open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Schëld C, 18

D****' ass e Parkschëld aus dem Lëtzebuerger Code de la route dat ugëtt, datt et verbueden ass ze stationéieren. D'Schëld C, 18 mat engem Zousazschëld weist un, datt d'Stationéiere verbueden oder limitéiert ass no de Modalitéiten déi um Schëld stinn.

Ausser am Fall vun enger Zone-Beschëlderung, gëllen d'Stationéierungsverbueter nëmmen op där Stroossesäit wou d'Schëld steet. Se gëlle vun do u wou d'Schëld steet bis op déi nächst Kräizung op där Stroossesäit wou d'Schëld steet. En Zousazschëld Modell 3b, 3c oder 3d kann awer eng aner Gëltegkeet uweisen. En Zousazschëld Modell 3e erënnert un d'Stationéierungsverbuet.
 
## Originaltext aus dem Code de la route

Artikel 107 – V. Signaux d'arrêt, de stationnement et de parcage 
« 1. Stationnement interdit – Le signal C,18 indique que le stationnement est interdit. Le signal C,18 complété par un panneau additionnel indique que le stationnement est interdit ou limité selon les modalités inscrites sur le panneau additionnel.Hormis le cas de la signalisation zonale, les interdictions et limitations visant le stationnement ne s'appliquent que du côté de la chaussée où le signal est placé. Elles sont applicables à partir de l'aplomb du signal jusqu'à la prochaine intersection située du côté du signal. Un panneau additionnel du modèle 3b, 3c ou 3d peut toutefois indiquer une application dérogatoire du signal. Le signal complété par le panneau additionnel 3e indique le rappel de l'interdiction ou de la limitation de stationnement. »


## Bemierkungen
* D' gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 40a vum Artikel 107 definéiert.
 
## Biller

Luxembourg road sign C,18 with mod. 3d.JPG|Verbueden ze stationéieren an all Richtung.
Prettange, panneau C,18 et modèle 3d non conforme.jpg|Wéi vill Meter a wéi eng Richtung?
Luxembourg road sign C,18 with mod. 4.JPG|Net wiertes tëscht 8.00 an 18.00 Auer…
Luxembourg road sign C,18 with mod. 7d.jpg|héchstens eng hallef Stonn.
Schëld fir d'Police Hesper, Diddenuewenerstrooss, Alzeng-101.jpg|Nëmmen d'Police däerf…
Parking Grand-Ducal.jpg|an den Haff.
Luxembourg road sign C,18 & Modèle 3g (101).jpg|Hei däerf een erëm stationéieren.
Verkéiersschëlter zu Munneref-102.jpg|Et sinn nach genuch Schëlter am Stock.

 
## Um Spaweck
Schëld E, 23

D**'Schëlter E, 23** an **E, 23a** si Parkschëlter aus dem Lëtzebuerger Code de la route déi eng Parkplaz (E, 23) oder e Parkhaus (E, 23a) uweisen. En Zousazschëld kann entweeder uginn, datt d'Parken no de Modalitéiten déi um Schëld sti limitéiert ass oder d'Richtung ugi wéi ee bei de Parking kënnt.

Am ënneschte rietsen Eck kann a wäisser Schrëft eng Informatioun iwwer e Parkleitsystem ugi ginn.


Luxembourg road sign E,23 (2024).svg|Schëlter E, 23…
Luxembourg road sign E,23a (2024).svg|an E, 23a

 
## Originaltext aus dem Code de la route

Artikel 107 – V. Signaux d’arrêt, de stationnement et de parcage 
« 4. Parking – Les signaux E, 23 et E, 23a indiquent respectivement un parking et un parking couvert. Les signaux E,23 et E,23a complétés par un panneau additionnel indiquent soit que le parcage est limité selon les modalités inscrites sur le panneau additionnel, soit la direction à suivre pour rejoindre le parking.Ces signaux peuvent porter dans le coin inférieur droit une inscription additionnelle de couleur blanche qui renseigne les usagers sur un système de guidage en matière de parcage. »

## Bemierkungen
* D' gehéiert zu de Schëlter déi 1955 an der éischter Versioun vum Code de la route agefouert goufen; et war deemools ënnert der Nummer 45 vum Artikel 107 definéiert.
 
## Kuckt och
* Schëlter E, 23b, E, 23c an E, 23d: Park-and-Ride

## Biller

Luxembourg road sign E,23 and Model 1.jpg|Schëld E, 23 "Parking" mam Zousazschëld Modell 1 an enger Indikatioun fir mat Schrëttgeschwindegkeet ze fueren
Luxembourg road sign E,23a.jpg|Schëld E, 23a "Iwwerdeckte Parking"; hei mat Tarifinformatioune vum Parking
Luxembourg road sign E,23a (101).jpg|an e Schëld E, 23a a Clausen


## Um Spaweck
Syndicat intercommunal de gestion informatique

De **Syndicat intercommunal de gestion informatique**, kuerz **SIGI**, ass e Gemengesyndikat zu Lëtzebuerg deen 1982 gegrënnt gouf.

Seng Aufgabe sinn d'Informatisatioun vun de Gemengen z'organiséieren a virunzedreiwen a se dobäi ze beroden, e gemeinsamen Datenzenter fir d'Gemengen unzebidden an hinnen dobäi hëllefen, hiren Internet-Site op- an auszebauen. Uganks huet de SIGI gehollef de Softwareprogramm *Gescom* z'entwéckelen, deen am Laf vum Joer 2020 duerch eng nei Software mam Numm *Siginova* ugefaange gouf ze ersetzen.

Mat Ausnam vun der Stad Lëtzebuerg sinn all déi aner 99 Gemengen aus dem Land Member am SIGI. Do dernieft awer och nach ronn 60 Gemengesyndikater, 30 *[[Office social|Aarmebüroen]]* a knapps 540 Crèchen a Maison relaisen.

Zanter dem 13. Juli 2001 ass den Yves Wengler President vum SIGI. Éierepresident war bis zu sengem Doud de François Schaack, den éischte President an dem Yves Wengler säi Virgänger.

## Legal Basis
De Syndikat gouf duerch en Arrêté grand-ducal vum 31. Mäerz 1982 autoriséiert.

Den Arrêté gouf duerno e puermol geännert a verbessert an zwar:
* de 16. August 1984 (Mémorial B n° 54 vum 15. September 1984, Säit 856)
* de 17. Juni 1986 (Mémorial B n° 34 vum 15. Juli 1986, Säit 708)
* den 19. Juli 1991 (Mémorial B n° 37 vum 9. August 1991, Säit 742)
* den 11. Januar 2005.

## Lëscht vun de Membergemengen
### Grënnungsgemengen

# Baastenduerf (haut: )
# 
# 
# 
# 
# Biebereg (haut: )
# 
# Bous (haut: )
# 
# 
# 
# 
# Eschweiler (haut: )
# 
# 
# 
# 
# Hengescht (haut: )
# Housen (haut: )
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# Munzen (haut: )
# 
# Nidderkäerjeng (haut: )
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# Simmer (haut: )
# 
# 
# 
# 
# 
# 
# Welleschten (haut: )
# 
# 

### Gemengen déi bäi koumen
Am Laf vun der Zäit koume follgend Gemengen dobäi:
#### No 1982 a virun 2005

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Béiwen-Atert (haut: )
* Biermereng (haut: )
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Furen (haut: )
* 
* Groussbous (haut: )
* Heischent (haut: )
* 
* 
* Houschent (haut: )
* 
* Kautebaach (haut: )
* 
* Kënzeg (haut: )
* Konstem (haut: )
* 
* 
* 
* 
* 
* Miedernach (haut: )
* 
* Mompech (haut: )
* 
* Néngsen (haut: )
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Rëmerschen (haut: )
* Rouspert (haut: )
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  (haut:)
* 
* Wëlwerwolz (haut: )
* 

#### 2005 - 2015

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Tënten (haut: )
* Wal haut: ()
* 
*  

## Um Spaweck
* sigi.lu
* De Syndikat op der Websäit vum SYVICOL
Nicolas Birtz

Den **Nicolas (Nic) Birtz** oder *Birtze Néckel* wéi en zu Diddeleng genannt gouf, gebuer de 17. Mäerz 1922 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 20. Mäerz 2006, war e lëtzebuergeschen LSAP Politiker a Sportsmann.

