open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lëscht vun de Fairey Battle Crashen zu Lëtzebuerg

Dës **Lëscht** soll en Iwwerbléck **vun de [[Fairey Battle|Fairey Battle-Bombere]]** ginn, déi **iwwer Lëtzebuerg** am Zweete Weltkrich ofgeschoss goufen an op lëtzebuergeschem Territoire opgeschloe sinn oder eng Noutlandung gemaach hunn. Si soll et ënner anerem erlaben nozevollzéie wou d'Equipagë vun deene Fligere begruewe leien.

## Um Spaweck
*Lëscht vu Fairy Battle Crashen op aviation-safety.net
Escapada

***Escapada*** ass e belsch-lëtzebuergesch-spuenesche Spillfilm aus dem Joer 2018 vun der Regisseurin Sarah Hirtt.

En hat seng Première um Festival International du Film Francophone vun Namouer 2018 a koum den 13. Mäerz 2019 an der Belsch an d'Kinoen.

## Ëm wat geet et am Film?
D'Gesëschter Gustave, Jules a Lou, déi sech auserneegelieft hunn, kommen a Spuenien an engem delabréierten Haus an de Wéngerten wéinst enger Ierfschaft zesummen...

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer
Joerhonnerthal

D**'Joerhonnerthal** oder **Centennaireshal** (Polnesch: **Hala Stulecia**; nom Zweete Weltkrich och eng Zäitchen **Hala Ludowa** (*Vollekshal*) genannt) ass en historescht Gebai zu Wrocław, a Polen. Et gouf tëscht 1911 an 1913 no de Pläng vum Architekt Max Berg gebaut; deemools huet d'Stad ënner dem Numm Breslau zum Däitsche Keeserräich gehéiert.

D'Joerhonnerthal ass vum Konzept hier e multifunktionnellt Gebai, an deem Ausstellungen, Concerten, Theateropféierungen oder Sportsevenementer organiséiert kënne ginn.

Si war eent vun den éischte prestigéise Gebaier aus arméiertem Betong, a gouf 2005 als nationaalt historescht Monument, an 2006 vun der Unesco als Weltierwe klasséiert.

Den Numm geet op d'Proklamatioun *[[An Mein Volk]]* vum preisesche Kinnek Friedrich Wilhelm III. zeréck, déi hien den 10. Mäerz 1813 zu Breslau gemaach huet fir zum Widderstand géint d'Besetzung vum Napoleon I. opzeruffen. D'Hal gouf am Kader vun de Feierlechkeete vum 100. Anniversaire vun deem Opstand ageweit.

Ronderëm d'Hal ass e Landschaftspark mat Gebaier. E gouf vum Hans Poelzig entworf an den 20. Mee 1913 a Presenz vum Krounprënz Willhelm vu Preisen, opgemaach.

Nodeems aus Breslau Wrocław gi war, an d'Kommunisten un der Muecht waren, gouf nieft der ëmgedeefter Hal 1948 eng 106 Meter héich metalle Skulptur opgeriicht, déi Iglica ("Nol") genannt gouf.

D'Hal gouf 1997 an 2010 renovéiert a moderniséiert.

## Architektur

D'Kuppel aus arméiertem Betong huet e bannenzegen Duerchmiesser vun 69 Meter, an ass 42 Meter héich. De Sall huet véier Fligelen ronderëm en zentraalt ronnt Mëttelsstéck; an en huet Plaz fir bis zu 7.000 Leit.

D'Uergel an hirer ursprénglecher Form war vun der Firma *Walcker Orgelbau*. Se bestoung aus 15.133 Päifen an 200 Regësteren, a war dunn déi Gréisst op der Welt. Nom Zweete Weltkrich gouf s'an d'Kathedral vu Wrocław geplënnert.

## Literatur
* Erich A. Franz: *Die Jahrhunderthalle.* In: *Bei uns in Breslau.* Dülmen 1983, , S. 32.
* Jerzy Ilkosz: *Die Jahrhunderthalle und das Ausstellungsgelände in Breslau. Das Werk Max Bergs.* München 2006, .
* Helmut Sauer: *Die Jahrhunderthalle zu Breslau. Historische Reminiszenzen.* (hrsg. von der Vereinigung ehemaliger Angehöriger der Gerhart-Hauptmann-Oberrealschule zu Breslau) (= *Die Grüne Reihe*, Heft 16.) Selbstverlag A. Zappel, Leverkusen 2000.
* Ferdinand Werner: *Der lange Weg zum neuen Bauen*. Band 1: *Beton: 43 Männer erfinden die Zukunft*. Wernersche Verlagsgesellschaft, Worms 2016. , S. 334–340.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Weltierwen (Europa)

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit
Casino vu Monte-Carlo

De **Casino vu Monte-Carlo** ass e Spillcasino am monegassesche Quartier Monte-Carlo.

Dat aktuellt Gebai gouf 1878-79 no Pläng vum Charles Garnier gebaut, deen och d'Oper vu Monte-Carlo, direkt niewendrun, entworf huet. Et ersetzt en éischte Casino, deen 1863 op der selwechter Plaz vum Prënz Charles III. vu Monaco a vum François Blanc, dem Grënner vun der *Société des bains de mer de Monaco*, gebaut gi war.

D*'Société des Bains de Mer*, déi haut en Deel vun der Grupp Monte-Carlo SBM ass, ass nach ëmmer Proprietär a Bedreiwer vum Casino.

## Um Spaweck
AIDAperla

D***'AIDAperla*** ass e Croisièresschëff vun der brittesch-amerikanescher Carnival Corporation & plc, dat am Mee 2017 a Betrib geholl gouf. D'Schëff vun der Hyperion-Klass gouf vum Mitsubishi-Heavy-Industries-Chantier am japaneschen Nagasaki gebaut.

D**AIDAperla'' fiert fir d'Reederei [[AIDA Cruises]], déi op den däitsche Maart spezialiséiert ass.

Wéi all Schëffer vun AIDA Cruises fiert d**AIDAperla'' ënner italieeneschem Fändel.

## Um Spaweck

* AIDAperla – offiziell Websäit aida.de
Fligermonument zu Oreye

D**'Fligermonument zu Orey** ass e Monument vum Zweete Weltkrich an der Belscher Uertschaft Oreye dat un den Ofstuerz vun engem franséische LeO 451-Bomber erënnere soll.D'Monument steet zu Oreye lanscht d'N3 an der Ausfaart vum Duerf op der rietser Säit an Direktioun Saint-Trond.

Monument steet op engem mat Condroz-Steng gebaute Sockel a besteet aus engem wierfelfërmegen ënneschten Deel mat driwwer enger ronner Sail, déi béid sinn aus bloem Steen.Um ënneschten Deel ass op der viischter Säit eng Opschrëft déi un déi dräi franséisch Aviateuren erënnert. Op den aneren dräi Säite gëtt un Affer aus den dräi Dierfer, Grandville, Oreye a Lens-sur-Ger erënnert.

