Biwels

**Biwels** ass eng Uertschaft an der Gemeng Pëtschent.

## Toponymie
Den Numm Biwels gëtt follgendermoosse gedeit:
* Meyers (1932: 81): Biwels = Beim Floss: *bi* = ëm, ronderëm (de:um, herum) a *vliez* = Floss.
* Besch (2018: 206): Biwels = Beim Fiels (de: Ort beim Felsen; Das Wort Fels wird zwischen zwei Vokalen auf  abgeschwächt).

An alen Dokumenter fënnt ee follgend Nummvarianten: *Bivels* (1310), *Biweilz* (1332), *Byueltz* (1364), *Bevelis* (1529), *Bieffelles* (1541), *Byvels* (1552), *Bivels* (1616), *Bivelisz* (1635), *Biewels* (1635), *Bivels* (1681), *Bivel* (1683), *Bivers* (1683), *Bivels* (1759), *Bivels* (1778), *Biwels* (1790).

## Geographie
Biwels, e klengt Duerf am Naturpark Our, läit eng 3&nbsp;km nërdlech vu Veianen um Stauséi vun der Our.
Dëst fréiert Bauerenduerf, dat emol eng Kéier als äermst Duerf vum Land ugesi gouf, huet sech zu engem klenge Bijou verwandelt. Wéi d'Dallspär Enn vun den 1950er an Ufank vun den 1960er Jore gebaut gouf, ass een Deel vum Duerf op engem kënschtlesche Plateau nei opgeriicht ginn. Déi nei Haiser an d'Kierch leien elo um Bord vun engem 150 m breede Stauséi, mat gréngen Hiwwele ronderëm.

Déi fréier Duerfschoul gouf 1996 zu engem *Gîte rural* ëmgebaut, dee sowuel Wandergruppen an Touristen, wéi och kleng Seminairen a Familljefeieren empfänke kann.

### Stroossen zu Biwels
*Am Gaart
*Dittegaass
*Op der Millen
*Rue du Cimetière
*Rue du Lac

## Geschicht
Bis 1867 huet een nach säi Liewe riskéiert, wann ee vu Veianen oder Stolzebuerg aus op Biwels wollt goen. Bis dohi gouf et just en einfache Wee, deen dacks d'Our passéiert huet.

Bis zur franséischer Revolutioun huet Biwels deels dem Grof vu Falkesteen, deels dem Grof vu Veiane gehéiert. Wéi 1816 nom Wiener Kongress déi Uertschafte lénks vun der Our däitsch goufen, gouf Biwels an d'Gemeng Stolzebuerg opgeholl. Wéi d'Gemeng Pëtschent 1826 geschaf gouf, gouf aus Biwels eng vu senge 7 Sektiounen. Biwels hat deemools nach 175 Awunner, dat sinn der Honnert méi wéi haut.

Biwels hat eng Millen, déi zanter dem Bau vum Barrage verschwonnen ass. Déi Mille war schonn den 12. Mäerz 1876 eng Kéier komplett vun engem Orkan zerstéiert ginn. Déi ganz Uertschaft hat och ferm ënner deem Orkan gelidden, dee véier Stonne gedauert hat. Haut ass d'Biwelsser Millen e Camping, knapps 1 km a Richtung Veianen.

Bis 1962 krut Biwels säin Drénkwaasser aus Däitschland. De Siphon vun der Waasserleitung ënner der Our erduerch war um Floss-km 14,785, net wäit vun der aler Bréck, do wou d'Albicherbaach an d'Our leeft.

1978 huet den Adrien Ries a sengem Bivelser Tagebuch de Portrait vu sengem Heemechtsduerf an hiren Awunner gezeechent.

## Naturwëssenschaftleches
### Biologie
Zu Biwels huet de lëtzebuergesche Lichenolog Paul Diederich den 31. Juli 2005 déi nei Pilzaart *Taeniolella diploschistis* fonnt, déi op der Flecht *Diploschistes scruposus* lieft. Duerno gouf déi Aart och nach op der Kasselslay fonnt, zu Menton a Frankräich an an de Byrranga-Bierger a Russland.

### Mineralogie

Zwee bemierkenswäert Mineraler goufe bei Biwels fonnt.

#### Baryt
De Barytgank vu Biwels ass laanscht d'Strooss, déi d'Biwelsser Millen un d'Duerf Biwels laanscht de Séi verbënnt (Gauss Lëtzebuerg 81829-113362). De Michel Lucius beschreift 1948 déi éischt Versich am Joer 1857, fir dee Gestengsgank um Niveau vun der Our ze lokaliséieren, dat ouni Erfolleg. Den ongeféier 1 Meter décken Opschloss respektiv Urass vum Barytgank erschéngt als wäisse Fleck op ronn 10 Meter Héicht um Schiferfiels direkt nieft der Strooss. Et ass deen déckste Barytgank an der Regioun. D'Mineraliséierung weist e Sträiche vu 70°/235°N op a besteet haaptsächlech aus Plätterchersbaryt mat Presenz vu Quaarz, Siderit a Chalcopyrit. Fluoreszenzanalysen hunn Undeeler vun 90,2&nbsp;% BaSO4 a 5,61&nbsp;% SrSO4 erginn. Et gëtt ugeholl, datt de Barytgank vu Biwels duerch déi selwecht mineralogesch Ereegnesser entstanen ass, déi d'Koffergänk an der Regioun ervirbruecht hunn.

#### Luxembourgit
D'Luxembourgit (AgCuPbBi4Se8) gouf uganks 2012 bei Biwels, bei Buerunge fir en neie Schacht vun der SEO vun engem wëssenschaftleche Mataarbechter vum Naturmusée, dem Jean-Baptiste Burnet, entdeckt. 2019 huet d'IMA confirméiert, datt dat neit Mineral ënnert dem proposéierten Numm *Luxembourgite* unerkannt gi wier. Den Naturmusée versuergt e Referenz-Stuel (Holotyp).

