open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nationalstrooss 1C

D**'Nationalstrooss 1C** oder **N1C**, ass eng Nationalstrooss um Territoire vun der Stad Lëtzebuerg. Se féiert vum *Wollefslach* am Neiduerf vun der  aus iwwert d'Kalchesbréck bis do op d'. Se ass ronn 730 m laang.

## Entwécklung vun der N1C
* Virun 1958 war déi haiteg N1C en Deel vun der deemoleger N1A.

## Um Spaweck
* Iwwersiichtskaart vum nationale Stroossereseau op der Internetsäit vun der Bauverwaltung
Fuengirola

**Fuengirola** ass eng Stadgemeng an der spuenescher Regioun Andalusien. Si ass eng vun den 100&nbsp;selbststännege Gemenge vun der Provënz Málaga.D'Stad Fuengirola huet 65.421&nbsp;Awunner (Stand:&nbsp;2007) op enger Fläch vun 10,17&nbsp;km².

### Tourismus

Haut ass Fuengirola staark vum Tourismus markéiert. Déi iwwer zéng Kilometer lang Promenade laanscht d'Mier geet vu *Carvajal* am Oste bis zum „Beatriz-Palace-Hotel“ am Westen. . Op der ronn siwe Kilometer laanger Plage gëtt et vill Restauranten, meeschtens Fëschrestauranten.

Déi al Buerg ''Sohail'' op engem Hiwwel baussenzeg vun der Stad mat Bléck iwwer d'Bucht ass de Symbol vu Fuengirolas ginn. An der Buerg ginn dacks Concerten a Fiestaen ofgehalen. Am bannenzegen Deel rondrëm d'"Plazas“ an d'Kierchen, ass déi andalusesch Atmosphär erhale bliwwen. Jiddwer Dënschdeg gëtt e Maart ofgehalen, deen zu de gréisste vun der Costa del Sol zielt.

## Um Spaweck

* Webpresenz vun der Stad Fuengirola
* Pueblos de España: Fuengirola (spuenesch)
* Informatiounen iwwer Fuengirola
* Statistesch Informatiounen (spuenesch)
* Plagë vun der Gemeng (spuenesch)
* Zoo vu Fuengirola
L'envol

**L'envol** ass den Numm vun zwou Skulpturen zu Lëtzebuerg:
* L'envol vum Lucien Wercollier am Parc Tony-Neuman um Lampertsbierg
* L'envol vun der Charlotte Engels um Findel
**L'envol** ass den Numm vun engem Film:
* *[[L'envol (Film)|L'envol]]* vum Steve Suissa
CR218

Den **CR218** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg.

En huet säin Ufank um Fouss vum Eecher Bierg op der , a féiert vun do op de Sichenhaff. Do geet et dann op de rietsen Uwänner vun der Uelzecht a Richtung Pafendall, fir dann a Clausen beim Mansfeldtuerm op d' an d' ze stoussen.

Vun der Eecher Plaz bis bei d'Pafendaller Kierch heescht den CR218 Rue Saint-Mathieu a vun der Kierch bis bei de Mansfeldtuerm ass et d'Rue Vauban.

Den CR218 ass ronn 2,2&nbsp;km laang.
CR126

Den **CR126** ass e Chemin repris am Kanton Lëtzebuerg.

En huet säin Ufank um Walferbierg op der Kräizung mat dem CR125, an dem Bëschwee deen op de Janshaff féiert. Vun do aus féiert e praktesch déi ganzen Zäit no Südosten, iwwer de Stafelter, duerch den Tunnel um Waldhaff laanscht Hueschtert op de Sennengerbierg wou en Uschloss un d' huet.

Säin héchste Punkt ass bei der Bamschoul um Waldhaff mat 421 m, an en ass ronn 6,6&nbsp;km laang.
## Um Spaweck
Han (Stär)

**Han** ass de Stär ζ&nbsp; Ophiuchi (Zeta&nbsp; Ophiuchi) am Stärebild Ophiuchus, dee mat engersiichtbarer Magnitude vun 2,54&nbsp;mag, d'Plaz 92 vun den hellste Stären um Himmel huet. Den Han läit op enger Distanz vu 495 Liichtjoer vun eiser Äerd. Et ass ee gliddege bloen Zwergstär mat der Spektralklass O9 V.

Den Han huet ongeféier d'Hallschent vun senger stellarer Entwécklung hanner sech, a wäert sech an deenen nächste Millioune Joren zu engem Risestär opblosen, ier hie säi Liewen an enger Supernova (Typ&nbsp;II) ofschléisst.

## Kuckt och
* ABC vun de Stären
* Lëscht vun de gréisste Stären
* Lëscht vun den nooste Stären

## Um Spaweck
SIMBAD-Aschreiwung
Eecher Bierg

**Eecher Bierg**, offiziell *Côte d'Eich*, ass den Numm vun enger Strooss an der Stad Lëtzebuerg.

## Beschreiwung
Den Eecher Bierg gehéiert zum gréissten Deel bis zur Kräizung mat dem Boulevard Royal zu der . Dat 90&nbsp;m laangt Stéck vum Boulevard Royal bis bei d'Rue Willy Goergen gehéiert zur . Just dat Stéck tëscht der Kräizung mat der Rue Willy Goergen an dem *[[Boulevard Jean-Ulveling|Boulevard Jean Ulveling]]* bis op d'Kräizung mat der Groussgaass, um Roude Pëtz, eng ronn 220 m, gehéieren net méi zur Nationalstrooss.

Ënner der däitscher Besatzung (1940 - 1944) huet d'Strooss „Eicher Berg” geheescht.

## Verlaf
Vun Eech aus huet den Eecher Bierg säin Ufank op der Kräizung mat der  op der Eecher Plaz (offiziell *Place François-Joseph Dargent*) op enger Héicht vun 245&nbsp;m a féiert da mat enger gläichméisseger Pente vu 4,3&nbsp;% op de Plateau vun der Alstad. Well den Hank an deen d'Strooss gebaut gouf zimmlech géi ass, stinn net vill Haiser laanscht d'Säiten. De Bierg erop, op der rietser Säit si meeschtens Fielswänn aus Sandsteen, an op der lénkser Säit geet et géi erof an den Uelzechtdall.

Net wäit ewech vun der Plaz, wou d'Glacis-Strooss an den Eecher Bierg kënnt, ass an enger Fiels-Hiel d'Krispines-Figur, och *Péiter Onrou* genannt, déi bis virun net ze laanger Zäit eng speziell Zort "Pilgerplaz" fir Frae war, déi sëtzegelooss gi waren.

Um hallwe Wee féiert d'Strooss ënner der Rouder Bréck erduerch, an dono, ënner der Passerell vum Lift Pafendall-Uewerstad.

Op der Héicht vum Boulevard Royal gouf 1988 e Sprangbuer ugeluecht.

Uschlëss un aner Stroossen:

* Op der Eecher Plaz d'Millebaacher Strooss (N55) an d'Eecher Strooss (N11).
* Rue Laurent Menager (CR218), lénks.
* Rue des Glacis, en Deel vun der N52, riets.
* Boulevard Paul Eyschen, riets.
* Boulevard Royal, riets.
* N57 déi aus dem Helleg-Geescht Tunnel kënnt, lénks.
* D'Rue Willy Goergen, riets a Boulevard Jean Ulveling, lénks.
* D'Beaumontsgaass mat der Theaterplaz, riets.
* D'Nordstrooss, lénks.
* Um Roude Pëtz, d'Groussgaass an de Gruef

### Alen Eecher Bierg
Tëscht dem ieweschten Deel vun der *Rue des Glacis* an dem ënneschten ass e klenge Verbindungswee deen ***Alen Eecher Bierg*** heescht. 
### Casinosgaass
Well fréier do den Offizéieschcasino vun der preisescher Garnisoun stoung, gëtt den ieweschten Deel vum Eecher Bierg, tëscht der Schigrisgaass (rue du Nord) an der Groussgaass, och nach Casinosgaass genannt.

## Biller

HS20 Chronogramme Côte d Eich.jpg|Dëse Chronogramm am Eecher Bierg, ënner dem Péiter Onrou, feiert d'Joer 1876, wou nom Schleefe vun der Festung eng direkt Verbindung vun Eech mat der Uewerstadt hiergestallt gouf.
Côte d'Eich Niedergrünewald.jpg| D'Uewerstad mat ë.&nbsp;a. dem Eecher Bierg, vum Fort Niedergrünewald aus gesinn.
Bus stop sign in Luxembourg City-Kasinosgaass.jpg|Bushalt mam Numm „Kasinosgaass“ 


## Um Spaweck
Yed Prior

De **Yed Prior** ass de Stär δ&nbsp;Ophiuchi (Delta Ophiuchi) am Stärebild Ophiuchus. Hie gehéiert zu der Spektralklass M1 an huet eng siichtbar Magnitude vu +2,7&nbsp;mag. Den Numm ass arabesch a bedeit, *déi éischt Hand*. De Yed Prior ass ronn 170 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech. (Hipparcos-Datebank).

**Koordinaten** (Equinoxe J2000.0)

*Rektaszensioun: 16h14m20s
*Deklinatioun: -3°41'38"
Cebalrai

**Cebalrai** ass en arabeschen Numm an heescht „Schéiferhond“ och *Cheleb* genannt. Et ass de Stär β&nbsp;Ophiuchi (Beta Ophiuchi) am Stärebild Ophiuchus. De Cebalrai huet eng visuell Magnitude vu +2,8&nbsp;mag an ass an der Spektralklass K2. Seng Distanz zur Äerd ass 84 Liichtjoer (Hipparcos Datebank).

Koordinaten (Equinoxe J2000.0):

* Rektaszensioun 17h43m28s
* Deklinatioun +4°34'0"
Polydaktylie

**Polydaktylie** (algr. πολυ „vill“, δακτυλος „Fanger“, „Villfangeregkeet“) bezeechent eng verierfbar, ugebueren, anatomesch Eegenaart a Bezuch op d'Zuel vun den Hand- oder Foussgliedmoossen. Dat ka bei Déieren a Mënsche virkommen. Mënsche mat Polydaktylie hu méi wéi déi gewéinlech Zuel vu Fangeren oder Zéiwen. Et kann een op enger oder den zwou Säiten e sechste Fanger oder eng sechst Zéif fannen.

## Um Spaweck
CSI: Miami

**CSI: Miami** ass eng US-amerikanesch Televisiounsserie an där en Team vu forensesche Wëssenschaftler vum Miami-Dade Police Department Muerdfäll opléist.

Si ass tëscht 2002 an 2012 gelaf a war den éischten Ofleeër vun der Serie , éier duerno och nach  koum.

D'Titellidd ass *Won't Get Fooled Again* vun der Grupp The Who.	

## Besetzung
Jacques Piccard

De **Jacques Piccard**, gebuer den 28. Juli 1922 zu Bréissel, a gestuerwen den 1. November 2008 zu Genf, war e Schwäizer Erfinder an Ozeanograph. Hie war virun allem bekannt wéinst senger Erfuerschung vum déiwe Mieresbuedem u Bord vum Bathyscaphe, dee vun him a sengem Papp, dem Auguste Piccard, entworf gouf.

Mat dem Bathyscaphe ass hien den 23. Januar 1960, zesumme mam Don Walsh, op eng Rekorddéift vu 10.916 Meter am Mariannegruef erof gedaucht. De Bathyskaph huet dobäi den Drock vu méi wéi 1000 Atmosphären aushale missen. Si konnte feststellen, datt et och an Dausende vu Meter Déift nach Fësch an deemno Liewe gëtt.

1969 huet de Jacques Piccard d*'[[Ben Franklin (PX-15)]] Missioun* am Waarme Golfstroum geleet. Dem Jacques säi Fils, de Bertrand Piccard, setzt d'Familljentraditioun fort an huet am Mäerz 1999 als Éischten nonstop mat engem Waarmloftballon en Tour ronderëm d'Äerd gemaach.

## Um Spaweck
Félix Chomé

De **Félix Chomé**, gebuer den 23. Oktober 1888 zu Bréissel, a gestuerwen de 6. Januar 1972 an der Stad Lëtzebuerg, war en Industriellen.

De Félix Chomé, deen deeselwechte Virnumm hat wéi säi Papp, de Mathematiker Félix Chomé, huet säin Ingenieursdiplom op der Universitéit vu Gent gemaach. Kuerz no der Grënnung vun der Arbed am Joer 1911, koum hien op d'Diddelenger Schmelz schaffen. Vun 1920 un, war hie Generalsekretär vun der Métallurgique des Terres Rouges. An der Zäit vun der Besetzung vun der Ruhr goung hien eng Schmelz zu Oochen leeden, déi der *Rothe Erde* gehéiert huet.

Do blouf hie bis 1926, fir dann Direkter vun der Escher Schmelz ze ginn. Dat Joer drop koum hien an d'Zentralverwaltung vun der Arbed, wou hien nom Zweete Weltkrich Generaldirekter gouf.

Vun 1952 bis 1961 war hie President vum Verwaltungsrot vun der Arbed, vun 1953 bis 1959 President vun der Chambre de commerce zu Lëtzebuerg.

De Félix Chomé huet e Buch iwwer d'Geschicht vun der Arbed, vun 1911 bis 1964, verëffentlecht.

No him ass d'Fondatioun Félix Chômé genannt, déi seng Fra, d'Alice Chomé-Bastian, zu senger Éier no sengem Doud gegrënnt huet. 
## Gielercher
* 
* 
* 
* 
* 

## Villa Chomé
D'Notzung vu senger Villa zu Eech, no sengem Doud, absënns an den 1980er Joren duerch d'Brigade mobile, gouf am Kader vun den Enquêten ëm d'Affär Bommeleeër Enn 2014 an der Press diskutéiert.

## Literatur
* Félix Chomé, 1972. *Un demi-siècle d'histoire industrielle*. Arbed. (Ouni Indikatioun vum Publikatiounsjoer).
El Greco

**El Greco** (spuenesch *„de Griich“*), eigentlech Δομήνικος Θεοτοκόπουλος (*Domínikos Theotokopoulos*), gebuer ëm 1541 zu Fodele oder zu Kandia (haut Iráklion) op Kreta, a gestuerwen de 7. Abrëll 1614 zu Toledo, war e Moler, Sculpteur an Architekt vu griichescher Originn an Haaptfigur vun der spuenescher Schoul vum Manierismus respektiv vun der spéider Renaissance.
## Liewen

## Wierk

### Biller (Auswiel)

Fichier:Annunciation by El Greco (1570-1575, Prado).jpg|„D'Verkündigung“, 1575
Fichier:El Greco 050.jpg|„Pius V.“, ëm 1600


## Um Spaweck
Botterkräiz

**Botterkräiz** ass den Numm vun engem Weekräiz, op der Kräizung vun der Dräikantonstrooss mat dem CR101 zu Garnech. Fréier stoung net wäit vun der Kräizung um Laf vun der Mamer d'Wollefsmille mat engem grousse Bauerenhaff deen an den 1990er Joren ewechgerappt gouf.

Nach méi fréi stoung och nach eng Molkerei do. Enn der 1950er Jore war et nëmme méi eng Ruin. Den Numm "Botterkräiz" kënnt vun dëser Molkerei.

Par Analogie gëtt d'Kräizung och *um Botterkräiz* genannt. D'Busser vun den RGTR-Linnen 241 an 344 hunn do eng Halt *Botterkräiz*.
Anthony E. Zuiker

Den **Anthony E. Zuiker**, gebuer de 17. August 1968 zu Blue Island am Illinois, ass en US-amerikaneschen Dréibuchauteur a Produzent.

Bekannt gouf hien duerch d'Iddi fir eng Televisiounserie, déi et an dräi Formater gëtt: ,  an . Bei den dräi Serien ass hien, zesumme mam Jerry Bruckheimer Produzent, an deelweis och Auteur.

Hien huet op der University of Nevada, Las Vegas studéiert an huet mat senger Fra Jennifer dräi Kanner.

Fir *CSI: Crime Scene Investigation* war hien dräimol fir den Emmy nominéiert.

1999 huet hien als Auteur bei *The Runner* matgeschafft an 2007 bei der Televisiounsproduktioun *The Man*.

## Um Spaweck
Bleichert

**Adolf Bleichert & Co** war vun 1874 bis 1938 e bekannten däitschen Ingenieursbüro, a Konstruktiounsfirma.

D'Firma gouf 1874 vum Adolf Bleichert a sengem Frënd Theodor Otto gegrënnt, wéi déi zwéin en Ingenieursbüro zu Schkeuditz bei Leipzig opgemaach hunn. Si hu kuerz duerno de Firmesëtz op Leipzig geplënnert.

1876 huet den Otto sech vum Bleichert getrennt, an huet zu Schkeuditz eng eege Firma gegrënnt. De Bleichert blouf zu Leipzig-Gohlis, a säi Betrib huet sech zu dem deemools gréisste Seelbunneconstructeur entwéckelt. Säin éischte groussen Optrag war d'Konstruktioun vun enger Seelbunn fir d'Firma Alfred Krupp. Duerno huet d'Firma Bleichert bis 1890 iwwer 600 Seelbunne gebaut, dorënner déi vun der Minière Doihl op Rodange.

Eng vun de längste Seelbunnen déi d'Firma gebaut huet, war eng Seelbunn an Argentinien an dem Minièresgebitt ëm Famatina an der Provënz Argentinien mat enger Längt vu 34&nbsp;km, fir Goldäerz ze transportéieren. Besonnesch un där Bunn war, datt déi ganz Streck mat hiren 9 Sektiounen zu Leipzig-Gohlis fabrizéiert gouf, virmontéiert, duerno afmontéiert, a vun Hamburg aus mam Schëff op Buenos Aires transportéiert gouf an duerno mam Zuch op Chilcito geliwwert gouf.

Bis 1905 hat d'Firma Bleichert iwwer 1.500 Seelbunnen uechter d'Welt opgeriicht a bis an 30er Joren der iwwer 3.000.

De Betrib gouf 1932 (1937?)zougemaach wéinst Faillite, duerno hunn d'VTA an d'TAKRAF d'Sucsessioun fir d'Seelbunnen iwwerholl a bis 1992, um Terrain vun der Bleichert GmbH zu Leipzig-Gohlis weidergeschafft.

E Konsortium vun der Firma Bleichert a Pohlig-Heckel huet ënner dem Numm PHB a PHB/Hall, tëscht 1955 an Enn der 80er Joren, Schilifter gebaut.

Duerch e Lizenzkontrakt mat dem Luis Zuegg koum et zur Entwécklung vum **Bleichert-Zuegg-System**, dat fir d'éischt 1923 beim Bau vun enger Seelbunn vun Hafling op Meran agesat gouf.
### Bekannt Seelbunnen, Accessoiren a Konstruktiounen ënner Lizenz

* Kabinne vun der Priedegtstullbunn, där eelster Seelbunn fir Persounentransport op der Welt.
* Buergbiergbunn zu Bad Harzburg
* Gondele vun der Seelbunn am Park City Mountain Resort
* Chilkoot Trail Seelbunnen
* Zockerhuttseelbunn am Carrabassett Valley, Maine, USA
* Raxseelbunn an Nidderéisträich
* Kreuzeckbunn bei Garmisch-Partenkirchen
****Bleichert-Zuegg-System**
** Seelbunn vum Schneefernerhaus op d'Spëtz vun der Zugspitze, 1930 - 1931 am Bleichert-Zuegg-System. Déi Seelbunn gouf 1992 ofgerappt.
** Seelbunn op de Pfänder
** Seelbunn um Ebensee
** Seelbunn um Trübsee
**Seelbunn op d'Schmittenhöhe
**Krossobanen an Norwegen

### Quellen
*Artikel op der en:Wiki Bleichert
*Willy Allamano, Die Drahtseilbahnen im Großherzogtum Luxemburg und in Lothringen
**Mat Referenz op Archiv Bleichert
*Geschicht vu Bleichert Förderanlagen
*Websäit mat der Biographie vum Bleichert.
*Artikel vum Peter von Bleichert iwwer ''Argentin'as Chilecito-La Mejicana Wire Ropeway''
*Verschidden de: Wikisartikelen an deene vum Bleichert riets geet.
CR160

Den **CR160** ass e Chemin repris am Kanton Esch-Uelzecht um Gebitt vun der Gemeng Diddeleng a geet vum Zentrum vun Diddeleng a südëstlecher Richtung bis op d'franséisch Grenz, wou en Uschloss huet mat engem Wee, deen op Zoufftgen féiert, wou en Uschloss un d'Departementsstrooss D56 huet.

Zu *Penkenuecht* geet e mat enger Bréck iwwer d'Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Dijon, an zwar do, wou fréier den Diddelenger Tunnel war.

Den CR160 ass ronn 2,8&nbsp;km laang.
Wëlleschbaach

**Wëlleschbaach** steet ë.&nbsp;a. fir:
* Wëlleschbaach, eng Baach an der Gemeng Kënzeg
* Wëlleschbaach, en Niewefloss vun der Mamer
Supernova 1604

D**'Supernova 1604**, och d**'Kepler Supernova** oder **Kepler Stär** genannt, war eng galaktesch Supernova déi ongeféier op enger Distanz vu 6.000 Parsec (20.000 Liichtjoer) am Stärebild Ophiuchus explodéiert war. Mat enger visueller Magnitude vu -2,5 war si deen hellste *Stär* um Nuetshimmel.

 Déi éischt noweisbar Observatioun war den 9. Oktober 1604. Den Astronom Johannes Kepler huet d'Supernova de 17. Oktober entdeckt an huet seng Observatiounen am Buch *De Stella nova in pede Serpentarii* („Vum neie Stär am Fouss vum Schlaangendréier“) publizéiert.

## Koordinaten
* Rektaszensioun: 17h30.6m
* Deklinatioun: -21°29'

## Um Spaweck
*  https://web.archive.org/web/20160316154134/http://fuse.pha.jhu.edu/~wpb/Kepler/kepler.html
*  http://www.seds.org/~spider/spider/Vars/sn1604.html
Thomas Gottschalk

Den **Thomas Johannes Gottschalk**, gebuer den 18. Mee 1950 zu Bamberg, ass en däitsche Radio- a Fernseemoderator, Entertainer a Schauspiller, dee besonnesch als Moderator vun der TV-Emissioun Wetten, dass..? bekannt ass.

## Biographie
### Jugend an Ausbildung
Den Thomas Gottschalk gouf als Fils vum Affekot Hans Gottschalk (*&nbsp;1902 zu Oppeln/Oberschlesien; †&nbsp;1964 zu Kulmbach) zu Bamberg gebuer. D'Famill war aus Oberschlesien geflücht an huet sech am fränkesche Kulmbach néiergelooss. De Gottschalk war Ministrant an der Kulmbacher Parkierch „Zu Unserer Lieben Frau“. Hien huet 1971 säin Abitur um humanistesche Markgraf-Georg-Friedrich-Gymnasium zu Kulmbach gemaach. Niewebäi war en nach als DJ an engem Kulmbacher Danzlokal beschäftegt an huet Nohëllefstonne ginn. Doriwwer eraus huet en nach als Kanner- a Jugendbetreuer vun der kathoulescher Kierch geschafft. Eng Bourse vun der Däitscher Bëschofskonferenz huet him erlaabt, Germanistik a Geschicht zu München ze studéieren. Do ass hien der kathoulescher Studentenorganisatioun Tuiskonia bäigetratt. Méi spéit war de Gottschalk Member am Bundesvorstand vum Cartellverband. Hien huet d'Pressereferat vum gréissten europäeschen Akademikerverband geleet.

## Filmer (Auswiel)
* 1982: *Piratensender Powerplay* vum Sigi Rothemund
* 1983: *Die Supernasen* vum Dieter Pröttel
* 1984: *Zwei Nasen tanken Super* vum Dieter Pröttel
* 1985: *Die Einsteiger* vum Sigi Rothemund
* 1986: *Miko - aus der Gosse zu den Sternen* vum Frank Ripploh
* 1987: *Zärtliche Chaoten* vum Franz Josef Gottlieb 
* 1988: *Zärtliche Chaoten II* vum Holm Dressler
* 1989: *Think Big* vum Jon Turteltaub
* 1990: *Eine Frau namens Harry* vum Cyril Frankel
* 2008: *1½ Ritter - Auf der Suche nach der hinreißenden Herzelinde* vum Til Schweiger

## Um Spaweck
La Chapelle-Hugon

**La Chapelle-Hugon** ass eng franséisch Gemeng am Departement Cher an der Regioun Centre.

Le Chapelle-Hugon läit am Dall vum Floss Aubois an um Canal du Berry.
Yvonne Useldinger

D**'Yvonne Useldinger**, gebuer **Yvonne Hostert** de 6. November 1921 zu Stengefort, a gestuerwen den 11. Februar 2009 zu Esch-Uelzecht, war eng lëtzebuergesch Politikerin (KPL), Fraen-Aktivistin a Resistenzlerin.

## Liewen
D'Yvonne Hostert ass zu Déifferdeng opgewuess a gouf 1937 Member vun der Sozialistescher Jugend. 1938 ass si der Kommunistescher Partei Lëtzebuerg (KPL) bäigetrueden. 1940 huet si sech mam Arthur Useldinger bestuet, engem vun den Haaptleit vun der KPL. 1941 gouf si eng éischt Kéier vun der Gestapo verhaft, gouf awer nees fräigelooss, well hir näischt nogewise konnt ginn. Ee Joer drop - si huet an der Tëschenzäit e Puppelchen erwaart – gouf si mat hiren Elteren Alfons a Katharina Hostert an hirem Brudder Walter op en Neits verhaft. Hir Duechter Fernande ass am Police-Prisong vun Tréier op d'Welt komm. Enn Juni 1943 gouf si an d'KZ Ravensbrück verschleeft, wou se méi spéit Member vun der illegaler Lagerorganisatioun gouf.

Hire Papp koum fir d'éischt an d'SS-Sonderlager Hinzert an dunn an d'KZ Mauthausen, hire Brudder an d'KZ Dachau. Just hir Mamm gouf nees fräigelooss an huet sech ëm de Puppelche gekëmmert.

D'Yvonne Useldinger gouf am Dezember 1944, vum KZ Ravensbrück an en Niewelager, dat vum Siemens-Konzern direkt niewendrun opgebaut gi war, iwwerfouert. Nodeem d'Rout Arméi d'KZ Ravensbrück befreit hat, gouf se Enn Abrëll 1945 vum schweedesche Roude Kräiz a Schweden evakuéiert (Aktioun „Bernadotte“). Kuerz drop koum se zeréck op Lëtzebuerg.

1945 huet si d*'Union des femmes luxembourgeoises* (UFL) matgegrënnt, a gouf méi spéit hir Presidentin.

Der Yvonne Useldinger hiert Tagebuch ass eent vun de wéinegen Originaldokumenter, déi aus dem KZ Ravensbrück gerett konnte ginn.

Zu Esch-Uelzecht gouf 2025 eng Plaz op der Rouder Lëns no hir genannt.

## Literatur
* Meß, Kathrin: *"...als fiele ein Sonnenschein in meine einsame Zelle": Das Tagebuch der Luxemburgerin Yvonne Useldinger aus dem Frauen-KZ Ravensbrück*. Metropol 2008. ISBN 9783940938015
*Meß, Kathrin: "Yvonne Useldinger – eine Luxemburgerin im Frauen-KZ Ravensbrück". In: *Forum für Politik, Gesellschaft und Kultur*. Luxemburg, Nr. 259 (Sept. 2006), S. 48–52.
* Kathrin Meß: *"Dann habe ich keinen Hunger mehr gespürt ..." Kunst zwischen Widerstand, Zeugnis und Überlebensstrategie im Frauen-Konzentrationslager Ravensbrück am Beispiel der Luxemburgerin Yvonne Useldinger*. Differdingen: Institut für Geschichte und Soziales Luxemburg, 2019, ISBN 978-2-919784-02-8
* Schwarz, Helga / Szepansky, Gerda [Hgg.]: *[https://web.archive.org/web/20150924075932/http://www.politische-bildung-brandenburg.de/publikationen/pdf/ravensbrueck.pdf Frauen-KZ Ravensbrück... und dennoch blühten Blumen. Dokumente, Berichte, Gedichte und Zeichnungen vom Lageralltag 1939–1945]*. Brandenburgische Landeszentrale für politische Bildung, Potsdam 2000 (ISBN 3-932502-25-6), S. 108 und 166f.

## Um Spaweck
*Säit aus dem Tagebuch, Zeechnung a Fotoe vun der Yvonne Useldinger
* Rezensioun vu Meß (2008) op land.lu
Crécy-en-Ponthieu

**Crécy-en-Ponthieu** ass eng franséisch Gemeng am Departement Somme an der Regioun Hauts-de-France.

Crécy läit eng ronn 15&nbsp;km nërdlech vun Abbeville am Dall vum klenge Floss Maye, an am Oste vum 4.300 ha grousse Staatsbësch *[[Staatsbësch vu Crécy|Forêt domaniale de Crécy]]*.

Crécy ass haaptsächlech bekannt, well sech do am Honnertjärege Krich, den 23. August 1346 d'Schluecht vu Crécy ofgespillt huet, bei där de Jang de Blannen ëm d'Liewe koum.

## Um Spaweck
Frënn vun der Festungsgeschicht Lëtzebuerg

**Frënn vun der Festungsgeschicht Lëtzebuerg** (**FFGL**) ass eng lëtzebuergesch ASBL, déi den 2. Juni 1992 gegrënnt gouf. President ass de Robert Wagner.

Hannergrond vun hirer Grënnung waren d'Pläng, um Fort Thüngen op den Dräi Eechelen e Musée fir modern Konscht, de spéidere Mudam, ze bauen. Deen éischten Entworf huet virgesinn, datt vun der historescher Bausubstanz vum Fort net méi vill iwwereg géif bleiwen, well villes sollt ofgerappt gi fir de Musée.

D'Frënn vun der Festungsgeschicht hu sech, mat aneren, do dergéint mobiliséiert, an d'Pläng goufen dunn och geännert.

Si hu sech och fir d'Erhale vum Fort Lambert vun der Festung Lëtzebuerg agesat, deen hätt sollen zerstéiert ginn, fir en ënnerierdesche Parking an der Monterey-Avenue ze bauen.

De Veräin organiséiert reegelméisseg Visite-guidéeën, meeschtens duerch Deeler vun de Kasematten, déi normalerweis net zougänglech sinn.

## Ziler vum Veräin
D'Haaptziler vum Veräin sinn:

## Presidenten
FFGL-Presidente vun der Grënnung bis haut:

## Literatur
**Frënn vun der Festungsgeschicht Lëtzebuerg.* Lëtzebuerg 2008, ISBN 978-2-919896-00-4
*Yegles-Becker, Isabelle et al. *Festung Lëtzebuerg: 1867 - 2017  : Frënn vun der Festungsgeschicht Lëtzebuerg - 25 Joer*. Luxembourg: Frënn vun der Festungsgeschicht, 2017. Print. ISBN 978-2-879782-01-0

## Um Spaweck
* Websäit vun de FFGL
CSI: NY

***CSI: New York*** oder nach *CSI: NY* ass eng US-amerikanesch a kanadesch Televisiounsserie an där en Team vu forensesche Wëssenschaftler zu New York Muerdfäll opléist. Si ass no  den zweeten Ofleeër vun der Serie .

Si gouf tëscht 2004 an 2013 produzéiert.

D'Titellied ass *Baba O'Riley* vun der Grupp The Who.

## Besetzung

## Um Spaweck
Franz-Paul von Wallis

De *Reichsgraf* **Franz-Paul von Wallis**, gebuer am Januar 1678, a gestuerwen den 18. Oktober 1737, war vu 1727 bis 1734, ënner éisträichescher Herrschaft, Gouverneur vu Lëtzebuerg.

De Fort Wallis vun der Festung Lëtzebuerg ass no him genannt, gradewéi eng Plaz an eng Strooss am Garer Quartier vun der Stad (*[[Rue du Fort-Wallis|Place, Rue du Fort Wallis]]*).
## Um Spaweck
GREng National Bewegung

D**'GREng National Bewegung** oder **Greng Nationalbewegung**, spéider op **National-Bewegong** ëmgenannt, kuerz **NB**, war eng rietssextrem an nationalistesch Partei, déi de 5. Mee 1987 zu Téiteng gegrënnt gouf, an där hir Statuten den 21. September 1987 am Mémorial publizéiert goufen.

D'Partei huet un de Chamberwalen an de Joren 1989 an 1994 deelgeholl, si krut awer ni e Sëtz. Am Dezember 1995 gouf d'Organisatioun opgeléist, si soll deemools eng 1.300 Membere gehat hunn.

Déi rietsextrem an nationalistesch Ideologie ass speziell an de Joren 1994 an 1995 duerch sou Spréch wéi "Ech si stolz Lëtzebuerger ze sin" oder "Lëtzebuerg de Lëtzebuerger" opgefall.

## Literatur
* Blau, Lucien, 2005. Histoire de l'extrême-droite au Grand-Duché de Luxembourg au XXe siècle. Éditions Le Phare, Esch-Uelzecht. 2. Oplo (1. Oplo 1998). ISBN 2-87964-034-2.
Jean-Pierre Namur

De **Jean-Pierre Henri Namur**, gebuer zu Gréiwemaacher den 10. Mee 1796, a gestuerwen den 29. November 1875 zu Iechternach, war en Apdikter zu Iechternach.

Säin Apdikteschdiplom krut hien den 22. Dezember 1820. Am Joer 1822 huet hien d'Hirsch-Apdikt (Pharmacie du Cerf), wou hien als Provisor geschafft huet, kaaft. De J. P. Namur war politesch aktiv als Member vum « Conseil de Régence » (Gemengerot) vun der Stad Iechternach, an deen hien 1828 fir d'éischt gewielt gouf.

Vun 1870 bis 1875 war hie Member vum Kuratorium vum Iechternacher Progymnase.

Hien ass de Papp vum Joseph Namur.

## Literatur
* Liez, Nicolas (1886): *Dictionnaire avec des notices biographiques de tous les membres du corps médical luxembourgeois pendant le XIXe siècle. Avec une biographie du Docteur Félix Schaan.* - Luxembourg, Impr. Vve M. Bourger-Blum, 167 p. (J.P. Namur: S. 95).
* Kugener, H. (2005): *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg. Band 2/3 (H-R).* Luxemburg, Eigenverlag: 653-1342 (J.P. Namur: 1129).
* Massard, J.A. (1988): *[https://massard.info/pdf/Massard_1988_Cholera_2021.pdf Echternach und die Cholera. Ein Beitrag zur Geschichte der Medizin und der öffentlichen Hygiene in Luxemburg.]* Publications du Centre Universitaire de Luxembourg, Département des Sciences: Biologie-Chimie-Physique, fasc. 1: 1-259 (J.P. Namur: S. 220).
* Massard, J.A. (1992): *[https://massard.info/pdf/Massard_1992_Namur_Jos.pdf Der Luxemburger Liebig-Schüler Joseph Namur, Apotheker und Professor in Echternach.]* In: Festschrëft 150 Joer Iechternacher Kolléisch (1841-1991). Luxembourg, Impr. St Paul: 481-558 (J.P. Namur: S. 482f).
* Massard, J.A. & H.M. Bröhl (2008): *Die [[Rieflaus|Reblaus]] und der Grenzverkehr im Echternacher Raum.* Heimatkalender 2009 Eifelkreis Bitburg-Prüm: 122-128 (J.P. Namur: 125f).
Léon Namur

De **Léon Namur**, gebuer zu Iechternach den 11. November 1854, an do gestuerwen de 7. Mee 1893, war en Apdikter zu Iechternach.

Hien huet zu Heidelberg studéiert, ë.&nbsp;a. beim Robert Bunsen (Chimie) a beim Gustav Kirchhoff (Physik). Den 3. November 1875 ass hien zu Lëtzebuerg als Apdikter ugeholl ginn. 1876 huet hien d'Pharmacie du Cerf vu sengem Papp, dem Jos Namur, iwwerholl. Säi Brudder, de Joseph Charles Namur, war Apdikter an der Stad Lëtzebuerg.

Dem Léon Namur säin Nofollger an der Apdikt war säi Fils Léon Jean Namur.

## Literatur

* Massard, J.A. (1988):*[https://massard.info/pdf/Massard_1988_Cholera_2021.pdf Echternach und die Cholera. Ein Beitrag zur Geschichte der Medizin und der öffentlichen Hygiene in Luxemburg.]* Publications du Centre Universitaire de Luxembourg, Département des Sciences: Biologie-Chimie-Physique, fasc. 1: 1-259 (L. Namur: S. 221).
* Massard, J.A. (1992): *[https://massard.info/pdf/Massard_1992_Namur_Jos.pdf Der Luxemburger Liebig-Schüler Joseph Namur, Apotheker und Professor in Echternach].* In: Festschrëft 150 Joer Iechternacher Kolléisch (1841-1991). Luxembourg, Impr. St Paul: 481-558 (L. Namur, L.J. Namur: S. 491).
* Massard, J.A. & G. Geimer (1997): *Les cahiers de notes des cours de chimie de Liebig (1845) et de Bunsen (1874/75) ainsi que du cours de physique expérimentale de Kirchhoff (1874/75) conservés dans une famille de pharmaciens d'Echternach (G.-D. de Luxembourg).* In: Opsomer, C. (ed.): XXth International Congress of History of Sciences, Liège (Belgium), 20-26 July 1997: Book of Abstracts, Scientific Sections. Liège, Centre d'Histoire des Sciences et des Techniques, Université de Liège: 287. http://massard.info/pdf/liege1997.pdf
* Kugener, H. (2005): *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg*. Band 2/3 (H-R). Luxemburg, Eigenverlag: 653-1342 (L. Namur, L.J. Namur: S. 1130, Verwiesselungen am Text).
Léon Jean Namur

De **Léon Jean Namur**, gebuer als **Léo-Johann Namur** zu Iechternach de 16. Februar 1879, an do gestuerwen den 2. August 1937, war en Apdikter zu Iechternach. Säi lëtzebuergeschen Apdikteschdiplom krut hien de 27. Oktober 1900. Domat konnt hien du sengem fréi verstuerwene Papp Léon Namur seng Apdikt, d*'Pharmacie du Cerf*, iwwerhuelen.

Bis dohi war d'Apdikt, nom Doud vum Léon Namur am Joer 1893, vun engem Provisor gefouert ginn, an zwar vum Antoine Mathes (Mattes), deen den 18. August 1868 gebuer gouf an den 21. Mee 1891 säin Apdikteschdiplom krut.

## Gielchen

* 

## Literatur

* Massard, J.A. (1992): *[https://massard.info/pdf/Massard_1992_Namur_Jos.pdf Der Luxemburger Liebig-Schüler Joseph Namur, Apotheker und Professor in Echternach.]* In: Festschrëft 150 Joer Iechternacher Kolléisch (1841-1991). Luxembourg, Impr. St Paul: 481-558 (L.J. Namur: S. 491).
* Kugener, H. (2005): *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg*. Band 2/3 (H-R). Luxemburg, Eigenverlag: 653-1342 (Mathes: S. 1024; L.J. Namur: S. 1130, Verwiesselungen am Text).
* Mémorial du Grand-Duché de Luxembourg 1903: 136 (Mathes), 187 (Namur). http://www.legilux.public.lu/leg/a/archives/1903/0011/a011.pdf
Miriam Makeba

D**'Miriam Makeba**, gebuer de 4. Mäerz 1932 zu Johannesburg, a gestuerwen den 10. November 2008 zu Castel Volturno, an Italien, war eng südafrikanesch Sängerin a Biergerrechtlerin. Si war och als **Mama Afrika** bekannt a war eng vun den éischte Persounen, déi an den 1960er Joren d'afrikanesch Musek weltwäit populär gemaach huet.

## Liewen a Karriär

Hir Mamm war eng Swazi an hire Papp, dee gestuerwe war, wéi si 6 Joer hat, e Xhosa. Hire ganzen Numm besteet der Traditioun no aus de Virnimm vun hire männleche Virfahren an enger Beschreiwung vun een, zwee Wierder, vun deenen hirem Charakter: Zensile Makeba Qgwashu Nguvama Yiketheli Nxgowa Bantana Balomzi Xa Ufnu Ubajabulisa Ubaphekeli Mbiza Yotshwala Sithi Xa Saku Qgiba Ukutja Sithathe Izitsha Sizi Khabe Singama Lawu Singama Qgwashu Singama Nqamla Nqgithi.

Si huet schonn als Kand gesongen, an huet hir professionell Karriär an den 1950er Joren an der Band *Manhattan Brothers* ugefaangen, ier se dann hir eege Grupp, *The Skylarks*, forméiert huet.

Hir Lidder waren dacks eng Mëschung aus Jazz an traditionelle südafrikanesche Melodien. Zu hire bekanntste Stécker ziele *Pata Pata*, *The Click Song* (*Qongqothwane* op Xhosa) an *Malaika*. Si huet zesumme mam Harry Belafonte 1966 e Grammy Award fir hir Plack *An Evening With Belafonte/Makeba* kritt.

D'Miriam Makeba huet sech géint d'Apartheid a Südafrika engagéiert. Dowéinst krut si 1960 hire Pass annuléiert a krut verbueden, an hiert Land hannescht ze reesen. 9 Länner hunn hir dofir e Pass vu sech ausgestallt a si zur Éierebiergerin gemaach.

1968 huet si sech mam Chef vun de Black Panthers, dem Stokely Carmichael bestuet, wat zu Kontroversen an den USA an der Annulatioun vu Plackekontrakter an Tournéeë gefouert huet. D'Koppel ass a Guinea geplënnert, gouf awer 1973 gescheet.

Nom Doud vun hirer eenzeger Duechter, 1985, ass si op Bréissel wunne gaangen. Den Nelson Mandela huet se 1990 iwwerzeegt, nees a Südafrika wunnen ze goen.

2005 huet si eng *Tournée d'adieu* an all Länner gemaach, wou se virdrun opgetruede war.

Si ass am November 2008 un engem Häerzschlag gestuerwen, nodeem s'an Italie bei engem Concert opgetrueden ass, fir den Auteur Roberto Saviano z'ënnerstëtzen, dee vun der Camorra mam Doud bedreet gëtt.

## Discographie
### Albumen
* 1960: *Miriam Makeba*
* 1960: *The Many Voices of Miriam Makeba*
* 1962: *The World of Miriam Makeba*
* 1963: *Makeba*
* 1965: *Makeba Sings*
* 1965: *An Evening With Belafonte/Makeba* 
* 1965: *The Click Song*
* 1966: *All About Makeba*
* 1966: *Malaisha*
* 1967: *Miriam Makeba in Concert!*
* 1967: *Pata Pata*
* 1968: *Makeba!*
* 1974: *The Promise*
* 1975: *Country Girl*
* 1977: *Pata Pata*
* 1988: *Sangoma*
* 1989: *Welela*
* 1991: *Eyes on Tomorrow*
* 1993: *Sing Me a Song*
* 1994: *A Promise*
* 1998: *Live From Paris & Conakry*
* 2000: *Homeland*
* 2002: *Keep Me in Mind*
* 2003: *Live at Berns Salonger, Stockholm, Sweden, 1966*
* 2004: *Reflections*
* 2006: *Makeba Forever*

## Autobiographie
* *Makeba: My Story*. ISBN 0-453-00561-6.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit
Lëtzebuerger Almanach

De **Lëtzebuerger Almanach** ass e Joerbuch, dat de Verlag Guy Binsfeld vun Enn 1984 *(Almanach 1985)* bis Enn 1988 *(Almanach 1989)* erausginn huet. D'Joerbuch ass duerno nach eng Kéier opgelieft am Joer 1999 mat dem *Lëtzebuerger Almanach vum Joerhonnert, 1900–1999*.

Den Almanach, dee vun Ufank un eng trei Clientèle vu ronn 5.000 Leit fonnt hat, huet sech ervirgedoen duerch säin usprochsvolle Layout an d'Qualitéit vu sengen Artikelen. D'Redaktioun louch am Ufank an den Hänn vum Rolph Ketter an dem Georges Hausemer (1985), duerno dem G. Hausemer eleng (1986), dann dem G. Hausemer an der Antoinette Lorang (1987, 1988), duerno vun der Antoinette Lorang eleng (1989), a schliisslech vum Rob Kieffer a vum Romain Kohn (1999) ; ëm de Layout huet sech virun allem den Heng Ketter gekëmmert.

Auteure vun Artikele waren ë.&nbsp;a.: Simone Baldauff-Beck, Roland Baumann, Lucien Blau, Josy Braun, Paul Cerf, Jules Christophory, René Clesse, Mars di Bartolomeo, Jacques Drescher, Jos Durlet, Ben Fayot, Robert Garcia, Germaine Goetzinger, André Heiderscheid, Romain Hilgert, Mario Hirsch, Josiane Kartheiser, Yolande Kieffer, Henri Koch-Kent, Romain Kohn, Rosch Krieps, Paul Lesch, René Link, Ed Maroldt, Jos. A. Massard, Armand Mergen, Jean Milmeister, Marie-Paule Molitor-Peffer, Camille Montaigu, Théo Peffer, Adrien Ries, Rob Roemen, Gaston Schaber, Jos Scheuer, Félix Steinberg a Loll Weber.

Literaresch Kontributiounen hunn ë.&nbsp;a. geliwwert: José Ensch, Nico Graf, Georges Hausemer, Nico Helminger, Jhemp Hoscheit, Alex Jacoby, Pierre Joris, Rosemarie Kieffer, Roger Manderscheid, Jean Portante, Guy Rewenig, Lambert Schlechter, Jemp Schuster, Margret Steckel a Jacques Wirion.

## Lëscht mat den ISBN
* Lëtzebuerger Alamanch '85 ISBN:3-88957-041-0
* Lëtzebuerger Alamanch '86 ISBN:3-88957-050-X
* Lëtzebuerger Almanach '87 ISBN:3-88957-057-7
* Lëtzebuerger Almanach '88 ISBN:3-88957-063-1
* Lëtzebuerger Almanach vum Joerhonnert: 1900-1999 ISBN:2-87954-063-1
Läffelbrems

Eng **Läffelbrems** ass eng Brems déi haaptsächlech op de sougenannten Héichrieder, am Fachjargon *[[Grand-Bi]]* genannt, gebraucht gouf, an am Ufank vum 20. Joerhonnert och nach op den éischte Vëloen, op deenen déi Zäit awer och dacks Hiewelbremsen ze fanne waren.

D'Brems déi d'Form vun engem Läffel huet, ass um ieweschten Deel vun der Gafel op enger Achs festgemaach. Duerch en Hiewelsystem deen um Guidon installéiert ass, kann de Läffel op d'Laffläch vum Rad gedréckt ginn, an doduerch eng Bremsung bewierken.
Läffel

E **Läffel** ass en Iess-, resp. Kichegeschier. E besteet aus engem Still an enger konkaver Extremitéit, an där ee Flëssegkeeten ophuele kann.

An der Virgeschicht goufe Muschelen als Läffel gebraucht. An der Steenzäit ware Läffelen aus Holz oder Schanken.

Jee no Gréisst a Form schwätzt ee vun enegem Zoppeläffel, Dessertsläffel, Kaffisläffel, Mokkasläffel, Glacëläffel oder Zoosseläffel.

E grousse Läffel, mat deem flëssege Kascht aus engem Dëppe geholl gëtt, heescht Louche.

## Kuckt och
* Läffelsgeschier
* Messer
* Forschett

## Um Spaweck

* Artikel an der ''Bibliothèque et musée de la Gourmandise'' (fr.)
Robert Wilhelm Bunsen

De **Robert Wilhelm Eberhard Bunsen**, gebuer den 30. Mäerz 1811 zu Göttingen, a gestuerwen de 16. August 1899 zu Heidelberg, war en däitsche Chimist.

Hien huet zesumme mam Gustav Robert Kirchhoff d'Spektralanalys entwéckelt, mat där déi cheemesch Elementer héichspezifesch kënnen nogewise ginn. Hien huet och deen no him genannte Bunsenbrenner perfektionéiert an d'Bunsenelement an de Bunsen-Photometer erfonnt.

Ee vum Bunsen senge Studente war de Léon Namur vun Iechternach.
## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker

## Um Spaweck
Thomas Rowlandson

Den **Thomas Rowlandson**, gebuer am Juli 1756, a gestuerwen den 22. Abrëll 1827, war en englesche Moler a Karikaturist.

Hie war Student op der Kinneklecher Konschtakademie, a mat 16 Joer huet en eng Zäit zu Paräis gewunnt, wou en och studéiert huet.

Hie war dacks um Kontinent an huet säi Portfolio mat ville Skizze gefëllt, op deenen d'Liewen a Charakteren duergestallt goufen.

## Billergalerie

Image:Rowlandson - The Concert.jpg|*The Concert*
Image:Rowlandson Modern Pygmalion.jpg|*The Modern Pygmalion*
Image:Rowlandson - Stolen Kisses.jpg|*Stolen Kisses*
Image:Rowlandson - Washing Day.jpg|*Washing Day*


## Literatur
*Robert R. Wark, *Drawings by Thomas Rowlandson in the Huntington Collection*, San Marino, CA 1975, ISBN 0-87328-065-2

## Um Spaweck
Michael Crichton

Den **John Michael Crichton** [], gebuer den 23. Oktober 1942 zu Chicago, a gestuerwen de 4. November 2008 zu Los Angeles, war en US-amerikanesche Schrëftsteller, Dréibuchauteur a Regisseur, haaptsächlech bekannt fir seng Romaner an de Genren Science-Fiction an Thriller a seng Dokteschromaner.

Hien huet am Ganze 26 Romaner an 11 Dréibicher geschriwwen. Seng Bicher hu sech weltwäit iwwer 200 milliounemol verkaaft a vill vun hinne goufe verfilmt; dee bekanntste wäert *Jurassic Park* sinn. Regisseur war hie bei *Westworld*, *Coma* a *Runaway*.

De Michael Crichton ware en Dokter an der Medezin an Dozent.

Hien ass u Kriibs gestuerwen.

## Wierker
### Romaner
* 1969 *The Andromeda Strain*
* 1970 *Five Patients* 
* 1972 *The Terminal Man* 
* 1976 *Eaters of the Dead*/*The 13th Warrior*
* 1979 *The Great Train Robbery* 
* 1980 *Congo* 
* 1987 *Sphere*
* 1987 *Travels* 
* 1990 *Jurassic Park*
* 1992 *Rising Sun* 
* 1993 *Disclosure* 
* 1995 *Lost World* 
* 1996 *Airframe*
* 1999 *Timeline*
* 2002 *Prey*
* 2004 *State of Fear*
* 2007 *Next*
**ënner [[Pseudonym]]:**
* 1966 *Odds On* als John Lange
* 1967 *Scratch One* als John Lange
* 1968 *Easy Go* als John Lange
* 1968 *A Case Of Need* als Jeffery Hudson
* 1969 *Venom Business* als John Lange
* 1969 *Zero Cool* als John Lange
* 1970 *Grave Descend* als John Lange
* 1970 *Drug Of Choice* als John Lange
* 1972 *Binary* als John Lange

### Filmer
#### Regie
* 1972 *Pursuit* (Fernseeproduktioun)
* 1972 *Westworld*
* 1977 *Coma*
* 1979 *The First Great Train Robbery*
* 1981 *Looker* 
* 1984 *Runaway* 
* 1989 *Physical Evidence*

#### Dréibuch
* 1970 *The Andromeda Strain* 
* 1972 *Westworld*
* 1973 *Extreme Close-Up*
* 1977 *Coma*
* 1978 *The Great Train Robbery* 
* 1981 *Looker* 
* 1984 *Runaway*
* 1993 *[[Jurassic Park]]*
* 1993 *Rising Sun*
* 1994 *Emergency Room* (Televisiounsserie) - 3 Episoden 
* 1996 *Twister*

## Um Spaweck
James Gillray

Den **James Gillray**, gebuer den 13. August 1757 zu Chelsea, a gestuerwen den 1. August 1815 zu London, war en englesche Karikaturist.

A sengen ongeféier 700 Molereien, déi meescht ware Radéierungen, huet hie sech als schaarfe Kritiker vu senger Zäit a vun de mënschleche Schwächte gewisen. Nieft de gesellschaftlechen a politeschen Zoustänn a senger Heemecht hat hien och ëmmer e kritescht A op alles wat a Frankräich passéiert ass, a besonnesch op d'Franséisch Revolutioun.

## Bekannt Wierker
* *Shakespeare Sacrificed*
* *The Siege of Blenheim*
* *He Steers His Flight*

## E puer Biller

Fichier:Caricature gillray plumpudding.jpg|The Plumb-pudding in danger, or, State epicures taking un petit souper... 
Fichier:Britannia-between-Death-and-the-Doctors-Gillray.jpeg|Britannia between Death and the Doctors
Fichier:Company-Shocked-Gillray.jpeg|Company shocked at a lady getting up to ring the bell 


## Um Spaweck

* GreatCaricatures.com: James Gillray Galleries
* Gillrayprints.com
Joseph Charles Namur

De **Pierre Joseph Charles Namur**, gebuer zu Iechternach de 25. Juni 1847, a gestuerwen de 25. Januar 1903 zu Zürech, war en Apdikter an der Stad Lëtzebuerg. Hie war de Fils vum Joseph Namur an den Enkel vum Jean-Pierre Namur.

Den 31. Dezember 1868 ass hien zu Lëtzebuerg als Apdikter ugeholl ginn. Hien huet duerno an der Apdikt vu sengem Grousspapp, der « Pharmacie du Cerf » zu Iechternach, geschafft. 1875 huet hien d'Adler-Apdikt an der Stad kaaft, déi do am Joer 1838 vum Anatole Richard (1814-1882) gegrënnt gi war.

Am Joer 1900 huet de Jos.-Ch. Namur sengem Fils Prosper Namur, gebuer zu Lëtzebuerg den 29. Oktober 1875, d'Apdikt iwwerlooss a sech an d'Schwäiz zeréckgezunn.

De Jos.-Ch. Namur war Member vun der botanescher Gesellschaft (Société de botanique).