## Geschicht
Den 11. Mee 1940 huet d'franséisch Loftwaff fir d'éischt hir Dagbomberen agesat. Sechs modern LeO 451 vum GB I/12 (Soissons) a véier vum GB II/12 (Persan-Beaumont), déi vun 18 Morane MS 406 vum GC II/6 (Anglure-Vouarces) avum GC III/3 (Beauvais - Tillé) begleet goufen, haten d'Missoun fir d'Brécken iwwer dem Albertkanal ze zerstéieren. Dat däitscht 1. Juegdgeschwader hat de LeO mat der Nummer 46 dobäi schwéier ugeschoss an d'Maschinn huet ugefaange mat brennen. De Mitrailleur Adjt-Chef Moquelet, probéiert fir aus der Maschinn ze sprangen awer säi Fallschierm huet gebrannt sou datt hien déidlech um Buedem opgeschloen ass. De Funker, den Adjudant Natta konnt mam Fallschierm ofsprangen, huet sech awer bei der Landung blesséiert a gouf gefaange geholl. Hie war den eenzege vun der Besatzung deen iwwerlieft hat. D'Maschinn ass dun zu Grandville laanscht der Strooss Oreye - Saint-Trond um Buedem opgeschloen. De Kommandant, den Ënnerleitnant Jacquet, war op der Plaz dout a de Pilot, den Ënnerleitnant Morel stierft méi spéit un senge Blessen a gëtt zu Maastricht begruewen. Déi aner goufen zu Grandville bäigesat.
Syndicat de communes pour la promotion et le développement de la région du Sud

De **Syndicat de communes pour la promotion et le développement de la région du Sud**, kuerz **PRO-SUD** ass en interkommunale Syndikat am Kanton Esch-Uelzecht, deen den 19. Mee 2003 gegrënnt gouf, an an deem, bis op Fréiseng, Leideleng, Reckeng op der Mess a Réiser, all d'Gemenge vum Kanton Member sinn, souwéi zousätzlech och Käerjeng.

E bekëmmert sech ëm d'Promotioun vum Image vun der Süd-Regioun, nodeems do duerch Strukturwandel déi traditonell Industrie wéi d'Siderurgie an de Biergbau, staark zeréckgaangen oder ganz verschwonne sinn, an engagéiert sech fir Nohaltegkeet.

En huet säi Sëtz zu Esch-Uelzecht.

## Membergemengen

* Beetebeurg
* Déifferdeng
* Diddeleng
* Esch-Uelzecht
* Käerjeng
* Keel
* Monnerech
* Péiteng
* Rëmeleng
* Suessem
* Schëffleng

## Um Spaweck
* Websäit vu PRO-SUD.
Rolltrap

Eng **Rolltrap** oder **Rulltrap** ass eng Trap, bei där d'Träppleken aus eenzelen Elementer bestinn, déi an enger Schinn wéi eng Ketten uneneenhänken, an déi, duerch e Motor ugedriwwen, sech ronderëm e Rad un all Enn dréinen, sou datt se sech, jee nodeem, no uewen oder ënne beweegen.

Sou kënne Leit transportéiert ginn, ouni datt se selwer mussen trapop oder trapof goen. Um Ufank an um Enn vum Bord mam Buedem ass d'Rolltrap op ongeféier engem Meter horizontal, fir den Iwwergank op de feste Buedem méi liicht ze maachen.

Meeschtens hu Rolltrapen och en Handlaf, un deem ee sech upake kann, dee sech mat der selwechter Vitess wéi d'Träppleke beweegt.

Rolltrape komme virun allem a Gebaier mat vill Publikumsverkéier zum Asaz, wou net ze vill Stäck oder Héichtenënnerscheeder z'iwwerwanne sinn (Wéi z.&nbsp;B. Garen, Fluchhäfen, Akafszentren, ...). Si si méi lues wéi e Lift, kënnen dofir awer méi Leit mateneen transportéieren.
Hansi Flick

**Hans-Dieter „Hansi“** **Flick** (gebuer de 24. Februar 1965 zu Heidelberg) ass e fréieren däitsche Foussballspiller an haut Fussballtrainer. Hien ass zënter August 2021 Nationaltrainer vun der däitscher Foussballnationalequipe.

Als Spiller huet hien 148 Bundesliga-Matcher fir den FC Bayern München an den 1. FC Köln gespillt. Déi gréissten Erfolleger vu senger Spillkarriär waren den Däitsche Championnat 1986, 1987, 1989 an 1990 wéi och den DFB Coupe 1986 mam FC Bayern ze gewannen.

Dunn huet de Flick eng Carrière als Trainer ugefaangen. Nodeem hie beim FC Victoria Bammental, TSG 1899 Hoffenheim an FC Red Bull Salzburg ugefaang huet, huet hien aacht Joer als Assistent vum Nationaltrainer Joachim Löw geschafft, mat deem hie Weltmeeschter bei der Weltmeeschterschaft 2014 a Brasilie gouf. Dëst gouf gefollegt vu Positiounen als Fonctionnär bei der DFB an TSG 1899 Hoffenheim, ier de Flick am Summer 2019 beim FC Bayern München als Assistent Trainer vum Niko Kovač an den Trainerberuff zeréckkoum. Ufank November 2019 gouf de Flick Chef Trainer vum FC Bayern, mat deem hien duerno den zweeten Trainer an der Fussballgeschicht gouf (nom Pep Guardiola mam FC Barcelona am Joer 2009) fir de Sextuple vum Championnat, der Coupe Nationale, de Champions ze gewannen. Liga, den nationale Supercup an den UEFA Super Cup an de Club Weltmeeschterschaft virun engem anere Championnat am Joer 2021 gefollegt.
Circus Mircus

**Circus Mircus** ass eng georgesch Experimentell-Musek-Band, déi 2020 zu Tiflis gegrënnt gouf.

D'Grupp besteet de Moment aus dräi Memberen a spillt vill musikalesch Genren, déi all eng Liewenserfahrung an d*'bannenzeg Welt* vun engem Bandmember representéieren. 

De 14. November 2021 gouf ugekënnegt datt d'Grupp intern vum georgeschen ëffentlech-rechtlechen Sender ausgewielt gouf fir d'Land um Eurovision Song Contest 2022 zu Turin ze representéieren.

## Um Spaweck
Websäit

Eng **Websäit** (eng. *website*), och nach *Internetsäit*, *Internetsite* oder einfach *Site* genannt, ass en Dokument um Internet.

Websäite ginn op engem Webserver gespäichtert. De Benotzer kann eng Websäit iwwer e Webbrowser zum Beispill um Computer oder um Smartphone opmaachen.

All ëffentlech zougänglech Websäite bilden zesummen de World Wide Web. Et gëtt och privat Websäiten, déi nëmmen iwwer e privat Netzwierk zougänglech sinn, zum Beispill eng intern Websäit fir d'Employéë vun enger Entreprise.

Zu den international bekannte Websäite gehéiere www.wikipedia.org oder www.google.com.

## Opbau

Am Lëtzebuergesche gëtt de Begrëff "Websäit" allgemeng fir eng komplett Internetpresenz benotzt, obwuel dat zu Konfusioun féiere kann. Am Englesche gëtt en Ënnerscheed gemaach tëscht der "website" (déi gesamt Internetpresenz; de Site) an der "webpage" (déi eenzel Dokumenter oder Säiten, déi zesummen de Site bilden; vu "page", *Säit*). Dat heescht, datt eng Internetpresenz oder een Internetsite u sech net nëmmen aus enger, mee aus villen eenzelen Websäite besteet.

Zu all Internetsite gehéiert en URL. D'Domain-URL (www.websait.lu) gëtt **Homepage** oder Startsäit genannt. Et ass d'Haaptsäit, déi meescht eng Iwwersiicht bitt iwwer dat, wat um Site gebuede gëtt. Vun der Homepage kënnt de Benotzer iwwer Hyperlinken op aner Säiten um selwechte Site, oder op aner Internetsitten. Eng aner Säit um selwechte Site (www.websait.de/ennersait) gëtt Ënnersäit, Landingpage oder Zilsäit genannt.

