open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Howard Carter

Den **Howard Carter**, gebuer den 9. Mee 1874 zu Kensington, a gestuerwen den 2. Mäerz 1939 zu London, war e britteschen Egyptolog.

Hien ass bekannt dofir, 1922 am Dall vun de Kinneken a West-Theben dat bis ewel eenzegt praktesch komplett erhalent Pharaonegraf (KV62), dat vum Tutanchamun, entdeckt huet.

## Publikatioun
* *The tomb of Thoutmôsis IV.* Westminster 1904.
* mam Theodore M. Davis und Edouard Naville: *The tomb of Hâtshopsîtû.* 1906.
* mam George Carnarvon: *Five years’ explorations at Thebes.* London 1912.
* *Tut-ankh-amen. The Politics of Discovery.* 1923–1924.
* mam Arthur C. Mace: *The tomb of Tut-Ankh-Amen.* 3 Bände. London 1923–1933.
* mam Arthur C. Mace: *Tut-ench-Amun, ein ägyptisches Königsgrab, entdeckt von Earl of Carnarvon und Howard Carter.* 3 Bände, Brockhaus, Leipzig 1924–1934.

## Literatur
* Arnold C. Brackman: *Sie fanden den goldenen Gott. Das Grab des Tutanchamun und seine Entdeckung.* Bechtermünz, Augsburg 1999, ISBN 3-8289-0333-9.
* T. G. H. James: *Howard Carter: The Path to Tutankhamun.* I. B. Tauris, London 1992; überarbeitete Neuauflage: Tauris Parke, London 2006, ISBN 1-84511-258-X.
* T. G. H. James: *Tutanchamun.* Müller, Köln 2000, ISBN 88-8095-545-4, S. 44–73.
* H. V. F. Winstone: *Howard Carter und die Entdeckung des Grabmals von Tut-Ench-Amun.* vgs, Köln 1993, ISBN 3-8025-2228-1.

## Um Spaweck
Marc Schoentgen

De **Marc Schoentgen**, gebuer 1967, ass e lëtzebuergeschen Historiker iwwer d'Neizäit. Hien ass Direkter vum Zentrum fir politesch Bildung.

## Liewen a Karriär
De Marc Schoentgen huet no senger Première am Dikrecher Lycée op der Universtéit Tübingen Geschicht studéiert. Vun 1996 u war hie Geschichtsprof am Ettelbrécker Lycée technique. 2016 gouf hien zum Direkter vum Zentrum fir politesch Bildung ernannt. 2017 ass e promovéiert.

Seng Fuerschungsschwéierpunkter sinn d'Geschicht vum Juddentum zu Lëtzebuerg a Lëtzebuerg am Zweete Weltkrich.

## Publikatiounen
; Monographien
* *Arbeiten unter Hitler. NS-Sozialpolitik, Deutsche Arbeitsfront und Herrschaftspraxis im besetzten Luxemburg am Beispiel der Schwerindustrie 1940–1944.* (Luxemburg-Studien; Bd. 16).Peter Lang, Berlin 2021 (Dissertatioun), ISBN 978-3-631-78045-9.
* mam René Richtscheid a mam Wolfgang Schmitt-Kölzer: *Die Fahrt in den Tod: Luxemburg - Trier - Litzmannstadt: Der erste große Deportationszug Da3 am 16.-18. Oktober 1941.* Eigenverlag, Luxemburg 2021.
* *Luxembourg.* In: Wolf Gruner; Jörg Osterloh (Hrsg.): *The Greater German Reich and the Jews. Nazi persecution policies in the annexed territories 1935–1945.* (War and genocide; Bd. 20). New York; Oxford: Berghahn, 2017, S. 289–315.
* *Von der „Hüttenpolizei“ zum nationalsozialistischen „Werkschutz“.* in: Charles Barthel; Josée Kirps (Hrsg.): Terres rouges - histoire de la sidérurgie luxembourgeoise, Vol. 5. Luxemburg: Archives nationales, 2018, S. 84–133.
* *Das Einsatzkommando der Sicherheitspolizei und des Sicherheitsdienstes in Luxemburg und die Judenvervolgung im Jahre 1940.* In: Association luxembourgeoise des enseignants de l’histoire (Hrsg.): *Du Luxembourg à l’Europe. Hommages à Gilbert Trausch à l’occasion de son 80e anniversaire.* Luxemburg: Éd. Saint-Paul, 2011, S. 301–326.
* *Das „[[Pafemillen|Jüdische Altersheim]]“ in Fünfbrunnen.* in: Wolfgang Benz (Hrsg.): *Terror im Westen. Nationalsozialistische Lager in den Niederlanden, Belgien und Luxemburg, 1940–1945.* (Geschichte der Konzentrationslager; Bd. 5). Berlin: Metropol, 2004, S. 49–71.
* ''Der deutsche Einmarsch 1940 und die Macht der Bilder – Ein Beitrag zur „Visual History“ des Zweiten Weltkrieges in Luxemburg.'' in: Hémecht. Zeitschrift für Luxemburger Geschichte 72 (2020) 4, S. 457–481.

; Editeur
* Hugo Heumann: ''Erlebtes. Erlittenes. Tagebuch eines deutsch-jüdischen Emigranten. Von Mönchengladbach über Luxemburg nach Theresienstadt.'' Centre national de littérature, Mersch/Luxemburg 2007, 2. Aufl. 2024

## Um Spaweck
Dëschtelpéckchen

Den **Dëschtelpéckchen** (*Carduelis carduelis*) ass eng Sangvullenaart aus der Famill vun de Fénken (Fringillidae).
## Ernierung
Den Dëschtelpéckchen frësst de Som vun enger Hellewull vun Traisch, Wiseplanzen, wëlle Kraider a Beem. Während der Bruttzäit frësst en och Insekten.
## Morphologie
En huet eng markant schwaarz-rout Gesiichtsmask, e wäisse Kapp mat wäissen Halssäiten, e schwaarzt Genéck an e schwaarzen Hannerkapp. Op de Flilleken ass eng däitlech breet giel Sträif ze gesinn. De Réck ass hellbrong, de Bauch wäiss. De Schwanz, dee liicht gegafelt ass, ass zum Enn hi schwaarz, zum Deel och mat helle Flecken. Op der Broscht a laanscht Säit sinn d'Plomme brongelzeg. De Schniewel ass laang a spatz, seng hell Faarf gëtt ganz wäiss an der Zäit wou se bréien. Soss ass eng schwaarz Markéierung op der Spëtzt.

D'Dëschtelpéckercher ginn 12 bis 13&nbsp;cm laang. D'Spanwäit tëscht de Flilleken ass 21 bis 25&nbsp;cm. Se weie 14 bis 19 Gramm.

## Verbreedung

Den Dëschtelpéckche lieft vu Westeuropa (ausser an Island an, an der nërdlecher Hallschecht vu Fennoskandinavien) bis a Mëttelsibirien, Nordafrika souwéi a West- an Zentralasien. Ë.&nbsp;a. a Südamerika an an Australien gouf e vum Mënsch agefouert. An Europa an an Nordafrika, wou d'Wanteren net ze streng sinn, ass e stationär, déi, déi a Sibirie bréien, zéien am Wanter méi no Süden.

## Numm
Alternativ, lokal oder fréier lëtzebuergesch Nimm sinn: 
Dëschtelfank, -fénk(elchen), -diätschen, dietchen, -diitchen, -këppchen, -männchen, -pénk a -villchen.

