open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
De Muyser

**de Muyser** ass e Familljennumm vun ë.&nbsp;a. follgende Persounen:
* Alain de Muyser (*1961), lëtzebuergeschen Affekot.
* Arnout de Muyser, Moler aus der zweeter Hallschent vum 16. Joerhonnert.
* Constant de Muyser (1851-1902), lëtzebuergeschen Eisebunnsingenieur an Numismatiker.
* Constant de Muyser (?-1960), Nottär zu Wolz.
* Ernest de Muyser (≈1883-1967), Ingenieur.
* Guy de Muyser (1926-2024), lëtzebuergesche Jurist, Ekonomist an Diplomat.
* Isabelle de Muyser (*1960), lëtzebuergesch Journalistin.
* Jean-Louis de Muyser (1805-1889), Gemengereceveur zu Rued-Sir.
* Jean-Philippe de Muyser (?-2007), Geschäftsmann a President vun der Rugby-Federatioun.
* Jean-Pierre de Muyser, Distriktskommissär.
* Pierre-Louis de Muyser, belschen Iwwersetzer a Resistenzler.
* Xavier de Muyser (*1957).
* Zénon de Muyser (1838-1887), lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.

## Kuckt och

* de Familljennumm Muyser 
* d'Famill de Muyser Lantwyck
Spuenesch Peseta

D**'Spuenesch Peseta** (ESP) war vum 19. Oktober 1868 bis den 31. Dezember 2001 déi offiziell Wärung vu Spuenien. Si gouf den 1. Januar 2002 mam Euro ersat, nodeems Spuenien der Eurozon bäigetruede war.

1 Peseta war an 100 Céntimos (Cent) ënnerdeelt.

## Geschicht
D'Spuenesch Peseta gouf 1868 als Wärung agefouert an huet den deemolege Spueneschen Escudo ofgeléist. D'Peseta huet 1918 u Wäert verluer a sech eréischt ënner der Diktatur vum Francisco Franco erëm normaliséiert.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 166,386&nbsp;ESP fixéiert.

## Mënzen
### Serie vun 1989




## Billjeeën
### Serie vun 1992

## Kuckt och
* Euro
* Spuenesch Euromënzen

## Um Spaweck
Marscherwald (Bësch)

De **Marscherwald** ass e Bësch am Oste vu Lëtzebuerg. En erstreckt sech vu Grolënster a Richtung Norde bis an d'Géigend vu Präiteler.

Bis 1846 huet de Bësch zesumme mat der Uertschaft mam selwechten Numm e Ganzt an der Gemeng Konsdref gebilt. Duerch d'Gesetz vum 25. Juli 1846 N° 1525, sinn déi Deeler vum Bësch déi den Awunner vun Hemstel, Zëtteg, Rippeg an Heeschbreg gehéiert hunn, bei d'Gemeng Bech geprafft ginn. De Rescht, dorënner och déi puer Haiser déi haut nach d'Uertschaft bilden, ass bei der Gemeng Konsdref bliwwen.

## Kuckt och
* Afferstack
* Farenhaff
* Halifax-Monument
* Rippsmuer
* Sonnenauer


Bech, Halifax-monument Marscherwald (102).jpg|D'Halifax-Monument
Marscherwald (forest) Sundial (103).jpg|D'Sonnenauer
Marscherwald (forest) Farenhaff (105).jpg|Iwwerreschter vum Farenhaff


## Um Spaweck
Les ambitieux (Film 2006)

**Les ambitieux** ass e franséische Film vun der Catherine Corsini aus dem Joer 2006 mat der Karin Viard am Éric Caravaca an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Julien sicht no engem Editeur fir säin éischte Roman. No laangem Siche kritt hien duerch e Frënn e Rendez-vous bei der Direktesch vun engem Bicherverlag.

## Um Spaweck
May December

** May December** ass en US-amerikanesche Film vum Todd Haynes aus dem Joer 2023 mat der Natalie Portman a mat der Julianne Moore an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
D'Schauspillerin Elizabeth Berry trëfft sech mat der Gracie Atherton-Yoo, déi se an hirem nächste Film spille soll. Si wëll méi iwwer dâr hiert Liewe gewuer ginn, absënns iwwer d'Faiten, ëm déi et am Film geet: Hir Relatioun, virun 23 Joer, mat engem deemools 13 Joer ale Jong, déi e Skandal ausgeléist hat, a wéinst där s'an de Prisong komm war ...

## Um Spaweck
Das Rasthaus der grausamen Puppen

**Das Rasthaus der grausamen Puppen** ass en däitsch-italieenesche Film vum Rolf Olsen aus dem Joer 1967 mat der Essy Persson a mam Erik Schumann an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Fënnef Frae briechen aus dem Prisong aus an hannerloossen op hirer Flucht eng Spur vu Gewalt...

## Um Spaweck
The Secret Invasion

** The Secret Invasion** ass en US-amerikanesche Krichsfilm vum Roger Corman aus dem Joer 1964 mam Stewart Granger a mam Raf Vallone an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
1943, wärend dem Zweete Weltkrich, setzt de brittesche Geheimdéngscht e Kommando aus fënnef Schwéierverbriecher zesummen. Si sollen eng geféierlech Missioun géint déi a Jugoslawien ausféieren, bei där se, falls s'iwwerliewen an d'Missioun Erfolleg huet, d'Fräiheet kréichen...

## Um Spaweck
Pôle d'échange Houwald

De **Pôle d'échange Houwald** (oder *Pôle d'échange Howald*) ass e Pôle d'échange op der Grenz tëscht der Stad Lëtzebuerg (Quartier Gaasperech) an der Gemeng Hesper (Houwald), dee follgend Transportinfrastrukture begräift:

* Busgare *Howald, Gare / PE* (AVL + RGTR)
* Tramshalt Howald Gare
* Gare Houwald
De Pôle d'échange ass – zesumme mat der Verlängerung vum Tram bis op d'Cloche d'or – de 7. Juli 2024 provisoresch opgaangen. 

Wéinst juristesche Streiderei konnt d'Bréck iwwer d'Gare Houwald net wéi ursprénglech geplangt, iwwer hir ganz Breet gebaut ginn, sou datt provisoresch eng schmuel Versioun opgaangen ass. Dat bréngt mat sech, datt an enger Iwwergangszäit den Tram just op engem Gleis an d'Bussen iwwerhaapt net iwwer d'Bréck fuere kënnen. Eréischt de 15. Januar 2026 konnt déi ganz Bréck befuer ginn. Fir déi selwecht Iwwergangszäit gouf d'Tramshalt Howald Gare provisoresch westlech vun der Bréck amenagéiert a gouf dunn op d'Bréck geréckelt, nodeems déi fäerdeg war. 

Vun der Tramshalt kënnt een engersäits erof op d'Quaie vun der Zuchgare an anersäits op d'Busgare vum Pôle d'échange.

## Lag vum Pôle d'échange
De Pôle d'échange gëtt agegrenzt vum CR231 am Süden, dem P+R Lëtzebuerg-Süd (*Parking B*) am Westen, der Bréck vun der Gare Houwald am Norden an der Parkplaz vum Cactus-Supermarché um Boulevard des Scillas am Osten. D'Busgare läit op enger Héicht vun ca. 290&nbsp;m. 