Websäite besti meeschtens aus strukturéiertem Text, an dee Biller an aner Multimediaelementer agebonne sinn. Den Text gëtt an de Programméiersproochen HTML oder XHTML geschriwwen.

## Zweck

Déi meescht Entreprisen, Organisatiounen an ëffentlech Déngschter hunn hautdesdaags hir eege Websäit mat Kontaktinformatiounen an Informatiounen iwwer hir Missioun oder vun de Servicer, déi si ubidden.

Et gëtt eng grouss Diversitéit vun ënnerschiddleche Websäiten. E Blog ass eng Aart online Tagebuch oder Journal. E Wiki ass e Site op deem jiddereen den Text kann änneren. Eng Internet-Sichmaschinn wéi Google oder DuckDuckGo hëlleft dem Benotzer Informatiounen um Internet ze fannen. E soziaalt Netzwierk wéi Facebook, Twitter oder Instagram erlaben et de Benotzer mateneen z'interagéieren. Iwwer Videoportaler wéi YouTube kann ee Video kucken. Donieft gëtt et och Internetsiten, déi op online Computerspiller spezialiséiert sinn, op Noriichten an Neiegkeeten, op Informatiounsaustausch, an nach vill aner Zorte Websäiten.

## Kuckt och
* PHP

## Um Spaweck
Kierfecht vu Gréiwemaacher

De **** (och nach **Maacher Kierfecht**, offiziell **Cimetière de Grevenmacher**) läit um Eck vun der Rue Kummert an der Rue Pietert, ënnerzeg vun der Kräizkapell. 

## Griewer vu bekannte Perséinlechkeeten

Grevenmacher, cimetière (133).jpg|Victor Braun
Grevenmacher, cimetière (135).jpg|Joseph Lortz


## Biller

Fichier:Grevenmacher, cimetière (103).jpg
Fichier:Grevenmacher, cimetière (115).jpg
Fichier:Grevenmacher, cimetière (129).jpg


## Kuckt och

* Jiddesche Kierfecht vu Gréiwemaacher
* Lëscht vun de Kierfechter zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Monument vum Halifax NA166 H7-G

D**'Monument vum Monument vum Halifax NA166 H7-G** ass e Fligermonument vum Zweete Weltkrich an der belscher Stad Genk dat un den Ofstuerz vun deem Fliger de 15. Mäerz 1945 erënnere soll. D'Monument steet an der Berenbroekstraat.

## Geschicht
D'Handley Page Halifax mat der Nummer NA166 H7-G vum 346 Sqn RAF mat enger Besatzung vun de Forces aériennes françaises libres war den Dag vum Crash um Fluchfeld vun Elvington am North Yorkshire gestart fir mat engem Bommekommando vun 267 Fligeren déi déi däitsch Stad Hagen ze bombardéieren. Vun den 267 Maschinne goungen der 10 verluer, dorënner d'Halifax NA166. 

Um Wee fir heem war d'Halifax iwwer der Belsch vun engem däitschen Nuetsjeeër ofgefaangen a beschoss ginn. De Fliger huet ugefaange mat brennen an ass kuerz drop explodéiert. Véier Aviateure koume bei der Explosioun ëm d'Liewen an dräi hu wéi duerch e Wonner iwwerlieft, si ware bei der Explosioun aus dem Fliger geschleidert ginn.
Musée Patton

De **General Patton Memorial Museum** ass e Musée zu Ettelbréck, deen 1995 an der *Rue Dr Klein* seng Dieren opgemaach huet.

No Renovatiounsaarbechten 2014, verdeelt sech de Musée op 650m² op 4 Stäck.

## Themen an Exponater

* Schwéierpunkt ass de George S. Patton Jr an de *Remembrance Day*, deen 1954-2004 all Joers zu Ettelbréck gefeiert gouf. 
* Déi däitsch Okkupatioun 1940-1945 mat authenteschen Dokumenter an Objeten.
* Déi amerikanesch Befreiung am September 1944.
* D'Ardennenoffensiv mat engem Diorama.
* Militäresch Archeologie mat Ausgruewungsstécker vun 1975-1995.
* D'Aviatioun wärend dem Zweete Weltkrich mat ënner anerem 6 komplette Fligermotoren.
## Biller

Fichier:Musée Patton Okkupatioun.jpg
Fichier:Musée Patton Prisonnéier.jpg
Fichier:Musée Patton Remembrance Days.jpg
Fichier:Musée Patton Fliigermotore.jpg
Fichier:Musée Patton Propaganda Erwache.jpg


## Wéini op ass

* Vun dënschdes bis sonndes: vun 10:00 bis 17:00 Auer
* All méindes, geneesou wéi den 1. Januar, Fuessonndeg, Nationalfeierdag an de 25. Dezember ass zou.

## Trivia
Um Chiriaco Summit a Kalifornien (USA) gëtt et e weideren General Patton Memorial Museum.
## Kuckt och

## Um Spaweck

* Déi offiziell Websäit vum Musée
American Horror Story

**American Horror Story** ass eng US-amerikanesch Horror-Televisiounsserie, déi vum Ryan Murphy a vum Brad Falchuk kreéiert gouf an zënter 2011 leeft.

All Staffel ass eng eege Miniserie mat enger Geschicht, déi net direkt eppes mat deene vun den anere Staffelen ze dinn huet, och wann heiansdo Referenzen op aner Staffele gemaach ginn.

## Staffelen

2020 gouf d'Serie verlängert, a bis 2023 sollen nach dräi weider Staffelen erauskommen.

## Schauspiller

Vill Schauspiller trieden an e puer Staffelen op, mä spillen ëmmer en neie Personnage. Den Evan Peters, d'Sarah Paulson an d'Lily Rabe sinn an néng vun den zéng éischte Staffelen ze gesinn.

Aner bedeitend Schauspiller sinn de Frances Conroy, den Denis O'Hare, d'Jessica Lange, d'Kathy Bates, d'Angela Bassett, d'Emma Roberts, d'Adina Porter, de Finn Wittrock an de Jamie Brewer.


Jessica Lange (Cropped).JPG|D'Jessica Lange huet déi meescht Präisser fir hir Performance gewonnen
Sarah Paulson (42754338105) (cropped).jpg|D'Sarah Paulson...
Evan Peters by Gage Skidmore 3.jpg|... an den Evan Peters waren a bal all Staffel derbäi
Kathy Bates by Gage Skidmore.jpg|Och d'Kathy Bates...
Angela Bassett by Gage Skidmoe.jpg|... an d'Angela Bassett gehéieren zur Schauspillertrupp


## Kritik

Déi verschidde Staffele goufen ënnerschiddlech vun der Kritik opgeholl, mä am Allgemengen ass d'Serie gutt ukomm. Besonnesch d'Schauspillertrupp gouf gelueft, dorënner d'Jessica Lange, déi zwéin Emmy Awards, e Golden Globe Award, an e Screen Actors Guild Award fir hir Performance gewonnen huet. D'Kathy Bates an den James Cromwell hunn allebéid en Emmy Award gewonnen, wärend d'Lady Gaga e Golden Globe Award krut.

Déi éischt Staffel war 2011 déi meescht-gekuckt nei Televisiounsserie an den USA. D'Serie generéiert nach ëmmer héich Aschaltquote fir den Ursprongssender FX.
## Um Spaweck
Riesenhaff

De **Riesenhaff** ass e fréiere Bauerenhaff a Lieu-dit an der lëtzebuergescher Gemeng Rammerech.

E läit praktesch op der Kräizung vun der N23 mat der N27. An de leschte Joren huet sech vis-à-vis vum Bauerenhaff eng kleng Industriezon installéiert.