No sengem Studium am Kolléisch huet hien zu Diddeleng op der Arbed als Beamte geschafft.

## Sport
Vu Jonktem un huet hie sech fir Foussball intresséiert an huet zu Diddeleng op der Stade gespillt.

Hie war 1948 als Foussballspiller op den Olympesche Spiller zu London dobäi an huet an deem Joer, den 18. Juli, zu Saint-Quentin am Match géint Frankräich fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hie war och ee vun den Aktiviste fir déi Diddelenger Foussballveräiner (Stade Diddeleng, US Diddeleng an CS Alliance Diddeleng) ze fusionéieren a gouf Éierepresident vum F91.

## Resistenz
Am Zweete Weltkrich war hien an der Resistenz am Alweraje-Grupp an ass och dofir vun der Gestapo fir d'éischt op Hinzert an duerno op Natzweiler verschleeft ginn, vum August 1942 bis den 8. Mee 1945. Zu Natzweiler huet hien, wéi och aner Lëtzebuerger, an de Steebréch ëm d'Lager misse Steng klappe fir SS-Monumentalgebaier.

## Politik
1951 ass hien an d'LSAP agetrueden. Do war hie vun 1957 bis 1961 an der Kontrollkomissioun a vun 1960 bis 1976 President vun der LSAP-Sektioun Diddleng. 1951  war hien am Oktober fir d'éischt als Kandidat bei de Gemengewalen dobäi. Hie gouf gewielt a war duerno vum 1. Januar 1952 bis den 31. Dezember 1963 Gemengerot, duerno, vum 1. Januar 1964 bis den 21. Mee 1973, Schäffen. Den 22. Mee 1973 gouf hie Buergermeeschter vun Diddeleng an ass dat bliwwe bis de 24. Dezember 1984. Vun 1960 bis 1976 war hien ausserdeem am Kommitee vun der Federatioun vun de Gemengréit.

De 14. Februar 1985 gouf den Nicolas Birtz Éierebuergermeeschter vun Diddeleng.

Bei de Chamberwale vun 1974 gouf hie gewielt a war Deputéierte vun 1974 bis 1979. Bei deene vun 1979 gouf hien net direkt gewielt, ass awer dunn am August 1980 fir d'Lydie Schmit, déi demissionéiert hat, nogeréckelt a war dunn nees an der Chamber bis 1989.

## Literatur
	
*Bodry, A. & B. Fayot, 2016. *120 Jor sozialistesch Deputéiert an der Lëtzebuerger Chamber (1896 - 2016) : dictionnaire biographique des députés socialistes à la Chambre des députés. * Luxembourg, La mémoire socialiste, 329 p. (Nicolas Birtz: S. 33).
KZ Natzweiler-Struthof

D**'KZ Natzweiler-Struthof** war e Konzentratiounslager (KZ / KL) no bei Natzwiller am Elsass, ongeféier 55&nbsp;km westlech vu Stroossbuerg, op enger Kopp vun de Vogesen op enger Héicht vun 800 m.

D'Haaptlager ass dat eenzegt Konzentratiounslager op franséischem Territoire a louch deemools am annexéierten Elsass. D'Netz vun den Niewelageren, op den zwou Säite vum Rhäin huet aus ronn 70 méi klenge Lagere bestanen. Eent dovu war z.&nbsp;B. dat zu Thil, direkt hannert der lëtzebuergescher Grenz. Vun de ronn 52.000 op Natzweiler Deportéiert, hunn der ongeféier 35.000 d'Haaptlager ni ze gesi kritt.

Dës Plaz war vum Hitler sengem Architekt, dem Albert Speer wéinst dem rosa Granit deen do am Buedem läit erausgesicht ginn, deen hie gebraucht huet fir seng Monumental-Gebaier. Et goufen awer och medezinesch Experimenter vun de Professere vun der *Reichsuniversität Straßburg* do gemaach.

## Lëtzebuerger déi zu Natzweiler waren
* Pierre Biermann
* Louis Biren
* Nicolas Birtz
* Nicolas Bosseler
* François Goldschmit
* Robert Krieps
* Ernot Lorang, vu Bieles, erschoss den 19. Mee 1944
* Albert Ungeheuer
* Théo Siedler vun Téiteng
* Emile Frantz

## Kuckt och
* KZ-Niewelager Thil
* KL-Natzweiler-Block Baustelle U

## Literatur
* Kayser, Steve (éd.), 2008. *Amicale Natzweiler-Struthof 1966-2008. Mehr als 40 Jahre Erinnerungsarbeit. Plus de 40 ans de travail de mémoire.* imprimerie saint-paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-8796-686-1.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vum KZ
Boxing Club Ro’de Le’w Differdange

De **Boxing Club Ro'de Le'w Differdange** gouf den 21. Januar 1945 gegrënnt. De Club ass aus dem ale *BC Differdange*, deen 1921 entstanen ass, ervirgaangen.

2006 huet de Veräin 3 Profiboxer an zirka 40 Amateuren, ënner anerem de Christian Kies, dee viru Kuerzem e Comeback gestart huet.

Trainéiert gëtt an der Sportshal zu Déifferdeng; Trainer a Manager ass de Michel Scheuren.
Basilika vu Prüm

D**'Hellegen Erléiser-Basilika zu Prüm** ass eng Kierch an der Klengstad Prüm an der Westäifel am däitsche Bundesland Rheinland-Pfalz.

Am Joer 721 huet d'fränkesch Edelfra, Bertrada déi Eeler, d'Meedche vum Pfalzgrof Hugobert an der Irmina vun Oeren, mat hirem Jong, dem Charibert, e klengt Klouschter am Dall vun der Prüm gegrënnt. Et gouf vu Patere vun Iechternach gefouert. Dat huet awer net laang duergehalen, well 752 koum et zu enger Neigrënnung. De Kinnek Pippin de Kuerzen, de Papp vum Karel de Groussen, huet d'Klouschter nees an d'Rei setze gelooss an en huet franséisch Benediktiner-Patere vu Meaux komme gelooss, déi no an no um Gebai weidergebaut hunn.

Den 10. Juni 1950 huet de Poopst Pius XII. der Klouschterkierch mam apostoulesche Schreiwes *Veterum monasteriorum laudes* der Kierch den Titel Basilica minor ginn 
## Kuckt och
* Sandale vu Christus
## Um Spaweck

* D'Websäit vun der Basilika
Mouvement luxembourgeois pour le planning familial et l'éducation sexuelle

**Planning familial**, virun 2020 **Mouvement luxembourgeois pour le planning familial et l'éducation sexuelle**, ass eng lëtzebuergesch ASBL déi sech ëm Familljeplanifikatioun bekëmmert. Se gouf den 1. Juni 1965 gegrënnt an huet als Zil – net nëmme jonk – Leit opzeklären, z'ënnersichen an ze beroden, virun allem a Saache Sexualitéit, Schwangerschaftsverhiddung a Partnerschaft.

