open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mathias Adam

De **Mathias Adam**, gebuer den 19. November 1850 an der Stad Lëtzebuerg a gestuerwen de 17. Februar 1936 zu Munneref, war e lëtzebuergesche Pedagog.

## Liewen
De Mathias Adam war Schoulmeeschter, fir d'éischt zu Esch-Uelzecht, dann zu Ettelbréck an zu Walfer, bis en 1887 d'Péitenger Uewerprimärschoul krut.

1881 ass duerch e Gesetz, dat de Mathias Adam mat ausgeschafft hat, d'Schoul fir Kanner vu 6 bis 12 Joer obligatoresch ginn.

1884 huet en d'Zäitschrëft *Pädagogischer Sprechsaal* gegrënnt an e war Redakter vum *Luxemburger Lehrerblatt*, dat spéider a *Luxemburger Lehrerzeitung* ëmbenannt gouf.

Hien huet och d'Iddi ënnerstëtzt, datt Coursë fir déi net méi schoulflichteg Kanner och misste gratis sinn a hien huet dofir och 1895 e Schoulbuch geschriwwen. D'Verbreedung vun der Kultur an alle soziale Schichte war him och e grousst Uleies.

1900 huet hien de *Lehrerverband* matgegrënnt a war bis 1918 President dovun.

Um Schoulgesetz vun 1912 war hie mat dru bedeelegt.

Och d'Volleksbildungsveräiner huet hie mat an d'Liewe geruff, a war de President vun der Federatioun vun dëse Veräiner. Weider war de Mathias Adam Chefredakter vun der Wochenzeitung *[[Die neue Zeit (1911-1914)|Die neue Zeit]]*, déi de 26. Mäerz 1911 fir d'éischt erauskoum.

De Mathias Adam war mat der Jeanne Catherine Huss bestuet.

Wéi en 1915 pensionéiert gouf ass en op Munneref geplënnert.

Hien ass am Alter vu 85 Joer gestuerwen an um Nikloskierfecht an der Stad Lëtzebuerg begruewe ginn.

De Lycée technique souwéi eng Strooss zu Péiteng goufen no him benannt.

## Publikatioun
* *Lehr- und Lesebuch für die Fortbildungsschulen des Großherzogtums Luxemburg*. 1895.

## Gielchen
* 

## Kuckt och
* Lycée technique Mathias-Adam

## Um Spaweck
Chronogramm

D'Wuert **Chronogramm** kënnt aus dem Griicheschen, a setzt sech zesummen aus de Wierder fir Zäit a Schrëft.

E Chronogramm ass e Saz, Vers oder Sproch, an deem eng Zuel verstoppt ass. Et ka sech ëm d'Baujoer vun engem Gebai handelen. Dëse Saz gëtt sou geschriwwen, dat déi Buschtawen déi kënnen zesummegezielt ginn, erausstiechen, sief et datt se méi grouss geschriwwe ginn oder eng aner Faarf kréien. Meeschtens sti Chronogrammen op alen Dokumenter oder Gebaier, wéi och op Kierchen. Well et sech ëm réimesch Zuelen handelt, gëtt och de Saz meeschtens op Latäin geschriwwen.

## Beispiller
* E Chronogramm steet z.&nbsp;B. iwwer der Haaptentrée vun der Parkierch Saint Sébastien vu Rëmeleng.
:Mir liesen do: Q**VI C**HR**I**STO SER**VI**S, **V**EN**I** Q**V**AESO, E**X C**OR**D**E OREQ**V**E SEBAST**I**AN**VM C**O**L**E !
:V+I+C+I+V+I+V+I+V+X+C+D+V+I+V+M+C+L = 5+1+100+1+5+1+5+1+5+10+100+500+5+1+5+1000+100+50= 1895
:Op lëtzebuergesch: Deen, deen's du Christus dings, wgl. komm, veréier den Hellege Sébastien mat Häerz a Mond!

* Um Chronogramm an der Rue des Glacis an der Stad steet:
:F**I**T **VI**A **VI** **C**O**LL**ES **DI**S**C**E**DI**TE, S**V**RG**I**TE **V**A**LL**ES. AS**C**ENS**V** FA**CILI** S**V**PERET **IV**GA **C**E**L**SA **VI**ATOR

:aus deem d'Joreszuel 1850 erauszeliesen ass:
:I+V+I+V+I+C+L+L+D+I+C+D+I+V+I+V+L+L+C+V+C+I+L+I+V+I+V+C+L+V+I
:1+5+1+5+1+100+50+50+500+1+100+500+1+5+1+5+50+50+100+5+100+1+50+1+5+1+5+100+50+5+1 = 1850

* En Neijoerschdagswonsch vum Wiki als Chronogramm
: wIkI: "e froVe ChresChtDag, zefrIDDenheet an e gLéCkLeCht neIt Ioer"
: I + I + V + C + C + D + I + D + D + L + C + L + C + I + I = **2010**

* BON**VM** ANN**VM**: V + M + V + M = **2010**

## [[Groussherzogleche Palais]], 1993

## Literatur zum Theema
* Hilton, James, *Chronograms, 5000 and more in number, excerpted out of various authors and collected at many places*, Elliot Stock, London,, 1882.
* Hilton, James *, a supplement volume to ‘Chronograms,’ published in the year 1882*, Elliot Stock, London, 1885.
* Hilton, James, *Chronograms, Collected more than 4000 in number since the publication of the two preceeding volumes in 1882 and 1885*, Elliot Stock, London, 1895.
** Den James Hilton ass dee bekanntste Sammler vu Chronogrammen.

## Kuckt och
* Chronogramm op der Jonglënster Kierch
* Chronogramm an der Nikloskierch zu Veianen

## Um Spaweck

* Chronogramm Assistent
* Chronogrammen zu Lëtzebuerg (Deel vum Projet *Latein auf Stein* vum Kolléisch)
* Eng interessant däitschsproocheg Websäit mat Bespiller
* De Chronogramm-Artikel aus der ''Jewish Encyclopaedia''
Werner Sombart

De **Werner Sombart**, gebuer den 19. Januar 1863 zu Ermsleben am Harz (Landkrees Aschersleben-Staßfurt), a gestuerwen den 18. Mee 1941 zu Berlin, war en däitsche Soziolog an Ekonomist.

## Säi Liewen
De Sombart staamt aus räichem Haus. Säi Papp, den *Anton Ludwig Sombart* (1816-1898), deen eng géi Carrière hanneru sech hat; vum Geometer iwwer den Zockerindustriellen zum Grondbesëtzer huet scho fréi de *kapitalistesche Geescht* duergestallt, deen de Werner Sombart säi ganzt Liewe laang ausfuersche wollt. Eigentlech wollt hien Offizéier an der Marinn ginn, mä en Tuberkulos-Verdacht a seng schwaach Aen, déi e vu sengem Papp geierft hat, hunn et mat sech bruecht, datt hien 1882 op Pisa Jurisprudenz studéiere gaangen ass. 

### Dem Sombart seng Wierker

*Sombart, Werner (1906): *Das Proletariat. Bilder und Studien.* Die Gesellschaft, vol. 1. Berlin: Rütten & Loening.
*Sombart, Werner: *Der moderne Kapitalismus. Historisch-systematische Darstellung des gesamteuropäischen Wirtschaftslebens von seinen Anfängen bis zur Gegenwart.* Final edn. 1916, repr. 1969, paperback edn. (3 vols. in 6): 1987 Munich: dtv.
*Sombart, Werner (1938): *Vom Menschen. Versuch einer geisteswissenschaftlichen Anthropologie.* Berlin: Duncker & Humblot.
*Sombart, Werner (1956): *Noo-Soziologie.* Berlin: Duncker & Humblot.