## Literatur
* W. Altendorf: *Der Stieglitz.* In: *Die Voliere.* 17, 1994, S. 168.
* Einhard Bezzel: *BLV Handbuch Vögel.* BLV Buchverlag, München 2006, ISBN 3-8354-0022-3.
* Hans-Günther Bauer, Einhard Bezzel, Wolfgang Fiedler]]: *Das Kompendium der Vögel Mitteleuropas.* Band 2: *Passeriformes – Sperlingsvögel. Alles über Biologie, Gefährdung und Schutz.* Aula, Wiebelsheim 2005, ISBN 3-89104-648-0.
* Horst Bielfeld: *Zeisige, Girlitze, Gimpel und Kernbeißer. Herkunft, Pflege, Arten.* Ulmer Verlag, Stuttgart 2003, ISBN 3-8001-3675-9.
* E. Glück: *Brutbiologie des Stieglitzes.* In: *Die Voliere.* 7, 1980, S. 7.
* E. Glück: *Stieglitz, Graukopfstieglitz.* In: *Die Voliere.* 8, Heft 6, 1985, S. 208.
## Um Spaweck
Harnleiter

Den **Harnleiter** oder **Ureter** (op Latäin) ass ee vun zwéin identeschen Harnweeër am Kierper vun de Mamendéieren a vun de meeschte Fësch. D'Harnleitere verbannen déi zwou Niere mat der Harnblos. Si sinn net ze verwiessele mat der Harnröre oder Urethra, déi den Urin aus dem Kierper eraus transportéiert.

Bei e puer Zorte Fësch, bei den Amphibien, de Reptiller an de Vulle verbanne se d'Niere mat der Kloak. 

D'Harnleiteren transportéieren den Urin (Harn) net kontinuéierlech vum Nierebecken an d'Blos. E gëtt duerch wellefërmeg Beweegungen vun der Muskulatur an den Harnleiteren transportéiert. Déi periodesch Kontraktioune fänken um Nierebecken un a lafen dann ongeféier all 20 bis 25 Sekonnen of. Den Ureter ass also kee passiven, oppenen "Offlossrouer", mee hëlt den Urin a klenge Portiounen duerch d'Relaxéiere vu senger Wandmuskulatur op. Duerch d'Kontraktioun, déi da geschitt, gëtt den Urin a Richtung Blos befërdert, deemno wéi och géint d'Schwéierkraaft.

Beim erwuessene Mënsch sinn d'Harnleiteren ongeféier 25 bis 30 Zentimeter laang an hunn en Duerchschnëtt vu 4 Millimeter. Si sinn aus dräi Schichten opgebaut: enger Schläimhaut (Tunica mucosa), enger Muskelschicht aus glater Muskulatur (Tunica muscularis) an enger baussenzeger Schicht aus Bindegeweebe (Tunica adventitia).

An den Niere kënne sech heiansdo kleng Sténg bilden, déi dann am Harnleiter hänke bleiwen a staark Péng verursaache kënnen.

## Kuckt och
Urin

**Urin** oder **Harn** ass eng Flëssegkeet, déi vun den Niere vum Mënsch a villen Déiere produzéiert gëtt, fir Offallstoffer an iwwerschësseg Substanzen aus dem Kierper auszescheeden. Et handelt sech ëm e wichtegt Ausscheedungsprodukt, dat niewent Offallstoffer och Waasser an Elektrolytten enthält. Urin ass en zentrale Bestanddeel vum Stoffwiessel, well en hëlleft, de Kierper vun onnéidegen a schiedleche Substanzen ze befreien.

D'Produktioun an d'Ausscheede vum Urin ass e komplexe Prozess, deen dräi grouss Schrëtt ëmfaasst. Fir d'éischt gëtt d'Blutt an den Niere gefiltert. Beim Mënsch fléisst dat ganz Blutt am Kierper, also 5 bis 6 Liter, ronn 300 Mol pro Dag duerch d'Nieren, déi also ongeféier 1.700 Liter Blutt filteren. Do gi Substanze wéi Waasser, Elektrolytten an anerer an den Nierekanälercher (*Tubuli*) gesammelt. Vill vun deene Substanze ginn awer weider am Kierper gebraucht an dowéinst nees zréck an d'Blutt gefouert. All d'Offallstoffer an déi Substanzen, déi grad net gebraucht ginn, ofginn an an den Urin ausgescheet. De fäerdegen Urin gëtt dann iwwer den Harnleiter an d'Blos transportéiert, a gëtt schliisslech iwwer d'Harnröre aus dem Kierper ausgescheet.

D'Ausscheede vum Urin aus dem Kierper gëtt "Waasserloossen" oder "Urinéieren" genannt, informell och nach "Pissen". An der medezinescher Fachsprooch gëtt dee Virgank als Miktioun bezeechent. De Mënsch scheet den Urin generell e puermol am Dag aus, bei engem erwuessene Mënsch sinn dat am Schnëtt pro Dag annerhallwe Liter.

Urin besteet haaptsächlech aus Waasser (ongeféier 95 %), an deem aner Substanzen opgeléist sinn, dorënner Harnstoff (en Ofbauproduit vun de Proteinnen), Kreatinin (Ofbauproduit vun der Muskelaktivitéit), Harnsaier (Ofbauproduit vun der Nukleinsaier), Elektrolytten (wéi Natrium, Kalium, Chlorid, Calcium), Hormoner, Vitaminnen, a Friemstoffer wéi zum Beispill Medikamentsubstanzen. D'Faarf vum Urin ka vun hellgiel bis donkelgiel variéieren a gëtt haaptsächlech duerch de Faarfstoff Urobilin beaflosst, dee beim Ofbau vum Hämoglobin entsteet.

Urin spillt net nëmmen eng Roll bei der Entsuergung vun den Offallstoffer, mee hëlleft och, de Waasser- an Elektrolythaushalt vum Kierper ze reguléieren, wat fir d'Oprechterhale vum ënnerleche Gläichgewiicht (Homeostasie) wichteg ass.

Ausserdeem ass e bei villen Déierenaarten e Kommunikatiounsmëttel (Chemokommunikatioun), andeeems mam Urin ë. a. den Territoire markéiert gëtt.

## Kuckt och
* Exkrement

## Um Spaweck
Concours littéraire national 2025

De **[[Concours littéraire national]] 2025** ass ee lëtzebuergesche Literaturconcours, dee vum Kulturministère organiséiert gëtt. En dréint sech 2025 ëm Romaner.

Auteuren, déi musse Lëtzebuerger sinn oder zu Lëtzebuerg wunnen, kënne bis den 30. Juni 2025 déi vun hinne verfaasst Texter, no Modalitéiten, déi vum Kulturministère festgeluecht goufen, areechen. Si kënnen op Lëtzebuergesch, Däitsch, Franséisch an/oder Englesch sinn.

Wéi virdru gëtt et zwou Kategorië Präisser: fir Auteuren vun 12 bis 19 Joer, a fir déi méi al.

D'Iwwerreechung vun de Präisser war den 2. Dezember 2025 am Nationale Literaturzentrum.

## Gewënner
Ënner den 56 agereechte Stécker huet de Jury déi heiten ausgezeechent:
*1. Präis: *[[Den Impakt vu Klappentexter]]* vum Jhemp Hoscheit;
* 2. Präis: *[[Neel mat Käpp]]* vun der Cathy Clement;
* 3. Präis: *Die Elefantenhaut* vum Guy Helminger.

**Jonk Auteuren**

Vun de 5 agereechten Texter goung den 1. Präis u *Silent Screams* vun der  Maude Blaschette.

De Jury huet sech, ënner der Presidence vum Antoine Pohu, zesummegesat aus der Sofia Cumming, der Sonia Da Silva, dem Helmuth Sperl an der Jil Weiler.

Den éischte Präis war mat 7.500 Euro dottéiert. Fir den 2. Präis gouf et 4.000.Euro, a fir deen drëtten der 3.000, gradewéi och fir den 1. Präis fir jonk Auteuren.
Rue de la Grève (Lëtzebuerg)

D**'Rue de la Grève** ass eng Strooss am Garer Quartier vun der Stad Lëtzebuerg. Se leeft vun der Neier Avenue aus no Weste bis bei d'Rue Sainte-Zithe. Op hirer Südsäit sti keng Haiser; do ass de Rousegäertchen.