## Infrastruktur
Eng Bikebox an ëffentlech Toilettë gëtt et an der Busgare.

## Biller

Pôle d'échange Howald (102).jpg|D'Busgare vum Pôle d'échange
Howald, halte CFL (4).jpg|E Regional-Express an der Gare
Luxembourg, Howald Gare tram stop (102).jpg|D'Tramshalt Howald Gare
Bonnevoie-Cloche d'Or marche à blanc 2024-06 (116).jpg|En Tram op der provisoresch eegleiseger Streck


## Um Spaweck
You're Never Too Young

** You’re Never Too Young** ass en US-amerikanesche Koméidisfilm vum Norman Taurog aus dem Joer 1955 mam Dean Martin a mam Jerry Lewis an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den Noonan klaut e wäertvollen Diamant a verstoppt deen am Wilbur Hoolick, engem inkompetente Coiffeurs-Léierbouf, sengem Paltong, wéi dee sech op eng Rees mam Zuch vu Los Angeles an de Bundesstaat Washington mécht. Hie gëtt vir, e Jong vun eelef Joer ze sinn, fir e méi bëllege Kannerticket ze kréien. Den Noonan reest heemlech mat ...

## Um Spaweck
Wenn es Nacht wird auf der Reeperbahn

** Wenn es Nacht wird auf der Reeperbahn** ass en däitsche Kriminalfilm vum Rolf Olsen aus dem Joer 1967 mam Erik Schumann a Fritz Wepper an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den Investigativ-Journalist Danny Sonntag recherchéiert am Hamburger Nuetsliewen op der Reeperbahn, am Drogen- a Prostitutiounsmilieu...

## Um Spaweck
The Gun Hawk

**The Gun Hawk** ass en US-amerikanesche Western-Film vum Edward Ludwig aus dem Joer 1963 mam Rory Calhoun a mat der Ruta Lee an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Eng Band Gauner mécht eng Stad onsécher. De Blaine Madden, deem säi Papp vun der Band ëmbruecht gouf, hëlt et mat hinnen op....

## Um Spaweck
Däitsch Mark

D**'Däitsch Mark** (*Deutsche Mark*; DEM) war vum 21. Juni1948 bis den 31. Dezember 2001 déi offiziell Wärung vun Däitschland. Si gouf den 1. Januar 2002 mam Euro ersat, nodeems Däitschland der Eurozon bäigetruede war.

1 Mark war an 100 Pfennig ënnerdeelt.

## Geschicht
D'Däitsch Mark gouf 1948 an den dräi westlechen Alliéierten-Besatzungszone vun Däitschland a vu Berlin agefouert, a kuerz drop vun der nei gegrënnter Bundesrepublik Däitschland iwwerholl. D'Däitsch Mark huet domat déi deemoleg Reichsmark ersat, nodeems dës Wärung ëmmer manner u Bedeitung an der Bevëlkerung hat.

1990 huet d'D-Mark d'Mark aus der DDR ersat.

Wéi den Ëmtoschwäert zum Euro festgeluecht gouf, gouf dee mat 1&nbsp;EUR = 1,95583&nbsp;DEM fixéiert.

## Mënzen

## Billjeeën
### 1. Serie

### 2. Serie (1949-1960)

### 3. Serie

### 4. Serie

## Kuckt och
* Mark (Wärung)
* Mark (DDR)
* Euro
* Däitsch Euromënzen

## Um Spaweck
Cry of Battle

**Cry of Battle** ass en US-amerikanesche Film vum Irving Lerner aus dem Joer 1963 mam Van Heflin an der Rita Moreno an den Haaptrollen nom Roman *Fortress in the Rice* vum Benjamin Appel . 

## Ëm wat geet et am Film?
E Krichsfilm, deen am Zweete Weltkrich op de Philippinnen spillt, déi vu Japan besat goufen. Haaptpersonage ass den Dave McVey Jr., en Amerikaner, deen do lieft, an dee vun engem philippinnesche Resistenzler, dem Careo, gerett an an enger philippinnescher Famill verstoppt gëtt...

## Um Spaweck
Hallefinsel

Eng **Hallefinsel** ass e Landgebitt, dat op dräi Säite vu Waasser ëmginn ass an op enger Säit mat engem méi grousse Festland verbonne bleift, souzesoen eng Mëschung tëscht enger Insel an dem Festland. Hallefinsele kënnen natierlech Formatioune sinn, déi duerch geologesch Prozesser wéi d'Erosioun oder d'Tektonik entstane sinn. 

Hallefinselen hunn dacks eng strateegesch oder kulturell Bedeitung, well se duerch hir geographesch Lag Handelsweeër a Bevëlkerungsbeweegunge beaflosse kënnen.

## Bekannt Beispiller vun Hallefinselen
* D'Italieenesch Hallefinsel, oder Apenninhallefinsel, ass eng Hallefinsel, op där de gréissten Deel vun Italie läit, an déi an d'Mëttelmier erausstécht.
* D'Ibeeresch Hallefinsel ass eng Hallefinsel a Süd-West-Europa, op där Spuenien a Portugal leien.
* D'Skandinavesch Hallefinsel ass déi gréisst Hallefinsel an Europa. Op hir leien Norwegen a Schwede.

## Um Spaweck
Geschicht vun der NASA

D**'[[NASA]]**, d'National Aeronautics and Space Administration, gouf den 1. Oktober 1958 als eng zivil amerikanesch Weltraumagence gegrënnt. Si ass aus dem National Advisory Committee for Aeronautics (NACA) entstanen, deen et zanter 1915 Existenz gouf. D'NASA gouf gegrënnt, nodeems d'Sowjetunioun 1957 de Sputnik, den éischte kënschtleche Satellit, an d'Äerdëmlafbunn bruecht hat, wat e grousse Schock fir d'USA war an d'Weltraumrennen tëschent den USA an der Sowjetunioun ausgeléist huet.

Ee vun den éischte groussen Erfolleger vun der NASA waren d'Apollo-Missiounen. Den 20. Juli 1969 ass bei der Apollo-11-Missioun fir d'éischt e Mënsch um Mound gelant, an zwar den Astronaut Neil Armstrong, deen als éischte Mënsch de Mound betrueden huet an déi berüümt Wierder gesot huet: "That's one small step for man, one giant leap for mankind."
Nationalsozialismus

Den **Nationalsozialismus**, och oft als **Nazismus** bezeechent, war eng extrem rietsnationalistesch Ideologie, déi an Däitschland tëscht 1933 an 1945 d'politesch, sozial a wirtschaftlech Systemer dominéiert huet. D'Ideologie gouf vun der nationalsozialistescher däitscher Aarbechterpartei (NSDAP) propagéiert, déi ënnert der Leedung vum Adolf Hitler stoung.

Déi Ideologie war vun engem extreeme Rassismus markéiert, virun allem dem Antisemitismus, mat der Zilsetzung vun enger sougenannter "renger" arescher Rass. Den Nationalsozialismus huet eng autoritär Diktatur etabléiert, an där all Oppositioun brutal ënnerdréckt gouf. D'Nazien hunn eng totalitär Kontroll iwwer all Aspekter vum Liewen etabléiert, dorënner d'Propaganda, d'Bildung an d'Rechtsstaatlechkeet.

Den Nationalsozialismus huet zum 2. Weltkrich gefouert an ass verantwortlech fir den Holocaust, bei deem ongeféier sechs Millioune Judde systematesch verfollegt, mësshandelt an ermuert goufen. D'Nazie sinn och fir d'Doudesfäll vu Millioune vu Mënschen an anere Gruppen déi verfollegt goufen, verantwortlech, dorënner och kierperlech a geeschteg Behënnerter, politesch Géigner, a méi.

No der Néierlag vun Däitschland am Zweete Weltkrich gouf den Nationalsozialismus weltwäit veruecht, an et goufe Versich gemaach, déi ideologesch a politesch Reschter dovun auszeschaffen. Den Nationalsozialismus ass och haut nach e Beispill fir déi extreem Geforen, déi vu rietsextremen Ideologien a vun enger totalitärer Staatsmuecht ausginn.

## Um Spaweck

## Quellen
Beruff

E **Beruff** ass eng spezialiséiert reegelméisseg Aktivitéit vun enger Persoun, déi an der Reegel eng speziell Ausbildung oder Qualifikatioun erfuerdert. Beruffer sinn dacks mat bestëmmten Aufgaben, Verantwortungen a Fäegkeete verbonnen an droen zur wirtschaftlecher a sozialer Struktur vun enger Gesellschaft bäi.