### Biographesches
* Appel, Michael (1992): *Werner Sombart: Historiker und Theoretiker des modernen Kapitalismus.* Marburg: Metropolis.
* Backhaus, Jürgen G. (1996), ed. *Werner Sombart (1863-1941): Social Scientist.* 3 vols. Marburg: Metropolis.
* Backhaus, Jürgen G. (2000), ed. *Werner Sombart (1863-1941): Klassiker der Sozialwissenschaft. Eine kritische Bestandsaufnahme.* Marburg: Metropolis.
* Brocke, Bernhard vom (1987), ed.: *Sombarts* Moderner Kapitalismus. *Materialien zur Kritik und Rezeption.* München: dtv
* Fritz Elsas: *Ein Demokrat im Widerstand. Zeugnisse eines Liberalen in der Weimarer Republik*, aus dem Inhalt: Tagebuchaufzeichnungen, Fotos, biografische Skizze, Hrsg. von Manfred Schmid, Bleicher Verlag, 1999, ISBN 3-88350-664-8
* Lenger, Friedrich (1994): *Werner Sombart, 1863-1941. Eine Biographie.* München: Beck.
* Nussbaum, Frederick Louis (1933): *A History of the Economic Institutions of Modern Europe: An Introduction of 'Der Moderne Kapitalismus' of Werner Sombart.* New York: Crofts.
* Sombart, Nicolaus (1991): *Jugend in Berlin, 1933-1943. Ein Bericht.* Frankfurt/Main, Fischer.

## Um Spaweck

]
1692

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

* 31. Oktober: Ernst Dietrich Marschall, keeserleche Generol a Gouverneur vu Lëtzebuerg.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1124

## Evenementer

* Den David I. gëtt Kinnek vu Schottland.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* 25. Abrëll: Bruno vu Lauffen, Äerzbëschof vun Tréier.

## Um Spaweck
1135

## Evenementer

* De Stephen gëtt Kinnek vun England.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1136

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

## Gestuerwen
* Konrad II., Grof vu Lëtzebuerg.

## Um Spaweck
1155

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer

Temujin: spéider als Dschingis Khan bekannt. (dësen Datum ass ee vun dräi dacks zitéierten)

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1159

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Guy de Lusignan, franséischen Adlegen, Kinnek vu Jerusalem, Kinnek vun Zypern.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
1157

## Evenementer

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 8. September: Richard Léiwenhäerz, Herzog vun der Aquitaine, Herzog vu Poitiers, englesche Kinnek.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
Sandra Dee

D**'Sandra Dee**, eigentlech *Alexandra Zuck*, gebuer den 23. Abrëll 1942 zu Bayonne am New Jersey, a gestuerwen den 20. Februar 2005 zu Los Angeles, war eng US-amerikanesch Filmschauspillerin.

No e puer Joer als Model an Tëleeproduktiounen huet si 1957 mat manner wéi 15 Joer hir éischt Filmroll gespillt am *Untill they Sail*. No hirem Bestietnes 1960 mat dem Popsänger Bobby Darin huet si mat deem zesummen an enger Rei vun Teenage-Romanze gespillt, déi kommerzielle Succès haten. No der Trennung 1967 an e puer zweetklassege Filmer huet si sech aus dem Filmgeschäft zeréckgezunn.

Spéider hat si eescht Problemer mat hirer Gesondheet, déi dozou gefouert hunn, datt se no enger Longenentzündung den 20. Februar 2005 gestuerwen ass.

2004 gouf um *Toronto International Film Festival* de Film *[[Beyond the Sea]]* virgestallt. E Film iwwer d'Koppel Bobby Darin a Sandra Dee. De Kevin Spyacey, Produzent, Regisseur an Haaptduersteller séngt souguer selwer, d'Sandra Dee gëtt vun der Kate Bosworth gespillt.

## Filmer
### Kino
* *[[Until They Sail]]* (1957) vum Robert Wise 
* *Snezhnaya koroleva* (1957) (Stëmm) vum Lew Atamanov
* *[[The Reluctant Debutante]]* (1958) vum Vincente Minelli
* *[[The Restless Years]]* (1958) vum Helmiut Käutner
* *[[A Stranger in My Arms]]* (1959) vum Helmut Käutner
* *[[Gidget]]* (1959) vum Paul Wendkos
* *[[Imitation of Life (Film 1959)|Imitation of Life]]* (1959) vum Douglas Sirk
* *[[The Wild and the Innocent]]* (1959) vum Jack Sher 
* *[[A Summer Place (Film)|A Summer Place]]* (1959) vum Delmer Daves
* *[[Portrait in Black]]* (1960) vum Michael Gordon
* *[[Romanoff and Juliet]]* (1961) vum Peter Ustinov
* *[[Tammy Tell Me True]]* (1961) vum Harry Keller
* *[[Come September]]* (1961) vum Robert Mulligan
* *[[If a Man Answers]]* (1962) vum Henri Levin
* *[[Tammy and the Doctor]]* (1963) vum Harry Keller 
* *[[Take Her, She's Mine]]* (1963) vum Henry Koster
* *[[I'd Rather Be Rich]]* (1964) vum Jack Smight
* *[[That Funny Feeling]]* (1965) vum Richard Thorpe
* *[[A Man Could Get Killed]]* (1966) vum Ronald Neame
* *[[Doctor, You've Got to Be Kidding]]* (1967) vum Peter Tewksbury
* *[[Rosie!]]* (1967) vum David Lowell Rich
* *[[The Dunwich Horror]]* (1970) vum Daniel Haller
* *[[Ad est di Marsa Matruh]]* (1971) 
* *[[Lost]]* (1983) vum Al Adamson

### Televisioun
* *[[The Manhunter]]* (1972) vum Don Taylor
* *[[The Daughters of Joshua Cabe]]* (1972) vum Philip Leacock
* *[[Houston, We've Got a Problem]]* (1974) vum Lawrence Doheny
* *[[Fantasy Island]]* (1977) vum Richard Lang

## Um Spaweck
Fantasio

De **Fantasio** ass eng Comicfigur an ass Redakter am *Journal de Spirou*.

De Fantasio kënnt vun der Serie Spirou et Fantasio, déi 1938 vum Rob-Vel fir de Start vum Journal de Spirou geschriwwen an och gezeechent gouf. De Personnage vum Fantasio gëtt 1944 agefouert, well de Chefredakter Jean Doisy vum Jijé, deen d'Serie 1940 iwwerholl hat, verlaangt huet, nieft de Spirou e méi fantasieräiche Personnage ze setzen, fir der Serie e wéineg méi e geckegen Toun ze ginn.

Am Ufank huet de Fantasio ganz staark un den amerikaneschen Held vun der Serie *Blondie* erënnert. De Fantasio huet sech ausgezeechent als eng Zort verréckten Erfinder a Gaffeur - u sech war hie vis-à-vis vum Spirou genee dat wat spéider de Gaston Lagaffe vis-à-vis vun him wäert sinn.

