open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gaston Roudès

De **Gaston Roudès**, gebuer als *Gaston Ferdinand Roudès* de 24. Mäerz 1878 zu Béziers, a gestuerwen de 5. November 1958 zu Villejuif, war e franséische Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### als Regisseur
#### Stommfilmer (Auswiel)
*1911: *[[Le pouce (Film 1911)|Le pouce]]* - (Kuerzfilm)
*1912: *La reconnaissance du bandit* - (Kuerzfilm)
*1912: *La conscience de Cheval Rouge* - (Kuerzfilm)
*1913: *La rose du Radjah* - Haaptacteuren: Paul Guidé, Gabriel de Gravone
*1913: *Sa Majesté la Reine* - (Kuerzfilm)
*1914: *Sous le beau ciel de Monte-Carlo* - (Kuerzfilm)
*1919: *Cronstadt* - (Kuerzfilm)
*1922: *Le lac d'argent* - Haaptacteuren: Georges Melchior, Régine Bouet, Berthe Jalabert
*1923: *Le petit moineau de Paris* - Haaptacteuren: Régine Bouet, Berthe Jalabert, Georges Melchior
*1924: *Féliana l'espionne* - Haaptacteuren: France Dhélia, Lucien Dalsace, Paul Ollivier
*1925: *Oiseaux de passage* - Haaptacteuren: France Dhélia, Lucien Dalsace, Marie-Ange Fériel
*1926: *Visage d'aïeule* - Haaptacteuren: Claude Alix, Joaquín Carrasco, France Dhélia
*1927: *Cousine de France* - Haaptacteuren: Jean-Louis Allibert, Sylviane de Castillo, France Dhélia
#### Tounfilmer
*1929: *La maison des hommes vivants* - Regie zesumme mam Marcel Dumont - Haaptacteuren: Rudolf Klein-Rogge, Simone Vaudry, Maurice Schutz
*1931: *Le maître de sa vie* - Haaptacteuren: Victor Vina, Nicole Yoghi
*1931: *Le carillon de la liberté* - Haaptacteuren: Andrée Lafayette, Madeleine Bréville, Jacques Maury
*1932: *[[Le gamin de Paris (Film 1932)|Le gamin de Paris]]* - Haaptacteuren: Alice Tissot, Pierre Arnac, Georges Mauloy
*1933: *[[Roger la Honte (Film 1933)|Roger la Honte]]* - Haaptacteuren: Constant Rémy, Germaine Rouer, France Dhélia
*1933: *[[L'assommoir (Film 1933)|L'assommoir]]* - Haaptacteuren: Line Noro, Daniel Mendaille, Henri Bosc
*1933: *[[La maison du mystère (Film 1934)|La maison du mystère]]* - Haaptacteuren: Jacques Varennes, Blanche Montel, Rolla Norman
*1933: *Un coup de mistral* - Haaptacteuren: Jane Maguenat, France Dhélia, Pierre Callamand
*1934: *Flofloche* - Haaptacteuren: Armand Bernard, France Dhélia, Olympe Bradna
*1934: *[[Le petit Jacques (Film 1934)|Le petit Jacques]]* - Haaptacteuren: Constant Rémy, Line Noro, Jacques Varennes
*1935: *Le chant de l'amour* - Haaptacteuren: France Dhélia, Constant Rémy, Alice Tissot
*1936 *[[La joueuse d'orgue (Film 1936)|La joueuse d'orgue]]* - Haaptacteuren: Marcelle Géniat, Pierre Larquey, Jacques Varennes
*1937: *[[Enfants de Paris (Film 1937)|Enfants de Paris]]* - Haaptacteuren: Paul Bernard, Robert Arnoux, Léonce Cargue
*1937: *[[La tour de Nesle (Film 1937)|La tour de Nesle]]* - Haaptacteuren: Tania Fédor, Jean Weber, Jacques Varennes
*1937: *Un coup de rouge* - Haaptacteuren: René Dorin, Saint-Granier, Parisys
*1939: *Une main a frappé* - Haaptacteuren: Daniel Mendaille, Lucien Gallas, Pierre Larquey

## Um Spaweck
Citybus Wolz

De **Citybus Wolz** (eege Schreifweis **City-Bus Wiltz**) ass e kommunale Citybus-Reseau an der Gemeng Wolz, dee komplementar zum RGTR-Reseau funktionéiert. E besteet an der Woch (Méindeg bis Freideg) aus véier a samschdes aus enger Linn.

