open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Giro del Lazio

De **Giro del Lazio** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an der italieenescher Regioun Latium gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum *[[UCI Europe Tour]]* an ass zanterhier an der Klass 1.HC agestuuft.

Vun 2009 bis 2012 gouf d'Course net organiséiert. Vun 2013 u gouf d'Course ënnert dem Numm **Roma Maxima** nees organiséiert.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* De ''Giro del Lazio'' op der Websäit vun der Zeitung ''La Gazetta dello Sport'' 
* De ''Giro del Lazio'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Departement Mayenne

D**'Mayenne** (**53**) ass e franséischt Departement, dat nom Floss Mayenne benannt ass.

## Um Spaweck

*  Prefecture vun der Mayenne
*  Conseil général vun der Mayenne
*  Tourismus an der Mayenne
Mayenne

D**'Mayenne** ass

* e Floss a Frankräich, kuckt **[[Mayenne (Floss)]]**;
* en Departement a Frankräich, kuckt **[[Departement Mayenne]]**;
* eng Stad a Frankräich, kuckt **[[Mayenne (Stad)]]**.
Canton de Saint-Nicolas-de-Port

De **Canton de Saint-Nicolas-de-Port** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Nanzeg, Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Saint-Nicolas-de-Port.

## Gemengen am Kanton

*Azelot
*Burthecourt-aux-Chênes
*Coyviller
*Dombasle-sur-Meurthe
*Ferrières
*Flavigny-sur-Moselle
*Lupcourt
*Manoncourt-en-Vermois
*Richardménil
*Rosières-aux-Salines
*Saffais
***[[Saint-Nicolas-de-Port]]**
*Tonnoy
*Ville-en-Vermois
Canton de Vézelise

De **Canton de Vézelise** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Nanzeg, Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Vézelise.

## Gemengen am Kanton

*Autrey
*Chaouilley
*Clérey-sur-Brenon
*Dommarie-Eulmont
*Étreval
*Forcelles-Saint-Gorgon
*Forcelles-sous-Gugney
*Fraisnes-en-Saintois
*Frolois
*Goviller
*Gugney
*Hammeville
*Houdelmont
*Houdreville
*Lalœuf
*Marthemont
*Ognéville
*Omelmont
*Parey-Saint-Césaire
*Pierreville
*Praye
*Pulligny
*Quevilloncourt
*Saxon-Sion
*Thélod
*They-sous-Vaudemont
*Thorey-Lyautey
*Vaudémont
***[[Vézelise]]**
*Viterne
*Vitrey
*Vroncourt
*Xeuilley
Canton de Tomblaine

De **Canton de Tomblaine** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Nanzeg, Meurthe-et-Moselle an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Tomblaine.

## Gemengen am Kanton

*Art-sur-Meurthe
*Buissoncourt
*Cerville
*Erbéviller-sur-Amezule
*Fléville-devant-Nancy
*Gellenoncourt
*Haraucourt
*Laneuveville-devant-Nancy
*Lenoncourt
*Réméréville
***[[Tomblaine]]**
*Varangéville
Canton de Bulgnéville

De **Canton de Bulgnéville** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Neufchâteau, am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Bulgnéville.

## Gemengen am Kanton

*Aingeville
*Aulnois
*Auzainvilliers
*Belmont-sur-Vair
***[[Bulgnéville]]** (chef-lieu)
*Crainvilliers
*Dombrot-sur-Vair
*Gendreville
*Hagnéville-et-Roncourt
*La Vacheresse-et-la-Rouillie
*Malaincourt
*Mandres-sur-Vair
*Morville
*Médonville
*Norroy
*Parey-sous-Montfort
*Saint-Ouen-lès-Parey
*Saint-Remimont
*Saulxures-lès-Bulgnéville
*Sauville
*Suriauville
*Urville
*Vaudoncourt
*Vrécourt
William Wilson Morgan

De **William Wilson Morgan**, gebuer den 3. Januar 1906 zu Bethesda, Tennessee, a gestuerwen den 21. Juni 1994, war en US-amerikaneschen Astronom.

Hien huet um Yerkes-Observatoire geschafft. Säin Haaptaarbechtsgebitt war d'Spektralklassifikatioun. Zesumme mam Philip Keenan entwéckelt hien d'MK-System. Unhand vun Distanzbestëmmunge vun der O- a B-Stären huet hien zesumme mam Donald Edward Osterbrock an dem Stewart Sharpless d'Spiraläerm vun der Mëllechstrooss nogewisen.

## Éierungen
* 1958 Bruce Medail
* 1961 Henry Norris Russell Lectureship
* 1980 Henry Draper Medal
* 1983 Herschel Medail

Och en Asteroid Nummer 3180 Morgan ass no him genannt ginn.

## Um Spaweck
*  Noruff mat Foto vum Morgan (vum Donald E. Osterbrock)
Herschel Medail

D**'Herschel-Medail** ass eng Auszeechnung, déi periodesch vun der Royal Astronomical Society fir aussergewéinlech Leeschtungen an der visueller Astrophysik iwwerreecht gëtt.

## Lëscht vun de Laureate mat der Herschel Medail
* 1974 John Paul Wild
* 1977 Arno Penzias an den R. W. Wilson
* 1980 Gérard de Vaucouleurs
* 1983 William Wilson Morgan
* 1986 A. Boggess an den R. Wilson
* 1989 Jocelyn Bell Burnell
* 1992 Andrew Lyne
* 1995 George Isaak
* 1998 Gerry Neugebauer
* 2001 Patrick Thaddeus
* 2004 Keith Horne
* 2006 Govind Swarup
* 2008 Max Pettini
* 2010 James Hough
* 2012 Mike Irwin
* 2013 Michael Kramer
* 2014 Reinhard Genzel
* 2015 Stephen Eales
* 2016 James Dunlop
* 2017 Simon Lilly
* 2018 Tom Marsh
* 2019 Nial Tanvir
* 2020 Rob Fender
* 2021 Stephen Smartt
* 2022 Catherin Heymans

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Medallists of the Royal Astronomical Society
Gemma (Stär)

**Gemma** (laténgesch: Eedelsteen) ass den Numm vum Stär Alpha am Stärebild Corona borealis.

De Stär, deen heiansdo Alphekka oder Alphecca genannt gëtt, wat op Arabesch Heeschemannsschossel mat zackegem Rand heescht, ass 80 Liichtjoer vun der Äerd ewech a gehéiert zu der Spektralklass A0V + G5V. De Gemma ass e bedeckungsverännerleche Stär vum Typ Algol. D'Hellegkeet vum Gemma variéiert mat enger Period vu 17,36 Deeg tëscht +2,16&nbsp;mag an +2,30&nbsp;mag, wat dem Observateur knapps opfält.

De Gemma gehéiert och zur Ursa-Major-Grupp, dat heescht hien huet eng änlech Eegebeweegung wéi Deeler vum Stärebild Ursa Major an ass dofir och entwécklungsgeschichtlech mat deene Stäre Famill.

De Gemma oder och Alpha Coronae Borealis genannt, ass e wäissen Haaptreiestär. Seng Liichtkraaft ass déi 60-fach vun eiser Sonn. Seng Uewerflächentemperatur ass zirka 9.500 Kelvin. 
No neiste Fuerschunge léisst sech den Duerchmiesser vum Alpha Coronae Borealis op dat 2,8-facht vun eiser Sonn berechnen.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe 2000.0)

*Rektaszensioun: 15h34m41.30s
*Deklinatioun: +26°42'53.0"
Arrondissement La Flèche

Den **Arrondissement La Fèche** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Sarthe am Pays de la Loire.

Den Haaptuert ass La Flèche.