## Ziler vum Veräin
D'Haaptziler vum Veräin sinn:

## Geschicht
1967 huet deen éischte Centre de Planning Familial, nom Virbild vun deem zu Bréissel, an der Stad seng Dieren opgemaach. Méi spéit koumen der zu Esch-Uelzecht an Ettelbréck no. Et gouf jorelaang Diskussiounen doriwwer, ob do och e Gynekolog kéint praktizéieren. Jorelaang huet de *Planning* sech och misse géint kierchlech Kreesser wieren, déi him virgeworf hunn, d'Famill ze *zersetzen* an d'Leit zur *Débauche* ze verféieren, dat alles, well seng laangjäreg Direktesch, d'Doktesch Marie-Paule Molitor-Peffer op RTL-Radio an direkter Sprooch Opklärungssendunge gemaach huet, a Fraen, och jonk Meedercher, beim Planning d'Pëll verschriwwe kruten.

Am éischte Joer hu genee 23 Leit (deemools wéi haut virun allem Fraen) de *Planning* besicht, 1970 waren et der schonn 2.000 an am Joer 2005 24.000.

Och a Frankräich, der Belsch an der Schwäiz gëtt et Associatioune mat engem Numm an enger Zilsetzung, déi bal d'selwecht sinn.

## Presidentinnen a President

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum Planning Familial
Centre pénitentiaire de Givenich

De **Centre pénitentiaire de Givenich** ass en hallef-oppene Prisong. E läit zu Giwenech an der Gemeng Rouspert-Mompech.

D'Kapazitéit läit bei 99 Eenzelzëmmeren.

## Kuckt och
* Prisong vu Schraasseg
* Prisong vu Suessem
## Um Spaweck

* Websäit vum "Centre Pénitentiaire de Givenich", am Mäerz 2014 "Site sous construction", dofir dës archivéiert Versioun
Ferenc Puskás

De **Ferenc Puskás**, gebuer den 2. Abrëll 1927 zu Kispet (haut e Quartier vu Budapest) an Ungarn als **Ferenc Purczeld**, a gestuerwen de 17. November 2006 zu Budapest war de bekanntsten ungaresche Foussballspiller.

De Puskás mam Spëtznumm *De Majouer* oder och *Puskás Öcsi* ass ee fréieren ungaresche Foussballspiller an Trainer.

Hie war tëscht 1950 a 1954 Kapitän vun der ungarescher Nationalekipp. Héichpunkte vu senger Carrière waren ënner anerem 1953 ee 6:3 Gewënn géint England an d'Finall vun der Weltmeeschterschaft 1954 zu Bern géint Däitschland, wou Ungarn allerdéngs 2:3 verluer huet.

1956 ass de Puskás a Spuenie geplënnert an huet vun 1958 u bei Real Madrid gespillt.

Hien huet mam Real e puermol déi spuenesch Landesmeeschterschaft gewonnen an den Europapokal vun de Landesmeeschteren. E war och méi wéi eng Kéier op verschiddenen Tournoien de beschte Buteur.

Wéi hie bis d'spuenesch Nationalitéit hat, konnt hien och fir Spuenien 1962 op der Weltmeeschterchaft matspillen. Mat 39 Joer huet hien opgehale mat Spillen a gouf Foussballstrainer.

An där Funktioun huet hien 1971 Panathinaikos Athen bis an d'Finall vum Europapokal vun de Landesmeeschtere bruecht, a si goufen och e puermol griichesche Meeschter.

Vun 1993 u war hien Trainer vun der ungarescher Nationalmannschaft.

Zanter 2000 war hie schwéier krank an huet misse seng Zäit am Spidol verbréngen.

De Puskás gëllt als de beschten ungaresche Foussballist a seng Dossardsnummer 10 ass legendär ginn, soudatt no senger Zäit an de groussen Ekippen de Spillmécher déi Nummer gedroen huet.

Hie gouf vum Foussballweltverband an d'FIFA 100 opgeholl.

No him ass de Foussballstadion vu Budapest benannt: de Ferenc Puskás Stadion. Ausserdeem gëtt all Joer de *Ferenc-Puskás-Präis* un deejenege Foussballspiller verginn, deen de schéinste Gol wärend enger Saison schéisst.

## Um Spaweck
Tennis Club Colmar-Berg

Den **Tennis Club Colmar-Berg** ass en Tennisclub vu Colmer-Bierg, an der Mëtt vum Land.

De Veräi gouf 1981 gegrënnt an hat 2013 150 Memberen, wouvun der 70 lizenséiert waren.

## Um Spaweck
*Websäit vum Veräin
UCI ProTour 2007

De Programm vum **UCI ProTour 2007**, der 3. Oplo vum *[[UCI ProTour]]*, gouf den 22. September 2006 zu Salzburg festgeluecht.

Dem *[[Tour de Romandie]]* seng *[[ProTour-Lizenz]]*, déi Enn 2006 ausleeft, war zu deem Zäitpunkt nach net verlängert ginn. Déi Lizenz sollt ob jiddwer Fall un eng Etappecourse vu sechs Deeg goen. Den Organisatiounscomité vun de *[[Quatre jours de Dunkerque]]* hat dofir bei der *[[Union cycliste internationale|Union cycliste internationale (U.C.I.)]]* eng Ufro gemmaach fir déi ProTour-Lizenz ze kréien. 2007 gouf d' *Quatre jours de Dunkerque – Tour du Nord / Pas de Calais*, wéi d'Course mam ganzen Numm heescht, iwwer sechs Deeg gefuer.

## De Programm
Et stounge 27 Courssen um Programm vum *UCI ProTour 2007*:

## Um Spaweck
* De Programm vum ''UCI ProTour 2007'' op der Websäit vun der ''Union Cycliste Internationale''
Kierch Leetem

D**'Kierch zu Leetem** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Ëlwen–Wäiswampich Saint-François, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Wäiswampech gehéiert.

D'Kierch ass der Onbefleckter Empfängnis geweit. D'Fest gëtt den 8. Dezember gefeiert.

Se steet am Zentrum vum Duerf an engem Säitewee vun der *Duarrefstrooss*, dem CR335.

## Geschicht
D'Kierch staamt aus dem Joer 1877 an ass an engem Stil gebaut, deen deem vun der Kierch vu Beeler gläicht.

An der Kierch dominéiert e restauréierte Barockaltor. Iwwer dem Tabernakel an der Mëtt vum Altor steet d'Haaptpatréinerin, d'Immaculata. Z'ernimmen ass nach dat gemoolt Bild vun de 14 Nouthëllefer.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Filialkierch vun der Par Beeler, déi zum Parverband Ëlwen, Wäiswampech, Wëntger, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Klierf gehéiert huet. Zur fréierer Par Beeler huet ausser der Filialkierch vu Leetem och nach d'Parkierch vu Beeler gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Ëlwen–Wäiswampich Saint-François
* D'Fënstere vun der Kierch vu Leetem op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Kirche Leithum 02.jpg|D'Kierch vu Südweste gesinn
Leithum 01.jpg|D'Kierch vu Leetem an engem Säitewee vum CR335
Kierch Beeler

D**'Kierch zu Beeler** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Ëlwen–Wäiswampich Saint-François, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Wäiswampech gehéiert.

D'Patréinesch vun der Kierch ass d'helleg Odilia, där hiert Fest de 14. Dezember gefeiert gëtt. Niewepatréiner ass den hellege Valentin.

