2024

D'Joer **2024** huet op engem Méindeg ugefaangen. Et war e Schaltjoer.

## Evenementer
* : Saudi-Arabien, Egypten, d'Vereenegt Arabesch Emirater, Ethiopien an den Iran gi Member vum BRICS.
### Europa
* : Nom Récktrëtt vun der Elisabeth Borne gëtt de Gabriel Attal neie Premierminister a Frankräich.
* 14. Januar: D'Kinnigin Margrethe II. vun Dänemark trëtt zu Gonschte vun hirem Jong Frederik zeréck.
* 11. Februar: Den Alexander Stubb gewënnt d'Presidentewalen a Finnland, hie gëtt den 1. Mäerz vereedegt.
* : Den Tamás Sulyok gëtt neie Staatspresident vun Ungarn.
* : Schwede gëtt den 32. NATO-Member.
* 11. Mäerz: Bei de virgezunne Parlamentswalen a Portugal kritt d*'Aliança Democrática* mam Luís Montenegro déi meescht Stëmmen. Dem Montenegro seng Regierung gëtt dem 2. Abrëll vereedegt.
* 31. Mäerz: Rumänien a Bulgarien triede partiell dem Schengen-Raum bäi (Fluch- a Schëffsverkéier).
* : D'Myriam Spiteri Debono gëtt als nei Presidentin vu Malta vereedegt.
* : De Peter Pellegrini (Hlas) gewënnt am Zweeten Tour d'Presidentewalen an der Slowakei.
* : De Simon Harris gëtt neie Premierminister (*[[Taoiseach]]*) an Irland, nodeems de Leo Varadkar ee Mount éischter iwwerraschend zeréckgetrueden ass.
* 10. Abrëll: De Bjarni Benediktsson gëtt zum neie Premierminister an Island ernannt.
* 12. Mee: D'Gordana Siljanovska-Davkova gëtt als nei Staatspresidentin vun Nordmazedonien vereedegt.
* 17. Mee: No de virgezunne Parlamentswale vum 17. Abrëll a Kroatien gëtt den Andrej Plenković als Premierminister erëmernannt.
* 26. Mee: De Gitanas Nausėda gëtt am 2. Tour bei de Presidentschaftswalen a Litauen erëmgewielt.
* : D'Halla Tómasdóttir gewënnt d'Presidentewalen an Island. Si gëtt den 1. August vereedegt.
* 6.-9. Juni: Wale fir d'Europäescht Parlament.
* 9. Juni: Wale fir dat federaalt Parlament a fir déi regional Parlamenter an der Belsch.
* : Den Dick Schoof gëtt nei Ministerpresident an Holland.
* : D'Labour Party gewënnt déi virgezunne Parlamentswalen am Vereenegte Kinnekräich mat 412 Sëtz (Conservative Party: 121, Liberal Democrats: 71); de Keir Starmer gëtt neie Premierminister.
* : Beim 2. Tour vun de Virgezunne Parlamentswalen a Frankräich kritt den *Nouveau Front Polpulaire* 188 Sëtzer (26,3 %), *Ensemble* der 161 (24,7%), de Rassemblement national der 142 (37,1%), Les Républicains der 48 (6,2%) an anerer 38 (5,6%).
* 23. Juli: De Kristen Michal gëtt neie Premierminister an Estland.
* : De Michel Barnier gëtt als neie Premierminister vu Frankräich ernannt.
* 29. September: Wale fir dat federaalt Parlament (*Nationalratswahl*) an Éisträich.
* 30. Oktober: Bei uergen Iwwerschwemmungen am Südoste vu Spuenien kommen iwwer 230 Leit ëm d'Liewen.
* : D'Maia Sandu gëtt am zweeten Tour als Presidentin vu Moldawien erëmgewielt.
* : Den däitsche Bundeskanzler Olaf Scholz huet dem Bundespresident proposéiert, de Bundesfinanzminister Christian Lindner vu senger Funktioun z'entbannen; doropshi gouf d'Dräierkoalitioun aus SPD, FDP a Bündnis 90/Die Grünen opgeléist.
* : D'Kommissioun von der Leyen II hëlt hier Funktioun op.
* 13. Dezember: De François Bayrou gëtt zum neie Premierminister a Frankräich ernannt, nodeems de Michel Barnier de 4. Dezember d'Vertaue vum Parlament entzu krut an zeréck huet missen trieden.
* 21. Dezember: No de virgezunnene Parlamentswalen vum 30. November an Island, bei deenen d'Sozialdemokraten déi stäerkst Partei goufen, gëtt d'Kristrún Frostadóttir nei Regierungscheffin.