Den Numm erënnert un de Streik vum 2. September 1942, deen aus Protest géint déi ugekënnegt Rekrutéierung vu Lëzuebuerger Jongen an d'däitsch Arméi ausgeruff gi war. En ass thematesch komplementär zu der Place des Martyrs an der Rue du Plébiscite déi aner Säit.

## Geschicht
D'Strooss gouf mat der Urbaniséierung vum Plateau Bourbon ugeluecht. Si krut den Numm *[[Rue Lessing]]*, nom däitsche Schrëftsteller Gotthold Ephraim Lessing. No der Befreiung 1944, krut si den haitegen Numm.

## Gebaier

## Biller

Fichier:4, rue de la Grève (Luxembourg City)-102.jpg|Mascaron um Haus Nr.4.
File:6, rue de la Grève (Luxembourg City)-102.jpg|Mascaron um Haus Nr.6.
File:Luxemburg-Stadt 22.jpg|D'Südsäit:Entrée vum ënnerierdesche Parking Rousegäertchen.

## Um Spaweck
Jim Penning

De **Jim Penning**, gebuer den 12. Mee 1942 an der Stad, a gestuerwen de 4. November 2024, war e lëtzebuergeschen Affekot an Auteur.

Hien huet op der Universitéit Panthéon-Assas zu Paräis studéiert a seng Affekoten-Etüd Penning & Wurth 1966 an der Stad opgemaach; hie war op Zivil- a Geschäftsrecht spezialiséiert.

A senger Fräizäit huet hie sech fir asiatesch Konscht a Kultur a fir Musek interesséiert. Hie war e grousse Frënd vum Franz Liszt.

Hie war och eng Zäit laang President vum Iechternacher Festival.

De Jim Penning war am Dezember 2008 Matgrënner vun der indescher Chambre de Commerce a war fofzéng Joer laang am Verwaltungsrot. Vun 1995 bis 2010 war hie Generalkonsul fir Indien zu Lëtzebuerg.

Iwwer 15 Joer laang war de Jim Penning - deen och Hindi geschwat huet - indesche Generalkonsul fir de Grand-Duché an och Grënner vun der indescher Chambre de Commerce hei am Land.

Hie war Papp vun dräi Kanner, dorënner den Affekot Philippe Penning.

## Wierker (Auswiel)
* Penning, Jim. *Liszt in Luxembourg*. London: The Liszt Society, 1984. Print.
* Muller, Jean-Claude, Penning, Jim, *Franz Liszt und seine Beziehungen zu Munkácsy und Luxemburg*. *Le Luxembourg et l’étranger : présences et contacts = Luxemburg und das Ausland : Begegnungen und Beziehungen : pour les 75 ans du professeur Tony Bourg / éd. par Jean-Claude Muller et Frank Wilhelm. - Luxembourg : SESAM, 1987*. N.p., 1987. Print.
* Muller, Jean-Claude, Penning, Jim,. *Franz Liszt’s Relationship to Mihály Munkácsy and Luxembourg*. Revised and enlarged version translated and adapted by Luc Deitz and Olga Anna Duhl. S.l: The Liszt Society Journal, 2012. Print.
Romain Jean

De **Romain Jean**, gebuer de 4. Mee 1958 , a gestuerwen de 6. November 2024 zu München, war e lëtzebuergesche Foussballspiller a vun 2006 bis 2012 Trainer vun der lëtzebuergescher Dammefoussballnationalekipp.

## Kuckt och
National Symboler vu Lëtzebuerg

D**'national Symboler vu Lëtzebuerg** sinn de Fändel, de Pavillon, de Wopen, d'Nationalhymn, den Nationalfeierdag an d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg.

## Fändel

Den haitege Lëtzebuerger Fändel besteet aus dräi horizontale Sträifen an de Faarwen (vun uewen no ënnen) rout, wäiss a blo. E gläicht dem hollännesche Fändel, huet awer en anert Gréissteverhältnis an dat Blot ass beim hollännesche Fändel méi däischter.

Déi meescht modern blo-wäiss-rout Fändele gi méi oder manner direkt op d'Trikolor vun der Éischter franséischer Republik zeréck. Och de ganz alen hollännesche Fändel krut d'Faarwe rout, wäiss a blo eréischt 1795, ënner franséischem Afloss, duerch d'Batavesch Republik.

## Wopen

De Wope vum Groussherzogtum Lëtzebuerg gëtt et an dräi Gréissten (kleng, mëttelgrouss a grouss) an e besteet am Fong aus zéng sëlweren a bloe Sträife mat engem roude Léiw mat gesplécktem, diagonal gekräiztem Schwanz, mat gëllene Krallen, Zong a Kroun.

Den Urspronk vum Nationalwope geet bis an d'Mëttelalter zeréck.

## Pavillon maritime

Well de Fändel vu Lëtzebuerg an dee vun Holland sech ze vill geglach hunn a verwiesselt konnte ginn, ass mam Gesetz vum 23. Juni 1972 de Lëtzebuerger Pavillon fir d'Waasser- an de Loftgefierer op der Basis vum Wopen, dem *Roude Léiw*, agefouert ginn.

## Nationalhymn

D'Lëtzebuerger Nationalhymn besteet aus der éischter an der véierter Stroph vum Lidd „Ons Heemecht“ aus dem Joer 1859. D'Melodie ass vum Jean-Antoine Zinnen (1827-1898) an d'Wierder vum Michel Lentz (1820-1893). Si gouf 1864 op engem Museksfest zu Ettelbréck uropgeféiert

## Nationalfeierdag

Zënter dem 23. Dezember 1961 sinn d'„ëffentlech Feierlechkeete fir dem Grand-Duc säi Gebuertsdag“ op den 23. Juni festgeluecht; den Ausdrock „Nationalfeierdag“ gëtt et an de legalen Texter net. Déi offizielle Feierlechkeete sinn den Dag selwer, iwwerdeems Volleksfester uechter d'Land schonn den Owend virdrun (22. Juni) organiséiert ginn.

## Hymn vun der Groussherzogen
De Wilhelmus ass d'Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg vun där déi eelst schrëftlech Spueren op d'Joer 1574 zeréckginn. De Wilhelmus gëtt gespillt, wa bei enger Zeremonie e Member vum groussherzoglechen Haus ukënnt oder fortgeet.

## Um Spaweck
* Loi du 23 juin 1972 sur les emblèmes nationaux, Legilux.lu, gekuckt de 17.06.2025 
* Tout savoir sur le Grand-Duché de Luxembourg, Broschür vum Service information et presse du gouvernement, 03.2015, S. 12-13, gekuckt de 17.06.2025
Sûreté

De **Service de la Sûreté Publique**, am Volleksmond d*'Sûreté*, war en nationale Police- an Iwerwaachungsdéngscht, deen tëscht 1929 an 1992 bei der Groussherzoglecher Gendarmerie, ënner dem direkte Kommando vum Chef de corps ageriicht war. D'Sûreté war mat spezielle Missioune vun der Police judiciaire a vun der administrativer Police beoptraagt .

Se stoung ënner dem Kommando vun engem delegéierten Offizéier am Grad vum Kapitän oder 1. Leitnant. De Rescht vum Service huet aus Commissairen, Commissaire-adjointen an Inspecteur-adjointe bestanen, alleguer aus der Ënner-Offizéieschcarrière déi no engem speziellen Exame vun der zoustänneger Examenskommissioun zougelooss goufen.

D'Commissairen an d'Commissaire-adjointë vun der Sûreté waren Offizéier vun der geriichtlecher Police (OPJ).

D'Sûreté ass mam Gesetz vum 29. Mee 1992, iwwer de *Service de Police Judiciaire* ofgeschaaft ginn, a mam haitege *[[Service de Police Judiciaire]]* (ofgekierzt SPJ) genannt, ersat ginn, an deen zanter der Fusioun vu Gendarmerie a Police, en Departement vun der Police grand-ducale ass.
Wilhelmus (Homonymie)

Mat **Wilhelmus **ka gemengt sinn:

*  De Wilhelmus, Hymn vun de Groussherzoge vu Lëtzebuerg.
* Het Wilhelmus, Nationalhymn vun Holland.