D'Kierch steet zentral an der Uertschaft un der Duarrefstrooss, dem CR335. Ronderëm d'Kierch ass de Kierfecht ugeluecht. Nieft dem Kierchenagank ass de *Monument aux Morts* fir d'Affer vum Zweete Weltkrich.

## Geschicht
D'Kierch staamt aus dem Joer 1857 an entsprécht engem typesch ländleche Stil. Mam Bau vun der Kierch huet Beeler sech vun der Par Wäiswampech geléist an ass eng eege Par ginn. An der Kierch steet e prächtege, restauréierten Haaptaltor.

D'Beeler Kierch huet dräi Klacken am Tuerm hänken déi am Schlagtoun Sol, Fa Dièze a Mib lauden.

Bis de 7. Mee 2017 war et d'Parkierch vun der Par Beeler, déi zum Parverband Ëlwen, Wäiswampech, Wëntger, zu der Pastoralregioun Norden an zum Dekanat Klierf gehéiert huet. Zur fréierer Par Beeler huet ausser der Parkierch vu Beeler och nach d'Filialkierch vu Leetem gehéiert.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vun der Par Ëlwen–Wäiswampich Saint-François
* D'Fënstere vun der Kierch vu Beeler op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Kirche Beiler 02.jpg|D'Kierch vun Nordoste gesinn
Kirche Beiler 03.jpg|D'Kierch vu Weste gesinn
Monument aux Morts, Kirche Beiler 01.jpg|De Monument aux Morts virun der Kierch
Prüm (Homonymie)

D'Wuert **Prüm** kann een a follgende Begrëffer erëmfannen:

* Prüm eng Uertschaft an Däitschland;
* Prüm e Waasserlaf an Däitschland;
* Pierre Prüm e Lëtzebuerger Politiker;
* Traité vu Prüm, deen an der Uertschaft mat deem Numm ënnerschriwwe gouf.

**Prum** ass e Familljennumm vun¨:
* Dany Prum, enger Kënschtlerin.
Gare Diddeleng-Biereng

D**'Gare Diddeleng-Biereng** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit an der Sektioun Biereng vun der Gemeng Diddeleng. D'Gare gehéiert zur Niewelinn Beetebuerg - Wuelmereng vun der Linn Lëtzebuerg - Esch-Uelzecht - Rodange vum CFL-Zuchreseau.

Se läit tëscht de Gare Beetebuerg an där vun Diddeleng-Stad. Bei der Gare gëtt et just e klenge Park & Rail-Parking mat 12 Plazen an eng Bikebox fir säi Vëlo ënnerdaach ze stellen.

## Geschicht
D'Streck Beetebuerg - Diddeleng ass den 20. Dezember 1883 mat enger Längt vu 6,7&nbsp;km opgemaach ginn. Zu Diddeleng gouf et sengerzäit fir de Persounentrafick just d'Gare Diddeleng-Stad. D'Statioun Diddeleng-Biereng ass eréischt den 30. Mee 1999 bäikomm.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Mäerz 2025)

### Linn Beetebuerg ↔ Wuelmereng
#### Aller

#### Retour

## Kuckt och
* CFL-Zuchreseau
* Lëscht vun den CFL-Garen

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare vun Diddeleng-Biereng op der CFL-Websäit
* D'Gare Diddeleng-Biereng op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Diddeleng-Biereng op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Frankfurt am Main

**Frankfurt am Main** ass eng Stad an der Bundesrepublik Däitschland. Mat iwwer 773.000 Awunner (2022) ass si déi gréisst Stad am Bundesland Hessen an déi fënneftgréisst an Däitschland.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vu Frankfurt
Frankfurt

Zwou Stied an Däitschland hunn den Numm **Frankfurt**:
*d'Groussstad Frankfurt am Main an Hessen; 
*d'Stad Frankfurt op der Oder am Bundesland Brandenburg.

Dës Weidere gëtt et nach en ettlech Uertschaften an de Vereenegte Staaten, ënner de Schreifweise Frankfort oder Frankford.
Eschborn-Frankfurt

**Rund um den Finanzplatz Eschborn-Frankfurt**, ass eng Vëloscourse vun engem Dag déi an Däitschland gefuer gëtt. Den Depart an d'Arrivée vun der Course sinn zu Frankfurt am Main. Traditionell ass dës Course all Joer den 1. Mee.

D'Iddi fir eng Course ronderëm den Henninger-Tuerm ze fueren, mam Zil fir dësen Tuerm méi populär ze maachen, koum vum Marketing-Direkter Gustl Huber vun der Henninger-Brauerei. Fir d'Organisatioun vun der Course gouf d**Gesellschaft zur Förderung des Frankfurter Radsports'' mat de Bridder Hermann an Erwin Moos un der Spëtzt erugezunn. D'Première vum ''Rund um den Henninger-Turm'' war am Joer [[1962]].
 
== Nimm vun der Course ==
* 1962 - 2007: **Rund um den Henninger-Turm**
* 2008: **Eschborn-Frankfurt City Loop**
* zanter 2009: **Rund um den Finanzplatz Eschborn-Frankfurt*'

== Palmarès ==


== Um Spaweck ==

* [http://www.eschborn-frankfurt.de/ Offiziell Websäit vum *Rund um den Finanzplatz Eschborn-Frankfurt*]
* [https://web.archive.org/web/20160303204503/http://www.memoire-du-cyclisme.eu/ligne/cla_gp_francfort.php Resultater vum *Rund um den Finanzplatz Eschborn-Frankfurt* op der Websäit vu *Mémoire du Cyclisme'']
UEFA Champions League 2006/07

D**'[[UEFA Champions League]]** Saison **[[2006]]/[[2007]]** huet mat der éischter Qualifikatiounsronn den 11. Juli 2006 ugefaangen, an hält mat der Finall am Olympiastadion Spyridon Louis, Athen, den 23. Mee 2007 op.

## Qualifikatioun
### 1.Ronn
D'Spiller sinn den 11. an 12. Juli an den 18. an 19. Juli.

### 2.Ronn
D'Spiller waren de 25./26. Juli an den 1./2. August.

### 3.Ronn
D'Matcher waren den 8./9. August an den 22./23. August.

## Gruppen
An der Gruppephase spillen 32 Ekippen, déi an 8 Gruppen agedeelt sinn.

### Grupp A

### Grupp B

### Grupp C

### Grupp D

### Grupp E

### Grupp F

### Grupp G

### Grupp H

## Um Spaweck
UEFA Champions League

D**'UEFA Champions League** [] gëtt eréischt zanter der Saison 1992/1993 sou genannt. Vun 1955 bis 1992 war et den **Europapokal vun de Landesmeeschter** (*European Champions Clubs' Cup*).

De Rekordgewënner ass de Real Madrid mat 14 Titelen. Hannendru kënnt den AC Mailand mat 7 an den FC Bayern München souwéi den FC Liverpool mat 6 Titelen.

Et ass eng Foussballskompetitioun fir europäesch Foussball-Veräinsekippe vun de Männer ënner der Opsiicht vum Europäesche Foussballverband (UEFA).

Et ass déi bedeitendst Kompetitioun virun der UEFA-Coupe a gëtt all Joer gespillt.

## Déi bescht Golgetteren

## Finallen

## Um Spaweck
*UEFA Champions League website
*UEFA CHAMPIONS LEAGUE RANKINGS AND MORE...
Kierch Bur (Mompech)

D**'Kierch vu Bur** bei Mompech ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Regioun Iechternach Saint-Willibrord, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Rouspert-Mompech gehéiert.

