open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Josy Goerres

De **Josy Goerres**, gebuer den 18. November 1913 zu Déifferdeng, a gestuerwen den 10. Dezember 1985, war e lëtzebuergesche Resistenzler.

Zesumme mam Émile Krieps huet hie wärend dem Zweete Weltkrich, 1941, d'Resistenzorganisatioun *[[PI-Men|Formation des patriotes indépendants luxembourgeois (SAR-PI-Men)]]* gegrënnt.

No engem Verrot, gouf de Josy Goerres am Oktober 1941 verhaft an no batteren Zäiten a verschiddene Prisongen an am Konzentratiounslager vun Hinzert, koum hien am Mäerz 1943 wéinst *Mangel an Beweisen* erëm fräi. Direkt huet hie mat senge Matstreider seng Resistenzaktivitéiten erëm opgehol. No engem weidere Verrot huet hie sech du bis zur Befreiung misse virun den Däitsche verstoppen an huet aus dem Ënnergrond eraus, haaptsächlech d'Evasiounsfilière an d'Renseignements- a Spionageaktivitéite weider dirigéiert. Hie konnt awer net verhënneren, datt säi Frënd Albert Ungeheuer am Centre d'accueil zu Les Ancizes bei Clermont-Ferrand a Frankräich, nom Verrot vun engem Lëtzebuerger, verhaft gouf an zesumme mat anere Resistenzler den 19. Mee 1944 am KZ Natzweiler-Struthof erschoss gouf.

## Literatur
* Dollar, Jacques (1986), *Josy Goerres et les PI-MEN dans la Résistance*, Lëtzebuerg
Edouard Didier

Den **Edouard Didier**, gebuer den 2. Dezember 1939 zu Sedan, ass e fréiere lëtzebuergesche Fechter an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
François Eisenbarth

De **François Eisenbarth**, gebuer de 27. Mäerz 1928 zu Rëmeleng, a gestuerwen de 17. September 1987 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Jiří Dienstbier

De **Jiří Dienstbier**, gebuer den 20. Abrëll 1937 zu Kladno, a gestuerwen den 8. Januar 2011, war en tschechesche Journalist, Dissident a Politiker.

Den Dienstbier hat en Doktorat a Journalismus.Hie gouf Member vun der tschechoslowakescher KP an huet als Auslandskorrespondent am westlechen Ausland fir den tschechoslowakesche Radio geschafft. Well hien d'Reformbeweegung vum Prager Fréijoer 1968 ënnerstëtzt hat, ass hien, nodeem dës ermëlzt gi war, aus der Partei geflunn an huet säi Beruff verluer; en huet sech misse mat klengen Aarbechten, z.&nbsp;B. als Heizer, derduerchschloen.

De Jiří Diensbier war ee vun deenen Éischten, déi d'Charta 77 ënnerschriwwen hunn, an eng Zäit hire Porte-parole. Dowéinst ass en och vun 1979 bis 1982 an de Prisong komm. 1989 huet hien d*'Obcanské forum* mat gegrënnt, a gouf, no der Samette Revolutioun, Ausseminister a Vizepremier ënner dem Václav Klaus (bis 1992).

1993 bis 1996 war hie President vun enger liberaler Partei, Kommunalpolitiker zu Prag, a 1998-2001 Spezial-Rapporteur fir d'UN-Mënscherechtskommissioun am fréiere Jugoslawien.

Duerno huet hien op verschiddene Universitéite Virliesungen iwwer Aussebezéiunge gehalen a fir d'Agence Reuters geschafft.

2008 gouf hien onofhängeg Senateur am tschechesche Senat.

Hie war bestuet an hat 3 Kanner.

## Um Spaweck
Marcel Chennaux

De **Marcel Chennaux**, gebuer de 4. September 1912 zu Bech-Maacher, a gestuerwen den 29. August 2004 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Schéisser an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Luiz Inácio Lula da Silva

De **Luiz Inácio Lula da Silva**, gebuer de 27. Oktober 1945 zu Caetés, am Pernambuco, ass e brasilianesche Politiker.

De Lula da Silva war 2 Amtsperiode laang, vun 2003 bis 2010, de 35. President vu Brasilien.

Hie gouf den 1. Januar 2011 duerch seng Nofollgerin Dilma Rousseff ersat.

Den 12. Juli 2017 gouf hien am Kader vun der Petrobras-Affär wéinst Korruptioun zu 9 an en Halleft Joer Prisong verurteelt. Am Appell gouf dat Uerteel 2018 nees opgehuewen.

Bei de Presidentschaftswalen 2022 huet de Lula op en Neits kandidéiert, an dës am 2. Tour géint de Jair Bolsonaro den 30. Oktober 2022 gewonnen.

## Um Spaweck
Jeanne Labrune

D**'Jeanne Labrune**, gebuer den 21. Juni 1950 zu Berry-Bouy, ass eng franséisch Dréibuchautorin a Filmregisseurin.

## Filmer
### als Regisseur
*1985: *La part de l'autre* mam Christine Boisson, Laurent Malet a Pierre Malet
*1987: *De sable et de sang* mam Sami Frey, André Dussollier a Clémentine Célarié 
*1998: *Si je t'aime, prends garde à toi* mam Nathalie Baye a Jean-Pierre Darroussin
*2000: *Ça ira mieux demain* mam Nathalie Baye, Jean-Pierre Darroussin an Isabelle Carré
*2002 *C'est le bouquet !* mam Sandrine Kiberlain, Jean-Pierre Darroussin, Dominique Blanc a Jean-Claude Brialy 
*2004: *Cause toujours !* avec Jean-Pierre Darroussin, Victoria Abril a Sylvie Testud 
*2010: *[[Sans queue ni tête]]* mam Isabelle Huppert a Bouli Lanners

## Um Spaweck
Marc Fitoussi

De **Marc Fitoussi**, gebuer den 20. Juli 1974, ass e franséischen Dréibuchauteur a Filmregisseur.

## Filmer
### Kino
* 2007: *La vie d'artiste* - Haaptacteuren: Sandrine Kiberlain, Émilie Dequenne
* 2010: *Copacabana* - Haaptacteuren: Isabelle Huppert, Aure Atika
* 2012: *Pauline détective* - Haaptacteuren: Sandrine Kiberlain, Audrey Lamy
* 2014: * La ritournelle* - Haaptacteuren: Isabelle Huppert , Jean-Pierre Darroussin
* 2016: *Maman a tort* - Haaptacteuren: Jeanne Jestin, Émilie Dequenne
* 2019: *[[Selfie (Film)|Selfie]]* - (Episod: Le Troll)
* 2020: *Maman a tort* - Haaptacteuren: Karin Viard, Benjamin Biolay

### Televisioun
* 2006: *L'Éducation anglaise* (Dokumentarfilm)

## Um Spaweck
Ilse Ries-Hotz

D**'Ilse Ries-Hotz**, gebuer als **Martha Ilse Hotz**, de 27. Juli 1949 zu Schwarzenbach (Bayern, Däitschland) als ass eng fréier lëtzebuergesch Bouschéisserin an Olympionickin.

## Sportlech Karriär
D'Ilse Ries-Hotz huet mat 31 Joer – zesumme mat hirem Mann – d'Bouschéisse fir sech entdeckt an huet beim François Wies bei der Flèche d'or trainéiert. No enger Auszäit wärend där si hiert drëtt Kand kritt hat, hat si e Comeback an huet 1986 de Lëtzebuerger Titel gewonnen.

