open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Béatrice vu Bourbon

D**'Béatrice vu Bourbon** (tschechesch *Beatrice Bourbonská*), gebuer virun 1320, a gestuerwen den 23. Dezember 1383 zu Damvillers (deemools Herzogtum Lëtzebuerg), war déi zweet Fra vum béimesche Kinnek Johann vu Lëtzebuerg (tschechesch *Jan Lucemburský*).

Si gouf kuerz virun 1320 als Duechter vum franséischen Herzog Louis I. vu Bourbon a senger Fra Marie de Hainaut gebuer. Hire Papp, Herrscher iwwer d'Herzogtum Bourbon an d'Grofschafte Clermont a Marche, war ee vun deene räichste franséischen Adelegen, sou datt hie mat senger Famill zu Paräis um Haff huet dierfte wunnen. Do huet de Jang, deen zanter véier Joer Wittmann war, déi jonk Prinzessin kennegeléiert an am Dezember 1334 um Schlass vu Vincennes bestuet.

1336 koum d'Béatrice an d'Kinnekräich Béimen, virdrun huet si um Haff vun hirem Mann zu Lëtzebuerg an an der Grofschaft Hainaut gewunnt. Zu Prag gouf si d'Betreierin vun hirer Schnauer, der  Blanche vu Valois, déi bal d'selwecht al war. Am Februar 1337 koum zu Prag hire Jong Wenzel (Václav) op d'Welt. Well si vum béimeschen Adel net ugeholl gouf (d'Fra vum Trounfollger war fir dee méi wichteg), ass si, no hirer Kréinung den 18. Mee 1337, op Lëtzebuerg gaangen. Do huet si sech ëm d'Erzéiung vun hirem Jong gekëmmert, an ass praktesch ni méi a Béimen hannescht gaangen. 

Nom Doud vun hirem Mann an der Schluecht vu Crécy, 1346 huet hire Stéifjong, de Kinnek Karel IV. vu Béimen, hir als 'Widdem' d'Herrschaft iwwer d'Grofschaft Hainaut, d'Stied Arel, Marville an Damvillers, sou wéi 4000 Pond an d'Akommes vun de Sëlwerminne vu Kutná Hora, konfirméiert. Nom Doud vun hirem Papp krut si zousätzlech 1000 Pond vun der Stad Creil.

Ëm 1347 huet d'Béatrice sech zu Damvillers eng zweet Kéier bestuet, mam Eudes II. vu Grancey. Si krute keng Kanner.

D'Béatrice ass am Alter vu 65 Joer gestuerwen, an hat hire Jong an hir Stéifkanner iwwerlieft. Si gouf am Couvent des Jacobins zu Paräis begruewen. Hiert Grafbild ass ewell an der Basilika Saint-Denis.

An der Stad Lëtzebuerg, zu Märel,  gouf eng Strooss no hir genannt.
## Literatur
* Jaroslav Čechura: *České země v letech 1310–1378. Lucemburkové na českém trůně*. Praha, Libri 2005, ISBN 80-85983-73-7

## Um Spaweck
Bak

De **Bak** ass de säitleche Beräich op béide Säite vum Gesiicht, tëscht der Nues, dem Mond an dem Ouer. An der Anatomie gëtt de Bak op Latäin  **Regio buccalis** genannt.

Beim Mënsch sinn d'Bake bausse mat Haut bedeckt. Ënnert der Haut leien d'Muskulatur vun der Mimik an d'Fettgeweebe. An der Mondhiel ass de Bak mat der Mondschläimhaut bedeckt, an där vill kleng Speicheldrüse leien.

## Um Spaweck
Gemeng (Schwäiz)

Eng **Gemeng** ass an der Schwäiz (wéi a villen anere Länner) ënnert dem Bund an de Kantonen déi ënnescht administrativ Ënnerdeelung vum federale Staat. Op den 1. Januar 2026 gouf et 2.110 Gemengen.

Gemenkerhand gëtt d'Gemeng op Däitsch als *Gemeinde* bezeechent, iwwerdeems verschidde Kantone se „politesch Gemeng“ (de. *politische Gemeinde*) nennen. Jee no Kanton gëtt et aner Bezeechnungen:

* *Einwohnergemeinde*: Kantonen Aargau, Appenzell Ausserrhoden, Basel-Land, Basel-Stad, Bern, Obwalden, Solothurn, Uri an Zug;
* *Munizipalgemeinde* (fr. *communes municipale*): Kantone Jura a Wallis;
* *Politische Gemeinde*: Kantone Graubünden, St. Gallen, Thurgau, Zürich;
* *Gemeinde*: Kantone Fribourg, Genf, Glarus (bis Enn 2010 *Ortsgemeinde*), Luzern, Neuchâtel, Nidwalden, Schaffhausen, Schwyz, Tessin a Vaud,
* *Bezirk* (fr. *district*): Kanton Appenzell Innerrhoden.

## Zuel vu Gemengen
D'Gemengenzuel geet zënter e puer Joer stänneg zeréck, virun allem wéinst Fusiounen an de Kantone Vaud, Fribourg, Neuchâtel, Wallis an am Tessin, awer och duerch d'Fusioun vu 25 Gemengen am Kanton Glarus zu just nach dräi. Am Joer 1960 gouf et 3.095 Gemengen, am Joer 2000 der 2.899 an am Joer 2010 der 2.596.

## Um Spaweck
Guillaume Schmit

De **Guillaume Schmit**, gebuer ..., a gestuerwen den 12. Juni 1963 (am Alter vu 76 Joer), war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war Member vum Gemengerot a vum Schäfferot vun der Gemeng Suessem.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Suessem eng Strooss no him genannt.

## Gielercher
* Ordre Grand-Ducal de la Couronne de Chêne
Les grands ducs

**Les grands ducs** ass e franséische Film vum Patrice Leconte aus dem Joer 1996 mam Jean-Pierre Marielle a mam Philippe Noiret an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Georges Cox, de Victor Vialat an den Eddie Carpentier sinn dräi Theaterschauspiller, déi hir bescht Zäit hannert sech hunn. Als lescht Rettung kréien s'en Engagement an engem schlechte Boulevard-Kaméidistéck mam Titel *Scoubidou*, dat soll op Tournée goen.

Wat s'am Ufank net wëssen: De Produzent, de Shapiron, päift och aus dem leschte Lach, a baut drop, dass d'Stéck e grandiose Flop gëtt, sou dass en d'Primm vun enger Assurance asäckele kann. Ma eis dräi Häre ginn hiert Bescht, fir aus dësem Engagement e Succès ze maachen...

## Um Spaweck
Fantôme avec chauffeur

**Fantôme avec chauffeur** ass e franséische Film vum Gérard Oury aus dem Joer 1996 mam Philippe Noiret a mam Gérard Jugnot an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Philippe Bruno-Tessier, Preisdent vun enger Finanzentreprise a säi
Chauffeur Georges Morel ginn am Auto erschoss. Hir Geeschter musse sech mat den Ursaachen an den Auswierkunge vun deem Muerd, sou wéi och de Relatiounen zueneen a mat aneren, auserneesetzen...

## Um Spaweck
Les palmes de M. Schutz

**Les palmes de M. Schutz** ass e franséische Film vum Claude Pinoteau aus dem Joer 1997 mat der Isabelle Huppert a mam Charles Berling an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Soleil (Film)

**Soleil** ass e franséisch-däitsch-italieenesche Film vum Roger Hanin aus dem Joer 1997 mat der Sophia Loren a mam Philippe Noiret an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewe vun engem jiddesche Kand am Joer 1942 zu Alger.