## Geschicht
Déi éischt Verbindung déi den Zentrum vu Wolz mat Nidderwolz verbonnen huet, gouf 1986 agefouert.

Den aktuelle Reseau geet op d'Joer 1997 zeréck; e gouf duerno, de 16. Dezember 2019 reorganiséiert. Aus dräi goufe véier Linne gemaach an den Trajet vun der Linn 3 gouf gekierzt, fir d'Fuerzäit erofzesetzen. D'Nimm vun de Linnen (*Circuit Ville-Haute*, *Circuit Ville-Basse* a *Circuit Navette*) sinn ewech gefall a mat enger Linnennummer ersat ginn (1 – 4) an den Transport gëtt zënterhier gratis ugebueden.

Den 3. September 2022 gouf et eng aner Upassung: um Samschdeg fiert just eng eenzeg Linn (mat der Bezeechnung „S“), déi awer all Arrêten ufiert, déi d'Woch iwwer vun de Linnen 1 bis 4 bedéngt ginn.

## Reseau
De Reseau vum Wëlzer Citybus besteet aus véier Linnen (1, 2, 3, 4) déi vu méindes bis freides vum Terminus bei der Gare vu Wolz aus fortfueren. Et sinn all kéiers Ronnfaarten, an de Fuerplang ass op dee vum Zuch ugepasst. Vun der Gare aus fueren déi véier Linnen op Rulljen, Wegdichen an Ierpeldeng a bedéngen ë.&nbsp;a. d'Schlass, d'Klinick oder de Lycée zu Wolz. Samschdes ginn all d'Arrête vum Reseau just vun enger Linn, der Linn S, ugefuer.

De Service gëtt mat *Mercedes-Benz Sprinter* vun der Firma Voyages Schiltz vu Wolz assuréiert.

### Linnen

## Kuckt och

* Citybus zu Lëtzebuerg
* Autobus de la Ville de Luxembourg
* TICE

## Um Spaweck

* City Bus & Co. – Mobilität vor der Haustür, Revue, nº 38 (17.09.2003), S. 18., (gekuckt den 8. Mee 2025)
* De Citybus Wolz op der Säit vun der Gemeng Wolz (gekuckt de 7. Mee 2025)
Jacques Houssin (Filmregisseur)

De **Jacques Houssin**, gebuer als *Jacques Maurice Houssin* den 19. September 1902 zu Paräis an och do gestuerwen 8. Mee 1979, war e franséische Filmregisseur.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1933: *Plein aux as* - Haaptacteuren: Tramel, Romain Bouquet, Gaston Modot
* 1935: *[[Odette (Film 1935)|Odette]]* - Regie zesumme mam Giorgio Zambon - Haaptacteuren: Francesca Bertini, Samson Fainsilber, Jacques Maury
* 1937: *La route heureuse* - Regie zesumme mam Georges Lacombe - Haaptacteuren: Edwige Feuillère, Claude Dauphin, André Bacqué
* 1937: *Rendez-vous Champs-Élysées* - Haaptacteuren: Jules Berry, Pierre Larquey, Micheline Cheirel 
* 1938: *[[Les deux combinards]]* - Haaptacteuren: Georges Milton, Jules Berry, Louis Baron fils
* 1939: *Le prince Bouboule* - Haaptacteuren: Georges Milton, Irén Zilahy, Michèle Alfa
* 1939: *[[Feux de joie (Film)|Feux de joie]]* - Haaptacteuren: Ray Ventura, Micheline Cheirel, Marcel Vallée
* 1943: *[[Le mistral (Film)|Le mistral]]* - Haaptacteuren: Roger Duchesne, Ginette Leclerc, Fernand Charpin
* 1943: *Feu Nicolas* - Haaptacteuren: Rellys, Suzanne Dehelly, Jacqueline Gauthier
* 1944: *Le merle blanc* - Haaptacteuren: Saturnin Fabre, Jean Tissier, Julien Carette
* 1947: *Le secret du Florida* - Haaptacteuren: Albert Préjean, Henri Guisol
* 1947: *En êtes-vous bien sûr?* - Haaptacteuren: Robert Dhéry, Grégoire Aslan, Martine Carol
* 1949: *[[Vient de paraître (Film 1949)|Vient de paraître]]* - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Blanchette Brunoy, Frank Villard

## Um Spaweck
Citybus Ettelbréck

De **Citybus Ettelbréck** (eege Schreifweis **City Bus**) ass e kommunale Citybus-Reseau an der Gemeng Ettelbréck, dee komplementar zum RGTR-Reseau funktionéiert. E besteet aus zwou Linnen déi wiertes (Méindeg bis Samschdeg) all hallef Stonn fueren.

