reponsabel fir d'Administratioun vun de Vereenten Natiounen.

Nodeem et den 1. Abrëll 1989 zu engem Waffestëllstand tëscht Südafrika an der SWAPO komm war, gouf den Ahtisaari als Chef vun der *United Nations Transition Assistance Group* (UNTAG) als Namibia-Beoptragte vun der UNO ernannt, déi den Onofhängegkeetsprozess vun Namibia iwwerwaacht huet.

1994 gouf hien als Kandidat vun der Sozialdemokratescher Partei vu Finnland zum Nofollger vum Mauno Koivisto an zéngte President vun der Republik Finnland gewielt.

1999 hiet hien zesumme mam russesche Chefnégociateur, dem Viktor Tschernomyrdin, d'Friddensgespréicher wärend dem Kosovo-Krich mam Slobodan Milošević gefouert. 2000 huet hien net méi fir eng zweet Amtszäit als Staatspresident kandidéiert, soudatt d'Tarja Halonen seng Nofollgerin gouf.

Duerno huet den Ahtisaari sech fir en Enn am Biergerkrich an der indoneesescher Provënz Aceh engagéiert. Vu Februar 2006 huet hien d'Verhandlunge geleet iwwer de Status vum Kosovo, dunn eng serbesch Provënz, déi ënner der Verwaltung vun der *United Nations Interim Administration Mission in Kosovo* stoung. Am Oktober 2007 war den Ahtisaari ee vun de Matgrënner vum Think Tank *European Council on Foreign Relations* (ECFR).

2008 krut hien de Friddensnobelpräis fir seng Beméiungen an de Friddensverhandlunge bei verschiddene Konflikter.

Hie war mat der Eeva Ahtisaari (* 1936) bestuet; si hunn ee Jong.

## Um Spaweck
NGC 112

Den **NGC 112** ass eng Spiralgalaxie am Stärebild Andromeda. Si gouf de 17. September 1885 vum amerikaneschen Astronom Lewis A. Swift entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* SIMBAD Query
* Artikel a Biller zu NGC 112 op wikisky.org