1946 iwwerhëlt den André Franquin d'Serie Spirou et Fantasio. Hie gëtt de Geschichte méi Komplexitéit an hie féiert och eng ganz Rei Niewepersonnagen an. Sou och ufanks 1957 de Gaston Lagaffe, dee schonn Enn 1957 eng eege Serie kritt, als Bürosjong vum Fantasio an der Redaktioun vum Journal de Spirou. Wéi de Franquin d'Serie Spirou et Fantasio schlussendlech un de Jean-Claude Fournier ofgëtt, ersetzt de Prunelle de Fantasio als dem Gaston säi Chef, well de Franquin net wollt, datt sech zwéin ënnerschiddlech Fantasioe sollten entwéckelen.

D'Figur vum Fantasio gëtt also weidergezeechent vum Fournier, du vum Nic a Broca, schliisslech vum Tome a Janry, a kierzlech vum Munuera a Morvan.
Spirou

De **Spirou** ass den Held vun der Serie Spirou et Fantasio, déi 1938 vum Rob-Vel fir de Start vum *Journal de Spirou* erfonnt gouf.

De Spirou gëtt direkt als Erwuessene gebuer a mat engem Schotz Seltzer Sprudel zum Liewen erwächt. Hien ass am Ufank Liftboy am Hotel Moustic. Och nodeem datt hien déi Aarbecht opginn huet, behält hien aus emotionale Grënn ëmmer nach seng Liftboy-Uniform un.

Zesumme mat sengem Kaweechelche Spip a mat sengem beschte Kolleeg, dem Reporter Fantasio, bereest de Spirou d'Welt fir déi neieste Reportagen.

Heiansdo besicht de Spirou de Fantasio och an der Redaktioun vum Journal de Spirou, sou datt en a raren Occasiounen och an der Serie Gaston Lagaffe ze gesinn ass.

## Um Spaweck
* Journal de Spirou
Léon Prunelle

De **Léon Prunelle** ass eng Comicfigur an ass Redakter am *Journal de Spirou*.

Wéi den Zeechner André Franquin d'Serie Spirou et Fantasio un de Fournier ofgëtt, remplacéiert de Prunelle de Fantasio als dem Gaston säi Supérieur. De Franquin wollt nämlech net, datt et zwéi Fantasio'e géif ginn, déi sech onofhängeg vunenee géifen entwéckelen.

De Prunelle ass méi gedriwwen, nervös a gequält wéi de Fantasio. Hie fäert all méiglech Komplikatiounen, et ass fir hie praktesch eng Gewëssheet, datt ni eppes klappe kann. Onnéideg ze soen, datt hien et ni fäerdeg bréngt, d'Kontrakter mam Geschäftsmann de Mesmaeker ofzeschléissen.

De Franquin sot eng Kéier, et géif een och vill vun him selwer am Prunelle erëmfannen, grad sou wéi och am Gaston an am Bertrand.
Mlle Jeanne

D**'Mlle Jeanne** ass eng Comicfigur an ass Sekretärin am *Journal de Spirou*.

De Franquin huet de Personnage u sech just agefouert fir een eenzege Gag (de Gaston huet d'Jeanne gefrot, fir mat him op de Maskeball ze goen - als hënneschten Deel vun engem Päerd, well si sou e laange Päerdsschwanz hat). Mä dunn huet de Franquin Gefalen un där Figur fonnt, déi méi oder manner oppen an de Gaston verléift ass. Mat der Zäit huet de Franquin d'Jeanne dofir ëmmer méi schéin gemoolt, ouni datt hat awer zum Schluss eng Beauté gi wier. De Gaston empfënnt och eppes fir d'Jeanne, mä hir Léift bleift reng platonesch.
Yves Lebrac

Den **Yves Lebrac** ass eng Comicfigur an ass Zeechner am *Journal de Spirou*.

Hie gëtt gutt mam Gaston eens, ausser wann hie selwer Affer vun enger vum Gaston senge Gaffen ass. Mä hie kann dem Gaston ni laang béis sinn, Chaos ass schliisslech och senger Artisteséil net sou friem.

De Lebrac huet eng Idylle (natierlech reng platonesch) mat enger vun de Sekretärinne aus der Redaktioun. Leider huet si keen Numm, well wéi de Franquin endlech deen ideale Numm fir si fonnt hat, do huet e vergiess, en opzeschreiwen, an duerno huet hien en nees vergiess. Sou sief just gesot, datt hei vun der *Baba-cool Sekretärin* rieds geet.
Irland

**Irland** (Iresch: *Éire*), och bekannt als **Republik Irland** (*Poblacht na hÉireann*), ass en europäesche Staat. E läit op der Insel Irland, am Atlantik, westlech vu Groussbritannien.

## Geographie
Irland ass eng gréng Fielsinsel an dofir wuessen do net vill Beem a Bësch. Irland ass haaptsächlech vun Hecken, Gestrëpp an aneren niddrege Planze bewues, déi net vill Nierstoffer brauchen. Laanscht d'Südküst - wou de Golfstrom laanscht kënnt - wuesse kleng Palmen a verschidden aner verkrëppelt tropesch Planzen. An där Regioun sti mat déi meescht Beem, mä si wuesse kaum iwwer Maansgréisst eraus.

Op der Insel gëtt et vill Séien. Dee bekanntsten ass de Lough Neagh. De Floss Shannon ass mat 370 Kilometer dee längste Floss an Irland. Hien entspréngt am Norden tëscht den Uertschafte Belleek a Kesch aus dem Lough Erne (Erneséi) an e fléisst zu Limerick (Grofschaft Munster) an den Atlantik. Tëscht der Quell an der Mëndung leeft en duerch e sëllege kleng an e puer grouss Séien, ë.&nbsp;a. de Lough Ree an de Lough Derg.

## Politik

Zu de gréisste politsche Parteien an Irland zielen: Fine Gael, Fianna Fáil, Sinn Féin, Socialist Party, People Before Profit Alliance, Anti-Austerity Alliance, Labour Party, Social Democrats, Workers and Unemployed Action Group a Green Party.

## Administrativ Ënnerdeelungen

**Provënzen:**

* Connacht
* Leinster
* Munster
* Ulster

** Countien:**

* Carlow
* Cavan
* Clare
* Cork
* Donegal
* Dublin
* Galway
* Kerry
* Kildare
* Kilkenny
* Laois
* Leitrim
* Limerick
* Longford
* Louth
* Mayo
* Meath
* Monaghan
* Offaly
* Roscommon
* Sligo
* Tipperary
* Waterford
* Westmeath
* Wexford
* Wicklow

## Ekonomie
D'iresch Wirtschaft huet sech zënter den 1980er vun enger haaptsächlech landwirtschaftlecher Ekonomie zu enger moderner Ekonomie entwéckelt, déi op héich technologesch Industrien an Zerwisser spezialiséiert ass. Mat deemools 11 anere Staaten huet Irland 2002 den Euro als offiziell Wärung agefouert. D'Land ass stark vun Auslänneschen Direktinvestitiounen ofhängeg an huet wéinst senger gutt forméierten Aarbechtskräft an niddrege Steieren op Entreprisë kënnen e puer multinational Gesellschaften unzéien.

Entreprise wéi Intel hunn an Irland an de spéiden 1980er investéiert; spéider sinn nach Microsoft a Google derbäikomm. Irland läit op Plaz 8  vun de wirtschaftlech fräiste Länner op der Welt vum (dem Index of Economic Freedom no).

2015 hat Irland no Lëtzebuerg den zweethéchste PIB pro Awunner an der EU (49.300 Euro per capita).

## Relioun
D'Réimesch-Kathoulesch Kierch ass mat 91,6&nbsp;% vertrueden, d'Church of Ireland mat 2,5&nbsp;%, aner Glawensrichtunge kommen op 5,9&nbsp;% (1998).