## Geschicht
De Citybus zu Ettelbréck gouf 1996 agefouert fir d'Uertschaft Waarken an d'Quartiere *Lopert* a *Bëschel* mam Zentrum an der Gare ze verbannen. Den Objektiv ass et, fir de Leit déi keen Auto hunn z'erméiglechen an d'Stad ze fueren, oder fir déi aner dozou ze beweege fir d'Liewensqualitéit op den Auto ze verzichten.

## Reseau
De Reseau vum Ettelbrécker Citybus besteet aus zwou Linnen (1, 2) déi vu méindes bis samschdes vum Terminus bei der Gare vun Ettelbréck aus fortfueren. Et sinn all kéiers Ronnfaarten, an de Fuerplang ass deelweis op dee vum Zuch ugepasst. Fir d'Linn 1 „Moor“ gëtt et zwou a fir d'Linn 2 „Lopert“ dräi Variante vum Trajet, sou datt net all Halt op all Faart ugefuer gëtt.

De Service gëtt vun der Firma WEmobility (virdrun: Voyages Wagener vu Mäerzeg) assuréiert.

### Linnen

## Kuckt och

* Citybus zu Lëtzebuerg
* Autobus de la Ville de Luxembourg
* TICE

## Um Spaweck

* City Bus & Co. – Mobilität vor der Haustür, Revue, nº 38 (17.09.2003), S. 18., (gekuckt den 8. Mee 2025)
* De Citybus Ettelbréck op der Säit vun der Gemeng Ettelbréck (gekuckt den 8. Mee 2025)
Loui Express

De **Loui Express** ass e kommunale Citybus-Reseau an der Gemeng Dikrech, dee komplementar zum RGTR-Reseau funktionéiert. E besteet aus zwou Linnen déi wiertes (Méindeg bis Samschdeg) all zwanzeg Minutte fueren.

## Geschicht
De Loui Express gouf den 1. Oktober 2020 vun der Gemeng Dikrech souwuel fir d'Awunner wéi och fir d'Visiteuren agefouert, mam Zil fir déi baussenzeg Quartiere vun der Stad besser mam Stadzentrum ze verbannen. De Reseau vum Dikrecher Citybus besteet aus zwou Linnen (Tuer 1, Tuer 2) déi vu méindes bis samschdes vum Terminus *Op der Kluuster* bei der Laurenzius-Kierch aus fortfueren. Et gëtt keng direkt Ubannung un d'Dikrecher Gare.  

Den Numm vum Reseau geet op d'Maskottche vun Dikrech, en Iesel zeréck, deen och alt *Loui* oder *Louis* genannt gëtt.https://www.visit-diekirch.lu/de/diekirch/der-esel-unser-maskottchen  

## Reseau
De Reseau huet 23 Halten an déi zwou Linne gi mat Minibusse mat enger Kapazitéit vu 15 Persounen assuréiert. De Loui Express fiert wiertes all 20 Minutten, tëscht 9 Auer an 19 Auer.

De Service gëtt vun der Firma Voyages Schiltz assuréiert.

### Linnen

## Kuckt och
* Citybus zu Lëtzebuerg
* Autobus de la Ville de Luxembourg
* TICE

## Um Spaweck

* City Bus & Co. – Mobilität vor der Haustür, Revue, nº 38 (17.09.2003), S. 18., (gekuckt den 8. Mee 2025)
* De Loui Express op der Säit vun der Gemeng Dikrech (gekuckt den 9. Mee 2025)
Citybus Mäertert-Waasserbëlleg

De **Citybus Mäertert-Waasserbëlleg** (eege Schreifweis **City-Bus**) ass e kommunale Citybus-Reseau an der Gemeng Mäertert, dee komplementar zum RGTR-Reseau funktionéiert. E besteet aus enger Linn, déi vu méindes bis freides ongeféier all 45-50 Minutten tëscht 8:00 a 16:00 Auer fiert.

## Reseau
De Reseau besteet aus enger eenzeger Linn déi vu méindes bis freides vum Terminus beim *Centre culturel* zu *Waasserbëlleg* aus fortfiert. Et ass eng Ronnfaart, déi aus zwou Schleefe besteet.