De Choix vum Beruff ass e wichtege Schrëtt am Liewe vun engem Mënsch a gëtt dacks duerch Interessen, Fäegkeeten, Bildungsoffer an den Aarbechtsmaart beaflosst. Beruffer gëtt et a verschiddene Beräicher, dorënner am Handwierk, an der Technik, der Gesondheet, der Bildung, der Konscht an a Verwaltungen.

Fir an engem Beruff kënnen ze schaffen, muss ee meeschtens eng formal Bildung, eng Beruffsausbildung oder e Studium ofgeschloss hunn. E puer Beruffer si reglementéiert an et brauch ee spezifesch Qualifikatiounen oder Zouloossungen, fir an deem Beruff däerfen ze schaffen, zum Beispill Dokteren, Affekoten a Léierpersonal. Bei Handwierker déi selbstänneg schaffen ass et e Meeschterbréif.

Déi sozial a wirtschaftleche Bedeitung vun de Beruffer maache si zu engem zentralen Element am Liewe vun de meeschte Mënschen.

## Beispiller

Autobrand.jpg|Pompjeeën
030417-F-9105A-001 - SETAF HISTORICAL IMAGE ARCHIVE (3749255198).jpg|Veterinärin
Bundesarchiv Bild 102-13334, Fritz Kampers, Paul Westermeyer, Paul Graetz.jpg|Käch
Infirmière A l'hôpital Laquintinie de Douala 19.jpg|Infirmière
Parturi-kampaamo Tuulitukka ky, Vihdintie 2. 1986.jpg|Coiffeuse
Electricista autorizado ferroflex.jpg|Elektriker
Butcher at Tekka market.jpg|Metzler
Phyllis Colyer 1961 (9659312338).jpg|Léierin
Reporter from CN8 at the Petco gas explosion 20050304.jpg|Journalistin
Florist working in a shop.jpg|Floristin
Window Cleaners - panoramio (1).jpg|Fënsterbotzer
Swedish police officers.JPG|Polizisten


## Um Spaweck
Coiffer

E **Coiffer** oder **Coiffeur** (fir de Mann) oder eng **Coiffeuse** (fir d'Fra) ass eng Persoun, déi sech professionell mat der Fleeg an der Gestaltung vun Hoer beschäftegt. Si bitt verschidden Zerwisser un, dorënner d'Schneiden an d'Fierwe vun den Hoer, Permanenten, Hoerverlängerungen an d'Styléiere vu Frisure fir besonnesch Geleeënheeten. Si beréit d'Cliente beim Choix vun der Coupe an der Faarf, déi zum individuelle Stil, der Gesiichtsform an der Hoerstruktur vum Client passen.

Coiffeure schaffe meeschtens an engem Coifferssalon, deen entweder onofhängeg oder als Deel vun enger méi grousser Kette gefouert gëtt. E puer Coiffeure bidden hir Zerwisser och mobil un, andeems si bei de Client heem ginn, oder sech fir Evenementer wéi Hochzäiten deplacéieren.

D'Ausbildung zum Coiffer ass meescht eng dual Ausbildung, déi den theoreteschen Unterrecht an déi praktesch Aarbecht am Salon ëmfaasst. A ville Länner ass déi Ausbildung reglementéiert a Coiffeure mussen en Exame packen, fir an deem Beruff dierfen ze schaffen.

Nieft dem handwierkleche Geschéck erfuerdert de Beruff vum Coiffer och Kreativitéit, Kommunikatiounsfäegkeet an e Gespier fir Moud- a Schéinheetstrends. Coiffeure spillen eng wichteg Roll am Beräich vun der Kierperfleeg an dem perséinleche Stil.

## Kuckt och
* Tonsor
## Um Spaweck
Infirmier

En **Infirmier** (Mann) oder eng **Infirmière** (Fra), och nach **Krankefleeger** oder **Krankefleegerin** genannt, ass eng Fachkraaft an der Medezin, déi sech ëm d'Fleeg an d'Betreiung vu Patienten a verschiddene Gesondheetsetablissementer wéi Spideeler, Fleegeheemer, Dokteschcabineten an am haislechen Ëmfeld këmmert. Hir Haaptaufgaben ëmfaassen d'Iwwerwaache vum Gesondheetszoustand vum Patient, d'Ausféiere vun den Instruktioune vum Dokter, d'Administratioun vu Medikamenter, d'Ënnerstëtze vun diagnosteschen Tester an therapeutesche Moossnamen an d'Berodung an d'Ënnerstëtzung vun de Patienten an hirer Famill.

D'Ausbildung zum Infirmier ass reglementéiert a geschitt a spezialiséierte Beruffsschoulen, déi déi theoretesch an déi praktesch Aspekter vun der Fleeg kombinéieren. Zu Lëtzebuerg ass dat de Lycée technique pour professions de santé (LTPS), wou d'Grondausbildung véier Joer dauert, dovun zwee Joer am Secondaire an zwee Joer am Enseignement supérieur. Fir de Beruff kënnen auszeübe muss den Infirmier e staatlechen Examen ofleeën. Fir zu Lëtzebuerg kënnen als Infirmier ze schaffen, muss een eng Beruffserlabnes vum Gesondheetsministère hunn.

Krankefleeger schaffen enk mat Dokteren an anerem Gesondheetspersonal zesummen a spillen eng zentral Roll am Gesondheetssystem. Si droe weesentlech zur Heelung an dem Wuelbefanne vun de Patiente bäi a sinn dacks déi éischt Uspriechpartner fir d'Bedierfnesser vum Patient am Alldag vum Spidol. De Beruff erfuerdert vill Empathie, Belaaschtbarkeet a Fachkompetenz.

Den Aide-soignant ënnerstëtz d'Infirmiere bei hirer Aarbecht.

## Kuckt och
* Gesondheet
## Um Spaweck
L'Insoumis

***L’Insoumis*** ass e franséische Film vum Alain Cavalier aus dem Joer 1964, mam Alain Delon a mat der Lea Massari an den Haaptrollen. E gouf tëscht Februar a Mee 1964 gedréint a koum de 25. September dat Joer an de Kino.
## Wourëms geet et am Film?
De Lëtzebuerger Thomas Vlassenroot kämpft 1959, wärend dem Algerienkrich, a Kabylien an der Friemelegioun op der franséischer Säit. Hien desertéiert a verstoppt sech bei enger Frëndin zu Algier. Ma am Fong wëll hien hannescht a seng Heemecht. Do kënnt him eng Propos vum Fraser, deen ewell bei der OAS ass, zupass: Fir eng gréisser Zomm Geld, déi him d'Rees fir heem bezuele géif, soll en eng Affekotin, d'Dominique Servet, entféieren...

## Soss
*L'Insoumis* gouf am Februar 1965 a Frankräich verbueden, nodeems d'Affekotin Mireille Glaymann eng Plainte agereecht hat. Si selwer war 1962 zu Alger vun der OAS entfouert ginn. De Film koum 1967-68 an enger ëm 25 Minutte gekierzter Versioun an e puer Kinoen nees eraus. 

Eng Foto aus der leschter Zeen vum Film, mam Delon deen den doudege Vlassenroot spillt, ass um Cover vun *The Queen is Dead*, dem drëtten  Album vun der brittescher Band *[[The Smiths]],* ze gesinn.