Den Arrondissement setzt sech aus 12 Kantonen zesummen:

*Canton de Brûlon
*Canton de La Chartre-sur-le-Loir
*Canton de Château-du-Loir
*Canton de La Flèche
*Canton du Grand-Lucé
*Canton du Lude
*Canton de Loué
*Canton de Malicorne-sur-Sarthe
*Canton de Mayet
*Canton de Pontvallain
*Canton de Sablé-sur-Sarthe
*Canton de La Suze-sur-Sarthe
Canton de Châtenois

De **Canton de Châtenois** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Châteauneuf, am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Châtenois.

## Gemengen am Kanton

*Aouze
*Aroffe
*Balléville
***[[Châtenois (Vosges)|Châtenois]]** 
*Courcelles-sous-Châtenois
*Darney-aux-Chênes
*Dolaincourt
*Dommartin-sur-Vraine
*Gironcourt-sur-Vraine
*Houécourt
*La Neuveville-sous-Châtenois
*Longchamp-sous-Châtenois
*Maconcourt
*Morelmaison
*Ollainville
*Pleuvezain
*Rainville
*Removille
*Rouvres-la-Chétive
*Saint-Paul
*Sandaucourt
*Soncourt
*Vicherey
*Viocourt
*Vouxey
Arrondissement Mamers

Den **Arrondissement Mamers** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Sarthe am Pays de la Loire.

Den Haaptuert ass Mamers.

Den Arrondissement setzt sech aus 16 Kantonen zesummen:

*Canton de Beaumont-sur-Sarthe
*Canton de Bonnétable
*Canton de Bouloire
*Canton de Conlie
*Canton de La Ferté-Bernard
*Canton de Fresnay-sur-Sarthe
*Canton de La Fresnaye-sur-Chédouet
*Canton de Mamers
*Canton de Marolles-les-Braults
*Canton de Montfort-le-Gesnois
*Canton de Montmirail (Sarthe)
*Canton de Saint-Calais
*Canton de Saint-Paterne
*Canton de Sillé-le-Guillaume
*Canton de Tuffé
*Canton de Vibraye
Arrondissement La Roche-sur-Yon

Den **Arrondissement La Roche-sur-Yon** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Vendée am Pays de la Loire.

Den Haaptuert ass La Roche-sur-Yon.

Den Arrondissement setzt sech aus 11 Kantonen zesummen:

*Canton de Chantonnay
*Canton des Essarts
*Canton des Herbiers
*Canton de Mareuil-sur-Lay-Dissais
*Canton de Montaigu
*Canton de Mortagne-sur-Sèvre
*Canton du Poiré-sur-Vie
*Canton de La Roche-sur-Yon-Nord
*Canton de La Roche-sur-Yon-Sud
*Canton de Rocheservière
*Canton de Saint-Fulgent
Arrondissement Le Mans

Den **Arrondissement Le Mans** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Sarthe am Pays de la Loire.

Den Haaptuert ass Le Mans.

Den Arrondissement setzt sech aus 12 Kantonen zesummen:

*Canton d'Allonnes
*Canton de Ballon
*Canton d'Écommoy
*Canton du Mans-Centre
*Canton du Mans-Est-Campagne
*Canton du Mans-Nord-Campagne
*Canton du Mans-Nord-Ouest
*Canton du Mans-Nord-Ville
*Canton du Mans-Ouest
*Canton du Mans-Sud-Est
*Canton du Mans-Sud-Ouest
*Canton du Mans-Ville-Est
Arrondissement Les Sables-d'Olonne

Den **Arrondissement Les Sables-d'Olonne** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Vendée am Pays de la Loire.

Den Haaptuert ass Les Sables-d'Olonne.

Den Arrondissement setzt sech aus 11 Kantonen zesummen:

*Canton de Beauvoir-sur-Mer
*Canton de Challans
*Canton de L'Île-d'Yeu
*Canton de La Mothe-Achard
*Canton de Moutiers-les-Mauxfaits
*Canton de Noirmoutier-en-l'Île
*Canton de Palluau
*Canton des Sables-d'Olonne
*Canton de Saint-Gilles-Croix-de-Vie
*Canton de Saint-Jean-de-Monts
*Canton de Talmont-Saint-Hilaire
Arrondissement Fontenay-le-Comte

Den **Arrondissement Fontenay-le-Comte** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Vendée am Pays de la Loire.

Den Haaptuert ass Fontenay-le-Comte.

Den Arrondissement setzt sech aus 9 Kantonen zesummen:

*Canton de Chaillé-les-Marais
*Canton de La Châtaigneraie
*Canton de Fontenay-le-Comte
*Canton de L'Hermenault
*Canton de Luçon
*Canton de Maillezais
*Canton de Pouzauges
*Canton de Sainte-Hermine
*Canton de Saint-Hilaire-des-Loges
Canton d'Allevard

De **Canton d'Allevard** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Grenobel, an dem Isère an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes.

Den Haaptuert ass Allevard.

## Gemengen am Kanton
Antoine Watteau

Den **Antoine Watteau**, gebuer den 10. Oktober 1684 zu Valenciennes, a gestuerwen den 18. Juli 1721 zu Nogent-sur-Marne, war e franséische Moler, de bedeitendste am franséische Rokokostil.

## Säi Liewen

## Haaptwierker
* *Pèlerinage à l'île de Cythère*, 1717 (Louvre, Paräis);
* *L'indifférent*, Huile sur toile, 26x19, 1717 (Louvre, Paräis);
* *Paysage avec une chute*, 1714 (Ermitage, Sankt-Petersbuerg) ;
* *La perspective* (fête dans le parc de Pierre Crozat), 1715 (Museum of Fine Arts, Boston) ;
* *La proposition embarrassante*, 1715-1716 (Ermitage, Sankt-Petersbuerg);
* *Le Savoyard et sa marmotte*, 1716 (Ermitage, Sankt-Petersbuerg);
* *La Boudeuse*, vers 1718 (Ermitage, Sankt-Petersbuerg);
* *[[Pierrot (Watteau)|Pierrot]]* (autrefois dit *Gilles*), 1718-1719 (Louvre, Paräis);
* *Mezzetin*, 1718-1720 (Metropolitan Museum of Art, New York) ;
* *Le repos pendant la fuite en Égypte*, 1719 (Guggenheim Hermitage, Las Vegas) ;
* *L'[[Enseigne de Gersaint]]*, 1720 (Schlass ''Charlottenburg'', Berlin) 
* *Les Comédiens-français*, 1720-1721 (Metropolitan Museum of Art, New York).
## Galerie

Fichier:WatteauPierrot.jpg|Pierrot
Fichier:Antoine Watteau 006.jpg|D'Lidd vun der Léift
Fichier:Antoine Watteau 017.jpg|D'Aventurière
Fichier:Antoine_Watteau,_Le_Savoyard_et_la_marmotte_(1716).jpg|Mummeldéier
Fichier:Antoine Watteau 013.jpg|Den Danz
Fichier:Antoine Watteau 001.jpg|Pleséier um Bal
Fichier:Antoine Watteau - La Partie carrée.jpg|La partie carrée
Fichier:Antoine Watteau 004.jpg|De Biwak
Fichier:Antoine Watteau 014.jpg|De verleeënen Amant
Fichier:Antoine Watteau 028.jpg|De Schéifer


## Literatur
* Sollers, Philippe:*Watteau et les femmes*, Gallimard, 1992

## Um Spaweck
Canton de Fraize

De **Canton de Fraize** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Dié-des-Vosges, am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert war Fraize.

## Gemengen am Kanton

* Anould
* Ban-sur-Meurthe-Clefcy
* La Croix-aux-Mines 
* Entre-deux-Eaux 
* Fraize 
* Mandray
* Plainfaing
* Saint-Léonard
* Le Valtin
Canton de Raon-l'Étape

De **Canton de Raon-l'Étape** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Saint-Dié-des-Vosges, am Departement Vosges an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Raon-l'Étape.