## Kuckt och
* Citybus zu Lëtzebuerg
* Autobus de la Ville de Luxembourg
* TICE

## Um Spaweck

* De Citybus Mäertert-Waasserbëlleg op der Säit vun der Gemeng Mäertert (gekuckt den 9. Mee 2025)
Georges Milton

De **Georges Milton**, gebuer als *Georges Désiré Michaud* den 20. September 1886 zu Puteaux a gestuerwen de 17. Oktober 1970 zu Antibes, war e franséische Sänger a Schauspiller.
## Filmographie
* 1923: *Gonzague* - Regie: Henri Diamant-Berger - (Kuerzfilm)
* 1923: *Par habitude* - Regie: Henri Diamant-Berger - (Kuerzfilm)
* 1930: *[[Le roi des resquilleurs (Film 1930)|Le roi des resquilleurs]]* - Regie: Pierre Colombier - Haaptacteuren: Henri Kerny, Hélène Perdrière - (als Eugène Leroy)
* 1931: *Le roi du cirage* - Regie: Pierre Colombier - Haaptacteuren: Henri Kerny, Henry Houry - (als Bouboule)
* 1931: *La bande à Bouboule* - Regie: Léon Mathot - Haaptacteuren: Mona Goya, Louis Kerly - (als Bouboule)
* 1932: *[[Embrassez-moi (Film 1932)|Embrassez-moi]]* - Regie: Léon Mathot - Haaptacteuren: Abel Tarride, Jeanne Helbling - (als Boucatel)
* 1933: *Nu comme un ver* - Regie: Léon Mathot - Haaptacteuren: Lucien Callamand, André Nox - (als Gustave)
* 1934: *Bouboule Ier, roi nègre* - Regie: Léon Mathot - Haaptacteuren: Simone Deguyse, Victor Vina - (als Georges Vinot) 
* 1934: *[[Famille nombreuse (Film 1934)|Famille nombreuse]]* - Regie: André Hugon - Haaptacteuren: Jeanne Boitel, Janine Borelli - (als Hector Follenfant)
* 1935: *Le comte Obligado* - Regie: Léon Mathot - Haaptacteuren: Germaine Aussey, Jean Aquistapace - (als Antoine)
* 1935: *Le billet de mille* - Regie: Marc Didier - Haaptacteuren: Gaby Morlay, Constant Rémy
* 1935: *Jérôme Perreau, héros des barricades* - Regie: Abel Gance - Haaptacteuren: Samson Fainsilber, Tania Fédor - (als Jérôme Perreau) 
* 1935: *Gangster malgré lui* - Regie: André Hugon - Haaptacteuren: Samson Fainsilber, Paul Amiot - (als Georges)
* 1938: *[[Les deux combinards]]* - Regie: Jacques Houssin - Haaptacteuren: Jules Berry, Mady Berry - (als André Michaud)
* 1939: *Prince Bouboule* - Regie: Jacques Houssin - Haaptacteuren: Irén Zilahy, Michèle Alfa - (als Eugène Leroy)
* 1946: *[[Ploum ploum tra la la]]* - Regie: Robert Hennion - Haaptacteuren: Saturnin Fabre, Paulette Dubost - (als François)
* 1948: *[[Et dix de der]]* - Regie: Robert Hennion - Haaptacteuren: Denise Grey, Nicolas Amato - (als Leroy)
## Um Spawexk
Kopenhagener Krittären

D**'Kopenhagener Krittären** si Krittären, déi d'Bäitrëttskandidate vun der Europäescher Unioun erfëlle mussen, fir Member an der Europäescher Unioun ze ginn.

## Geschicht
D'Kopenhagener Krittäre goufen den 22. Juni 1993 um EU-Sommet zu Kopenhagen a Virbereedung op déi éischt EU-Erweiderung vum Europäesche Conseil beschloss. Méi genee handelt et sech ëm dräi Gruppe vu Krittären, déi all d'Bäitrëttslänner erfëlle mussen; dat si politesch, wirtschaftlech an Acquis-Krittären. D'Krittäre musse spéitstens beim Ofschloss vun de Verhandlungen, also virum eigentleche Bäitrëtt, erfëllt ginn. D'Kopenhagener Krittäre goufen och geschaaft, fir offiziell an objektiv Ufuerderunge fir potenziell Kandidatelänner festzeleeën, déi den Erweiderungskritiker ënnert de Memberstaaten d'Angscht huele soll, datt d'EU ënnert engem Bäitrëtt vu politesch a wirtschaftlech schwaacher Länner leide kéint.