## Um Spaweck
Marianna Ucria

**Marianna Ucrìa** ass e franséisch-italieenesche Film vum Roberto Faenza aus dem Joer 1997 mat der Emmanuelle Laborit a mam Bernard Giraudeau an den Haaptrollen no engem Roman vun der Dacia Maraini. 

## Ëm wat geet et am Film?

De Film spillt am Sizilien vum 18. Joerhonnert an erzielt de Liewenswee vun der Marianna Ucria, enger stommer Fra, déi sech lues a lues eng Selbstännegkeet erausschaffe kann. Dobäi fënnt s'um Enn och eraus, wat den Ausléiser vun hirer Stommheet war...

## Um Spaweck
Père et fils (Film)

**Père et fils** ass e franséisch-kanadesche Film vum Michel Boujenah aus dem Joer 2003 mam Philippe Noiret a mam Charles Berling an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De Léo huet kaum nach Kontakt zu senge Jongen David, Max a Simon. Hie fäert ze stierwen, ier de Max an den David sech nees matenee verdroen hunn. Dofir erfënnt e sech eng Kränkt, fir seng Jongen dozou ze zwéngen, mat him an de Québec ze reesen...

## Um Spaweck
Le bossu (Film 1997)

** Le Bossu** ass e franséisch-italieenesche Film vum Philippe de Broca aus dem Joer 1997 mam Daniel Auteuil a mat der Marie Gillain an den Haaptrollen nom Roman mam selwechte Numm vum Paul Féval. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
Le pique-nique de Lulu Kreutz

**Le pique-nique de Lulu Kreutz** ass e franséische Film vum Didier Martiny aus dem Joer 1999 mam Philippe Noiret a mat der Carole Bouquet an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
De groussen Cellist Jascha Steg spillt zu Evian, a seng Famill reest dohi fir e spillen ze héieren. Zu Evian wunnt och d'Anne, eng Violonistin, mat där en eng Affär hat, an net verquësst, dass et mat hinnen eriwwer soll sinn.

D'Lulu Kreutz, eng al Frëndin vun der Famill, invitéiert se all zesummen op e Picknick an d'Bierger beim Genfer Séi ...

## Um Spaweck
Joseph Kalbersch

De **Joseph Kalbersch**, gebuer den 10. September 1795 zu Beeler, a gestuerwen den 12. Dezember 1858 zu Ierpeldeng op der Sauer war e lëtzebuergesche Geeschtlechen.

Hien ass zu Léck, Münster, Köln a Mainz an de Seminär gaangen, a gouf den 18. August 1818 zum Diakon geweit. Den 18. September 1819 gouf en zu Metz zum Priister geweit. Vun 1819 bis 1827 war hie Paschtouer zu Rouderssen, wou hien och Schoul gehalen huet. 1827 gouf hien an d'Par Ierpeldeng bei Ettelbréck versat, wou e bis zu sengem Doud Paschtouer war. 

Den Abbé Kalbersch huet sech géint de Mëssbrauch vun Alkohol engagéiert. Hien huet och Geschichtsfuerschung bedriwwen an eng Chronik vun de Revolutiounsdeeg vun 1848 zu Ettelbréck erausbruecht. Vun 1840 bis zu sengem Doud huet hien am Ierpeldenger Schlass gewunnt, dat bis 1882 am Kierchebesëtz war.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Ierpeldeng eng Strooss, d*'Rue Abbé Kalbersch*, no him genannt.

## Publikatiounen
* *Die Revolution zu Ettelbrück im Jahre 1848. Herausgegeben und mit Anmerkungen versehen von [[Martin Blum]].* Sonderdruck aus Ons Hémecht 1907.
* *Gebrauch und Mißbrauch geistiger Getränke, oder Wein und Branntwein im Mittelalter und in unserer Zeit. Nach Urkunden bearbeitet von J. Kalbersch, Pastor zu Erpeldingen.* Diekirch 1854, J. A. Schröll. – 1. Theil: Der Wein, 240 S.; 2. Theil: Der Branntwein, 491 S.

## Literatur
* *Hommage à l'abbé Joseph Kalbersch, 1795-1858, à l'occasion de son 200e anniversaire* / [layout: René F. Reuter ; textes: Ernest Rassel, Jean-Pierre Fleuschling, Michel J. Wilhelm], - Erpeldingen : Gemeindeverwaltung : Syndicat d'initiative, 1995. - 22 p.
* Jean Stephany: *Joseph Kalbersch (1795-1858), Landpfarrer, Geschichtsforscher und Zeitzeuge*. Commune d'Erpeldange 2004, 100 S.
Jeanne vu Lëtzebuerg

D**'Jeanne vu Lëtzebuerg**, gestuerwen 1310, war eng Adeleg an eng Uerdensfra aus der Grofschaft Lëtzebuerg.

Si war dat siwent a jéngst Kand vum Grof Heinrich V. vu Lëtzebuerg a senger Fra Marguerite vu Bar (1220-1275).

Si war Äbtissin vun der Abtei vu Clairefontaine, déi hire Papp tëscht 1247 an 1250 baue gelooss hat.

D*'Jeannegässel* zu Huewel ass no hir genannt ginn.
Bank of America

D**'Bank of America** war eng lëtzebuergesch Bank, déi den 12. Mäerz 1969 gegrënnt gouf. Et war eng Duechtergesellschaft vun der *Bank of America National Trust and Savings Association*. Hire Sëtz war op N° 6 um Boulevard Royal an der Stad. 1970 war se Matgrënner vun der Cedel. Si war um Ufank haaptsächlech um Euromarché aktiv.

1972 ass se op N°35 vum Boulevard Royal geplënnert. Den 31. Dezember 1977 gouf se vun der Bank of America International absorbéiert, déi alleguer d'Aktivitéiten iwwerholl huet.

## Direkteren
* Gerret Schaaphok (1969-1974)
* James A. Rutte (1974-1977)

## Kuckt och
* Finanzplaz Lëtzebuerg
Briet

E **Briet** ass e Stéck Schnëttholz, dat an eng laang a flaach rechteckeg Form geschnidde gouf. Eng **Lat** ass generell manner breet wéi e Briet, wärend en **Dill** e méi schmuelt Briet vu verschiddene Längten an Déckte ka sinn, dat fir en hëlze Foussbuedem gebraucht gëtt.

Brieder ginn ënner anerem an der Bau- an an der Miwwelindustrie gebraucht. Brieder déi méi wéi 40 mm déck sinn, ginn als Madrill bezeechent. 

## Kuckt och
* Dunn
* Sprangbriet
* Fris
* Käffer
*Konterlat

## Um Spaweck
Dunn

Eng **Dunn** ass e Bauelement, dat aner Bauelementer, dréit oder stäipt. 

Dunne kënnen zum Beispill aus Holz, Stol, oder Stolbëton sinn. 

Hëlzen Dunne kënnen als Ronnholz gebraucht ginn. Wa s'op de véier Säite geschnidde sinn, da gi se zu de Kanthëlzer gerechent, a wa se nëmmen op zwou Säite geschnidde sinn, da si se geflitscht. 

Bei stolen Dunne gëtt gewéinlech vun engem *Träger* geschwat. E bekannt Beispill dofir ass de Grey-Träger deen zu Déifferdeng gewalzt gëtt.

## Kuckt och
* Briet

## Um Spaweck
Ofkierzung (Homonymie)

Mat **Ofkierzung **ka gemengt sinn:

* an der Linguistik, déi verkierzt Schreifweis vun engem Wuert, kuckt: Ofkierzung
* an der Paleographie, Zeechen déi gebraucht gi fir Silben oder ganz Wierder z'ersetzen, kuckt: Abreviatur (Paleographie);
* an der Musek, eng vereinfacht Schreifweis vun den Nouten, kuckt: Abreviatur (Musek);
* e méi kuerze Wee wéi en aneren, mat deem een Zäit spuere kann.
Anna Lindh

D**'Ylva Anna Maria Lindh**, gebuer den 19. Juni 1957 am Stockholmer Quartier Enskede, a gestuerwen den 11. September 2003 zu Stockholm, war eng schweedesch Politikerin (SAP).