Nodeems si uganks vum François Wies trainéiert gouf, war si zäitweis bei de Marcel Balthasar, de Claude Rohla an de Jean-Pierre Brunner gewiesselt. Just virun den olympesche Spiller vun 1988 hat si keen Trainer an huet sech du beim däitsche Jürgen Mai gemellt. D'Ännerungen an der Technik déi si do geléiert huet, koumen hir net zegutt an et war net sécher, datt s'op den olympesche Spiller kéint matmaachen. Si huet sech doropshi vum François Wies a Claude Rohla berode gelooss a konnt hir Leeschtungen nees verbesseren, sou datt se schlussendlech awer fir Seoul qualifizéiert gouf.

### Palmarès

* 1987: 43. Plaz op der Weltmeeschterschaft zu Adelaide, 
* 1988: op den Olympesche Summerspiller 1988 zu Seoul,  koum si ënner 62 Konkurrentinnen aus 30 Natiounen op d'Plaz 48
* 1991: 52. Plaz op der Weltmeeschterschaft zu Krakau, 

## Privates
D'Ilse Ries-Hotz ass mam Roger Ries bestuet a Mamm vun dräi Kanner. Si krut 1984 déi Lëtzebuerger Nationalitéit duerch Naturalisatioun.

## Kuckt och
Ukrainesch

**Ukrainesch** (uk: *українська мова*) ass eng vun de meeschtgeschwate slawesche Sproochen. Schrëftlech Beispiller vum Ukrainesch sinn zanter dem 10. Joerhonnert beluecht.

Ukrainesch ass offiziell Landessprooch an der Ukrain an am net-unerkannten, mä de facto onofhängege Staat vun Transnistrien, souwéi eng regional unerkannt Sprooch a Rumänien, Serbien, der Slowakei, Polen, Kroatien a Bosnien an Herzegowina.

D'Schrëft baséiert sech op dat kyrillescht Alphabet. D'Transkriptioun an dat laténgescht Alphabet kann op sëllegen Aart a Weise geschéien - zu Lëtzebuerg gëtt sech meeschtens un d'Transkriptiounsreegele vum Duden gehalen.

### Ukrainescht Alphabet





Ukrainesch gëtt mam ukraineschen Alphabet geschriwwen (ukr.: *українська абетка* oder *український алфавіт*), wat dem kyrilleschen Alphabet (ukr.: *кирилична абетка* oder *кирилиця*) entstaamt.

## Um Spaweck
Eileen Byrne

D**'Eileen Byrne**, gebuer 1984 zu Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Filmregisseurin.

## Liewen a Karriär

Si ass d'Kand vun enger däitscher Mamm an engem franséisch-schottesche Papp. Schonn an hirer Jugend huet si éischt Theaterstécker a Musicalle geschriwwen. No hirem Secondaire-Ofschloss an der Europaschoul huet si e puer Stagë bei Filmproduktiounsgesellschaften zu Lëtzebuerg gemaach. Si huet "performing arts" am englesche Winchester an Theater, Musek, Konschtgeschicht a Filmregie zu München studéiert. ​2012 an 2013 huet si zousätzlech e Master a Filmregie zu Toulouse gemaach.

Vun 2006 un huet si dernieft ugefaangen als "Script Supervisor" ze schaffen. Wärend hire verschiddene Studien huet si schonn e puer Kuerzfilmer gedréint, déi och op verschiddene Filmfestivaller gelaf sinn, dorënner de *Legal.illegal* mat der Vicky Krieps.

Si war ee vun den Dréibuchauteure vum Kannerfilm *[[D'Schatzritter an d'Geheimnis vum Melusina]]* (2012).

2013 huet si bei enger Episod vun der lëtzebuergescher Sitcom Comeback Regie gefouert.

Hiren Ofschlossprojet, de Kuerzfilm *Was bleibt* (2019), gouf ënner anerem fir den amerikanesche Studentenoscar ("Student Academy Award") an der Kategorie "Narrative (International Film Schools)" nominéiert. E war och fir den Nowuesspräiss *First Steps* an der Kategorie "Kuerz- an Animatiounsfilm" nominéiert. Dee Präis ass fir déi bescht Ofschlossfilmer vun de Filmschoulen an den däitschsproochege Länner. Och beim Lëtzebuerger Filmpräis 2021 war de Film als "Beschte Kuerzfilm" nominéiert. E gouf um LuxFilmFest, um Filmfestival Max Ophüls Preis zu Saarbrécken, um Filmfestival vu Palm Springs an um polnesche Festival Camerimage, deen op Kameraaarbecht spezialiséiert ass, gewisen. Am Film geet et ëm eng Fra, déi Broschtkriibs huet, a wéi hire Kampf géint d'Krankheet hir Bezéiung belaascht.

D'Eileen Byrne huet eng Episod (*Kayane*) vun der franséisch-belsch-lëtzebuergescher Documentairesserie *Ex aequo!* gedréint, déi 2021 ausgestraalt gouf.

2024 koum hiren éischte Spillfilm, *[[Marianengraben]]*, an de Kino.

## Filmographie als Regisseurin
* 2008: *Mena* (Kuerzfilm)
* 2008: *La nuit passée* 
* 2011: *Legal.illegal*
* 2013: *[[Comeback (Sitcom)|Comeback]]* - Episod "Verréckt no dir"
* 2019: *[[Was bleibt]]* (och nach: *Touch me*) (Kuerzfilm)
* 2021: *Ex Aequo* - Episod "Kayane"
* 2024: *[[Marianengraben]]*, hiren éischte Spillfilm

## Um Spaweck
* Homepage
* Profil um Filmportal
Claude De Demo

D**'Claude De Demo**, gebuer 1980, ass eng lëtzebuergesch Schauspillerin.

D'Claude De Demo huet tëscht 1999 an 2003 op der *Hochschule für Musik und Darstellende Kunst* zu Stuttgart studéiert.

Zanterhier spillt si an Tëlees- an a Kinofilmer, an am Theater (ë.&nbsp;a. zu Frankfurt, Bochum, Köln a Mannheim). Zanter der Saison 2020/21 ass si Member vum Berliner Ensemble.

## Filmographie
### Kino
* 2007: *Freigesprochen*, vum Peter Payer mam Corinna Harfouch an Thierry van Werveke
* 2007: *[[Der Fürsorger]]*, vum Lutz Konermann mam Katharina Wackernagel 
* 2008: *[[Luftbusiness]]*, vum Dominique de Rivaz
* 2010: *Der Brand*, vum Brigitte Bertele

### TV
* 2005: *Der Elefant*, (TV-Serie), Episod: *Außer Kontrolle*, vum Andreas Prochaska
* 2011: *Tatort*, (TV-Serie), Episod: *Eine bessere Welt*, vum Lars Kraume mam Joachim Król, Nina Kunzendorf a Vicky Krieps
* 2011: *Der Alte*, (TV-Serie), Episod: *Der Tod und das Mädchen*, vum Hartmut Griesmayr mam Walter Kreye a Michael Ande
* 2019: *[[Capitani]]* (TV-Serie) vum Christophe Wagner, mam Luc Schiltz a Sophie Mousel

## Auszeechnungen
* 2007: *Bochumer Theaterpreis* (Bescht Nowuesdauerstellerin)
* 2004: *Beste Nachwuchsdarstellerin des Landes NRW*

## Um Spaweck
* Biographesch Notitz
Jacques Leider

De **Jacques P. Leider**, gebuer 1962 zu Dikrech, ass e lëtzebuergeschen Historiker.