## Gemengen am Kanton

* Allarmont
* Celles-sur-Plaine
* Étival-Clairefontaine
* Luvigny 
* Nompatelize
* Raon-l'Étape
* Raon-sur-Plaine
* Saint-Remy
* Vexaincourt
Canton de Ballon

De **Canton de Ballon** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Le Mans, am Departement Sarthe am Pays de la Loire.

## Gemengen am Kanton

| **[[Ballon (Sarthe)|Ballon]]** || align="right" | 1&nbsp;382 || align="right" | 72290 || align="right" | 72023
|-
| Beaufay || align="right" | 1&nbsp;103 || align="right" | 72110 || align="right" | 72026
|-
| Courcebœufs || align="right" | 434 || align="right" | 72290 || align="right" | 72099
|-
| Courcemont || align="right" | 574 || align="right" | 72110 || align="right" | 72101
|-
| La Guierche || align="right" | 917 || align="right" | 72380 || align="right" | 72147
|-
| Joué-l'Abbé || align="right" | 1&nbsp;007 || align="right" | 72380 || align="right" | 72150
|-
| Montbizot || align="right" | 1&nbsp;161 || align="right" | 72380 || align="right" | 72205
|-
| Sainte-Jamme-sur-Sarthe || align="right" | 1&nbsp;669 || align="right" | 72380 || align="right" | 72289
|-
| Saint-Jean-d'Assé || align="right" | 1&nbsp;034 || align="right" | 72380 || align="right" | 72290
|-
| Saint-Mars-sous-Ballon || align="right" | 622 || align="right" | 72290 || align="right" | 72301
|-
| Souillé || align="right" | 365 || align="right" | 72380 || align="right" | 72338
|-
| Souligné-sous-Ballon || align="right" | 1&nbsp;009 || align="right" | 72290 || align="right" | 72340
|-
| Teillé || align="right" | 476 || align="right" | 72290 || align="right" | 72349
|}
Allan Rex Sandage

Den **Allan Rex Sandage**, gebuer den 18. Juni 1926 zu Iowa City, Iowa, a gestuerwen, den 13. November 2010, ass en US-amerikaneschen Astronom.

De Sandage huet vill Observatioune mat dem Ziil gemaach, de Wäert vun der Hubble-Konstant ze bestëmmen.

Am Joer 1960 huet hien eng Radiosquell entdeckt, déi spéider als e Quasar identifizéiert gouf. Doriwwer eraus huet hien een Asteroid entdeckt, an zwéi Koméiten hu säin Numm Sandage kritt.

## Éierungen
* 1957 Helen-B.-Warner-Präis
* 1963 Eddington Medail
* 1967 Goldmedail vun der Royal Astronomical Society
* 1972 Henry Norris Russell Lectureship 
* 1975 Bruce Medail
* 1991 Crafoord-Präis
* 2000 Gruber-Präis fir Kosmologie
* No him ass den Asteroid (9663) Sandage genannt ginn.

## Literatur
* Dennis Overbye "Das Echo des Urknalls. Kernfragen der modernen Kosmologie" Droemer Knaur (1991) ISBN 978-3-426-26267-2

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  BruceMedalist:Allan Sandage
Vendémiaire

De **Vendémiaire** war den éischte Mount vum franséische republikanesche Kalenner.

Op e puer Deeg méi oder manner huet de Vendémiaire vum 22. September bis zum 21. Oktober vum Gregorianesche Kalenner gedauert.

Ausserdeem huet de Vendémiaire ongeféier mat der Period iwwerenee gestëmmt, wou d'Sonn duerch d'Stärenzeeche vun der Wo vum tropeschen Déierekreeszeeche leeft.

Den Numm koum vun der Expressioun « **des vendanges qui ont lieu de septembre en octobre** », dëst waren d'Wierder déi de Fabre d'Églantine der Convention nationale den 3. Brumaire Joer II am Numm vun der « *Commission chargée de la confection du calendrier* » virgedroen huet.

Bleift ze notéieren datt dës Period natierlech mat de Vendangen op der nërdlecher Hallefkugel iwwerenee gestëmmt huet. Och wann d'Erfinder gär en universelle Kalenner gehat hätten, sou war dësen dach staark vun der franséischer Geographie an dem Liewen um Land beaflosst.
## Deeg

## Ëmrechnungstabell
Asellus Primus (Stär)

Den **Asellus Primus** (*éischten Ieselchen*) ass de Stär θ Bootis (Theta Bootis) am Stärebild **Bootes**. Den Asellus Primus huet eng visuell Magnitude vu +4,05&nbsp;mag a gehéiert zu der Spektralklass F7V. Seng Distanz zu eis ass ronn 47 Liichtjoer.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 14h25m11.80s
* Deklinatioun: DE:+51°51'03.0"

* Asellus Secundus (am Stärebild Bootes)
* Asellus Tertius (am Stärebild Bootes)
* Asellus Borealis (am Stärebild Cancer)
* Asellus Australis (am Stärebild Cancer)
Asellus Borealis (Stär)

Den **Asellus Borealis** (lat. „nërdlecher Iesel“) ass de Stär γ Cancri (Gamma Cancri). Hie gehéiert zu der Spektralklass A0 an huet eng visuell Magnitude vu +4,7&nbsp;mag. Seng Distanz zu eiser Sonn ass ronn 160 Liichtjoer.

Den Asellus Borealis kann als ekliptiknoe Stär vum Äerdmound a ganz rar vu Planéite bedeckt ginn.

An der griichescher Mythologie stellen den Asellus Borealis an den Asellus Australis (*südlechen Iesel*, zweethellste Fixstär am Cancer) déi zwee Laaschtdéieren duer, déi de Gott Dionysos bei enger vu sengen Irrweeër duerch Virasien iwwer ee Floss droen an als Merci op den Himmel versat huet. Si stinn do béidsäiteg vum Stärekoup vun der **Krëpp** (Praesepe oder M 44).

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)

*Rektaszensioun: 8h43m17s
*Deklinatioun: +21°28'4"

* Asellus Primus (am Stärebild Bootes)
* Asellus Secundus (am Stärebild Bootes)
* Asellus Tertius (am Stärebild Bootes)
* Asellus Australis (am Stärebild Cancer)
Asellus Secundus (Stär)

Den **Asellus Secundus** (*zweeten Ieselchen*) ass de Stär ι Bootis (Iota Bootis) am Stärebild Bootes. 
Den Asellus Secundus ass en Duebelstär (Wénkelofstand 38,6"), dee schonn mat enger Spektiv ze trennen ass. Den Haaptstär huet eng visuell Magnitude vu +4,75&nbsp;mag a gehéiert zu der Spektralklass A9V. De Begleeder huet eng Hellegkeet vu +8,27&nbsp;mag a gehéiert zu der Spektralklass A2. D'Distanz vum Asellus Secundus zu eis ass ronn 97 Liichtjoer.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 14h16m09.90s
* Deklinatioun: +51°22'02.0"

* Asellus Primus (am Stärebild Bootes)
* Asellus Tertius (am Stärebild Bootes)
* Asellus Borealis (am Stärebild Cancer)
* Asellus Australis (am Stärebild Cancer)
Asellus Australis (Stär)

Den **Asellus Australis** (lat. „südlechen Iesel“) ass de Stär δ Cancri (Delta Cancri) am Stärebild **Cancer**. Hie gehéiert zu der Spektralklass K0 an huet eng visuell Magnitude vu +3,9&nbsp;mag.