## Wilhelmus als Familljennumm
*Wilhelmus *ass de Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Leit:
* Joop Wilhelmus (1943–1994), hollännesche Pornoproduzent a Geschäftsmann.
* Wolfgang Wilhelmus (1931–2022), däitschen Historiker.

## Wilhelmus als Virnumm
*Wilhelmus *ass de Virnumm vun ë.&nbsp;a. follgende Leit:
* Wilhelmus Simon Petrus Fortuijn, besser bekannt als Pim Fortuyn (1948–2002), hollännesche Politiker, Soziolog an Auteur.
* Wilhelmus Luxemburg (1929–2018), hollännesch-amerikanesche Mathematiker.
* Wilhelmus Schoof (*1957), hollännesche Politiker.
* Wilhelmus Wilhelmius (1720–1771), hollännesche Minister, Mathematiker a Philosoph.
* Wilhelmus Wiltheim (1594–1636), lëtzebuergeschen Humanist an Historiker.
Het Wilhelmus

**Het Wilhelmus** („De Wëllem“), offiziell **Wilhelmus van Nassouwe** („Wëllem vun Nassau“), ass zënter 1932 d'National- a kinneklech Hymn vun Holland.

D'Lidd ass zënter 1574 bestätegt a geet op den Ufank vum Achtzegjärege Krich zeréck. Den Opstand vun den Nidderlanden géint de Felipe II. vu Spuenie gouf vum Wëllem I. vun Orange-Nassau ugefouert, engem Virfar vun der kinneklecher Famill vun Holland.

*Het Wilhelmus* zielt als eng vun den eelsten Nationalhymnen op der Welt, s'ass awer eréischt zënter 1932 déi offiziell Nationalhymn vun Holland.

## Text
Den Originaltext ass als Akrostichon geschriwwen, d.&nbsp;h. e Gedicht bei deem déi éischt Buschtawe vun all de Versen en neit Wuert oder en Numm erginn; an dësem Fall ass et „Willem van Nazzov“ ( Wëllem vun Nassau).

*Het Wilhelmus* an de Lëtzebuerger Wilhelmus hunn e gemeinsamen Ursprong. Den Text vu béiden Hymne war bis 1915 identesch, well e sech op de Kinnek vun Holland bezunn huet, dee bis 1890 a Personalunioun och Groussherzog vu Lëtzebuerg war.

Den ursprénglechen Text ass a Mëttelhollännesch geschriwwen, eng Versioun déi warscheinlech eng Transkriptioun vun engem verluerene Fréineihéichdäitschen Originaltext ass.

Kuckt hei drënner fir de ganzen Text.

## Um Spaweck
Hydrographie vu Lëtzebuerg

Den **hydrographesche Reseau vu Lëtzebuerg** begräift ronn 1.800&nbsp;km Waasserleef a charakteriséiert sech duerch eng Abberzuel vu Waasserleef mat klengen Anzuchsgebidder, well den nationalen Territoire an der direkter Ëmgéigend vun der Waasserscheed vum Rhäin- (97,5&nbsp;% vun der nationaler Fläch) a vum Meusebaseng läit.

Och wann d'Anzuchsgebidder kleng sinn, ënnerleie se staarke saisonale Schwankungen a kënnen zu méi oder manner groussen Iwwerschwemmungen oder nidderege Waasserstänn féieren.

D'Landschaft vu Lëtzebuerg zeechent sech trotz enger relativ klenger Fläch vun 2.586&nbsp;km² duerch eng diversifiéiert physesch Geographie aus. Dës Diversitéit wierkt sech och op den hydrographesche Reseau aus, well d'Waasserleef gréisstendeels vun den allgemenge Bedéngunge vun der Geologie a vum natierleche Raum charakteriséiert ginn.

Déi véier gréisst Flëss zu Lëtzebuerg sinn d'Musel, d'Sauer, d'Our an d'Uelzecht. Zu den anere Flëss zielen d'Mess, d'Mamer, d'Äisch, d'Atert an d'Waark am Westen; d'Wolz, d'Klierf an d'Blees am Norden, gradewéi d'Wäiss an d'Schwaarz Iernz, d'Sir an d'Gander am Osten. D'Péitruss ass e klenge Waasserlaf, deen duerch d'Stad Lëtzebuerg fléisst an do an d'Uelzecht leeft.

Mat Ausnam vun der Kuer mat hiren Niewebaachen am Südweste vum Land an der Fooschtbaach, enger klenger Baach an der Gemeng Ëlwen, déi a Richtung vum Meusebaseng lafen, fléissen all aner Lëtzebuerger Flëss iwwer d'Musel an de Rhäin.

Mat 135&nbsp;km op Lëtzebuerger Territoire ass d'Sauer de längste Floss am Land, virun der Uelzecht (64&nbsp;km), der Our (52&nbsp;km), der Klierf (51&nbsp;km), der Äisch (50&nbsp;km) an der Musel (37&nbsp;km).

D'Musel ass tëscht Neuves-Maisons (Departement Meurthe-et-Moselle) a Koblenz (Rheinland-Pfalz) – wou s'an de Rhäin leeft – op enger Längt vun 394&nbsp;km als grouss schëffbar Waasserstrooss amenagéiert an zielt zu de Flëss an Europa déi am meeschte befuer ginn. Zu Lëtzebuerg ass d'Musel an de 1960er Jore kanaliséiert ginn an et gëtt dräi Staustufe mat Schleisen: Schengen-Opech, Stadbriedemes-Palzem a Gréiwemaacher-Wellen.

Vun den 135&nbsp;km déi d'Däitsch-Lëtzebuerger Grenz laang ass, besti ronn 128&nbsp;km aus dem Waasser vun der Our, der Sauer oder der Musel. Dës dräi Flëss bilden op där Längt e Kondominium, dat heescht en Territoire deen Däitschland a Lëtzebuerg gemeinsam gehéiert. Iwwer déi ganz Breet gehéieren dës Flëss souwuel zum Territoire vun der Bundesrepublik Däitschland wéi och zu deem vum Groussherzogtum Lëtzebuerg. D'Gestioun vun dëse Waasserleef fält deemno ënner d'Responsabilitéit vun deenen zwee Länner a se muss zesummen assuréiert ginn. Den Traité vum 19. Dezember 1984 iwwer den Tracé vun der gemeinsamer Grenz leet d'Detailer dovu fest.

## Um Spaweck

* Kaart vum hydrographesche Reseau vu Lëtzebuerg op geoportail.lu
Blogosphär

De Begrëff **Blogosphär** (aus dem Engleschen *blogosphere*) beschreift d'Gesamtheet vun de Bloggen an hir Verbindungen. De Begrëff *blogosphere* gouf am Witz eng éischt Kéier den 10. September 1999 vum Brad L. Graham benotzt. Am Joer 2002 huet de William Quick en opgegraff, wouropshin e sech séier an der sougenannter Warblog-Communautéit verbreet huet.**

Dëse Begrëff huet sech am Ufank op d'Publikatioun vun Texter (Internet-Säiten a Sozial Medien) bezunn, a gouf am Laf vun der Zäit ausgedeent op audiovisuellt Material (Vlogging, Podcasten), dat nieft de Publikatioune vun etabléierte Pressemedien och iwwer den Internet zougänglech ass.

En historesch wichtegen Text ass dem John Perry Barlow seng Onofhängegkeetserklärung vum Cyberspace, déi op Basis vun enger techno-liberaler Positioun d'Fräiheet am Internet vun der Kontroll duerch national Regierunge fuerdert. Bis haut besteet an der Blogosphär eng staark Ofneigung géint all Forme vun Zensur an Agrëffer an d'Meenungsfräiheet.
Korean Broadcasting System

**Korean Broadcasting System** (**KBS**) ass den nationale Radios- an Televisiounssender vu Südkorea. E gouf 1927 gegrënnt an ass ee vun de féierende südkoreanesche Fernseh- a Radiosenderen.