#### Lëtzebuerg
* : Zu Lëtzebuerg kritt bei den Europawalen d'CSV 2 Sëtzer; d'LSAP, d'DP, déi Gréng an d'ADR jee 1.
* : Verlängerung vun der Linn T1 vum Stater Tram bis bei den Nationalstadion.
* 19. Juli: E Finanzbedruch bei der Caritas Lëtzebuerg vun iwwer 60 Milliounen Euro kënnt un d'Dagesliicht.
* : Den Ierfgroussherzog Guillaume gëtt zum Lieutenant-Représentant ernannt.

Fichier:Ballot paper European Parliament elections 2024 in Luxembourg (specimen).jpg|Stëmmziedel Europawalen 2024
File:Bonnevoie Howald tram construction 2024-05 (115).jpg|Tramslinn T1 beim Stadion.
Fichier:Caritas Luxembourg, Entrance Michel Welter Street, 2016.jpg|D'Caritas Lëtzebuerg am Mëttelpunkt vun engem Finanzbedruch


### Afrika
* 24. Mäerz: De Bassirou Diomaye Faye gewënnt d'Presidentewalen am Senegal.
* 14. Juni: Den Cyril Ramaphosa gëtt zum President vu Südafrika erëmgewielt.
* 29. Juni: De Mohamed Ould Ghazouani gëtt zum President vu Mauretanien erëmgewielt.
* : Den Duma Boko gëtt neie President am Botswana.

### Amerika

#### Nordamerika
* : Den Donald Trump (Republikaner) gewënnt d'Presidentschaftswalen an den USA géint d'Kamala Harris (Demokraten).

#### Mëttel- a Südamerika
* : De José Raúl Mulino gëtt zum neie President vu Panama gewielt.
* : D'Claudia Sheinbaum gëtt zu der neier Presidentin vu Mexiko gewielt.
* 22. August: Dat Iewescht Geriicht vu Venezuela confirméiert dass den Nicolás Maduro bei de Presidentschaftswale vum 28. Juli, trotz Virwërf vu Gefuddels, déi meeschte Stëmme krut.

### Asien
* 13. Januar: De Lai Ching-te gewënnt d'Presidentschaftswalen am Taiwan.
* 14. Februar: De Prabowo Subianto gewënnt d'Presidentschaftswalen an Indonesien; e gëtt den 20. Oktober vereedegt.
* 15.-17. Mäerz: De Wladimir Putin léisst sech duerch eng Zort "elektoral Spezialoperatioun" als President vu Russland op 5 weider Joer confirméieren.
* 20. Mee: De Lai Ching-te gëtt als neie President vun Taiwan vereedegt.
* 22. Mee: Den Tô Lâm gëtt zum neie President vum Vietnam gewielt.
*: Den Narendra Modi gëtt op en Neits Premierminister an Indien.
* : De Massud Peseschkian gëtt zum neie President vum Iran gewielt.
* 16. August: D'Paethongtarn Shinawatra gëtt vum Parlament zur neier Premierministesch an Thailand gewielt, zwéin Deeg nodeems de Srettha Thavisin vum Verfassungsgeriicht ofgesat gi war.
* 17. August: Nusantara gëtt déi nei Haaptstad vun Indonesien.
* : De südkoreanesche President Yoon Suk-yeol rifft d'Krichsrecht aus, zitt et kuerz drop awer nees zeréck.
* 14. Dezember: De Micheil Kawelaschwili gëtt zum President vu Georgien gewielt.