D'Kierch ass dem hellege Mäerten geweit.

Se gouf den 23. Abrëll 2019 als nationaalt Monument klasséiert.

Zur fréierer Par Bur gehéiert och nach d'Kapell Giischterklaus.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Ënnersauer
* Websäit vun der Kierchefabréck Bur
* D'Fënstere vun der Kierch vu Bur op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 


Fichier:NeiAlto12.JPG|Bild um neien Altor
Fichier:AlAlt12.JPG|Ieweschten Deel vum alen Altor
Fichier:Kierch Bur Uergel.JPG|Duxall
Quand j'étais chanteur

**Quand j'étais chanteur** ass e franséische Film aus dem Joer 2006.
## Ëm wat geet et am Film?
De Film erzielt d'Renconter vun engem Sänger (Gérard Depardieu), am Alter vu 50 Joer, dee mat sengem Orchester op Baler optrëtt an enger jonker net bestueter Fra (Cécile de France), déi an enger Immobilienagence schafft an déi e Bouf vu véier Joer huet.

Den Titel vum Film bezitt sech op a Lidd vum Sänger Michel Delpech.

De Film ass 2006 an der offizieller Kompetitioun um Festival vu Cannes gewise ginn.

## Um Spaweck
* Kritik Variety 
* Offiziell Websäit vum Film
Zitadell

Eng **Zitadell** ass deen Deel vun enger Festung mat Bastiounen, deen am stäerksten ausgebaut ass. Den Ausdrock ass ausgeléint vum Italieeneschen *cittadella*, dat "kleng Stad" bedeit.

D'Zitadelle ware geduecht fir sech ze verdeedegen am Fall, an deem eng befestegt Stad oder eng Festung ageholl war. Se war entweeder an der Mëtt vun der Festung oder se war un dee stäerksten Deel vun der Wiermauer ugebaut.

## Zitadellen:
### An der Belsch
* Zitadell vu Léck
* Zitadell vu Bouillon
* Zitadell vun Dinant
* Zitadell vun Namouer

### A Frankräich
* Zitadell Belfort
* Zitadell Besançon
* Zitadell Bitche
* Zitadell Forcalquier
* Zitadell Montmédy
* Zitadell Langres
* Zitadell Lille
* Zitadell Sisteron

### an Däitschland
* Zitadell Jülich
* Zitadell Mainz
* Zitadell Spandau
* Zitadell Vechta
* Zitadell Wesel

### An Italien
* Zitadell vun Torino

### A Kanada
* Zitadell Québec

### Op Mauritius
* Zitadell Port-Louis

### A Syrien
* Zitadell Aleppo

### An Ungarn
* Zitadell Budapest

## Um Spaweck
Zitadell Montmédy

D**'Zitadell Montmédy** ass en Deel vum Festungssytem bei der franséischer Stad Montmédy am Departement Meuse am Nordoste vum Land.

Vun 941 bis 1364 war Montmédy den Zenter vun der Grofschaft Chiny.

Den Arnould III., Grof vu Chiny huet 1221 déi éischt Buerg zu Montmédy opriichte gelooss. Am Laf vum 15. Joerhonnert gouf d'Buerg duerch eng Festung ersat.


Bild:Citadelle de Montmédy.JPG
Bild:Montmédy2.JPG
Bild:Castleofmontmedy.jpg
Bild:Montmédy-Haut.jpg


## Um Spaweck
Montmédy

**Montmédy** ass eng franséisch Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

## Geschicht

Montmédy huet am Mëttelalter zur Grofschaft Chiny gehéiert, déi 1364 dem Wenzel I., éischten Herzog vu Lëtzebuerg, verkaf gouf.

Bis zum Pyrenäesche Fridden, 1659, tëscht dem Louis XIV. vu Frankräich an dem Kinnek Felipe IV. vu Spuenien hunn d'Stad Montmédy an déi ganz Ëmgéigend, mat den Uertschafte Carignan (fréier Ivoix), Chauvency-le-Château, Marville an Damvillers, zum Herzogtum Lëtzebuerg gehéiert, dat selwer een Deelgebitt vun de Spueneschen Nidderlande war. D'Festungsstad Montmédy gouf deemools, an der Ennphas vum franséisch-spuenesche Krich (1648-1659), am Numm vum spuenesche Kinnek vum Jean V. d'Allamont verdeedegt, deen allerdéngs bei de Belagerungskämpf 1659 ëm d'Liewe koum.

De Kinnek Louis XVI. vu Frankräich, wollt wéi e 1791 heemlech mat senger Famill Paräis verlooss huet, sech eigentlech an der Festungsstad Montmédy, no bei der Grenz zu den (zanter 1714) Éisträicheschen Nidderlanden, déi sengem Schwoer Jousef II. gehéiert hunn, a Sécherheet brengen.

.

## Uertschaften
*Fresnois
*Iré-les-Près
***Montmédy**
*Montmédy-Haut (d'Zitadell)
*Tivoli


Montmédy2.JPG|Mauere vun der Zitadell
Castleofmontmedy.jpg|D'Escarpe vun der Zitadell
Montmédy-Stadhaus--w.jpg|D'Stadhaus zu Montmédy, d'Zitadell am Hannergrond


## Literatur
* Joseph Groben, *L'ancien Duché de Luxembourg - Das ehemalige Herzogtum Luxemburg*; Lëtzebuerg (Jos. Groben & Sankt-Paulus Verlag), 1999; 311 S. (ill.); ISBN 2-87996-981-6. Vgl. Ss. 185-192: *Montmédy, la citadelle de Charles Quint et de Vauban*. 
* Paul Margue, *Luxemburg in Mittelalter und Neuzeit (10. bis 18. Jahrhundert)*; = Bd. III vum *Manuel d'histoire luxembourgeoise en 4 volumes, à l'usage des classes de l'enseignement secondaire au Grand-Duché de Luxembourg*; Lëtzebuerg (Bourg-Bourger), 1978 (= 2. Oplo). Vgl. besonnesch d'Ss. 137-138 (Kaarten).
* Guillaume de Waha, *Vie de Jean d'Allamont de Malandry*; 1658.
* Martial Gantelet, Guy Thewes & Martin Uhrmacher, *La paix des Pyrénées et son impact en Lorraine et au Luxembourg*; Akte vum internationale Colloque an der Stad (Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg), vum 5. bis 7. November 2009, in: *Hémecht*, 62 (2010), Nr. 3-4.
* Philippe Stachowski, *Une région frontalière - Entre Luxembourg et Lorraine (1500-1789)*; Lëtzebuerg & Diddenuewen (Gérard Klopp, éditeur), 2011.
* Dominique Zachary, *Marie-Antoinette - La fuite en Belgique* (Virwuert vum Professer Gilbert Trausch); Bréissel (Éditions Racine), 2001; 247 S.; ISBN 2-87386-229-7

## Um Spaweck
Avioth

**Avioth ** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meuse.

D'Dierfchen Avioth, net wäit vun der Abtei vun Orval, huet fréier zur Grofschaft Chiny gehéiert, déi selwer 1364 eng "Annexe" vum Herzogtum Lëtzebuerg gi war. 1659 ass Avioth, wéi déi ganz Géigend rondrëm mat Montmédy a Carignan, duerch den Traité vun de Pyrenäen u Frankräich komm.

Avioth huet eng aussergewéinlech schéi gotesch Basilika, déi an der Haaptsaach aus dem 13. a 14. Joerhonnert staamt.