Den Asellus Australis ass 150 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech. Hie kann als ekliptiknoe Stär vum Äerdmound a (ganz rar) vu Planéite bedeckt ginn.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 8h44m41s
* Deklinatioun: +18°09'14"

* Asellus Primus (am Stärebild Bootes)
* Asellus Secundus (am Stärebild Bootes)
* Asellus Tertius (am Stärebild Bootes)
* Asellus Borealis (am Stärebild Cancer)
Paul Gauguin

De **Paul Gauguin**, gebuer de 7. Juni 1848 zu Paräis, a gestuerwen den 8. Mee 1903 op de Marquesainselen, war e franséische Moler. Hie gehéiert zu de Post-Impressionnisten. Hie war Chef de file vun der Schoul vu *Pont-Aven* a gëtt als ee vun de bedeitendste franséische Moler vum 19. Joerhonnert betruecht.

## Literatur
* Monfreid (de),Daniel|: *Sur Paul Gauguin* (mat Zeechnungen op Holz). – La Rochelle: Rumeur des âges, 2003. – 87 p., 23&nbsp;cm. – ISBN 2-84327-092-8., Dezember 1897-August 1903.

## Galerie

Image:Paul Gauguin 085.jpg|*Les Alyscamps*, 1888
Image:Paul_Gauguin_052.jpg|*Fatata te miti (près de la mer)*, 1892, Washington, National Gallery of Art
image:Gauguin.swineherd.750pix.jpg|*Le gardien de porcs, Bretagne*, 1888, 93&nbsp;cm X 74&nbsp;cm, Los Angeles County Museum of Art
Image:Paul_Gauguin_102.jpg|*Portrait de Suzanne Bambridge*, 1891, Bréissel, Musée d'Art moderne
Image:Gauguin young woman.jpg|*Portrait de Jeanne Goupil*
Image:Paul Gauguin 078.jpg|*La belle Angèle* 1889, Paräis, Musée d'Orsay
Image:Paul Gauguin 001.jpg|*Étude de nu: Suzanne Sewing*
Image:Paul_Gauguin_103.jpg|*Le Sculpteur Aube et son Fils*, 1882, Paräis, Musée du Petit Palais 
Image:Paul_Gauguin,_Interieur_du_peintre_Paris,_rue_Carcel_(1881)_-_01.jpg|*Appartement de Gauguin rue Carcel* 1891
Image:Paul_Gauguin_104.jpg|*Vincent Van Gogh peignant les tournesols*, 1888, Amsterdam, Musée Van Gogh
Image:Paul_Gauguin_105.jpg|*Cavaliers sur la plage*, 1902, Essen, Folkwang Museum
Image:Paul_Gauguin_106.jpg|*Cavaliers sur la plage*, 1902, privat Kollektioun 
Image:Paul_Gauguin_107.jpg|*Rupe Rupe*, 1899, Moskau, Musée Puskin 
Image:Parau api, by Paul Gauguin.jpg|*Femmes de Tahiti*, 1891, Paräis, Musée d'Orsay
Image:Paul_Gauguin_128.jpg|Femme au fruit 1893, Musée de l'Hermitage St. Petersbuerg


## Um Spaweck
Settimana Internazionale di Coppi e Bartali

D**'Settimana Internazionale di Coppi e Bartali** ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi an Italie gefuer gëtt.

1995 an 1998 gouf d'Course net gefuer.

Zanter 2005 gehéiert d'Settimana Internazionale di Coppi e Bartali zum *[[UCI Europe Tour]]* an ass zanterhier an der Kategorie 2.1 klasséiert.

## D'Nimm vun der Course

* 1999 - 2000: **Memorial Cecchi Gori**
* Zanter 2001: **Settimana Internazionale di Coppi e Bartali**

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Gruppo Sportivo Emilia''
* Resultater vun der ''Settimana Internazionale di Coppi e Bartali'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Brumaire

De **Brumaire** war den zweete Mount vum franséische republikanesche Kalenner.

Op e puer Deeg méi oder manner huet de Brumaire vum 22. Oktober bis zum 20. November vum Gregorianesche Kalenner gedauert.

Ausserdeem huet de Brumaire ongeféier mat der Period iwwerenee gestëmmt, wou d'Sonn duerch d'Stärenzeeche vum Skorpioun vum tropeschen Déierekreeszeechen leeft.

Den Numm koum vun der Expressioun « **des brouillards & des brumes basses qui sont (...) la transudation de la nature d'octobre en novembre** », dëst waren d'Wierder déi de Fabre d'Églantine der Convention nationale de 3. Brumaire Joer II am Numm vun der « *Commission chargée de la confection du calendrier* » virgedroen huet.

Dëse Mount huet säin Numm och dem Staatsstreech ginn, deen den 18. Brumaire Joer VIII de Generol Napoleon Bonaparte a Frankräich un d'Muecht bruecht huet. An dësem Fall gëtt och vum 18-Brumaire geschwat (Numm mat engem Bindestréch a Brumaire groussgeschriwwen), mä och vu *Brumaire* (och an dësem Fall groussgeschriwwen, fir am franséische Sproochgebrauch vum Numm vum Mount selwer z'ënnerscheeden).
## Deeg

## Ëmrechnungstabell
Nivôse

Den **Nivôse** war de véierte Mount vum franséische republikanesche Kalenner.

Op e puer Deeg méi oder manner huet den Nivôse vum 21. Dezember bis zum 19. Januar vum Gregorianesche Kalenner gedauert.

Ausserdeem huet den Nivôse ongeféier mat der Period iwwerenee gestëmmt, wou d'Sonn duerch d'Stärenzeeche vum Steebock vum tropeschen Déierekreeszeeche leeft.

Den Numm koum vun der Expressioun « **de la neige qui blanchit la terre de décembre en janvier** », dëst waren d'Wierder déi de Fabre d'Églantine der Convention nationale den 3. Brumaire Joer II am Numm vun der « *Commission chargée de la confection du calendrier* » virgedroen huet.

Den Dekreet vum 4. Frimaire Joer II « *sur l'ère, le commencement et l'organisation de l'année, et sur les noms des jours et des mois* » hat *Nivose* ouni Accent circonflexe geschriwwen. Den Accent koum progressiv mä kann net genee zäitlech definéiert ginn.
## Deeg

## Ëmrechnungstabell
Code-Switching

**Code-Switching** gëtt an der Sproochwëssenschaft e Phenomeen genannt, deen dora besteet, 
datt wärend enger Konversatioun e bi- oder multilinguale Spriecher spontan an eng aner Sprooch wiesselt.

Ob a wéi dacks dat geschitt, hänkt vum Erliefnesberäich, vun der Situatioun a vum Partner of mat deem geschwat gëtt.

*Code-Switching* geschitt meeschtens onbewosst, ouni Verzögerung a stellt och guer keng Schwieregkeet fir de Spriecher duer. Normalerweis kënnt et och nëmmen da fir wann déi zwou Sproochen, ënner deenen hin an hier gespronge gëtt, vu béide Gespréichspartner verstane ginn.
 
*Code-Switching* ka follgend Dimensiounen unhuelen:

* en eenzelt Wuert
* ganz Sätz
* Textpassagen, déi scho méi laang kënne sinn.

Fréier gouf ugeholl, datt *Code-Switching* e Problem wier. Et ass een dovun aus gaangen, datt Spriecher, déi wärend enger Konversatioun an eng aner Sprooch wiesselen, net capabel wieren, déi zwou Sproochen auserneenzehalen.

Haut gesäit een dat ganz anescht, an et geet een dovun aus, datt de *Code-Switching* eng ganz besonnesch Kompetenz verlaangt an deenen zwou Sproochen. Et ass souzesoen eng "Optiméierung" vun der Kommunikatioun, well all sproochlech Mëttelen ausgenotzt ginn déi zur Verfügung sti fir sech sou prezis wéi méiglech auszedrécken.