## Um Spaweck

* Den Text vun der irescher Constitutioun fir erofzelueden
1801

## Evenementer

### Europa

* Den Act of Union vereenegt d'Kinnekräich vu Groussbritannien an d'Kinnekräich vu Schottland zum Vereenegte Kinnekräich.
* : Koalitiounskricher: Fridde vu Lunéville tëscht Frankräich an Éisträich.
* 21. Mee: De Surrey Iron Railway kritt déi éischt Eisebunnskonzessioun op der Welt.
### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
*: Mathias Ulrich, lëtzebuergesche Jurist, Fonctionnaire a Politiker.

* 16. Abrëll: François-Xavier Wurth-Paquet, lëtzebuergesche Jurist, Politiker an Historiker.
* : Nicolas Hippert, lëtzebuergesche Politiker an Nottär.
* : Torgeir Augundsson, norwegesche Museker.
* 31. Mee: Antoine Meyer, lëtzebuergesche Schrëftsteller, Auteur vum éischte Buch op Lëtzebuergesch.
* : Karl-Gotthelf Kind, däitsche Buermeeschter
* : Henri Motté, lëtzebuergesche Politiker.
* 27. Juli: George Biddell Airy engleschen Astronom a Mathematiker.
* 13. August: Charles Joseph Collart, Industriellen.
* : Julien Philippe de Gaulle, franséischen Auteur an Historiker.
* 13. Oktober: Jean Engling, lëtzebuergeschen Theolog, Kaploun, Archeolog, Historiker, Numismatiker, Auteur a Pedagog.
* 24. November: Ludwig Bechstein, däitsche Schrëftsteller, Bibliothecaire an Archivist.
* 20. Dezember: Louis Dagois, franséisch-lëtzebuergeschen Ingenieur.
* 27. Dezember: Mathias Neumann, lëtzebuergeschen Dokter a Politiker.

## Gestuerwen
* 25. Mäerz: Novalis, däitsche Schrëftsteller.
* 18. November: Pierre Joseph de Beauchamp, franséischen Diplomat an Astronom.

## Um Spaweck
1806

## Evenementer

### Europa

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Vendelin Jurion, lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* 15. Juni: Jean Joseph Georges Faber, lëtzebuergesche Gierwer a Buergermeeschter vu Wolz.
* 13. Oktober: Otto Unverdorben, däitsche Chimist.
* 13. November: Emilia Plater, polnesch-litauesch Fräiheetskämpferin.
* 11. Dezember: Heinrich Aemilius August Danz, däitsche Jurist.

## Gestuerwen
* 10. Oktober: Joachim Heilbrunn, Dokter a Buergermeeschter vun Iechternach
* 17. Oktober: Jacques I. Keeser vun Haiti

## Um Spaweck
1802

## Evenementer

### Europa
**Département des Forêts**
* 18. Mäerz: De Marie Frédéric Henri Christiani gëtt Generalsekretär vum Département des Forêts.

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Charles Venneman, belsche Moler
* 12. Januar: Nicolas Bové, lëtzebuergesche Botaniker.
* : Théodore Pescatore, lëtzebuergesche Politiker.
* 26. Februar: Victor Hugo, franséische Schrëftsteller a Politiker.
* 27. Mäerz: Charles-Mathias Simons, lëtzebuergesche Politiker.
* 17. Juni: Hermann Mayer Salomon Goldschmidt franséischen Astronom a Konschtmoler.
* 21. Juni: Jean-Baptiste Brasseur, lëtzebuergesche Mathematiker.
* : Frédéric-Georges de Blochausen, lëtzebuergeschen Diplomat a Politiker.
* 24. Juli: Alexandre Dumas (Papp), franséische Schrëftsteller.
* 13. August: Nikolaus Lenau, éisträichesche Schrëftsteller.¨
* 30. September: Antoine-Jérôme Balard, franséischre Cheemiker.
* 13. November: François Joseph Wirz, lëtzebuergeschen Ingenieur
* 16. November: Antoine-Joseph Alexandre, belsche Professer an Auteur vun Theaterstécker.
* 28. November: Henri Greisch, lëtzebuergeschen Händler a Politiker.

*  Charles Louis Verboeckhoven, belsche Moler

## Gestuerwen
* 18. Januar: Antoine Darquier de Pellepoix, franséischen Astronom.
* 23. Mee: François-Xavier de Feller, Auteur, Schrëftsteller, Editeur a Geeschtlechen.

## Um Spaweck
1803

## Evenementer

### Europa

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
*Jean-François Laporte, lëtzebuergesche Politiker.

* 11. Januar: Jean Fischbach, lëtzebuergesche Bauer a Lokalpolitiker.
* : Chrétien Mersch, lëtzebuergeschen Ingenieur.
* 25. Februar: Chrysostome Keiffer, Blofierwer a Buergermeeschter zu Iechternach.
* 28. September: Prosper Mérimée, franséische Schrëftsteller.
* 12. Mee: Justus von Liebig, däitsche Cheemiker.
* 28. Mee: Jean-Nicolas Bernard, lëtzebuergesche Moler.
* 28. Juli: Pierre Burggraff, lëtzebuergesche Philolog.
* 11. Oktober: Barend Cornelis Koekkoek, hollännesche Moler.
* : François Auguste Tinant, lëtzebuergesche Botaniker.
* 29. November: Christian Doppler, éisträichesche Physiker.
* 16. Dezember: Jean-Michel Kleyr, lëtzebuergesche Paschtouer an Auteur.

## Gestuerwen
* 25. Mäerz: Johann Evangelist Helfenzrieder, däitschen Theolog, Mathematiker an Astronom.
* : Jean-Joseph Merlin, belschen Erfinder.
* 18. Dezember: Johann Gottfried Herder, däitschen Dichter, Philosoph, Iwwersetzer an Theolog.

## Um Spaweck
1807

## Evenementer

### Europa
#### Lëtzebuerg
* 26. Juni: Duerch d'Explosioun vum Polvertuerm um Verluerekascht, an der Stad Lëtzebuerg, kommen 32 Persoune ëm d'Liewen an 120 ginn der schwéier blesséiert, dorënner vill Kanner. De Schued gëtt op 1 Millioun Goldfrang geschat.

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Clément Hemmer, lëtzebuergesche Politiker an Nottär.
* 14. Januar: Louis Marchand, lëtzebuergesche Botaniker
* 19. Februar: Willibrord Macher, lëtzebuergeschen Nottär a Buergermeeschter
* 13. Mäerz: Jacques Sturm, lëtzebuergesche Moler
* : Camille de Tornaco belsche Politiker a President vum Senat
* 28. Mee: Louis Agassiz, Schwäizer Geolog an Zoolog
* : Giuseppe Garibaldi, italieenesche Politiker a Fräiheetskämpfer
* : Hubert Brialmont, belschen Ingenieur
* 14. November: Auguste Laurent, franséische Cheemiker a Ingenieur

## Gestuerwen

*5. Februar: Pascal Paoli, korsesche Revolutionär a Widderstandskämpfer.
* : Joseph Jérôme Lefrançois de Lalande, franséischen Astronom a Mathematiker.
* Johann Friedrich Wilhelm Herbst, däitschen Naturfuerscher an Entomolog.

## Um Spaweck
1808

## Evenementer

### Europa
**Département de Forêts**
* 18. Mee: Den André Joseph Jourdan gëtt Préfet vum Département des Forêts.

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur
* Goethe, *Faust I*

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Aloïs Hunin, belsche Moler
* Abd el-Kader, algeeresche Politiker a Resistenzler.