## Um Spaweck
* Marc Thill: " 'L'insoumis': Als Alain Delon einen Luxemburger darstellte." wort.lu [w+], 19.08.2024.
Kach

E **Kach** (fir de Mann) oder eng **Kächen** oder **Kächin** (fir d'Fra) ass eng Persoun, déi an der Gastronomie fir d'Zoubereede vun Iesse verantwortlech ass. Käch schaffen a Restauranten, Hotellen, Kantinnen, Spideeler oder och a private Stéit. Hir Aufgaben ëmfaassen d'Plange vum Menü, d'Akafen an d'Lagere vun de Liewensmëttel, d'Zoubereeden an d'Presentatioun vum Plat an d'Anhale vun den Hygiènes- a Sécherheetsvirschrëften.

D'Ausbildung vun engem Kach ass an der Reegel eng dual Beruffsausbildung, déi zu Lëtzebuerg dräi Joer dauert a souwuel theoretesch wéi och praktesch Inhalter ëmfaasst. Wärend der Ausbildung léieren déi zukünfteg Käch verschidde Kachtechniken, d'Veraarbechtung vu Liewensmëttel, d'Kalkulatioun vun de Präisser an d'Organisatioun vun den Aarbechtsofleef an der Kichen.

E Kach ka sech op bestëmmt Beräicher spezialiséieren: de *Poissonnier* këmmert sech zum Beispill ëm de Fësch; de *Garde-manger* ass dofir zoustänneg, déi aner mat Wueren ze versuergen, Liewensmëttel fir d'Kache virzebereeden a kal Platen ze preparéieren; de *Saucier* ass fir d'Zoubereedung vun den Zoosse verantwortlech; an de *Rôtisseur* këmmert sech ëm dat, wat gegrillt muss ginn.

Un där hirer Spëtzt steet de *Chef de cuisine* oder *Maître de cuisine*, deen dacks eng Meeschterprüfung viraussetzt. Säi Stellvertrieder ass de *Souschef*. De *Chef de partie* këmmert sech ëm eng prezis Statioun an der Kichen. Säi Stellvertrieder ass den *Demi chef de partie*. Déi jonk Käch sinn dann de *Commis*. Zesumme gëtt déi Ekipp eng **Brigad** oder eng **Kichebrigad** genannt.

Käch spillen eng zentral Roll an der Gastronomie an droen zur kulinarescher Qualitéit an dem Erfolleg vun engem gastronomesche Betrib bäi.

## Kuckt och
* Kachen

## Um Spaweck
Metzler

E **Metzler** (fir de Mann) oder eng **Metzlesch** oder **Metzlerin** (fir d'Fra) ass eng Persoun, déi op d'Veraarbechten an de Verkaf vu Fleesch a Fleeschproduite spezialiséiert ass. D'Haaptaufgabe vum Metzler sinn d'Schluechte vum Véi, d'Zerleeë vum Fleesch, d'Produzéiere vu Wurscht an d'Veraarbechte vum Fleesch a verschidde Produiten, wéi Ham, Salami oder Brot. Zousätzlech beroden d'Metzler hir Clienten iwwer déi verschidde Fleeschzorten an hir Zoubereedung.

Metzler schaffen an ënnerschiddlechen Ëmgéigenden, dorënner de Metzlereien, de Supermarchéen, de Schluechthaiser, an den industrielle Betriber, an deene Fleesch verschafft gëtt. De Beruff erfuerdert e fundéiert Wëssen iwwer d'Fleeschqualitéit, d'Hygiènesvirschrëften an d'Liewensmëttelsécherheet. A ville Länner musse Metzler streng Hygiènes- a Sécherheetsvirschrëfte respektéieren, fir d'Gesondheet vun de Konsumenten ze schützen.

D'Ausbildung zum Metzler (*Boucher-charcutier*) dauert zu Lëtzebuerg dräi Joer a gëtt am Bouneweger Lycée ugebueden. Si kombinéiert Theorie a Praxis a wärend där Zäit léieren déi zukünfteg Metzler déi verschidden Technike vum Schluechten, Zerleeën a Veraarbechte vum Fleesch an den Ëmgang mat moderne Maschinnen a Geschier.

De Beruff vum Metzler erfuerdert handwierklecht Geschéck, kierperlech Belaaschtbarkeet an e Verständnis fir Liewensmëttelqualitéit. Metzler spillen eng wichteg Roll an der Liewensmëttelketten an droen zur Versuergung vun der Bevëlkerung mat héichwäertege Fleeschproduite bäi.

## Kuckt och
* Schankemesser
Gene Kelly

Den **Eugene Curran** "**Gene**“ **Kelly**, gebuer den 23. August 1912 zu Pittsburgh, am Pennsylvania, a gestuerwen den 2. Februar 1996 zu Beverly Hills, a Kalifornien, war en US-amerikanischen Dänzer, Schauspiller, Sänger, Filmregisseur, Filmproduzent a Choreograph. 

Hie gouf weltwäit bekannt mat Musicalfilmer wéi *[[An American in Paris]]* oder *[[Singin' in the Rain]]* 

Bei ville Filmer huet hien och hannert der Kamera mat Succès participéiert.

## Filmographie

## Um Spaweck
Bäcker

E **Bäcker ** (fir de Mann) oder eng **Bäckesch** (fir d'Fra) ass eng Persoun, déi op d'Produktioun vu Bakwueren ewéi Brout, Bréidercher, Kuch, Gebäck an aner Deegproduite spezialiséiert ass. Bäcker schaffen a Bäckereien, Pâtisserien, Supermarchéen oder an industrielle Bakbetriber. Hir Aufgaben ëmfaassen d'Mësche vun den Zutaten, d'Knieden an d'Forme vum Deeg, d'Bake vun de Produiten am Uewen an dacks och d'Dekoréiere vum Kuch a Gebäck. 

D'Ausbildung zum Bäcker verbënnt Theorie a Praxis an dauert zu Lëtzebuerg dräi Joer. Si gëtt zum Beispill am Bouneweger Lycée ugebueden (*Boulanger-pâtissier*). Wärend där Ausbildung léieren déi zukünfteg Bäcker iwwer verschidde Mielzorten, Baktechniken, Liewensmëttelhygiène an d'Benotze vum Bakuewen an anere Maschinnen. Donieft léiere si och, wéi een nei Rezepter entwéckelt a Rezepter déi et scho gëtt, upasst, fir d'Qualitéit an d'Diversitéit an der Produktpalett ze garantéieren.

Bäcker fänken hire Schaffdag am Allgemenge fréi Moies un, fir sécherzestellen, datt frësch Bakwuere matzäit fäerdeg sinn, fir wann de Buttek, an deem se verkaaft ginn, opgeet. An handwierkleche Bäckereien ass d'Produktioun dacks méi kleng a villfälteg, wärend an industrielle Betriber grouss Quantitéite vu standardiséierte Produiten hiergestallt ginn.

Nieft enger handwierklecher Fäegkeet erfuerdert de Beruff vum Bäcker och Kreativitéit, virun allem wann en och Pâtisserie mécht, a Kenntnisser iwwer d'Haltbarkeet an d'Lagerung vun de Liewensmëttel. A ville Länner droen d'Bäcker zur alldeeglecher Ernierung bäi an hunn eng laang Traditioun an der Produktioun vu Liewensmëttel, déi déif a ville Kulture verwuerzelt ass.

De Familljennumm Becker geet op de Beruff vum Bäcker zeréck.