Aus soziolinguistischer Perspektiv gëtt et verschidde Funktioune vum *Code-Switching*:
* De Spriecher ka sech an enger vun deenen zwou Sproochen net ideal ausdrécken a geet dowéinst an déi aner iwwer. E gläicht domat e Manktem aus. Dëst geschitt dacks, wann de Spriecher midd, opgereegt oder och ofgelenkt ass;
* Wann eng vun deenen zwou Sproochen eng Sprooch vun enger Minoritéit ass, gëtt mat Hëllef vum *Code-Switching* gär e Gefill vu Solidaritéit oder Zougehéieregkeet ausgedréckt. De Sproochewiessel weist dann, datt een aus enger bestëmmter Emgéigend kënnt. Wann de Gespréichspartner dann och mat engem Wiessel reagéiert, ass eng gewësse perséinlech Bezéiung garantéiert;
* Mam *Code-Switching* kënne Persounen ausgegrenzt ginn, déi d'Sprooch net beherrschen an déi gewiesselt gëtt;
* Dem Spriecher seng Astellung vis-à-vis vun deem Anere kann duerch de *Code-Switching* méi kloer ginn. Wann zwou Persounen ëmmer an der Sprooch A matenee schwätzen an et gëtt an eng Sprooch B gewiesselt, huet dat eng besonnesch Wierkung: Dëst kann zum Beispill eng ironesch, iergerlech, frëndschaftlech, distanzéiert oder eng lëschteg Astellung weisen.

Wann tëscht enger Varietéit vun engem Sproochsystem, z.&nbsp;B. twëschent engem Dialekt an enger Héichsprooch, hin an hier gewiesselt gëtt, ass dat och *Code-Switching*.

**Beispill** (bei bilinguale Kanner):

D'Jennifer an de Mich hunn dräi Huesen. Een ass fortgelaf, well d'Dier vum Käfeg op stoung. De Mich leeft bei seng Mamm a seet ganz opgereegt:
*Vite, Vite le Hase est weg!*

No e puer Sekonne verbessert de Mich sech selwer: *Le Lapin est parti!*
Canton de Marson

De **Canton de Marson** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Châlons-en-Champagne, an der Marne an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Marson.

## Gemengen am Kanton
Germinal

**Germinal**:

* de siwente Mount am republikanesche Kalenner: **[[Germinal (Mount)]]**;
* e Roman vum Émile Zola: **[[Germinal (Roman)]]**;
* e Film vum Albert Capellani: **[[Germinal (Film 1913)]]**;
* e Film vum Yves Allégret: **[[Germinal (Film 1963)]]**;
* e Film vum Claude Berri: **[[Germinal (Film 1993)]]**.
Floréal

De **Floréal** war den aachte Mount vum franséische republikanesche Kalenner.

Op e puer Deeg méi oder manner huet de Floréal vum 20. Abrëll bis zum 19. Mee vum Gregorianesche Kalenner gedauert.

Ausserdeem huet de Floréal ongeféier mat der Period iwwerenee gestëmmt, an där d'Sonn duerch d'Stäerenzeeche vum Stéier leeft.

Den Numm koum vun der Expressioun « **de l'épanouissement des fleurs d'avril en mai** », dëst waren d'Wierder déi de Fabre d'Églantine der Convention nationale den 3. Brumaire Joer II am Numm vun der « *Commission chargée de la confection du calendrier* » virgedroen huet.

## Deeg

## Ëmrechnungstabell

## Kuckt och
* Floréal (Zäitschrëft)
Thermidor

Den **Thermidor** war den eelefte Mount vum franséische republikanesche Kalenner.

Op e puer Deeg méi oder manner huet den Thermidor vum 19. Juli bis zum 17. August vum Gregorianesche Kalenner gedauert.

Ausserdeem huet den Thermidor ongeféier mat der Period iwwerenee gestëmmt, wou d'Sonn duerch d'Stärenzeeche vum Léiw vum tropeschen Déierekreeszeeche leeft.

Den Numm koum vun der Expressioun « **de la chaleur tout à la fois solaire et terrestre qui embrase l'air de juillet en août** », dëst waren d'Wierder déi de Fabre d'Églantine der Convention nationale den 3. Brumaire Joer II am Numm vun der « *Commission chargée de la confection du calendrier* » virgedroen huet.

Vum Numm vum Mount kënnt och den Ausdrock *thermidorien* hier, nom 9. Thermidor Joer II wou d'Robespierriste gestierzt goufen.

## Deeg

## Ëmrechnungstabell
Merga (Stär)

De **Merga** (och "Falx Italica" oder "Marrha") ass den Numm vum Stär 38 Bootis. De Merga huet eng visuell Magnitude vu +5,74&nbsp;mag a gehéiert zu der Spektralklass F7IVw. D'Distanz zu eiser Sonn ass ronn 153 Liichtjoer.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe 2000)
* Rektaszensioun: 14h 49m 18.70s
* Deklinatioun: +46° 06' 58.0"
(234) Barbara

Den Asteroid **(234) Barbara** ass e Member aus der Haaptasteroidenceinture, deen den 12. August 1883 vum Christian Heinrich Friedrich Peters am Litchfield-Observatoire vu Clinton (USA) entdeckt gouf.

Den Asteroid Barbara beweegt sech op engem Ofstand vun 1,8036 (Perihel) bis 2,9683 (Aphel) astronomesch Eenheeten a 3,6856 Joer ëm eis Sonn. D'Bunn steet 15,3519° schréi géint d'Ekliptik, d'Bunnexzentrizitéit ass 0,2441.

D'Barbara huet en Duerchmiesser vu 44 Kilometer. Den Asteroid huet eng hell, silikaträich Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,228. A 26 Stonnen an 30 Minutte rotéiert d'Barbara ëm hir eegen Achs.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
## Um Spaweck
* JPL Datebank: (234) Barbara
Asellus Tertius (Stär)

Den **Asellus Tertius** ass de Stär κ Bootis (Kappa Bootis). Den Asellus Tertius ass en Duebelstär (Wénkelofstand 13,4") a besteet aus engem Stär vun der Spektralklass A8IV an huet eng visuell Magnitude vu +4,54&nbsp;mag. De Begleetstär gehéiert zu der Spektralklass A5 an huet eng visuell Magnitude vu +6,58&nbsp;mag. Den Asellus Bootis läit op enger Distanz vu ronn 155 Liichtjoer vun eis ewech.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 14h13m29.00s 
* Deklinatioun: +51°47'25.0"

* Asellus Primus (am Stärebild Bootes)
* Asellus Secundus (am Stärebild Bootes)
* Asellus Borealis (am Stärebild Cancer)
* Asellus Australis (am Stärebild Cancer)
Messier 44

De **Messier 44**, **M 44** oder **Praesepe** (lat. fir *Krëpp*), och **[[New General Catalogue|NGC]] 2632**, gëtt an der Astronomie deen Oppene Stärekoup genannt, deen owes um Wanter- a Fréijoershimmel scho mat bloussem A als klengen Niwwelfleck ze gesinn ass. Déi *himmlesch Fudderkrëpp*, eng Aart Schimmer tëscht zwéi Stären am Stärebild Cancer, huet fréier och emol fir kuerzfristeg Wiederprognose hiergehalen, well si bei Cirrus-Wolleken net ze gesi waren.

Dëse Stärekoup (och *M 44* nom Messier-Katalog) ass den drëtthellste vu senger Aart a fält op senger Positioun op, well et am Cancer keng méi hell Stäre wéi 4. Gréissteklass gëtt. Hie läit eppes westlech vun enger geduechter Linn vun den zwéi Stären γ Cnc an δ Cnc, déi och Asellus Borealis an Asellus Australis genannt ginn (nërdlechen a südlechen Iesel) an ass d'Fudderkrëpp vun den zwee Laaschtdéieren. Am Praesepe sinn iwwer 300 Stären an de Gréisseklassen tëscht 6m an 12m.

