open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
HaaptsäitBléck/Archiver

Hei drënner ass d'chronologesch Lëscht vun de **Biller, déi dëser Méint op der [[Haaptsäit]] ze gesi sinn oder waren**. Si ginn duerch eng Schabloun, déi d'Wochenzuel an d'Joreszuel als Variabel huet, automatesch all méindes moies um 0:00 UCT frësch do agebaut. Aktuell ass dat z.&nbsp;B. d'Schabloun:Bléck.

Et gëtt keng rigid **Krittäre** wat fir Biller do hi sollen, mä déi hei Punkten sollen eng Orientéierung bidden:
* *Qualitéit*: d'Bild soll vu méiglechst gudder Qualitéit sinn, d.&nbsp;h. virzuchsweis eent, wat als "Quality Image", wann net souguer "Featured Picture" oder "Valued Picture" op Commons distinguéiert gouf;
* *Ofwiesslungsräichtum*: D'Biller solle méiglechst wäitleefeg déi sëlleg enzyklopedesch Gebidder ofdecken, a vu Woch zu Woch eppes "total aneschters" weisen;
* *Bezuch op Artikel*: Wann iergendwéi méiglech, soll d'Bild op en Artikel/op Artikelen zum Sujet verlinken, quitt datt deen Artikel virun der Publikatioun nach séier geschriwwe muss ginn;
* All puer Wochen e *spezifesch "lëtzebuergesche" Sujet*: reegelméisseg soll ee Bild ausgesicht ginn, dat op dat verweist, wat dës Wikipedia vun aneren ënnerscheet: méiglechst genee Informatiounen mat Bezuch op Lëtzebuerg an op Lëtzebuergesch ze fannen.
* *Aktualitéitsbezuch*: Bei Biller vu Persounen, Wierker oder Evenementer kann et nëtzlech sinn, dës fir déi Woch virzegesinn, an déi de Joresdag vun der Gebuert/vum Doud vun där Persoun oder dem Kënschtler, oder vum Evenement, fält, dat ëm sou méi bei 'ronne' Joren.

Hei ass d'Schabloun, fir déi eenzel Biller ze preparéieren: **[[:Schabloun:BléckBild]]**.

__NOTOC__
### Biller-Reserv fir méi spéit
Dir hutt e flott Bild op Commons gesinn, oder eng Iddi fir eent zu engem lëtzebuergeschen Theema? > Drot et '''hei''' an <, sou datt se vun do no an no an d'Schablounen ënnendrënner agebaut kënne ginn.
Stachelkéiseker

D**'Stachelkéiseker** sinn eng Ënnerfamill vun de Kéiseker.

## Kierperbau
D'Stachelkéiseker sinn 13 bis 27&nbsp;cm grouss a weie 400 bis 1200&nbsp;g.

Si hunn e klenge Schwanz, eng spatz Schnëss, relativ kleng Aen a kleng Oueren. Hir Bee si kuerz, an un all Patt hu si fënnef Zéiwe mat kräftegen Neel.

## Systematik

* Ënnerfamill **Stachelkéiseker** (*Erinaceinae*) 
** Gattung Kéiseker mat klengen Oueren (*Erinaceus*)
*** Europäesche Kéiseker (*Erinaceus europaeus*)
*** Wäissbroschtkéiseker (*Erinaceus concolor*)
*** Chineesesche Kéiseker (*Erinaceus amurensis*)
** Gattung Afrikanesch Kéiseker (*Atelerix*)
*** Afrikaneschen Zwergkéiseker (*A. albiventris*) 
*** Kapkéiseker (*A. frontalis*)
*** Nordafrikanesche Kéiseker (*A. algirus*)
*** Somalesche Kéiseker (*A. algirus*)
** Gattung Steppekéiseker (*Mesechinus*)
*** Dauresche Kéiseker (*M. dauuricus*)
*** Hughs Kéiseker (*M. hughii*)
** Gattung Kéiseker mat groussen Oueren (*Hemiechinus*)
*** Kéiseker mat groussen Oueren (*H. auritus*)
*** Indesche Kéiseker mat groussen Oueren (*H. collaris*)
** Gattung Wüstekéiseker (*Paraechinus*)
*** Ethiopesche Kéiseker (*P. aethiopicus*)
*** Indesche Kéiseker (*P. micropus*)
*** Brandt Kéiseker (*P. hypomelas*)
*** Plakege-Bauch-Kéiseker (*P. nudiventris*)

## Um Spaweck
Foussball-Weltmeeschterschaft 2006/Elfebeeküst

Déi Ivoresch Foussballnationalekipp bei der Foussball-Weltmeeschterschaft 2006 an Däitschland:

## Qualifikatioun

## Opstellung

## Spiller
### Virronn

*  Argentinien -  2:1 (2:0)
*  Holland -  2:1 (2:1)
*  -  Serbien a Montenegro -:- (-:-)

## Kuckt och
* Foussball-Weltmeeschterschaft 2006/Grupp C
Foussball-Weltmeeschterschaft 2014

Déi 20. **FIFA Foussball-Weltmeeschterschaft 2014™** gouf no dem vun der FIFA decidéierte Rotatiounssystem a Südamerika ofgehalen.
 
Déi Südamerikanesch Foussball-Konfederatioun (CONMEBOL), hat sech op Brasilien als eenzege Kandidat fir d'WM 2014 festgeluecht, well an deem Joer de brasilianesche Foussballverband Confederação Brasileira de Futebol (CBF) 100 Joer al gouf. Et war déi zweet Foussball-Weltmeeschterschaft a Brasilien, wou dat Turnéier fir d'éischt 1950 ausgedroe gouf. Brasilien ass domat och automatesch dat Land wou d'Konfederatiouns-Coupe 2013 gespillt gëtt.
 
D'Kanditur vu Bolivien war zeréckgewise ginn, well et do kee Stadion ënner 2.500 Héicht gëtt, wat géint d'Selektiounskrittäre vun der FIFA goung.

#### Grupp D

#### Grupp E

#### Grupp F

#### Grupp G

#### Grupp H

### Finallronn

## Um Spaweck
Formel 1 Saison 2006

D**'Formel 1 Saison 2006** ass déi 57. FIA Formel-1-Weltmeeschterschaft.
Si geet iwwer 18 Courssen an der Zäit vum 12. Mäerz 2006 bis zum 22. Oktober 2006.

## Courssen
### GP Bahrain
De Grousse Präis vu Bahrain zu Sakhir war den 12. Mäerz 2006 an ass iwwer eng Distanz vu 57 Tier à 5,417&nbsp;km gaangen, am Ganzen also 308,863&nbsp;km.

### GP Malaysia
De Grousse Präis vu Malaysia zu Kuala Lumpur war den 19. Mäerz 2006 an ass iwwer eng Distanz vu 56 Tier à 5,543&nbsp;km gaangen, am Ganzen also 310,408&nbsp;km.

### GP Australien
De Grousse Präis vun Australien zu Melbourne war den 2. Abrëll 2006 an ass iwwer eng Distanz vun 58 Tier à 5,303&nbsp;km gaangen, am Ganzen also 307.574&nbsp;km.

### GP San Marino
De Grousse Präis vu San Marino zu Imola war den 23. Abrëll 2006 an ass iwwer eng Distanz vun 62 Tier à 4,933&nbsp;km gaangen, am Ganzen also 305,609&nbsp;km.

## Resultater vun de Piloten

## Resultater vun de Constructeuren

## Um Spaweck
FIFA World Cup

De **FIFA World Cup** ass d'Coupe vun der Foussball-Weltmeeschterschaft, déi zanter 1974 vergi gëtt.

## Ausgesin
De 1971 vum Italieener Silvio Gazzanigi kreéierte FIFA World Cup-Pokal ass eng gëlle Skulptur aus 18-Karat Gold a Malachitsteng déi 36&nbsp;cm héich ass a 5&nbsp;kg weit. Si weist zwéi Foussballspiller déi triumphéieren an zesummen d'Weltkugel an hiren ausgestreckten Hänn halen.

## Wäert
Nëmmen den amtéierende Weltmeeschter kritt den 10 Mio. Dollar deiere Pokal fir véier Joer ausgehännegt. Nodeem en de Pokal un den neie Weltmeeschter erëm muss ofginn, kritt d'Land eng vergëllt Replique vum Original. Eleng d'Hierstellung kascht 50.000 US-Dollar. No 2038 ass keng Plaz méi um Sockel vun der Coupe fir e weidere Gewënner anzedroen.

