Marie-Adélaïde vu Lëtzebuerg

D**'Marie Adélaïde Theresia Hilda Antonia Wilhelmina** vu Lëtzebuerg, gebuer de 14. Juni 1894 op Schlass Bierg, a gestuerwen de 24. Januar 1924 um Schlass Hohenburg a Bayern, war vun 1912 bis 1919 Groussherzogin vu Lëtzebuerg. Si war deen drëtte Lëtzebuerger Staatschef aus der Dynastie vun Nassau-Weilburg.

## Liewen
Nom Doud vun hirem Papp, dem Wëllem IV. huet der Marie-Adélaïde hir Mamm, d'Groussherzogin Marie-Anne, d'Regentschaft iwwerholl, bis zu der Marie-Adélaïde hirer Volljäregekeet, de 15. Juni 1912.

Déi kuerz Herrschaft vun der Groussherzogin Marie-Adélaïde war markéiert duerch schwéier bannepolitesch Konflikter, notamment de Sträit ëm d'Schoulgesetz vun 1912, an d'Besatzung vu Lëtzebuerg duerch däitsch Truppen am Éischte Weltkrich.

Anescht wéi hir Virgänger huet d'Marie-Adélaïde probéiert, an d'aktuell Regierungsgeschäfter anzegräifen. Sou huet se z.&nbsp;B. gezéckt, fir d'Schoulgesetz vun 1912, dat op staarke Widderstand vu kathoulescher Säit gestouss ass, z'ënnerschreiwen, a se huet 1915 eng Regierung ernannt, där d'Chamber d'Vertrauen net votéiert huet, wouropshin se kuerzerhand d'Chamber opgeléist huet.

Well s'och wärend dem Krich den däitsche Keeser Wilhelm II. empfaangen hat, deen 1914 säi Quartier général zu Lëtzebuerg hat, gouf hir nom Krich virgehäit, eng ze vill däitschfrëndlech Haltung gewisen ze hunn, a sou huet se missen, op Drock vun den Alliéierten, den 9. Januar 1919 ofdanken.

1920 ass d'Marie-Adélaïde zu Modena an e Karmeliterinneklouschter agetrueden, a méi spéit bei de "Klenge Schwëstere vun den Aarmen" zu Roum. Hire Gesondheetszoustand war awer sou schlecht, datt se huet missen op d'Klouschterliewe verzichten, a s'ass op d'Schlass Hohenburg a Bayern geplënnert, wou se, mat nëmmen 29 Joer, gestuerwen ass.

Hir stierflech Iwwerreschter goufen den 22. Oktober 1947 an der Krypta vun der Stater Kathedral bäigesat.

## Éierungen
Fir un d'Marie-Adelaïde z'erënneren, goufen eng Partie Strukturen zu Lëtzebuerg no hir genannt:
* *Avenue Marie-Adélaïde* zu Munneref,
* *Place Marie-Adélaïde* zu Ettelbréck,
* *Rue Marie-Adélaïde* zu Beetebuerg, Hollerech, Rodange a Péiteng.

## Literatur

* Schoos, Jean, Marie Adelheid. In: Neue Deutsche Biographie (NDB). Band 16, Duncker & Humblot, Berlin 1990, ISBN 3-428-00197-4, S. 187 f. (Digitalisat).
* Collart, Auguste, *Sturm um Luxemburgs Thron (1907-1920)* ; Lëtzebuerg, 1959; Neioplo 1991.
* Erbe, Michael, Belgien, Niederlande, Luxemburg. Kohlhammer, Stuttgart, Berlin, Köln 1993, ISBN 3-17-010976.
*  Kreins, Jean-Marie, *Histoire du Luxembourg*, Presses Universitaires de France, 2010, ISBN 978-2-13058357-8
* Péporté, Pit. *Inventing Luxembourg: representations of the past, space and language from the nineteenth to the twenty-first century.* BRIL,  2010,  ISBN 978-90-04-18176-2.
* Thewes, Guy, *Les gouvernements du Grand-Duché de Luxembourg depuis 1848 (PDF). Service Information et Presse. 2011. ISBN 978-*2-87999-212-9
* Weber, Josiane, *Großherzogin Marie Adelheid von Luxemburg. Eine politische Biographie.* Lëtzebuerg: Editions Guy Binsfeld, 2019. ISBN 978-99959-42-60-1.
* Even, Pierre, *Marie Adelheid von Luxemburg-Nassau*, Éditions Saint-Paul, 2019, ISBN 978-99959-2-039-5, 192 S. (ill.).
* Reiter, Benoît, *Marie-Adelaïde et le siège de Longwy, Tourisme de guerre et soutien politique à l'Allemagne du kaiser ou interprétation discutable des sources?*, Die Warte, 60|2660, S. 10-13, 24. September 2020
* Reiter, Benoît, *Marie-Adelaïde et la constitution, Est-ce que la Grande-Duchesse Marie-Adelaïde, décédée il y a 100 ans, a régné en se conformant à la loi fondamentale en vigueur depuis 1868?* *,* Die Warte, 3|2781, S. 8-9, 25. Januar 2024

## Kuckt och
* Politesche System vu Lëtzebuerg
* Groussherzog vu Lëtzebuerg
* Adélaïde-Marie vun Anhalt-Dessau (hir Groussmamm)

## Um Spaweck

* Marie-Adélaïde, une Grande-Duchesse luxembourgeoise (1894-1924), *D'Marie-Adelheid, eng lëtzebuergesch Groussherzogin (1894-1924)* op monarchie.lu
* D'Ofdankung vun der Marie-Adélaïde am Memorial
* Großherzogin Marie-Adelheid, Junge, glücklose Monarchin, Vor hundert Jahren starb Wilhelm IV. und seine älteste Tochter folgte auf den Thron op wort.lu vum 26. Februar 2012.