* 26. Februar: Honoré Daumier, franséische Moler
* : Léon Lippmann, lëtzebuergeschen Eisebunnsmanager a Banquier.
* 20. Abrëll: Napoleon III., franséische Keeser.
* 22. Mee: Gérard de Nerval, franséische Schrëftsteller.
* : Ernst Koch, däitsch-lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* 10. Juni: Frederik Kaiser, hollänneschen Astronom.
* 27. Juni: Karl Ernst Dumont, Chef vun der lëtzebuergescher Forstverwaltung.
* 30. Juni: Auguste Dutreux, lëtzebuergesche Jurist a Lepidopterolog.
* 25. Juli: Johann Benedict Listing, däitsche Mathematiker.
* 19. September: Franz Leesberg, Militär a Geolog.
* : Aloïs Hunin, belsche Moler.
* 8. Dezember: Jean Angelsberg, lëtzebuergeschen Nottär a Politiker.
* 10. Dezember: Jean-Baptiste Knaff, lëtzebuergeschen Dokter a Politiker.
* 29. Dezember: Andrew Johnson, 17. President vun den USA.

## Gestuerwen
* 16. Februar: Balthasar Foehr, Metzler zu Iechternach.
* : Thomas Thorild, schweedeschen Auteur a Philosoph.

## Um Spaweck
1809

## Evenementer

### Europa

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Louis Braille, franséische Blannen-Enseignant (*Braille-Schrëft*).
* 15. Januar: Pierre Joseph Proudhon, franséischen Ekonomist, Soziolog an Anarchist
* 19. Januar: Edgar Allan Poe, US-amerikanesche Schrëftsteller.
* : Felix Mendelssohn Bartholdy, däitsche Komponist.
* 12. Februar: Charles Darwin, brittesche Naturfuerscher an Evolutiounsbiolog.
* 12. Februar: Pierre Kersch, lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* 12. Februar: Abraham Lincoln, 16. President vun den USA.
* 27. Mäerz: Georges Eugène Haussmann, franséische Prefet, huet d'Ëmbauaarbechten zu Paräis geleet.
* : Mathias Hardt, lëtzebuergesche Journalist, Archivist a Politiker.
* 12. August: Auguste Neyen, letzebuergeschen Dokter an Historiker.
* 21. August: Pierre Becker, lëtzebuergeschen Dokter a Politiker.
* 16. September: Guillaume d'Ansembourg, Grof a Proprietär vun Aansebuerg.
* 27. September: Charles Mathias André, lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* 14. Oktober: Nicolas Liez, Moler a Lithograph.
* 20. November: Jean-Georges-François Eydt, lëtzebuergeschen Architekt.
* 10. Dezember: Jacques Diedenhoven, lëtzebuergeschen Dichter.

## Gestuerwen
* 31. Mee: Joseph Haydn, Komponist
* 16. Januar: Jean-Louis Gilson, besser bekannt als *Abraham Gilson* oder *Brudder Abraham vun Orval*, Moler.

## Um Spaweck
Milena Jesenská

D**'Milena Jesenská**, gebuer den 10. August 1896 zu Prag, a gestuerwen de 17. Mee 1944 am KZ Ravensbrück, war eng tschechesch Schrëftstellerin, Iwwersetzerin a Journalistin.

## Hiert Liewen
D'Milena Jesenská staamt aus enger slovakescher adleger Famill. Hire Papp, de Jan Jesensky, Zänndokter a Professer fir Kiferchirurgie op der Prager Universitéit, hat kee sonnerlecht Interessi fir sech ëm säin eenzegt Kand ze këmmeren. Wéi d'Milena 17 Joer al war, ass hir Mamm gestuerwen.

## Zitat

Am Dezember 1921 schreift de Franz Kafka a säin Tagebuch: 
*.. daß ich über ihre Abreise nicht traurig bin, nicht eigentlich traurig bin bis dorthin, daß ich doch wegen ihrer Abreise unendlich traurig bin....*

## Literatur

*Dorthea Rein (Erausg.), Milena Jesenská, *Alles ist Leben. Feuilletons und Reportagen 1919-1939*, BtB bei Goldmann, 1999.
*Alena Wagnerova (Erausg.), Milena Jesenska, *Ich hätte zu antworten tagelang und nächtelang. Die Briefe von Milena*, Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt am Main, 1999.
*Franz Kafka, *Briefe an Milena*, Fischer Taschenbuch Verlag, Frankfurt am Main, 1991.
*Margarete Buber-Neumann, *Milena*, Seuil, Points, 1997.
*Mary Hockaday, *Milena de Prague*, Calman-Lévy, 1997
*Jana Cerná, *Vie de Milena*, Le livre de poche, 1993
*Nahum N. Glatzer, *The Loves of Franz Kafka*, Schocken, 1986
Library Computer Access and Retrieval System

Am fiktive Star Trek-Universum ass **LCARS** *([[englesch|eng.]]: Library Computer Access and Retrieval System, [[Lëtzebuergesch|lëtz.]]: Bibliothéikscomputer-Zougrëffs- an Offrosystem)* d'Standart-Betribssoftware op de Computeren (z.&nbsp;B.: Schëffscomputer, PADD) bannend der Vereenter Federatioun vun de Planéiten. 

## Form a Faarwen
De Prinzip vum LCARS baséiert op Elementer, déi dacks an alle méigleche Konstellatiounen erëm komme kann. LCARS zeechent sech besonneg duerch seng grouss Flexibilitéit aus. Fir verschidden Duerstellunge gëtt et verschidden Duerstellungsméiglechkeeten. Hei déi Duerstellungsméiglechkeeten, déi am heefegste virkommen:
* Balken-Terminal
* Eckbalken-Termin

D'Faarwe si streng genormt. Et kënnt och mol vir, datt bei engem Systemupdate, d'Faarfschema wiesselt. Hei ass also och eng kleng Evolutioun bei de Versiounen z'erkennen.

Wärend den LCARS uganks vun den 2460er Joren éischter an däischterrouden Téin gehalen ass, changéiert dat tëscht 2465 an 2475 méi zu Hellgiel an Hellblo a vun 2478 un ass den LCARS a gréisstendeels donkelbloen Téin ze gesinn.

## Fonctionnement
De Layout vun de Displaye baséiert wéi scho gesot um Prinzip vun der Gruppéierung vu verwandte Funktiounen. Sou zum Beispill huet all Konsol (op der Bréck) en Terminal, iwwer deen ee manuell Befeeler kann aginn. Et ass och méiglech, déi iwwer Stëmm eranzeginn. 
De Benotzer huet d'Fräiheet, iwwer all belibeg Konsol um Schëff, all d'Donnéeën ofzeruffen, op déi hien Zouganksrechter huet. Sou kënne beispillsweis op enger Wëssenschaftskonsol, d'Navigatiounskontrollen opgeruff ginn. Bei sou engem Virgang, passt sech d'graphesch Uewerfläch dem neie Programm un. An engem Sekonnenbrochdeel kann een erëm zu sengem urspréngleche Programm eriwwerswitchen.
1810

## Evenementer

### Europa
* 8. Juli: Den Napoleon annektéiert d'Kinnekräich Holland.

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika
* 20. Juli: Kolumbien proklaméiert sech onofhängeg.