## Kuckt och
*
Federéiert Staate vu Mikronesien

D**'Federéiert Staate vu Mikronesien** sinn e Staat an Ozeanien. Den Archipel, deen aus 607 Inselen, respektiv Inselgruppe besteet huet knapps iwwer 104.500 Awunner. Et besteet aus véier Staaten - vu Weste bis Osten, Yap, Chuuk, Pohnpei a Kosrae - déi iwwer de westleche Pazifik verbreet sinn.

D'Wirtschaft besteet haaptsächlech aus Landwirtschaft, Fëscherei an Tourismus. D'Federéiert Staate vu Mikronesien hu keng nennenswäert Buedemschätz.

D'Haaptstad ass Palikir.

## Um Spaweck
Monument vum Halifax HX334 NP-C

D**'Monument vum Halifax HX334 NP-C** ass Monument zu Genk an der *Kneippstraat* dat un den Ofstuerz vum Halifax HX334 erënnere soll, deen do an der Noperschaft vum fréiere Klouschter Bokrijk do wou haut de Provënzdomaine Bokrijk ass, erofgehall ass. Et ass eent vun de ganz wéinege Monumenter vun engem Fligerofstuerz aus dem Zweete Weltkrich dat opgeriicht gouf, obschonn et keng Doudeg gouf.
## Geschicht
Den Halifaxbomber mat der Immatrikulation HX334 vum 158 Sqn RAF war vum Fluchfeld vu Lisset am Yorkshire fortgeflunn fir d'Rangéiergare vun Hasselt ze bombardéieren. De Fliger gouf um Heemwee vun engem däitsche Nuetsjeeër dee vum Heinz-Wolfgang Schnaufer geflunn gouf, ofgeschoss, deen domat säi 64. Ofschoss hat.

Un der Aktioun waren 111 Fligeren, dovu 96 Halifax, 20 Lancaster a 4 Mosquito-Maschinne bedeelegt. Den Erfolleg vum Bombardement, war gläich null, an et goungen 8 Hallifax an 1 Lancaster derbäi verluer.

Vun der Besatzung déi mam Fallschierm ofsprange konnt koumen zwéi Mann vun der RAAF a Gefaangenschaft a koumen an e Stammlager a Schlesien. Den RCAF-Pilot an déi aner RAF-Aviateure goufe vu Leit aus der Noperschaft verstoppt, fir duerno vum Réseau Comète am Kader vun der Operatioun Marathon iwwerholl ze ginn an an enger Stopp an den Ardenne waren, bis am September déi Alliéiert Truppe se konnten iwwerhuelen.

## Um Spaweck
*flightartworks.com mat enger Foto vum Fliger
Villa Tudor (Rouspert)

D**'Villa Tudor** (och: **Tudor-Schlass** oder **Neit Schlass**) ass eng Villa zu Rouspert, déi 1892 fir den Henri Tudor als Wunnhaus gebaut gouf. Haut sinn do d'Märei vun der Gemeng Rouspert-Mompech an de Musée Tudor dran amenagéiert.

D'Gebai ass zanter dem 13. November 2009 als Nationaalt Monument klasséiert.

## Geschicht
D'Haus gouf 1892 vum Ingenieur, Erfinder an IndustriellenHenri Tudor baue gelooss, am Gaart vum Irminenhaff vun der Famill Loser, vu wou seng Mamm hier war. Hien huet do, bis zu sengem Doud 1928, mat senger Fra Marie-Madeleine a sengen dräi Kanner Anne, Marie-Antoinette an John gewunnt. Den John huet d'Villa geierft. An der Zäit vun der däitscher Besatzung am Zweete Weltkrich, 1940-44, gouf se vum Okkupant confisquéiert, deen dodran en Aarbechtslager fir Meedercher ageriicht huet. Dono hu fir kuerz Zäit Famillen dra gewunn, deenen hir Haier am Krich zerstéiert gi wsren.

1952 huet d'Famill Steinmetzer-Jacoby, déi schonn zanter 1945 Proprietär vum Irminenhaff war, d'Villa kaaft an dodran en Hotel ageriicht. Deen huet awe no kuerzer Zäit nees zougemaach. 1964-1968 huet et der Monsanto gehéiert, déi dodran hir Gäscht ënnerbruecht huet. Eng nei Proprietärin huet dunn hiert Gléck mat nees engem Hotelsbetrib probéiert, mä 2 Joer drop war domat och nees Schluss.

1970 huet d'Gemeng Rouspert d'Gebai kaaft an 1971 hir Märei dran installéiert. Zanter 2018 ass et d'Märei vun der Fusiounsgemeng Rouspert-Mompech.

2007 waren d'Renovéierungsaarbechte vum Gebai fäerdeg, an an ee Fligel dervu koum de Musée Tudor.

## Kuckt och
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Rouspert-Mompech

## Um Spaweck
Emmy Awards

D**'Emmy Awards**, kuerz **Emmys**, sinn en US-amerikaneschen Televisiounspräis. Si gëllen nieft den Academy Awards ("Oscar") fir Filmer, den Tony Awards fir Theater an de Grammy Awards fir Musek zu de véier bedeitendsten Präisser an der Entertainmentindustrie vun den USA.

Zënter 1949 ginn d'Emmy Award fir déi ofgelafe Fernseesaison verginn. Et gi vill verschidde Kategorien an Zeremonien, vun deenen déi bekanntst d'"Primetime Emmy Awards" (fir d'Sendezäit Owes) an d'"Daytime Emmy Awards" (fir den Dagesprogramm) sinn. Aner wichteg Emmy-Evenementer éieren ënner anerem national Sportprogrammer an Noriichtesendungen. Donieft gëtt et och nach regional Präisser an d'"International Emmy Awards" fir Sendungen, déi baussent den USA produzéiert a fir d'éischt diffuséiert goufen.

Dräi Institutiounen organiséieren d'Emmy-Awards:
* D**Academy of Television Arts & Sciences'' vergëtt de Präis fir amerikanesch Primetime-Sendungen (ausser fir Sport).
* D**National Academy of Television Arts & Sciences* verdeelt d'Präisser fir den Dagesprogramm, Sport, Noriichten an Documentairen.
* D*'International Academy of Television Arts & Sciences'' verdeelt de Präis for Programmer, déi baussent den USA geschaf goufen.

D'Präisskulptur ass eng Fra mat Flilleken, déi hir Äerm an d'Luucht streckt an en Atom hält. Si gouf vum Televisiounstechniker Louis McManus entworf, dee seng eege Fra als Modell geholl hat.

Den Numm Emmy kënnt vun "immy", engem informelle Begrëff fir "image orthicon tubes", engem Tüb, deen a fréiere Fernseekameraen ze fanne war.
Tony Awards

Den **Tony Award**, offiziell *Antoinette Perry Award for Excellence in Theatre*, ass en US-amerikaneschen Theater- a Musicalpräis.

En ass op Stécker limitéiert, déi am New Yorker Theaterquartier Broadway opgefouert ginn.

De Präis existéiert zënter 1947 a gehéiert zu de renomméiertsten Entertainmentspräisser an den USA, nieft dem Academy Award ("Oscar") fir Filmer, dem Emmy Award fir Televisioun an dem Grammy Award fir Musek.

D'Theaterstéck mat de meeschten Nominatioune war *Slave Play* (2020) mat 12 Nominatiounen. Dat Stéck, dat am meeschten ausgezeechent gouf ass *The Coast of Utopia* vum Tom Stoppard (2007), dat 7 Präisser krut. Bei de Musicals war et *Hamilton* (2016) mat 16 Nominatiounen, a *The Producers* mat 12 Auszeechnungen. 