## Kuckt och
* Panelux, eng lëtzebuergesch industriell Bäckerei zu Rued-Sir
* Broutschéiss, en Handwierksgeschier vum Bäcker
## Um Spaweck
Invitation to a Gunfighter

**Invitation to a Gunfighter** ass en US-amerikanesche Film vum Richard Wilson aus dem Joer 1964 mam Yul Brynner an der Janice Rule an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
633 Squadron

**633 Squadron** ass en US-amerikanesche Film vum Walter Grauman aus dem Joer 1964 mam Cliff Robertson an der Maria Perschy an den Haaptrollen no engem Roman vum Frederick E. Smith. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Belle de jour (Film)

**Belle de jour** ass e franséisch-italieenesche Film vum Luis Buñuel aus dem Joer 1967 mat der Catherine Deneuve am Jean Sorel an den Haaptrollen nom Roman *Belle de jour* vum Joseph Kessel.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Séverine Sérizy ass frou mat hirem Mann Pierre, engem Dokter, ma si ka kee Sex mat him hunn. Amplaz huet si Dreem, wou et ëm BDSM-Fantasië geet. Vun enger Frëndin gëtt si gewuer, datt eng Bekannte vun hinnen an egem Bordel schafft. Si kritt d'Adress a praktizéiert vun do un och nomëttes am Etablissement vun der Madame Anaïs uënnert dem Numm "Belle de jour"...

## Um Spaweck
The Man Outside (Film 1967)

**The Man Outside** ass e brittesche Film vum Samuel Gallu aus dem Joer 1967 mam Van Heflin an der Heidelinde Weis an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
De Bill McLean, a fréieren CIA-Agent, deen an de Verruff geroden ass, probéiert, e russeschen Iwwerleefer mat sengem fréieren Employeur a Kontakt ze bréngen...

## Um Spaweck
Polizist

E **Polizist ** (fir de Mann) oder eng **Polizistin** (fir d'Fra) ass eng Persoun, déi fir e staatleche Sécherheetsdéngscht, d'Police, schafft sief et als Offizéier oder als Ënneroffizéier. Hir Haaptaufgab ass et, d'ëffentlech Uerdnung a Sécherheet ze garantéieren, Delikter ze verhënneren, opzeklären an ze verfollegen, an de Schutz vun de Bierger an hirem Eegentum sécherzestellen. Polizisten hunn d'Aufgab, an Noutfäll a bei Accidenter ze hëllefen, de Verkéier ze reegelen, an a Konfliktsituatiounen anzegräifen.

D'Ausbildung zum Polizist geschitt fir d'Ënneroffizéieschcarrière an der Reegel iwwer eng Poliziste-Grondausbildung, déi an Europa jee no Land a Police tëscht zwee an dräi Joer dauert. Déi Ausbildung kombinéiert theoreteschen Unterrecht am Droit, der Kriminalistik, dem Verkéiersrecht, an de Sozialwëssenschafte mat prakteschen Übungen an der Selbstverdeedegung, dem Schéisstraining, Asaztechniken an der Éischter Hëllef. Nom erfollegräichem Ofschloss vun der Ausbildung fänken d'Polizisten hir Karriär meeschtens an der Policepatrull un.

Fir zu Lëtzebuerg vun der Police grand-ducale kënne rekrutéiert ze ginn, mussen d'Kandidaten e Staatsexamen ofleeën an zousätzlech Tester packen. D'Grondausbildung an der Policeschoul um Findel dauert zwee Joer.

Nieft der Policepatrull gëtt et nach aner Beräicher an der Police, dorënner de Verkéiersdéngscht, d'Police judiciaire, d'administrativ Police an d'Spezialeenheeten. D'Aarbechtsfeld vum Polizist ka ganz ënnerschiddlech sinn a geet vun der Presenz op der Strooss iwwer d'Ermëttlungsaarbecht um Büro bis hin zu Asätz a kritesche Situatiounen.

De Beruff vum Polizist erfuerdert physesch a psychesch Belaaschtbarkeet, Entscheedungs- a Kommunikatiounsfäegkeet. Poliziste spillen eng zentral Roll am Oprechterhale vun der ëffentlecher Sécherheet am Rechtsstaat a si sinn dacks déi éischt Ulafplaz fir Bierger an der Nout.

## Kuckt och
* Noutruff
## Um Spaweck
Oscar (Film)

**Oscar** ass e franséische Film vum Édouard Molinaro aus dem Joer 1967 mam Louis de Funès am Claude Rich an den Haaptrollen nom Theaterstéck *Oscar* vum Claude Magnier. 

## Ëm wat geet et am Film?
De  Bertrand Barnier, e Firmendirekter, muss sech mam Comptabel Martin ronderëmschloen, dee 60 Milliounen hannerzun huet, an dréit, de Barnier, deen dofir riichtstoe misst, bei der Police ze mellen, ausser en dierft seng Duechter bestueden. De Barnier stëmmt zou, am Hoffes, seng Suen als Dott erëmzekréien. Et stellt sech awer eraus, dass dem Martin seng Freiesch de Martin belunn huet, an a Wierklechkeet guer net dem Barnier seng Duechter ass. Deem seng richteg Duechter huet iwwerdeems  eppes mam Chauffuer Oscar...

## Um Spaweck
Johann Gottfried Herder

De **Johann Gottfried** (**von**) **Herder**, gebuer de 25. August 1744 zu Mohrungen an Ostpreisen, a gestuerwen den  18. Dezember 1803 zu Weimar, war en däitschen Dichter, Theolog a Geschichts- a Kultur-Philosoph. 
Hie war ee vun den aflossräichste Schrëftsteller a Philsophen an däitscher Sprooch am Zäitalter vun der Opklärung.

Hie war mam jonke Goethe befrënnt, an e Schüler vum Immanuel Kant, a gëllt als Inspiréierer vum *[[Sturm und Drang]]*. Zesumme mam Christoph Martin Wieland, Johann Wolfgang Goethe a Friedrich Schiller zielt een als ee vun de Véier vun der Weimarer Klassik.

Säin Haaptwierk, *Ideen zur Philosophie der Geschichte der Menschheit* (1784–1791), beschreift seng Erkenntnesser iwwer d'Äerd an de Mënsch, "deem seng eenzeg Raison d'être drop ausgeriicht ass, d'Humanitéit ze bilden, där all niddreg Bediefnesser vun der Äerd just déngen, a selwer zu hir féiere sollen."

## Liewen

## Wierk

## Um Spaweck
RGTR-Linn 211

D**'RGTR-Linn 211** ass eng regional Buslinn déi am Kader vum RGTR am Optrag vum Ministère fir Mobilitéit an ëffentlech Aarbechten um Trajet Lëtzebuerg - Jonglënster - Iechternach fiert. D'Linn 201 ass eng Expresslinn a fiert vu Jonglënster aus iwwert den direkte Wee, iwwerdeems d'Linn 211 iwwer Konsdref a Bäerdref fiert.

Béid Linne fueren an der Woch all Stonn an d'Departen si versat, sou datt ongeféier all hallef Stonn e Bus an der Stad a Richtung Iechternach fort fiert. An de Spëtzestonne gëtt et nach zousätzlech Faarten.

## Halten op der Linn
(*D'Nimm vun den Halte si sou uginn, wéi s'am offizielle Fuerplang publizéiert sinn*.)

## Entwécklung vun der Linn
* Virum 17. Juli 2022 ass se als **Linn 111** gefuer.

## Kuckt och
* Lëscht vun den RGTR-Buslinnen

## Um Spaweck

All d'Informatioune bezéie sech op de Fuerplang vum 18. Mee 2025
Magyar Telekom

D**'Magyar Telekom** ass eng vun de gréisste Telekomunikatiounsfirmen an Ungarn. Si bitt eng breet Palette vun Telekomunikatiouns- an Informatiounskommunikatiounsdéngschter un Privatpersounen souwéi un kleng, mëttler a grouss Entreprisen. De Majoritéitsaktionär vun der Ungaresch Telekom ass de Makedonski Telekom, de féierende integréierte Ubidder a Nordmazedonien.