Avioth war an ass eng wichteg Pilgeruertschaft (ë.&nbsp;a. de 16. Juli).

Fir d'Drénkwaasser gëtt Avioth vun der belscher Nopeschgemeng Meix-devant-Virton beliwwert, an zwar aus de gefaasste Quelle bei Robelmont.
## Literatur
* Armand Durlewanger, *Notre-Dame d'Avioth* ; Colmar-Ingersheim (Drock: S.A.E.P.), 1979; 24 Säiten, ill. (Fotoen an Zeechnungen).

## Geographesches
Avioth ass eng 60 Stroossekilometer vun der Stad Lëtzebuerg ewech.

*Basilika Notre-Dame vun Avioth

## Um Spaweck

*déi "offiziell Websäit vun der Gemeng, der Basilika an den Awunner" (wéi et heescht)
Mont-devant-Sassey

**Mont-devant-Sassey** (55345), ass eng kleng franséisch Gemeng am Departement Meuse.

## Duerfliewen
Et fiert kee Bus op Mont-devant-Sassey. Eeler Leit, déi keen Auto hunn, sinn op Noperen ugewisen. All Dag kënnt e Bäcker laanscht an all Woch eng Epicerie op Rieder. Déi vun der aler Souche ginn ëmmer méi seelen, et bleiwen der just e Grapp voll.

Bäigepraffter sinn zu engem opfälleg groussen Deel aus England an aus Holland, déi do hir Pensiounszäit liewen. Dowéinst sinn d'Präisser vun den Haiser natierlech staark an d'Luucht gaangen. 
All Joer gëtt en Duerffest uewe bei der Kierch gefeiert.

Am Duerf ass och kee Bistro méi; dat dréit mat dozou bäi, datt d'sozial Kontakter méi schwéier ginn.

## Kierch
Mont-devant-Sassey ass besonnesch bekannt wéinst der Kierch Notre-Dame, bei där de Bau an d'eeleft Joerhonnert zeréckgeet, an déi zanter 1869 Monument Historique klasséiert ass.

## Entwécklung vun der Awunnerzuel
Kierch Notre-Dame zu Mont-devant-Sassey

D**'Kierch Notre-Dame zu Mont-devant-Sassey** steet op enger Héicht iwwer dem Dierfche Mont-devant-Sassey am Departement Meuse.

## Geographesches
D'Kierch, där hir Originne bis an d'11. Joerhonnert zeréckginn, steet op engem Fielsvirsprong vun de *Côtes de Meuse* engem Ausleefer vun der Argonne-Regioun, net wäit ewech vun den Ardennen an dem romaneschen Deel vum belsche Loutrengen, der Gaume.
Mam Auto sinn et vun der Stad Lëtzebuerg aus eng 100&nbsp;km bis dohin.

## Den historesche Wäert
D'Kierch ass zanter dem 7. Mäerz 1869 als Monument historique klasséiert.

## De Portalvirbau
D'Ikonographie vum Tympanon mat véier Krëmmungen ass leider an engem schlechten Zoustand. Am Zweete Weltkrich huet eng Brandbomm, déi just virun der Kierch erofgefall war, e Brand ausgeléist, deen en Deel vun de Figure beschiedegt huet.

## D'Portal
D'Portal gläicht dem Südportal op der westlecher Fassad vun der Kathedral vu Reims. Et ass mat deem vun der Basilika Notre-Dame vun Avioth deen eenzege Statuenensembel am Bistum Verdun. Well d'Fachleit net d'accord sinn fir iergendeppes mat de Paarten ze maachen, gesäit een deenen hiren Alter däitlech of.

## D'Verwëllef
D'Verwëllef a romaneschem Ronnbou (plein cintre) gehalen, ass ganz erhalen.

## D'Schëff
En typescht Basilika-Schëff, a Kräizform, ass westlech-ëstlech geriicht. De Chouer, am rietsen Eck, schléisst mat enger Apsis mat fënnef Mauerdeeler of.

## De [[Chouer (Kierch)|Chouer]]

## D'Krypta
D'Krypta ass vun deem Deel, deen aus dem 12. Joerhonnert staamt, am beschte konservéiert. De Grondrëss ass genee dee selwechte wéi dee vun der Kierch selwer.

## Um Spaweck
Berdorfer Kéis

**Berdorfer Kéis** ass den Numm vu Kéis, deen dem Gouda-Kéis gläicht an um Haff Schmalen-Brouwer zu Bäerdref produzéiert gëtt.

Et gëtt e puer Zorten, ë.&nbsp;a. mat Kraider, Moschterkären, asw.

## Kuckt och
* Made in Luxembourg

## Um Spaweck
* "Wat iesse mer? Kéis." Reportage op rtl.lu, 10.10.2019.
Josy Kraus

De **Josy Kraus**, gebuer den 11. Dezember 1908 zu Gréiwemaacher, a gestuerwen den 9. Dezember 2001 zu Beetebuerg, war e lëtzebuergesche Vëlossportler.

## Palmarès
### [[1930]]
* 2. am Grand Prix François Faber

### [[1931]]
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss an der Course en Ligne (Kategorie Indépendantën)

### [[1932]]
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss an der Course en Ligne (Kategorie Indépendantën)
* 1. am Rund um Köln

### [[1933]]
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss an der Course en Ligne (Kategorie Indépendantën)
* Tour de Suisse (opginn)

### [[1934]]
* 1. bei den Nationale Meeschterschaften op der Strooss an der Course en Ligne (Kategorie Indépendantën)

### [[1935]]
* 8. an der 2. Etapp vum Tour de Luxembourg

### [[1936]]
* Tour de France (opginn an der 5. Etapp)
* 24. am Generalklassement vum Tour de Luxembourg 1936

### [[1938]]
* Weltmeeschterschaft vum Demi-Fond hanner Dernys op der Pist zu Amsterdam
Hei sollt hie sech fir d'Finall qualifizéieren, wéi hien dräi Tier virun der Arrivée an den Éliminatoiren Éischte war. Leider gouf hien du vum Derny vun engem Konkurrent ëmgestouss a koum blesséiert an d'Klinik.
## Ekippen
* 1934:  Peugeot  
* 1935:  Peugeot - Hutchinson 
* 1936:  Gillen Cycles  
* 1937:  Diamant - Conti - Torpedo 
* 1941:  Diamant
Basilika Notre-Dame vun Avioth

D**'Basilika Notre-Dame vun Avioth** steet an der franséischer Gemeng Avioth am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

## Pilgerplaz
Zanter iwwer 900 Joer gëtt an deem Dierfche mat eppes iwwer honnert Awunner eng Statu vun der Muttergottes mam Jesuskand veréiert, déi am 12. Joerhonnert soll opgedaucht sinn, do wou haut d'Kierch steet. D'Léiffräche vun Avioth ass eng vun de rare schwaarze Muttergottessen am nordëstleche Frankräich.

## Historesche Wäert
D'Kierch ass zanter 1840 als Monument historique klasséiert.

## ''La Recevresse''
Beim Agank fir an de Kierfecht, deen déi Zäit ronderëm d'Kierch ugeluecht war, gouf am 15. Joerhonnert d*'Recevresse* gebaut. Iwwer de Gebrauch vun dësem Bauwierk, dat vu senger Typologie hier ganz seelen ass, stinn nach en ettlech Froen op. Et kéint en Deel vun engem Altor gewiescht ze sinn, deen am Fräie stoung oder en Depot fir d'Affer, déi d'Pilger matbruecht haten.