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Jacques Missy, lëtzebuergesche Geeschtlechen a Professer.
* : Philippe Servais, lëtzebuergeschen Industriellen.
* 17. Februar: Eugénie Dutreux-Pescatore, lëtzebuergesch Konschtmäzenin.
* : Frédéric Chopin, franséisch-polnesche Pianist a Komponist.
* : Jean-Baptiste Reinhard, lëtzebuergesche Botaniker.
* 10. Mäerz: Auguste-Boniface Ghiesbreght, belsche Botaniker.
* 28. Mäerz: Alexandre Herculano de Carvalho e Araújo, portugisesche Schrëftsteller.
* 30. Abrëll: Charles-Frédéric Mersch, lëtzebuergeschen Ingenieur a Professer.
* : Frédéric Fischer jun., lëtzebuergeschen Apdikter an Naturwëssenschaftler.
* : Robert Schumann, däitsche Komponist.
* : François Laurent, belsche Jurist.
* 20. Juli: Michel Frères, lëtzebuergesche Gierwer a Politiker. 
* 11. Dezember: Alfred de Musset, franséischen Auteur vun Theaterstécker a Gedichter.

## Gestuerwen
* 30. Juni: Nicolas Pastoret, Jurist a Politiker.
* : Dominique Pescatore, lëtzebuergesche Geschäftsmann a Jurist.
* 17. November: Jean-Baptiste Pierre Pioche, franséische Moler.

## Um Spaweck
1812

## Evenementer

### Europa

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 21. Januar: Jean-Pierre André, lëtzebuergesche Politiker, Deputéierten an Distriktskommissär.
* : Charles Dickens, englesche Schrëftsteller.
* 20. Februar: Charles Lambert, lëtzebuergeschen Industriellen.
* 12. Mäerz: Victor Tesch, lëtzebuergesch-belsche Jurist, Industriellen a Journalist a Politiker.
* 12. Mäerz: Antoine Namur, lëtzebuergeschen Historiker a Professer am Athenäum.
* : Johann Gottfried Galle, däitschen Astronom.
* : Jean-Baptiste Neuens, lëtzebuergesche Generol an der belscher Arméi.
* 15. Juli: Emil von Sydow, däitschen Offizéier a Kartogaph.
* : Auguste Metz, lëtzebuergesche Politiker, Entreprener an Industriepionéier.
* 29. August: Théodore Eberhard, lëtzebuergeschen Architekt a Politiker.
* 14. Oktober: André Macher, lëtzebuergesche Geschäftsmann a Politiker.
* 15. Dezember: Jean-Baptiste-Henri Funck, lëtzebuergeschen Nottär a Politiker.

## Gestuerwen
* : Charles Joseph Collart, Industriellen.
* 10. Juli: Carl Ludwig Willdenow, däitsche Botaniker an Apdikter.

## Um Spaweck
1816

## Evenementer

### Europa

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 22. Januar: Catherine Wolfe Bruce, US-amerikanesch Ënnerstëtzerin vun der Astronomie.
* 23. Januar: Pius Bonifatius Gams, däitschen Theolog.
* 10. Februar: Nicolas Funck, lëtzebuergeschen Entdeckungsreesenden, Botaniker, Zoolog an Auteur.
* : Charles Eugène Delaunay, franséischen Astronom a Mathematiker.
* 21. Abrëll: Charlotte Brontë, brittesch Schrëftstellerin.
* 14. Juli: Joseph Arthur Comte de Gobineau, franséischen Diplomat a Schrëftsteller.
* : Arnold Clerinx, belschen Uergelbauer.
* : Jean Worré, lëtzebuergeschen Ingenieur.
* 11. September: Carl Zeiss, däitschen Optiker an Entreprener.
* 25. November: Lewis Morris Rutherfurd, US-amerikaneschen Astrophysiker.
* : Michel Weyer, lëtzebuergesche Kommunalbeamten.

## Gestuerwen
* 9. Abrëll: Philippe d'Huart, lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* : Antonio Cagnoli, italieeneschen Astronom.
* 29. August: Johann Hieronymus Schröter, däitsche Jurist, Beamten an Astronom.
* 23. Oktober: Jean-Henri Dondelinger, Industriellen a Lokalpolitiker.

## Um Spaweck
1819

## Evenementer

### Europa

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* : Charles Piazzi Smyth, schotteschen Astronom.
* 3. Januar: Louis Joseph Schlim, belsche Botaniker.
* 14. Januar: Jean-Nicolas Schumacher, lëtzebuergesche Nottär a Buergermeeschter.
* : Jean Mersch-Wittenauer, lëtzebuergeschen Händler a Politiker.
* : Jean Mathias Foehr, lëtzebuergeschen Deputéierten a Buergermeeschter vun Iechternach.
* 20. Mäerz: Joseph Servais, lëtzebuergeschen Industriellen.
* : Annibale de Gasparis, italieeneschen Astronom.
* : Charles Faber, lëtzebuergeschen Enseignant a Politiker.
* 22. Abrëll: François-Émile Majerus, lëtzebuergesche Minneningenieur.
* : Otto Wilhelm von Struve, däitsch-balteschen Astronom.
* 24. Mee: Victoria I., brittesch Kinnigin.
* : John Couch Adams, englesche Mathematiker an Astronom.
* 10. Juni: Gustave Courbet, franséische Moler.
* 20. Juni: Jacques Offenbach, däitsch-franséische Komponist.
* 20. Juni: Édouard Grenier, franséischen Diplomat a Schrëftsteller.
* 19. Juli: Gottfried Keller, Schwäizer Dichter a Politiker.
* 29. Juli: Theodor Brorsen, däneschen Astronom.
* : Herman Melville, US-amerikanesche Schrëftsteller an Essayist.
*  Jean Georges Hamélius, lëtzebuergesche Politiker.
* 13. September: Clara Schumann, däitsch Koponistin a Pianistin.
* 20. Oktober: Báb, Grënner vum Babismus.
* 18. November: Léon de la Fontaine, lëtzebuergeschen Affekot, Politiker a Botaniker.
* 10. Dezember: Edward Alfred Cowper, britteschen Erfinder.
* 30. Dezember: Theodor Fontane, däitschen Auteur.

## Gestuerwen
* 30. Mee: Charles Louis François de Paule de Barentin, franséische Minister.
* 19. August: James Watt, schotteschen Ingenieur an Erfinder.
* 18. Oktober: Franz Xaver Gewey, éisträichesche Beamten, Schauspiller a Schrëftsteller.

## Um Spaweck
Melierdialog

De **Melierdialog** ass eng Episod aus dem Thukydides sengem Geschichtswierk iwwer d'Geschicht vum Peloponnesesche Krich. Den Dialog ass ze fannen am Buch 5, 84-116.

## Den Dialog
Ënnerhändler vun Athen verhandelen mat Vertrieder vun der Insel Melos, der südwestlechster Insel vun de Kykladen.

## Kuckt och
Thukydides (Historiker)
1300

## Evenementer
* De Poopst Bonifatius VIII, rifft en hellegt Joer aus, an deem Roumpilger de Sënnenoflass versprach gëtt. Et ass en Oflassjoer fir d'Nofinanzéierung vun de Kräizzich. Zwou Millioune Mënsche kommen op Roum, soudatt sech de Poopst gezwonge gesäit, eng Reegelung fir d'Benotze vun der Engelsbréck anzeféieren: d'Pilger mussen de Lénksverkéier respektéieren.
* De Wenzel II. vu Béime gëtt Kinnek vu Polen.
* D'Osmane fänken domat un, Klengasien z'ënnerwerfen.