## Karriär
D'Anna Lindh ass an der Stockholmer Aarbechterbanlieue Enskede op d'Welt komm. 1982 huet si hiert Droitsstudium ofgeschloss. Vun 1984 bis 1990 war si Presidentin vum sozialdemokratesche Jugendverband Unga örnar. 1982 gouf si fir d'éischt an dat schweedescht Parlament gewielt, a war vun 1990 un zoustänneg fir d'Kultur an der Stad Stockholm.

## Ministesch
1994 gouf si als Ëmweltministesch ernannt, an 1998 als Ausseministesch an der Regierung vum Ministerpresident Göran Persson. Am éischte Semester 2001 hat si d'Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun.

Zur Lescht huet si sech fir de Bäitrëtt vu Schweden zum Euro agesat; eng Majoritéit vun de Schweden huet an engem Referendum de 14. September 2003 dergéintgestëmmt.

Véier Deeg virum Referendum, den 10. September 2003 war si ënnerwee, fir an engem Kleedergeschäft anzekafen. Do huet e 25-järege Mann si mat engem Messer ugegraff a sou staark blesséiert, dass se den Dag drop mueres un de Blesse gestuerwen ass. De Mäerder gouf, an Appell, zu liewenslaangem Prisong verurteelt.

## Éierung
2005 gouf hir zu Éieren d*'[[Anna-Lindh-Stëftung]]* gegrënnt.

Stroossen, Gebaier a Schoulen goufen no hir genannt. Zu Lëtzebuerg sinn dat Stroossen zu Mamer an zu Déifferdeng.

## Literatur
*  Olle Svenning: *Anna Lindh – en minnesbok.* Norstedt Verlag, Stockholm 2003, ISBN 91-1-301315-7

## Um Spaweck
Aloyse Birckel

Den **Nicolas Aloyse Birckel**, gebuer de 26. Juli 1896 zu Ierpeldeng, a gestuerwen de 4. Abrëll 1988 zu Ettelbréck, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vun 1938 bis 1963 Buergermeeschter vun der Gemeng Ierpeldeng.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Ierpeldeng eng Strooss no him genannt.
Nicolas Angelsberg

Den **Nicolas Angelsberg**, gebuer de 4. Mee 1924 zu Bierden, a gestuerwen den 22. Februar 2000 zu Iechternach, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vun 1975 bis 1981 Buergermeeschter vun der Gemeng Ierpeldeng.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Bierden eng Strooss no him genannt.
Patrick Comes

De **Patrick Comes**, gebuer den 13. August 1967 zu Wolz, ass e lëtzebuergesche Bankbeamten a Lokalpolitiker (LSAP). Hien ass zënter dem 26. Januar 2026 Buergermeeschter vun der Gemeng Wolz.

De Patrick Comes ass zënter 1996 an der Lokalpolitik aktiv. Fir d'éischt an der deemoleger Gemeng Eschweiler (Conseiller, duerno, vun 2001 bis 2014 Schäffen) an du vum 1. Januar 2015 un an der Fusiounsgemeng Wolz (Schäffe vun 2015 bis 2023).

Fir d'Gemengewalen 2023 hat hie sech bei der CSV opgesat, huet d'Partei awer kuerz no de Wale verlooss. Hie war dunn als onofhängege Conseiller am Gemengerot, ier en Enn 2025 bei d'LSAP gewiesselt ass. Uganks 2026 ass hien an enger LSAP-DP Koalitioun Buergermeeschter ginn, nodeems de Gemengerot e Mësstrauensvott gestëmmt hat an d'CSV-DP-Koalitioun an d'Bréch goung.

## Privates
De Patrick Comes ass vun Ierpeldeng aus der fréierer Gemeng Eschweiler, en ass bestuet a Papp vun zwéi Kanner.

Hien ass oder war an der *Chorale Erpeldange*, de *Kiirchefrënn Erpeldang*, den *Naturfrënn Erpeldang/Eeschwëller*, den *Enrôlés de Force Wooltz* an dem *Gaart an Heem Wooltz* aktiv.
CFL-Évasion

**CFL-Évasion** (eege styliséiert Schreifweis **CFL evasion**) ass eng lëtzebuergesch Aktiegesellschaft (*société anonyme*, kuerz *SA*) déi 1998 gegrënnt gouf. Et ass eng 100-prozenteg Duechtergesellschaft vun der CFL, déi sech als Reesagence ëm d'Organisatioun vu Reesen, d'Ausstelle vu Reesbilljeeën, asw. këmmert.

Am Kader vun hirer strateegescher Planung huet d'CFL Enn Januar 2026 matgedeelt, datt si op den 31. Mäerz mat den Aktivitéite vun CFL-Évasion géifen ophalen, an datt „Travel Group Luxembourg“ (« We love to travel » an « Émile Weber ») jidder Dossier géifen iwwerhuelen.

## Um Spaweck

* Informatioun iwwer CFL-Évasion op groupe.cfl.lu
Phial

**Phial SA** ass eng lëtzebuergesch Aktiegesellschaft am Beräich vun der Locatioun an der Verpachtung vun Immobilien, déi de 24. Dezember 2024 gegrënnt gouf. Den eenzege Grënnungsmember war d'Phiskndr Participations SARL vum Philippe Wilmes, engem Orthoped a fréierem Vizepresident vun der Association des médecins et médecins-dentistes (AMMD).

Nieft dem Philippe Wilmes ass och den Alain Schmit, fréiere President vun der AMMD gradewéi den Entreprener Marc Giorgetti an de Reviseur d'entreprise Alain Kinsch mat un der Gesellschaft bedeelegt.

Phial huet wëlles am Mäerz 2026 an der Ëmgéigend vum Findel déi sougenannt FindelClinic opzemaachen; et ass keng Klinick am wuertwiertleche Sënn, mä Phial versteet sech haaptsächlech als e Service Provider fir onofhängeg Dokteren. Op enger zentraler Plaz gëtt et alles wat mat der Organisatioun vun der Medezin ze dinn huet – vun der Raimlechkeeten iwwer d'Equipement bis bei de Service fir Rendez-vousen ze huelen. Am Géigesaz zu engem Spidol ginn d'Dokteren do net agestallt, mä schaffe weiderhin als Independant.

## Um Spaweck
Les côtelettes

**Les côtelettes** ass e franséische Film vum Bertrand Blier aus dem Joer 2003, no sengem eegenen Theaterstéck mam selwechten Numm, mam Philippe Noiret a mam Michel Bouquet an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Enges Daags daucht en ale Mann  op beim Léonce, senger Frëndin an hirem  Jong, fir, wéi hie seet, *"e schäissen ze doen."* Hie freet de Léonce iwwer seng Botzfra, d'Nacifa, aus, déi och bei him de Stot nécht, a, sou seet en, säi Liewen op d'Kopp gehäit hätt...

## Um Spaweck
Ripoux 3

**Ripoux 3** ass e franséische Film vum Claude Zidi aus dem Joer 2003 mam Philippe Noiret a mam Thierry Lhermitte an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?

## Um Spaweck
François Nemers

De **François Nemers**, gebuer de 5. Februar 1864 zu Bëschdref an do gestuerwen de 27. November 1945, war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Hie war vun 1897 bis zu sengem Doud Buergermeeschter vun der Gemeng Béiwen-Atert.