## Um Spaweck
* www.tonyawards.com (Offiziell Websäit)
Golden Globe Awards

D**'Golden Globe Awards** sinn Auszeechnunge fir Exzellenz a Film an Televisioun an den USA an am Ausland, deen d'Hollywood Foreign Press Association (HFPA) all Joer erausgëtt.

D'Jury setzt sech aus iwwer 80 Membere vun der HFPA zesummen.

Zënter 1944 gëtt et Golden Globes fir Filmer, an zënter 1956 och fir Fernseeserien.

D'Präiszeremonie gëllt all Joer als eng vun de meescht gekuckten, mat deene vun den Academy Awards ("Oscar") an de Grammy Awards.

Tëscht 1951 an 1980 gouf et als Deel vun de Golden Globes och den **Henrietta Award** (och nach *World Film Favorite*) fir déi beléiftst Schauspillerin an de beléiftste Schauspiller. Mat sechs Auszeechnunge krut d'Sophia Loren de Filmpräis am heefegsten.

## Um Spaweck
* www.goldenglobes.com (Offiziell Websäit)
Lëscht vu lëtzebuergeschen Nimm vun Uebst a Geméis

Dës **Lëscht vu lëtzebuergeschen Nimm vun Uebst a Geméis** – déi nach net komplett ass – baséiert gréisstendeels op den Nimm aus dem Lëtzebuerger Online Dictionnaire an ass en Deel vun de . D'Lëscht kann zortéiert ginn.

## Kuckt och

* Lëscht vu lëtzebuergesche Planzennimm

## Literatur

* Zenter fir d'Lëtzebuerger Sprooch a SCRIPT, „Vun Dréischel bis Kréischel – 294 Uebst- a Geméiszorten, Kraider, Gewierzer an Nëss“, Serie: Lëtzebuerger Wuertschatz, Band 3, © Ministère fir Educatioun, Kanner a Jugend, Lëtzebuerg 2021, Dréckerei: Imprimerie OSSA, ISBN 978-2-9199644-3-7, 96 Säiten
Schlass Irminenhaff

De fréieren **Irminenhaff** zu Rouspert, och **Aalt Schlass** genannt, ass e fréieren Haff vun der Benediktinerabtei Sankt Irminen.  Am 19. Joerhonnert koum en an de Besëtz vun der Famill Tudor.

D'Gebai, zesumme mam Landschaftspark an enger Millen, ass zanter 1984 um Zousazinventaire vun den nationale Monumenter klasséiert.

## Geschicht
Den Irminenhaff war e Guttshaff vum Klouschter Sankt-Irminen zu Oeren, bei Tréier. Déi éischt bekannt Lehnhäre sinn ëm d'Joer 1600 beluecht. No der Franséischer Revolutioun gouf en als "bien national" versteet a koum esou bäi der Stee vum 24. Februar 1798 fir 553.000 Frang an de Besëtz vun der deemoleger Piechterfamill Loser.

1839 ass den John Thomas Tudor, ursprénglech aus Wales, iwwer d'Belsch a Frankräich op Lëtzebuerg komm, fir als Agronom um Besëtz vun der Famill Loser ze schaffen. An de Joren dono huet hien d'Marie Loser bestuet.

1874 gouf den Haff vergréissert an ëmgebaut, sou wéi mer en nach haut kennen, a krut de Bäinumm "Schlass". 1892 koum e weidere Fligel bäi. An der Zäit vun der däitscher Besatzung am Zweete Weltkrich gouf de Besëtz vum Okkupant confisquéiert, deen e *Landheim* fir Jongen dran installéiert huet.

D'Gebai ass a Privatbesëtz.

## Gaart a Millen
Laanscht d'Säit an hannert dem "Ale Schlass" huet den John-Thomas Tudor vun 1890 un en englesche Landschaftspark uleeë gelooss. 1892 gouf an engem Eck vum Gaart d'Villa Tudor gebaut, d'Wunnhaus vum Henri Tudor a senger Famill. Dem Tudor senger Fra Marie-Madeleine hir Famill war dunn de Proprietär vum "Ale Schlass" an dem Terrain ronderëm.

An der Millen um Terrain, der fréierer Rousperter Bannmillen, huet den Henri Tudor 1881 de Bläiakkumulator erfonnt. Den 18. Juli 1981 gouf, zum honnertsten Anniversaire, eng Erënnerungsplack dodrun un d'Baussemauer vun der Mille gehaangen.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Rouspert-Mompech
Screen Actors Guild Awards

D**'Screen Actors Guild Awards**, kuerz och *SAG Awards*, sinn eng Auszeechnung fir Film an Televisioun an den USA.

Si gi vun der *Screen Actors Guild-American Federation of Television and Radio Artists* organiséiert, der Gewerkschaft vun de Persounen, déi ënner anerem an der Film- an Televisiounsindustrie schaffen.

All Joer gëtt et eng Zeremonie, an där d'Gewënner a 15 Kategorië geéiert ginn, dorënner sechs am Beräich Film an néng am Beräich Televisioun. D'Gewënner kréien déi sougenannte "Actor"-Statu, déi e Mann, mat enger Mask déi laacht, an där enger Hand an enger traureger Mask an där anerer Hand duerstellt.

Zënter 1995 zielen d'SAG Awards zu de wichtegen Auszeechnungen zu Hollywood.

## Um Spaweck
* www.sagawards.org (Offiziell Websäit)
British Academy Film Awards

D**'British Academy Film Awards**, och nach **BAFTA Film Awards** oder einfach **BAFTA Awards** genannt, sinn déi wichtegst Filmpräisser a Groussbritannien. Si ginn zënter 1948 all Joer am Februar zu London vun der British Academy of Film and Television Arts (BAFTA) organiséiert a gëllen als de brittesche Pendant zum Oscar.

## Präisskulptur
Déi éischt Präisstatu gouf vum bekannte Sculpteur Henry Moore entworf a war eng Fraefigur, déi e klengen Aascht vun engem Olivebam an der Hand gehalen huet. Et goufe fënnef där Statue produzéiert, mat der Iddi, dat all Produktiounsfirma oder Filmstudio, déi fir e Film ausgezeechent goufen, déi Statu ee Joer laang kéinten ausstellen, éier se se der Akademie sollten zeréckginn. Duerno krute se dunn eng méi kleng Skulptur, déi den Aascht vun der Haaptstatu representéiert huet. Déi kleng Skulptur konnten d'Gewënner halen.

Well et awer net gutt ukomm war, datt een d'Präisskulptur no engem Joer misst zeréckginn, gouf se 1968 duerch eng aner ersat. Fir déi nächst 8 Joer war et eng Skulptur vun enger mythologescher Fraefigur aus schwaarzem Basalt mam Spëtznumm Stella.

Zënter 1976 ass d'Präisskulptur eng Schauspillermask, déi 3,6 Kilo weit.

## Um Spaweck

* Websäit vun de BAFTA Awards
Lumières de la presse internationale

D**'Lumières de la presse internationale**, fréier och bekannt als **Prix Lumières**, sinn e franséische Filmpräis.

Si ginn zënter 1996 zu Präis vun der *Académie des Lumières de la presse internationale* verdeelt, an där Korrespondente vun der internationaler Press zu Präis vertruede sinn. All Joer wielen iwwer 120 international Korrespondent aus iwwer 60 Länner déi bescht Leeschtunge vun der franséischer Filmindustrie vum Joer virdrun aus. De Präis gëllt als de franséische Pendant zu den US-amerikanesche Golden Globes, déi op déi selwecht Manéier ausgewielt ginn.