No senger *Maîtrise* op der Universitéit *Paris IV* (bis 1988) huet de Jacques Leider de *Stage* absolvéiert (1988-1991), fir Professer am *Enseignement secondaire* ze ginn. 1990 huet hien eng gréisser Aarbecht (*Mémoire scientifique*) iwwer d'Lëtzebuerger Nokrichsarméi verdeedegt. Säi *Mémoire pédagogique* huet sech mat den *deux Luxembourg* beschäftegt.

1998 huet de Jacques Leider um *[[Institut national des langues et civilisations orientales]]* (*INALCO*) eng Dokterthese zum Theema *Le royaume d'Arakan (Birmanie): son histoire politique entre le début du XV<sup>e</sup> et la fin du XVII<sup>e</sup> siècle* mat Erfolleg verdeedegt.

Zanter 2001 ass hie Member vun der *[[École française d'Extrême-Orient]]*. Hien huet dovun de Fuerschungszentrum zu Yangon gegrënnt a wärend fënnef Joer geleet.

An enger dräijähreger Fuerschungsaarbecht huet hien et fäerdegbruecht, e beschiedegte Gëllene Bréif a birmanesche Schrëftzeechen aus dem Joer 1756 z'entzifferen, deen de Kinnek Alaungpaya vu Burma un de George II. vu Groussbritannien geschéckt hat.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *L'armée luxembourgeoise d'après-guerre - Structure, fonctions, fonctionnement* ; Lëtzebuerg (Sankt-Paulus), 1993.
* *Le Royaume d'Arakan, Birmanie. Son histoire politique entre le début du XV<sup>e</sup> et la fin du XVII<sup>e</sup> siècle* ; Paräis (EFEO), 2004; 544 S. 
* *King Alaungmintaya's Golden Letter to King George II (7 May 1756): The story of an exceptional manuscript and the failure of a diplomatic overture* ; Hannover (Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek), 2009; 141 S. (Link op d'Dokument am pdf-Format)

## Literatur
* Paul Dostert, *Un regard d'historien sur l'armée luxembourgeoise d'après-guerre* ; in: *[[forum]]*, Nr. 150, Mäerz 1994; Ss. 21-23.

## Um Spaweck
Gëllene Bréif vum Kinnek Alaungpaya

De **Gëllene Bréif vum Kinnek Alaungpaya** ass e Manuskript aus dem Joer 1756 dat de Kinnek Alaungpaya vu Burma un de George II. vu Groussbritannien geschéckt hat.

Den Text vum Bréif ass a birmanesescher Sprooch an e Goldblech agravéiert, deen 12 Zentimeter breet a 55 Zentimeter laang ass. Uewen an ënnen ass de Bréif jeeweils mat enger Rei vun 12 Rubinen dékoréiert. Dozou gehéiert en ausgehielegten Elefantestousszant fir den zesummegerullte Bréif dranzestiechen.

Den 18. Januar 2011 gouf de Bréif an der *[[Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek]]* zu Hannover virun enge 450 Invitéën der Ëffentlechkeet presentéiert.

## Literatur
* Leider, Jacques, 2009, King Alaungmintaya's Golden Letter to King George II (7 May 1756): The story of an exceptional manuscript and the failure of an diplomatic overture, Hannover: Gottfried Wilhelm Leibniz Bibliothek, 141 S. (Dokument am pdf-Format)
Werner Schroeter

De **Werner Schroeter**, gebuer de 7. Abrëll 1945 zu Georgenthal, a gestuerwen den 12. Abrëll 2010 zu Kassel, war en däitsche Filmregisseur, Theaterregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmer (Auswiel)
* 1969: * Eika Katappa * mam Gisela Trowe a Magdalena Montezuma 
* 1969: * Nicaragua * mam Carla Egerer a Magdalena Montezuma
* 1970: * Anglia * mam Ulli Lommel a Katrin Schaake
* 1970: * Der Bomberpilot * mam Carla Egerer a Magdalena Montezuma
* 1972: *[[Der Tod der Maria Malibran]]* mam Magdalena Montezuma, Christine Kaufmann a Candy Darling
* 1973: *[[Willow Springs (Film)|Willow Springs]]* mam Magdalena Montezuma a Christine Kaufmann
* 1975: *Der schwarze Engel* mam Magdalena Montezuma an Ellen Umlauf
* 1976: *[[Les flocons d'or]]* mam Magdalena Montezuma, Andréa Ferréol a Christine Kaufmann
* 1978: *Regno di Napoli* mam Antonio Orlando 
* 1980: *Die Generalprobe * mam Pina Bausch 
* 1980: * [[Palermo oder Wolfsburg]] * mam Otto Sander a Magdalena Montezuma
* 1980: * Weiße Reise * mam Bulle Ogier a Maria Schneider
* 1981: * [[Tag der Idioten]] * mam Carole Bouquet, Ingrid Caven a Christine Kaufmann
* 1982: *[[Liebeskonzil]] * mam Kurt Raab a Margit Carstensen
* 1986: *Der Rosenkönig * mam Magdalena Montezuma 
* 1991: *[[Malina]] * mam Isabelle Huppert a Mathieu Carrière
* 1996: *Poussières d'amour - Abfallprodukte der Liebe * mam Trudeliese Schmidt an Isabelle Huppert
* 2000: *Die Königin - Marianne Hoppe * mam Marianne Hoppe a Martina Gedeck
* 2002: *Deux * mam Isabelle Huppert a Bulle Ogier
* 2008: * Nuit de chien * mam Pascal Greggory an Nathalie Delon

## Um Spaweck

* Websäit vum Werner Schroeter
Jules Kauffmann

De **Jules Kauffmann**, gebuer den 29. Juni 1921, a gestuerwen de 7. November 2010 zu Diddeleng, war e lëtzebuergesche Gewerkschaftler, Lokalpolitiker a Chronist.

De Jules Kauffmann hat als Biergaarbechter an an der Kokscharge op der Schmelz geschafft, éier e Sekretär beim LAV gouf. Am Zweete Weltkrich war hien als Zwangsrekrutéierten op der Ostfront. Kuerz virun der Landung vun den Alliéierten an der Normandie, war hien aus Russland mat senger Divisioun an d'Normandie detachéiert ginn. Awer éier si an der Normadie ukomm sinn, waren d'Alliéiert gelant an et huet geheescht: "Vorwärts Kameraden, wir müssen zurück!" Wéi seng Unitéit mat him a senge lëtzebuergesche Kolleegen Ujeen Jans vu Walfer a Roger Heintz vun Déifferdeng am Raum Diddenuewen Statioun gemaach huet, si se nuets desertéiert. Bis op Keel waren et nëmme méi 20&nbsp;km. Wéi si ukomm sinn, waren d'Amerikaner do.

1963 gouf hie fir d'éischt an de Keeler Gemengerot gewielt. Hie war vum 1. Januar 1964 bis den 31. Dezember 1969 a vum 1. Januar 1976 bis den 30. Juni 1985 Buergermeeschter vun der Gemeng Keel. Säin Nofollger gouf den Nicolas (Schnuck) Plein.

Als Chronist huet hien e puer lokalhistoresch Bicher geschriwwen.