D'Nopeschstärebiller vum Cancer sinn déi opfälleg Stärebiller vu Gemini an dem Leo. De Planéit Saturn ass 2005/06 zimmlech no beim Praesepe laanscht gezunn.
## Kuckt och

## Um Spaweck

*  M44 bei SEDS
*  Amateurfotoe vum Stärekoup Praesepe, Bild Nr. 4 an 5
* Spektrum.de: Amateuraufnahmen http://www.spektrum.de/alias/wunder-des-weltalls/messier-44-die-krippe/1550250https://www.spektrum.de/alias/wunder-des-weltalls/messier-44-the-beehive-cluster/1328717https://www.spektrum.de/alias/wunder-des-weltalls/messier-44-praesepe-die-krippe/1556382
Gustave Courbet

De **Gustave Courbet**, gebuer den 10. Juni 1819 zu Ornans am Departement Doubs, a gestuerwen den 31. Dezember 1877 zu La Tour-de-Peilz an de Schwäizer Kanton Vaud, war e franséische Moler.

De Gustave Courbet huet d'Molerei autodidaktesch geléiert andeems hien d'Natur studéiert a sech d'Biller am Louvre ugekuckt huet. De Courbet war 1840 op Paräis komm an hien ass duerch seng revolutionär an antiklerikal Astellung, déi een och an e puer vu senge realistische Biller erkenne kann, zum Géigner vum napoleonesche Regime ginn. Als Member vun der Paräisser Commune ass hien 1873 an d'Schwäiz fortgelaf.

## Wierk
Seng naturverbonne Molerei ass am Ufank op ganz grouss Kritik gestouss a wëll hie bei den offiziellen Ausstellunge vum Salon net zougelooss gouf, huet hien 1855 eng erfollegräich Géigenausstellung organiséiert.

Hie gëllt als ee vun de Grënner vum Realismus an der Molerei an dem hie Biller gemoolt huet mat alldeegleche Persounen a Saachen. Spéider huet hien och *Nature Morten*, Portraiten a Juegdzeene gemoolt, déi déi däitsch a franséisch Molerei staark beaflosst hunn.

## Um Spaweck
Ras Elased Australis (Stär)

De **Ras Elased Australis** (arab./lat. "Kapp vum Léiw, südlech") ass den Numm vum Stär ε Leonis (Epsilon Leonis). Aner Nimm sinn: *Algenubi, Asad Australis*.

De *Ras Elased Australis* gehéiert zu der Spektralklass G1II an huet eng visuell Magnitude vu +2,98&nbsp;mag.
De *Ras Elased Australis* ass ronn 251 Liichtjoer vun eis ewech (Hipparcos Datebank).

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe 2000)
*Rektaszensioun: 9h45m51,10s
*Deklinatioun: +23°46'27,0"
Alterf (Stär)

Den **Alterf** (arab. "de Bléck") ass den Numm vum Stär λ Leonis (Lambda Leonis). Den Alterf gehéiert zu der Spektralklass K5 an huet eng visuell Magnitude vu +4,32&nbsp;mag.
Hien ass ronn 336 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech (Hipparcos- Miessung).

**[[Koordinaten]]** (Hipparcos- Datebank)

*Rektaszensioun: 09h 31min 43.240s
*Deklinatioun: +22° 58' 05.036"
Alkalurops (Stär)

Den **Alkalurops** (arab. "Hiirtestaaf") ass den Numm vum Duebelstär μ Bootis am Stärebild Bootes. Aner Nimm fir dëse Stär sinn: Clava, Icalurus, Inkalunis, Venabulum. D'Distanz bis zu eis si ronn 120 Liichtjoer.

Den Alkalurops ass en Duebelstär.

Komponent 1 (Aitken-Katalog Nr. 9626 A-BC):
* Visuell Magnitude: 4,31m
* Spektralklass: F0V
* Rektaszensioun: 15h 24min 29.536s
* Deklinatioun: +37° 22' 37.059"

Komponent 2 (Aitken-Nr. 9626 BC):
* Visuell Magnitude: 6,51m
* Spektralklass: G1V
* Rektaszensioun: 15h 24min 30.970s
* Deklinatioun: +37° 20' 49.536"

(Hipparcos Datebank)
NGC 613

Den **NGC 613** ass eng Spiralgalaxie vum Hubble-Typ SB(rs)bc am Stärebild Sculptor um südleche Stärenhimmel. Si huet eng Hellegkeet vu 9,9&nbsp;mag an eng Wénkelgréisst vu 5,2'&nbsp;×&nbsp;3,5'. D'Galaxie ass ronn 65 Millioune Liichtjoer vun eis ewech an huet en Duerchmiesser vun zirka 100.000 Liichtjoer. Hir Spiraläerm hu vill H-II-Gebidder aus (bloe & lila Regioune um Bild).

Den Objet gouf den 9.&nbsp;Dezember 1798 vum däitsch-britteschen Astronom Wilhelm Herschel entdeckt.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* NOAO
* SEDS
* http://aladin.u-strasbg.fr/java/alapre.pl?NGC613
* https://web.archive.org/web/20160310085945/http://skyview.gsfc.nasa.gov/current/cgi/runquery.pl?Interface=quick&VCOORD=NGC613&SURVEY=Digitized%20Sky%20Survey
*  NASA/IPAC Extragalactic Database
*  SIMBAD Astronomical Database
* NGC/IC Projet
Lëtzebuergescht Dammefoussballchampionnat

D**'Lëtzebuergescht Dammefoussballchampionnat** ass d'national Meeschterschaft fir Dammenekippen am Foussball zu Lëtzebuerg. D'Championnat gëtt vun der FLF organiséiert an ass déi éischt Kéier 1972/1973 gespillt ginn. Éischte Lëtzebuerger Champion am Fraefoussball gouf den FC Atert Biissen. D'Championnat ass an zwou Ligaen agedeelt.

### Championen der Zuel vun den Titelen no

## Referenzen
(341) California

Den **(341) California** ass en Asteroid vun der Haaptceinture. Hie gouf de 25. September 1892 zu Heidelberg vum däitschen Astronom Max Wolf entdeckt.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
(78) Diana

Den Asteroid **(78) Diana** gehéiert zu der Haaptasteroidenceinture, an ass de 15. Mäerz 1863 vum Karl Theodor Robert Luther entdeckt ginn. 
Den Himmelskierper gouf no der Diana, der réimescher Gëttin vun der Juegd, genannt.

Den Asteroid Diana beweegt sech op engem Ofstand vun 2,0742 (Perihel) bis 3,1638 (Aphel) astronomesch Eenheeten a 4,239 Joer ëm eis Sonn. D'Bunn ass 8,6904° schréi géint d'Ekliptik, an d'Bunnexzentrizitéit ass 0,2080.

Den Diana huet en Duerchmiesser vun 120 Kilometer. En huet eng donkel kuelestoffhalteg Uewerfläch mat enger Albedo vun 0,071. 
A ronn 7 Stonnen a 14 Minutten dréit den "Diana" ëm seng eegen Achs.

## Kuckt och

* Lëscht vun den Asteroiden
* Haaptasteroidenceinture

## Um Spaweck
* JPL Asteroiden-Datebank: (78) Frigga
* AstDyS -Astronomesch Date vum (78) Frigga
Canton de Fère-Champenoise

De **Canton de Fère-Champenoise** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Épernay, an der Marne an der Regioun Grand Est.

Den Haaptuert ass Fère-Champenoise.

## Gemengen am Kanton
Aspis

Den **Aspis** (algr. fir « *Schëld* »), och fälschlecherweis **Hoplon** fir d'Schëld vun den Hoplite genannt, war eng Verdeedegungswaff an der Antiquitéit fir d'Infanterie an d'Kavalerie. Den Aspis huet eng grouss Evolutioun an der Form an am Material kannt.