## Gewënner
*1974 Däitschland
*1978 Argentinien
*1982 Italien
*1986 Argentinien
*1990 Däitschland
*1994 Brasilien
*1998 Frankräich
*2002 Brasilien
*2006 Italien
*2010 Spuenien
*2014 Däitschland

## Virgänger
Virgänger vum *FIFA World Cup* war d'Coupe Jules Rimet. Dës gouf bei de Foussball-Weltmeeschterschafte vun 1930 bis 1970 vergin. Se gouf nom fréiere FIFA-President Jules Rimet benannt.
Helfenter Bréck

**Helfenter Bréck** oder einfach **Helfent** ass e Lieu-dit an der Gemeng Bartreng.

## Geographie
Helfenter Bréck läit an der Kadastersektioun Bartreng, um ëstleche Wupp vun der Gemeng Bartreng, op der Grenz mat der Stad Lëtzebuerg.

Vun der Stad aus verleeft d'Nationalstrooss 5 duerch Helfent a Richtung Westen. Vun hir aus geet den CR181 an nord-westlecher Richtung fort. Helfenter Bréck läit op enger Héicht vun ca. 280 m iwwer dem Mier.

## Numm

Op der topographescher Kaart vun 1907 ass de Lieu-dit mat „Mons Helfenterbruck“ agedroen. Deen Numm hält sech bis 1950 ier e vereinfacht an „Helfenterbruck“ oder „Helfenterbréck“ ëmgeännert gëtt. Vun 1979 bis 2000 heescht en „Helfent-lès-Bertrange“ a zanterhier just nach „Helfent“.

## Baachen

Am Flouer *Ënnescht Helfent* leeft d'Grouf op enger Héicht vun 275 m an d'Péitruss déi dann a Richtung Osten weiderleeft.

## Brécken
Zu Helfent gëtt et direkt e puer Brécken:

* um südleche Wupp vum Riichterwee (50 Meter südlech vum Haus 295) féiert eng Bréck an Nord-Süd Richtung iwwer d'Péitruss, iwwerdeems op där Plaz eng Stroossebréck (wou d'N5 driwwer geet) a West-Ost Richtung verleeft;
* ënner der Bréck vun der A6, déi an Nord-Süd Richtung iwwer Helfent féiert, lafen d'Eisebunn (Klengbettener Streck), d'N5, d'N34, de südleche Wupp vum Riichterwee an d'Péitruss erduerch;
* ëstlech vun der Autobunn, um Gebitt vun der Stad Lëtzebuerg sinn nach zwou Brécken: eng féiert d'N5 mat der Kräizung vun der N34 iwwer d'Eisebunn iwwerdeems eng Zuchbréck iwwer d'Péitruss verleeft.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Tossebierg

Den **Tossebierg** gehéiert zu der Gemeng Bartreng.
## Geographie
Duerch den Tossebierg leeft d'Nationalstrooss N6 déi op hirer ganzer Längt zu der Voie de la Liberté gehéiert.
## Kuckeswäertes

* Réimervilla
## Kuckt och
Gréiwelsser Barrière

D**'Gréiwelsser Barrière** (och alt *Gréiwelser-Barriär*) ass e Lieu-dit an der Gemeng Bartreng.

## Geographie
D'Gréiwelsser Barrière gehéiert zur Kadastersektioun Luerenzscheier vun der Gemeng Bartreng a läit op enger Héicht vun ca. 292 m. op der N5, tëscht dem Findelshaff an dem Rond-point wou et a Richtung Helfenter Bréck, Bartreng oder Leideleng geet.

## Kuckeswäertes
* Bemierkenswäert Lannenallee um Gréiwelsser Haff
* Monument fir déi 5. US Armored Division westlech vun der Gréiwelsser Barrière

## Kuckt och
* Gréiwelsser Haff

## Um Spaweck
Findelshaff

De **Findelshaff**, op der topographescher Kaart als *Findelserhaff* agedroen, gehéiert zu der Gemeng Bartreng.

## Geographie
De Findelshaff gehéiert zur Kadastersektioun *Luerenzscheier* vun der Gemeng Bartreng. E läit südlech laanscht der N5, tëscht dem Niderterhaff an der Gréiwelsser Barrière, op enger Héicht vun ongeféier 300 m.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Gréiwelsser Haff

De **Gréiwelsser Haff**, op der topographescher Kaart als ***Gréivelserhaff*** agedroen, ass e fréiere Bauerenhaff an e Lieu-dit an der Gemeng Bartreng.

## Geographie
De Gréiwelsser Haff läit an der Kadastersektioun Lorentzscheuer vun der Gemeng Bartreng, ronn 300 m nërdlech vun der N5, tëscht dem Niderterhaff an der Gréiwelsser Barrière, op enger Héicht vun ca. 303 m.

## Den Haff
Dat gréisst Gebai op där Plaz ass den Haff selwer deen awer net méi als Baurebetrib exploitéiert gëtt.

De Stall vum Gréiwelsser Haff, mat der Scheier uewendriwwer gouf 2007 komplett renovéiert a gëtt vun der Gesellschaft *Greiwels S.à r.l.* fir privat Manifestatioune verlount.

Bis 1927 huet den Haff zum Gréiwelsser Schlass gehéiert. Zanter 1935 gehéiert en der Famill Christophory, aus där de Jul Christophory staamt.

## Literatur
*Christophory, Jul: *Le château de Grevels et la libération de Bertrange au Grand-Duché de Luxembourg du 9 septembre 1944: souvenirs et témoigages.* Éd. Paul Bauler, Luxembourg 2009, 199 S.

## Kuckeswäertes
* Bemierkenswäert Lannenallee um Gréiwelsser Haff

## Kuckt och

## Um Spaweck
* haff.lu
Luerenzscheier

**Luerenzscheier** ass e Lieu-dit an eng Kadastersektioun a gehéiert zur Gemeng Bartreng. Zu der Kadastersektioun „Luerenzscheier“ gehéieren 665,1936 ha.

Luerenzscheier besteet aus zwéin Häff déi am Ofstand vun 100 Joer gebaut goufen. Se leie ronn 700 m. südlech vun der N5, tëscht dem Dippecher Bierg an dem Findelshaff, op enger Héicht vu knapps 300 m.

## Luerenzscheierhaff
Den *Ale Luerenzscheierhaff* gouf am Joer 1767 gebaut a besteet just nach aus engem Wunnhaus.

## Neiluerenzscheierhaff
Den *Neie Luerenzscheierhaff* (oder *Neiluerenzscheierhaff*) deen am Joer 1867 gebaut gouf, läit ca. 320 m. nord-ëstlech vum alen Haff a gëtt nach als Bauerenhaff bewirtschaft. E gehéiert der Famill Muller.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Niderterhaff

Den **Niderterhaff** ass e Bauerenhaff an der Gemeng Bartreng.

## Geographie
Den Niderterhaff läit an der Kadastersektioun *Beaufort* vun der Gemeng Bartreng, ronn 340 m nërdlech vun der N5, tëscht dem Bouferterhaff an dem Findelshaff op enger Héicht vun ca. 320 m (NG-L).

## Kuckt och

## Um Spaweck
Fléiber

**Fléiber** ass entweeder 
* d'Uertschaft Fléiber an der Gemeng Bauschelt
* de Lieu-dit Fléiber an der Gemeng Buerschent
Hareler Poteau

Den **Hareler Poteau** ass e Lieu-dit an der Gemeng Bauschelt. E läit op enger Héicht vu 466,20 Meter op der Kräizung vum CR309 mat dem CR315. 

Den Numm Poteau kënnt dohier well fréier do e Poteau stoung deen eng Grenz fir Taxen ugewisen huet.

## Kuckt och
* 

## Um Spaweck
Schaulsmillen

D**'Schaulsmillen** an der Gemeng Bauschelt ass eng fréier Millen déi laanscht d'Bëtler Baach stoung.

## Kuckt och
*
Fléiber (Bauschelt)

**Fléiber** ass eng Uertschaft an der Gemeng Bauschelt. Se läit op enger Héicht vu 466 m. um CR309 tëscht dem Hareler Poteau am Norden a Bauschelt am Süden.

