Esch-Sauer

**Esch-Sauer** (vereelzt och **Esch am Lach**), ass eng lëtzebuergesch Uertschaft an der Gemeng Esch-Sauer am Kanton Wolz, mat 422 Awunner. 
Si huet sech am Laf vun de Joerhonnerte ronderëm e Fiels am Dall vun der Sauer entwéckelt, op deem nach haut d'Ruine vun der Buerg stinn. Vun uewe gesinn huet Esch-Sauer eng Schléngeform. D'Duerf läit tëscht den Uertschafte Kauneref, Lëlz an Eschduerf.

Am Dezember 2021 huet de Magasinn *GEO plus* Esch-Sauer zu engem vun den 20 schéinsten Dierfer aus Europa gewielt.

## Geschicht
Laang gouf ugeholl, datt fir d'éischt Kéier Esch-Sauer *("Hesch"*) am Liber Aureus Epternacensis ernimmt gi wier. Do steet geschriwwen, datt e gewëssen *Nebulungus* seng Gidder a seng Sklaven der Iechternacher Abtei vermaach huet. Dat war am drëtte Joer vun der Herrschaft vum Karel dem Groussen, also tëscht dem 9. Oktober 773 an dem 9. Oktober 774.

De Michel Margue huet 2023 erausfonnt, datt et bei dësem *"Hesch"* sech weeder ëm Esch-Sauer nach ëm Esch-Uelzecht handelt, mä ëm Esch, eng Uertschaft an der hollännescher Gemeng Boxtel eng ronn 10&nbsp;km südlech vun 's-Hertogenbosch an der Provënz Nordbrabant, an Holland.

### Grënnung vun der Buerg Esch-Sauer
Laang gouf och ugeholl, datt am Mount Juni vum Joer 927, e gewëssen Adelege Maingaud resp. Meginold, seng Fra Hiltrud an hire Jong Godfrid vun der Abtei Stavelot Land, Wisen an 146 Awunner an der Uertschaft Esch krut. Och hei seet de Michel Margue, datt et sech bei dësem Esch net ëm Esch-Sauer, mä ëm Eschduerf handelt. Op dem Bierg deen dozou gehéiert huet ass d'Buerg Esch Sauer opgeriicht ginn.

De Michel Margue datéiert d'Buerg awer éischter an d'Enn vum 10., Ufank vum 11. Joerhonnert. Bis zur Franséischer Revolutioun hu vill Adeleger mat hire Familljen an der Buerg gewunnt an esou gouf d'Uertschaft um Fouss vun der Buerg ëmmer wéi wichteg. Eréischt am 18. Joerhonnert wier nom Michel Margue Esch-Sauer méi grouss ginn, wéi Eschduerf.

Op Kaarten aus dem 16. Joerhonnert war eng Strooss vun Ettelbréck iwwer Uewerfeelen an Eschduerf op Esch-Sauer agezeechent. Deemools huet d'Strooss vun Eschduerf op Esch-Sauer awer duerch eng Fuert an der Sauer gefouert, well et nach keng Bréck driwwer gouf.

## Kuckeswäertes
* D'Buerg Esch-Sauer
* D'Kierch Esch-Sauer mat der Uergel, déi op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter steet.
* D'Kräizkapell Esch-Sauer an de Kierfecht mam Wee dohi sinn op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Nationalmonument* klasséiert.
* Muttergottesstatu vun Esch-Sauer
* Stauséi tëscht Lëlz an Esch-Sauer
* D'Peschtkräizer
* Staudamm Esch-Sauer
* De Musée vun der Duchfabrikatioun an der Maison du parc naturel de la Haute-Sûre

## Biller
### Modern Uertschaft

Esch-Sauer.jpg|Esch-Sauer aus der Loft
Esch Sauer.JPG|Esch-Sauer
Esch-sur-Sûre 1.jpg|Vue vum Sauerufer op d'Buerg
Esch Sauer 2.jpg|D'Sauerbréck zu Esch-Sauer
Esch-sur-Sure plague monument.jpg|Peschtkräiz zur Erënnerung un d'Epidemie vu 1636


### Historesch Biller

N-Liez vue-de-esch-sur-sure.png|Zeechnung vum Nicolas Liez, 1834
Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 15 Pl 3.2 Esch Sure.jpg|Foto vum Charles Bernhoeft, 1891
Ch Bernhoeft 1891 GD Luxembourg 05 Pl 1.2. Esch Sure.jpg|Foto vum Charles Bernhoeft, 1891


## Kuckt och
* Naturpark Uewersauer
* Stauséi Uewersauer
* Stauséi-Uewersauer-Circuit
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Esch-Sauer
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Gemengen
* Entwécklung vun der Gemengenzuel zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vun Esch-Sauer
* D'Schlassfrënn Esch/Sauer
* Naturpark Uewersauer