Carignan (Ardennes)

**Carignan** ass eng franséisch Gemeng an den Ardennen an der Regioun Grand Est.

D'Awunner heeschen *Yvoisiens*. Dat kënnt dohier, well d'Uertschaft bis 1662 **Ivoix** (och nach Yvoy, Ivoy oder Yvois) geheescht huet.

## Geographie
Carignan läit op enger Héicht vu ronn 165 m am Dall vun der Kuer an der Aunois. Déi ganz Géigend ëm Carignan ass vun der Landwirtschaft markéiert, an zimmlech flaach. Déi héchst Kopp ass de *Mont Tilleul* mat enger Héicht vun 293 Meter.

### Nopeschgemengen

## Geschicht
### Antiquitéit
D'Stad gëtt am 4. Joerhonnert ënner dem Numm *Epoisso* ernimmt, ëm 540 als *Evosio*, fir am 17. Joerhonnert Ivoix ze ginn.

Den Numm *Eposio* oder *Epoisso*, vu kelteschen Originnen (Epo = Päerd), weist drop hin, datt d'Plaz scho virun der Réimerzäit besidelt war. Ënnert de Réimer war Carignan als *Epoisso Vicus* bekannt an ass och eng Etapp um Kiem dee vu Reims op Tréier gelaf ass.

### Mëttelalter
D'Stad ass Chef-lieu vum *Pagus Eponensis / Evodiensis* a gouf am 4. Joerhonnert vum Äerzbëschof Maximäin vun Tréier an am Joer 385 oder 386 vum Martin vun Tours besicht. Am 6. Joerhonnert, trëfft sech de Grégoire vun Tours zu Ivoix (*Eposium Castrum*) mam Hellege Wulfilaich. D'Stad hat an der Merowengerzäit och e Mënzatelier.

D'Grofschaft Ivoix schéngt aus dem *Pagus* ervirgaangen ze sinn a gëtt am 10. Joerhonnert ernimmt.

Am 11. Joerhonnert war Ivoix en Deel vun der Grofschaft Chiny, déi hirersäits warscheinlech aus der Grofschaft Ivoix entstanen ass. Et ass déi wichtegst Stad an eng Probstei Ivoix huet d'Stad a verschidden Dierfer ronderëm abegraff. 1340 huet de Jang de Blannen, Grof vu Lëtzebuerg, d'Stad an hir Probstei kaaft. Nodeems Lëtzebuerg 1354 en Herzogtum gi war, huet de Wenzel I. vu Lëtzebuerg 1364 och nach d'Grofschaft Chiny derbäi kaaft, ier se méi spéit ënner d'Herrschaft vun de Grofe vu Burgund koum.

### Neizäit
Nodeem d'Burgunder näischt méi am Norden ze soen haten, gouf d'Probstei Ivoix gouf dunn en integralen Deel vun de Spueneschen Nidderlanden an Ivoix war eng vun de wichtegste Festungen an der Géigend. No der Belagerung vun 1542 an 1552 ass Ivoix u Frankräich gefall, koum 1559 duerch den Traité vu Cateau-Cambrésis awer nees u Spuenien zeréck.

D'Festung gouf doropshi geschleeft a méi spéit, héchstwarscheinlech am Ufank vum 17. Joerhonnert, nees opgebaut. Nodeems d'Stad nees zwou Kéieren (1637 an 1639) vun de franséischen Truppen ënnert dem Maréchal de Châtillon belagert gouf, ass se wärend dem Drëssegjärege Krich (1618-1648) op Uerder vum Richelieu praktesch dem Buedem gläich gemaach ginn a se blouf fir eng laang Zäit quasi verlooss.

Duerch den Traité vun de Pyrenäe gouf et de 7. November 1659 u Frankräich ugeschloss. 1662 gouf den Territoire deen haut ongeféier dem Kanton Carignan entsprécht en *[[Pairie de France|Duché-Pairie]]* mat dem Numm *Duché de Carignan*. Dat war eng Faveur déi de Louis XIV. dem Eugène-Maurice vu Savoie-Carignan, Grof vu Soissons a Bouf vum Thomas Prënz vu Carignan gemaach hat. D'Famill Savoie huet d'Herzogtum bis 1751 behalen an dunn dem Louis Jean Marie de Bourbon, Herzog vu Penthièvre, verkaaft. Seng Duechter huet d'Herzogtum als Dott kritt wéi se de Philippe vun Orléans bestuet huet. Dee war de leschte Besëtzer vum Herzogtum.

### Éischten an Zweete Weltkrich
Am Éischte Weltkrich war d'Uertschaft mat engem bloen A dovu komm, awer am Zweete war se zu 90% zerstéiert ginn. Dëst koum doduerch, well s'op der Linn louch op där d'Wehrmacht den Duerchbroch op Sedan maache wollt. Vum 15. bis den 18. Mee gouf déi lescht Festung vun der Maginotlinn am Secteur Montmédy, de Fort de Villy-La Ferté massiv bombardéiert, a Carignan dat nëmmen e puer Kilometer dovun ewech läit, huet es mat laanscht d'Rëpper kritt.

## Stroossen- a Schinneverkéier
D'Gemeng ass iwwert d'D8043, déi laanscht d'Kuer leeft, u Sedan a Montmédy ugeschloss a iwwert d'D19 u Mouzon an op der aner Säit u Florenville an der Belsch.

Carignan ass un d'Eisebunnsnetz ugeschloss iwwert d'Eisebunnsstreck Lille-Diddenuewen

## Kuckeswäertes
* d*'Collégiale Notre-Dame*
* d'Reschter vun der Festung mat engem Deel vun der *Porte de Bourgogne*, a 7 Bastiounen déi an engem méi oder manner gudden Zoustand sinn.

## Biller

Bastion du Bourg-Carignan 1.JPG|Iwwerreschter vun der Festung
FR-08-Carignan collégiale 3.JPG|*Collégiale Notre-Dame*
We eglise Saint-Pierre.jpg|D'Kierch *Saint-Pierre de Wé*


## Trivia
An der Stad Lëtzebuerg erënneren direkt zwou Stroossen un déi fréier lëtzebuergesch Territoiren: eng Kéier d'Rue d'Ivoix an eng Kéier d'Rue de Carignan, allebéid am Quartier Bouneweg-Süd.

*Wulfilaich

## Um Spaweck