Den CR309 mécht d'Grenz tëscht zwou Kadastersektiounen: de westlechen Deel vun der Uertschaft (mat Ausnam vum CGDIS-Interventiounszenter) gehéiert zur Sektioun Bauschelt, den ëstlechen Deel zur Sektioun Baschelt.

## Kuckt och
* 

## Um Spaweck
Foussball-Europameeschterschaft

D**'Foussball-Europameeschterschaft** (*Euro* oder *EM*) ass en Turnéier fir Foussballnationalekippe vun den nationale Foussballverbänn aus Europa, deen all véier Joer ofgehale gëtt. Organisateur ass den europäesche Foussballverband UEFA. Et gëtt souwuel Europameeschterschaften fir d'Häre wéi och fir d'Dammen.

## Wéi a wou gespillt gëtt
Nom offiziellen UEFA-Reglement ass d'Turnéier an eng Vir- an eng Ennronn gegliddert. D'Virronn gëtt eng am Meeschterschaftsmodus ausgedroen, Qualifikatioun mat Hin- a Réckspiller. D'Ennronn gëtt an der Gruppephase an de Finalmatcher ausgedroen. Dat, wat UEFA-intern als Ennronn bezeechent gëtt, ass dat eigentlecht vum Ausriichter organiséiert Turnéier vu ronn dräi Wochen a gëtt allgemeng als "Foussball-Europameeschterschaft" bezeechent.

De Gewënner vun der Foussball-Europameeschterschaft ass, geneesou wéi och de Weltmeeschter, d'Ausdroungsland an d'Gewënner vun den anere fënnef kontinentale Concoursen (Afrikameeschterschaft, Asienmeeschterschaft, Copa América, Gold-Cup an OFC-Natiounen-Pokal) fir den nächste FIFA-Konfederatioune-Pokal qualifizéiert.

D'Recht, d'Foussball-Europameeschterschaft auszeriichte wiesselt permanent a gëtt vun der UEFA no Bewäertung vun de Kandidature verginn. Et spille 16 Ekippe mat, déi sech an der EM-Qualifikatiounsronn qualifizéiert hunn, opgedeelt a véier Gruppe vun all Kéier véier Ekippen.

All Ekipp absolvéiert, well an enger Grupp jiddwer Ekipp géintenee spillt, dräi Gruppematcher. Déi zwou éischt Ekippen aus all Grupp kommen an d'Véierelsfinall, wou den Eliminatiounssystem ufänkt, de Verléierer aus all Match scheet aus. Bei der Euro 2004 huet d'Reegel vum Silver Goal gegollt, déi duerno awer erëm ofgeschaaft gouf.

D'Lëtzebuergesch Foussballnationalekipp war an der Virronn vun der EM 1964 mat dobäi. No dem *2:1 (1:1) * géint Holland an der Aachtelsfinall, sinn *d'Léiwen* awer dunn, nodeem se mat *3:3 (2:2) * an der Halleffinall géint Dänemark gläich gespillt hunn, am Play-Off-Match mat *0:1 (0:1) * ausgescheet.

Den amtéierende Foussball-Europameeschter ass, zanter der leschter *[[Foussball-Europameeschterschaft 2020|EURO 2020/21]]*, Italien.

## Turnéier an Europameeschter

## Kuckt och
* Foussball-Weltmeeschterschaft
* UEFA

## Um Spaweck

* EURO 2008
* Europäesche Foussballverband UEFA
* Foussball-EM-Statistik
Gneis

**Gneis** ass e ganz aalt metamorpht Gestengs dat duerch d'Verformen an Aschmëlzen vu magmateschem Gestengs, wéi Granit, entstanen ass.

## Um Spaweck
Bauschelter Millen

**Bauschelter Millen** ass e Lieu-dit an eng fréier Millen déi zu der Gemeng Bauschelt gehéiert.

D'Gebai ass bewunnt a läit un der Uewersauer, déi hei d'Grenz mat Bungeref mécht. D'Bëllerbaach, eng kleng Baach déi vu Bauschelt erof kënnt, leeft hei an d'Sauer.

Un der baussenzeger Fass ass e Wope mat den Initiale vun der "Keeserin" Maria Theresia vun Éisträich. Bei Renovéierungsaarbechte gouf dee Wopen 1920 fräigeluecht.




## Kuckt och

## Um Spaweck

* Jim Heckenbach, eng ausféierlech Geschicht vun der Millen
Muschelkallek

**Muschelkallek** ass e Sedimentgestengs aus engem Mineral wat Calcit heescht. E besteet aus verdichtete Schuele vun urzäitleche Mieresliewewiesen.

## Um Spaweck
Granit

**Granit** ass e magmatescht Gestengs mat den Haaptbestanddeeler Quaarz, Feldspat a Glimmer (fr: mica), dat duerch luest Ofkille vu kiselsaierräiche Magmen entsteet.

## Um Spaweck
Atmosphär vun der Äerd

D**'Atmosphär vun der Äerd** ass d'Loft déi d'Äerd ronderëm ëmschléisst. Et ass e Gemësch aus verschiddene Gasen, virun allem Stéckstoff a Sauerstoff. Edelgasen an aner Gase komme nëmmen a klenge Quantitéite vir.

D'Atmosphär ass ongeféier 700&nbsp;km déck an den Iwwergank an de Weltraum (wou guer keng Loft méi ass) ass net abrupt. D'Gasdeelercher gi lues a lues ëmmer méi dënn bis si ganz verschwonne sinn.

Ouni d'Atmosphär wier d'Äerd sou wéi de Mound, et géif kee Waasser gi fir ze drénken a keng Loft fir z'otmen. Ausserdeem schützt si eis virun de Sonnestrahlen a virun Aschléi vu Meteoriten.

## Schichte vun der Äerdatmosphär
D'Atmosphär gëtt, jee no Héicht a jee no Temperatur, an ënnerschiddlech Schichten (Sphären) agedeelt. Déi ënnescht ass d'Troposphär mat de Loftzirkulatiounen déi d'Wieder bestëmmen, déi iewescht, d**[[Exosphär]]'', ass eng ganz dënn Schicht, déi an de Weltraum iwwergeet.

=== Troposphär ===
Ganz ënnen an der [[Äerdatmosphär]] ass d'Troposphär, wou d'[[Temperatur]], mat der Héicht ofhëlt. Si geet bis ongeféier 10&nbsp;km an d'Héicht.



=== Stratosphär ===
An der Stratosphär, bis zu 50&nbsp;km déck, ass d'Temperatur relativ konstant. Do ass och déi gréist [[Ozonschicht|Ozonkonzentratioun]] op der Grenz mat der [[Mesosphär]].



=== Mesosphär ===
Tëscht 50&nbsp;km a 85&nbsp;km läit d**Mesosphär*, wou d'Temperatur am Ufank an d'Luucht geet an duerno fält.

=== Thermosphär ===
An der *Thermosphär'' (85 bis 500&nbsp;km) geet d'Tempetratur mat der Héicht och erop. 
### Aner Andeelungen
Déi iewescht Grenze vun den dräi ënneschte Schichte sinn Tropopaus, d'Stratopaus an d'Mesopaus.

Jee no Dicht an Zesummesetzung vum Gas gëtt tëscht dräi grousse Couchen ënnerscheet:
*D'Homosphär, tëscht 0 an 100&nbsp;km wou d'Zesummesetzung vun der Loft konstant ass.
*D'Heterosphär, tëscht honnert an 1000&nbsp;km wou et liicht Gase wéi Helium, Waasserstoff a Stéckstoff gëtt. 
*D'Exosphär, wou déi liicht Moleküllen net vun der Schwéierkraaft ugezu ginn an sou lues a lues am interplanetare Raum verschwannen.

## Kuckt och
* Meteorologie
* Zäregas

## Um Spaweck
Karbon

D'Period **Karbon** ass déi zweetlescht Period aus dem Äerdaltertum. No hir kënnt d'Period Perm a virun hir war d'Period Devon.

Si ass an zwou Haaptepochen agedeelt: Pennsylvanium a Mississippium an huet virun ongeféier 359,2 Millioune Joer ugefaangen a bis virun 299 Millioune Joer gedauert.