## Titel Basilika
D'Notre Dame Kierch ass 1993 vum Poopst Jean-Paul II. Basilika minor genannt ginn. D'Dokument vun der Ernennung hänkt am Kiercheraum.

## Restauratioun
An de leschten zéng Joer si 770.000 € an d'Restauratioun vun de Säiteschëffer gestach ginn. Dovun huet de Kulturministère 60&nbsp;% derbäibezuelt. Beim neiste Projet geet et drëm, fir den Terrain ronderëm d'Kierch an d'Rei ze setzen. Well fréier e Kierfecht ëm d'Kierch ugeluecht war, ass et e Gléck, datt virun der Kierch eng fräi Plaz ass.

## Um Spaweck

*Déi "offiziell Websäit vun der Gemeng, der Basilika an den Awunner" (wéi et do heescht)
BGL Luxembourg Open

De **BGL Luxembourg Open** ass e WTA Tennistournoi fir Dammen. Vun 2009 u gehéiert den Turnoi zu der Kategorie "International Series".

Et ass en Indoor-Turnéier a gëtt all Joer Enn September - Ufanks Oktober gespillt.

Déi éischt Kéier gouf en 1996 ënner dem Numm *Seat Open Lëtzebuerg* gespillt. 2005 huet den Numm du geännert op *Fortis Championsships Luxembourg*. Zanter 2009 heescht den Tournoi *BGL Luxembourg Open*'.

## Palmarès
### Eenzel

### Doubel

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum Tournoi 2006
* Offiziell Websäit vum Tournoi
Päerd

D**'Päerd** gehéieren zu der Uerdnung vun de Perissodactyla. Si ëmfaassen nëmmen eng Gattung, d**'Equus**.

Zu der Famill an der Gattung vum Päerd gehéieren Déiere wéi Ieselen, Zeebraen an d'Hauspäerd.

## Evolutioun
De Päerd hir Evolutioun ass duerch Fossilie ganz gutt beluecht. D'Urpäerd *Hyracotherium* hat un de viischte Bee véier an un den hënneschte Been dräi Zéiwen. Dat Déier war sou grouss wéi en Hond an huet virun 55 Millioune Joer gelieft.

## Kierperbau
D'Päerd sinn un d'séiert Lafe gewinnt an hu sech u Planzekascht ugepasst. Si hunn e laange Kapp an Aen, déi op der Säit leien, mat deene si beim Grasen alles kënne ronderëm gesinn. Si hunn e muskulöse Kierper mat engem laangen Hals. Hir schlank Been hu just eng Zéif, déi en Houf huet. Si hunn ausserdeem grouss Zänn.

## Gangaarte vum Päerd

*Schrëtt
* Trab
* Galopp
* Kanter
* Passgank
* Tölt

## Bezeechnungen

* Männlecht Päerd: *Hengscht*
* Weiblecht Päerd: *Mier*
* Jongt Päerd: *Fillen*
* Päerd vun 1 Joer: *Jäerling*
* Geluechten Hengscht: *Minnech*

## Kuckt och
* Houfeisen an Noutstall
* Mieremëllech
* Lëscht vu Päerdsrassen

## Um Spaweck
Parasaurolophus

***Parasaurolophus*** ass eng Dinosauriergattung aus der Uerdnung vun de Vullebeckesaurier (*Ornithischia*).

D'Gattung *Parasaurolophus* huet am Zäitalter vun der Ieweschter Kräid (Geologie), méi genee am Maastrichtium a Campanium, viru 76 - 65 Millioune Joer, gelieft.

En hat e Gewiicht vu 4 Tonnen a war 4 m héich an 10 m laang. Et war en Inteschniewelsaurier (*Hadrosauridae*) mat bis zu engem 1,80 m laange Schankekamp um Kapp an engem héich ugesate Schwanz. Et war e Planzefrësser.

Fondplaze vu Fossilie sinn Alberta (Kanada); New Mexico an Utah (USA).

## Um Spaweck
Struthiomimus

De **Struthiomimus** ass eng Dinosaurieraart aus der Uerdnung vun den Echsebeckesaurier (*Saurischia*).

En huet am Zäitalter vun der Ieweschter Kräidepoch, méi genee am Maastrichtium a Campanium, virun 83 - 65 Millioune Joer, gelieft.

En hat e Gewiicht vun 150 bis 300 Kilo a war 2,4 m héich an 3,5 m laang. Et ass en Allesfrësser, dee warscheinlech Planzen, kleng Wierbeldéieren an Insekte gefriess huet. En hat en zimmlecht grousst Gehier an huet an Träpp gelieft. Héchstwarscheinlech war e mat 50&nbsp;km an der Stonn ee vun de séiersten Dinosaurier.

Fondplaze vu Fossilie sinn Alberta (Kanada) an New Jersey (USA).

## Um Spaweck
Campanium

De **Campanium** ass en Zäitalter aus der Ieweschter Kräidepoch.

Virum Campanium war de Santonium an duerno de Maastrichtium.

Dës Stuf ass no enger Géigend a Frankräich benannt, der Champagne.

## Flora a Fauna
### Wichteg Déieren a Planzen aus där Zäit
* Struthiomimus
Canal de l'Est

De **Canal de l'Est** ass e franséische Kanal deen d'Meuse an d'Musel mat der Saône verbënnt.

## Verlaf vum Kanal
E fänkt un zu Givet wou en Uschloss un den ieweschten Deel vun der kanaliséierter Meuse huet, an ass vun Troussey un iwwer 20&nbsp;km en Deel vum Marne-Rhäin Kanal. Säin Terminus ass zu Port-sur-Saône an der Bourgogne-Franche-Comté. E gouf tëscht 1874 an 1887 gebaut, a seng total Längt ass 439&nbsp;km.

Vu Givet bis op Troussey, wou en ufängt iwwer de Marne-Rhäin-Kanal weiderzelafen, krut déi al Bezeechnung *Canal de l'Est branche Nord (CeBN)* op enger Längt vun 272&nbsp;km den neien Numm **[[Canal de la Meuse]]**. De südlechen Deel *Canal de l'Est branche Sud (CeBS)* vun Neuves-Maisons un, gouf op enger Längt vun 125&nbsp;km a **[[Canal des Vosges]]** ëmgedeeft. Dës nei Nimm gëtt et zanter 2003.

## Geschichtleches
Ëm 1776 kënnt fir d'éischt a Frankräich d'Iddi op fir ee Kanal ze bauen deen d'Musel mat der Saône soll verbannen, an och ee fir d'Meuse mat der Musel ze verbannen. De François-Michel Lecreulx, deen Ingenieur bei *Ponts et Chaussées* an der Provënz Loutrenge war, sollt ee Projet dofir ausschaffen.

Tëscht 1842 an 1847 mécht de Jean Philippe Lacordaire en neie Projet.

Den 1. Mee 1872 geet et richteg lass. Dem H. Frécot säin neie Projet gëtt vun der *Commission d'Enquête* an de *Conseils généraux* vun de betraffenen Departementer ugeholl. Dee Projet gesäit vir, d'Saône an de Rhône mat der Meuse ze verbannen, a sou den Uschloss un déi belsch Kanäl ze maachen. Mat deem Projet hunn d'Fransousen net brauchen duerch déi Gebidder ze fueren déi se 1871 un d'Preise verluer haten.

De 24. Mäerz 1874 gëtt d'Gesetz fir de Bau vum Canal de l'Est gestëmmt an den H. Frécot gëtt *Ingénieur en chef-Directeur* vum Service dee sech dodrëm soll këmmeren. D'Bauzäit gouf op 8 Joer festgesat an d'Käschte goufen op 65 Millioune Frang geschat. Ee Syndikat vun de 5 betraffenenen Departementer soll dem Staat déi Soue virstrecken.