KBS bedreift siwe Radiosstatiounen, zéng Fernsehsenderen a verschidden Internetservicer. De wichtegsten terrestreschen Televisiounsprogramm, KBS1 gëtt op Kanal 9 iwwerdroen, iwwerdeems KBS2, dee méi  ënnerhalungsorientéiert ass, um Kanal 7 iwwerdroee gëtt.

KBS bedreift och den internationale Service KBS World, deen Televisiouns- Radios- an Onlineservicer an 12 Sproochen ubitt.

## Tëleessenderen
### Terrestresch
* KBS 1TV
* KBS 2TV
* KBS UHD
* KBS NEWS D

### Kabel
* KBS Life
* KBS Drama
* KBS N Sports
* KBS Joy
* KBS Kids
* KBS Story
* KBS World (international verfügbar)

## Radiosenderen
* KBS Radio 1 (711&nbsp;kHz AM/97.3&nbsp;MHz FM KBS Radio Seoul)
* KBS Radio 2 (603&nbsp;kHz AM/106.1&nbsp;MHz FM KBS Happy FM)
* KBS Radio 3 (1134&nbsp;kHz AM/104.9&nbsp;MHz FM KBS Voice of Love FM)
* KBS 1FM (93.1&nbsp;MHz Classic FM)
* KBS 2FM (89.1&nbsp;MHz/DMB CH 12B Cool FM)
* KBS Hanminjok Radio
* KBS World Radio

## Filialen
* KBS Media
* KBS Art Vision
* KBS Business
* KBS N
* KBS i (2011 zougemaach)
* KBS Security
* E-KBS
* KBS America
* KBS Japan
* Monster Union
Hors d'haleine

***Hors d'haleine*** (op Englesch: *Breathing underwater*) ass e lëtzebuergesche Spillfilm vum lëtzebuergesche Regisseur Eric Lamhène, mat der Carla Juri an der Haaptroll, no engem Dréibuch vun der Rae Lyn Lee a vun him selwer, deen den 13. November 2024 zu Lëtzebuerg an de Kino koum. Et ass den éischte Laangfilm vum Regisseur.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Emma fënnt Zouflucht an engem Fraenhaus. Do begéint se anere Fraen, deenen och Gewalt am Stot ugedoe gouf. All schaffen se drun, vun hirer Bezéiung lasszekommen an en eegent, neit Liewen unzefänken...

## Produktioun

## Bewäertung

## Auszeechnungen
*Hors d'haleine* gouf beim Lëtzebuerger Filmpräis 2025  als beschte Spillfilm a fir dat bescht Dréibuch ausgezeechent.
## Um Spaweck
* Fiche op filmfund.lu.
* Fiche op imdb.com
Rue du Plébiscite

D**'Rue du Plébiscite** ass eng Strooss am Garer Quartier vun der Stad Lëtzebuerg. Se leeft vun der Neier Avenue aus no Weste bis bei d'Rue Sainte-Zithe. Op hirer Nordsäit sti keng Haiser; do ass de Rousegäertchen.

Den Numm erënnert un den Ausgang vun der ''Personenstandsaufnahme'' vum 10. Oktober 1941, enger Vollekszielung, bei där d'Majoritéit vun de Lëtzebuerger bei verfängleche Froen *lëtzebuergesch* amplaz, wéi erwaart, *däitsch* uginn hunn, an esou dëse Recensement zu engem "Plebiszit"" fir en onofängegt Lëtzebuerg gemaach hunn.

## Geschicht
D'Strooss gouf mat der Urbaniséierung vum Plateau Bourbon ugeluecht. 

No der Befreiung 1944, krut si duerch eng Decisioun vum Gemengerot vum 29. Dezember 1945 den haitegen Numm.

## Gebaier

## Biller
  

## Um Spaweck
Giovanni Losi

Den **Giovanni Losi**, gebuer den 29. November 1838 zu Caselle Landi an Italien, a gestuerwen de 27. Dezember 1882 zu Al-Ubayyid am Sudan, war en italieenesche Comboni-Missionaire.
 

Hien huet e Katchëssem an e Wierderbuch an nubescher Sprooch publizéiert. Hie war dem Daniele Comboni säi perséinleche Beichtpapp an Nofollger an der Zentralafrikanescher Missioun.
 
Hien ass 1882 u Skorbut gestuerwen.;
 
A senger Heemechtsstad Caselle Landi, gouf eng Strooss no him genannt.

## Bibliographie
* Giuseppe Bonfanti, Caselle del Po - Caselle Landi, un paese sul Po, Caselle Landi, Amministrazione comunale di Caselle Landi, 1995. 
## Um Spaweck

*  [LOSI, Giovanni treccani.it](https://www.treccani.it/enciclopedia/giovanni-losi_(Dizionario-Biografico)/)
Canal+ Action

**Canal+ Action** ass e Fernseesender fir Sport a Filmer vun der M7 Group (Besëtz vun der Canal+ Group), deen an Holland, der Tschechescher Republik, der Slowakei, Éisträich an an Ungarn ausgestraalt gëtt.
Lukas Grevis

De **Lukas Grevis**, gebuer 1998 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergeschen Auteur a Regisseur.

Hien huet no senger Première op der Sarajevo Film Academy studéiert. Hie wunnt zanter 2020 zu Wien a schafft u Projeten zu Lëtzebuerg, an Éisträich, Däitschland an an de Balkanlänner.

Hien huet Kuerzfilmer, Videoclippen an d'Web-Miniserie *The Inside of the Outsider* gesdréint. 2024 koum säin éischte Laangfilm, *[[D'Land am Schiet]]*, an de Kino.

## Filmographie
* *The Inside of the Outsider* (Web-Miniserie, 2021) 
* *[[D'Land am Schiet]]* (2024)
* *[[Apples & Pears]]* (a Postproduktioun, 2025)
Jakobs Ross

***Jakobs Ross*** ass en schwäizeresch-lëtzebuergeschen historesche Spillfilm vun der Regisseurin Katalin Gödrös aus dem Joer 2024, no engem Roman vun der Silvia Tschui, mat der Luna Wedler, mam Valentin Postlmayr a mam Max Hubacher an den Haaptrollen. En hat seng Première den 18. Januar 2024 an der däitschsproocheger Schwäiz an zu Lëtzebuerg den 2. Mäerz 2024 um LuxFilmFest.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Elsie ass eng Mod am Stot vun engem Fabrikant, um Enn vum 19. Joerhonnert. Hatt huet e groussen Don fir Musek a géif gär mat der Duechter vum Haus zu Florenz Musek studéieren. Ma wéi et bis e Kand vu sengem Patron erwaart, zwéngt dësen et, sech mat sengem Päerdskniecht Jakob ze bestueden. De Jakob huet näischt iwreg fir dem Elsie säi Verlaangere no Musek, an huet säin eegenen Dram: sech enges Daags selwer kënnen e Päerd ze kafen ...

## Produktioun
*Jakobs Ross* gouf mat der Ënnerstëtzung vum Film Fund Luxembourg, dem Bundesamt für Kultur, der Zürcher Filmstiftung, dem Kanton St. Gallen, Suissimage an der Ticino Filmcommission gedréint.

De Film gouf zu Bergell an am Tessin gedréint. D'Studioopname sinn am Hierscht 2022 am Filmland zu Kielen entstanen.