## Wichteg Déieren a Planzen aus där Zäit

Bëscher sinn entstanen an hir ofgestuerwen Iwwerreschter hu sech lues a lues a Kuel verwandelt.

Déi éischt Amphibien, d'Virfahre vun den haitege Lurchen, hunn ugefaangen och u Land op d'Juegd ze goen an hu sech sou vum Waasser onofhängeg gemaach.

Aus der Linn vun den Amphibien hu sech d'Reptiller entwéckelt. Mat hiren Eeër, déi eng fest Schuel haten, konnte si hiren Nowues um Festland op d'Welt bréngen.

## Geologie
De Superkontinent Pangea huet ugefaange sech ze bilden.

## Kuckt och
* Geologesch Zäitskala
* Äerdmëttelalter

## Um Spaweck
Mississippium

D'Epoch **Mississippium** ass déi eelst Epoch aus der Period vum Karbon. 
No hir koum d'Epoch Pennsylvanium virun hir koum d'Epoch vum Devon (Geologie).

## Andeelungen
* Karbon
** Pennsylvanium
** Mississippium
*** Iewescht Mississippium 
*** Mëttels Mississippium 
*** Ënnescht Mississippium

## Kuckt och
* Geologesch Zäitskala
* Äerdmëttelalter
Zénk

**Zénk** (Symbol **Zn**) ass e cheemescht Element mat der Uerdnungszuel 30 am Periodesystem vun den Elementer. Seng relativ Atommass ass 65,39.

## Um Spaweck
Foussball-Europameeschterschaft 1964

Den zweeten **Europa-Natiounepokal** (Foussball-Europameeschterschaft) gouf vum 17. bis den 21. Juni 1964 a Spuenien ausgedroen. Dëst ass déi eenzeg Europameeschterschaft, wou d'Lëtzebuergesch Foussballnationalekipp an der Virronn bis an d'Véirelsfinall komm ass.

## Spilluerter
* Madrid - Santiago-Bernabéu-Stadion
* Barcelona

## Ekippen
* Dänemark
* Spuenien
* Sowjetunioun
* Ungarn

## Qualifikatioun
### Virronn

### Aachtelsfinall

### Véirelsfinall

## Ennronn
### Halleffinall

*Spuenie louch an der Halbzeit mat 1:0 vir an eréischt an der 85. min. ass et dem beschten ungaresche Spiller [[Florian Albert]] gelongen den Ausgläich ze schéissen. An der Verlängerung huet den [[Amaro Amancio]] vu [[Real Madrid]] den décisive Gol fir Spuenie geschoss.*

*Den Titelverdeedeger Sowjetunioun louch géint den Aussesäiter Dänemark schonn an der Hallschent mat 2:0 vir an huet dunn och nach an der 88. min op 3:0 erhéicht.*

### Spill ëm drëtt Plaz

*Den Aussesäiter Dänemark huet Ungarn an d'Verlängerung gezwongen. En Eelefmeter an der 107. Minutt huet den Dänen all Hoffnungen op eng Bronze-Medail zerstéiert. An der 110. Minutt hunn d'Magyaren op 3:1 erhéicht.*

### Finall den 21. Juni 1964

*D'Finall huet direkt interessant ugefaangen. An der 5. Min. huet de Jesus Pereda, Spuenien mat 1:0 a Féierung bruecht. An der 7. Min. awer, hunn d'Sowjets den Ausgläich geschoss. De Marcelino Martinez huet mat sengem Treffer an der 85. Min fir den eenzege groussen Titel vu Spuenie gesuergt. *
Spuenesch Foussballnationalekipp

D**'Spuenesch Foussballnationalekipp** ass d'Auswalekipp vum spuenesche Foussballverband Real Federación Española de Fútbol.

Spuenie gouf 1964, 2008 an 2012 Europameeschter. Spuenien ass deemno déi éischt Ekipp vun Europa déi et fäerdeg bruecht huet zweemol hannereneen den Europapokal ze wannen.

2010 huet d'Ekipp fir d'éischt d'Foussball-Weltmeeschterschaft gewonnen.

D'Auswal vun den Hären ass no der FIFA-Weltranglëscht déi bescht Nationalekipp vun der Welt: d'Spuenesch Nationalekipp läit op der Plaz *9* .

## Um Spaweck
FIFA-Weltranglëscht

Déi sougenannt **FIFA/Coca-Cola-Weltranglëscht** ass déi offiziell Weltranglëscht am Foussball a gëtt vum Weltverband FIFA gefouert. Si gouf am August 1993 fir d'éischt Kéier verëffentlecht an erméiglecht et, a reegelméissegen Ofstänn d'Stäerkt vun den international aktiven Nationalekippen ze bestëmmen an ze vergläichen.

Am Ranking ginn nëmme Matcher aus de leschten aacht Joer berécksiichtegt, fir e besseren Iwwerbléck iwwer déi aktuell Stäerkt ze garantéieren. D'Ranglëscht gëtt eemol de Mount aktualiséiert. Gewäert ginn déi bescht siwe Matcher vun der Hären-A-Nationalekippen am Laf vun engem Joer. D'Ranglëscht gläicht dem Elo-System aus dem Schach.

## Aktuell Ranglëscht vun den Hären
An der aktueller Ranglëscht  steet d'Belsch un der Spëtzt. Op de Plazen zwee an dräi komme Frankräich a Brasilien.

Lëtzebuerg war am September 2018 op der 82. Plaz, déi bescht Positioun, op där se jee waren. Si ass zurzäit op der 90. Plaz mat 1265 Punkten.

Notten
* 
* 

## Aktuell Ranglëscht vun den Dammen
Hei gëllt eng aner Punkteberechnung ; dës Lëscht gëtt nëmmen eemol pro Quartal aktualiséiert.

Lëtzebuerg ass hei op der 109. Plaz mat 1125 Punkten.

Notten:
*  – en europäeschen "Zwergstaat", niewent Lëtzebuerg
*  – déi lescht Plaz

## Um Spaweck
* Aktuell komplett FIFA-Häreweltranglëscht
** Berechnung vun der FIFA-Häreweltranglëscht
* Aktuell komplett FIFA-Dammeweltranglëscht
** Berechnung vun der FIFA-Dammeweltranglëscht
Travian

**Travian** ass e Browserspill dat sech an der Antiquitéit ofspillt. Mëttlerweil spille 450.000 Spiller Travian a 6 Sproochen (Däitsch, Franséisch, Englesch, Italieenesch, Spuenesch an Hollännesch). Am Schnëtt spillt ee mat 20.000 Leit an enger virtueller Welt zesummen.

## Spillprinziper
De Spiller ka sech tëscht engem vun 3 Vëlker entscheeden: Réimer, Germanen oder Gallier. Duerno huet hien d'Méiglechkeet fir sech eng vun den Himmelsrichtungen Nord-Westen, Nord-Osten, Süd-Westen a Süd-Osten erauszesichen.

## Spillméiglechkeeten
Et kann ee mat anere Spiller handelen, Bündnisser an Net-Ugrëffspakter mat deenen anere maachen, sech an Allianzen zesummeschléissen a Krich géint aner Spiller an Allianze féieren.

## Zil
Et geet dorëm, säin Duerf zu enger Stad ze vergréisseren a sou vill Dierfer wéi méiglech ze grënnen. Op verschiddene Serveren ass et allerdéngs d'Zil, ee Weltwonner um Niveau 100 ze bauen.

## Gebaier

## Truppen

## Um Spaweck
*Travian.org (Däitsch)
*Travian.de (Däitsch)
*Travian.at (Däitsch)
*Travian.fr (Franséisch)
*Travian.com (Englesch)
*Travian.net (Spuenesch)
*Travian.it (Italieenesch)
*Travian.nl (Hollännesch)
Silur

D'Period **Silur** ass déi drëtt Period aus dem Äerdaltertum. No hir kënnt d'Period Devon a virun hir war d'Period Ordovizium.

Si ass an dräi Epochen agedeelt: Pridolium, Ludlowium, Wenlockium a Llandovery an huet virun ongeféier 443,7 Millioune Joer ugefaangen a bis virun 416,0 Millioune Joer gedauert.