## Schleisen an aner Konstruktiounen um Kanal
Bekannt Konstruktiounen ausser de ville Schleisen sinn d'Dréibréck vu Selles an der Haute-Saône (zanter 2001 als Monument historique klasséiert), d'Kanalbréck vu Flavigny, d'Kanalbréck vu Châtel-sur-Moselle an d'Dréibréck vun Thunimont.

## Um Spaweck
Gemeng (Frankräich)

D**'Gemeng** a Frankräich ass déi niddregst administrativ Andeelung vum franséischen Territoire. Eng Gemeng betrëfft normalerweis d'Fläch vun enger Stad oder engem Duerf. Seng Fläch a Bevëlkerung kënne grouss Ënnerscheeder hunn. Déi gréisst, Paräis, huet iwwer 2 Milliounen Awunner, an et gëtt der mat kengem Awunner.

Den 1. Januar 2015 gouf et a Frankräich 35.357 Gemengen, dovun 214 an Iwwerséi, mat Ausnam vu Wallis-et-Futuna an e puer Territoiren déi net permanent bewunnt sinn.
Euoplocephalus

Den **Euoplocephalus** ass eng Dinosaurieraart aus der Uerdnung vun de Vullebeckesaurier (*Ornithischia*).

De Euoplocephalus huet am Zäitalter vun der Ieweschter Kräidepoch, méi genee am Maastrichtium a Campanium, viru 83 - 71 Millioune Joer, gelieft.

En hat e Gewiicht vun 3 - 5 Tonnen a war 1,8 m héich a 5,5 m laang. En ass op véier Féiss gaangen an hat e staarke Panzer, den de Réck geschützt huet, mat breeden dräieckegen Dären ëm d'Schëlleren an un der Basis vum Schwanz. Den Enn vum Schwanz war eng massiv knacheg Keil.

Fondplaz vu Fossilien ass Alberta (Kanada).

## Um Spaweck
Tyrannosaurus rex

Den **Tyrannosaurus rex** ass eng Dinosaurieraart aus der Uerdnung vun den Echsebeckesaurier (*Saurischia*).

Den *T. rex*, wéi en ëmgangssproochlech och nach genannt gëtt, war eent vun de gréisste Landraubdéieren iwwerhaapt, an huet am Zäitalter vun der Ieweschter Kräidepoch, méi genee am Maastrichtium, virun 68 bis 65 Millioune Joer, gelieft.

En hat e Gewiicht vu 6 bis 8 Tonnen a war 6 m héich an 13 m laang. En ass op den hënneschte Bee gelaf, hat just zwéi ganz kleng Äerm mat nëmmen zwéi Fangeren an e ganz beweeglechen Hals. Op der Juegd war en zimmlech lues.

Fondplaze vu Fossilie sinn Alberta, Saskatchewan (Kanada); Montana, Texas, Wyoming (USA) an d'Mongolei.

## Um Spaweck
Sassey-sur-Meuse

**Sassey-sur-Meuse** (55469), ass eng kleng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Meuse an der Regioun Grand Est.

## Geographesches
D'Meuse an de Canal de la Meuse lafen direkt laanscht d'Duerf.

## Awunner
*1990: 119
*1999: 100

*Kierch Notre-Dame zu Mont-devant-Sassey
Berdorfer Joghurt

**Berdorfer Joghurt** ass den Numm vu Jugurt, deen um Haff Schmalen-Brouwer zu Bäerdref produzéiert gëtt.

Et gëtt verschidden Zorten, *natur* a mat Friichten (Äerdbier, Pijen, Bëschfriichten, asw.)

## Kuckt och
* Made in Luxembourg
François Colling

De **François Colling**, gebuer de 5. Mäerz 1940 zu Esch-Uelzecht, an och do gestuerwen den 18. Oktober 2024, war e lëtzebuergeschen Ingenieur a Politiker.

Hien huet op der ETH zu Zürich Elektrotechnik studéiert. Vun 1965 bis 1972 huet hien zu Geel am Institut fir Referenzmaterialien a Miessunge geschafft, a vun 1972 bis 1995 op der Arbed am Informatiksberäich.

1979 ass hien op der Lëscht vun der CSV an d'Chamber gewielt ginn, an 1984, 1989 an 1994 erëmgewielt ginn. Tëscht 1984 an 1995 war e President vun der CSV-Chamberfraktioun. Vun 1996 bis 2006 war hie Member vum Europäesche Rechnungshaff.

De François Colling ass de Jong vum Dr. Emile Colling.
Cocktail

E **Cocktail** ass e Gedrénks, dat aus e puer meeschtens alkoholesche Substanzen zesummegemëscht gëtt.

An engem Cocktail fënnt ee gewéinlech eng oder méi Zorte Liqueur, do derbäi aner Liewensmëttel fir Goût ze ginn, wéi Uebst oder Uebstjus, Zocker, Mëllech oder Ram, Gewierzer, asw. Bis an d'1970er Jore ware Cocktailer meeschtens op Basis vun Gin, Whiskey oder Rum, a méi rar Wodka. Zanter den 1980er Joren ass Wodka déi meeschtgebrauchte Grondsubstanz fir gemëscht Gedrénks. Och Gedrénks mat Kuelesaier - Spruddelwaasser oder Tonic - gëtt gär a Cocktailer gemëscht.

Den Numm *Cocktail* heescht op Englesch *Hunneschwanz*. Et gëtt eng sëllege Versich, d'Etymologie vum Numm z'erklären: Sou kéint dës Bezeechnung dorop zeréckzeféiere sinn, datt entweeder d'Schwanzplomme vun Hunnen an déi éischt Cocktailer gestach goufen, oder awer och op e Gemësch aus Absinth a Whisky, dat zu New Orleans zerwéiert gouf a *coquetier* - Eeërdëppchen, genannt gouf. Als aner Erklärung gëtt gesot e kéim aus der Zäit vum amerikaneschen Onofhängegkeetskrich, wéi d'Madame Washington, well alles rar war, bei enger Receptioun e Gemësch vu Jusen an Alkohol an engem Glas, garnéiert mat enger Hunneplomm zerwéiert huet, an de Lafayette, wéi en dat gesinn huet gesot soll hunn *Oh, a Coq-tail*, well him dat englescht Wuert fir Hunn net direkt agefall ass.

## Um Spaweck
De Klenge Maarnicher Festival

**De Klenge Maarnicher Festival** ass e Museksfestival, deen zanter 1987 organiséiert gëtt. E gouf vun der *Fanfare Helleg Cecilia* vu Maarnech-Rueder an d'Liewe geruff a gëtt zanter 1996 vun enger A.s.b.l. organiséiert.

Haaptzil vum Festival ass et, de Museker aus Lëtzebuerg eng Méiglechkeet ze ginn, opzetrieden an d'Offer vu Concerten am Norde vum Land ze vergréisseren. All Joer trieden nieft lëtzebuergeschen Artisten och bekannten auslännesch Museker op.

Gespillt gëtt an de Kierche vun Dasburg (D), Dahnen (D), Daleiden (D), Heischent, Housen, Maarnech an Ëlwen. An der Kapell vum Klouschter Fünfbrunnen ass e Gedenkconcert fir d'Affer vun der Shoah.

## Kuckt och
* Kierch Ëlwen

## Um Spaweck

* Site vum ''Klenge Maarnicher Festival''