## Wierker
**Kayl früher und heute*, Dréckerei: éditpress Lëtzebuerg, Oplo 1988
**Das Denkmal am "Sperrewee"*, Dréckerei: éditpress Lëtzebuerg, Oplo 1990
**Mit der Bannmühle durch die Jahrhunderte*, Dréckerei polyprint s.a., Oplo 1993
**Kayl um Giinzebechel*, Dréckerei polyprint s.a., Oplo 2000
**Jean-Pierre NUEL* (eng Broschür vun der Käler Gemeng).
René Grün

De **René Grün**, gebuer den 18. Februar 1933 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen de 27. Mee 2004 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergesche Boxer, Olympionik, an nieweberuffleche Sportsfotoreporter.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden. Hien hat am éischten Tour géint den Amerikaner Phil Baldwin duerch K.O. verluer.

An der lëtzebuergescher Landesmeeschterschaft war hien ee Joer laang Vizemeeschter. An der Finall géint de Gaston Diederich war de Match no Punkten entscheet ginn. Well jiddwereen déi selwecht Punkte krut blouf de Gaston Diederech als Titelverdeedeger, Landesmeeschter. 
## Kuckt och
Heimat - Eine deutsche Chronik

** Heimat - Eine deutsche Chronik ** ass eng däitsch Televisounsserie vum Edgar Reitz aus dem Joer 1984. 
## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Liewen an engem Duerf am Honsréck vun 1919 bis 1982.

## Episoden
* 01: Fernweh (1919-1928)
* 02: Die Mitte der Welt (1928-1933)
* 03: Weihnacht wie noch nie (1935)
* 04: Reichshöhenstraße (1938)
* 05: Auf und davon und zurück (1938-1939)
* 06: Heimatfront (1943)
* 07: Die Liebe der Soldaten (1944)
* 08: Der Amerikaner (1945-1947)
* 09: Hermännchen (1955-1956)
* 10: Die stolzen Jahre (1967-1969)
* 11: Das Fest der Lebenden und der Toten (1982)

## Auszéechnungen
* 1984 FIPRESCI-Präis um Filmfestival zu Venedeg.
* 1985 Bayerische Filmpräis fir d'Marita Breuer als bescht Schauspillerin.
* 1986 ALFS Award zu London vum *London Critics Circle Film Awards* als beschten auslännesche Film.

## Kuckt och
* 1980: *[[Geschichten aus den Hunsrückdörfern]]* 
* 1992: *[[Die zweite Heimat - Chronik einer Jugend]]*
* 2004: *[[Heimat 3 – Chronik einer Zeitenwende]]*

## Um Spaweck
* Heimat op DVD Beaver
* Site vun Heimat
Baleine (Homonymie)

**Baleine**, dat franséischt Wuert fir Wal, huet ë.&nbsp;a. dës spezifesch Bedeitungen:
* d'Baarte vum Wal, wéi se eng Zäit bei der Produktioun vu Korsselien oder Prabbelie gebraucht goufen; kuckt dofir Baleine (Material).
* eng soziologesch Etüd iwwer de Sproochegebrauch zu Lëtzebuerg; kuckt: Baleine.
* den Numm vun zwéi Liichttierm: Phare des Baleines an Tour des Baleines
Guy Greivelding

De **Guy Greivelding**, gebuer den 29. Abrëll 1953 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Gewerkschaftler.

Vun 2009 bis 2015 war hie President vum Landesverband (FNCTTFEL). Säi Virgänger op där Plaz war den Nico Wennmacher.

De Guy Greivelding war vum Mäerz 2009 bis de Mee 2017 President vun der Eisebunnsektioun bei der ETF (*[[European Transport Workers' Federation]])*.

## Gielercher
*  *Goldenes Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich*.
Roby Hentges

De **Robert  Hentges**, gebuer de 15. September 1940 zu Déifferdeng, ass e fréiere lëtzebuergesche Vëlossportler an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Die zweite Heimat – Chronik einer Jugend

** Die zweite Heimat – Chronik einer Jugend ** ass eng däitsche Televisounsserie vum Edgar Reitz aus dem Joer 1992. De Film ass d'Suite vun * [[Heimat - Eine deutsche Chronik]] *.
## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Studiejore vum Herrmann Simon zu München.
## Episoden
* 01. Die Zeit der ersten Lieder (1960), 120 Min.
* 02. Zwei fremde Augen (1960-1961), 115 Min.
* 03. Eifersucht und Stolz (1961), 116 Min.
* 04. Ansgars Tod (1961-1962), 100 Min.
* 05. Das Spiel mit der Freiheit (1962), 119 Min.
* 06. Kennedys Kinder (1963), 108 Min.
* 07. Weihnachtswölfe (1963), 110 Min.
* 08. Die Hochzeit (1964), 120 Min.
* 09. Die ewige Tochter (1965), 118 Min.
* 10. Das Ende der Zukunft (1966), 132 Min.
* 11. Zeit des Schweigens (1967-1968), 120 Min.
* 12. Die Zeit der vielen Worte (1968-1969), 121 Min.
* 13. Kunst oder Leben (1970), 133 Min.

## Kuckt och
* 1980: *[[Geschichten aus den Hunsrückdörfern]]* 
* 1984: *[[Heimat - Eine deutsche Chronik]]* 
* 2004: *[[Heimat 3 – Chronik einer Zeitenwende]]*

## Um Spaweck
* https://www.filmportal.de/film/die-zweite-heimat-13-teile_1509e6118f9b458b8ae5196930915e3a - Heimat op filmportal.de
Prabbeli (Homonymie)

**Prabbeli** ass:
*an éischter Linn e Gebrauchsgéigestand, dee géint Sonn a Reen schützt; kuckt: Prabbeli;
* méi spezifesch, dovun ofgeleet, den Numm vun engem Kino zu Lëtzebuerg, kuckt: Prabbeli (Kino).
* am Jargon gëtt d'Wuert och amplaz vum Ausdrock Kapëttche gebraucht.
Heimat 3 – Chronik einer Zeitenwende

** Heimat 3 – Chronik einer Zeitenwende ** ass eng däitsche Televisounsserie vum Edgar Reitz aus dem Joer 2004. 
## Ëm wat geet et am Film?
D'Serie spillt am Honsréck an der Zäit vum Fall vun der Berliner Mauer (1989) bis d'Joer 2000.

## Episoden
*01: Das glücklichste Volk der Welt (1989) (101 Min.)
*02: Die Weltmeister (1990) (94 Min.)
*03: Die Russen kommen (1992-1993) (118 Min.)
*04: Allen geht's gut (1995) (125 Min.)
*05: Die Erben (1997) (97 Min.)
*06: Abschied von Schabbach (1999-2000) (97 Min.)

## Kuckt och
* 1980: *[[Geschichten aus den Hunsrückdörfern]]* 
* 1984: *[[Heimat - Eine deutsche Chronik]]* 
* 1992: *[[Die zweite Heimat - Chronik einer Jugend]]*

## Um Spaweck
Exilliteratur

**Exilliteratur** ass e literaresche Genre, mat deem Wierker genannt ginn, déi vun hirem Auteur am Exil geschriwwe goufen. Well dësen Openthalt an der Friemd *par définition* net aus fräie Stécker ass, fënnt een dacks an de Schrëfte vun Exil-Auteure bestëmmt Theemen erëm, wéi d'Verlaangeren no der Heemecht, d'Ausernanersetzung mat de sozialen oder politeschen Zoustänn do wou een hierkënnt (oder wou een ass), d'Froen, wou een a sengem Liewen drun ass, oder wat aus engem soll ginn, asw.