## Wichteg Déieren a Planzen aus där Zäit
D'Artevillfalt hëlt erëm staark zou nodeem et e grouss Massestierwen am Ordovizium gouf. 
Mat de Fare hu sech u Land déi éischt komplex Planzen, d'Gefäässplanzen, entwéckelt.
D'Kiferfësch hu sech entwéckelt a goufen d'Konkurrenz vun de Séiskorpiounen.

## Kuckt och
* Geologesch Zäitskala
* Äerdmëttelalter

## Um Spaweck
Pennsylvanium

D'Epoch **Pennsylvanium** ass déi eelst Epoch aus der Period vum Karbon. 
Virun hir war d'Epoch Mississippium an no hir koum d'Epoch vum Perm (Geologie).

## Andeelungen
* Karbon
** Pennsylvanium
*** Ieweschte Pennsylvanium 
*** Mëttelse Pennsylvanium 
*** Ënneschte Pennsylvanium 
** Mississippium

## Kuckt och
* Geologesch Zäitskala
* Äerdmëttelalter
Pythagoras vu Samos

De **Pythagoras vu Samos**, op Griichesch Πυθαγόρας, gebuer ëm 570 v. Chr., a gestuerwen ëm 510 v. Chr. zu Metapont (Basilikata), war en algriichesche Mathematiker a Philosoph.

D'Entdeckung vu bestëmmte rationalen Zueleverhältnesser an der Natur huet hien zu der Erkenntnes geféiert, datt d'Wiese vun der Wierklechkeet d'Zuel ass.

## Kuckt och
* Lëscht vun den algriichesche Philosophen

## Um Spaweck
Archimedes

Den **Archimedes** (gr. Aρχιμήδης) **vu Syrakus**, gebuer ëm 287 v. Chr. zu Syrakus op Sizilien, a gestuerwen 212 v. Chr., war e griichesche Mathematiker, Physiker an Ingenieur. Hie gëllt als ee vun de bedeitendste Mathematiker vun der Antiquitéit. Den Archimedes ass bei der Eruewerung vu Syrakus duerch d'Réimer gestuerwen.

Den Archimedes huet mathematesch Formele fir geometresch Formen ofgeleet a verschidde Gesetzer entdeckt, wéi z.&nbsp;B. d'Hiewelgesetz. En huet Maschinne gebaut, ë.&nbsp;a. och d'Schrauf vum Archimedes.

## Liewen
Den Archimedes war de Jong vum Phaidias, en Astronom um Haff vu Syrakus. Hie studéiert zu Alexandria a kënnt dann op Syrakus zeréck.

Bei der Verdeedegung vu Syrakus géint déi réimesch Belagerung am Zweete Punesche Krich war hien dobäi. No dräijäreger Belagerung gouf hie vun engem réimeschen Zaldot ëmbruecht.

## Kuckt och
* Lëscht vu Mathematiker

## Um Spaweck

*  Fakten über Archimedes 
*  ancient-cultures.com - Archimedes - Das Genie der Antike
*  Archimedes' Leben und Werk
Däitsche Foussball-Bond

Den **Deutscher Fußball-Bund** (kuerz **DFB**) ass de Verband vun den däitsche Foussballveräiner. E gouf am Januar 1900 zu Leipzig an Däitschland gegrënnt. Bis haut sinn an dësem Verband iwwer 26.000 Veräiner a méi wéi 6 Millioune Memberen affiliéiert an ass domat de gréisste Sportverband vun der Welt.

Den DFB gliddert sech a fënnef Regionalverbänn mat 21 Landesverbänn. Iwwer zwou Millioune Membere sinn an 170.000 Ekippen aktiv. Den DFB huet 870.000 weiblech Memberen a stellt 8600 Fraen- a Meederchersekippen. D'Maskottche vum DFB ass zanter Mäerz 2006 offiziell, eng Figur déi engem Aadler gläicht, mat schwaarze Plommen a gielem Schniewel mam Numm “Paule”.

## Um Spaweck

*  www.dfb.de Offiziell Websäit
Fritz Straßmann

De **Friedrich Wilhelm Straßmann**, kuerz **Fritz Straßmann**, gebuer den 22. Februar 1902 zu Boppard, a gestuerwen den 22. Abrëll 1980 zu Mainz, war en däitsche Cheemiker.

En huet zesumme mat der Lise Meitner an Otto Hahn am Joer 1938 d'Kärspaltung beim Uran entdeckt.

## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker
Marie Curie

D**'Maria Salomea Skłodowska-Curie**, gebuer de 7. November 1867 zu Warschau, a gestuerwen de 4. Juli 1934 zu Sancellemoz, an der Haute-Savoie, gebuere **Maria Skłodowska**, war eng polnesch-franséisch Cheemikerin a Physikerin.

Si huet zwéin Nobelpräisser kritt. 1903 den Nobelpräis an der Physik an 1911 den Nobelpräis an der Chimie. Si war domat och deen éischte Fuerscher, deen zwéin Nobelpräisser krut.

## Liewen
D'Marie Skłodowska koum 1867 zu Warschau op d'Welt. Hir Eltere waren de Władysław Skłodowski an d'Bronisława Boguska. Si hat véier Schwësteren a Bridder.
Well et an hirer Heemechtsstad fir Frae verbuede war ze studéieren, ass si mat hirer Schwëster op Paräis gaangen, an huet do Physik a Mathematik studéiert.

Si huet sech 1865 mam Pierre Curie bestuet, a krut zwee Meedercher, d'Irène an d'Ève.

Am Joer 1896 hunn déi zwee e Phenomeen  erfuerscht, deen den Henri Becquerel entdeckt hat. Et war eng Stralung, déi d'Schwéiermetall Uran vu sech ginn huet. 1898 hu si nach aner Substanze fonnt déi déi selwecht Stralung haten. Si goufen der Stralung den Numm Radioaktivitéit. Am selwechte Joer hu si déi radioaktiv Elementer Polonium a Radium entdeckt.

1903 hunn d'Marie an de Pierre, zesumme mam Antoine Henri Becquerel, den Nobelpräis an der Physik kritt.

Nom Doud vun hirem Mann 1906 huet d'Marie him säi Posten als Professer op der Sorbonne iwwerholl a war domat déi éischt Fra mat sou enger Positioun. Si krut 1911 den Nobelpräis an der Chimie.

1934 ass d'Marie u Leukemie gestuerwen, aller Warscheinlechkeet no duerch d'Follge vun hirer joerzéngtelaanger Aarbecht mat radioaktiver Stralung.

## No hir genannt

Fir un d'Marie Curie z'erënneren, goufen zu Lëtzebuerg e puer Stroossen no hir genannt: 
* *rue Marie Curie* zu Bieles, Esch-Uelzecht, Mamer a Stroossen;
* *rue Marie et Pierre Curie* an der Stad;
* *rue Curie* zu Diddeleng.

## Kuckt och
* Lëscht vu Cheemiker
* Lëscht vu Physiker
* Lëscht Nobelpräis Chimie
* Lëscht Nobelpräis Physik

## Um Spaweck

* Biografie vun der Marie Curie um Nobelpräis-Site
Salacia

D**'Salacia** war an der réimescher Mythologie d'Gëttin, déi mam Neptun bestuet war. Si huet als Personifikatioun vum Mier, wat zeréckgeet, gegollt. Hiren Numm gëtt vu "Salum" (Mier) oder als Zesummesetzung vun "Salum" an "cieo" (ech beweegen).

## Analogien
* Amphitrite
Nobelpräis

Den **Nobelpräis** ass eng Auszeechnung déi vum schweedeschen Erfinder an Industriellen Alfred Nobel gestëft gouf, an zanter 1901 all Joer ausgedeelt gëtt.

A sengem Testament vun 1895 huet hie festgeluecht datt mat sengem Verméigen eng Stëftung sollt gegrënnt ginn, där hir Zënsen als Präis deene sollt zougedeelt ginn, déi am vergaangene Joer der Mënschheet de gréissten Notze bruecht hunn. D'Geld sollt zu fënnef gläichen Deeler op d'Gebidder Physik, Chimie, Physiologie oder Medezin, Literatur a fir Beméiunge fir de Fridden verdeelt ginn.