Mat dem a Kraaft triede vum Traité vun Amsterdam am Mee 1999, hunn déi zu Kopenhage festgeluecht politesch Krittäre gréissendeels als e Verfassungsprinzip de Wee an den Traité iwwer d'Europäesch Unioun fonnt. Den 2. Artikel vum EU-Traité seet: „D'Grondwäerter vun der Europäescher Unioun, sinn d'respektéiere vun der Mënschewürd, d'Fräiheet, d'Demokratie, d'Gläichheet, d'Rechtsstaatlechkeet an d'Warung vun de Mënscherechter och d'Rechter vun de Persounen, déi Minoritéiten ugehéieren. Dës Wäerter sinn d'Gemeinsamkeet vun all de Memberstaaten, déi sech duerch Pluralismus, d'Netdiskriminéieren, Toleranz, Gerechtegkeet, Solidaritéit an d'Gläichheet vu Fraen a Männer ausgezeechent. An Artikel 49 beschreift et deementspriechend: „All europäesche Staat, deen op déi an Artikel 2 genannt Wäerter kuckt a sech fir d'Fërderung vun deene Wäerter asetzt, kann ufroen, Member an der Europäescher Unioun ze ginn.“ Dës Prinzippien goufen an der Charta fir d'Grondrechter vun der Europäescher Unioun ervirgehuewen, déi beim Europäesche Conseil zu Nice am Dezember 2000 verkënnegt goufen a mat dem Traité vu Lissabon den 1. Dezember 2009 a Kraaft getruede sinn.

## Déi dräi Krittären
D'Kopenhagener Krittären, déi d'Staate fir hir Opnam an d'EU z'erfëllen hunn, ginn och als dräi iwwergeurdent Krittären duergestallt: de „politische Krittär“, de „wirtschaftleche Krittär“ an den „Acquis-Krittär“.

### Politesch Krittären
* Warung vun de Mënscherechter
* Institutionell Stabilitéit
* Demokratesch a rechtsstaatlech Gronduerdnung
* Achtung a Protektioun vu Minoritéiten

### Wirtschaftlech Krittären
* D'Fäegkeet, dem Concoursdrock bannent dem EU-Bannemaart standzehalen
* Funktiounsfäeg a Concourfäeg Maartwirtschaft
* Oppenheet vun de Mäert géintiwwer dem Ausland

### Acquis-Krittär
* D'Fäegkeet, sech déi aus enger EU-Memberschaft Verpflichtungen an Ziler zu eegen ze maachen. Dat bedeit praktesch d'Iwwerhuele vum „gemeinschaftleche Besëtzstand“ (Acquis communautaire).

## EU-Gemeinschaftlech Krittären
* Unerkeenung vum Bannemaart muss garantéiert ginn
* Bäitrëtt an d'Europäesch Wirtschafts- a Wärungsunioun

## Um Spaweck
Sixtinesch Kapell

D**'Sixtinesch Kapell** ass eng kathoulesch Kapell am Vatikan. 

Si gouf tëscht 1473 a 1481 ënner dem Poopst Sixtus IV. gebaut a 1483 ageweit.

Si ass bekannt wéinst hiren opulente Molereien um Plaffong an op de Mauere vum Renaissance-Moler Michelangelo Buonarroti, a well do de Konklav ofgehale gëtt, op deem en neie Poopst gewielt gëtt.

## Um Spaweck
Robert Lynen

De **Robert Lynen**, gebuer de 24. Mee 1920 zu Nermier, an den 1. Abrëll 1944 zu Karlsruhe, war e franséische Schauspiller a Resistenzler.

Am Zweete Weltkrich war hie Member vun der franséischer Resistenz. Hie gouf 1943 vun der Gestapo verhaft, zum Doud verurteelt an den 1. Abrëll 1944 bei Karlsruhe erschoss.

## Filmographie
* 1932 *[[Poil de Carotte (Film 1932)|Poil de Carotte]]* - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Harry Baur, Louis Gauthier - (als Poil de Carotte)
* 1933: *Le petit roi* - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Arlette Marchal, Jean Toulout - (als Michel VIII)
* 1934: *[[Sans famille (Film 1934)|Sans famille]]* - Regie: Marc Allégret - Haaptacteuren: Vanni Marcoux, Dorville - (als Rémy)
* 1936: *[[La belle équipe]]* - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Jean Gabin, Charles Vanel - (als René)
* 1937: *L'homme du jour* - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Maurice Chevalier, Elvire Popesco - (als Milo)
* 1937: *[[Un carnet de bal]]* - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Marie Bell, Louis Jouvet - (als Jacques Dambreval)
* 1937: *Le fraudeur* - Regie: Leopold Simons - Haaptacteuren: Tramel, Ginette Leclerc - (als Théo)
* 1938: *Mollenard* - Regie: Robert Siodmak - Haaptacteuren: Harry Baur, Albert Préjean - (als Jean Mollenard)
* 1938: *[[Le petit chose (Film 1938)|Le petit chose]]* - Regie: Maurice Cloche - Haaptacteuren: Arletty, Marcelle Barry - (als Daniel Eyssette)
* 1938: *[[Éducation de prince (Film 1938)|Éducation de prince]]* - Regie: Alexandre Esway - Haaptacteuren: Elvire Popesco, Louis Jouvet - (als Sacha)
* 1938: *La vie est magnifique* - Regie: Maurice Cloche - Haaptacteuren: Jean Servais, Germaine Dermoz - (als Alain)
* 1941: *Espoirs* - Regie: Willy Rozier - Haaptacteuren: Constant Rémy, Pierre Larquey - (als Pierre Martin)
* 1942: *Cap au large* - Regie: Jean-Paul Paulin - Haaptacteuren: Antonin Berval, Édouard Delmont - (als Zizou)