#### Arabesch Welt an Noen Osten
* *zanter uganks des Joers weiderhin: [[Krich an der Gazasträif]]*, dee sech op aner Länner ausbreet.
* : Israel marschéiert no andauerndem Beschoss duerch d'Hisbollah an de Südlibanon an.
* : A Syrien eruewert d'Rebellen-Arméi Damaskus, de President Baschar al-Assad flücht a Russland. Israel zerstéiert doropshin duerch Loftattacken militäresch Waffelager a Syrien.

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur
* De Servais-Präis geet un de Samuel Hamen fir säi Roman *[[Wie die Fliegen]]*.
* Den 1. Präis vum nationale Literaturconcours geet un de Charles Meder fir *Urd*.

### Musek

* 27. Januar: Finall vum Luxembourg Song Contest 2024.
* 11. Mee: Beim Eurovision Song Contest 2024 zu Malmö gewënnt den Nemo mat *The Code* fir d'Schwäiz. Lëtzebuerg ass zanter 30 Joer nees mat derbäi; d'Tali kënnt mat *[[Fighter (Lidd)|Fighter]]* op déi 13. Plaz.

### Kino
* Oscar fir de beschte Film: *[[Oppenheimer (Film)|Oppenheimer]]* vum Christopher Nolan.
* César fir de beschte Film fir der Justine Triet hiren *[[Anatomie d'une chute]]*.
* Gëlle Palm zu Cannes fir dem Sean Baker säin *Anora*.
* Première vun: *[[Jakobs Ross]]* (02.03.), *[[D'Land am Schiet]]* (08.03), *[[Operatioun Pauly]]* (18.09), *[[Marianengraben]]* (23.10.), *[[La fourchette à gauche]]* (20.11), *[[Hors d'haleine]]* (13.11), *[[Dany Cage: Histoire d'une émancipation]]* (05.12.).

## Ekonomie

## Wëssenschaft an Technik
* 8. Abrëll: Total Sonnendäischtert iwwer Mëttel- an Nordamerika.
* : Déi chineesesch Raumsond Chang'e 6 lant um Mound, fir mat engem Rover Buedemprouwen ze huelen an dës op d'Äerd ze bréngen.

## Sport
* Juni bis Juli: Foussball-Europameeschterschaft an Däitschland.
* 29. Juni bis 21. Juli: 111. Editioun vum Tour de France.
* 26. Juli bis 11. August: Olympesch Summerspiller zu Paräis.