D'Präisskulptur, „le lumière“ genannt, ass e Band, dat eng Flam duerstellt an an deem senger Mëtte e klengen Eiffeltuerm steet, wéi d'Wick vun enger Käerz. Am Flameband selwer si Lächer an de Schrëftzug „Lumières“ agestanzt, wat un e Filmband an u Kinoleindwänn erënnere soll.

## Um Spaweck

* www.academiedeslumieres.com (Offiziell Websäit vun der Académie des Lumières de la presse internationale]
René du cinéma

D**'René du cinéma** sinn e belsche Filmpräis. D'Auszeechnung gëtt zënter 2011 all Februar oder Mäerz wärend enger Zeremonie zu Bréissel verdeelt. 

Et ass de Filmpräis vun der franséischsproocheger belscher Filmindustrie. De flämesche Pendant sinn d'Ensors, deenen hir Zeremonie all Joer am Januar organiséiert gëtt. Schonn tëscht 1986 an 2005 gouf et e gemeinsame belsche Filmpräis, de Prix Joseph-Plateau.

De Präis ass nom belsche Moler René Magritte benannt an huet tëscht 2011 an 2025 **Magritte du cinéma** geheescht. 2026 gouf en ëmbenannt, well, d'Fondation Margritte, där d'Markerecht op dem Moler säin Numm gehéiert, net méi mam Filmpräis associéiert wollt ginn.

D'Membere vun der belscher Filmakademie *Académie André Delvaux* wielen d'Nominéiert an d'Gewënner an de ronn 20 Kategorien.

## Um Spaweck

* www.lesmagritteducinema.com (Offiziell Säit)
Ensors

D**'Ensors** sinn déi wichtegst Filmpräisser vu Flandern. Si sinn nom belsche Graveur a Moler James Ensor benannt a ginn zënter 2010 all Joer am Januar um leschten Dag vum Filmfestival Oostende verdeelt.

D'Ensors gi vun der TV- a Filmakademie Ensor Academie organiséiert, déi och d'Gewënner auswielt. 2010 an 2011 hunn d'Ensors nach *Vlaamse Filmprijzen* (Flammännesch Filmpräisser) geheescht. Si sinn de Successeur vum fréiere belsche Filmpräis Prix Joseph-Plateau. D'franséischsproocheg Gemeinschaft an der Belsch huet mat de René du cinéma zënter 2011 hiren eegene Filmpräis.

Zënter 2018 ginn och Fernseeprogrammer geéiert.

D'Präisstatu gouf vum Kënschtler Yves Velter vun Oostende entworf a stellt e Mann ouni Gesiicht duer.

## Um Spaweck
* www.ensors.be (Offiziell Websäit)
Prix Michel-Simon

De **Prix Michel-Simon** war e Filmpräis, deen tëscht 1989 an 2004 verdeelt gouf. En ass nom Schwäizer Schauspiller Michel Simon benannt.

Geéiert goufen all Joer ee jonke Schauspiller an eng jonk Schauspillerin, déi an engem Spillfilm matgespillt hunn.

E gouf fir de Filmfestival *Les Acteurs à l'écran* zu Seine-Saint-Denis agefouert, deen et bis 2000 gouf.

## Gewënner

* 1989:
** Yvan Attal fir de Film *[[Un monde sans pitié]]* vum Éric Rochant
** Nathalie Richard fir de Film *[[La Bande des quatre]]* vum Jacques Rivette
* 1990:
** Anouk Grinberg fir de Film *[[La Fille du magicien]]* vum Claudine Bories
* 1991:
** Alex Descas fir de Film *[[S'en fout la mort]]* vum Claire Denis
** Marianne Groves fir de Film *[[Mado poste restante]]* vum Aleksandr Adabachyan
* 1992:
** Elsa Zylberstein fir de Film *[[Van Gogh (Film 1991)|Van Gogh]]* vum Maurice Pialat
** Emmanuel Salinger fir de Film *[[La Sentinelle]]* vum Arnaud Desplechin
* 1993:
** Sergi Lopez fir de Film *[[La Petite Amie d'Antonio]]* vum Manuel Poirier
* 1994:
** Valeria Bruni-Tedeschi fir de Film *[[Les gens normaux n'ont rien d'exceptionnel]]* vum Laurence Ferreira-Barbosa
* 1995:
** Jalil Naciri fir de Film *[[Hexagone]]* vum Malik Chibane
** Mathilde Seigner fir de Film Rosine de Christine Carrière
* 1996: 
** Véra Briole fir de Film *[[Pigalle]]* vum Karim Dridi
* 1997:
** Benoît Magimel fir de Film *[[Les Voleurs]]* vum André Téchiné
* 1998:
** Marjorie Cottreel pour *[[La Vie de Jésus]]* vum Bruno Dumont
** Sacha Bourdo fir de Film *[[Western (Film 1997)|Western]]* vum Manuel Poirier
* 1999:
** Alexandre Carrière fir de Film *[[Chacun pour soi]]* vum Bruno Bontzolakis
** Rona Hartner fir de Film *[[Gadjo Dilo]]* vum Tony Gatlif
* 2000:
** Marcial Di Fonzo Bo fir de Film *[[Peau neuve]]* vum Émilie Deleuze
** Sylvie Testud fir de Film *[[Karnaval]]* vum Thomas Vincent
* 2001:
** Mohamed Hamaïdi fir de Film *[[Loin]]* vum André Téchiné 
** Christelle Prot fir de Film *[[Toutes les nuits]]* vum Eugene Green
* 2002:
** Valérie Donzelli fir de Film *[[Martha... Martha]]* vum Sandrine Veysset
** Pierre-Louis Bonnetblanc fir de Film *[[Le Souffle (film)|Le Souffle]]* vum Damien Odoul
* 2003:
** Thiago Teles fir de Film *[[Tiresia]]* vum Bertrand Bonello
** Dinara Droukarova fir de Film *[[Depuis qu'Otar est parti]]* de Julie Bertuccelli
* 2004:
** Mathieu Genet fir de Film *[[Frères]]* vum Xavier de Choudens
** Stéphanie Michelini fir de Film *[[Wild Side]]* vum Sébastien Lifshitz *([[ex aequo]])*
** Lola Naymark fir de Film *[[Brodeuses]]* vum Eleonore Faucher *([[ex aequo]])*
Prix Jean-Gabin

De **Prix Jean-Gabin** war e franséische Filmpräis. En ass tëscht 1981 an 2006 all Joer un ee franséischen oder franséischsproochege (männlechen) Nowuessschauspiller gaangen.

De Louis de Funès hat d'Iddi fir d'Auszeechnung a wollt domat säi Schauspillkolleeg Jean Gabin éieren, deen 1976 gestuerwe war.

2006 gouf mam Jean-Gabin-Präis opgehale wëll et e Sträit gouf tëscht den Organisateuren an der Duechter vum Jean Gabin. 2008 gouf en duerch de Patrick-Dewaere-Präis ersat.

Fir Nowuessschauspillerinne gëtt et de Romy-Schneider-Präis.