## Kriticken
D'Kriticke sinn an der Majoritéit positiv, woubäi besonnesch déi schauspilleresch Leeschtung vun der Haaptactrice Luna Wedler ervirgehuewe gëtt:
*D'Irene Genhart vum Schwäizer Kinoportal Cineman schreift:

*Katalin Gödros hat Silvia Tschuis historischen Debütroman als fulminant herbes Beziehungs- und Emanzipationsdrama verfilmt. Ihr Film punktet mit aufwändigen Kostümen, sensationeller Kamera, tollen Hauptdarstellern und Liedern, die, von Luna Wedler gesungen, direkt ins Herz gehen.*

*De Michael Sennhauser vum SRF fënnt:

*Der Film steht als beeindruckend realistische Interpretation des Buchs auf eigenen Füssen. Das singende, strahlende, dem Leid und der Härte trotzende Herz dieses Films ist Luna Wedlers Elsie.»*
* d'Filmkritikerin Madeleine Hirsiger schreift

*Mit ungeheurer Wucht erzählt und voller unbändiger Lebenskraft und Musik. Es ist ein Drama erster Güte, (das) fasziniert und Parallelen zur heutigen Welt aufzeigt.*
Fontana di Trevi

D**'Fontana di Trevi **("Trevi-Buer") ass e Buer aus dem 18. Joerhonnert am Quartier Trevi zu Roum.

E gouf vum italieeneschen Architekt Nicola Salvi entworf a vum Giuseppe Pannini zesumme mat anere fäerdeggebaut. Mat enger Héicht vu 26.3 Meter an enger Breet vun 49.15 Meter ass et dee gréisste Barock-Buer vu Roum an ee vun de bekanntste Bueren op der Welt.

## Um Spaweck
Jean-Pierre Kommes

De **Jean-Pierre Kommes**, gebuer den 23. November 1898 zu Helsem a gestuerwen den 30. Juli 1973 zu Rammeldang, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

## Liewen a Karriär
Den Jean-Pierre Kommes huet vun 1914 bis den 1. Mee 1962 zu Dummeldeng op der Arbed geschafft. Niewelaanscht hat hien nach e landwirtschaftleche Betrib.

1951 gouf hien eng éischt Kéier an de Gemengerot vun Nidderaanwe gewielt a gouf duer bis zu sengem Doud ëmmer nees erëmgewielt. Vum 1. Januar 1958 bis den 31. Dezember 1963 war hien do Schäffen.

Hie war zanter 1924 mat der Sisy Graf bestuet.

Fir un de Jean-Pierre Kommes z'erënneren, gouf zu Hueschtert eng Strooss no him genannt.
Paul Wendkos

De **Paul Wendkos**, gebuer als *Abraham Paul Wendkos* den 20. September 1922 zu Philadelphia a Pennsylvania, a gestuerwen den  12. November 2009 zu Malibu a Kalifornien, war en US-amerikanesche Filmregisseur.

De Wendkos huet als Regisseur iwwer 100 Televisiouns- a Kinosfilmer gedréit.

## Filmographie
### Kino
* 1957: *The Burglar* - Haaptacteuren: Dan Duryea, Jayne Mansfield, Mickey Shaughnessy
* 1957: *The Case Against Brooklyn* - Haaptacteuren: Darren McGavin, Margaret Hayes
* 1958: *Tarawa Beachhead* - Haaptacteuren: Kerwin Mathews, Julie Adams, Ray Danton
* 1959: *Gidget* - Haaptacteuren: Sandra Dee, James Darren, Cliff Robertson
* 1959: *Face of a Fugitive* - Haaptacteuren: Fred MacMurray, Lin McCarthy, Dorothy Green
* 1959: *Battle of the Coral Sea* - Haaptacteuren: Cliff Robertson, Gia Scala
* 1960: *Because They're Young* - Haaptacteuren: Dick Clark, Michael Callan, Tuesday Weld
* 1960: *Angel Baby* - Haaptacteuren: George Hamilton, Mercedes McCambridge, Joan Blondell
* 1961: *Gidget Goes Hawaiian* - Haaptacteuren: James Darren, Michael Callan, Deborah Walley
* 1963: *Gidget Goes to Rome* - Haaptacteuren: James Darren, Cindy Carol, Jessie Royce Landis
* 1966: *Johnny Tiger* - Haaptacteuren: Robert Taylor, Geraldine Brooks, Chad Everett
* 1968: *Attack on the Iron Coast* - Haaptacteuren: Lloyd Bridges, Andrew Keir, Sue Lloyd
* 1969: *[[Guns of the Magnificent Seven]]* - Haaptacteuren: George Kennedy, James Whitmore, Monte Markham
* 1970: *Hell Boats* - Haaptacteuren: James Franciscus, Elizabeth Shepherd, Ronald Allen
* 1970: *[[Cannon for Cordoba]]* - Haaptacteuren: George Peppard, Giovanna Ralli, Raf Vallone
* 1971: *The Mephisto Waltz* - Haaptacteuren: Alan Alda, Jacqueline Bisset, Curd Jürgens

## Um Spaweck
Franklin J. Schaffner

De **Franklin J. Schaffner**, gebuer als *Franklin James Schaffner* den 30. Mee 1920 zu Tokio, a gestuerwen den 2. Juli 1989 zu Santa Monica, war en US-amerikanesche Filmregisseur.

Hie krut 1971 en Oscar als beschte Regisseur fir de Film *[[Patton (Film 1970)|Patton]]*. Hien huet weider bedeitend Filmer wéi den historeschen Drama *[[The War Lord]]* an den Science-Fictionfilm *[[Planet of the Apes (Film 1968)|The Planet of the Apes]]* als Regisseur gedréit.

## Filmographie
### Kino
* 1963: *The Stripper* - Haaptacteuren: Joanne Woodward, Richard Beymer, Claire Trevor
* 1964: *The Best Man* - Haaptacteuren: Henry Fonda, Cliff Robertson, Edie Adams
* 1965: *[[The War Lord]]* - Haaptacteuren: Charlton Heston, Richard Boone, Rosemary Forsyth
* 1967: *The Double Man* - Haaptacteuren: Yul Brynner, Britt Ekland, Anton Diffring
* 1968: *[[Planet of the Apes (Film 1968)|The Planet of the Apes]]* - Haaptacteuren: Charlton Heston, Roddy McDowall, Kim Hunter
* 1970: *[[Patton (Film 1970)|Patton]]* - Haaptacteuren: George C. Scott, Karl Malden, Stephen Young
* 1971: *Nicholas and Alexandra* - Haaptacteuren: Michael Jayston, Janet Suzman, Laurence Olivier
* 1973: *[[Papillon (Film 1973)|Papillon]]* - Haaptacteuren: Steve McQueen, Dustin Hoffman, Don Gordon
* 1977: *Islands in the Stream* - Haaptacteuren: George C. Scott, David Hemmings, Gilbert Roland
* 1978: *The Boys from Brazil* - Haaptacteuren: Gregory Peck, Laurence Olivier, James Mason
* 1981: *Sphinx* - Haaptacteuren: Lesley-Anne Down, Frank Langella, Maurice Ronet
* 1982: *Yes, Giorgio* - Haaptacteuren: Luciano Pavarotti, Kathryn Harrold, Eddie Albert
* 1987: *Lionheart* - Haaptacteuren: Eric Stoltz, Gabriel Byrne 
* 1989: *Welcome Home* - Haaptacteuren: Kris Kristofferson, JoBeth Williams, Sam Waterston

## Um Spaweck
Roy Black

De **Roy Black**, gebuer als *Gerhard Höllerich* de 25. Januar 1943 zu Straßberg, a gestuerwen den 9. Oktober 1991 zu,  Heldenstein,  war en däitsche Sänger a Schauspiller.