D'Nobelstëftung gouf den 29. Juni 1900 gegrënnt, véier Joer nom Doud vum Alfred Nobel an déi éischt Präisser sinn 1901 verdeelt ginn. Den Nobelpräis gëllt haut als déi héchst Auszeechnung an deene betraffenen Disziplinnen. D'Gewënner vum Nobelpräis ginn am Oktober proklaméiert a kréien hire Präis den 10. Dezember, dem Doudesdag vum Alfred Nobel, iwwerreecht. De Friddensnobelpräis gëtt zu Oslo iwwerreecht, all aner Präisser vum schweedesche Kinnek zu Stockholm.

Als Erënnerung un den Alfred Nobel huet déi Schweedesch Räichsbank 1968 fir hiren 300-järege Jubiläum e Präis an der Ekonomie gestëft. Dëse Präis gouf 1969 fir d'éischt verginn. E gëtt ëmmer zesumme mat den Nobelpräisser verginn, ass geneesou héich dotéiert an d'Präisdréier ginn no de selwechte Krittären erausgesicht. Doduerch gëtt en dacks als Nobelpräis fir d'Ekonomie bezeechent, obwuel dat ëmstridden ass.

## Um Spaweck

*  Offiziellen Nobelpräis-Site
* Nobelmuseum Stockholm
* Lëscht vun allen Nobelpräisdréierinnen
* Jährliche Nobelpräisdréiertagung op der Insel Lindau am Bodensee
* Geschicht vum Entstoe vum Nobelpräis erstallt opn der Ernst Moritz Arndt Universitéit Greifswald
Naturschutzgebitt Fënsterdall

**Fënsterdall** ass nieft engem Lieu-dit och en Naturschutzgebitt an der Gemeng Helperknapp. Tëscht dem Fënsterdall, Gréiweknapp an Openthalt läit e Fiichtgebitt mat engem Torfmouer, wouvun 1,69 ha mat enger 9,16 ha grousser Pufferzon zanter dem 18. Februar 1987 ënner Naturschutz stinn.

D'Naturschutzgebitt Fënsterdall, zesumme mam Telpeschholz, gëllen als déi zwee éischt Naturschutzgebidder zu Lëtzebuerg.
Naturschutzgebitt Stréissel

**Stréissel** ass en Naturschutzgebitt an der Gemeng Beetebuerg. An direkter Noperschaft zu der Uertschaft laanscht d'Uelzecht erstreckt sech e Fiichtgebitt, wouvu 35,62 ha zanter dem 8. Mee 1999 ënner Naturschutz stinn.

Am Kader vun der EU-Vulleschutzdirectiv (79/409/CEE) gehéiert d'Reserv zesumme mat fënnef anere Reserve mat 1040 ha gläichzäiteg zum europäeschen Natura 2000 Netz vu schützenswäerte Gebidder.

## Um Spaweck
*Gesetz vum 8. Mee 1999 iwwer d'Naturschutzgebitt
Amphithea

D**'Amphithea** ass an der griichescher Mythologie d'Fra vum Adrastos, dem griichesche Kinnek vun Argos deen als eenzegen den Ugrëff géint Theben iwwerlieft huet.

## Kuckt och

* Siwe géint Theben
Amphitrite

D**'Amphritrite** war an der griichescher Mythologie eng Mieresgëttin, Duechter vum Nereus a vun der Doris (oder och: vum Okeanos an der Tethys), war also entweeder eng Nereïd oder Okeanid.

Si huet de Poseidon bestuet, dee si verfollegt an entfouert hat, an huet mat him ein Rëtsch Kanner kritt, ënner anerem den Triton.

En Deel vun der Iwwerliwwerung erzielt, d'Amphitrite wier fir d'éischt virum Poseidon fortgelaf, wier awer vun engem Delphin erëmfonnt ginn, dee se dozou iwwerriet huet zeréckzegoen. Den Delphin soll doropshin als Stärebild un den Himmel versat gi sinn.

## Kuckt och
* Salacia

## Um Spaweck
FC Mamer 32

Den **FC Mamer 32** (*F.C. Mamer 32*) ass e lëtzebuergesche Foussballclub vu Mamer. De Veräi gouf 1932 als *Jeunesse Mamer* gegrënnt. Den Numm gouf awer schonn d'Joer drop, 1933, op deen haitege geännert.

Mamer huet nieft de Seniorsekippe vun de Männer och eng Fraenekipp.

## Chronologeschen Iwwerbléck

* 1932: Den FC Mamer 32 gëtt gegrënnt
* 1956: Avancement an d'Promotioun, déi zweethéchst Spillklass zu där Zäit
* 1967: Grënnung vum Supporterclub 67
* 1968: Champion an der 3. Divisioun an Avancement an 2. Divisioun
* 1971: Champion an der 2. Divisioun an Avancement an 1. Divisioun ënner dem Spillertrainer *Roland Christen*. Erreeche vun der Siechzéngtelsfinall vun der Coupe de Luxembourg géint de Lëtzebuerger Rekordmeeschter Jeunesse Esch.
* 1976: Aweiung vum neien Terrain mat engem Galamatch tëscht dem Bundesligist FC Saarbrécken an der Red Boys Déifferdeng. Den Terrain gouf méi spéit op den Numm *Stade Francois Trausch*, Grënnungsmember a fréiere Buergermeeschter, gedeeft.
* 1977: Champion an der 2. Divisioun an Avancement an 1. Divisioun, wou se sech dräi Joer hale konnten.
* 1982: Fofzegjäregt Bestoe mat Fändelswei. Ofstig an 3. Divisioun
* 1983: Erëm an 2. Divisioun geklommen.
* 1986: Grënnung vun enger Veteranenekipp
* 1987: Definitiv Grënnung vun enger Jugendkommissioun
* 1992: Avancement an 1. Divisioun wou d'Ekipp sech etabléiere konnt
* 1994: Aweiung vun der neier gedeckter Tribün
* 1995: Trophée Fair-Play vun der 1. Divisioun
* 1998: Grënnung vun der Dammenekipp
* 2000: Champion an der 1. Divisioun an éischten Avancement an d'Éierepromotioun, aus där de Veräin no där Saison erëm gefall ass.
* 2002: Trophée Fair-Play vun der 1. Divisioun
* 2004: Aweiung vum neie syntheeteschen zweete Foussballsterrain, deen op den Numm *Georges Schumann* gedeeft gouf
* 2005: Champion an der 1. Divisioun an zweeten Avancement an d'Éierepromotioun
* 2005: 1. Titel an der Veräinsgeschicht - D'Dammenekipp vum F.C. Mamer 32 gewënnt d'Coupe de Luxembourg
* 2006: Duerch e 4:3 beim Eelefmeterschéisse géint Rëmeleng zu Schëffleng virun 1 000 Spectateure. Den FC Mamer spillt 2007 an der Nationaldivisioun. D'Dammenekipp mécht den Doublé (Champion a Coupe)
* 2007: D'éischt Seniorsekipp fält nees an d'Éierepromotioun; zweeten Doublé fir d'Dammen





## Dammenekipp

D'Dammenekipp vu Mamer ass 2007 ouni Punktverloscht Champion ginn an huet anengems nach -scho fir drëtt Joer hannereneen- d'Coupe gewonnen.

### Nationale Palmarès

**[[Lëtzebuergescht Dammefoussballchampionnat|Lëtzebuerger Championnat]]**:
* **Champion** (2x): 2006, 2007

**[[Coupe de Luxembourg (Dammefoussball)|Coupe de Luxembourg]]**:

* **Gewënner** (3x): 2005, 2006, 2007

## Um Spaweck
 Websäit vun der Dammenekipp vum FC Mamer 32
Benjamin Britten

De **Benjamin Britten** (Edward Benjamin Britten, Baron Britten of Aldeburgh), gebuer den 22. November 1913 zu Lowestoft, a gestuerwen de 4. Dezember 1976 zu Aldeburgh, war en englesche Komponist, Dirigent a Pianist.