Exilliteratur kann awer och 'onopfälleg' sinn, z.&nbsp;B., wann den Auteur säi Liewensënnerhalt mat Trivialliteratur verdéngt, z.&nbsp;B. Fortsetzungsromaner, etc.

Zu Lëtzebuerg hunn an den 1930er Joren eng ganz Rëtsch däitschsproocheg Auteuren zäitweileg gewunnt an och geschriwwen, déi virun den Nazien, sief et aus politeschen oder aus reliéise Grënn, hu missen aus Däitschland (a méi spéit och Éisträich) fortlafen. Bal all si se weider geflücht, wéi och Lëtzebuerg net méi sécher war.

Et waren dat ë.&nbsp;a. d'Maria Gleit, de Max Reinheimer, d'Gertrud Schloß, de Karl Schnog [Tom Palmer], de Paul Scholl, den Harry Schulze-Wilde, de Walther Victor an den Israel Zwi Kanner.

## Literatur
* Germaine Goetzinger, Gast Mannes, Pierre Marson: *Exilland Luxemburg, 1933 - 1947, Schreiben, Auftreten, Musizieren, Agitieren, Überleben.* Miersch 2007.
Roger Hippertchen

De **Roger Hippertchen**, gebuer den 21. Oktober 1923 zu Esch-Uelzecht, an do gestuerwen den 21. Februar 1984, war e lëtzebuergesche Gewiichthiewer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Armand Huberty

Den **Armand Huberty**, gebuer de 16. August 1930 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 10. Mäerz 2018, war e fréiere lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg bei den Olympesche Summerspiller 1952 zu Helsinki an 1960 zu Roum vertrueden.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Kuckt och
Michel Kiesgen

De **Michel Kiesgen**, gebuer de 15. September 1933 an der Stad Lëtzebuerg, ass e fréiere lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Petrus Särkilax

De **Petrus Särkilax**, eigentlech **Pietari Särkilahti**, 1529 gestuerwen, war e finnesche Geeschtlechen, Humanist, Unhänger vun der Reformatioun an ee Pionéier vun der finnescher Kultur- oder Héichsprooch.

## Liewen a Wierk
De Petrus Särkilax huet eng Zäit zu Wittenberg studéiert, wou en ë.&nbsp;a. de Martin Luther als Professer hat. Zu Wittenberg huet hie sech iwweregens (viru 1522) bestuet, obwuel hie scho Priister war.

Zeréck a Finnland, dat an där Zäit een Deel vum Kinnekräich Schwede war, huet de Petrus Särkilax de jonke Mikael Agricola zu Turku (Abå) kennegeléiert. Den Agricola, dee säi Schüler gouf, huet nom Doud vum Särkilax deem säi Wierk weidergeféiert.

## Literatur
* Simo Heininen & Markku Heikkilä, *Kirchengeschichte Finnlands* ; Göttingen, 2002.
* Robert Stupperich, *Reformatorenlexikon* ; Gütersloh (Verlag Max Mohn), 1984. ISBN 3-579-00123-X.
Henri Mersch

Den **Henri Mersch**, gebuer de 4. Oktober 1929 zu Rodange, a gestuerwen de 26. Juli 1983 zu Déifferdeng, war e lëtzebuergesch Gewiichthiewer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Roby Rausch

De **Roby Rausch**, eigentlech **Robert Rausch**, gebuer de 25. September 1937 zu Attem, a gestuerwen de 16. Dezember 2008 zu Mamer, war e lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Nicole Sahl

D**'Nicole Sahl**, gebuer 1965, ass eng lëtzebuergesch Sproochwëssenschaftlerin an Auteur.

Si huet zu Avignon a Paräis ugewannt Friemspooche studéiert. Vun 1990 bis 1994 huet si de lëtzebuergeschen Tourismusbüro zu Bonn geleet. Zanter 2003 ass d'Nicole Sahl wëssenschaftlech Mataarbechterin vum Centre national de littérature zu Miersch.

## Bibliographie (Auswiel)
* 
*
Charles Reiff

De **Charles Reiff**, och nach **Butz Reiff** genannt, gebuer de 27. November 1940 zu Diddeleng, an do gestuerwen de 24. Dezember 1964, war e lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Martin Skytte

De **Martin Skytte**, gestuerwe 1550, war ee schweedesche Geeschtlechen a Bëschof, deen d'Ëmstellung vu sengem Land, inklusiv Finnland, op de Protestantismus ageleet huet.

De Martin Skytte, deen Dominikanermënch gi war, gouf der Rei no Prior vum Dominikanerklouschter vu Sigtuna, Generolvikar vu sengem Uerden a Schweden a Visitator a Skandinavien. Hie stoung dem Kinnek Gustav I. Wasa ganz no a gouf vun deem, **ouni** poopstlech Zoustëmmung, 1528 zum Bëschof vun Turku (Abå) a Finnland ernannt. De Skytte war awer ee Mann vum Ausgläich an huet nach keen abrupte Broch mat de kathouleschen Traditioune gepriedegt, och wa Schweden deemools, mat der Ënnerstëtzung vum Kinnek, um beschte Wee war, fir definitiv protestantesch ze ginn. Dem Skytte säin Nofollger zu Turku, de Mikael Agricola, gëllt allerdéngs als **de** Reformateur vu Finnland.

## Literatur
* Simo Heininen & Markku Heikkilä, *Kirchengeschichte Finnlands* ; Göttingen, 2002.
* (Abbé) René Aubert de Vertot, *Histoire des révolutions de Suède, où l'on voit les changements qui sont arrivés dans ce royaume au sujet de la religion et du gouvernement* ; 2 Bänn; Paräis, Librairie de Lecointe (Quai des Augustins, n° 49), 1830 (Reeditioun); 216 S. & 208 S. - Éischt Editioun vun deem interessante Wierk: 1696.
Ginette Rossini

D**'Ginette Mackel-Rossini**, gebuer als **Ginette Rossini** de 26. Oktober 1939 zu Esch-Uelzecht, ass eng fréier lëtzebuergesch Fechterin an Olympionickin.

## Sportlech Karriär
D'Ginette Rossini huet mat 13 Joer ugefaangen an der Spora ze fechten; de Fechtsall vun der Spora war sengerzäit an der Neipuertsgaass an der Stad, vis-à-vis vun hirem Papp senger Wiertschaft. Si blouf bis 1966 bei der Spora lizenzéiert.

Um Enn vun den 1950er a bis an d'Mëtt vun de 1960er Joren huet si nieft der Colette Flesch zu den erfollegräichste Fechterinne vum Land gezielt.

### Palmarès

*1957: Studenten-Weltmeeschterschaft zu Paräis
* 1958: Junioren-WM zu Paräis
* 1958: Junioren-WM zu Budapest
* 1959: Junioren-WM zu Bukarest
* 1960: Ënner 56 Konkurrentinnen aus 24 Natiounen huet si op den Olympesche Summerspiller zu Roum zweemol an der éischter Ronn vum Florett-Turnéier gewonnen an ass dunn als fënneft an der Grupp eliminéiert ginn
* 1964: Op den Olympesche Summerspiller zu Tokio huet si ënner 39 Konkurrentinnen aus 17 Natioune véiermol an der éischter Ronn an zweemol an der zweeter Ronn am Florett gewonnen
* Si hat sechsmol de Landesmeeschtertitel am Florett.