Fir un hien z'erënneren, gouf zu Bëschdref eng Cité no him genannt.
Crédit européen

De **Crédit européen** ass eng lëtzebuergesch Bank, déi de 15. September 1960 gegrënnt gouf. Aktionäre waren amerikanesch Banken ë.&nbsp;a. d'International Bank of Washington. Hire Sëtz war am Gebai vun der Privatbeamtekrankekeess, op N° 21 an der Glesenerstrooss am Garer Quartier an der Stad; d'Bank huet de 6. Mäerz 1961 hir Dieren opgemaach. Am Ufank war d'Bank haaptsächlech um Terrain vun de Kreditter fir Privatclienten täteg, wat déi Zäit eppes relativ Neies war. Well déi nei Bank sech geweigert huet d'Zënsen, déi vun der ABBL festgeluecht goufen, anzehalen, konnt si net Member vun der ABBL ginn.

Am Laf vun der Zäit huet de Crédit européen ënner anerem Agencen zu Esch-Uelzecht, Déifferdeng (1966) an Diddeleng (1969) opgemaach. 1967 ass d'Bank op eng nei Adress geplënnert: N° 50 op der Escher Strooss. D'Gebai war vum Architekt René Schmit entworf ginn.

1987 gouf de Crédit européen vun der Banque Bruxelles Lambert iwwerholl, mä blouf ënner hirem Numm bis 2003 bestoen. Zënterhier heescht se ING Luxembourg.

## Presidenten
* Edgar T. Konsberg 
* …
* Claude Pescatore (1980er Joren)
* …

## Direkteren
* George Olmsted (1960 – )
* Pierre Guillon (1960 – )
* …
* Fernand Rau (1980er Joren)
* …
Klaus-Michael Kühne

De **Klaus-Michael Kühne**, gebuer den 2. Juni 1937 zu Hamburg, ass en däitschen Entrepreneur, Mäzeen a Sponsor. Hien ass, iwwer d**Kühne Holding AG'' majoritären [[Aktionär]] vun der Logistik-Grupp [[Kühne + Nagel]], déi en zu engem groussen Deel mat opgebaut huet, an déi zu de gréisste [[Logistik]]entreprisen op der Welt zielt. D'Holding huet och Parte vun der [[Hapag-Lloyd|Hapag-Lloyd AG]], der [[Lufthansa|Lufthansa AG]], der [[Brenntag|Brenntag SE]], vu [[Flix (Entreprise)|Flix SE]], der Pharma-Entrprise [[Aenova Group]], der [[HSV|HSV Fußball AG & Co. KGaA]], an aneren.

D'Kühne-Stiftung, déi en 1976 mat sengen Eltere gegrënnt huet, engagéiert sech an de Beräicher Logistik, Medezin, Klima a Kultur. Dozou gehéiert d**Businessschool'' Kühne Logistics University (KLU) zu Hamburg an zu Ho-Chi-Minh-Stad an e Medezincampus zu Davos mat Fuerschungsprogrammer an der Allergologie an an der Kardiologie. Och d'Elbphilharmonie, d'Hamburgische Staatsoper an d'Opernhaus Zürich kréie Subside vun der Stëftung, déi och den Haaptsponsor vun de Salzburger Festspiele an dem Lucerne Festival ass.

Statista no hätt de Kühne e Verméige vu ronn 38,9 Milliarden Dollar (Stand 2025), wat hien zum zweeträichsten Däitschen hanner dem Dieter Schwarz méich.

Zu Conter, wou Kühne + Nagel eng Logistikdependance huet, gouf eng Allee nom Klaus-Michael Kühne genannt.

## Um Spaweck
Olivier Garofalo

Den **Olivier Garofalo**, gebuer de 14. Juli 1985 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Dramatiker, Auteur, Dramaturg an Theaterregisseur. Seng Wierker goufen an e puer europäesche Länner an an den USA opgefouert a goufen op Englesch, Polnesch, Ukrainesch a Rumänesch iwwersat. 

Den Olivier Garofalo huet d'Grondschoul zu Bettembourg an de Lycée Hubert Clement zu Esch-sur-Alzette besicht. Hei war hien och Member vun der Jugendtheatergrupp Namasté ënnert der Leedung vum Alex Reuter. No sengem Lycées-Ofschloss am Joer 2005 huet hien Europäesch Kulturstudien an Däitsch Sprooch a Literatur op der Universitéit Lëtzebuerg studéiert. Vun 2008 bis 2010 huet hien säi Studium an Däitscher Sprooch a Literatur an Erziehungswëssenschaften op der Universitéit vu Tréier weidergefouert. Hien huet béid Studienfächer mat akademesche Thesen iwwer Theater ofgeschloss. 

Den Olivier Garofalo war scho wärend sengem Studium als Regisseur an Dramaturg aktiv. Am Joer 2005 huet hien seng eege Monologe fir Independent Little Lies op d'Bühn bruecht, an an de follgende Joren huet hie weider Theaterproduktioune realiséiert. No dem Ofschloss vu senge Studien huet hie vun 2011 bis 2015 als Dramaturg bei der Badische Landesbühne zu Bruchsal geschafft. Vun Enn 2015 bis Enn 2019 war hien Dramaturg um ETA Hoffmann Theater zu Bamberg. Vu 2019 bis 2024 huet hien als Residenzautor an Dramaturg um Rheinisches Landestheater Neuss geschafft. Zënter 2024 schafft hien als fräie Schrëftsteller. 

Zënter 2024 schafft hien als fräie Schrëftsteller a vum 1. August 2026 un iwwerhëlt hien zesumme mam Pit Ewen d'artistesch Direktioun vum Mierscher Theater.

## Auszeechnungen
Garofalo gouf 2024 am Kader vum "Jonke Publikum" fir de Retzhofer Dramatikerpräis nominéiert a krut e Stipendium fir eng Residenz um Literarëschen Colloquium Berlin (LCB).

## Wierker

Den Olivier Garofalo schreift haaptsächlech Theaterstécker, déi sozial Problemer, politesch Themen an interpersonell Konflikter adresséieren. Zu senge bekanntsten Stécker gehéieren:
* Es ist, was nicht war – e Klassenzëmmer-Stéck iwwer häuslech Gewalt a Alkoholismus, dat schonn e puer Mol opgefouert an op Polnesch iwwersat gouf. 

* Don't Wait for the Marlboro Man"** – e Kammerdrama fir zwou Persounen, dat an den USA am Upstream Theatre zu St. Louis opgefouert gouf. 

* Im Umbruch an Heimat ist kein Ort – Produktiounen, an deenen de Garofalo sech mat sozialen Ëmbréch, Urbaniséierung an politeschen Muechtbezéiungen beschäftegt.
* "Rede zum Theater" (15.02.2017)
Compagnie luxembourgeoise de banque

D**'Compagnie luxembourgeoise de banque** war eng lëtzebuergesch Bank, déi den 11. Abrëll 1967 mat engem Kapital vun 250 Millioune Frang gegrënnt gouf. Et war eng Duechtergesellschaft vun der Dresdner Bank, déi 99,76&nbsp;% vun de Parten hat. Bei der Grënnung war de Maurice Sevenig deen eenzege lëtzebuergesche Member am Verwaltungsrot. D'Bank war ee vun de Grënnungsmembere vun der Cedel. 

D'Bank hat hire Sëtz uganks op 34a an der Philippsgaass; ëm 1970 huet s'um Eck vun der Niklosgaass an dem Krautmaart dat sougenannt *Wiltheim-Haus* vum René Mailliet ëm- resp. neibaue gelooss an hire Siège dohi verluecht.  