## Säi Wierk (Auswiel)
### Wierker fir a mat Orchester
* *Sinfonietta* fir Kammermusekorchester (1932)
* *[[Simple Symphony]]* fir Sträichorchester (1934)
* *Variations on a Theme of [[Frank Bridge]]* fir Sträichorchester (1937)
* Concerto for Piano and Orchestra (1938 / 1945)
* Concerto for Violin and Orchestra (1939 / 1958)
* *Young Apollo* fi Piano a Sträichorchester (1939)
* *[[Sinfonia da Requiem]]* (1940)
* *[[Diversions for piano and orchestra]]* (1940 /. 1954)
* Prelude and Fugue for 18 strings (1943)
* *[[Serenade for Tenor, Horn and Strings]]* (1943)
* *Four Sea Interludes* and *Passacaglia* from *[[Peter Grimes]]* for orchestra (1945)
* *[[The Young Person's Guide to the Orchestra]]* (1946)
* *[[Saint Nicolas]] * fir Solisten, Chouer an Orchester (1948)
* *Spring Symphony* fir Solisten, Chouer an Orchester (1949)
* Symphonic Suite from *[[Gloriana]]* (1954)
* *[[War Requiem]]* (1961)
* *Cantata misericordium* (1963)
* Cello Symphony (1963)
* Suite on English Folk Tunes "A Time There Was" (1966/1974)
* *Phaedra* 1975)

### Operen
* *[[Peter Grimes]]* (1945)'
* *[[The Rape of Lucretia]] * (1946)
* *[[Albert Herring]]* (1947)
* *[[Billy Budd (Oper)|Billy Budd]]* (1951)
* *[[Gloriana]]* (1953)
* *[[The Turn of the Screw (Oper)|The Turn of the Screw]]* (1954)
* *[[Noye's Fludde]]* (1958)
* *[[A Midsummer Night's Dream (Oper)|A Midsummer Night's Dream]]* (1960)
* *[[Curlew River]]* (1964)
* *[[The Burning Fiery Furnace]]* (1966)
* *[[The Prodigal Son]] * (1968)
* *[[Owen Wingrave]]* (1971) 
* *[[Death in Venice]] * (1973)

### Aner Wierker
* Musek fir de Film *[[Night Mail]]* (1936)
* *[[A Ceremony of Carols]]* (1942) 
* *[[Hymn to St. Cecilia]]* (1942)
* *[[Fanfare for St Edmundsbury]]* (1959) 
* *[[Nocturnal after John Dowland]]* (1963)
* *[[Cello Suites Nos 1, 2 and 3]]* (1964;67;71)
* *[[Missa Brevis]]* (1959) fir Bouwechouer an Uergel
* *[[Phaedra]]* (1975), Kantat

## Um Spaweck

* Britten-Pears Foundation
* Dem Britten seng Wierker
Naturschutzgebitt Am Bauch

**Am Bauch** ass en Naturschutzgebitt an der Gemeng Monnerech. Tëscht Monnerech an Esch-Uelzecht erstreckt sech laanscht den Tipp an d'Autobunn e Fiichtgebitt, wouvun 8,5 ha mat enger 22,8 ha grousser Pufferzon zanter dem 14. Abrëll 1999 ënner Naturschutz stinn. D'Gebitt, wat vun Ornithologen zanter Joerzéngten erfuerscht gëtt, ass och nach ënner dem Numm *Plateweier* oder *Féizer Laach* bekannt.

Am Kader vun der EU-Vulleschutzdirectiv (79/409/CEE) gehéiert d'Reserv zesumme mat fënnef anere Reserve mat 1040 ha gläichzäiteg dem europäeschem Natura 2000 Netz vu schützenswäerte Gebidder un.
Naturschutzgebitt Boufferdanger Muer

De **Boufferdanger Muer** ass e Mouer an Naturschutzgebitt an der Gemeng Käerjeng.

Op der Gewan tëscht den Uertschafte Féngeg an Uewerkäerjeng läit e Fiichtgebitt mat engem Mouer, wouvun 1,1980 ha  als Haaptzon mat enger 20,37 ha grousser Pufferzon zanter dem 19. Mäerz 1988 ënner Naturschutz stinn.

## Geschichtleches
Ëm 1890 haten d'Bridder Ketten d'Boufferdanger Muer gepacht fir Torfmoos (*Sphagnum*) kënnen ofzebauen. Dat Moos gouf bei der Verpakung vun de Rouse gebraucht, déi uechter d'Welt verschéckt goufen, well et ganz vill Waasser späichere kann.

## Literatur
* Kirpach, Jean-Claude, 1989. La réserve naturelle Boufferdanger Muer (Grand-Duché de Luxembourg). *Bull. Soc. Nat. luxemb.* 89: 63-80. Pdf 722 kB

## Um Spaweck

* D'Boufferdanger Muer op der Websäit vun industrie.lu
F91 Diddeleng

Den **F91 Diddeleng** ass e lëtzebuergesche Foussballclub aus der Stad Diddeleng. De Veräin ass 1991 aus der Fusioun vun den dräi Diddelenger Foussballveräiner, Stade Diddeleng, US Diddeleng an CS Alliance Diddeleng entstanen. Ee vun den Haaptinitiateure vun där Fusioun war de fréiere Buergermeeschter a Stadesspiller Nicolas Birtz.

E Supporter- a Fanclub vum F91 Diddeleng ass de Fanatics 04 Diddeleng.

De 17. Juli 2012 huet den F91 Diddeleng an der zweeter Qualifikatiounsronn vun der UEFA Champions League 1:0 géint den éisträichesche Meeschter a Pokalgewënner Red Bull Salzburg gewonnen. De 24. Juli hu se am Réckspill 3:4 verluer. Trotzdeem si se fir d'éischt Kéier an déi drëtt Qualifkatiounsronn vun der Champions League komm.

Den 30. August 2018 huet den F91 Diddeleng sech, als éischt lëtzebuergesch Ekipp iwwerhaapt, fir d'Gruppephas vun der Europa League qualifizéiert.

Den 13. Dezember 2012 ass den F91 Diddeleng zur Sportsekipp vum Joer gewielt ginn.

## Geschicht

...

Vun den 1990er Jore bis 2020 huet de Bauentrepreneur Flavio Becca Milliounen an de Veräin investéiert, deem säi Budget Enn vun den 2010er Jore bei enger 3 Milliounen Euro am Joer läit. Dat erméiglecht et, 20 Spiller op Profi-Basis z'engagéieren.

## Terraine vum Veräin

Den F91 Diddeleng huet dräi Terrainen:

*Stade Jos Nosbaum, *Um Däich* de fréieren US-Terrain op deem déi éischt Ekipp hir Championnats- Coupe- an international Matcher spillt, benannt nom fréieren Diddelenger Jeeër a Cafésbësetzer Jos. Nosbaum.
*Stade Aloyse Meyer, de fréiere Stades-Terrain, deen als Trainingsterrain benotzt gëtt
*Stade Amadéo Barozzi, de fréieren Alliance-Terrain am Quartier Italien

## Nationale Palmarès
**[[Foussball Nationaldivisioun#Lëtzebuerger Championen zënter 1910|Lëtzebuerger Championnat]]**:
* **Champion** (16x): 1999-00, 2000-01, 2001-02, 2004-05, 2005-06, 2006-07, 2007-08, 2008-09, 2010-11, 2011-12, 2013-14, 2015-16, 2016-17, 2017-18, 2018-19, 2021-22

**[[Coupe de Luxembourg (Foussball)|Coupe de Luxembourg]]**:
* **Gewënner** (7x): 2003-04, 2005-06, 2006-07, 2008-09, 2015-16, 2016-17, 2018-19
* **Finalist** (6x): 1992-93, 1993-94, 2001-02, 2010-11, 2014-15, 2021-22

## Europäesch Kompetitiounen

:

## Kuckt och
Den zweefache Foussballspiller vum Joer Joris Di Gregorio (2006, 2007)

## Éierungen

* Den F91 Diddeleng gouf 2019 vun der Vereenegung vun de Sportjournalisten mam „Fair-Play-Präis“ ausgezeechent.

## Um Spaweck
  Websäit vum F91 Diddeléng
FC Jeunesse Biwer

Den **FC Jeunesse Biwer** (*F.C. Jeunesse Biwer)* ass e lëtzebuergesche Foussballclub zu Biwer. De Veräi gouf 1939 gegrënnt. Gespillt gëtt op den Terraine vum *Centre Sportif Fancy* zu Biwer. Een dovun ass fir d'Championat ugemellt, deen aneren ass just fir d'Frëndschaftsmatcher an ze trainéieren. Op der Tribün ass Plaz fir 200 Leit (Stéiplazen).