Si war an hirer Karriär Gewënnerin op internationalen Turnéieren zu Munneref (dräimol), Como, Madrid, Wien, Bréissel, Gent, Nanzeg. Bei de Wale vum Lëtzebuergesche Sportler vum Joer koum si 1963 hanner dem Norbert Haupert op déi zweet Plaz.

No den olympesche Spiller zu Tokio huet si mat hirer sportlecher Karriär opgehalen.

## Privates
D'Ginette Rossini huet beim Europaparlament geschafft. Si ass de 17. Dezember 1964 an der Stad mam Lucien Mackel bestuet ginn; d'Koppel krut zwee Kanner.

## Literatur
* Kolbusch, Jean-Paul am Luxemburger Wort vum 20. August 2014, S. 31: *Ginette Mackel-Rossini - Eine belebende Figur in der Fechtszene*
* Gricius, Pierre. *Luxemburger Sportlerinnen bei den olympischen Spielen 1924 - 2012*. Luxembourg: Conseil national des femmes, 2013. Print. S. 66-67. ISBN 978-2-9599734-5-1

## Kuckt och
Olaus Petri

Den **Olaus Petri**, och mol **Olavus Petri**, eigentlech *Olav Persson*, gebuer de 6. Januar 1493 zu Örebro, a gestuerwen den 19. Abrëll 1552 zu Stockholm, war ee schweedeschen Theolog, Iwwersetzer a Reformator.

## Liewen a Wierk

Nieft sengem Brudder Laurentius Petri an dem Laurentius Andreae gëllt den Olaus Petri als de Reformator vum Kinnekräich Schweden. Als Jong vun engem Schmadd huet hien d'éischt zu Uppsala an dunn zu Wittenberg (1516-1518) studéiert. Zu Wittenberg hat hien ë.&nbsp;a. de Martin Luther als Professer, an hie war dobäi wéi dee 1517 seng 95 Theesen un d'Paart vun der Schlasskierch festgemaach huet.

Zeréck a Schwede gouf hien Diakon (1520) an zu Strängnäs ugestallt. Duerno koum hien op Stockholm, wou e Sekretär vun der Stadverwaltung a Priedeger an der Nikloskierch (oder "Storkyrkan", also "grouss Kierch") war. Schonn a senger Zäit zu Strängnäs hat den Olaus Petri am Sënn vun der Reformatioun gepriedegt, an och wann hien - wéi säi Brudder Laurentius - vum Äerzbëschof vun Uppsala exkommunizéiert gouf, konnt hien duerch d'Ënnerstëtzung vum Kinnek Gustav I. Wasa déi reforméiert Léier weiderhi verbreeden. Den Olaus Petri gouf geschwë Stadpaschtouer vu Stockholm an och Kanzler vum Kinnek. Hien huet theologesch Schrëfte verfaasst an zesumme mam Laurentius Andreae dat Neit Testament an d'Schweedescht iwwersat (1526), woumat d'Viraussetzung fir eng nei Literatur a schweedescher Sprooch geschaf gouf. 1525 huet sech de (geweiten!) Olaus Petri, mat Duldung vum Kinnek, bestuet. Domat huet hien et dem finnesche Reformator Petrus Särkilax nogemaach, deen als Priister scho viru 1522, wärend engem Studium zu Wittenberg, bestuet gi war. 1531 huet den Olaus Petri d'Gottesdéngschtuerdnung *Then svenska messan* ausgeschafft.

Den Olaus Petri war nach laang net ëmmer mam Kinnek senger Politik d'accord, déi d'schwedesch Kierch dem Staat wollt absolut ënnerstellen an d'Gidder vun de Gemengekierchen ze Gonschte vun der Monarchie wollt anzéien. Et koum zu engem oppene Konflikt, an den Olaus Petri, wéi och de Laurentius Andreae goufe 1540 zum Doud verurteelt. D'Uerteel gouf allerdéngs eppes méi spéit an eng héich Geldstrof ëmgewandelt, a schliisslech gouf den Olaus Petri nawell begnodegt an nees als Stadpaschtouer agesat.

1530 hat den Olaus Petri eng Chronik geschriwwen, an där hien d'Mëttelalter kritesch ënner d'Lupp geholl huet. De Kinnek Gustav I., dee mësstrauesch war an eng Attack op säi perséinleche Regierungsstil dora gesinn huet, huet den Drock vun där Schrëft verbueden. Si gouf deemno eréischt méi spéit, 1818, gedréckt. 1549 gouf den Olaus Petri an d'Kommissioun fir d'Expertise vum *[[Augsburger Interim]]* beruff. Wéi hie 1552 zu Stockholm gestuerwen ass, gouf hien an der "Storkyrkan" begruewen.

## Literatur
* Robert Stupperich, *Reformatorenlexikon* ; Gütersloh (Verlag Max Mohn), 1984. ISBN 3-579-00123-X
* Ingvar Andersson & Jörgen Weibull, *Schwedische Geschichte im Abriß* ; däitsch Versioun vum Joachim Wesseloh; Stockholm (Svenska Institutet), 1981 (2., iwwerschafft Oplo). ISBN 91-520-0104-0

## Um Spaweck
Claude Schintgen

De **Claude Schintgen** oder **Jean Claude Schintgen**, gebuer den 23. Mäerz 1939 zu Charleroi, ass e fréiere lëtzebuergesche Ringer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Sumerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
François Schlechter

De **François Schlechter**, gebuer den 9. Mee 1933 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 20. Mäerz 2015, war e fréiere lëtzebuergesche Ringer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden, wou hie sech an der Bantamgewiichtklass (bis 60&nbsp;kg) als Leschte vun 28 Ringer klasséiert huet.

Lëtzebuerg huet 4 Ringer op Roum geschéckt, de Schlechter war mat 27 Joer den eelste vun hinnen (déi aner dräi waren de Bernard Philippe, de Jean Claude Schintgen an de Raymond Schummer).

## Gielchen
* Chevalier vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Kuckt och
Edy Schmit

Den ** Edy Schmit** oder **Édouard Schmit**, gebuer den 23. Dezember 1930 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 9. August 2019 zu Dax (Landes, Frankräich), war e lëtzebuergesche Fechter an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1956 zu Melbourne an 1960 zu Roum vertrueden.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Kuckt och
Patrick Schmit

De **Patrick Schmit**, gebuer den 1. November 1974 an der Stad Lëtzebuerg, ass e fréiere lëtzebuergeschen Äiskonschtleefer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Wanterspiller 1998 zu Nagano vertrueden.

## Kuckt och
Raymond Schummer

De **Raymond Schummer**, gebuer den 31. Mäerz 1937 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 10. Oktober 2009 zu Beetebuerg, war e lëtzebuergesche Ringer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum an 1964 zu Tokyo vertrueden.

## Kuckt och
Erny Schweitzer

Den **Erny Schweitzer** oder **Ernest Schweitzer**, gebuer den 13. Abrëll 1939 zu Ettelbréck, ass e fréiere lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Gribouille

** Gribouille ** ass e franséische Film vum Marc Allégret aus dem Joer 1937.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Natalie Roguin (Michèle Morgan) ass viru Geriicht ugeklot hire Frënd ermuert ze hunn...