## Um Spaweck
Michel Bernheim

De **Michel Bernheim**, gebuer als *Michel Paul Bernheim* de 17. Januar 1908 zu Paräis an och do gestuerwen den 20. Abrëll 1985, war e franséische Filmregisseur a Kameramann.

## Filmographie
### als Kameramann
* 1927: *Le sous-marin de cristal* - Regie: Marcel Vandal - Haaptacteuren: Tramel, Anna Lefeuvrier
* 1928: *L'eau du Nil* - Regie: Marcel Vandal - Haaptacteuren: Jean Murat, Lee Parry
### als Regieassistent
* 1929: *La vie miraculeuse de Thérèse Martin* - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Simone Bourday, Suzanne Christy
* 1929: *La divine croisière* - Regie: Julien Duvivier - Haaptacteuren: Henry Krauss, Thomy Bourdelle
* 1931: *[[Azaïs (Film)|Azaïs]]* - Regie: René Hervil - Haaptacteuren: Max Dearly, Simone Rouvière
### als Regisseur
* 1932: *[[Panurge (Film 1932)|Panurge]]* - Haaptacteuren: Gérard Sandoz, Danielle Darrieux, Jean Marconi 
* 1935: *Marie des angoisses* - Haaptacteuren: Mireille Balin, Simone Cerdan, Pierre Dux
* 1936: *Le roman d'un spahi* - Haaptacteuren: Mireille Balin, Antonin Berval, Pierre Larquey
* 1937: *[[Police mondaine]]* - Regie zesumme mam Christian Chamborant) - Haaptacteuren: Charles Vanel, Alice Field, Pierre Larquey
* 1938: *[[L'ange que j'ai vendu]]* - Haaptacteuren: Fernand Charpin, Paulette Dubost, André Alerme
* 1953: *Le gouffre de la Pierre Saint-Martin* (Kuerzfilm) - (Documentaire)

## Um Spaweck
Nadine Vogel

D**'Nadine Vogel**, gebuer als *Nadine Elvire Vogel* de 24. Januar 1917 zu Paräis, an och do gestuerwen den 3. September 1993, war eng franséisch Schauspillerin.

## Filmographie
* 1936: *Un grand amour de Beethoven* - Regie: Abel Gance - Haaptacteuren: Harry Baur, Annie Ducaux
* 1937: *Drôle de drame* - Regie: Marcel Carné - Haaptacteuren: Françoise Rosay, Michel Simon - (als Eva)
* 1938: *[[Alerte en Méditerranée]]* - Regie: Léo Joannon - Haaptacteuren: Pierre Fresnay, Rolf Wanka - (als Claire Lestailleur)
* 1938: *[[Vidocq (Film 1938)|Vidocq]]* - Regie: Jacques Daroy - Haaptacteuren: André Brulé, Jean Worms - (als Annette)

## Um Spaweck
Stephen Eisenhammer

De **Stephen Eisenhammer**, gebuer … ass e Lëtzebuerger Journalist. 

Hie gouf als Bouf vun der Michèle Krieps a vun engem südafrikanesche Papp gebuer an ass zu London opgewuess.

De Stephen Eisenhammer schafft zënter 2012 bei Reuters. Vun 2013 bis 2014 war hien zu London stationéiert, vun 2014 bis 2017 a Brasilien, duerno am Angola (2017-2019) an zënter 2019 a Mexiko. No enger Zäit zu Sao Paulo (2019-2022), ass hien zënter Abrëll 2022 zu Mexiko-Stad Chef vun der Agence fir Mexiko an Zentralamerika. 

2025 huet hien – zesumme mat aacht anere Journaliste vu Reuters – fir eng investigativ Recherche am Zesummenhang mat der labberer Reglementéierung fir Fentanyl de Pulitzer-Präis gewonnen. D'Journalisten-Ekipp konnt noweisen, wéi den Handel mat Chemikalie funktionéiert, fir domat Fentanyl, eng vun den déidlechsten Drogen op der Welt bëlleg a quasi fir jiddereen hierzestellen. Fir en Asaz vun 3.600 US-Dollar hätte si kënne Fentanyl am Wäert vu ronn 3 Milliounen Dollar produzéieren.