## Gebuer
## Gestuerwen

* : Glynis Johns, brittesch Schauspillerin. 
* 4. Januar: Christian Oliver, däitsche Schauspiller.
* 4. Januar: David Soul, US-amerikanesche Schauspiller a Sänger.
* : Mário Zagallo, brasilianesche Foussballspiller.
* : Franz Beckenbauer, däitsche Foussballspiller.
* 11. Januar: Laurence Badie, franséisch Schauspillerin.
* 13. Januar: Sigi Rothemund, däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 20. Januar: Norman Jewison, kanadesche Filmregisseur.
* 23. Januar: Frank Farian, däitsche Museksproduzent a Sänger.
* 24. Januar: Tony Schuster, Museker a Komponist.
* 27. Januar: Edouard Kohl, lëtzebuergesche Schoulmeeschter, Filmpedagog, Theaterkritiker a Regisseur
* 28. Januar: Gino Santini, italieenesche Realisateur an Fernseemoderator
* 29. Januar: Sandra Milo, italieenesch Schauspillerin.
* : Jeannot Schaul, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* : Hage Geingob, namibesche Politiker.
* : Sebastián Piñera, chileenesche Politiker.
* : Alfred Grosser, franséische Soziolog.
* : Henri Kraus, lëtzebuergesche Moler.
* 11. Februar: Kelvin Kiptum, kenianesche Laangstreckeleefer.
* 11. Februar: Georges Theves, lëtzebuergesche Veterinär an Auteur.
* 13. Februar: Johanna von Koczian, däitsch Schauspillerin.
* 15. Februar: Gérard Barray, franséische Schauspiller.
* 16. Februar: Alexei Nawalny, russeschen Affekot, Blogger a politeschen Aktivist.
* 19. Februar: Ira von Fürstenberg, italieenesch-däitsch Schauspillerin.
* 21. Februar: Micheline Presle, franséisch Schauspillerin.
* 29. Februar: Paolo Taviani, italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* : Akira Toriyama, japanesche Manga-Zeechner.
* : Chrëscht Klein, lëtzebuergeschen Architekt.
* 10. Mäerz: Percy Adlon, däitsche Filmregisseur an Dréibuchauteur.
* 21. Mäerz: Frédéric Mitterrand, franséische Politiker, Filmregisseur a Schauspiller.
* 25. Mäerz: Fritz Wepper, däitsche Schauspiller.
* 26. Mäerz: Paul Lafontaine, lëtzebuergeschen Historiker.
* 26. Mäerz: Richard Serra, US-amerikanesche Sculpteur.
* 29. Mäerz: Louis Gossett Jr., US-amerikanesche Schauspiller.
* 31. Mäerz: Barbara Rush, US-amerikanesche Schauspillerin.
* 31. Mäerz: Aly Kridel, lëtzebuergeschen Automobilsportler.
* : Vera Tschechowa, däitsch Schauspillerin.
* : Furio Cardoni, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 10. Abrëll: O. J. Simpson, U.S.-amerikaneschen American-Football-Spiller a Schauspiller.
* 12. Abrëll: Tito Mina, philippinnesche Museker.
* 24. Abrëll: Margaret Lee, brittesch Schauspillerin.
* 30. Abrëll: Paul Auster, US-amerikanesche Schrëftsteller.
* : Vanna Solofrizzo, lëtzebuergesch Molerin.
* : Bernard Pivot, franséische Journalist a Schrëftsteller.
* : Roger Corman, US-amerikanesche Filmregisseur.
* 19. Mee: Ebrahim Raisi, iranesche Politiker.
* : Ruth Maria Kubitschek, däitsch-schwäizeresch Schauspillerin.
* 1. Juni: Philippe Leroy, franséische Schauspiller.
* : Brigitte Bierlein, éisträichesch Magistratin a Politikerin.
* : Jean Aniset, lëtzebuergeschen Olympionik a Marathonleefer.
* : Jacques Insermini, franséische Motorradcoureur a Cascadeur.
* : Klaus Töpfer, däitsche Politiker.
* : Edward C. Stone, US-amerikanesche Physiker, Planetolog a Weltraumfuerscher.
* 11. Juni: Françoise Hardy, franséisch Sängerin.
* 18. Juni: Anouk Aimée, franséisch Schauspillerin.
* 20. Juni: Donald Sutherland, kanadesche Schauspiller.
* 20. Juni: Claude Conter, lëtzebuergesche Literat.
* 24. Juni: Guido Schiltz, lëtzebuergeschen Offizéier.
* : Ismail Kadare, franko-albanesche Schrëftsteller.
* : Yvonne Furneaux, franséisch Schauspillerin.
* : Carlo Piticco, lëtzebuergeschen Handballspiller.
* 11. Juli: Shelley Duvall, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 11. Juli: Henri Nanquette, lëtzebuergesche Politiker.
* 13. Juli: Shannen Doherty, US-amerikanesch Schauspillerin an Aktivistin fir Déiererechter.