D'Jeunesse Biwer ass sportlech éischter an den ënneschten Divisiounen doheem an huet an de leschten dräi Joerzéngte fir de gréissten Deel Zweet Divisioun gespillt. 1983, 1984 an dunn nach eng Kéier 1994 war d'éischt Ekipp an der éischter Divisioun.

Eppes wat éischter seelen am Foussball ass, huet Biwer an der Coupe de Luxembourg 2006/07 fäerdeg bruecht. Als Veräin aus der zweeter Divisioun an der Aachtelsfinall war Biwer schonn nëmme méi deen eenzege Club deen net op d'mannst Éierepromotioun gespillt huet. Nodeem dunn nach mat 1-0 géint CS Uewerkuer (Éierepromotioun) gewonne gouf, stoung Biwer op eng Kéier an der Véirelsfinall vun der Coupe. An der Ronn drop hunn déi Gréng-Wäiss dunn de Nationaldivisiounsveräin UN Käerjéng 97 fäerte gedou. No engem 0-0 no Verlängerung hunn d'Biwer Foussballisten um Enn du mat 3-5 de Kierzere gezunn. Käerjeng ass herno nach bis an d'Finall komm.
Lycée Josy-Barthel Mamer

De **Lycée Josy-Barthel Mamer**, kuerz **LJBM**, meeschtens einfach **Mamer Lycée** genannt, ass eng ëffentlech Secondairesschoul déi hir Dieren am September 2003, westlech vun der Stad Lëtzebuerg, um Campus Tossebierg zu Mamer opgemaach huet. D'Schoul ass nom Lëtzebuerger Liichtathleet a Politiker Josy Barthel (1927-1992) genannt, dee vu Mamer gebierteg war.

De Lycée huet eng eege Schwämm, déi wa keng Schoul ass, och fir de Public op ass, sou wéi eng eege Gare, mat där en duerch en ëffentlechen Trëppelwee vun enger 800 Meter verbonnen ass.

Am éischte Joer waren 400 Schüler ageschriwwen, an 2018 waren et der 1.208.

## Historique
Mam Gesetz vum 3. August 1998 huet d'Chamber der Regierung d'Erlabnes gi fir e Lycée zu Mamer ze bauen. De Budget deen dofir virgesi war louch uganks bei 2,49 Milliarde Frang, gouf méi spéit awer op 2,72 Milliarde gehéicht.

De Lycée gouf mam Gesetz vum 18. Juli 2001 an d'Liewe geruff a krut den Numm « Lycée technique Josy-Barthel ». Zanter der Rentrée 2008/09 heescht en « Lycée Josy Barthel ».

## Schouloffer
### Secondaire
* Classique: kompletten Zyklus vu siwe Joer;
* General: kompletten Zyklus vu siwe Joer;
* Professionnel: Ausbildung als *Technicien en génie civil* (véier Joer), *Dessinateur en bâtiment* a Beruffer aus dem Baufach (Léier vun dräi Joer)

### Héichschoul
* Am Héichschoulberäich kann een e BTS maachen a *Building Information Modeling* (BIM), *Beruffer aus der Immobiliëbranche* oder *Gebaier an Infrastrukturen*.

## Lëscht vun den Direkteren
* 2002-2011: Jean Wagner
* 2011-2024: Claude Christnach
* 2025-Haut: Gil Belling

## Publikatiounen
* Lycée Josy Barthel (Ed.), 2013. Yearbook 2012-2013. 86 p.
* Lycée Josy Barthel (Ed.), 2012. Yearbook 2011-2012. 86 p.
* Lycée Josy Barthel (Ed.), 2011. Yearbook 2010-2011. 64 p.
* Lycée Josy Barthel (Ed.), 2010. Yearbook 2009-2010 / Léiere fir d'Liewen. 64 p.
* Lycée Technique Josy Barthel (Ed.), 2008. Yearbook 2007-2008 / Léiere fir d'Liewen. 112 p.
* Lycée Technique Josy Barthel (Ed.), 2007. Yearbook 2006-2007 / Léiere fir d'Liewen. 96 p.
* Lycée Technique Josy Barthel (Ed.), 2006. Yearbook 2005-2006 / Léiere fir d'Liewen. 128 p.
* Lycée Technique Josy Barthel (Ed.), 2005. Yearbook 2004-2005 / Léiere fir d'Liewen. 96 p.
* Les Amis du Lycée technique Josy-Barthel (Ed.), 2004. Apprendre - comprendre - Entreprendre: une année au Lycée Technique Josy Barthel / Festschrift zum Ersten Geburtstag unserer "lernenden Schule". 72 p.

## Um Spaweck

* Websäit vum LJBM
* Facebook-Säit vum LJBM
Genius (Mythologie)

E **Genius** (an der Méizuel: *Genien*, vum lat. *gignere* "ervirbréngen", "grënnen") ass an der réimescher Mythologie de perséinlechen, onsiichtbare Schutzgeescht vum Mënsch, vun deem e scho bei der Konzeptioun Besëtz ergräift oder dee schonn zesumme mat him gemaach gëtt. De Genius als personifizéiert Gottheet staamt vum héchste Gott Jupiter a vun der Äerd.

Wann en duergestallt ginn ass, da gär als Schlaang déi sech ëm en Altor wéckelt a vu Friichten, déi do duerbruecht gi sinn, ësst (z.&nbsp;B. zu Pompeji); soss och nach als e Kand mat engem Rack dee mat Stäre besat ass, engem Blummekranz, engem Füllhorn an dacks och mat Flilléken. D'Haaptfest vum Genius war de Gebuertsdag vu sengem Protégé.

All Réimer hat säi perséinleche Genius, deen entweeder männlech geduecht war (säi weiblecht Géigestéck war d'Juno respektiv d'Lucina) oder, an der Keeserzäit, en ongeschlechtleche Geescht fir béid Geschlechter war. Eng besonnesch Bedeitung hat och de Genius vum *pater familias*, dem Familljepapp. A seng Veréierung sinn och d'Sklave mat abezu ginn. Eng Erweiderung huet dëst zanter dem Augustus kritt; mam *genius augusti* ass säi Genius besonnesch am Kult gefeiert ginn an huet sech am Kader vum Keeserkult an der Vergëttlechung vum Keeser ëmmer méi entwéckelt. En Eed gouf och dacks am Numm vum Genius vum Keeser ofgeluecht.

D'réimesch Virstellung vum Genius gläicht der Usiicht vum griichesche Philosoph Sokrates, dee gegleeft huet, säin Daimon un senger Säit ze hunn. Och d'Germanen hu mat de Fylgjen an Hamingjen hir perséinlech Schutzgeeschter kannt. Dozou passt och déi chrëschtlech Virstellung vum perséinleche Schutzengel.

Spéitstens am Mëttelalter ass de Genius eng allgemeng Bezeechnung fir Geeschter ginn. Als *genius loci* hu se eng bestëmmt Plaz bewunnt an hunn domat den Dämonen déi an der Bibel ernimmt goufen an z.&nbsp;B. a Ruinen gewunnt hunn, geglach.

Vu "Genius" staamt och de Begrëff "Genie" of, deen eng besonnesch talentéiert Persoun bezeechent.

## Um Spaweck
Hygieia

D**'Hygieia** (gr. Υγιεία oder Υγεία) ass an der griichescher Mythologie d'Gëttin vun der Gesondheet, d'Duechter vum Asklepios (enger anerer Versioun no seng Fra). Hir Schwëster war d'Panakeia. Mat him zesummen ass si zu Epidauros, awer och u verschiddenen anere Plazen, veréiert ginn.

D'Déier wat hir helleg war, ass d'Schlaang. Si ass och *Agathe Theos* genannt ginn an zu Roum als *Bona Dea* (Gutt Gëttin) veréiert ginn.

D'Wuert "Hygiène" ass vun hirem Numm ofgeleet ginn. Meeschtens gëtt si mat engem Füllhorn voller Friichten duergestallt. Den Eed vum Hippokrates fänkt u mat de Wierder: *"Ech schwiere beim [[Apollo (Mythologie)|Apollo]] a beim [[Asklepios]] a bei der Hygeia an alle Gëtter a Gëttinnen..."*

## Um Spaweck