1972 huet déi Lëtzebuerger Filial hirersäits eng Filial an der Schwäiz opgemaach.

No der Fusioun mat der Commerzbank an Däitschland am Joer 2009 ass d'Dresdner Bank och zu Lëtzebuerg verschwonnen.

## Direkteren
* Kurt Bierbaum a Rainer Jaeckle (1967-1968)
* Volker Burghagen (1970er - 1980 Joren) 
* Wolfgang Baertz 
* ...
Bréitchen

**Bréitchen** ass e Sammelbegrëff fir verschidden Zorte klengt Brout. Bréidercher kënnen ënnerschiddlech Formen hunn, ënner anerem ronn, rechteckeg, a laanggezunn. Déi meescht Bréidercher si salzeg; et ginn der awer och, déi séiss sinn.

D'Bréitche kann als Bäilag zu engem Plat zerwéiert ginn, oder mat engem Belag. Mat Belag gëtt e Bréitchen dacks och Sandwich genannt.

Wéi beim Brout ginn et beim Bréitche vill verschidde Rezepter, zum Beispill mat Kären, oder manner geleefeg och mat Oliven oder Speck.

### D'Produktioun a Biller

Výroba housek (1).JPG|Fäerdeg geknieten Deeg.
Výroba housek (2).JPG|Den Deeg gëtt a méi kleng Portiounen opgedeelt.
Postup výroby celozrnného rohlíku (3).JPG |Hydraulesch Deegdeelmaschinn.
Výroba housek (5).JPG|Aus den eenzelen Deegstécker…
Výroba housek (7).JPG|… ginn …
Výroba housek (8).JPG|… déi eigentlech Bréiderchersportioune geformt.
Výroba housek (10).JPG|D'Iwwerfläch gëtt fiicht gemaach, …
Výroba housek (12).JPG|… fir datt se mat Mon oder Seesam bestreet ka ginn.
Výroba housek (14).JPG|Déi fäerdeg gebake Bréidercher.


## Kuckt och
* Hamburger
## Um Spaweck
Trois amis

** Trois amis** (och alt **3 amis**) ass e franséische Film vum Michel Boujenah aus dem Joer 2007 mat der Mathilde Seigner a mam Pascal Elbé an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
D'Claire, de César an de Baptiste sinn zanter hirer Kandheet Frënn. Si probéieren sech géigesäiteg ze hëllefen, wann et engem mol net sou gutt geet. Dat huet heiansdo ongewollt Auswierkungen ...

## Um Spaweck
Edy (Film)

**Edy** ass e franséische Film vum Stéphan Guérin-Tillié aus dem Joer 2005 mam François Berléand a mam Philippe Noiret an den Haaptrollen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den Edy ass en Assurancen-Agent, deen sech mat verschiddene vu senge Clienten zesummendeet, fir Muerden als Accident erschéngen ze loossen, an  esou un déi assuréiert Suen ze kommen. Enges Daags bréngt en ongewollt ee vu senge Cliente mat sengem eegene Revolver ëm…

## Um Spaweck
Toy Story

***Toy Story*** ass en US-amerikaneschen Animatiounsfilm vum John Lasseter aus dem Joer 1995.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Andy kritt eng nei Spillsaach mam Numm *Buzz Lightyear*. Hie spillt ganz gär dermat, a verléiert säin Interessi um *Sheriff Woody*, senger Liblingsspillsaach vu virdrun. Enges Daags flitt de Buzz zur Fënster eraus, a jidderee mengt, de Woody hätt hien ëmbruecht. De Woody entscheet sech, dem Buzz nozegoen, fir en ze retten an zeréckzebréngen. Déi Zwéin erliewen e sëllegen Aventuren an der Welt "do baussen", a musse munch Gefore meeschteren...
## Auszeechnungen
Toy Story gouf 2005 vun der Library of Congress als "Film vu kultureller, historescher an ästhetescher Bedeitung" deklaréiert a gouf am Nationale Filmregëschter vun den USA als erhalenwäert klasséiert.

## Um Spaweck
Iessen

**Iessen** steet fir:
* d'Narungsopnam, kuckt: Ernierung
* als Kollektivum fir (fest) Narung
* preparéiert Iessen, kuckt: Plat
Pollo Bodem

De **Leon** ("**Pollo**") **Bodem**, gebuer den 30. September 1951, ass e lëtzebuergesche Lokalpolitiker (LSAP).

Hie gouf de 12. Oktober 1975 an de Gemengerot vun der Gemeng Useldeng gewielt, war do 18 Joer laang Éischte Schäffen, da 6 Joer Gemengeconseiller, ier en den  1. Januar 2000 eng éischt Kéier zum Buergermeeschter ernannt gouf an dat zanterhier ass, zulescht zanter  de Gemengewale vum 11. Juni 2023. 
## Um Spaweck
* De Pollo Bodem mécht zanter 50 Joer Gemengepolitik. Interview op 100,7.lu, 29.01.2026.
Noutfalldous

Eng **Noutfalldous**, och nach **Noutfallbéchs** (oder eng änlech Bezeechnung) ass gemenkerhand e plastiks Dëppchen an deem en Ziedel mat wichtege medezineschen Informatiounen iwwer eng Persoun dra läit. D'Informatioune sinn dofir geduecht, fir et den Hëllefs- oder Rettungsdéngschter an engem Noutfall méi einfach ze maachen, der Persoun an der Nout ze hëllefen, well déi dacks net méi fäeg ass op d'Froe vum Rettungspersonal z'äntweren.   

D'Noutfalldous soll am Frigo versuergt ginn; dat ass eng Plaz déi an all Stot liicht ze fannen ass an d'Hëllefspersonal muss net laang no den Informatioune sichen. Fir drop hinzeweisen, datt eng Noutfalldous am Stot present ass, soll een e Pechbild bei d'viischt Dier an eent op de Frigo pechen.   

D'Noutfalldous, inklusiv de Pechbiller an dem Informatiounsziedel, gëtt gemenkerhand vun Hëllefsorganisatiounen zur Verfügung gestallt oder et kann ee s'am Handel kafen.   

## Noutfalldous zu Lëtzebuerg
Déi lëtzebuergesch Versioun vun der Noutfaldous gouf de 15. Januar 2026 vum Lions Club *Erasmus* an Zesummenaarbecht mat der Fondatioun Lions Luxembourg, dem Ministère fir Gesondheet a sozial Sécherheet an der Stad Lëtzebuerg virgestallt. Eng 5.000 Béchse ginn – haaptsächlech iwwer de Biergerzenter vun der Stad Lëtzebuerg – un déi interesséiert Bierger verdeelt. De CGDIS ass den operationelle Partner vun der Aktioun.

## Um Spaweck

*  Informatiounsvideo vum Lions Club Erasmus, op YouTube
*  Informatiounsvideo vum däitsche *Landkreis Mittelsachsen*
*  Notfalldose
Andrew Gow

Den **Andrew Jonathan Gow**, gebuer 1978 am Surrey, ass e brittesche Moler a Portraitist, deen zënter uganks vun den 2000er Jore schafft. Hie war vun 1996 bis 2000 um huet *Williams College* am Massachusetts wou en e Bachelor of Arts an der Geschicht an an der Bildend Konscht gemaach huet. Duerno (2000-2002) huet hie säi Stil zu Florenz an den *Charles H. Cecil Studios* an zu Paräis op der *Académie de Port Royal* gradewéi am Vereenegte Kinnekräich weider entwéckelt. Säi Stil kombinéiert déi streng klassesch Molerei mat enger ausgepräägter zäitgenëssescher Sensibilitéit. Wärend senger ganzer Karriär ass hien haaptsächlech tëscht der Toskana a London hin- an hiergereest. 