De Stephen Eisenhammer ass den Enkel vum fréiere Minister Robert Krieps.
Leo XIV.

De **Leo XIV.**, biergerlech **Robert Francis Prevost** OSA, gebuer de 14. September 1955 zu Chicago, Illinois, ass zanter dem 8. Mee 2025 Poopst.

Viru senger Poopstwal war den Uerdensgeeschtlechen vun 2001 bis 2013 Generalprior vum Augustineruerden, a vun 2015 bis 2023 Bëschof vum Bistum Chiclayo am Nordwesten vu Peru. Als lescht war hie Kuriekardinol. Am Januar 2023 gouf hie vu sengem Virgänger Poopst Franciscus zum Prefekt vum Dikasterium fir d'Bëscheef ernannt. 

Zanter 2015 huet hien nieft der US-amerikanescher och déi peruanesch Staatsbiergerschaft.

## Kuckt och
* Lëscht vun de kathoulesche Peepst

## Um Spaweck
Milano calibro 9

**Milano calibro 9** ass en italieenesche Film vum Fernando Di Leo aus dem Joer 1972 mam Gastone Moschin a mam Mario Adorf an den Haaptrollen.

## Ëm wat geet et am Film?
Den Ugo Piazza, frësch aus dem Prisong entlooss, gëtt vum Rocco Musco verfollegt well hie verdächtegt gëtt, den Erléis vun engem Iwwerfall net gedeelt ze hunn…

## Um Spaweck
Reseauslängt

Als **Reseauslängt** (oder **Längt vum Reseau**) bezeechent een d'Längt vun engem Transportreseau. Se ka sech op verschidden Transportmëttel bezéien a kann – jee no Definitioun – op verschidde Manéieren ausgedréckt ginn, wéi zum Beispill d**'Streckelängt**, d**'Linnelängt** oder d**'Gleislängt**.

## Streckelängt
D'Streckelängt ass d'Zomm vun de Längte vun alle Strecken, wéi zum Beispill vun den Eisebunnslinnen, de Fluchstrecken oder de Stroossentronçonen. Et ass deemno déi total Längt vun der Verkéiersinfrastruktur déi benotzt gëtt. All Streck gëtt nëmmen eemol gezielt, och wa se vu verschiddene Linne befuer gëtt oder wa se méi Spueren oder Gleiser huet.

## Linnelängt
Am Linneverkéier gëtt d'Netzlängt och alt als Linnelängt uginn. Dëst ass d'Zomm vun der Längt vun alle Linnen an engem Verkéiersreseau. Strecken, déi vu verschiddene Linnen zesumme benotzt ginn, ginn dann e puer mol gezielt. D'Linnlelängt ass dofir ëmmer méi grouss oder d'selwecht wéi d'Streckelängt. Ausname si Reseaue mat ausgedeente Betribsstrecken oder net benotzte Strecken, déi theoretesch nach ëmmer zum Netz gehéieren, awer net méi vu Linne bedéngt ginn.

## Gleislängt
Am Schinneverkéier gëtt d'Gleiserlängt och als Mooss fir d'Längt vum Reseau gebraucht; et ass deemno d'Längt vun alle Gleiser am Reseau. Eng zweegleiseg Streck huet also eng Gleislängt déi duebel esou héich wéi Streckelängt ass.

## Rechebeispill

En Tramsreseau vun enger klenger Stad huet zwou Linnen. Béid Linne fänken um Punkt A un a fueren zesummen op enger Streck vu 5&nbsp;Kilometer bis op de Punkt B. Do deele sech d'Strecke vun den zwou Linnen; d'Linn&nbsp;1 fiert nach 5&nbsp;km bis op den Terminus um Punkt C, d'Linn&nbsp;2 leeft och nach 5&nbsp;km virun a kënnt um Punkt D un. Dat ganzt Netz ass duebelgleiseg, et gëtt zousätzlech nach eng eegleiseg Streck vun 1&nbsp;km bis an den Depot.

* **Streckelängt**

    5 km (A → B)
 +  5 km (B → C)
 +  5 km (B → D)
 -------
   15 km

* **Linnelängt**

   10 km (A → B → C, Linn 1)
 + 10 km (A → B → D, Linn 2)
 -------
   20 km

* **Gleislängt**

   10 km (A → B, jeeweils duebelgleiseg)
 + 10 km (B → C, jeeweils duebelgleiseg)
 + 10 km (B → D, jeeweils duebelgleiseg)
 +  1 km (Betribsgleis)
 -------
   31 km
Giro d'Italia 2014

Den **Giro d'Italia 2014** war déi 96. Editioun vum Giro d'Italia. Den Depart war de 9. Mee zu Belfast an d'Arrivée de 1. Juni 2014 zu Triest. 