## Filmographie
### als Schauspiller
#### Kino
* 1968: *Paradies der flotten Sünder* - Episod: *Happening in Meciko* - Regie: Rolf Olsen - Haaptacteuren: Erik Schumann, Rolf Olsen  - (als Nick Dreamer)
* 1968: *Immer Ärger mit den Paukern* - Regie: Harald Vock - Haaptacteuren: Uschi Glas, Peter Weck - (als Peter Hartung)
* 1969: *[[Unser Doktor ist der Beste]]* - Regie: Harald Vock  - Haaptacteuren: Helga Anders, Peter Weck  - (als Dr. Leonhard Sommer)
* 1969: *[[Hilfe, ich liebe Zwillinge!]] * - Regie: Peter Weck  - Haaptacteuren: Uschi Glas, Eddi Arent - (als Andy)
* 1970: *[[Wenn du bei mir bist (Film)|Wenn du bei mir bist]] * - Regie: Franz Josef Gottlieb - Haaptacteuren: Angelica Ott, Peter Carsten - (als Chris Bergen)
* 1970: *[[Wer zuletzt lacht, lacht am besten]] * - Regie: Harald Reinl - Haaptacteuren: Uschi Glas, Theo Lingen - (als Robby Mertens)
* 1971: *[[Wenn mein Schätzchen auf die Pauke haut]] * - Regie: Peter Weck  - Haaptacteuren: Uschi Glas, Peter Weck  - (als Kristian Werner)
* 1971: *Hochwürden drückt ein Auge zu* - Regie: Harald Vock  - Haaptacteuren: Uschi Glas, Georg Thomalla - (als Michael Springer)
* 1972: *[[Kinderarzt Dr. Fröhlich]]* - Regie: Kurt Nachmann - Haaptacteuren: Georg Thomalla, Heidi Hansen - (als Dr. Hannes Fröhlich)
* 1972: *[[Grün ist die Heide (Film 1972)|Grün ist die Heide]]* - Regie: Harald Reinl  - Haaptacteuren: Monika Lundi, Jutta Speidel - (als Norbert)
* 1973: *[[Alter Kahn und junge Liebe (Film 1973)|Alter Kahn und junge Liebe]]* - Regie: Werner Jacobs - Haaptacteuren: Barbara Nielsen, Jutta Speidel  - (als Mark Tanner)
* 1974: *[[Schwarzwaldfahrt aus Liebeskummer]]* - Regie: Werner Jacobs - Haaptacteuren: Barbara Nielsen, Heidi Hansen  - (als Hannes Cremer)

#### Televisioun
* 1967: *Jetzt schlägt's 13* - (TV-Film) - Regie: Truck Branss - Haaptacteuren: Peter Alexander, Beppo Brem  
* 1975: *Großes Glück zu kleinen Preisen* - (TV-Film) - Regie: Dieter Pröttel - Haaptacteuren: Heidi Brühl, Waltraut Haas  
* 1990–1991: *Ein Schloß am Wörthersee* - (TV-Serie) - (21 Episoden)

## Um Spaweck
Jill St. John

D**'Jill St. John**, gebuer als *Jill Arlyn Oppenheim* den 19. August 1940 zu Los Angeles a Kalifornien, ass eng US-amerikanesch Schauspillerin.

## Filmographie
### Kino
* 1953: *Thunder in the East* - Regie: Charles Vidor - Haaptacteuren: Alan Ladd, Deborah Kerr 
* 1958: *Summer Love* - Regie: Charles Haas - Haaptacteuren: John Saxon, Molly Bee - (als Erica Landis)
* 1959: *The Remarkable Mr. Pennypacker* - Regie: Henry Levin - Haaptacteuren: Clifton Webb, Dorothy McGuire - (als Kate Pennypacker)
* 1959: *Holiday for Lovers* - Regie: Henry Levin - Haaptacteuren: Clifton Webb, Jane Wyman - (als Meg Dean)
* 1960: *The Lost World* - Regie: Irwin Allen - Haaptacteuren: Michael Rennie, Claude Rains - (als Jennifer Holmes)
* 1961: *The Roman Spring of Mrs. Stone* - Regie: José Quintero - Haaptacteuren: Vivien Leigh, Warren Beatty - (als Barbara Bingham)
* 1962: *Tender Is the Night* - Regie: Henry King - Haaptacteuren: Jennifer Jones, Jason Robards - (als Rosemary Hoyt)
* 1963: *Come Blow Your Horn* - Regie: Bud Yorkin - Haaptacteuren: Frank Sinatra, Lee J. Cobb - (als Peggy Dawn)
* 1963: *Who’s Minding the Store? * - Regie: Frank Tashlin - Haaptacteuren: Jerry Lewis, Ray Walston - (als Barbara Tuttle)
* 1963: *Who’s Been Sleeping in My Bed? * - Regie: Daniel Mann - Haaptacteuren: Dean Martin, Elizabeth Montgomery - (als Toby Tobler)
* 1964: *Honeymoon Hotel* - Regie: Henry Levin - Haaptacteuren: Robert Goulet, Nancy Kwan - (als Sherry Nugent)
* 1965: *The Liquidator* - Regie: Jack Cardiff - Haaptacteuren: Rod Taylor, Trevor Howard - (als Iris MacIntosh)
* 1966: *The Oscar* - Regie: Russell Rouse - Haaptacteuren: Stephen Boyd, Elke Sommer - (als Laurel Scott)
* 1967: *Eight on the Lam* - Regie: George Marshall - Haaptacteuren: Bob Hope, Phyllis Diller - (als Monica)
* 1967: *Banning* - Regie: Ron Winston - Haaptacteuren: Robert Wagner, Anjanette Comer - (als Angela Barr)
* 1967: *The King's Pirate* - Regie: Don Weis - Haaptacteuren: Doug McClure, Guy Stockwell - (als Jessica Stephens)
* 1967: *[[Tony Rome]]* - Regie: Gordon Douglas - Haaptacteuren: Frank Sinatra, Richard Conte - (als Ann Archer)
* 1971: *[[Diamonds Are Forever]]* - Regie: Guy Hamilton - Haaptacteuren: Sean Connery, Charles Gray - (als Tiffany Case)
* 1972: *Sitting Target* - Regie: Douglas Hickox - Haaptacteuren: Oliver Reed, Ian McShane - (als Pat Lomart)
* 1982: *The Concrete Jungle* - Regie: Tom DeSimone - Haaptacteuren: Tracey E. Bregman, BarBara Luna - (als Warden Fletcher)
* 1984: *The Act* - Regie: Sig Shore - Haaptacteuren: Robert Ginty, Sarah Langenfeld - (als Elise)
* 1992: *The Player* - Regie: Robert Altman - Haaptacteuren: Tim Robbins, Greta Scacchi - (als Jill St. John)
* 1998: *Something to Believe In* - Regie: John Hough - Haaptacteuren: William McNamara, Maria Pitillo - (als  Joanne Anderson)
* 2002: *The Trip* - Regie: Miles Swain - Haaptacteuren: Larry Sullivan, Steve Braun - (als Mary Oakley)
* 2002: *The Calling* - Regie: Damian Chapa - Haaptacteuren: Robert Wagner, Faye Dunaway

## Um Spaweck
Du sel sur la peau

**Du sel sur la peau** ass e belsche Film vum Jean-Marie Degèsves aus dem Joer 1984 mam Richard Bohringer a mat der Catherine Frot an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Julien léiert eng jonk Infirmière kennen, wéi déi mat hirem Auto bei sengem Haus eng Pann hat…

## Um Spaweck
La pente douce

**La pente douce** ass e franséisch-italieenesch-belsche Film vum Claude d'Anna aus dem Joer 1972 mat der Pascale Audret a mam Michel de Ré an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Eng Fra besicht mat engem Immobilenagent en Haus wat ze verkafen ass. Si fillt sech vun deem Haus ugezunn…

## Um Spaweck
Goss (Roman)

***Goss*** ass e Roman a Lëtzebuerger Sprooch vum Guy Rewenig, deen 2024 bei den Editions Guy Binsfeld erauskoum.

## Wourëms geet et am Roman?
De Sascha Rink, am Ufank vum neie Joerdausend gebuer, muss, als ewell 24-järegen, aus beruffleche Grënn säi Liewenslaf schreiwen. Hie léist säin turbulent Liewe revue passéieren. Ma wat ass richteg geschitt, a wat ass erfonnt, an ass dat iwwerhaapt (nach) wichteg?