Den Andrew Gow realiséiert souwuel Eeenzel- wéi och Gruppeportraiten, woubäi seng Wierker dacks fir prominent Institutiounen, dorënner europäesch Kinnekshaiser an international Organisatioune bestëmmt sinn. Et fënnt ee seng Wierker deemno a Privatwunnengen, Konferenzraim, Universitéiten, gradewéi am apostoulesche Palais an der Vatikanstad. 

Nieft Portraite moolt hien awer och Landschaften a botanesch Zeenen an deenen hien dacks d'Zerbriechlechkeet vun der Natur an d'Noutwennegkeet vun enger méi ausgeglachener Bezéiung tëscht de Mënschen an der Ëmwelt behandelt.

Am Kader vum Trounwiessel 2025 huet hien ee vun den offizielle Portraite vum Grand-Duc Guillaume realiséiert, deen elo am Plenarsall vun der Chamber hänkt.

## Wierk (Auswiel)
Lëscht vun ëffentlechen Opträg:
* Grand-Duke Guillaume, Maison du Grand-Duc, Lëtzebuerg, 2025
* Colonel Sir Malcolm Ross, Grand Prior, Order of St John, 2022
* Cardinal George Pell, Apostolic Palace Vatican City 2016
* Mr Ratan Tata, Asia House, London, 2013
* Mr John Henry Felix, Harris Manchester College, Oxford, 2012
* Lord and Lady Harris of Peckham, Harris Manchester College, Oxford, 2010
* Dr and Mrs Larry Tseu, Harris Manchester College, Oxford, 2010
* Mr David Woodfine, Harris Manchester College, Oxford, 2007
* The Reverend Doctor Ralph Waller, Harris Manchester College, Oxford, 2006
* The Reverend Charles Roberts, Queen’s Chaplin for Scotland, The Cannongate Kirk, 2005
* Mr Robert Conway, Harris Manchester College, Oxford, 2004

## Ausstellungen
Lëscht vun Ausstellungen:
* 2024 British Art Fair, Saatchi Gallery, London
* 2023 StART Art Fair, Saatchi Gallery, London
* 2022 The Royal Society of Portrait Painters, The Mall Galleries
* 2020 Catherine Prevost Gallery, London
* 2014 Chauchet Contemporary, London
* 2012 The Hollywood Road Arts Club, London
* 2010 The New English Art Club, the Mall Galleries, London 
* 2006 The Royal Society of Portrait Painters, The Mall Galleries, London
* 2005 Arndean Gallery, Cork Street, London
* 2004 The Cavalry and Guards Club, Piccadilly, London
* 2002 Paul Mitchel Gallery, Bond Street, London
* 2000 Luschinger Gallery, Greenwich, Connecticut, USA
* 2000 Williams College Museum of Art, Williamstown, Massachusetts, USA

## Um Spaweck
* Der Mann, der dem Großherzog ein Lächeln ins Gesicht zauberte, wort.lu, 22.01.2026
Louise Pragnell

D**'Louise Pragnell**, gebuer 1981 am Warwickshire, ass eng brittesch Molerin a Portraitistin. Si huet bildend Konscht op der Universitéit vun Edinburgh an dem Edinburgh College of Art studéiert an hire Studium mat engem *Master of Arts* (MA) ofgeschloss. Duerno huet si an Italien eng zousätzlech Ausbildung an der Technik vun der klassescher Uelegmolerei zu Florenz op der Florence Academy of Art an am Portraitsatelier vun der Rebecca Harp gemaach.

Vun ëm 2005 u mécht si haaptsächlech Portraitsmolerei, sief et intim Familljeportraiten, offiziell Portraite vun ëffentleche Persounen oder militäresch Gruppeportraiten am groussem Format. 

Am Kader vum Trounwiessel 2025 huet si ee vun den offizielle Portraite vum Grand-Duc Guillaume an ee vun der Groussherzogin Stéphanie realiséiert. 

## Wierk (Auswiel)

### Portraiten

* 2010: The Household Cavalry, Gruppeportrait vu of 25 Offizéier (100 cm × 300 cm)
* 2011: Tim Gosling als *The Evil, Murdering, Misguided Queen Cassandra*
* 2012: General Sir Nicholas Houghton, fréieren *Chief of Defence Staff*, British Armed Forces
* 2014: Prince Edward, Duke of Kent, Cavalry and Guards Club, Piccadilly
* 2014: General Sir Peter Wall, fréieren *Chief of General Staff*
* 2015: General Sir Jim Hockenhull*, KBE Strategic Command*
* 2015: Triptychon vu Gruppeportraite fir den 125. Anniversaire vun der Grënnung vum Royal St. George's Golf Club
* 2020: Konschtprojet "Portraits for NHS Heroes" am Kader vun der COVID-19 Pandemie
* 2022: Bild vum *The Patron's evening* am Concertssall Camden Palace (Koko); um Bild sinn ë.&nbsp;a. z'erkennen: Olivia Coleman, Keith Tyson, Elisabeth Murdoch, Mat Collishaw
* 2023: The Irish Guards, Gruppeportrait vun 32 Offizéier
* 2023: William Hague, Baron Hague of Richmond, Royal United Services Institute
* 2025: Sir Jackie Stewart, Commande vum *Royal Automobile Club*
* 2025: Princess Royal, Portrait a voller Gréisst (250 cm × 100 cm)
* 2025: Groussherzog Guillaume a Groussherzogin Stéphanie
* David Stewart, fréiere Manager vun de British Grove Studios (posthum)

### Ausstellungen

* 2011: National Portrait Gallery - BP Portrait Award mat *The Evil, Murdering, Misguided Queen Cassandra*
* 2012: National Portrait Gallery -  BP Portrait Awards mat *Tom, Waiting*

## Um Spaweck
*  Household Cavalry gets a modern image, Horse & Hound, 11.06.2010
*  Interview with Artist Louise Pragnell, Portrait Painter The Pennant, 05.2015
Respekt- a Fräiheetspartei

D**'Respekt- a Fräiheetspartei**, (ung: *Tisztelet és Szabadság Párt;* gekierzt **Tisza**), ass eng konservativ politesch Partei an Ungarn déi 2020 gegrënnt gouf.

## Geschicht
D'Partei gouf bekannt, nodeems de fréiere Fidesz Parteimember Péter Magyar Parteimember gouf an iwwer d'Korruptioun am Land geschwat huet. Bei den Europawale vun 2024 huet d'Partei op ee Coup siwe Sëtz am Europäesche Parlament kritt.

Virum Péter Magyar war d'Tisza eng kleng konservativ Partei, déi sech als "ideologiefräi" definéiert huet. Ënnert dem Magyar gouf s'eng mëtt-riets Partei a Member vun der Europäescher Vollekspartei. D'Partei huet vermidden, kloer ideologesch Positiounen ze huelen.

## Parteipresidenten
# Attila Szabó (2020 – 2024)
# Péter Magyar (2024 – )

## Walresultater
### Europawalen

## Um Spaweck

* Websäit vun der TISZA
Demokratesch Koalitioun

D**'Demokratesch Koalitioun** (ung: *Demokratikus Koalíció;* **DK**) ass eng sozialdemokratesch a sozial-liberal politesch Partei an Ungarn.

## Geschicht
D'Partei gouf 2010 vum fréiere Premierminister Ferenc Gyurcsány als eng Fraktioun an der Ungarescher Sozialistescher Partei gegrënnt. Den 22. Oktober 2011 huet sech d'Demokratesch Koalitioun vun der Sozialistescher Partei getrennt a gouf eng eege Partei.