## Präisdréier

* 1981: Thierry Lhermitte 
* 1982: Gérard Lanvin 
* 1983: Gérard Darmon 
* 1984: François Cluzet 
* 1985: Christophe Malavoy 
* 1986: Tchéky Karyo 
* 1987: Jean-Hugues Anglade 
* 1988: Thierry Frémont 
* 1989: Vincent Lindon 
* 1990: Lambert Wilson 
* 1991: Fabrice Luchini 
* 1992: Vincent Perez 
* 1993: Olivier Martinez 
* 1994: Manuel Blanc 
* 1995: Mathieu Kassovitz 
* 1996: Guillaume Depardieu 
* 1997: Yvan Attal 
* 1998: Vincent Elbaz 
* 1999: Samuel Le Bihan 
* 2000: Guillaume Canet 
* 2001: José Garcia 
* 2002: Benoît Poelvoorde 
* 2003: Johnny Hallyday
* 2004: Lorànt Deutsch
* 2005: Clovis Cornillac
* 2006: Jérémie Renier
Premios Goya

D**'Premios Goya**, och nach *Los Goya* genannt, sinn de wichtegste Filmpräis a Spuenien. Si ginn all Joer am Januar oder Februar vun der spuenescher Filmakademie *Academia de las Artes y las Ciencias Cinematográficas de España* organiséiert. Déi éischt Editioun war 1987.

D'Präisskulptur selwer ass eng kleng Büst, déi vum Sculpteur José Luis Fernández entworf gouf an de spuenesche Moler Francisco Goya duerstellt, no deem de Filmpräis benannt ass.

Mat 14 Auszeechnungen ass *[[Mar Adentro]]* aus dem Joer 2005 de Film mat de meeschte Präisser.

## Um Spaweck
* www.premiosgoya.com (Offiziell Websäit)
Ted Herold

Den **Ted Herold**, gebuer als *Harald Walter Bernhard Schubring* den 9. September 1942 zu Berlin, a gestuerwen den 20. November 2021 zu Dortmund, war en däitsche Sänger a Schauspiller.

## Disken
* *Sing und Swing mit Ted* (1960)
* *Jetzt bin ich wieder zu Haus* (1979)
* *Rock ’n' Roll for President* (1981)
* *Ready Teddy* (1982)
* *Moonlight & Rock ’n' Roll* (1987)
* *Das waren die wilden Jahre …* (1998)
* *On Stage* (2004)
* *Jukebox, Jeans, Rock ’n' Roll* (2008)
* *Wahre Liebe wird nicht älter* (2010)
* *Rock ’n' Roll geht immer* (2012)
## Filmographie
### Kino
* 1959: *[[La Paloma (Film 1959)|La Paloma]]* - Regie: Paul Martin - Haaptacteuren: Bibi Johns, Karlheinz Böhm
* 1959: *Immer die Mädchen* - Regie: Fritz Rémond - Haaptacteuren: Hans-Joachim Kulenkampff, Christine Görner
* 1959: *[[Mein Schatz, komm mit ans blaue Meer]]* - Regie: Rudolf Schündler - Haaptacteuren: Marianne Hold, Hans-Joachim Kulenkampff
* 1959: *[[Kein Mann zum Heiraten]]* - Regie: Hans Deppe - Haaptacteuren: Joachim Fuchsberger, Christine Görner
* 1960: *Schlagerparade 1960* - Regie: Franz Marischka - Haaptacteuren: Renate Ewert, Vivi Bach
* 1961: *[[Schön ist die Liebe am Königssee]]* - Regie: Hans Albin - Haaptacteuren: Marianne Hold, Gustavo Rojo
* 1961: *Schlagerparade 1961* - Regie: Franz Marischka - Haaptacteuren: Renate Ewert, Chris Howland
* 1961: *Drei weiße Birken* - Regie: Hans Albin - Haaptacteuren: Erika Remberg, Gunnar Möller
* 1961: *Davon träumen alle Mädchen* - Regie: Thomas Engel - Haaptacteuren: Marion Michael, Harald Juhnke
* 1961: *Schlagerrevue 1962* - Regie: Thomas Engel - Haaptacteuren: Gustavo Rojo, Erika Remberg
* 1962: *[[Der verkaufte Großvater (Film 1962)|Der verkaufte Großvater]]* - Regie: Hans Albin - Haaptacteuren: Hans Moser, Vivi Bach
* 1962: *[[Drei Liebesbriefe aus Tirol]]* - Regie: Werner Jacobs - Haaptacteuren: Ann Smyrner, Paul Hörbiger
* 1962: *Wenn die Musik spielt am Wörthersee* - Regie: Hans Grimm - Haaptacteuren: Vivi Bach, Claus Biederstaedt
* 1963: *Sing, aber spiel nicht mit mir* - Regie: Kurt Nachmann - Haaptacteuren: Adrian Hoven, Wera Frydtberg
* 1988: *Judgment in Berlin* - Regie: Leo Penn - Haaptacteuren: Martin Sheen, Sam Wanamaker

## Um Spaweck
MTV Video Music Awards

D**'MTV Video Music Awards**, dacks als *VMAs* gekierzt, sinn eng Museksauszeechnung, mat där den Televisiounssender MTV de beschte Museksvideo an déi bescht Kënschtler vum Joer éiert.

D'VMAs gëtt et zënter 1984. All Joer am August oder September gëtt eng Präiszeremonie an den USA organiséiert.

D'Präisstatu stellt en Astronaut um Mound duer a gëtt "moonman" oder "moon person" genannt.

Zënter 2006 ginn d'Gewënner an alle Kategorie vum Public iwwer dem MTV seng Websäit bestëmmt. Do virdru gouf dat vun enger Jury gemaach.

Fir den europäesche Kontinent gëtt et donieft d'MTV Europe Music Awards.

## Gewënner an der Kategorie "Video vum Joer"

* 1984: *You Might Think* vun The Cars
* 1985: *The Boys of Summer* vum Don Henley
* 1986: *Money for Nothing* vun Dire Straits
* 1987: *Sledgehammer* vum Peter Gabriel
* 1988: *Need You Tonight* / *Mediate* vun INXS
* 1989: *This Note's for You* vum Neil Young
* 1990: *Nothing Compares 2 U* vum Sinéad O'Connor
* 1991: *Losing My Religion* vun R.E.M.
* 1992: *Right Now* vu Van Halen
* 1993: *Jeremy* vu Pearl Jam
* 1994: *Cryin*' vun Aerosmith
* 1995: *Waterfalls* vun TLC
* 1996: *Tonight, Tonight* vun The Smashing Pumpkins
* 1997: *Virtual Insanity* vun Jamiroquai
* 1998: *Ray of Light* vum Madonna
* 1999: *Doo Wop (That Thing)* vum Lauryn Hill
* 2000: *The Real Slim Shady* vum Eminem
* 2001: *Lady Marmalade* vum Christina Aguilera, Lil' Kim, Mýa a P!nk featuring Missy Elliott
* 2002: *Without Me* vum Eminem
* 2003: *Work It* vum Missy Elliott
* 2004: *Hey Ya!* vun OutKast
* 2005: *Boulevard of Broken Dreams* vu Green Day
* 2006: *I Write Sins Not Tragedies* vu Panic! At The Disco
* 2007: *Umbrella* vum Rihanna featuring Jay-Z
* 2008: *Piece of Me* vum Britney Spears
* 2009: *Single Ladies (Put a Ring on It)* vum Beyoncé
* 2010: *Bad Romance* vum Lady Gaga
* 2011: *Firework* vum Katy Perry
* 2012: *We Found Love* vum Rihanna featuring Calvin Harris
* 2013: *Mirrors* vum Justin Timberlake
* 2014: *Wrecking Ball* vum Miley Cyrus
* 2015: *Bad Blood* vum Taylor Swift featuring Kendrick Lamar
* 2016: *Formation* vum Beyoncé
* 2017: *Humble* vum Kendrick Lamar
* 2018: *Havana* vum Camila Cabello featuring Young Thug 
* 2019: *You Need to Calm Down* vum Taylor Swift
* 2020: *Blinding Lights* vum The Weeknd
* 2021: *Montero (Call Me by Your Name)* vum Lil Nas X

## Um Spaweck

* www.mtv.com/vma (offiziell Säit)
MTV Europe Music Awards

D**'MTV Europe Music Awards**, kuerz *MTV EMA*, sinn eng Museksauszeechnung, mat där den Televisiounssender MTV d'Sänger a Gruppe vum Joer éiert. Si sinn d'europäescht Géigestéck vun den US-amerikaneschen MTV Video Music Awards.