Wärend der minoescher Zäit gouf et en Aspis a Form vun enger 8, deen aus Holz a Kouhaut gemaach war. D'Lieder gouf dréchne gelooss, a war immens resistenz géint Fäiler a souguer géint Lanzen. A mykenescher Zäit koum eng zweet Form vun Aspis eraus, aus de selwechte Materialien. De sougenannten "Tuerm-Aspis" war bal sou grouss wéi e Mann, a rechteckeg, den ieweschten Deel war ofgerënnt. Ëm 1200 v. Chr. gouf et och méi kleng Versioune vun de Modeller a Form vun enger 8 an a Form vun engem Tuerm.

Vun der thrakescher liichter Infanterie, de Peltasten, gouf vum 6. bis 4. Joerhonnert de *Peltè* gedroen. Dëst Schëld hat d'Form vun engem Croissant, an huet aus enger hëlzerner Armatur bestanen, déi mat Déierenhaut iwwerzu gouf. Dacks waren um *Peltè* och Zeechnungen ze gesinn.

## Den Aspis koilè

Vum 7. bis 4. Joerhonnert gouf de sougenannten *Aspis koilè*, dee meeschtens *Hoplon* genannt gëtt, vun den Hoplite gedroen.

De Begrëff *Hoplon* (*Waff*) gëtt allerdéngs an der zäitgenëssescher Literatur falsch benotzt, fir d'Schëld ze nennen, d'Leit aus der Antiquitéit hunn dem Wuert ni dëse Sënn ginn. Dëse Feeler kënnt virun allem doduerch, datt d'Schëld d'Haaptwaff vum Hoplit ass.

Den *Aspis koilè* (*huelt Schëld*) ass am 7. Joerhonnert opkomm, a war e ronnt Schëld vun 90&nbsp;cm - 1 Meter Duerchmiesser. D'Schëld gouf vum ganzen Ënneraarm gedroen, wat erlaabt huet, d'Schëld fest awer gläichzäiteg och liicht an der Hand ze halen, wann et drop ukomm ass.

Et war üblech, charakteristesch Zeechen op d'Schëlder ze maachen, déi sech vu Polis zu Polis ënnerscheet hunn. D'Schëlder vun den Atheneschen Hopliten haten zum Beispill eng Eil, bei den Thebaner war et eng Sphinx a bei de Spartaner en **Λ**, de griichesche Buschtaf Lambda (fir Lakedaimon). Wéi vill Kämpfer vun enger Phalanx d'Zeechen op hire Schëlter haten, a wéiwäit dës Zeechen uniform waren, ass net kloer. Op athenesche Vasebiller gesäit een eng ganz Bandbreed vun Zeechen, déi och net ëmmer e Bezuch zu der Stad selwer haten. Och bei anere Waffe gouf et éischter Individualitéit.

Sou e Schëld huet ëm déi 8 Kilo op d'Wo bruecht, a war domat eng Waff déi fir d'schwéier Infanterie, also d'Hopliten, reservéiert war. Beim Ugrëff an der Phalanx huet den *Aspis koilè* den Hoplit vum Hals bis zu de Been beschützt.

Op ville Representatioune vun dëser Zäit ass och eng verännert Versioun vum *Aspis koilè* ze gesinn, mä d'Archeologe konnten nach kee sou Modell fannen. Et kann natierlech sinn, datt dës verännert Versioun aus Material gemaach gouf, wat sech net gehalen huet.

## Literatur zum Theema

* Pierre Ducrey, *Guerre et guerriers dans la Grèce antique*, Hachette, Paräis, 1999. 

## Um Spaweck

*  Biller, virun allem vum Aspis koilè a pelté.
Enzo Mezzapesa

Den **Enzo Mezzapesa**, gebuer den 22. Januar 1961 zu Déifferdeng, ass e lëtzebuergesche Vëlossportler. Vun 1986 bis 1988 war hie professionelle Coureur.

## Palmarès
### [[1986]] (Ehlinger)
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss an der Course en Ligne (Kategorie Professionell)
* 33. am Tour de Luxembourg

### [[1987]] (Blacky-Machnow)
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss a Form vun engem Zäitfueren (Kategorie Professionell)

### [[1988]] (Ginasio de Tavira)
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss a Form vun engem Zäitfueren (Kategorie Professionell)
* 52. am Tour de Luxembourg

### [[1996]]
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss an der Course en Ligne (Kategorie Espoirs / Elite)

### [[1999]]
* 33. an der Flèche du Sud

### [[2000]]
* 23. an der Flèche du Sud
Holz

De Begrëff **Holz** huet e puer Bedeitungen:

*D'Material Holz: Holz (Material)
*D'Uertschaft Holz an der Gemeng Rammerech: Holz (Rammerech)
Enkel

**Enkel** bezitt sech op:
* e Kandskand an enger Famill;
* eng Knupp um ënneschten Deel vun der Wuedeschank (lat.: Fibula, fr.: péroné): Enkel (Anatomie).
Sproochpolitik

**Sproochpolitik** ass:
* Politesch Moossnamen, virun allem a multilinguale Länner, déi op d'Aféierung, d'Entwécklung an Duerchsetze vun eenzele Sprooche geriicht sinn.
* D'Kontroll a Beaflossung vum ëffentleche Sproochgebrauch, och duerch Strofen a Sanktiounen.

*Beispiller:*
*
** D'Unerkennung vun Amts- an Aarbechtssproochen an internationalen Organisatiounen.
** Schoulsproochepolitik (Reegelungen, déi d'Sproochen, déi an der Schoul solle geléiert ginn, uginn)
* vgl. d'Sproochpolitik zu der Zäit vum Nationalsozialismus oder och Bespiller vun haut: *Ethnische* *Säuberung* amplaz *Völkermord*; *Luftschlag* amplaz *Bombenkrieg*

## Sproochpolitik zu Lëtzebuerg
D'Situatioun vun der Méisproochegkeet zu Lëtzebuerg, a speziell d'Roll vum Lëtzebuergeschen, als eng Sprooch, déi prioritär geschwat gëtt, maachen eng national Sproochpolitik noutwenneg.

Dat wuel bescht Beispill fir Sproochpolitik, ass d'Sproochegesetz vun 1984, wat an där Form eigentlech eenzegaarteg ass.

### Conseil permanent de la langue luxembourgeoise (CPLL)
De CPLL ass eng staatlech Institutioun, déi hiren Zweck selwer sou beschreift:

*"De CPLL iwwerwaacht d'Lëtzebuerger Sprooch an huet als besonnesch Missioun, d'Sprooch ze studéieren, se schrëftlech festzehalen an ze verbreeden. Hien organiséiert Aarbecht vu verschiddenen Aarbechtsgruppen, déi vun der Regierung ugestallt goufen, fir nei Lëtzebuerger Dictionnairen auszeschaffen an och soss dofir ze suergen, datt d'Lëtzebuerger Sprooch méi bekannt gemaach gëtt" (CPLL.1998. Règlement grand-ducal)*

* Gegrënnt ginn de 5. Januar 1998 (am Zesummenhang mam Sproochegesetz vun 1984).
* Gegrënnt vum *Ministère de la Culture, de l'Enseignement supérieur et de la Recherche.*
* Sëtz am CNL zu Miersch

**Projeten**
* D'Ausschaffe vu lëtzebuergesche Dictionnairen.
* De Projet CORTINA: E lëtzebuergesche Softwareprogramm, Spellchecker, deen déi lëtzebuergesch Orthographie ka verbesseren.
Catherine Richard

D**'Catherine** **"Cathy"** **Richard**, gebuer den 8. November 1975 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Filmregisseurin.

Si huet op der Sorbonne Nouvelle eng Maîtrise a Filmstudie gemaach an duerno zu Lëtzebuerg a verschiddene Beräicher vum audiovisuelle Secteur, ë.&nbsp;a. 2000 beim CNA, Erfarunge gesammelt.