Fir d'Europawalen 2019 huet d'DK eng europäesch federalistesch Positioun ageholl, déi sech fir d'"Vereenegt Staate vun Europa" asetzt. 

D'Partei gehéiert zur Partei vun den Europäesche Sozialisten, ma hir Europadeputéiert si Membere vun der Progressiver Allianz vun de Sozialisten an Demokraten (S&D). No den Europawalen 2019 huet d'Demokratesch Koalitioun de Bäitrëtt an d'Allianz vun de Liberalen an Demokrate fir Europa ofgeleent an huet decidéiert am S&D Grupp ze bleiwen.

## Parteipresidenten
# Ferenc Gyurcsány (2011 – 2025)
# Csaba Molnár (2025 – 2025)
# Klára Dobrev (2025 – )

## Walresultater
### Parlamentswalen

### Europawalen

## Um Spaweck

* Websäit vun der DK
Beez

De Begrëff **Beez** bezeechent:
* eng cheemesch Léisung mat där d'Uewerfläch vu Metall, Plastik oder Holz behandelt gëtt: kuckt Beezen (Materialbehandlung)
* eng Marinad fir Liewensmëttel, besonnesch fir réit Fleesch oder réie Fësch
Wells Fargo Bank

D**'Wells Fargo Bank** ass eng US-amerikanesch Bank, déi 1852 gegrënnt gouf, an déi haut zu de véier gréissten US Banke gehéiert.

## Presenz zu Lëtzebuerg
1969 gouf zu Lëtzebuerg eng Filial vun der *Wells Fargo Bank, National Association* opgemaach. De Sëtz war fir d'éischt op 2 an der rue Heine am Garer Quartier an der Stad, ier se dunn 1973 an d'Zithastrooss N°22 geplënnert ass. Enn 1977 huet d'Bank fir Schlagzeile gesuergt, well se 21 Mataarbechter entlooss huet. 18 Méint méi spéit, am September 1979 gouf déi lëtzebuergesch Filial zougemaach, awer eréischt den 8. Juni 2020 aus dem Handelsregëster gestrach.

## Direkteren
* Clive Sanders (1969 – 1972)
* Léon Weyer (1972 – …)

## Um Spaweck
Rita Süssmuth

D**'Rita Süssmuth**, gebuer de 17. Februar 1937 als *Rita Kickuth* zu Wuppertal, a gestuerwen den 1. Februar 2026 zu Neuss, war eng däitsch Pedagogin, Universitéitsprofessesch a Politikerin (CDU). 

Si war vun 1985 bis 1988, ënnert dem Bundeskanzler Helmut Kohl, Bundesministerin fir Famill, Senioren, Fraen a Jugend (vun 1986 u fir Jugend, Famill, Fraen a Gesondheet).

Vun 1987 bis 2002 war si Deputéiert am Däitsche Bundestag, dovunner 10 Joer laang, vun 1988 bis 1998, Presidentin vun deem Parlament.

## Um Spaweck
Tisza (Homonymie)

**Tisza**, resp. **TISZA**, ka sinn:
* e Floss a Mëtteleuropa; kuckt: Tisza;
* eng politesch Partei aus Ungarn, *Tisztelet és Szabadság Párt;*, kuerz: TISZA (iwwersat: Respekt- a Fräiheetspartei).
PricewaterhouseCoopers

**PricewaterhouseCoopers**, och bekannt als **PwC**, ass eng brittesch multinational Berodungsfirma mat Sëtz zu London.

Et ass déi zweetgréisst Berodungsfirma op der Welt a gehéiert zesumme mat Deloitte, EY a KPMG zu den „Big Four“. D'Netzwierk vu PwC gëtt iwwert *PricewaterhouseCoopers International Limited* iwwerwaacht, enger privater Gesellschaft no engleschem Recht.

PwC ass an 149 Länner aktiv an huet méi wéi 370.000 Mataarbechter. D'Firma an hirer aktuelle Form ass 1998 duerch en Zesummeschloss vun den zwou Firme Coopers & Lybrand a  Price Waterhouse entstanen.

## Presenz zu Lëtzebuerg
Déi lëtzebuergesch Firma PricewaterhouseCoopers ass eng Genossenschaft, déi den 18. Juni 1998 gegrënnt gouf. Mat ronn 3.600 Mataarbechter ass PwC dee siwentgréissten Employeur zu Lëtzebuerg an déi gréisst Berodungsfirma . De Sëtz ass am Gaasperecher Bann, op 2 rue Gerhard Mercator an der Stad.

2014 koum PwC Lëtzebuerg duerch déi sougenannt LuxLeaks Affär weltwäit an d'Schlagzeilen.

### ''Managing Partners''
* Marie-Jeanne Chèvremont (1998 – 2007)
* Didier Mouget (2007 – 2014)
* John Parkhouse (2015 – 2022)
* François Mousel (2023 – )

war ernimmt

## Um Spaweck
Tisza

D**'Tisza**, oder **Tisa** an anere Sproochversiounen, ass e gréissere Floss a Mëtteleuropa. Mat 966 Kilometer ass et dee längsten Niewefloss vun der Donau. En huet fréier als "deen ungareschste Floss" gegollt, well e ganz bannent dem Territoire vum Kinnekräich Ungarn gelaf ass. Mat de Grenze vun haut leeft en duerch eng Rëtsch Nopeschlänner vun Ungarn. 

D'Tisza huet hiren Ursprong an de Karpaten bei Rachiw an der Ukrain, beim Zesummefloss vun der Wäisser Tisa an der Schwaarzer Tisa. Vun do u leeft se no Westen, méi oder manner laanscht d'ukrainesch Grenz mat Rumänien a mat Ungarn. Da mécht se kuerz d'Grenz tëscht der Slowakei an Ungarn, ier se zu Tiszabecs an Ungarn eraleeft, an dann do, an engem liichte Bou, vun Norden no Süde queesch derduerch leeft. E puer Kilometer südlech vu Szeged leeft s'a Serbien eran, wou se beim Duerf Stari Slankamen an der Vojvodina, ënnerzeg vun Novi Sad, an d'Donau mënt.

D'Tisza huet e Baseng vun 156,087 km². Am Duerchschnëtt schëtt s'ëm déi 800 bis 1000 m³/s Waasser an d'Donau, wat ongeféier 13&nbsp;% vun der Donau hiren Zouleef ausmécht. 

An der Puszta, am Komitat Heves, gëtt se zanter den 1970er Joren zu engem Séi mat enger Fläch vun 127 km² gestaut.

An anere Sprooche gëtt de Floss Theiß (Däitsch), Tibisco (Italieenesch), oder (vereelzt) Tibisque (Franséisch) genannt, ma virun allem och, an de Länner duerch déi se leeft, Тиса (Ukrainesch a Serbesch) an Tisa (Rumänesch a Slowakesch).

## Um Spaweck
Fielsendoum

De **Fielsendoum** (Arabesch: قبة الصخرة&lrm; *qubbat as-sachra*; Hebräesch: כיפת הסלע; *Kippat ha-Sela*) zu Jerusalem ass deen eelste monumentale Sakralbau vum Islam an eent vun den islameschen Haapthellegtemer. E steet um Tempelbierg am südëstlechen Deel vun der Jerusalemer Alstad a gouf ëm 690 gebaut an zanterhier ëmmer nees restauréiert, verännert a vergréissert, fir d'lescht an den 1990er Joren.

Den Numm "Fielsendoum" geet op d'Form zeréck (Doum am Sënn vu Kuppel) an op de Fiels am Zentrum vum Gebai. Der jiddescher Traditioun no wier dorop d'Welt gegrënnt ginn, a wier hire Mëttelpunkt. Op där Plaz hätt och den Abraham säi Jong Isaak wëllen afferen, an och d'Arch vun der Allianz wier do versuergt ginn.  No der islamescher Traditioun wier de Mohammed vun dësem Fiels an den Himmel gefuer.