D'Auszeechnunge gëtt zënter 1994 all Joer am November wärend enger Präiszeremonie an engem Land an Europa verdeelt.

Trotz dem Numm ginn d'MTV EMAe staark vun amerikanesche Kënschtler dominéiert. Déi meescht Kënschtler, déi wärend der Zeremonie optriede sinn aus den USA, an och d'Moderatoren an d'Laudatore si sielen aus Europa. An den eenzele Kategorie kann zwar jiddwereen iwwer eng Websäit wielen, mee MTV setzt d'Nominatioune fest. Et gëtt regional Kategorien, mä déi ginn zäitgläich ausgestraalt. Esou gesinn zum Beispill d'Spectateuren a Polen nëmmen, wien an der Kategorie „Best Polish Act“ gewonnen huet, an net wien an anere Kategorie wéi „Best Frencg Act“ oder „Best Dutch Act“ gewonnen huet.

D'Präisstatu ass eng sëlwreg Weltkugel mat enger Sprongfieder, déi d'Buschtawen MTV halen.

## Um Spaweck

* www.mtvema.com (offiziell Säit)
Filmpräis

E **Filmpräis ** ass eng Auszeechnung vun der Filmindustrie oder engem Filmfestival fir e Film oder Leit, déi un engem Film geschafft hunn, an déi eng besonnesch Prestatioun geliwwert hunn. 

Als éischte Filmpräis gëtt de *Photoplay Award* ugesinn, dee vun der Filmfanzäitschrëft *Photoplay* schonn 1921 an d'Liewe geruff gouf. En huet bis 1969 existéiert an ass un déi beléiftste Schauspiller gaangen. Ee vun de weltwäit renomméiertste Filmpräisser, den Academy Award ("Oscar"), gëtt et zënter 1929 a gëtt fir eng bestëmme Performance oder Roll an engem Film verdeelt.

Als Géigestéck zum Oscar gouf 1980 den Negativpräis Golden Raspberry Award (d'"Gëllen Hammbier") an d'Liewe geruff, mat deem déi schlechtste Filmer a Schauspiller ausgezeechent ginn.

## Gewënnerbestëmmung
De Gewënner vum Präis kann vun der Filmindustrie selwer, vun enger Filmfestivaljury oder duerch e Vott vum Public bestëmmt ginn. 

* Vill wichteg Filmpräisser gi vun der Filmindustrie selwer iwwer eng Filmakademie bestëmmt. Dat ass de Fall vum Oscar, vum franséische César, vum Däitsche Filmpräis, vum brittesche BAFTA Award an dem spuenesche Goya. Och d'Gewënner vum Europäeschen an vum Lëtzebuerger Filmpräis ginn esou bestëmmt.
* Op vill Filmfestivaller gi Präisser verdeelt. Bekannt europäesch Festivalpräisser sinn d'Gëlle Palm vu Cannes, de Gëllene Bier vun der Berlinale, de Gëllene Léiw vu Venedeg an de Gëllene Leopard vu Locarno.
* Bei anere Präisser wielt de Public d'Gewënner. Dacks ginn d'Gewënner vu Publikumspräisser manner héich ugesinn wéi Gewënner, déi de Choix vun enger Jury oder der Filmindustrie sinn. E Beispill vun esou engem Publikumspräis sinn d'US-amerikanesch People's Choice Awards.
* Donieft gëtt et och nach Kritikerpräisser, wéi zum Beispill de Prix Louis-Delluc. Kritikerpräisser ginn der kënschtlerescher Qualitéit vun engerm Film generell Virrang viru sengem kommerzielle Potential.

## Kuckt och
* Musekspräis

## Um Spaweck
*
Musekspräis

E **Musekspräis** ass eng Auszeechnung, déi fir Kompetenzen oder eng Distinctioun an der Musek verdeelt gëtt. En kann zum Beispill u Komponisten, Museksproduzenten, Museker a Sänger goen.

Et gëtt vill ënnerschiddlech Musekspräisser fir verschidde Museksgenren. Sou gëtt et zum Beispill Musekspräisser fir klassesch Musek, fir Popmusek a fir Jazzmusek.

E Musekspräis kann akadeemesch oder kommerziell sinn, dat heescht vun der Museksindustrie etabléiert. D'Gewënner vun engem Musekspräis kënne vun enger Jury oder vum Public ausgewielt ginn. Bei anere Musekspräisser zielen nëmmen d'Verkafszuelen. Aner Musekspräisser ginn un d'Gewënner vun engem Museks- oder Gesangsconcours. E Musekspräis ka mat engem Präisgeld dotéiert sinn.

Fir déi méi bedeitend Präisser gëtt et meeschtens eng Nominéierungsprozedur, wärend Nowuesspräisser, déi nei oder jonk Kënschtler fërderen, meeschtens eng Bewerbung viraussetzen.

D'Lëtzebuerger Musekspräisser ginn zanter 2022 vum Kulturministère all Joer verginn. Zu anere Musekspräisser, déi et scho virdru gouf, zielen de Prix Norbert-Stelmes an déi kuerzlieweg Präisser Grand Prix RTL International (1969-1972) an Elie Music Awards (2007).

An den USA zielen d'Grammy Awards zu de bedeitendste Musekspräisser; a Frankräich sinn dat d'Victoires de la musique. Den däitschen Echo gouf 2018 no Kontroversen ëm d'Nominatiounen ofgeschaaft.

## Kuckt och
* Concours international de direction d'orchestre Evgeny-Svetlanov
* Filmpräis
D'Filmakademie

**D'Filmakademie** ass eng lëtzebuergesch Associatioun ouni Gewënnzweck, déi sech fir d'Interesse fir d'Filmindustrie zu Lëtzebuerg asetzt. Si ass 2012 gegrënnt ginn.

Zesumme mam Filmfong organiséiert d'Filmakademie all zwee Joer de Lëtzebuerger Filmpräis.

## Hannergrond a Struktur

D'Filmakademie huet als Zil, déi national Filmproduktioun ze fërderen an de Lëtzebuerger Film ze promouvéieren an dem Public géigeniwwer méi visibel ze maachen. Si ass och do, fir tëscht den ënnerschiddlechen Acteuren am Filmsecteur ze vermëttelen.

Si regruppéiert follgend Organer:
* d'Association des actrices et des acteurs du Luxembourg (Actors.lu)
* d'Association luxembourgeoise des techniciens de l'audiovisuel (ALTA)
* d'Association luxembourgeoise des réalisateurs et scénaristes (LARS)
* d'Union luxembourgeoise de la production audiovisuelle (ULPA)
* d'Fédération luxembourgeoise des auteurs et compositeurs
* d'Fédération des métiers de l'animation et de l'image virtuelle (FMAIV)

Déi véier éischt Organer ware vun Ufank un dobäi.

Si zielt iwwer 400 Memberen.

## Presidenten
* 2012-2019: Claude Waringo
* 2019-2025: Yann Tonnar
* 2025-haut: Fred Neuen

## Um Spaweck
* www.dfilmakademie.lu (offiziel Säit)