## Filmographie
* *Laterna Magica*, Kuerzfilm, 2002; *Prix Kieslowski* fir d'Dréibuch.
* *[[Ons Arméi]]*, Documentaire, 2003, mam Tom Alesch
* *Ëmmer bereet*, Documentaire, 2007
Deneb Kaitos (Stär)

Den **Deneb Kaitos** (*arab.* Schwanz vum Ongeheier) ass den Numm vum Stär β Ceti (Beta Ceti). Den Deneb Kaitos huet eng visuell Magnitude vu +2,2mag. Hienn ass en orange Ris mat der Spektralklass K0. Hie läit op enger Distanz vu ronn 95 Liichtjoer (Hipparcos Datebank).
Den Deneb Kaitos gëtt heiansdo och **Diphda** (Fräesch) genannt. Aner Nimm sinn: Difda al Thani, Rana Secunda.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)

*Rektaszensioun 0h43m36s
*Deklinatioun	-17°59'12
Menkar (Stär)

**Menkar** (arab. "Nueslach") ass den Numm vum Stär α Ceti (Alpha Ceti). De Menkar huet eng visuell Magnitude vu +2,5&nbsp;mag. an ass ronn 220 Liichtjoer vun eis ewech. Et ass e roude Ris mat dem Spektraltyp M2.

## Daten
* Koordinaten (Equinoxe 2000): 
* Rektaszensioun 3h2m17s
* Deklinatioun +4°5'23"
* Duerchmiesser: zirka 77.000.000&nbsp;km
Sainte-Menehould

**Sainte-Menehould** ass eng franséisch Gemeng a Stad am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est. Et ass d'Haaptstad vun der Argonne. D'Awunner heesche *Ménehildiens*.

Sainte-Menhould läit um Rand vun der Forêt d'Argonne um Fouss vun enger Kopp mat dem Numm *Butte de Glaize*, an op den Uwännere vun der Aisne an der Auve.

D'Stad ass bekannt doduerch, datt de Louis XVI., do op senger Flucht 1791 erkannt gi war.

## Iessenswäertes
D'kulinaresch Spezialitéit vu Sainte-Menehould si Schwéngsféiss, déi Amateure vun deem Kascht, sech net solle laanscht Nues goe loossen. Den Alexandre Dumas huet se a sengem *Grand Dictionnaire de la cuisine* beschriwwen a bekannt gemaach.

## Bekannt Leit déi mat der Stad ze dinn hunn

*Dom Pérignon
*Clémence de Pibrac
*Philippe Manœuvre
*Camille Margaine
*Michel Crozier
* Jean-Baptiste Drouet
* Jean-Baptiste Collin Grof vu Sussy, Minister beim Napoléon I.
Marc Chagall

De **Marc Chagall**, gebuer de  zu Liosna bei Wizebsk, Wäissrussland, a gestuerwen den 28. Mäerz 1985 zu Saint-Paul-de-Vence, Frankräich, war e wäissrussesch-franséische Moler.

A senge Biller, Mosaicker an och an de vun him entworfene Fënsteren an Theaterkulisse fënnt ee Symboler, déi ëmmer erëmkommen. Hie gëtt als ee vun de bedeitendste Moler vum 20. Joerhonnert ugesinn. De Marc Chagall ass als *Moishe Zakharovich Shagalov* (franséisch Transkriptioun vum russeschen Numm; wäissrussesch Мойша Захаравіч Шагалаў/Moischa Sacharawitsch Schahalau), ofgekierzt *Moishe Segal*, opgewuess. De Chagall ass staark vu sengem äermlechen, jiddeschen Elterenhaus geprägt ginn.

De Marc Chagall ass zu Saint-Paul-de-Vence an der Provence begruewen. Säi Graf gëtt vu villen Touriste besicht.

## Um Spaweck

*Offiziell Säit vum Musée vum Marc Chagall zu Nice 
*Säit mat Affichë vum Marc Chagall 
*[http://www.artcyclopedia.com/artists/chagall_marc.html De Marc Chagall an der Artcyclopedia {{en}
Popcorn

**Popcorn** ass e Liewensmëttel, dat produzéiert gëtt, andeems Maiskäre vun enger ganz bestëmmter Zort, Poufmais, waarm gemaach ginn.

Den Numm kënnt aus dem Engleschen "to pop" ass poufen, a "corn" ass Mais.
Valmy

**Valmy** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

Valmy läit an enger Géigend mat klenge Koppen, ronn 12&nbsp;km westlech vu Sainte-Menehould, an huet de Charakter vun engem Bauerenduerf.

Queesch duerch den Territoire vun der Gemeng leeft d'Autobunn A4.

## Geschichtleches
Den 20. September 1792 war bei Valmy déi sougenannt Schluecht vu Valmy tëscht franséische republikaneschen Truppen an de Koalitiounstruppen aus Preisen, Éisträich an Hessen. Dës Schluecht, déi sech an enger besserer Kanonad resüméiert huet, gouf vun de Fransousen ënner dem Kommando vun de Genereel Kellermann an Dumouriez gewonnen, wat mat sech bruecht huet, datt den Dag duerno a Frankräich d'Republik proklaméiert gouf.

Valmy war och den Numm vun enger vun den éischte franséische Resistenzgruppen dee vum Raymond Burgard an dem René Iché 1940 gegrënnt gouf.

Am Zweete Weltkrich hunn zu Valmy, dat un der Voie de la Liberté läit, den 30. August 1944, amerikanesch Truppen déi lescht Zaldote vun der Wehrmacht aus der Géigend verdriwwen.

## Kuckeswäertes
*D'Mille vu Valmy.
*D'Statu vum Generol Miranda aus dem Venezuela dee mat dem Kellermann bei der Schluecht dobäi war.
*De Buste vum Simon Bolivar.
*D'Monument an d'Kapell vum Generol Kellermann.
:Eng grouss Statu vum Kellermann gouf, net wäit vun der Plaz wou Schluecht war, opgeriicht. Virun der Statu steet en Obelisk, an deem d'Häerz vum Kellerman begruewen ass, well hie sech gewënscht hat bei sengen Zaldote begruewen ze ginn. Eng 200 Meter westlech vun der Statu steet eng Kapell, déi d'Urenkelkand vum Generol, d'Prinzessin Ginetti opriichte gelooss hat. Hir Donen haten et erlaabt fir d'Plaz zur Erënnerung un de Kellerman z'amenagéieren, an hiert Häerz gëtt an der Kapell versuergt.
:Ëm d'Monument mat der Statu sinn 12 Kanoune verdeelt. Et si Whitworth-Kanounen déi op hollännesche Schëffer waren, an déi de Generol Pichegru an der Séischluecht vun Helder den 21. Januar 1795 den Hollänner ofgeknäppt huet.

*Net wäit vun der Millen e Patton-Tanks.
Braux-Saint-Remy

**Braux-Saint-Remy** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

Braux-Saint-Remy krut säin Numm well et fréier der Abtei Saint-Rémi vu Reims gehéiert huet.

## Nopeschgemengen
*Élise-Daucourt
*Sivry-Ante
*Le Vieil-Dampierre
*Verrières

## Kuckeswäertes
*D'Kierch aus dem 18. Joerhonnert
Braux-Sainte-Cohière

**Braux-Sainte-Cohière** ass eng franséisch Gemeng am Departement vun der Marne an der Regioun Grand Est.

## Nopeschgemengen
*Argers
*Dommartin-Dampierre
*Chaudefontaine
*Maffrécourt

## Kuckeswäertes
*D'Schlass aus dem 17. Joerhonnert dat vum Philippe de Thomassin gebaut gouf.
*De Regionalmusée am Schlass.