## Konscht a Kultur

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Jean I. vu Lëtzebuerg-Ligny, Grof vu Ligny, vu Roussy a vu Beauvoir.

## Gestuerwen

## Um Spaweck
Mílos

**Mílos** (an eeleren Transkriptiounen och *Mélos*) ass eng Insel vun den Kykladen am Egäesche Mier. Se läit am westlechen Deel vun der Inselgrupp op hallwem Wee tëscht Athen a Kreta. Mílos ass 151&nbsp;km² grouss an huet 3.500 Awunner.

D'Haaptstad vun der Insel ass Plaka a läit uewen der Hafestad Adamas. Aner Uertschafte sinn Tripiti, Triovassalos an Pollonia.

Op der Insel Mílos ass d'Venus vu Milo fonnt ginn, vun där d'Original am Louvre zu Paräis ze gesinn ass. Zu Plaka steet eng Kopie dovun am archeologesche Musée.

An der Zäit vum Peloponnesesche Krich, am 5. Joerhonnert virun eiser Zäitrechnung, war et *Melos*, wéi et déi Zäit genannt gouf, dat sech Athen widdersat hat an doropshin eruewert a gekniecht gouf. D'Beschreiwung dovun ass beim Thukydides am Melierdialog ernimmt.

## Um Spaweck
* Bal Alles a vill Biller iwwer Mílos
1820

## Evenementer

### Europa

* Den George IV. gëtt Kinnek vum Vereenegte Kinnekräich vu Groussbritannien an Irland.

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* Lucien Richard, lëtzebuergeschen Affekot, Magistrat, Verwaltungsdirekter a Politiker.
* * 31. Januar: Jean-Pierre Paquet, lëtzebuergesche Gierwer a Politiker.
* : Franz Heldenstein, lëtzebuergesche Moler a Sculpteur.
* 20. Februar: Lewis A. Swift, US-amerikaneschen Astronom.
* 14. Mäerz: Vittorio Emanuele II., Kinnek vun Italien.
* : Nadar, franséische Fotograf, Schrëftsteller, Zeechner a Loftschëffkapitän.
* 21. Mee: Michel Lentz, lëtzebuergeschen Dichter (*[[Ons Heemecht]]*).
* 24. Mee: Mathieu Michel, lëtzebuergesche Professer a Schouldirekter.
* 13. Juni: Henri vun Oranien-Nassau, Leitnant-Gouverneur vu Lëtzebuerg.
* 27. Juni: Édouard Aschman, lëtzebuergeschen Dokter a Politiker.
* 14. Juli: Paul de Scherff, lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* : François-Étienne Musin, Belsche Moler.
* 17. Oktober: Édouard Albert Roche, franséischen Astronom a Mathematiker.
* 21. Oktober: Henri Hartmann, lëtzebuergeschen Architekt.
* : Nicolas Martha, lëtzebuergesche Mathematiker, Matgrënner an éischten Direkter vun der *Spuerkeess*.
* 28. November: Friedrich Engels, däitsche Philosoph.

## Gestuerwen
* 29. Januar: George III., Kinnek vu Groussbritannien an Irland.
* 25. Abrëll: Ignatius Millim, mieresche Moler.
* 20. September: Guillaume Ernser, lëtzebuergeschen Händler a Gemengepolitiker.
* : Denis Decrès, franséischen Admirol.

## Um Spaweck
1822

## Evenementer

### Europa
#### Lëtzebuerg
* 18. November: E Feier zu Gréiwemaacher zerstéiert 147 vun den 341 Haiser, souwéi 80 Ställ an 39 Scheieren.
* D'Gemeng Bëschdref fusionéiert mat där vu Béiwen/Atert, an d'Gemeng Kaalmes mat där vu Sëll.

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* David Col, belsche Moler.
* : Heinrich Schliemann, däitschen Archeolog.
* 12. Januar: Étienne Lenoir, lëtzebuergesch-belsch-franséischen Ingenieur, Erfinder a Geschäftsmann.
* 20. Januar: Pierre-Joseph Vanderaiken, lëtzebuergeschen Entreprener.
* 17. Februar: Michel Jonas, lëtzebuergesche Politiker.
* 18. Mäerz: Gustav Eduard Seydel, däitsch-lëtzebuergesche Moler.
* 16. Abrëll: Karl Theodor Robert Luther, däitschen Astronom.
* 27. Abrëll: Ulysses S. Grant, 18. President vun den USA.
* 12. Mee: Philippe Knaff, lëtzebuergeschen Historiker an Auteur.
* 20. Mee: Émile Erckmann, franséische Schrëftsteller.
* : Charles-Théodore André; Politiker, Jurist an Auteur.
* 12. August: Heinrich Louis d'Arrest, däitschen Astronom.
* 10. September: John Adams Whipple, US-amerikaneschen Astronom a Fotograf.
* 4. Oktober: Rutherford B. Hayes, 19. President vun de Vereenegte Staate vun Amerika.
* 27. Dezember: Louis Pasteur, franséische Mikrobiolog (*Pasteuriséierung*).

## Gestuerwen
* 16. Mäerz: Jean Massard, franséische Graveur.
* 25. Juni: E. T. A. Hoffmann, däitsche Schrëftsteller.
* 19. August: Jean Baptiste Joseph Delambre, franséischen Astronom.
* 27. August: Jean-Baptiste Servais, Geometer, Architekt a Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg.
* 28. August: Wilhelm Herschel däitsch-britteschen Astronom a Museker.

## Um Spaweck
1823

## Evenementer

### Europa
**Lëtzebuerg**
* D'Gemeng Wäicherdang fusionéiert mat der Gemeng Klierf (bis op d'Sektioun Draufelt, déi bei d'Gemeng Munzen komm ass).
* D'Gemeng Bur fusionéiert mat der Gemeng Mompech. 
* D'Gemeng Hënsdref fusionéiert mat der Gemeng Luerenzweiler
* D'Gemeng Alzeng fusionéiert mat der Gemeng Hesper
### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik

## Gebuer
* 15. Januar: Joseph Namur, Apdikter zu Iechternach a Professer am Iechternacher Kolléisch.
* 22. Januar: Auguste Letellier, franséischen Ingenieur.
* 12. Februar: Louis Deibler, franséische Schaarfriichter.
* 21. Februar: Jacques-Gustave Lessel, lëtzebuergesche Nottär a Politiker.
* 20. Mäerz: Hubert Brasseur, lëtzebuergeschen Historiker.
* 23. Mäerz: Victor de Roebe, lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* : Pierre Biwer, lëtzebuergeschen Architekt.
* 10. Mee: Hector Biver, lëtzebuergeschen Ingenieur.
* 12. Mee: John Russell Hind, britteschen Astronom.
* 20. Mee: Petronella Laeis, Fra vum Auguste Metz.
* 21. Juni: Jean Chacornac, franséischen Astronom.
* 23. Juni: Fanny Leclerc, lëtzebuergesch Mäzeenin.
* : Herman Schultz, schweedeschen Astronom.
* 18. Juli: Jean Klein, lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* 24. Juli: Edmond de la Fontaine, genannt Dicks, lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* : Joseph Leidy, US-amerikaneschen Dokter (Medezin), Zoolog a Paleontolog.

## Gestuerwen
* 26. Januar: Edward Jenner, engleschen Dokter an Immunolog. 
* 20. August: Friedrich Arnold Brockhaus, däitschen Editeur.
* : Rafael del Riego, spuenesche Generol a Politiker.
* Vincenzo Cuoco, italieeneschen Historiker.