* 21. Juli: Germaine Hoffmann, lëtzebuergesch Molerin.
* 22. Juli: Paul "Schnuck" May, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* 23. Juli: Danilo Gauny, lëtzebuergesche Museker.
* 25. Juli: Jean Schroeder, lëtzebuergeschen Historiker.
* 27. Juli: Mísia, portugisesch Sängerin.
* 27. Juli: Edna O'Brien, iresch Schrëftstellerin.
* 14. August: Gena Rowlands, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 17. August: Jean-Paul Endré, lëtzebuergeschen Auteur a Museker.
* 17. August: Max Hengel, lëtzebuergesche Politiker.
* 18. August: Alain Delon, franséische Schauspiller.
* 19. August: Guy de Muyser, lëtzebuergeschen Diplomat, Ekonomist a Jurist.
* 20. August: Roger Theisen, lëtzebuergesche Fechter.
* 24. August: Christoph Daum, däitsche Foussballspiller an -trainer.
* 28. August: Léon Klares, lëtzebuergesche Kanut.
* 29. August: Jean-Charles Tacchella, franséische Filmregisseur.
* 31. August: Raymond Ruffini, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* : James Darren, US-amerikanesche Schauspiller.
* : Sérgio Mendes, brasilianesche Museker.
* : Max Dauphin, lëtzebuergesche Kënschtler.
* 6. September: Pim de la Parra, hollännesche Filmregisseur.
* : James Earl Jones, US-amerikanesche Schauspiller.
* 9. September: Caterina Valente, italieenesch Sängerin a Schauspillerin.
* 18. September: Michel Think, lëtzebuergesche Schéisser.
* 18. September: Rolf Wolfshohl, däitsche Vëlossportler.
* 20. September: Kathryn Grant, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 23. September: Fernand Fox, lëtzebuergesche Schauspiller.
* 27. September: Maggie Smith, brittesch Schauspillerin.
* 27. September: Hassan Nasrallah, libaneesesche Kleriker a Politker.
* 28. September: Kris Kristofferson, US-amerikanesche Country-Museker a Schauspiller.
* : Nick Clesen, lëtzebuergesche Politiker.
*3. Oktober: Elisabeth Merkels, lëtzebuergesch-däitsch Radiosspeakerin a Lidderschreiwerin.
* : Michel Blanc, franséische Schauspiller a Regisseur.
* : Pierre Vernier, franséische Schauspiller.
* 13. Oktober: Paul Bertemes, lëtzebuergesche Journalist, Galerist a Curateur.
* 17. Oktober: Mitzi Gaynor, US-amerikanesch Schauspillerin, Sängerin an Dänzerin.
* 18. Oktober: François Colling, lëtzebuergesche Politiker.
* 21. Oktober: Christine Boisson, franséisch Schauspillerin.
* 25. Oktober: Gast Rollinger, lëtzebuergesche Lycéesprofesser a Filmregisseur.
* 28. Oktober: Paul Morrissey, US-amerikanesche Filmregisseur.
* 29. Oktober: Teri Garr, US-amerikanesch Schauspillerin.
* 29. Oktober: Georges Vuillermoz, lëtzebuergesche Kiercherechtler a Geeschtlechen.
* : Gaston Vogel, lëtzebuergeschen Affekot an Auteur.
* : Quincy Jones, US-amerikaneschen Jazzmuseker, Komponist a Produzent.
* : Jim Penning, lëtzebuergeschen Affekot an Auteur.
* : Romain Jean, Trainer vun der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.
* : Geneviève Grad, franséisch Schauspillerin.
* : Ram Narayan, indesche Museker.
* 20. November: Zénon Bernard, lëtzebuergesche Foussballspiller a Politiker.
* 20. November: Marie-Paule von Roesgen, lëtzebuergesch Schauspillerin.
* 26. November: Karin Baal, däitsch Schauspillerin.
* : Niels Arestrup, franséische Schauspiller.
* 14. Dezember: Isak Ermay, spuenesche Geschäftsmann.
* 18. Dezember: Rik Van Looy, belsche Vëlossportler.
* 21. Dezember: Hannelore Hoger, däitsch Schauspillerin.
* ≤ 27. Dezember: Jean Hoss, lëtzebuergeschen Affekot.
* 27. Dezember: Dayle Haddon, kanadesch Schauspillerin.
* 27. Dezember: Olivia Hussey, brittesch Schauspillerin.
* 29. Dezember: Marie-Claude Beaud, franséisch Ausstellungskommissärin a fréier Direktesch vum Mudam.
* 29. Dezember: Jimmy Carter, US-amerikanesche Politiker.
* 29. Dezember: Arthur Unger, lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.

## Um Spaweck