## Geschicht
D'Ungaresch Telekom gouf 1991 als "Matáv" gegrënnt, als eng vun de gréisste Telekommunikatiounsprovideren zu Ungarn. 2004 huet d'Firma säin Numm op "Magyar Telekom" geännert, fir d'Identitéit an d'Breet vun hiren Déngschtleeschtungen ze reflektéieren. D'Ungaresch Telekom ass eng Duechtergesellschaft vum Deutsche Telekom, wat et erlaabt huet, méi fortgeschratt Technologien an internationaler Expertise ze integréieren. D'Firma bitt eng breet Palette vun Déngschter un, dorënner Mobiltelefonie, Fixtelefonie, Internetservicer an Televisioun. Déi lescht Joren huet d'Ungaresch Telekom och an innovativ Technologien investéiert, wéi 5G-Netz a digitale Léisungen, fir d'Konkurrenzfäegkeet ze garantéieren an d'Bedierfnesser vun hiren Clients ze erfëllen.

Den 1. Juli 2022 huet Ungaresch Telekom säi ganzen 3G-Netz an Ungarn ausgeschalt. D'Firma huet dës Entscheedung getraff wéinst der Ënnerbenotzung vum Netz. D'Clientë wäerten dann och net ouni Signalstäerkt bleiwen: de 4G-Netz mat bal landeswäiten Ofdeckung an den entwéckele 5G-Netz sinn nach ëmmer verfügbar.
Klaus (Homonymie)

**Klaus** ka sech op follgend Begrëffer bezéien:
 
## Numm
Kuckt dofir:

* Klaus (Familljennumm)
* Klaus (Virnumm)

## Aner Bedeitungen

* Klaus: eng Plaz wou en Eremit lieft

* Klaus (Vorarlberg): eng Gemeng an Éisträich

* Klaus (Film): e spuenesche Chrëschtdags-Animatiounsfilm

## Kuckt och

* Claus
Klaus (Virnumm)

**Klaus** ass e gebräichleche männleche Virnumm, haaptsächlech an Däitschland, an Holland an a Skandinavien. Et gëtt en och als Familljennumm.

## Varianten
Claas, Claus (Éisträichesch, Norddäitsch), Clus (Litauesch), Klaas (Hollännesch), Klavs (Dänesch), Klāvs (Lettesch), Kolja (Russesch).

Virun allem an der Mëtt vum 20. Joerhonnert gouf dëse Virnumm och a Kombinatioun mat engem anere Virnumm gebraucht, wéi z.&nbsp;B. Klaus-Dieter, Klaus-Jürgen, Klaus-Peter, Klaus-Rüdiger oder Klaus-Uwe.

## Ursprong a Bedeitung vum Numm
Den Numm Klaus ass entweder eng Kuerzform vun Nikolaus oder eng germaniséiert Form vu Claudius.

## Leit mam Virnumm Klaus
**Klaus** ass de Virnumm vun ë. a. follgende Persounen:

* Klaus-Dieter Schuster, däitschen Handballtrainer
* Klaus Iohannis, rumänesche Politiker
* Klaus Kinkel, däitsche Politiker
* Klaus Kinski, däitsche Schauspiller
* Klaus Mann, däitsch-US-amerikanesche Schrëftsteller
* Klaus Peter Weber, däitsche Cinematograph
* Klaus Tschütscher, liechtensteinesche Jurist a Politiker
* Klaus Töpfer, däitsche Politiker
* Klaus Wildbolz, éisträichesche Schauspiller

an der Schreifweis **Claus**:

* Claus Biederstaedt
* Claus Cito
* Claus Holm
* Claus Schenk von Stauffenberg

## Kuckt och
* de Familljennumm Klaus

## Um Spaweck
Geschlecht

D**'Geschlecht** bezitt sech op d'**biologesch** an d**'physiologesch** Eegenschafte vun enger Persoun, déi normalerweis als männlech oder weiblech klassifizéiert ginn. Dës Klassifikatioun baséiert op enger Rei vu physeschen Attributer, wéi de Geschlechtschromosomen (XX fir weiblech a XY fir männlech), den Hormonspigelen (z.&nbsp;B. Östrogen oder Testosteron), an de reproduktiven Organer (z.&nbsp;B. Eleiter, Gebärmutter, Hoden).

Allerdéngs gëtt et och de Begrëff "soziaalt Geschlecht" oder "Gender," deen sech op d'gesellschaftlech a kulturell Erwaardunge bezitt, déi mat enger bestëmmter Geschlechtsidentitéit verbonne sinn. Dëst beinhalt wéi Leit **erwaarde** ginn sech ze behuelen, unzedoen oder sech auszedrécken, jee no deem wéi se vun der Gesellschaft als männlech oder weiblech ugesi ginn.

D'Geschlecht ass e **komplexen** a **multidimensionale** Begrëff, deen net nëmme biologesch, mä och sozial, kulturell an individuell Aspekter ëmfaasst. Et ass wichteg ze verstoen, datt net all Mënschen sech an déi traditionell binär Kategorien "männlech" oder "weiblech" passt, an et gi Leit, déi sech als non-binär oder genderqueer identifizéieren, déi net an dës traditionell Kategorië falen.

D'Geschlecht ass e vun e puer Themen déi an der Soziologie behandelt gi.
An Amerika

***An Amerika*** ass e Lidd, deem säin Text vum Michel Lentz kënnt. Säi Jong Edmond Lentz huet d'Melodie geschriwwen. D'Lidd gëtt och alt no senger éischter Zeil, ***Vu mengem Dueref goung ech hier*** genannt.

Déi eelst ëffentlech Opféierung war den 19. November 1881 am Restaurant Faber ënner Begleedung vum Orchestre du corps des chasseurs zu Lëtzebuerg.

Et gëtt op d'mannst 14 verschidden Opname vun dësem Lidd, ënner anerem vum Marcel Jander (1959), vum Carradine (2010) a vum Serge Tonnar a Georges Urwald (2020).

Am Lidd geet et ëm d'Auswanderung no Nordamerika, déi vill Lëtzebuerger am 19. Joerhonnert betraff huet.

## Text

## Um Spaweck
* „An Amerika“ vu Carradine op YouTube
* „An Amerika“ mam Serge Tonnar a George Urwald op YouTube
Tamás Sulyok

Den **Tamás Sulyok**, gebuer de 24. Mäerz 1956, ass en  ungareschen Affekot a Politiker.

Hie war zanter 2014 Member a vun 2016 bis 2024 President vum ungaresche Verfassungsgeriicht.

No der Demissioun vun  der Presidentin Katalin Novák, den 22. Februar 2024, huet de Máté Kocsis, Leader vun der Fidesz-KDNP Regierungskoalitioun, ugekënnegt datt d'Regierungsparteien den Tamás Sulyok als President vun der Republik nominéiere géifen.

Den Tamás Sulyok gouf de 26. Februar 2024 vum ungaresche Parlament zum President vun der Republik gewielt an huet säin Amt de 5. Mäerz 2024 ugeholl.

## Um Spaweck
Wordle

***Wordle*** ass en online Spill ëm Wierder, dat vum vum Waliser Softwareingenieur Josh Wardle, erfonnt an entwéckelt gouf. 

D'Spiller hu sechs Versich fir e Wuert vu fënnef Buschtawen ze roden. Bei all Versuch kritt een e Feedback a Form vu Faarwen, déi uginn, ob déi Buchstawen am Wuert virkommen an/oder op der richteger Plaz stinn.

*Wordle* huet eng deeglech Aufgab bei där all Spiller probéiert dat selwecht Wuert ze roden. Am Joer 2023 gouf *Wordle* 4,8 Milliardemol gespillt.
Louis Joseph Zelle

De **Louis Joseph Zelle** (och: **Ludwig-Joseph Zelle**), gebuer den 8. Juni 1826 an der Stad Lëtzebuerg, an och do de 5. August 1899 gestuerwen, war e lëtzebuergesch-hollänneschen Auteur a Kapitän an der hollännescher Kolonialarméi.

## Liewen a Karriär
Louis Joseph Zelle goung vun 1839 bis 1841 an de Stater Kolléisch an huet dono bis 1848 an enger Stater Librairie geschafft.