## Um Spaweck
1825

## Evenementer
### Europa
*27. September: De George Stephenson weit déi éischt Eisebunnslinn vun der Welt an, tëscht Stockton an Darlington (Groussbritannien)
#### Lëtzebuerg
* 10. Dezember: Publikatioun am *[[Luxemburger Wochenblatt]]* vum éischte Gedicht op Lëtzebuergesch.
### Afrika

### Amerika
#### USA
#### Südamerika
* : Bolivien gëtt onofhängeg.

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik
* De Johann Peter Gustav Lejeune Dirichlet, entwéckelt d'Zuelentheorie

## Gebuer
* 10. Januar: Peter Zirbes, däitschen Dichter an Autodidakt.
* 27. Januar: Victor Schoren, lëtzebuergeschen Affekot a Politiker.
* 11. Februar: Pierre Notting, lëtzebuergesche Rousenziichter.
* : Jean Knaff, lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker.
* 15. Mäerz: Charles Arendt, lëtzebuergeschen Architekt.
* 11. Abrëll: Ferdinand Lassalle, däitsche Politiker a Publizist.
* : Théodore Linden, lëtzebuergesche Bauer a Politiker.
* 20. Mee: Georg Phillips Bond, US-amerikaneschen Astronom.
* : Alphonse de la Fontaine, lëtzebuergesche Forstingenieur an Zoolog.
* : Léon Ginain, franséischen Architekt.
* 11. Oktober: Conrad Ferdinand Meyer, Schwäizer Schrëftsteller.
* 24. Oktober: Franz-Max Dupont, zweete Chef de Gare vun der Gare Lëtzebuerg.
* 25. Oktober: Johann Strauß (Fils), éisträichesche Komponist a "Walzerkinnek".
* 26. Oktober: Johann Friedrich Julius Schmidt, däitschen Astronom a Geolog.
*30. Oktober: Nicolas Mergen, lëtzebuergesche Jurist a Politiker.
* 30. November: William Bouguereau, franséische Moler.
* : Jean Michel Flammang, lëtzebuergesche Geeschtlechen.
* 28. Dezember: Johann Schweisthal, lëtzebuergesche Geeschtlechen.

## Gestuerwen
* : Antonio Salieri, Komponist.
* 27. Juni: Edward Pigott, britteschen Astronom.
* : Dominique Zimmer, lëtzebuergeschen Händler a Gemengepolitiker.
* 17. Juli: Charles Cochon de Lapparent, franséische Politiker.
* 17. Oktober: Mathias Schou (*Blannen Theis*), lëtzebuergesche Spillmann.
* : Jean Jacques Faber, Riichter a Buergermeeschter vun der Stad Lëtzebuerg.
* 14. November: Jean Paul, däitsche Schrëftsteller.
* 29. Dezember: Jacques-Louis David, neoklassizistesche franséische Moler.

## Um Spaweck
1826

## Evenementer

### Europa
#### Lëtzebuerg
* 13. Mäerz: Den Däitsche Bond iwwerhëlt d'Festung Lëtzebuerg.
* D'Gemeng Stolzebuerg fusionéiert mat Laaschent zur Gemeng Pëtschent.

### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik
### Astronomie
* : De schottesch-australeschen Astronom James Dunlop entdeckt d'Balkespiralgalaxie NGC 134.
* : De James Dunlop entdeckt d'irregulär Spiralgalaxie NGC 55.
* 24. September: De James Dunlop entdeckt de Stärekoup NGC 1856.
### Mathematik
* Den Niels Henrik Abel komplettéiert a preziséiert d'Notioun vun der Seriëkonvergenz

## Gebuer
* : Lambert Picard, Dokter mat lëtzebuergeschen Originnen.
* 26. Mee: Richard Christopher Carrington, britteschen Astronom.
* : Louis Joseph Zelle, lëtzebuergesch-hollänneschen Auteur a Militär.
* 24. Juli: Francisco Solano López, paraguayesche Politiker.
* 28. August: Nicolas Breisdorff, lëtzebuergesche Geeschtlechen, Politiker a Journalist.
* : Michel Sinner, lëtzebuergesche Moler.
* 24. November: Carlo Collodi, italieenesche Schrëftsteller a Politiker.
* : Joseph Faulbecker, lëtzebuergesche Botaniker.
* 18. Dezember: Alexandre Chatrian, franséische Schrëftsteller.
* 20. Dezember: Max von dem Borne, éisträicheschen Naturwëssenschaftler.
* 24. Dezember: Joseph Conzemius, lëtzebuergesche Politiker.

## Gestuerwen
* 27. Januar: Jean Baptiste Würth, lëtzebuergeschen Dokter.
* 25. Mäerz: François-Joseph Maisonnet, lëtzebuergesche Moler.
* : Joseph von Fraunhofer, däitschen Optiker, Physiker an Astronom.
* : John Adams, 2. President vun den USA.
* 4. Juli: Thomas Jefferson, 3. President vun den USA.
* 22. Juli: Giuseppe Piazzi, italieeneschen Astronom, Mathematiker an Theolog.
* 26. September: Johann Peter Hebel, däitschen Dichter, evangeeleschen Theolog a Pedagog.
* 23. November: Johann Elert Bode, däitschen Astronom
## Um Spaweck
1829

## Evenementer

### Europa
* Dat éischt Buch op Lëtzebuergesch kënnt eraus: dem Antoine Meyer säi *Schrek ob de' Lezeburger Parnassus*.
### Afrika

### Amerika

#### USA

#### Südamerika

### Asien

### Ozeanien & Pazifik

### Arabesch Welt

## Konscht a Kultur

### Molerei

### Literatur

### Musek

## Wëssenschaft an Technik
### Astronomie
* : Den däitsch-britteschen Astronom John Herschel entdeckt d'Zwerggalaxie NGC 147.
* : De britteschen Astronom John Frederick William Herschel entdeckt den oppene Stärekoup NGC 103.

## Gebuer
* : Konrad Duden, däitsche Lexikograph.
* 27. Januar: Isaac Roberts, waliseschen Astronom.
* 12. Februar: Charles Collart, lëtzebuergesche Schmelzhär.
*: Théophile Schroell, lëtzebuergesche Journalist an Editeur.
*20. Mäerz: Bernard Isidore Clasen, lëtzebuergesche Geeschtlechen an Auteur.
* 23. Mäerz: Norman Robert Pogson, engleschen Astronom.
* 29. Abrëll: Ernest Biver, lëtzebuergesch-belschen Offizéier an Industriellen.
* : Matthias Raus, lëtzebuergesche Redemptoristepater.
* : Louis-Ferdinand Fix, lëtzebuergesche Beruffsmilitär.
* : Chester A. Arthur, 21. President vun den USA.
* 15. Oktober: Asaph Hall, US-amerikaneschen Astronom a Mathematiker.

## Gestuerwen
* 12. Januar: Friedrich Schlegel, däitsche Philosoph, Literaturkritiker, Philolog a Schrëftsteller.
* Jacques-Antoine Révéroni Saint-Cyr, franséische Schrëftsteller.

## Um Spaweck
Kemerowo

D'Stad **Kemerowo** (op Russesch: *Кемерово*) läit am Weste vu Sibirien (Russland) an huet ronn 530.000 Awunner (Stand: 2010).

Den Zäitënnerscheed zu Moskau ass véier Stonnen.

## Kuckt och
* Brandkatastroph zu Kemerowo (2018)

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Stad