De Fielsendoum ass e Meeschterwierk vun der islamescher Architektur vum fréien Umayyadenstil an iwwerhëlt den Typus vum fréichrëschtlech-byzantineschen Zentralbautyp. En ass bannendran 11,5&nbsp;m héich an huet en Duerchmiesser vun  20,40&nbsp;m.

Den Daach ass aus vergëlltem galvaniséierte Blech. Bis 1962 war en aus schwaarzem Bläi. All Mauere si vun enger Héicht vun 3 Meter u mat orientalesche Motiver op bloe Plättercher dekoréiert. 

Den aachteckege Grondrëss ass an e Krees mat knapps 55&nbsp;Meter Duerchmiesser agepasst. De banneschte Sailekrees huet en Duerchmiesser vun 20,37&nbsp;Meter. Et gi véier Entréeën, an all Himmelsrichtung eng. D'Haaptpaart am Süden huet e Portikus.

## Um Spaweck
Jean Pierre Suttor

De **Jean Pierre Suttor**, gebuer den 2. Dezember 1760 zu Bartreng, a gestuerwen den 23. Juni 1831 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Dokter a Lokalpolitiker.

Hien huet zu Bartreng als Dokter praktizéiert a war och do vun 1809 bis 1816 Buergermeeschter.

De Jean Pierre Suttor war – als Nofollger vum Jean Baptiste Würth – vun 1826 bis 1830 President vun der *Commission médicale*, dem Virleefer vum Collège médical.

## Privates
De Jean Pierre Suttor war de Bouf vum Charles Joseph Anton Suttor, engem Vogt am Dénscht vun de Barone vu Schauwebuerg, an der Anne Elisabeth Prommenschenckel vun Dikrech.

Hie war dräimol bestuet:
* éischt Bestietnes (1. Mee 1783) mat der Anna Christina Reding (1760 – 1831); d'Koppel krut ee Jong, de Karl Anton Joseph Wilhelm (1784 – 1831). Vun him staamt d'Famill Suttor vun Ettelbréck of;
* zweet Bestietnes (6. Dezember 1787) mat der Catherine Ransonnet (1771 – 1797); aus deem Bestietnes si sechs Kanner ervirgaangen: Maria Marguerite Elisabeth (1788 – 1884), Marie Madelaine (1790 – ?), Marie Philippine (1791 – ?), Jacques Philippe Christophe (1793 – ?), Marie (1795 – ?) an Elisabeth (1796 – ?). Eng vun den Duechteren huet sech mam J. Bapt. Thorn bestuet, dee méi spéit Gouverneur vu Lëtzebuerg war;
* drëtt Bestietnes (> 4. Mee 1799) mat der Marie Anne Baclesse (1773 – 1822); an dem Bestietnes si follgend Kanner gebuer ginn: Magdelene Therese (1800 – 1800), Magdelene Therese (1801 – ?), Johann Franz Peter (108 – 1868), Marie Elisabeth (1804 – 1883), Pierre Louis (1805 – ?), Josephine Willibrorde Elisabeth Marie (1807 – ?), Jacques Philippe Louis (1810 – ?), Elisabeth Angelique (1812 – ?), Françoise Charlotte (1817 – 1821), Jean Pierre (1811 – 1818).

## Quellen
* Quell, wou net anescht uginn: Broschür vum Collège médical fir den 150. Anniversaire (1818 – 1968), S. 36 – 37

## Um Spaweck
André Pondrom

Den **André Pondrom**, gebuer als **Andreas Pondrom** de 25. Mäerz 1787 zu Heeschdref, a gestuerwen de 24. Mee 1859 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Dokter.

Hien huet zu Paräis Medezin studéiert, 1815 säin Doktertitel a sech duerno zu Lëtzebuerg néiergelooss. Hien huet sech wéinst senge professionellen, moraleschen, mënschlechen an altruistesche Qualitéiten ervirgedoen an huet vill wärend der Choleraepidemie vun 1832 geleescht.

Den André Pondrom war – als Nofollger vum Nicolas Clasen – vun 1849 bis 1859 President vum Collège médical.

## Privates
Den André Pondrom huet sech fir de Gaardebau interesséiert; hie war net bestuet.

## Gielercher
* 

## Quellen
* Quell, wou net anescht uginn: Broschür vum Collège médical fir den 150. Anniversaire (1818 – 1968), S. 47 – 48

## Um Spaweck
Charles d'Huart

De **Jean-François-Joseph-Charles d'Huart**, genannt **Charles d'Huart**, gebuer den 1. Juni 1797 zu Bartreng,  a gestuerwen de 16. November 1864 zu Munneref war e lëtzebuergesche Lokalpolitiker.

Seng Eltere waren de Barong Jacques Philippe Joseph d'Huart (1754 – 1816) an d'Marie Françoise Henriette De Dampont, Damm vu Schwerdorff (1759 – 1811). Den 3. Dezember 1823 huet hie sech an der Stad mat der Marie Elisabeth Thérèse Suttor, Duechter vum Jean Pierre Suttor, bestuet; d'Koppel krut ee Kand, de Charles Gustave Alexandre (1828 – 1899).

De Charles d'Huart war vun 1817 bis 1824 an nach eng Kéier vun 1831 bis 1837 Buergermeeschter vun der Gemeng Bartreng.

## Éierung
Fir un hien z'erënnere gouf zu Bartreng eng Strooss, d*'Rue J. F. J. D'Huart* no him genannt.
Jean Baptiste Niederkorn

De **Jean Baptiste Niederkorn**, gebuer als **Johannes Niederkorn** den 20. Mee 1830 zu Zéisseng an der deemoleger Gemeng Hollerech, a gestuerwen den 1. Mäerz 1900 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Dokter.

Hie krut säin Doktertitel am Joer 1857 an huet sech uganks zu Mamer néiergelooss, ier e sech e Joer drop an der Stad etabléiert huet. Hien huet bis zu sengem Doud am Prënzerénk, um Eck vun der Avenue Marie-Thérèse gewunnt.

Hie war Member vun der *Société des* *sciences naturelles et mathématiques* a President vun der *Société des sciences médicales*, fir déi en och eng etlech Artikelen an hirem Bulletin publizéiert huet.

De Jean Baptiste Niederkorn war – als Nofollger vum Édouard Aschman – vun 1882 bis zu sengem Doud (1900) President vum Collège médical.

## Privates
De Jean Baptiste Niederkorn war mat der Franziska Elter bestuet.

## Gielercher

## Publikatiounen (Auswiel)

* Niederkorn, J.-B. (1864a). *Douleur vive provoquée par l'éruption de la dent de sagesse et stimulant une névralgie, guérie par une incision gingivale cruciale*.
* Niederkorn, J.-B. (1864b). *Flores Brayerae anthelminticae contre le taenia solium*.
* Niederkorn, J.-B. (1864c). *Hydatides logées dans les reins et expulsées avec l'urine*.
* Niederkorn, J.-B. (1869). *Beiträge zu conservativen Chirurgie*.
* Niederkorn, J.-B. (1873). *Einiges über bösartige Geschwülste*.
* Niederkorn, J.-B. (1879). *Ein Fall schwerer Verwundungen mit Heilung derselben*.
* Niederkorn, J.-B., & Bourggraff, M. (1892). *Instruction du Collège médical au sujet des vaccinations =*. V. Bück.

## Quellen
* Quell, wou net anescht uginn: Broschür vum Collège médical fir den 150. Anniversaire (1818 – 1968), S. 57

## Um Spaweck