### Militär
Vun 1848 u war hien Zaldot am 1. Jeeërbatailloun zu Iechternach, wou e Sergent-chef gouf.

1854 huet hie sech an der Hollännescher Kolonialarméi engagéiert, mat där hien op Batavia (haut: Jakarta) an der Kolonie Ostindien (haut: Indonesien) koum. Nodeems hien déi hollännesch Nationalitéit ugeholl hat, ass hien do d'hierarchesch Leeder eropgeklommen. Hie war do a Campagnen op der Insel Timor an, vun 1858 un, op Sumatra (1874 bis 1877 an der Provënz Aceh) aktiv. Nodeems hien an Europa zeréckkomm war fir sech z'erhuelen, gouf hien 1880 mat Éieren am Rang vun engem Kapitän entlooss. 

De Louis Joseph Zelle war Member vun der historescher Sektioun vum Institut grand-ducal.

Hien ass 1899 un engem Schlag gestuerwen.

### Auteur
Den Zelle huet 1885 en Touristeguide vum M.A. Perk mam Titel *Le Luxembourg pittoresque* aus dem Hollänneschen iwwersat. 1895 huet hien zesumme mam Arthur Knaff eng chronologesch Dokumentatioun zu *Die Blockade der Festung Luxemburg durch die Truppen der französischen Republik 1794-1795*. publizéiert. 

No senger Pensionéierung huet hien iwwer 5 Joer laang u senger dräibänneger Autobiographie *Myn wedervaren* ("Meng Erfarungen") geschriwwen. Doran zielt hie net just mat vill Detailer iwwer seng Erliefnesser, ma och iwwer de Kontext, an deem se geschitt sinn, a kommentéiert dës, heiansdo och kritesch. D'Lëtzebuerger Nationalbibliothéik huet dëst Manuskript digitaliséiert a mat Hëllef vum AI-Transkribus-Programm transkribéiere gelooss.

## Um Spaweck
* "Die BnL veröffentlicht erstmals mit KI-Technologie transkribiertes Manuskript." Communiqué op bnl.public.lu, 29.07.2024.
* Myn vedervaren, vol.1 - Digitaliséiert Manuskript mat Transkriptioun op eluxemburgensia.lu, engem Site vun der Lëtzebuerger Nationalbibliothéik (nogekuckt: 29.08.2024).
BeeSecure

**BeeSecure** ass eng Initiativ zu Lëtzebuerg, déi sech op Cybersécherheet a Bewosstsinnsfërderung konzentréiert. Dëse Service ass duerch eng Zesummenaarbecht tëschent dem SNJ an dem KJT entstanen. BeeSecure gëtt vum Ministère fir Digitaliséierung, der Police grand-ducale a vun aneren Organisatiounen ënnerstëtzt . D'Zil vun der Initiativ ass et, d'Lëtzebuerger Bevëlkerung iwwer déi verschidde Risiken am Beräich vun der Cybersécherheet z'informéieren a Rotschléi ze ginn, wéi ee sech am Internet sécher beweege kann.

BeeSecure huet sech als wichteg Plattform fir d'Promotioun vu Cybersécherheet zu Lëtzebuerg etabléiert an ziilt drop hin, fir d'Leit méi responsabel ze maachen an z'informéiere wat am digitale Raum geschitt.

Themefelder vu BeeSecure sinn ënner anerem: Phishing, Dateklau, Sextortion, Cybermobbing, Online-Bedruch, verdächteg E-Mailen, etc...

## Um Spaweck
*BeeSecure op luxembourg.public.lu
Andrea Costa-Delvaux

D**'Andrea Costa-Delvaux**, gebuer als **Andreia Da Silva Costa** den 30. Oktober 1977 zu Guimaraes, a gestuerwen den 1. Dezember 2012, war eng lëtzebuergesch Politikerin an Aktivistin.

Si ass als klengt Kand mat hirer Famill aus dem Portugal op Veiane geplënnert, wou se opgewuess ass.

Si hat eng degenerativ geneetesch Erkrankung vum Nervesystem. Vu Beruff war si Comptabel an huet bei der Fondation Kräizbierg geschafft.

Politesch huet si sech bei déi Lénk engagéiert. Si war och Grënnungsmember vun der Organisatioun *Nëmme mat eis*, déi sech fir d'Rechter vu Leit mat enger Behënnerng asetzt, a Grënnungsmember vun der Sektioun fir handicapéiert Employéen (DTH) vum OGBL. Mat hirem Mann, Joel Delvaux, huet si sech fir d'sexuell Rechter vu Leit mat enger Behënnerung agesat, ë.&nbsp;a. duerch hir Bedeelegung am Film *[[Sweetheart Come]]*.

D'Andrea Costa-Delvaux ass mat 34 Joer am Dezember 2012 gestuerwen.

Fir u si z'erënnere gouf an der Stad Lëtzebuerg am Quartier Kierchbierg eng Strooss no hir benannt.
Adam Roberti

Den **Adam Roberti** war Baumeeschter (fr: *baumaître*) an der Stad Lëtzebuerg an der Zäit vun der Renaissance.

Dem Adam Roberti semg Famill koum vu Saint-Hubert. Hie war vu 1563 bis 1578 Schäffen a "Baumeeschter" am Magistrat vun der Stad Lëtzebuerg. D'Roll vum Baumeeschter war et, d'Recetten an d'Depensë vun der Stad, sou wéi och déi ëffentlech Gebaier, z'iwwerpréiwen.

Hien huet 1572-73 dat deemolegt Stadhaus (haut: de Groussherzogleche Palais) an der Stad erëm op- an ëmbaue gelooss, nodeems et 1554 duerch e Feier, dat duerch d'Explosioun vum Polvermagaséng entstane war, deelweis zerstéiert gi war - sou wéi och grouss Deeler vun der Stad. Well d'Stad dofir net genuch Suen hat, huet de Roberti hir aus sengem Privatverméigen e Prêt gemaach, dee mat 5 % Zënsen zeréckzebezuele war.

Eng Strooss am Stater Quartier Märel, d'Rue Adam-Roberti, gouf 1962 no him genannt.
Arthur Knaff

De **Jean Arthur Knaff**, gebuer den 2. Abrëll 1845 a Clausen, a gestuerwen den 12. Oktober 1911 an der Stad Lëtzebuerg, war *Oberleutnant* vum Lëtzebuerger Jeeërbatailloun an dono *Telegrapheninspekter*.

Vun 1884 bis 1904 war hie Member vum Stater Gemengerot, dovu vun 1896 un am Schäfferot.

1895 huet hien zesumme mam Louis Joseph Zelle eng chronologesch Dokumentatioun iwwer *Die Blockade der Festung Luxemburg durch die Truppen der französischen Republik 1794-1795* publizéiert.

Hie war Member vun der historescher Sektioun vum Institut grand-ducal.

An der Stad Lëtzebuerg gouf d'Rue Arthur-Knaff no him genannt.
Caroline Baldauff-Rothermel

D**'Caroline Rothermel**, bestuet **Baldauff**, gebuer de 27. Februar 1866 op der Cap a gestuerwen den 28. Januar 1936, war eng lëtzebuergesch Donatrice.

Si huet sech de 6. Oktober 1887 an der Stad Lëtzebuerg mam Ingenieur Joseph Baldauff (1858-1924) bestuet. Si hate keng Kanner.

D'Caroline Baldauff-Rothemerl huet dem Stater Zivilhospiz eng gréisser Zomm Sue vermaach.