## Um Spaweck
* IMDb
François Sowa

De **François Sowa**, gebuer de 7. Mäerz 1937 zu Schëffleng, ass e fréiere lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Marco Sowa

De **Marco Sowa**, gebuer den 12. November 1963 zu Esch-Uelzecht, ass e fréiere lëtzebuergesche Marcheur an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1988 zu Seoul vertrueden.

De Marc Sowa war bei der Fola affiliéert an ass haut nach (2021) lëtzebuergesche Rekordmann a véier Marche-Disziplinnen:
*5000 m : 20'43.2" (09.05.1992)
*10000 m : 42'49.2" (20.49.1988) 
*20000 m : 1h28'49.5" (20.05.1992)
* 1 Stonn : 13.710 m (24.08.1991)

Hien ass de Jong vum Charles Sowa.

## Kuckt och
Ady Stefanetti

Den **Ady Stefanetti** oder **Adolf Stefanetti**, gebuer de 17. November 1942 zu Nidderkuer, an do gestuerwen den 1. Oktober 1995, war e lëtzebuergeschen Turner an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summespiller 1964 zu Tokyo vertrueden.

## Kuckt och
Marcel Thull

De **Marcel Thull**, gebuer de 24. Mäerz 1951 zu Téiteng, ass e fréiere lëtzebuergesch Vëlossportler an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1976 zu Montréal vertrueden.

Hien ass de Brudder vum Roger Thull.

## Kuckt och
Le quai des brumes (Film 1938)

**Le quai des brumes** ass e franséische Film vum Marcel Carné aus dem Joer 1938.

## Ëm wat geet et am Film?
De Jean (Jean Gabin) en Déserteur aus der franséischer Arméi versicht Frankräich ze verloossen. Am Bistro vum Panama (Édouard Delmont) begéint hien d'Nelly (Michèle Morgen)...

## Auszeechnungen
* Louis-Delluc Präis 1939
* De Méliès Präis vun der Académie du film
## Um Spaweck
* De Film op dvdclassic
Michel Think

De **Michel Think**, gebuer de 24. Abrëll 1960 a gestuerwen den 18. September 2024, war e lëtzebuergesche Sportler am Schéissen an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1992 zu Barcelona am Trapschéisse vertrueden a koum do op déi 29. Plaz. Wärend senger Karriär huet den Think doriwwer eraus am Ganze 25 Landesmeeschtertitele gewonnen.
## Kuckt och
Simone Theis

D**'Simone Theis**, gebuer de 7. September 1940 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng fréier lëtzebuergesch Schwëmmerin an Olympionickin. Si huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Karriär
D'Simone Theis huet mat 16 Joer mam Schwammen ugefaangen a gouf séier eng vun de beschte Lëtzebuerger Schwëmmerinnen an alle Stiler, ausser am Papillon. Dat hat awer och domat ze dinn, datt d'Dammen deemools quasi nëmme Brasse geschwomme sinn. De Louis Deny, Trainer beim Swimming Lëtzebuerg (SCL), konnt d'Simone Theis awer iwwerzeegen, och aner Stiler ze schwammen. Besonnesch gutt Resultater hat si duerno am Réckschwammen.

D'Simone Theis huet tëscht 1957 an 1961 follgend national Rekorder verbessert:

* Nage libre iwwer 100&nbsp;&nbsp;m, 200&nbsp;&nbsp;m, 400&nbsp;&nbsp;m, 800&nbsp;&nbsp;m a 1.500&nbsp;&nbsp;m
* Brasse iwwer 100&nbsp;&nbsp;m an 200&nbsp;&nbsp;m
* Réck iwwer 100&nbsp;&nbsp;m an 200&nbsp;&nbsp;m.

Ier si 1960 op den Olympesche Spiller zu Roum matgemaach huet, hat si nach ni an engem 50&nbsp;m Baseng trainéiert. Zu Roum koum si am 100&nbsp;&nbsp;m-Réck an der Serie ënner 30 Konkurrentinnen aus 19 Natiounen op d'Plaz 8 (1'219) a gouf domat eliminéiert.

No den Olympesche Spiller war si Trainerin beim SCL. Si ass hiert lescht nationaalt Championnat 1963 geschwommen.

Tëscht 1977 an 1983 hat d'Simone Theis eng privat Schwammschoul zu Dummeldeng an duerno, bis 1990, e Fitnessstudio. Vun 1993 bis 2011 war si Monitrice fir Seniorenturnen bei der Stater Gemeng.

## Privates
D'Simone Theis war bis 1979 mam Guy Folscheid bestuet an ass Mamm vun zwee Meedercher. Hir Schwëster Viviane war och Schwëmmerin.

## Literatur

* Gricius, Pierre. *Luxemburger Sportlerinnen bei den olympischen Spielen 1924 - 2012*. Luxembourg: Conseil national des femmes, 2013. Print. S. 94-95. ISBN 978-2-9599734-5-1

## Kuckt och
Roger Theisen

De **Roger Theisen**, gebuer den 11. Februar 1932 an der Stad Lëtzebuerg a gestuerwen den 20. August 2024 zu Overijse an der Belsch, war e lëtzebuergesche Fechter an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1956 zu Melbourne an 1960 zu Roum vertrueden.

Am Oktober 1959 huet hie sech mat der Ingrid Vanhuck bestuet, enger hollännescher Sportskolleegin.

## Kuckt och
Arlette Wilmes

D**'Arlette Wilmes**, gebuer den 20. Mee 1950 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng fréier lëtzebuergesch Schwëmmerin an Olympionickin.

Si huet 1963 mam Schwammen ugefaangen a koum bei de Swimming Lëtzebuerg. Nodeems d'Simone Theis hir Karriär op en Enn bruecht hat, huet d'Arlette Wilmes der Theis hir Positioun iwwerholl an war Mëtt vun den 1960er Joren déi bescht Lëtzebuerger Schwëmmerin.

Der Arlette Wilmes hir Spezialitéit war Brasse iwwer 100&nbsp;m an 200&nbsp;m. Si huet tëscht 1965 an 1969 an aacht Disziplinnen national Rekorder verbessert:

* Nage libre iwwer 400&nbsp;m, 800&nbsp;m a 1.500&nbsp;m
* Brasse iwwer 100&nbsp;m an 200&nbsp;m
* Papillon iwwer 100&nbsp;m
* Réck iwwer 200&nbsp;m a 400&nbsp;m.

D'Arlette Wilmes huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1968 zu Mexiko vertrueden:

* am 100&nbsp;m Brasse koum si ënner 33 Konkurrentinnen aus 20 Natiounen an 1'244 op d'Plaz 27;
* am 200&nbsp;m Brasse ënner 31 Konkurrentinnen aus 20 Natiounen an 3Plaz 27.

## Literatur

* Gricius, Pierre. *Luxemburger Sportlerinnen bei den olympischen Spielen 1924 - 2012*. Luxembourg: Conseil national des femmes, 2013. Print. S. 98-99. ISBN 978-2-9599734-5-1

## Kuckt och
Georges Welbes

De **Georges Welbes**, gebuer den 11. Juni 1944 an der Stad Lëtzebuerg, ass e fréiere lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1964 zu Tokyo vertrueden.

## Kuckt och
René Wagner

De **René Wagner**, gebuer de 7. Mee 1938 zu Mamer, ass e lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1960 zu Roum vertrueden.

## Kuckt och
Aníbal Cavaco Silva

Den **Aníbal António Cavaco Silva**, gebuer de 5. Juli 1939 zu Boliqueime (Loulé), ass e portugisesche Politiker a war vum Mäerz 2006 bis de Mäerz 2016 President vun der portugisescher Republik.