Hien erzielt iwwer seng Kandheet a Jugend, a wéi e geschwë geléiert huet, seng Elteren, déi gescheet sinn (d'Mamm huet e Coiffeurssalon, de Papp ass Assurancenagent), ze duerchkucken, a vun hire Schwächten ze profitéieren. Séier mierkt en och, datt ee mat Geschwätz an Erzielungen d'Leit manipuléiere kann, an datt d'Wourecht dobäi net wichteg ass, soulaang een dat erreecht, wourop een eraus wëll ...

## Soss
*Goss* gehéiert zu der Gattung *[[Schelmenroman]]*. De Rewenig hat schonn uganks vun den 2000er Jore mat der "Trilogie vum klengen Hellegen" (*[[Frëndlech Banditten]], [[Zikatriss]]* a *[[Lackéiert Elefanten]]*) Romaner an deem Genre geschriwwen.

## Rezeptioun

De Jeff Schinker lueft *Goss* am *[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]* als:
"*[...] definitv, mat e puer Ofstrécher, ee méi wéi gelongene Comeback [v]um Lëtzebuerger Roman, deen een zyneschen, batteren, ma oft touchanten an éierleche Portrait vum Iwwerliewen an engem ëmmer méi sënnlosen a lächerlechen 21. Joerhonnert zeechent."* 

De Marcel Kieffer resuméiert seng Analys vum Roman am *Luxemburger Wort* esou:
*"goss“ ass e Buch voller Witz a batterem Humor, flotten a realistesche Portraiten, eng subtil Analys vu Mënsch a Gesellschaft, a virun allem vun deem, wat eng op "de Goss" orientéiert Gesellschaft aus dem Mënsch mécht, resp. net mécht […]. Mee, wéi gewinnt, iwwerzee[g]t de Guy Rewenig hei och erëm als brillante Sproochkënschtler [...], esou dass och säin neit Buch net nëmmen als flotte "Schelmenroman" am Lëtzebuerg vum 21. Joerhonnert, mee och erëm als Manifest fir eng lieweg a gefleechte Sprooch an der moderner Welt vun Internet a Goss ze verstoen ass a voll a ganz iwwerzee[g]t.*

Am *[[Forum (Zäitschrëft)|forum]]* rezenséiert d'Nora Schleich *Goss* esou:
... Goss *kéint sech also als gelongenen Exercice mat vill Witz verstoen, deen engem no an no dann awer ëmmer méi kloer virun Ae féiert, aus wéi enge(n) (Of)Grënn eigentlech d'Sucht no Muecht a Goss, getarnt mat staarkem Optrëtt a wéineg Contenu, entsteet, a wéi däitlech sech déi Tendenze schonn an eiser Gesellschaft weisen - a vläicht och, wee weess, bei engem selwer?*

## Literatur
* Guy Rewenig: *Goss. Roman.* Lëtzebuerg: Editions Guy Binsfeld, 2024. ISBN 978-2-919822-18-8.
 
## Um Spaweck
* Fiche op autorenlexikon.lu.
Joseph Chomé

De **Joseph Ignace Chomé**, gebuer de 17. Februar 1812 zu Emmerich (deemools a Preisen), an un engem Schlag gestuerwen den 20. Mäerz 1865 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Distriktskommissär a Member vum Rechnungshaff.

De Joseph Ignace Chomé, dee Joseph bzw. Jos genannt gouf, huet sech de 15. Juli 1834 zu Ettelbréck mat der Catherine Wolster bestuet. Als Beruff steet am Akt: Geschäftsmann. Laut dem Joseph Flies wier hien allerdéngs scho vum 17. Mee 1834 u Gemengesekretär zu Ettelbréck gewiescht. De 27. November 1842 ass hien Distriktskommissär *par intérim* zu Gréiwemaacher ginn. Seng definitiv Nominatioun als Distriktskommissär krut de Chomé den 18. Dezember 1849. De 6. Juni 1854 gouf hie Sekretär vum Rechnungshaff (Chambre des comptes).

De Joseph Chomé war de Fils vum Pierre François Chomé, de Papp vum Jules Chomé an de Schwéierpapp vum 
François Reuter.
Hindi

**Hindi** (hi: हिन्दी) ass eng indoeuropäesch Sprooch, déi zu der Grupp vum Hindustani gehéiert. Si ass (zesumme mam Engleschen) déi offiziell Sprooch an Indien, a gëtt och a Länner ronderëm geschwat.

Hindi gëtt an Devanagari geschriwwen an huet eng jett Wierder aus dem Sanskrit. Et ass Famill mam Urdu, dat éischter am Pakistan geschwat gëtt, an an deem sengem Vocabulaire een Aflëss aus dem Arabeschen, dem Perseschen oder dem Tierkesche fënnt.

## Textbeispill

## Um Spaweck
Louis Félix

De **Louis Félix**, gebuer als *Donatien Gilles Louis Félix* den 8. August 1920 zu  Toulouse  a gestuerwen den 20. Januar 2013, war e franséische Filmregisseur, Kameramann a Filmproduzent. 

## Filmographie
## als Regisseur
* 1951: *Mon ami Pierre* - (Kuerzfilm)
* 1954: *Vacances en hiver* - (Kuerzfilm)
* 1955: *Ce sacré Amédée* - Haaptacteuren : Amédée, Jacques Dufilho, Françoise Fabian
* 1958: *Chaleurs d'été* - Haaptacteuren : Michel Bardinet, Yane Barry, Patricia Karim
* 1959: *Heures chaudes* - Haaptacteuren : Liliane Brousse, Françoise Deldick, Michèle Philippe
* 1960: *Hold-up à Saint-Trop' * - Haaptacteuren : Béatrice Altariba, Michel Barbey, Jean-Marie Rivière
### als Kameramann
* 1945: *L'art retrouvé* - Regie : Philippe Este - (Kuerzfilm)
* 1947: *Flammes De Pierres* - Regie : Gaston Rébuffat - (Kuerzfilm)
* 1947: *L'école des facteurs* - Regie : Jacques Tati - (Kuerzfilm)
* 1948: *La grande lutte des mineurs* - Regie : Louis Daquin, Fabienne Tzanck - (Kuerzfilm)
* 1952: *Filles d'Ève* - Regie : Michel d'Olivier, Jean-Albert Foëx - (Kuerzfilm)
* 1953: *Des hommes et des montagnes* - Regie : Jean-Jacques Languepin - (Kuerzfilm)
### als Dréibuchauteur
* 1959: *Heures chaudes*
* 1960: *Hold-up à Saint-Trop' *

## Um Spaweck
Les trois Mousquetaires: Milady

**Les trois Mousquetaires: Milady** ass e franséisch-belsch-däitsch-spuenesche Film vum Martin Bourboulon aus dem Joer 2023 mam François Civil a mam Vincent Cassel an den Haaptrollen, nom Roman *[[Les Trois Mousquetaires]]* vum Alexandre Dumas.

## Ëm wat geet et am Film?
Den D'Artagnan huet elo Problemer mat der Milady de Winter…

## Soss
De Film ass d'Suite vu *[[Les trois Mousquetaires: D'Artagnan]]*.

## Um Spaweck
Willi wird das Kind schon schaukeln

**Willi wird das Kind schon schaukeln** ass en däitsche Film vum Werner Jacobs aus dem Joer 1972 mam Heinz Erhardt  a mat der Hannelore Elsner an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
100 Rifles

**100 Rifles** ass en US-amerikanesche Film vum Tom Gries aus dem Joer 1969, mam Jim Brown a mat der Raquel Welch an den Haaptrollen, nom Roman *The Californio* vum Robert MacLeod. 

## Ëm wat geet et am Film?
De mexikanesche Revolutionär Yaqui Joe Herrera ass a Mexiko ënnerwee. Hien huet grad eng Bank iwwerfall, a mat de Sue wëll hien 100 Gewierer kafen, fir der Revolutioun ze hëllefen. De Sheriff Lyedecker ass hannert him hier, fir d'Suen erëmzekréien. Mee geschwë ginn déi zwéi vun der mexikanescher Police an dem Militär verfollegt. D'Mexikanerin Sarita kënnt deenen zwéin zur Hëllef...

## Um Spaweck