Fir u si z'erënneren, huet de Stater Schäfferot de 24. Oktober 1960 decidéiert, eng nei Strooss zu Gaasperech, d'Rue Caroline Baldauff-Rothermel, no hir ze nennen.
Andreas Vesalius

Den **Andreas Vesal** oder (fr:) **André Vésale**, latiniséiert **Andreas Vesalius** (aus dem Flämeschen *Andries van Wezel*, och *Andreas Witinck* bzw. **Andries Witting van Wesel (te Brussel)**, gebuer den 31. Dezember 1514 zu Bréissel, a gestuerwen de 15. Oktober 1564 op Zakynthos/Griicheland, war e flämeschen Anatom a Chirurg vun der Renaissance resp. vum Humanismus.

Hie gëlt als de Grënner vun der neizäitlecher Anatomie a vum morphologeschen Denken an der Medezin. De Vesal war Professer op der Universitéit vu Padua, a war de perséinlechen Dokter vum Keeser Karel&nbsp;V. a vum Kinnek Philipp&nbsp;II. vu Spuenien.

De Vesal gouf virun allem duerch säin Haaptwierk *De humani corporis fabrica libri septem* ("Siwe Bicher iwwer de Bau vum mënschleche Kierper"), dat 1543 erauskoum bekannt, an dat laang d'Referenzbuch iwwer d'mënschlech Anatomie war. Ausserdem huet hie mat sengen Aarbechten iwwer d'Abnormitéite vun den Organer de Grondstee vun der pathologescher Anatomie geluecht.
### Illustratiounen aus ''De humani corporis fabrica libri septem''

Osteology from Vesalius' De Humani Corporis Fabrica Wellcome L0006869.jpg
Vesalius Fabrica p174.jpg
Vesalius Fabrica p194.jpg
De humani corporis fabrica (27).jpg
Vesalius Fabrica p178.jpg
Vesalius Fabrica p190.jpg
Anatomical illustration of the heart, by Vesalius. Wellcome L0003690.jpg
Vesalius 609c.png

An der Stad Lëtzebuerg gouf d'Rue André-Vésale no him gannt. Säi Portrait war um éischte belsche 5000-Frang-Schäin, deen och zu Lëtzebuerg an Zirkulatioun war.

## Wierker
* Andreas Vesalius: Scholae Medicorum Patauinae Professoris, De humani corporis fabrica libri septem
* *De humani corporis fabrica libri septem.* Johannes Oporinus, Basel (Juni) 1543, (2. Oplo 1555; Nei Editioun Bréissel 1970.)
* *De humani corporis fabrica librorum Epitome.* Basel 1543.
* The Fabric of the Human Body, the complete English translation of the ''Fabrica'' with annotations, stories and images of Vesalius and his work
* *Andreae Vesalii Icones anatomicae.* J. F. Lehmanns Verlag, München. (Nodrocj vu sämtleche Lithographië vum Vesal senge Wierker.)

## Literatur
* Ernst Cassirer: *The Place of Vesalius in the Culture of Renaissance.* In: *Journal of Biology and Medicine.* Band 16, 1943/1944, S. 121 ff.
* Andrew Cunningham: *The Anatomical Renaissance. The resurrection of the anatomical projects of the ancients.* Ashgate, Aldershot u.&nbsp;a. 2003, ISBN 1-85928-338-1.
* Harvey Cushing: *A bio-bibliography of Andreas Vesalius.* Schuman’s, New York 1943; 2. Auflage. Archon, Hamden (Conn.) 1962.
* Ludwig Edelstein: *Andreas Vesalius, the Humanist.* In: *Bulletin of the History of Medicine.* Band 14, 1943, S. 547–561.
* Charles Donald O’Malley: *Andreas Vesalius of Brussels, 1514–1564.* University of California Press, Berkeley u.&nbsp;a. 1964.
* Gernot Rath: *André Vésale.* In: *Exempla historica. Epochen der Weltgeschichte in Biographien.* Band 27, Fischer, Frankfurt am Main 1984, ISBN 3-596-17027-3, S. 23–41.

## Um Spaweck
Jeannot Kremer

De **Jeannot** ("**Nono**") **Kremer**, gebuer den 3. August 1939 zu Déifferdeng, a gestuerwen de 17. November 2011, war e lëtzebuergesche Foussballspiller, -trainer a Lokalpolitiker (DP).

Hie war Golkipp beim CS Uewerkuer an dono fir 6 Joer Trainer. No zwee Joer bei der AS Déifferdeng war hien, vunn 1979 bis 1984 Golkipp an Trainer bei der Jeunesse Esch. 1985 ass hien fir 3 Joer als Trainer bei d'Spora gewiesselt, dono fir 2 Joer bei de Progrès Nidderkuer an zulescht fir ee Joer bei d'AS Déifferdeng.

Hien huet och 10 Joer laang bei der FLF Traineren ausgebilt. Berufflech huet hien op der Arbed geschafft.

Zu Uewerkuer gouf eng Strooss no him genannt.
Nicolas Schaeftgen

Den **Nicolas Schaeftgen**, gebuer den 2. September 1879 zu Esch-Uelzecht, an och do den 22. Januar 1950 gestuerwen, war e lëtzebuergeschen Dokter a Lokalpolitiker.

No sengem Secondaire am Iechternacher an am Stater Kolléisch huet hien zu Stroossbuerg, Zürich a Berlin Medezin studéiert. 1905 huet hie sech als Dokter a senger Heemechtsstad etabléiert.

Praktesch vun Ufank un huet hie sech derfir agesat, datt Esch sollt e kommunaalt Spidol kréien. Et sollt bis de 15. Mäerz 1930 daueren, ier d'Escher Spidol konnt ageweit ginn. Hie gouf Member vum Verwaltungsrot, war vun 1935 bis 1948 Sekretär an duerno – als Nofollger vum Interimspresident Victor Schroeder  – vun 1948 bis zu sengem Doud President vum Collège médical.

Den Nicolas Schaeftgen war vum 2. Juli 1912 bis de 6. Mäerz 1915 Member vum Escher Gemengerot.

## Gielercher an Éierungen
* 
Fir un hien z'erënneren, huet den Escher Gemengerot de 7. Mäerz 1952 decidéiert, eng Cité, d*'Cité Dr. Nicolas Schaeftgen*, no him ze nennen.

## Um Spaweck
* Den Nicolas Schaeftgen an der *Matrikeledition der Universität Zürich 1833-1924*.
Sale temps pour les mouches

**Sale temps pour les mouches** ass e franséische Film vum Guy Lefranc aus dem Joer 1966 mam Gérard Barray am Jean Richard an den Haaptrollen no engem Roman vum Frédéric Dard.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
20,000 Leagues Under the Sea (Film 1954)

**20,000 Leagues Under the Sea** ass en US-amerikanesche Film vum Richard Fleischer aus dem Joer 1954 mam Kirk Douglas am James Mason an den Haaptrollen nom Roman *20 000 Lieues sous les mers* vum Jules Verne.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
St. Pauli zwischen Nacht und Morgen

**St. Pauli zwischen Nacht und Morgen** ass en däitsche Film vum José Bénazéraf aus dem Joer 1967 mam Eva Christian an der Helmut Förnbacher an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
The Dirty Dozen

**The Dirty Dozen** ass en US-amerikanesch-brittesche Film vum Robert Aldrich aus dem Joer 1967 mam Lee Marvin am Ernest Borgnine an den Haaptrollen nom Roman *The Dirty Dozen* vum E. M. Nathanson. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Return of the Seven

**Return of the Seven** ass en US-amerikanesch-spuenesche Film vum Burt Kennedy aus dem Joer 1966 mam Yul Brynner am Robert Fuller an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Die Fledermaus (Film 1962)

** Die Fledermaus** ass en éisträichesche Film vum Géza von Cziffra aus dem Joer 1962 mam Peter Alexander an der Marianne Koch an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
filmportal.de
Zur Hölle mit den Paukern

**Zur Hölle mit den Paukern** ass en däitsche Film vum Werner Jacobs aus dem Joer 1968 mam Hansi Kraus a mat der Gila von Weitershausen an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck