open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Association des Compagnies d'Assurance

D**'Association des Compagnies d'Assurances** (**ACA**) ass de Beruffsverband vun den Assurancen zu Lëtzebuerg a gouf 1956 gegrënnt.

## Um Spaweck
* Websäit vun der ACA
Duebelbesteierungsofkommen

En **Duebelbesteierungsofkommen** ass eng vëlkerrechtlech Vereinbarung tëscht zwee Länner, déi d'Duebelbesteierung vu Bierger, déi an engem Land wunnen an aus engem anere Land Revenue bezéien, verhënnere soll. Si reegelt a wéi engem Ëmfang déi erhuewe Steiere jiddwerengem vu dësen zwee Länner zoustinn.

D'international Konventioune géint d'Duebelbesteierung sinn haut e wichtege Facteur an der Entwécklung vun enger Finanzplaz.

Am Laf vun de Joren huet Lëtzebuerg mat dëse Länner Konventiounen ofgeschloss:

# Belsch
# Brasilien
# Bulgarien
# China
# Däitschland
# Dänemark
# Éisträich
# Estland (vum 1. Januar 2008 un)
# Finnland
# Frankräich
# Georgien
# Griicheland
# Groussbritannien
# Holland
# Indonesien
# Irland
# Island
# Israel
# Italien
# Japan
# Kanada
# Lettland
# Litauen
# Malaysia
# Malta
# Marokko
# Mauritius
# Mexiko
# Mongolei
# Norwegen
# Polen
# Portugal
# Rumänien
# Russland
# Schwäiz
# Schweden
# Singapur
# Slowakei
# Slowenien
# Spuenien
# Südafrika
# Südkorea
# Thailand
# Tierkei
# Trinidad an Tobago
# Tschechien
# Tunesien
# Ungarn
# USA
# Usbekistan
# Vereenegt Arabesch Emirater
# Vietnam

Alleguer ginn se op d'Zäit nom Zweete Weltkrich zeréck. Eng Rei aner Konventioune sinn nach an der Negociatiounsphase oder sti virun hirer Akraaftsetzung.

## Um Spaweck
Websäit mam Stand vun de Konventiounen
Association des banques et banquiers, Luxembourg

D**'Association des banques et banquiers, Luxembourg**, ofgekierzt **ABBL**, ass de Beruffsverband vun de Banken. E gouf de 5. Juni 1939 vun zéng Lëtzebuerger Banke gegrënnt a vertrëtt d'Intressie vum Stand.

D'Grënnungsmemberen waren:

# Banque commerciale
# Banque générale du Luxembourg
# Banque internationale à Luxembourg
# Crédit anversois
# Crédit industriel d'Alsace et de Lorraine
# Crédit lyonnais
# Alfred Levy et Cie
# La Luxembourgeoise
# Société générale alsacienne de banque
# Union financière luxembourgeoise

D'ABBL ass hirersäits Member am Daachverband Union des entreprises luxembourgeoises (UEL).

## Presidenten
D'Presidente vun der ABBL waren a sinn:

* 1945 - 1948: Max Lambert (BIL)
* 1948 - 1953: Carlo Türk (BGL)
* 1953 - 1959: Jean d'Huart (BIL)
* 1959 - 1964: Jean-Jacques Welbes (BGL)
* 1964 - 1969: Jean d'Huart (BIL)
* 1969 - 1973: Jean-Jacques Welbes (BGL)
* 1973 - 1975: Marcel Schleder (BIL)
* 1975 - 1977: Georges Arendt (BGL)
* 1977 - 1979: Albert Dondelinger (BIL)
* 1979 - 1979: Georges Arendt als Interimspresident (BGL)
* 1979 - 1981: Constant Franssens (KBL)
* 1981 - 1984: Marcel Schleder (BIL)
* 1984 - 1988: Remy Kremer (BGL)
* 1988 - 1992: Jean Krier (BIL)
* 1992 - 1995: Charles Ruppert (KBL)
* 1995 - 2000: Paul Meyers (BGL)
* 2000 - 2004: François Moes (Dexia BIL)
* 2005 - 2010: Jean Meyer (BGL BNP Paribas)
* 2010 - 2014: Ernst Wilhelm Contzen (Deutsche Bank Luxembourg)
* 2014 - 2018: Yves Maas (Crédit Suisse Luxembourg)
* 2018 - 2024: Guy Hoffmann (Banque Raiffeisen)
* 2024 -: Yves Stein (Edmond de Rothschild (Europe))

## Um Spaweck
* Internetsäit vun der ABBL
Commission de surveillance du secteur financier

D**'Commission de surveillance du secteur financier**, gekierzt **CSSF**, ass d'Bankenopsiicht zu Lëtzebuerg. Se huet de Statut vun engem ëffentlechen Etablissement.

## Geschicht
Dat éischt Organ, dat zu Lëtzebuerg als Bankenopsiicht funktionéiert huet, war de Commissaire au contrôle des banques, deen 1945 geschaaft gouf. 1983 si seng Aufgabe vum Institut monétaire iwwerholl ginn, deen dunn nei gegrënnt gi war.

Mam Gesetz vum 1998 gouf du schlussendlech déi haiteg Kommissioun gegrënnt, déi zanter dem 1. Januar 1999 funktionéiert.

## Aufgaben
D'Kommissioun ass huet d'Opsiicht iwwer déi professionell Acteuren a Produkter op der lëtzebuergescher Finanzplaz. Si iwwerwaacht, reegelt, autoriséiert, informéiert a mécht - wann néideg - Kontrollen a stellt Sanktiounen aus. Si ass doriwwer eraus beoptraagt fir fir déi néideg Transparenz, Einfachheet a Fairness um Finanzmarché ze suergen. Se kuckt, datt déi legal Basis iwwer d'Protektioun vun der Finanzclientèle agehale gëtt a suergt fir d'Bekämpfung vun der Geldwäsch an d'Finanzéierung vum Terrorismus.

## Organisatioun
De *Conseil* stellt de Budget vun der CSSF op, kontrolléiert an approuvéiert hir Konten an de Finanzrapport. Se gëtt och d'Richtung fir déi allgemeng Politik vun der Kommissioun un a stellt d'Investitiounsprogrammer vun der Kommissioun op.
D*'Direktioun* ass déi iewescht Exekutiv vun der CSSF a besteet aus engem Generaldirekter a véier Direkteren. Si trefft all Moossnamen an Entscheedunge fir d'Aufgabe vun der CSSF erfëllen ze kënnen.

## Kuckt och
* Bankenopsiicht

## Um Spaweck
* D'Websäit vun der CSSF
Holding

Eng **Holding** ass eng Gesellschaft, déi Participatiounen an anere Gesellschafte geréiert. Am Laf vun der Zäit ass d'Aufgabegebitt vun den Holdinge méi grouss ginn. Et gëtt haut verschidde Kategorië vun Holdingen, wéi:
* *Kontrollholdingen*, déi der Kontroll vun den Gesellschafte vun engem internationalen Grupp déngen,
* *Holdingen*, déi Investmentfongen géréieren,
* *Finanzéierungsholdingen*, déi eng zentral Finanzéierung vun den Entreprisë vu multinationale Gesellschaften sécherstellen,
* *Assurancenholdingen*, Captiven, déi zentral Versécherungsaufgaben a multinationale Gesellschaften iwwerholl hunn.

Zu Lëtzebuerg gouf 1929 eng Holdingsgesetzgebung a Kraaft gesat. Si gouf spéider verbessert, fir de Realitéite vun der wirtschaftspolitescher Entwécklung op der Finanzplaz Rechnung ze droen, an d'Schafe vun dëse verschiddene Kategorië vun *Holdingen* z'erméiglechen.

Wéi d'Zuel vun den Duebelbesteierungsofkommen mat Lëtzebuerg am Laf vun der Zäit senkrecht geklommen ass, an well d'Holdinggesellschaften nom Regime vun 1929 vum Benefice vun dësen internationalen Konventiounen ausgeschloss sinn, ass spéider e steierlechen Ënnerscheed tëscht den Holdingen nom Regime 1929 an den Sociétés de participations financières (SOPARFI), déi ënner den Droit commun falen, gemaach ginn.

Zanter dem 31. Dezember 2010 ass d'Gesellschaftsform ofgeschaaft ginn. Déi meescht Holdinge sinn elo SOPARFIen.

## Literatur
* Delvaux B., E. Reiffers: *Les sociétés holding au Grand-Duché de Luxembourg – Etude pratique de la loi du 31 juillet 1929*, Imprimerie Victor Buck, 5e édition, Luxembourg, 1969
* Couret A., D. Martin: *Les Sociétés Holdings*, QUE SAIS-JE* 1997, PUF*
* Banque internationale à Luxembourg: *Les sociétés holding au Grand-Duché de Luxembourg*, Luxembourg, 1987

## Um Spaweck
* Steierregime vun den Holdingen
Captive

Eng **Captive** ass eng Gesellschaft, déi d'Assurancerisike vun internationale Gesellschaften, un deene se participéiert, ofdeckt. Déi multinational Gesellschaften hunn ee gewësse Moment Intressi kritt, fir selbststänneg déi eege Versécherungsrisken ofzedecken, ouni kommerziell Assurancen anzeschalten. D'Bahamen an d'Lëtzebuerger Finanzplaz sinn am Laf vun dëser Entwécklung wichteg Zentrume fir *Captiv-Assurancë* ginn.
Besteierung

Eng **Besteierung** besteet aus der Erhiewung vun Taxen a Steieren duerch 
* lokal, regional, (d'Gemengen, d'Provënzen an d'Länner),
* national, (d'Staaten), oder 
* international, (d'Europäesch Communautéit) **Autoritéiten**.
Mat de Steiere ginn déi ëffentlech Ausgabe gedeckt.

Déi éischt europäesch Steier gouf vun der CECA agefouert. Si huet an engem Prélèvement op der Kuelen- a Stolproduktioun bestanen, ee Prélèvement, deen d*CECA* direkt akasséiert huet. Et gëtt verschidde Kategorië vu Steieren, ënner anerem sinn z'ernimmen:
* ...
* ... 
* ...
...
An engem Land kann d'Steierlaascht d'Kompetitivitéit vu sengen Entreprisë wesentlech beaflossen.

## Um Spaweck

* www.impotsdirects.public.lu (fr)
Aktie

Eng **Aktie** ass e *Wäertpapeier*, an anere Wierder en *Undeelschein* oder *Bedeelegungspapeier*, déi op d'mannst an der Form vun enger Inhaberaktie een Deelbesëtz vum Grondkapital vun enger Aktiegesellschaft noweist. Si gëtt hirem Eegentümer oder Inhaber 
* e *Verméigensrecht*,
* e *Matsproochrecht* bei gewëssen Decisioune vun der Gesellschaft an 
* en Usproch op eng *Gewënnbedeelegung* a Form vun enger Dividend. De Cours vun enger *Aktie* gëtt opgrond vun der Offer an der Nofro op der Bourse bestëmmt. De Besëtzer vun Aktië gëtt als *Aktionär* bezeechent.

## Aktienzorten
Et gëtt verschidde Kategorië vun Aktien. Grondsätzlech iwwerléist dat modernt Aktiërecht den Entreprisen d'Méiglechkeet, hir Aktionären alleguer d'selwecht ze behandelen duerch d'Emissioun vun eenheetlechen Aktien, oder awer verschidden Aarte vun Aktien auszestellen, déi hiren Eegentemer differenzéiert Rechter ginn.

### Ënnerscheedung opgrond vum Stëmmrecht a vum Dividendenusproch

### Ënnerscheedung no de Modalitéiten, wéi d'Aktien iwwerdro kënne ginn

## Wat si Gratisaktien

## Wat ass en Aktiësplit?

## Wat ass e Spin-off bei Aktien?
## Kuckt och
* Bourse
* Dividend
* Handelsgesellschaft
* Kapital
* Obligatioun
* Offre Publique oder Offre Publique d'achat (OP oder OPA)

## Um Spaweck
Kierch Steesel

D**'Kierch zu Steesel** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Steesel–Walfer Sainte-Trinité, zum Dekanat Lëtzebuerg an zu der Gemeng Steesel gehéiert. 
__TOC__
D'Kierch ass dem hellege Péitrus sengem Léierstull (Kathedra Petri) geweit. D'Fest gëtt den 22. Februar gefeiert. De Péitrus vu Mailand figuréiert als zweete Patréiner a gëtt um Päischtméindeg geéiert.

D'Kierch steet, wéi sou dacks, op der Kiercheplaz, der *Place de l'Église*, déi zum CR123 gehéiert. Hanner der Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Zur fréierer Par Steesel gehéiert ausser der Parkierch vu Steesel och nach d'Filialkierch vun Heeschdref.

## Geschicht

Déi Steeseler hate scho ganz fréi eng Kierch, déi se op d'Ruine vun enger réimescher Villa a merowengesche Griewer opgeriicht haten. De Bertels hat 1571 eng Skizz dovun ugeluecht, et war eng ganz einfach Kierch, déi du spéider awer vergréissert gouf.

Wéi den éisträichesche Keeser Joseph II. 1785 den Dominikaner-Uerden opgeléist huet, dunn huet och Steesel, wéi vill aner Paren aus der Ëmgéigend, um Ausverkaf vum Märjendaller Klouschter profitéiert. Den deemolege Paschtouer Dominique-Henri de Neunheuser huet mol gläich zwéi stengen Altär vun do erbäigeschaaft. Een dovu war dem Péitrus vu Mailand geweit, a sou huet deen Hellege säi Wee op Steesel fonnt.

1848 gouf decidéiert déi al a baufälleg Kierch ofzerappe well se ze vill kleng gi war. Den Héichaltor vun där Kierch gouf un d'Par Wuermer verkaaft, wou en nach ëmmer benotzt gëtt. Déi zwéi Säitenaltär sinn awer zu Steesel bliwwen, wou se nach haut gutt an där neier Kierch maachen.

Den 12. Juni 1851 gouf de Grondstee fir de Neibau geluecht, dee no de Pläng vum Heeschdrëffer Baukondukter Jean-Baptiste Kintzelé ausgefouert gouf. Déi am neogotesche Stil gebaut Kierch gouf schonn den 19. Dezember 1852 ageseent, awer eréischt de 14. Juli 1866 gouf se vum Bëschof Nicolas Adames konsekréiert.

Bei Renovatiounsaarbechten an de Joren 2000 bis 2005 gouf ë.&nbsp;a. de Banneraum vun der Kierch komplett renovéiert. Déi siwe Fënsteren am Chouer goufen 1980 vum Ben Heyart entworf.

## Klacken
Am Klackentuerm hänken dräi Klacken déi am Schlagtoun si, la, sol, oder och h', a', g' genannt, lauden.

## De Chronogramm
Iwwer dem Kiercheportal kann een dëse Chronogramm gesinn, deen d'Joer 1866 duerstellt, d'Joer vun der Konsekratioun vun der Kierch:
:N**IC**O**L**A**U**S EP**I**S**C**. HAN**C I**N STE**I**NSE**L**
:**C**ONSE**C**RA**VI**T E**CCL**ES**I**A**M**

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* D'Kierch op der Websäit vum Parverband Steesel
* D'Fënstere vun der Kierch vu Steesel op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* D'Uergel vun der Kierch op ''Orgues.lu''
Veganismus

De **Veganismus** ass eng Ernierungs- a Liewensweis, déi op planzleche Substanze baséiert. Leit, déi no deene Prinzippie liewen, nenne sech **Veganer**.

All Liewensmëttel, déi vun Déieren hierkommen, wéi Fleesch, Fësch, Eeër, Mëllech an all Produkter, déi doraus entstinn, gi bei där Ernierungsweis ofgeleent.

"Vegan" ass e Konschtbegrëff. Den Donald Watson (1910-2005), deen 1944 an England d*'Vegan Society* gegrënnt huet, huet dee Begrëff an de Krichsjoeren erfonnt, fir déi vegan Ernierungsweis vun anere Forme vum Vegetarismus ofzegrenzen. Deemools ass et och ëm déi verschidden Iessensratiounen an d'Zil vun de "mëllechfräie" Vegetarier gaangen: Eng extra Portioun Nëss amplaz vu Mëllech a Fleesch. Mat deem Begrëff huet hien der reng vegetarescher Ernierung en eegenen Numm an eng eegen Identitéit ginn.

## Problematik
Bei där Ernierung gëtt et Risiken, deene sech d'Veganer bewosst solle sinn. Et muss ganz genee gekuckt ginn, wou ee seng Proteinnen, Nierstoffer, Eisen a virun allem seng verschidde Vitaminnen hierkritt. De Vitaminn B12 muss een dann z.&nbsp;B. als Supplement huelen, fir datt am Kierper kee Manktem entsteet. Ier een e vegane Liewensstil unhëlt, sollt ee sech deemno richteg informéieren. Eng equilibréiert Ernierung ass wichteg, fir datt de Kierper all méiglech Nierstoffer huet, déi e brauch.

En aneren Deel vum Veganismus ass de Verzicht op alles, wat aus Déieren hiergestallt gëtt, wéi z.&nbsp;B. Lieder, Woll a Plommen, wéi och op alles, wou een en Notze vun Déiere kann hunn, wéi z.&nbsp;B. d'Reiden, d'Juegd oder den Zoo, an alles wat opgrond vun Déiereversich op de Maart koum, wéi z.&nbsp;B. verschidde pharmazeutesch oder kosmeetesch Produkter. Ënnert de Veganer gëtt et ënnerschiddlech Stufen, vun deenen, déi sech op d'Ernierungsweis beschränke bis zu den "extreme" Veganer, déi déi Liewensweis konsequent duerchzéien.

De vegane Liewensstil ass staark am Trend. Ëmmer méi Mënsche ginn Déiereprodukter aus verschiddene Grënn op, fir nom vegane Stil ze liewen. Och zu Lëtzebuerg gëtt et ëmmer méi Restauranten, déi vegan Platen ubidden.

## Vegan Kosmeetik
 Vegan Kosmeetikprodukter  bestinn nëmmen aus planzleche Nierstoffer, wéi zum Beispill  Kokosnossueleg, Mandelueleg, Aloevera asw. Vegan Kosmeetik heescht awer net automatesch, datt d'Produkter  ouni Déierentester  getest goufen.

## Motivatiounen a Grënn
D'Haaptmotivatioun vum Veganismus ass natierlech den Déiereschutz. Veganer si géint all Form vun Mësshandlung vun den Déieren, an aus deem Grond iesse si keng Déiereprodukter oder gebrauche keng Produkter un, déi aus Déiere produzéiert goufen. Si sinn och géint Massendéierenhaltung, géint den Déierentransport, a géint Déieremëssbrauch duerch d'Industrie. Si wëllen duerch hire Liewensstil d'Ëmwelt schützen; se kämpfe géint de Welthonger a sinn dervun iwwerzeegt, datt déi vegan Ernierungsform däitlech méi gesond ass.

## Kuckt och
* Laktovegetabil Ernierung
* Ovolaktovegetabil Ernierung

## Um Spaweck
Verbascos

**Verbascos** ass e Villfachzocker, deen haaptsächlech an de Leguminose virkënnt an zesumme mat der Stachyos Blähunge verursacht.
Investmentfongen

De Sammelnumm fir **Investmentfongen** ass haut: **Organismes de placement collectif**: (OPC). Si ëmfaassen:
* déi *oppe* Fonge mat engem variable Portefeuille (SICAV) an 
* déi *zoue* Fongen a Form vun Investmentgesellschaften (SICAF).

Oppe Fonge stellen eng Form vu Copropriétéit duer a ginn duerch eng sougenannt *Managementgesellschaft* geréiert, déi Wäertpabeiere fir den eigentleche Fong keeft oder verkeeft, opgrond vun der Zuel vun Zertifikaten, déi am Ëmlaf sinn. D'Investmentfonge sécheren eng besser Risikoverdeelung bei Placementer. Si si meeschtens spezialiséiert op Placementer an eenzele Länner oder an eenzele Branchen. En Ënnerscheed gëtt gemaach tëscht *Aktiefongen* an *Obligatiounsfongen*. Et bestinn och *Daachfongen*, déi nëmmen Zertifikaten, oder Aktie vun anere Fongen an hirem Portefeuille hunn.

Verschidde Finanzplazen, wéi Lëtzebuerg si spezaliséiert an der Domiciliatioun a Gestioun vun Investmentfongen.
Maltos

**Maltos** och nach **Malzzocker** genannt, well en an de Kénge vun der Braugeescht ze fannen ass, ass en Zweefachzocker, deen aus zwou Glukosemolekülen zesummegesat ass an e gehéiert zu de Kuelenhydrater.

De Maltos entsteet ë.&nbsp;a. bei der Verdauung wärend enzymeschen Ofbau vun der Steif.

E kënnt z.&nbsp;B. am Béier, am Branntewäin an am Malzsirup vir.
Banque centrale du Luxembourg

D**'Banque centrale du Luxembourg**, gekierzt **BCL**, ass d'Zentralbank vu Lëtzebuerg. Si ass aus dem *Institut monétaire luxembourgeois* (IML) entstanen a gouf 1998 duerch d'Gesetzer vum 22. Abrëll 1998 a vum 23. Dezember 1998 geschaaft, zur selwechter Zäit wéi d'Europäesch Zentralbank. Bis zum 1. Januar 2002, dem Zäitpunkt wou den Euro an Ëmlaf bruecht ginn ass, huet si ënner dem Numm Institut monétaire luxembourgeois (IML) funktionéiert.

Si ass en Deel vum Europäesche System vun Zentralbanken (ESCB).

Hire Sëtz ass um Boulevard Royal am fréiere Siège vun der Banque internationale à Luxembourg (BIL). D'BCL huet de Statut vun engem ëffentlechen Etablissement.

## Verwaltungsrot an Direktioun
Gouverneur war, vun zanter hirer Grënnung bis Enn 2012, den Yves Mersch. Zanter dem 1. Januar 2013 ass et de Gaston Reinesch.

Ausser den dräi Direktiounsmemberen déi d'office am Conseil vun der BCL sinn, gi vum Regierungsrot nach sechs Memberen ernannt. 

## Aufgaben
 
D'BCL ass chargéiert:
* mat der Produktioun vun de Billjeeën a Mënzen an hirer Distributioun an de monetäre Circuiten,
* mat der Iwwerwaachung vun de Reproduktiounsreegele vun de Billjeeën,
* mat der Opdeckung an der Analys vun de Fälschungen um Lëtzebuerger Territoire (zanter dem Juli 2002),

D'BCL ass och zoustänneg fir de Remboursement vun de Billjeeën an de Mënzen a bitt zanter 2002 verschidden numismatesch Servicer un.

## Literatur

## Kuckt och
* Lëtzebuerger Frang
* Euro
* Europäesch Zentralbank
* Europäesch Unioun
* Ëffentlecht Etablissement (Lëtzebuerg)

## Um Spaweck
*Websäit vun der Banque centrale du Luxembourg
Béier (Gedrénks)

De **Béier** ass e meeschtens alkoholescht, kuelesaierhaltegt Gedrénks, dat aus de Grondmëttele Waasser, Happ a Malz hiergestallt gëtt, déi duerch den Zousaatz vun Hief ee Gärungsprozess duerchlafen a sech dobäi biocheemesch veränneren.

## Geschicht
Schonn am ale Mesopotamien, also virun ongeféier 6500 Joer, hunn d'Leit well e béieränlecht Gedrénks hiergestallt. Déi al Egypter hunn hallef gebaackent Brout mat Waasser vergäre gelooss an d'Resultat dovu war ebenfalls eng Zort Béier. Bei de Réimer huet de Béier „cervesia“ geheescht, no der Gëttin vun de Feldfriichten „ceres“. D'Klouschterbrauereien am Mëttelalter hunn de gereegelte Braubetrib agefouert. Zu där Zäit huet de Béier och als ideaalt Gedrénks fir Kanner gegollt well et gréisstendeels keimfräi war (wat ee vum Waasser net behaapte konnt) an den Alkoholgehalt méi niddreg war wéi haut. Am spéide Mëttelalter war d'Produktioun an de Genoss vum Béier a groussen Deeler vu Mëtteleuropa verbreet.

1842 war e wichtegt Joer an der Geschicht vum Béier, well du fir d'éischt Kéier Béier no der Pilsner Brauart gebraut gouf. Bis haut ass de Pils dee meeschtegdronkene Béier weltwäit.

Hautdesdaags ass de Béier nom Wäin dat meeschtkonsuméiert alkoholescht Gedrénks op der Welt.

## Zorten
Et ënnerscheet e graff tëscht 2 Grondzorte vu Béier, an zwar tëscht uewer- an ënnergäregem Béier. Zum uewergärege Béier gehéieren z.&nbsp;B. Alt, Kölsch oder Weizen (och "Weißbier" gennant). Zum Grupp vum ënnergäregem Béier gehéieren de Pils, Schwaarzbéier an déi meescht Festbéieren.

De Lambic, eng weider Zort vu Béier baséiert op enger spontaner Gärung, déi duerch d'Hiefzorten *[[Brettanomyces bruxellensis]]* a *[[Brettanomyces lambicus]]* ageleet gëtt. Dës zwou Hiefzorte sinn nëmmen an der Géigend vu Bréissel, haaptsächlech am Pajottenland, am Dall vun der Senne, an der Loft ze fannen.

## Literatur
* Rachel Reckinger, 2008. De Béier. In: *Lieux de mémoire au Luxembourg. Erinnerungsorte in Luxemburg*. 2. Editioun, S. 311-316. S. Kmec, B. Majerus, M. Margue, P. Peporte, éditeurs. éditions saint-paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87963-705-1.

## Kuckt och
* Brauereien zu Lëtzebuerg
* Lëscht vu Brauereien

## Um Spaweck
Gräinskapell

D**'Gräinskapell**, och ënner dem Numm **Quirinuskapell** bekannt, ass eng entweit Kapell an der Stad Lëtzebuerg. Se läit am Stadgronn, ënner der Aler Bréck um rietsen Uwänner vun der Péitruss.

## Geschicht
Als "bal" geséchert gëllt, datt dës Hielekierch, déi déi Zäit zu der Par Hollerech gehéiert huet, fir Masse benotzt gouf. D'Gräinskapell gouf ënnerhale vun den Däitschritter, déi zanter 1249 an der Tilleschgaass gewunnt haten. Ëm 1355 hunn si déi gotesch Fassad gebaut, déi haut nach erhalen ass. Vun hinne staamt och d'Däitschhärekräiz, dat iwwer der Paart agemeesselt ass. Riets dovun ass den oppene Priedegtstull ze gesinn. Den Daach an de Klackentuerm goufen 1884/1885 ënner der Leedung vum Charles Arendt restauréiert.

Bannent der Kapell ass eng Duebelhiel, eng kleng Sakristei an eng Nisch mam Altor.

Si gouf de 27. Mee 1963 op den Zousazinventaire vun de klasséierte Monumenter agedroen.

Den hellege Quirinus war zanter dem 11. Joerhonnert de Patréiner vun der Festung, zanter 1455 och vun der Stad Lëtzebuerg. 1666 gouf en an där Funktioun vun de Jesuitten duerch d'Tréischterin am Leed ersat.

## Quirinusquell
Bei der Kapell ass eng Quell, där hirem Waasser joerhonnertelaang Heelwierkungen, besonnesch géint Hautkränkten an Eeterwonnen, nogesot goufen. Eng éischt Kéier gouf se beim Alexander Wiltheim 1655 ernimmt. Bei enger cheemescher Analys am Joer 1900 gouf festgestallt, datt näischt Extraes am Waasser ze fanne wier.

## Literatur
* Arendt, K., 1906. *St. Quirin und die hl. drei Jungfrauen: eine kunstarchäologische Skizze*. 16 S., St. Paulus-Ges., Luxemburg.
* Dumont, Jean, 1952. Sources sacrées dans le Luxembourg. pp.&nbsp;196–202. Extrait de l'Annuaire de l'Institut grand-ducal, section de linguistique, de folklore et de toponymie, Luxembourg.
* Klein, Jean-Baptiste, 1867. *Leben und Leiden der heiligen Märtyrer Quirinus, Firminus, Ferreolus und der heiligen drei Jungfrauen, welche in der St. Quirinus-Kapelle bei Luxemburg verehrt werden (Nebst einem Anhang über den Gebrauch des St. Quirinus-Wassers und einer St. Quirinus-Messe)*. 96 S., Gebr. Heintze, Luxemburg.
* Massard, Jos. A., 1985. *Wunder in Luxemburg*. Lëtzebuerger Almanach 1986: 127-135. Luxemburg. PDF (882 kB)
* Lutgen, Thomas, 2024. *Die Quirinuskapelle in Luxemburg. Bau und Ausstattungsgeschichte*. Hémecht Heft 1 2024: 78-97.

## Um Spaweck

* Geschichtsfrënn St. Quirinus - Offiziell Kontaktadress fir d'Geschicht vun der Kapell a fir Visiten
* Säit vum Luxembourg City Tourist Office iwwer d'Gräinskapell
* Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Gräinskapell

## Fotoalbum

Fichier:Prossiquirinuskappell.JPG|Gräinskapell, gemoolt vum Prosper Friob
Fichier:Luxembourg Quirin Kapelle (5).jpg|Bannenan
Fichier:Hellege Quirinus2.jpg|Statu vum hellege Quirinus
Phanerozoikum

::

De **Phanerozoikum** ass den Zäitraum (*Äon*) vun de siichtbare Fossilien.

En ass an dräi verschidden *Zäitalteren* agedeelt: d'Äerdneizäit, de Mesozoikum (*Äerdmëttelalter*) an de Paleozoikum (*Äerdaltertum*).

## Kuckt och
* Geologesch Zäitskala

## Um Spaweck
Äerdneizäit

De **Kenozoikum** oder d**'Äerdneizäit** besteet aus zwou Perioden: den Neogen an de Paleogen. 
Et ass deen Äerdzäitalter deen nom Äerdmëttelalter, dem Mesozoikum kënnt.
D'Äerdneizäit huet ongeféier viru 65 Millioune Joer ugefaangen an huet bis zum Ufank (-2.5 Mio Joer) vum Quartär gedauert.

## Fauna a Flora
Déi eelst echt Primate sinn opgetrueden an d'Bléieplanzen an d'Insekte fänken u sech ëmmer méi auszebreeden, geneesou wéi d'Vullen an d'Mamendéieren. 
Géint Enn vum Zäitalter ass de Mënsch opgetrueden.

## Kontinentalverschibung a Klimawiessel
Indien kollidéiert mat Asien an den Himalaya entsteet. D'Nordkontinenter dreiwen auserneen. Fir d'éischt herrsche méi kal Temperaturen, duerno gëtt et erëm tropesch waarm. 
Duerch de Klimawiessel an d'Kontinentalverschibung ännere sech d'Liewensraim, d'Savanne gi méi grouss an d'Bëscher méi kleng.

## Kuckt och
Geologesch Zäitskala
Neogen

D'Period vum **Neogen** ass eng vun zwou Perioden aus der Äerdneizäit (Kenozoikum). 
Den Neogen gëtt an zwee gedeelt:
: de Miozen (23,0-5,3 Mio Joer) an 
: de Pliozen (5,3-2,5 Mio Joer).

Nom Neogen kënnt de Quartär, dee bis haut dauert.

## Kuckt och
* Geologesch Zäitskala

## Um Spaweck
Äiszäitalter

De **Pleistozen** oder **Äiszäitalter** ass eng Epoch an der Äerdgeschicht déi virun 2,58 Millioune Joer ugefaangen a bis virun 11.700 Joer gedauert huet. Wärend dem Pleistozen hunn sech Äiszäiten a Waarmzäiten ofgeléist.

Den Ufank vum Pleistozen (-2.58 Mio Joer) ass duerch déi éischt Äiszäit nom Pliozen (déi lescht Epoch vum Neogen) markéiert. D'Enn vum Pleistozen (-11.700 Joer) fällt mam Enn vun der leschter Äiszäit zesummen. Nom Pleistozen kënnt den Holozen, dee bis haut dauert. De Pleistozen an den Holozen maachen zesummen de Quartär aus.

## Klima

## Paleontologie

## Fauna a Flora

## Ënnerdeelungen

## Kuckt och
* Geologesch Zäitskala

## Um Spaweck
Malvina Reynolds

D**'Malvina Reynolds**, gebuer den 23. August 1900 zu San Francisco a Kalifornien als *Malvina Milder*, a gestuerwen de 17. Mäerz 1978, war eng US-amerikanesch Folk-Sängerin a Komponistin vu Folk-Lidder.

D'Malvina Reynolds war d'Meedche vu jiddeschen Immigranten.

Schonn 1976 hat si hiren Epitaph virbereet; am *Wake for a Singer* beschreift si sech: *She was a workingclass woman, and a red.* ("Si war eng Fra aus der Aarbechterklass, an eng rout").

## Hir Lidder
Vill vun hire Lidder hunn e politeschen Hannergrond. Mä hir Texter hunn eppes Duusses u sech. Wéi de Woody Guthrie huet si vill Lidder fir Kanner geschriwwen. 
*Hiert populäerst Lidd war *[[Little Boxes]]*, dat 1962 vum Pete Seeger op Plack gesonge gouf, an hanner enger "naiver", kannerecher Fassad eng batter Sozialkritik mat sech bréngt.
*D'Lidd *What Have They Done to the Rain* erënnert un dem Bob Dylan säin *A Hard Rain A'Gonna Fall* a kreest ëm den *nukleare Reen*.
*Am Lidd *It Isn't Nice* geet et ëm d'Biergerrechter an den USA an d'Fro vun der Gewaltlosegkeet.

## Um Spaweck
*Eng engleschsproocheg Websäit iwwer d'Malvina Reynolds
*Hir Placke bei Smithsonian Folkways Recordings
Huelmes

**Huelmes** ass eng Uertschaft an der Gemeng Helperknapp am Kanton Miersch zu Lëtzebuerg. Hei hunn op den 1. Mäerz 2019 339 Leit gewunnt. 
## Kuckeswäertes

* D'Kierch vun Huelmes gouf 1856 gebaut, 1900 gouf dee scho baufällege Kierchtuerm duerch en neien ersat. Si ass dem hellege Sebastian geweit.
* D'Buerg vun Huelmes gouf 1041 fir d'éischt Kéier mat Quelle beluet. Zanter 1948 gehéiert se dem Staat. Haut ass an der Buerg eng Jugendherberg, déi och vum SNJ fir Fräizäitoffere fir Jugendlecher benotzt gëtt.

## Historesch Biller

Fichier:Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 11 Pl 2.3 Ch Hollenfels.jpg|D'Buerg Huelmes op enger Foto vum Charles Bernhoeft, 1891.


## Kuckt och
* Buerg Huelmes
* Kierch Huelmes
* 

## Um Spaweck
Astor Piazzolla

Den **Astor Piazzolla**, gebuer den 11. Mäerz 1921 zu Mar del Plata an Argentinien, a gestuerwen de 4. Juli 1992 no engem Schlag zu Buenos Aires, war een argentinesche Pianist, Bandonionist a Komponist. Hien huet der ganzer Welt den argentineschen Tango méi no bruecht.

## Seng Formatioun a säi Liewen

## Seng Wierker

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Biographie vum Astor Piazzolla
Wir sind Helden

**Wir sind Helden** ass eng däitsch Pop-Rockband déi 2000 gegrënnt gouf an zu den erfollegräichsten däitschesproochege Gruppe vun den 2000er gehéieren. Am Abrëll 2012 huet si bekannt ginn, datt si bis op Weideres eng Paus géifen aleeën.

## Bandgeschicht
Ouni Majorlabel koum Wir sind Helden 2002 mam Lidd *Guten Tag* an déi däitsch Single-Charts. E Joer méi spéit ass hiren Album *Die Reklamation* verëffentlech ginn, deen et an där éischter Woch direkt op Plaz 6 vun den däitschen Album-Charts gepackt huet an duerno souguer Plaz 2 erreecht huet. En zielt zu de meeschtverkaaften Albume vun de Joren 2003 an 2004 n Däitschland. Och 2005 hu si mat hirem zweeten Album *Von hier an blind* direkt an der éischter Woch op d'Spëtzepositioun koum. Och hiren éischten Album ass no der Verëffentlechung vum zweeten erëm bis op d'Plaz 38 an den Charts geklomm.

Zu där Zäit hu si och japanesch- a franséischsproocheg Versioune vun hire Lidder opgeholl, éier am Mee 2007 den drëtte Studiosalbum *Soundso* op de Maart koum. 2008 huet d'Band d'Buch *Wir sind Helden – Informationen zu Touren und anderen Einzelteilen* publizéiert.

No enger Paus ass d'Grupp 2010 erëm an de Studio gaange fir de véierten Album opzehuelen. *Bring mich nach Hause* ass 2010 erauskomm. Am Fréijoer 2012 huet d'Band op hirer Websäit erkläert, datt si géife fir eng onbestëmmt Zäit eng Paus maachen.

D'Helden, wéi se och nach genannt ginn, ginn als Virreider vun enger Beweegung ugesinn, aus där eraus am Joer 2004 weider jonk däitsch Bands wéi *[[Silbermond]]* a *[[Juli (Musekgrupp)|Juli]]* entstane sinn.

## Discographie
### Albumen

### Singles

## Auszeechnungen a Gielercher
**[[Echo (Musikpräis)|Echo]]**:
* 2004: *Bester nationaler Radio-Nachwuchs*
* 2004: *Bester Newcomer National*
* 2004: *Bestes deutsches Newcomer-Video*
* 2004: *Marketing* (fir d'Museklabel EMI)
* 2006: *Beste nationale Rock/Pop-Gruppe*

**[[1 Live Krone]]**:
* 2003: *Bester Newcomer*
* 2004: *Bester Live-Act*
* 2005: *Bestes Album* (Von hier an blind)
* Eins Live-Kroun als "Bester Newcomer" 2003 an als "Bester Live-Act" 2004
*ECHO 2006 an der Kategorie:
* Bescht national Rock-/Pop-Grupp

**[[European Border Breakers Award]]**
* 2005: *Die Reklamation*

**[[Deutscher Musikautorenpreis]]**
* 2009: *Text Rock/Pop* (Judith Holofernes)

## Wir sind Helden zu Lëtzebuerg
* Stad Lëtzebuerg um Knuedler, de 5. Juli 2003
* Esch-Uelzecht um Terres Rouges, de 5. September 2004 (als leschte Concert vun hirer Tournee)
* Stad Lëtzebuerg am Atelier, de 27. Oktober 2005 (Tourneeoptakt)
* Stad Lëtzebuerg am Atelier, de 24. September 2007 (Tourneeoptakt)
* Stad Lëtzebuerg am Atelier, den 18. Oktober 2010 (zweete Concert vun der Tournee)

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
* Wir sind Helden Forum
* Däitsch Fansäit vum Hyperboy
* Wir sind Helden op laut.de
Holozen

D'Epoch vum **Holozen** ass déi jéngst vun der Period vum Quartär. Si huet virun 11.500 Joer ugefaangen, also no der Epoch Pleistozen, an dauert nach bis haut. Fréier gouf dës Zäit och nach *Alluvium (lat. Ugeschwemmtes)* genannt.

Si fänkt mam Enn vun der leschter Äiszäit un an ass d'Zäit vum Mënsch, der Planzewelt an der Déierewelt vun haut.
## Klima
## Paleontologie
## Fauna a Flora
## Ënnerdeelungen
## Kuckt och
* Geologesch Zäitskala
## Um Spaweck
Zollunioun

Eng **Zollunioun** (och: **Douanes-Unioun**), ass en Zesummeschloss vun zwéin oder méi Staaten, tëscht deene den Zoll ofgeschaaft gëtt an déi e gemeinsamen Zolltarif op de Baussegrenzen vun der Unioun aféieren. Am Géigesaz zu enger Wirtschaftsunioun, wéi d'Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun ass an enger Zollunioun keng Harmoniséierung vun de Wirtschaftspolitike vun den eenzele Länner virgesinn.

## Kuckt och
*Däitschen Zollveräin

## Um Spaweck
Wirtschaftsunioun

Eng **Wirtschaftsunioun** ass en Zesummeschléisse vun zwee oder méi Länner, déi wéi an enger Zollunioun, keng Taxen op de gemeinsame Grenzen erhiewen, e gemeinsamen Zolltarif op de Baussegrenzen a Kraaft setzen, an déi nach méi wäit ginn, wéi bei enger Zollunioun, doduerch, datt si och nach hir Wirtschaftspolitiken harmoniséieren.

D'Schafe vun enger Wirtschaftsunioun geschitt aus der Usiicht eraus, dat haut an eise komplexe Wirtschaftssystemer eng Zollunioun eleng net méi duergeet, fir de fräie Verkéier tëscht den Uniounslänner sécherzestellen.

D'Schafe vun enger Wirtschaftsunioun op europäeschem Niveau ass de Beweis, datt d'Wirtschaftsraim ëmmer méi grouss musse ginn, fir de modernen, wirtschaftspoliteschen Exigenzen z'entspriechen.
## Um Spaweck
Émile Schaus

Den **Émile Schaus**, gebuer den 12. Februar 1903 zu Rëmerech am *Préizerdall*, a gestuerwen den 19. Juli 1994 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Pedagog, Politiker a Schrëftsteller.

No senge Studiejoren zu Paräis, München a Berlin gouf den Émile Schaus Sproocheprofesser, fir d'éischt zu Dikrech, duerno am Kolléisch an der Stad. Wéinst senge patrioteschen Usiichte gouf hie vun den Nazi-Besatzer an d'Lager Wittlich, d'SS-Sonderlager Hinzert an dunn an d'Konzentratiounslager Dachau verschleeft.

Duerch glécklech Ëmstänn koum de Schaus schonn 1942 fräi. 1945 war hien e puer Méint innepolitesche Redakter beim *[[Luxemburger Wort]]* an am selwechte Joer gouf en zum Direkter vun der Normalschoul ernannt, e Posten, op deem hie bis 1959 bliwwen ass.

Den Émile Schaus war ee vun de Grënner vun der AFP an do bis 1951 Generalsekretär.

Den Ufank vu senger politescher Carrière waren d'Gemengerotswalen 1952. De Schaus koum an de Stater Gemengerot, an 1958 gouf hie CSV-Schäffen, an ee Joer méi spéit war en ënner dem Pierre Werner Minister fir Akerbau, Erzéiung, Bevëlkerung a Famill. No 1964 war hien Deputéierten an der Chamber, Vertrieder vu Lëtzebuerg am Europarot a fir d'lescht Member vum Europäesche Parlament. 1968 huet den Émile Schaus d'Politik un den Nol gehaangen, an hien huet vu senger Pensioun profitéiert fir ze schreiwen.

Do koume villerlee Bicher eraus: Krichsmemoiren, Lokalgeschichtleches, Jugendliteratur wéi *Paul und Zorro* oder Familljeromaner wéi *Marianne Bourkels*. Awer och scho virdrun hat hie Munneches geschriwwen, wéi 1946 *Aus den Memoiren eines Douaniers*.

## Dem Émile Schaus säi literarescht Wierk

* *Auf der Galeere. Ein Kriegsroman*, e Buch dat 1982 relativ spéit erauskoum ass dem Schaus seng Ausenanersetzung mat der Nazi-Diktatur. An dësem autobiographesche Schlësselroman begleet de Lieser dem Schaus säin Held *Tony Bourkels*, e "gudde Lëtzebuerger" duerch d'Hell vun der Nazi-Diktatur.
* *Schne'g. Eine Katzengeschichte*, ass e Krichsroman, an deem dat deeglecht Liewe vun enger Stater Famill an den éischte Krichsjore verwuess ass mam märcheméissege Liewe vun engem Kueder.
* *Aus den Memoiren eines Douaniers* heescht dem Schaus säin zweete Roman.

## Um Spaweck
* Ried vum Émile Schaus an der Chamber iwwer d'Lëtzebuerger Nationalpolitik (23. Februar 1961)
Nidderkuer

**Nidderkuer** ass eng Uertschaft an der Gemeng Déifferdeng a läit tëscht Déifferdeng, Nidderkäerjeng, Péiteng a Suessem.

## Geschichtleches
### Bedeitung vum Uertsnumm

Den Uertsnumm léisst sech op d'geographesch Lag zeréckféieren. Nidderkuer läit um Floss Kuer.

## Geographie
Hiwwelen a Bierger:
* Giele Botter
## Kuckeswäertes
1991 gouf de Bunker Hondsbësch op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter opgeholl an als *Nationalmonument* klasséiert. Schonn 1937 ass d'Monument du Souvenir als *inventaire supplémentaire* vun där Lëscht klasséiert ginn.

## Kuckt och
* Kierch Nidderkuer
* Bunker Hondsbësch

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Gemeng Déifferdeng
Maria Van Rysselberghe

D**'Maria Van Rysselberghe**, gebuer als **Maria Monnom** 1866, a gestuerwen 1959, war eng Schrëftstellerin, déi an der Literatur ënner dem Numm *La petite Dame* bekannt ass.

Si war d'Fra vum belsche Moler Théo Van Rysselberghe, an ass 1891 mat him bei d'Bertha Gansen, eng d'Schoulfrëndin vun hirer Schwëster, op Lëtzebuerg komm, sou wéi si dat schonn zanter néng Joer gemaach huet. D'Bertha Gansen war an der Tëschenzäit mam Dr. Auguste Weber, e Koseng vum Emile Mayrisch, bestuet ginn. Zéng Joer méi spéit huet d'Maria zu Eech, bei der Famill Weber, d'Bekanntschaft vun der Madame Mayrisch, der Aline de Saint-Hubert gemaach. Si goufen intim Frëndinnen. Si ass gär als Gaascht am Schlass vu Kolpech, dat der Famill Mayrisch gehéiert huet, gesi ginn. Si huet zum Kolpecher Frëndeskrees (*Cercle de Colpach*) gehéiert, iwwer dee vill geschriwwe gouf, an zu deem ë.&nbsp;a. den André Gide gehéiert huet.

Mam Gide hat si ee Kand.

Bekannt ass d'Maria Van Rysselberghe duerch hiert Wierk *Les Cahiers de la Petite Dame - Notes pour l'histoire authentique d'André Gide,* (1973) ginn.

## Editiounen
* *Les cahiers de la Petite Dame. Notes pour l'histoire authentique d'André Gide*.
**Tome I: 1918-1929, préface d'André Malraux. Quatrième volume des Cahiers André Gide. Nouvelle édition en 1996, 500 pages, 140 × 205&nbsp;mm. Collection Les Cahiers de la NRF (1996), Gallimard -memo.
**Tome II: 1929-1937. Cinquième volume des Cahiers André Gide. Nouvelle édition en 2001, 676 pages, 140 × 205&nbsp;mm. Collection Les Cahiers de la NRF (2001), Gallimard -memo.
**Tome III: 1937-1945. Sixième volume des Cahiers André Gide. Nouvelle édition en 1998, 420 pages, 140 × 205&nbsp;mm. Collection Les Cahiers de la NRF (1998), Gallimard -memo.
**Tome IV: 1945-1951. Septième volume des Cahiers André Gide. Nouvelle édition en 2001, 328 pages, 140 × 205&nbsp;mm. Collection Les Cahiers de la NRF (2001), Gallimard -memo.
* Rysselberghe, Maria van: *Das Tagebuch der kleinen Dame. Auf den Spuren von Andre Gide 1918 - 1951.*, 1989, Deutscher Taschenbuch Verlag, München, 562 Säiten.
* Rysselberghe, Élisabeth van: *Lettres à la petite dame*, Gallimard, 2000, Kollektioun: *Les cahiers de la NRF*, 193 Säiten. 88 Bréiwer ausgewielt a presentéiert vun der Cathérine Gide. (*"Il y en a 88 que la fille adresse à sa mère et qui couvrent une année et demie, presque un an après la naissance de Catherine qu'elle a eue de Gide."*)

## Kuckt och
* Emile Mayrisch
* Aline de Saint-Hubert
* Kolpecher Frëndeskrees
* André Gide

## Um Spaweck
Iwwer de Kolpecher Frëndeskrees
Evolutioun (Biologie)

D**'Biologesch Evolutioun** besteet aus de Verännerungen, iwwer Generatiounen ewech, vun de geneetesche Kennzeeche vun de Liewewiesen. Duerch dës Verännerunge kënne sech d'Populatioune vun den eenzelen Aarten un hire Liewensraum upassen; och kënne sou eng oder méi nei Aarten aus enger Stammaart entstoen. D'Evolutioun erlaabt et also d'Biodiversitéit op der Äerd z'erklären.
 
Eent vun den Ziler vun der Evolutiounsbiologie ass d'Rekonstruktioun vum zäitlechen Oflaf vun den eenzelen Entwécklungsniveaue vun den Organismen. Dat féiert zu engem hypothetesche Stammbam vun den Organismen. Dobäi ergi sech Erkenntnesser iwwer d'Gesetzméissegkeeten an d'Mechanisme vun der biologescher Evolutioun.

## Existenz vun der biologescher Evolutioun
De Fait datt et eng biologesch Evolutioun gëtt kann een ë.&nbsp;a. mat der Existenz vun de sougenannten Aarteréng beleeën.

## Mechanisme vun der biologescher Evolutioun
Haaptsächlech 3 Facteure si fir déi biologesch Evolutioun verantwortlech. Si bezéie sech direkt op de Genom (Mutatioun a Gen-Drift) oder indirekt (Selektioun) duerch de Phenotyp, dee vum Genom ofhänkt.

### [[Mutatioun]]en
Fir Mutatiounen am Genom gëtt et vill verschidde Méiglechkeeten, si kënnen eenzel Base vun der DNS betreffen awer och gréisser Stécker bis hin zu ganze Chromosomesätz.

### [[Natierlech Selektioun]]
Verschidde Phenotyppen hu méi eng grouss Iwwerliewenschance (an engem gewëssen, eventuell neie Liewensraum) duerch méi eng grouss Fitness oder Resistenz oder awer duerch eng besser Tarnung, a ginn dofir selektionéiert (d.&nbsp;h. an dësem Fall z.&nbsp;B. net gefriess). Et kann een (am Fall vun enger stabeler Eegenschaft z.&nbsp;B. Längt vum Hals) dräi Aarte vu Selektiounen ënnerscheeden:
*geriicht: et geet an eng Richtung
*stabiliséierend: d'Extremer ginn eliminéiert
*disruptiv: d'Extremer ginn zeréckbehalen

### [[Gen-Drift]]
Aarterank

En **Aarterank** ass e Konzept aus der biologescher Evolutioun. Et handelt sech ëm eng Populatioun déi vun engem klengen initiale Grupp vun Individue vun enger Aart ofstaamt an deen no an no verschidde Liewensraim besidelt huet. Dës Populatioun huet sech sou verännert, datt um Enn verschidden Aarten entstane sinn. 

Erklärung unhand vum Schema riets:
* et handelt sech ëm eng (Vulkan)insel a Form vun engem Rank mat engem gréisseren Héichtenënnerscheed vun A (Mieresniveau) op B (Bierg),
* um Punkt A erreecht eng kleng Populatioun vun enger Aart X dës Insel, 
* dës Aart verbreet sech no B hin a passt sech dem méi a méi montane Klima un,
* all Individuum ka sech mat sengen Nopere pueren,
* wann eng Kéier A a B matenee verbonne ginn (Vulkanausbroch, Mënsch) kënnen d'Individue vun A a B sech net méi ënnerenee pueren, si stellen zwou Aarten duer.

Ausser datt dat hei d'Schwieregkeete fir d'Definéiere vum Konzept *Aart* opweist, ass et e Beweis fir d'Existenz vun der biologescher Evolutioun.

Beispiller vun Aarteréng si Salamanderen a Kalifornien oder Méiwe ronderëm d'Polarmier.
Éilereng

**Éilereng** ass eng Uertschaft an der Gemeng Suessem. 
## Kuckt och
* Kierch Éilereng

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Éilerenger Schoul
* Offiziell Säit vun der Harmonie Éilereng a.s.b.l.
Théo Van Rysselberghe

Den **Théo Van Rysselberghe**, gebuer den 23. November 1862 zu Gent, a gestuerwen den 13. Dezember 1926 zu Saint-Clair a Frankräich, war e belsche Moler. Hie gëtt zu den Neo-Impressioniste gezielt. Bis no 1900 war seng Pinseltechnik déi vun de Pointillisten.

Den Théo Van Rysselberghe war e gudde Bekannte vun der Anna Boch vun där hien e Bild an hirem Atelier gemoolt huet an hie war dacks zu Kolpech, wéi den Emile Mayrisch nach do Schlasshär war. De Portrait, deen hie vum Emile Mayrisch gemoolt huet, ass eent vu senge bekanntste Biller.

## Literatur
* Berko, P. & V.:* Dictionnaire des peintres belges nées entre 1750 et 1875*, Éditions Lacont, Bruxelles, 1981

## Um Spaweck

* Biographie vum Théo Van Rysselberghe
Nidderfeelen

**Nidderfeelen** ass eng Uertschaft an der Gemeng Feelen.

## Kuckt och
* Rochuskierch zu Nidderfeelen

## Um Spaweck

* Websäit vun der Gemeng Feelen
Reassurance

Eng **Reassurance** ass eng *Versécherungsoperatioun*, déi dora besteet, datt
d'Deckung vun engem Eenzelrisiko ganz oder deelweis vun enger Versécherung un eng zweet Versécherung ofgetratt gëtt.

De Vertrag mat dem éischte Versécherer a seng Konditioune bleiwe gëlteg an den éischte Versécherer bleift verantwortlech fir d'Ausbezuele vum versécherte Betrag. Meeschtens sinn et spezialiséiert Gesellschaften (Réckversécherungsgesellschaften), déi sou Operatiounen an zweeter Positioun iwwerhuelen.

D'Réckversécherung erlaabt et engem Assureur Schied mat enger Importenz ofzedecken, déi iwwer seng eege Versécherungscapacitéit erausginn.
 
London an New York sinn déi Plazen, wou sech déi meescht a gréisst Reassurancegesellschafte etabléiert hunn.

## Um Spaweck
* *Luxembourg for finance* Fiche iwwer Reassurancen zu Lëtzebuerg
* Reactions eng engleschsproocheg Zäitschrëft iwwer Reassurancen
* Statistiken a weider Informatioun um Site vum Commissariat aux assurances
Belsche Frang

De **Belsche Frang**, war vun 1832 bis den 31. Dezember 2001 déi offiziell Wärung vun der Belsch. E gouf den 1. Januar 2002 mam Euro ersat, nodeems d'Belsch der Eurozon bäigetruede war. Opgrond vun de Bestëmmunge vun der Belsch-Lëtzebuerger Wirtschaftsunioun war en och zu Lëtzebuerg am Ëmlaf. Hien huet eng Geschicht vun 170 Joer.

## Geschicht vum Belsche Frang

Hei puer wichteg Eckdaten aus der Geschicht vum Belsche Frang:
* 1832: Gesetz, duerch dat de Belsche Frang definéiert gouf.
* 1850: Schafung vun der Banque Nationale de Belgique
* 1865: D'Union Latine entsteet.
* 1873: D'Geldschäiner vun der Banque nationale kréien e gesetzleche Cours.
* 1914: D'Convertibilitéit vun de Billjeeë gëtt opgehuewen.
* 1921: Den Traité vun der Union Economique Belgo-Luxembourgeoise gëtt ofgeschloss.
* 1925: D'Belsch kënnegt de Vertrag vun der Union latine.
* 1926: Stabilisatioun vum Belsche Frang op 1/7 vu sengem Vierkrichswäert; Schafung vun enger neier Unité de compte, dëm Belga, a Rétablissement vun der Convertibilitéit vun de Billjeeën.
* 1935: Dévaluatiounn ëm 28&nbsp;% vum Belsche Frang.
* 1940: Suspensioun vun der Convertibilitéit vun de Billjeeën.
* 1944: Schafung vum Wärungssystem vu Bretton Woods, deen op de Gold Exchange Standard opgebaut ass.
* 1971: Suspensioun vun der Convertibilitéit vum USA-Dollar a Gold.
* 1972: Schafung vun der Europäescher Wärungsschlang.
* 1979: Kreatioun vum Europäesche Wärungssystem (EWS).
* 1982: Ofwäertung ëm 8&nbsp;% vum Belschen a Lëtzebuerger Frang am (EWS).
* 1988: Nei Definitioun vum legale Statut vum Frang.
* 1990: De Frang gëtt un déi däitsch Mark ugekoppelt.
* 1999: Drëtt Etapp vun der Europäecher Wirtschafts- a Monetärunioun, Aféierung vum Euro als Buchwärung.
* 2002: Den Euro gëtt a Form vu Billjeeën a Mënzen an Ëmlaf gesat; Enn vum Belsche Frang.

## D'Emissiounsinstitut, d'Belsch Nationalbank

## Den Iwwergang zum Euro

## Kuckt och
* Lëtzebuerger Frang
* Euro
* Belsch Euromënzen

## Um Spaweck

* Belsche Frang - Biljeeën
Geldwäsch

Ënner **Geldwäsch** versteet een d'Operatioun, déi dora besteet, fir, euphemistesch geschwat, *schwaarzt Geld* dat aus illegalen Operatiounen (Beispill Drogenhandel, a Crimen) staamt, *wäisszewäschen *an erëm an den normale Finanz-Circuit zeréckzeféieren. Bei der Geldwäsch geet et drëm, fir d'Originne vun deem Geld ze vertuschen, an doduerch enger Strof z'entgoen. Allgemeng handelt sech ëm Erléiser, déi sech hirer Besteierung entzunn hunn.

D'Europäesch Kommissioun ass staark beméit, d'Geldwäsch z'ënnerbannen. Si huet d'Memberlänner vun der EU an hir Finanzinstituter verflicht, wierksam Dispositiounen ze huelen, fir d'Originne vun deposéierte Suen am Viraus nozeweisen.
Eurco

Den ** Eurco** war eng syntheetesch Wärung, déi, wéi d'Unité de compte an de ECU, sech aus engem Kuerf vun nationale Wärungen zesummesetzt a bei der Emissioun vun internationalen Emprunten benotzt ginn ass. Den Eurco hat d'Roll, d'Risikoen ofzeschwächen, déi sech deemools, no der Faillite vum System vu Bretton Woods, aus de staarke Schwankunge vun de Wiesselcoursen erginn hunn.

## Literatur

## Um Spaweck
Portal:Literatur

__NOEDITSECTION__










**Portal Literatur**










Literaresch Formen a Genren


[ änneren]











E Bléck op...








Fir ze liesen
 







Fir ze wëssen


[ änneren]











No Auteure sichen

[ änneren]







No Wierker sichen


[ änneren]







Literatur entdecken

[ änneren]












Aner Portaler

[ änneren]


 __NOEDITSECTION__
Nicolas Steffen-Pierret

Den **Nicolas Steffen-Pierret**, gebuer den 29. November 1830 um Pabeierbierg an der Millebaach, a gestuerwen de 27. Oktober 1899 um Lampertsbierg, war e lëtzebuergeschen Auteur.

Eigentlech heescht hien **Nicolas Steffen**, genee wéi säi Brudder. Fir net verwiesselt ze ginn, huet en den Numm vu senger éischter Fra Elisabeth Pierret ugeholl.

## Liewen
Dem N.S. Pierret säi Papp war Gäertner. Dem Nicolas huet de Gäertnerberuff awer net gefall an hien huet eng Schräinerléier gemaach. No der Léier goung hie sech fënnef Joer a Frankräich a sengem Beruff weiderbilden. Dank senger gudder Ausbildung an dem gudde Beherrsche vun der franséischer Sprooch gouf hien duerno zu Lëtzebuerg, Meeschter an den Ateliere vun de *[[Compagnie des chemins de fer de l'Est|Chemins de Fer de l'Est]]*.

A senger Fräizäit huet hie Gedichter, Lidder, Theaterstécker an Erzielungen op Lëtzebuergesch an Däitsch geschriwwen. Hie gëllt als Pionéier vun den Novellen op Lëtzebuergesch. En ettlech vu senge Stécker goufe vum Gustave Kahnt vertount.

Seng Aarbechte goufen a lëtzebuergeschen Zäitschrëften, wéi zum Beispill dem Luxemburger Landes-Kalender, ënner der Rubrik *Geschichten aus der Ucht* publizéiert. Duerch säi Lidd mam Text *E léwe Gàscht, dem Dichter fum Feierwôn zuerkant* op d'Weis vun Ons Heemecht am Luxemburger Wort vum 22. Abrëll 1873 gouf de Michel Lentz op hien opmierksam an déi zwéin hu sech mateneen ugefrënnt.

Vill vu senge Wierker dréien ëm säi Beruff oder generell ëm de Mënsch dee schafft. Wéi 1878 d'Wochenzäitschrëft Der Arbeiter erauskoum, gouf hien hire Chefredakter. Hei huet hien eng Rei vu Feuilletone publizéiert, déi hien deelweis, wéi zum Beispill d'Erzielung *An der Indianergrenze*, ënner dem Pseudonym *L. Herbert* geschriwwen huet.

Hien ass um Nikloskierfecht um Lampertsbierg begruewen.

## Nom Nicolas Steffen-Pierret genannt
* Eng Strooss um Lampertsbierg, d*'Rue N.-S. Pierret*, eng Verbindungstrooss tëscht der Avenue de la Faïencerie an der Avenue Pasteur.

## Literatur
*  [Cf. S. 477]
* Steffen-Pierret, Nicolas, 2002. Drop geschlon dass Kwonke fléien. De Lëtzeburger Gréchen. Lëtzebuerg: Ed. Norbert A. Heinen. Eis aal Sprooch Nr. 1. Erausgin bei der Geléënheet vum 100. Doudesdag vum N.S. Pierret (1823-1899). ISBN 3-906359-10-7.
## Um Spaweck
Unité de compte

**Unité de compte** war den Numm vun enger kënschtlecher Wärung, déi, gradewéi den Eurco an den ECU, benotzt ginn ass, fir de Risiko vun de grousse Schwankunge vun den Devisecoursen ofzeschwächen.

Deemools, nom Zesummebroch vum Wärungssystem vu Bretton Woods, waren déi Schwankunge besonnesch grouss.

## Literatur

## Um Spaweck