## Bibliographie

* Kugener, H. (2005): *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg*. Band 2/3 (H-R). Luxemburg, Eigenverlag: 653-1342. [J.C. Namur: S. 1129f]
* Liez, N. (1886): *Dictionnaire avec des notices biographiques de tous les membres du corps médical luxembourgeois pendant le XIXe siècle. Avec une biographie du Docteur Félix Schaan.* Luxembourg, Impr. Vve M. Bourger-Blum, 167 p. [J.C. Namur: S. 93; A. Richard: S. 115]
* Massard, J.A. (1992): *[https://massard.info/pdf/Massard_1992_Namur_Jos.pdf Der Luxemburger Liebig-Schüler Joseph Namur, Apotheker und Professor in Echternach.]* In: Festschrëft 150 Joer Iechternacher Kolléisch (1841-1991). Luxembourg, Impr. St Paul: 481-558. [J.C. Namur: S. 491].
* Toelle, A. (1920): *Kurze Geschichte des Apothekerwesens im Großherzogtum Luxemburg.* Luxemburg, V. Buck, 19 p. [Hirsch-Apotheke: S. 10; Adler-Apotheke: S. 13f]
Paris-Rouen (Auto)

**Paris-Rouen** ass déi éischt Autoscourse, déi an der Geschicht vum Auto gefuer gouf.

Si gouf a Frankräich tëscht Paräis a Rouen den 22. Juli 1894 gefuer. D'Course gouf vum Pierre Giffard, engem Journalist aus der Normandie, dee fir de ''Petit Journal'' geschriwwen huet, organiséiert.

Um Depart waren 21 Konkurrenten a se gouf vum Grof Jules de Dion gewonnen.

## Kuckt och
*  ''Le Petit Journal''
*  Photographies de R. GIRARD

## Um Spaweck
Paris-Rouen (Vëlo)

**Paris-Rouen** ass déi éischt Vëloscourse, déi vu Stad zu Stad gefuer gouf. Si gouf a Frankräich tëscht Paräis a Rouen de 7. November 1869 gefuer.

D'Course ass iwwer d'Distanz vun 123&nbsp;km gaangen a gouf vum Englänner James Moore an 10 Stonnen a 25 Minutte gewonnen. Vun den 120 Konkurenten um Depart koumen der 34 an der Zäitlimite vu 24 Stonnen un. Bei deene 34 waren eng Damm, déi sech als *Miss Amerika* ausginn hat an déi um ganzen Trajet vum Rowley B. Turner vun der Firma Turner & Cie. begleet gouf.

### Klengen Extrait aus dem Reglement vun deemools

*Tous les vélocipèdes sont admis à concourir, bicycle, tricycles, quadricycles et monocycles, mais les concurrents sont tenus de ne se servir que d'un seul et même instrument pendant la course. Il n'est pas permis d'emmener son chien. Il est interdir de se mettre à plusieurs sur le même véloce et de se tirer mutuellement avec des cordes ou des chaînes.*

Paris-Rouen war de Virleefer vun de grousse Klassiken iwwer 200&nbsp;km déi duerno gefuer goufen, wéi Bordeaux-Paräis (1891), Léck-Baaschtnech-Léck (1892), Paräis-Roubaix (1896), asw.
Joseph Schumacher

De **Joseph Schumacher**, gebuer de 17. Mee 1910 zu Welleschten, a gestuerwen de 24. Dezember 2001 zu Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter a Lokalhistoriker.

Den 30. November 1990 gouf hie vun der Gemeng Welleschten zum Éierebierger ernannt, fir säi Wierk an zwéi Bänn *Chronik der Gemeinde Wellenstein, der Hof und die Meierei Remich, von den Anfängen bis 1815*
Justus von Liebig

De Barong (*Freiherr*) **Justus von Liebig**, gebuer den 12. Mee 1803 als **Justus Liebig** zu Darmstadt, a gestuerwen den 18. Abrëll 1873 zu München, war en däitsche Cheemiker. Hien huet grouss Entdeckungen an der organescher Chimie an an der Landwirtschaft gemaach.

De Justus Liebig huet zu Bonn, an duerno zu Erlangen, beim Karl Wilhelm Gottlob Kastner studéiert. 1822 krut e säin Doktorat, an eng Bourse, fir op Paräis weiderstudéieren ze goen. Do huet hie beim Louis Joseph Gay-Lussac geschafft.
1824 gouf hie Professer op der Universitéit vu Gießen. 1831 huet hie gläichzäiteg mat zwéin anere Fuerscher d'Narkosmëttel Chloroform entdeckt.1834 huet hien d'Melamin synthetiséiert. Hie war deen éischte Professer, deen e Laboratoire, sou wéi mer en haut kennen, ageriicht hat.

Vun 1852 bis 1873 war de Liebig Professer op der Universitéit vu München. 1845 gouf e geadelt.

Hien huet sech haaptsächlech fir d'organesch Chimie intresséiert, an huet erausfonnt, datt d'Planze sech virun allem vum Stéckstoff ernieren, an huet de Stéckstoff-Dünger entwéckelt.

1865 huet hien d'Mark *Liebig* deposéiere gelooss, fir Bouillon-Küben ze kommerzialiséieren, nodeem e mam Friedrich von Clossen e Procedé entwéckelt hat, fir Fleeschextrakt ze produzéieren.

1867 huet hien déi éischt Konschtmëllech fir Puppelcher entwéckelt.

De Liebig hat zwee lëtzebuergesche Schüler: de Joseph Namur an de Karl Stammer.
## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker

## Um Spaweck
Supernova 1572

D**'Supernova 1572** ass den 11. November 1572 am Stärebild Cassiopeia gesi ginn. Si krut d'Hellegkeet vun -4 mag. D'Supernova 1572 gouf vum Tycho Brahe entdeckt. Hien huet och de Begrëff "*Nova*" (vum lat. nova-dat Neit) erausginn, well hie se fir en neie Stär gehalen hat. Mat dëser éischter Observatioun vun enger Supernova vun engem europäeschen Astronom gouf gewisen, datt och d'Fixstäre verännerlech sinn.

Den Iwwerrescht vun der Supernova 1572 ass 3C 10.

## Koordinaten
* Rektaszensioun: 00h25.3m
* Deklinatioun +64°09'

## Kuckt och
* Supernova

## Um Spaweck
*  http://www.oberlin.edu/physics/dstyer/Astronomy/Supernovae/
*  http://www.seds.org/~spider/spider/Vars/sn1572.html
Rob Kieffer

De Robert Kieffer, genannt **Rob Kieffer** a gebuer den 23. Oktober 1957, ass e lëtzebuergesche Journalist, Fotograf an Auteur. Hie war Direkter vun den Éditions Guy Binsfeld.

Hie schreift Reesreportagen ë.&nbsp;a. fir d'Frankfurter Allgemeine Zeitung an Die Zeit an ass Coauteur vu Bicher a Guiden iwwer lëtzebuergesch Landschaften a Stied. Ufank den 1990er Jore war hien donieft och Chefredakter vun der Zäitschrëft Voilà Luxembourg.

Hien huet Bicher an Ausstellunge mat Fotoe vu Lëtzebuerg an dem Saarland gemaach, déi aus engem Waarmloftballon geholl goufen.

Hien ass de Brudder vum Schrëftsteller Georges Kieffer a wunnt mat senger Famill zu Bech.

## Wierker
**Region Müllerthal – 80 Erlebnisorte*, 2024. Verlag: Éditions Ernster, Luxemburg, 191 Seiten. ISBN 978-2-919892-44-0
:Franséisch Ausgab, 2024: *80 sites à découvrir. Région Mullerthal*. 191 pages. Traduction: Manu Aruldoss. ISBN 978-2-919892-45-7
:Englesch Ausgab, 2024: *80 Places for Adventure. Mullerthal Region*. 191 pages. Translation: Carsten Charlier, David Crowther. ISBN 978-2-919892-47-1
* *Das Saarland aus dem Heißluftballon / La Sarre en montgolfière / The Saarland by Hot Air Balloon.* (Text vum Klaus Brill). Éditions Guy Binsfeld. 2008.
**Luxembourg. Im Heißluftballon - En Montgolfière - By Hot Air Balloon*. Éditions Guy Binsfeld 2005.
* *Büßer, Bürokraten und Bierologen. Belgische Eskapaden.* 2000.
* *La Moselle luxembourgeoise et son arrière-pays/ Die Luxemburger Mosel und ihre Hinterland/ The Luxembourg Moselle and its back country* (mam Romain Kohn, Jean Portante, Bob West). Luxembourg: Éditions Guy Binsfeld, [s.d.].

## Um Spaweck