Den Aníbal Cavaco Silva ass e studéierten Ekonomist. No sengem Studium gouf hie Member vun der sozialdemokratescher Partei (PSD) a war 1980 an 1981 Finanzminister am Francisco Sá Carneiro senger Regierung. 1985 gouf e President vun der PSD an huet kuerz drop d'Regierungskoaltitioun opgekënnegt. Bei virgezunnenen Neiwale gouf d'PSD déi stäerkst Partei. Hien huet eng Minoritéitsregierung op d'Been gesat, déi 1987 auserenee gebrach ass. Och do huet d'PSD d'Neiwale gewonnen, dës Kéier mat just genuch, fir eleng d'Majoritéit am Parlament ze hunn. De Cavaco blouf Premierminister. 1991 gouf seng Partei am Parlament, an hien a sengem Amt, confirméiert. 1995 huet en net méi kandidéiert; d'PDS huet 48 Parlamentssëtzerr verluer.

1996 huet de Cavaco Silva eng éischt Kéier fir d'Presidentewale kandidéiert. Dës goufen awer vum sozialistesche Buergermeeschter vu Lissabon, Jorge Sampaio, gewonnen. De Cavaco gouf Conseiller bei der Banco de Portugal an huet Coursen op der Kathoulescher Universitéit vu Portugal ginn. 
2005 huet hie bekannt gemaach, hie wier Kandidat fir d'Presidentewalen. Den 22. Januar 2006 gouf e mat 50,6&nbsp;% vun de Stëmmen am éizschten Tour gewielt. E gouf den 9. Mäerz 2006 vereedegt.

Bei de Presidentschaftswale vum 23. Januar 2011 gouf hien nees am éischten Tour erëmgewielt.

## Literatur
* *Cavaco Silva, Autobiografia politica*

## Um Spaweck
La loi du nord

**La loi du nord** ass e franséische Film vum Jacques Feyder aus dem Joer 1938.

## Ëm wat geet et am Film?
De Robert Shaw flücht mat senger Sekretärin an den Norde vu Kanada...
Remorques

**Remorques** ass e franséische Film vum Jean Grémillon aus dem Joer 1941.

## Ëm wat geet et am Film?
Den André, Schëffskapitän ass mat enger kranker Fra bestuet. Hie verléift sech an d'Catherine d'Fra vun engem anere Kapitän...

## Um Spaweck
*  De Film op der IMDB
Passage to Marseille

**Passage to Marseille** ass en US-amerikanesche Film vum Michael Curtiz aus dem Joer 1944.

## Ëm wat geet et am Film?
Krichsdrama aus dem Zweete Weltkrich.

## Um Spaweck
Gaston Dumont

De **Gaston Dumont**, gebuer den 9. Mäerz oder de 24. Dezember 1932 zu Leideleng, a gestuerwen den 21. Mee 1978, war e lëtzebuergesche Vëlossportler.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1956 zu Melbourne vertrueden.

## Palmarès
### 1955
* 3. bei den nationale Meeschterschaften am Vëlossport op der Strooss an der Kategorie Amateuren

### 1956
* 1. beim Grand Prix François Faber
* 3. bei den nationale Meeschterschaften am Vëlossport op der Strooss an der Kategorie Amateuren

### 1957
* 3. bei den nationale Meeschterschaften am Vëlossport op der Strooss an der Kategorie Amateuren

## Kuckt och
Fred Hammer

De **Fred Hammer** oder **Frédéric Hammer**, gebuer de 7. Mäerz 1930 an der Stad Lëtzebuerg, an do gestuerwen de 26. Juni 2020, war e lëtzebuergesche Leefer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1952 zu Helsinki an 1956 zu Melbourne vertrueden.

Säi Papp Paul Hammer war och Liichtathleet.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Kuckt och
René Kohn

De **René Kohn**, gebuer de 16. Juni 1933 zu Dikrech, a gestuerwen den 18. Juli 1989 zu Aalst (Ostflandern), war e lëtzebuergesche Schwëmmer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1952 zu Helsinki an 1956 zu Melbourne vertrueden.

## Kuckt och
Annette Krier

D**'Annette Krier**, gebuer den 10. August 1937 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng fréier lëtzebuergesch Turnerin an Olympionickin.

## Sportlech Karriär
D'Annette Krier huet bei der Gym zu Bouneweg ugefaangen zu turnen. 1954 war déi éischt lëtzebuergesch Meeschterschaft am Fraenturnen an d'Annette Krier gouf tëscht 1956 an 1965 aachtmol Landesmeeschterin (1959 an 1960 goung deen Titel un d'Liliane Becker).

Am Virfeld vun den Olympesch Summerspiller 1956, huet d'Annette Krier zu Budapest zesumme mat der ungarescher Nationalekipp trainéiert. 1956 huet si dunn – als eenzeg Fra an engem Kader vun 11 Athleten – Lëtzebuerg op de Spiller zu Melbourne vertrueden. Am Méikampf koum si ënner 65 Konkurrentinnen aus 15 Natiounen op d'Plaz 59; hir bescht Übung um Buedem huet hir déi 39. Plaz abruecht.

## Privates
D'Annette Krier ass d'Enkelin vum Pierre Hentges sen. an d'Duechter vun der Maisy Krier-Hentges. Si ass mam Fernand Weber bestuet, deen och an der Turnbeweegung aktiv war.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Luxemburgs erste Turnerin bei Olympia – Die Turnlehrerin des Großherzogs, wort.lu, 24.07.2024
Gusty Back

De **Gustave "Gusty" Back** oder **Gust Back**, gebuer de 15. Oktober 1927 zu Uespelt, a gestuerwen den 22. November 2010 zu Diddeleng, war e lëtzebuergesche Foussballspiller, Olympionik, Foussballtrainer a Schidsriichter.

Hien huet beim FC Uespelt ugefaange Foussball ze spillen. 1950 ass hie bei de Stade Diddeleng gewiesselt, wou en eemol d'Coupe, 1956, an zweemol d'Championnat, 1955 an 1957.

No engem Joer beim Stade Diddeleng hat hie schonn de Sprong an d'Nationalekipp gepackt, den 23. Dezember 1951 stoung hien an der Startformatioun am Match géint Däitschland, deen awer mat 1:4 verluer gaangen ass (Gol vum Menn Muller).

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1952 zu Helsinki vertrueden, wou hien awer op der Ersatzbänk souz.

Tëscht dem 23. Dezember 1951 an dem 9. Oktober 1955 huet hien néngmol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hie war vun 1958 bis 1963 Trainer vum FC Uespelt. Duerno war hie bis 1967 Schidsriichter.

Hien huet zu Diddeleng gewunnt, war bestuet an hat zwou Duechteren. Am Alter vun 83 Joer ass hie friddlech zu Diddeleng entschlof.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Kuckt och
Fernand Backes

De **Fernand Backes**, gebuer den 30. Januar 1932, ass e fréiere lëtzebuergesche Boxer an Olympionik.

Hien huet Lëtzebuerg op den Olympesche Summerspiller 1952 zu Helsinki vertrueden.

## Auszeechnungen
* Chevalier de l'Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg

## Kuckt och
Druidesteen

*Druidesteen, eng Fielsformatioun zu Herkersdorf am Westerwald
*Druidesteen, e Menhir um Ferschweiler Plateau