## Kuckeswäertes
* Vun der Loch aus (N10): schéine Panorama op den Ourdall mat der Buerg Falkesteen am Hannergrond;
* *Point de vue [[Victor Hugo]]* um Läichewee a Richtung iewescht Basengen um Niklosbierg;
* Schéi Wanderunge ronderëm de Stauséi vun der Our, ë.&nbsp;a. d'Ourdallpromenad an d'Wandercircuiten Nat'Our Route 4 an Nat'Our Route 5.
* D'Foussgängerbréck zu Biwels

## Spréch
* "*Biwels, Biwels, hanner Juck, Falkesteen läit uewen drop*" &ndash; Sproch mat deem d'Stolzber Awunner fréier déi Biwelsser provozéiert hunn.

## Bibliographie
* Besch, D., 2018. Vu villa bis Weiler, vu fréier bis haut  : Suffixe der Luxemburger Ortsnamen. *Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde* Nr. XXXVIII. Luxembourg: Institut Grand-Ducal - Section de Linguistique, d'Ethnologie et d'Onomastique. 470 S.
* Bornain, S., 1999. Étude de la minéralisation filonienne de cuivre de Stolzembourg (Vianden, Grand-Duché de Luxembourg). Mémoire de licence, Université catholique de Louvain, 100 pp.
* Ferraris, de, J., 1771-1778. Carte de cabinet des Pays-Bas autrichiens. http://g-o.lu/421hp
* Heuchert, B., Diederich, P., Zhurbenko, M. P. & Braun, U. 2019. *Taeniolella diploschistis* sp. nov. – a new lichenicolous fungus on *Diploschistes scruposus*. – *Herzogia* 32: 94 –100.
* Jacoby, Lex, 1999. Bivels-unter-der-Our. In: *Lëtzebuerger Almanach vum Joerhonnert*, S.378-389. Ed. Guy Binsfeld, Luxembourg.
* Kugener, Léon, 1987. Bivels, Verträumtes Dorf vor einem Lokalerreignis. *Luxemburger Wort* 19.06.1987: 16.
* Lucius, M., 1948. Les gîtes métallifères de l'Oesling. *Revue technique* 4/48, 41 pp.
* Majerus, N., 1955-1963. Die Luxemburger Gemeinden nach den Weistümern, Lehenserklärungen und Prozessen. Publ. litt. et scientifiques du Ministère de l'éducation nationale du G.-D. de Luxembourg. Luxembourg: Editions Saint-Paul.
* Meier, Paul-Maria, 1993. Bivels. 228 S. Ed. Borschette, Christnach.
* Meyers, J., 1932. Studien zur Siedlungsgeschichte Luxemburgs. *Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde* Nr. V. Hrsg.: Die Luxemburgische Sprachgesellschaft. Berlin: Walter de Gruyter & Co. 217 S.
* Milmeister, Jean, 1966. Schloss Bivels, verschwunden oder erfunden? Revue Jg. 22, Nr. 21: 14-18 & Nr. 24:79. Luxembourg.
* Milmeister, Jean, 1974. Verlassen, versunken, verschwunden: untergegangene Dörfer in Luxemburg. Revue Jg. 29, Nr. 6: 26-30. Luxembourg.
* Philippo S., I. Hoffmann, A. Faber, G. Heinen, J. Schoellen, N. Schroeder, L. Blom & S. Bornain, 2007. La minéralisation en cuivre de Stolzembourg. *Ferrantia* 49. 
* Philippo, S., Hatert, F., Bruni, J. & Vignola, P., 2019. « Luxembourgite. IMA 2018-154 ». *Mineralogical Magazine* 83: 323-328.
* Raus, M., 1978. Böll zum Beispiel. "Bivelser Tagebuch" von Adrien Ries. In: d'Lëtzebuerger Land 1978.04.14
* Ries, Adrien, 1978. Bivelser Tagebuch. 127 S., Sankt-Paulus Druckerei, Luxemburg.
* Ries, Adrien, 1988. Die Sprengung der Bivelser Ourbrücke am 25. September 1939. *Veiner Geschichtsfrënn* Nr. 6 Mäerz 1988.
* Tonino, C., 2015. Die "Ourdallpromenade" Vianden-Stolzemburg. *De Stolzebuerger Pannewippchen*, Sondernummer Februar 2015: 52-57. https://www.stolzembourg.lu/files/70433.pdf
* Wampach, C., 1935-1955. Urkunden- und Quellenbuch zur Geschichte der altluxemburgischen Territorien bis zur burgundischen Zeit. Luxemburg: Sankt-Paulus-Druckerei.
* Weber, Heinrich Theodor, 1997. Brücken über die deutsch-luxemburgische Grenze. Gollenstein, Blieskastel. ISBN 3-930008-61-0.

## Biller

Bivels Luxembourg openstreetmap 01.png|Kaart vu Biwels.
Biwelser_millen_lamboray.jpg|*Vallée de l'Our* - 1931Uelegbild, Jean-Pierre Lamboray
Klopp_Route_à_Bievels_1930.JPG|D'Biwelsser Ënneschtgaass 1930, Uelegbild vum Nico Klopp
Bivels Gesamtansicht.jpg|Biwels vun der Loch aus gesinn
Luxembourg Bivels op der Loch monument.jpg|Monument um Lieu-dit 'op der Loch'.


## Kuckt och

* Biwelsser Millen
* Pompelspäicherwierk Veianen
* Foussgängerbréck zu Biwels

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Pëtschent
* Biwels op der Websäit vun der Gemeng
* Websäit vum Gîte rural vu Biwels