## Etappen

## Generalklassement

## Um Spaweck
Giro d'Italia 2013

Den **Giro d'Italia 2013** war déi 95. Editioun vum Giro d'Italia. Den Depart war de 4. Mee zu Neapel an d'Arrivée de 26. Mee 2013 zu Brescia. 

## Etappen

## Generalklassement

## Um Spaweck
Centre national du patrimoine ferroviaire

Den **nationalen Eisebunnsmusée** (offiziell **Centre national du patrimoine ferroviaire**, gekierzt **CNPF**) ass e Musée deen d'CFL wëlles huet um Gebitt vun der Gemeng Péiteng opzeriichten.

De Musée ass südwestlech vun der Péitenger Gare op engem onbebauten Terrain vu ronn 14.500 m² geplangt, nieft der Streck vum Train 1900, déi vun der Péitenger Gare aus bis an de Fond-de-Gras leeft, wou nach aner Attraktiounen aus dem Kulturierwe vun der Lëtzebuerger Eisebunn bestinn.

Am Kader vum Projet fir de Musée ass geplangt, fir ë.&nbsp;a. dëst ze bauen:

* E Empfangsgebai aus arméiertem Bëton, mat engem Aganks- / Ausgangsfoyer, Büroen, Vestiairen an engem Auditorium,
* en Atelier fir den Ënnerhalt vum historeschen Eisebunnsmaterial,
* eng Ausstellungshal aus enger Metall- / Glasstruktur fir Eisebunnsmaterial a fir temporär Ausstellungen. An dëser Hal gëtt eng pedagogesch Ausstellung aus arméiertem Bëton an eng Replik vun engem ale Voyageursgebai aus enger historescher Fassad déi nach besteet, opgeriicht fir do e Kichen- a Restauratiounsberäich z'amenagéieren,
* eng metalle Bréck, déi déi eenzel Gebaier matenee verbënnt,
* Gleiser, fir engersäits d'Rullmaterial auszestellen an anersäits den Uschloss un déi bestoend Schinneninfrastruktur z'erméiglechen,
* Stäipmaueren, baussenzeg Amenagementer an den Neesopbau vun engem Portal vum Tunnel Huttbierg.
Fir de Bau vum CNPF muss och eng Strooss verluecht an eng Bréck gebaut ginn.

D'CFL ass fir d'Infrastrukturaarbechten an den Institut national pour le patrimoine architectural (INPA) fir de pedagogeschen a kulturelle Volet zoustänneg.

Ausser dem Industrie- an Eisebunnsierwen dat haut schonn am „Minett-Park“ besichtegt ka ginn, „*gëtt et awer nach e groussen Deel u Patrimoine ferroviaire, deen net fir de grousse Publikum zougänglech ass. Vun den 1980er Joren un huet den INPA op d'mannst ëmmer eng Maschinn pro Serie vun der Eisebunnsramm vun der CFL erhalen a restauréiert, dat zesumme mat de Benevole vun der asbl 1604 Classics. Esou koum et zu enger grousser historescher Sammlung, déi nach mat Pläng, Fotoen, Uniformen an all Zort vun Eisebunnstechnik beräichert gouf.*“ All dat Material soll am neie Musée ënnerdaach kommen.

## Quellen
* CFL - Avis de marché, Portail des marchés publics (gekuckt de 15. Mee 2025)
* Luc Ewen, *CFL will Portal des Hutbierg-Tunnels wieder aufbauen*, Luxemburger Wort, 14.05.2025, S. 10
* Äntwert vum Kulturminister op d'parlamentaresch Fro N° 937 vum 26. Juni 2024 vum Här Deputéierten André Bauler an vum Här Deputéierte Gusty Graas
Giro d'Italia 2012

Den **Giro d'Italia 2012** war déi 94. Editioun vum Giro d'Italia. Den Depart war de 5. Mee zu Herning an d'Arrivée de 27. Mee 2012 zu Mailand. 

## Etappen

## Generalklassement

## Um Spaweck
Laniidae

D**'Neimäerderen** (Laniidae) sinn eng Famill aus der Ënneruerdnung vun de Sangvullen (Passeri), déi hirersäits zu der Uerdnung vun de Spatzevullen (Passeriformes) gehéiert.

Zu den Neimäerdere gehéieren 2 Gattungen (*[[Eurocephalus]]* a *[[Lanius]]*), déi a 34 Aarten opgedeelt sinn.

## Zu Lëtzebuerg
Zu Lëtzebuerg si véier Aarten Neimäerdere bekannt:
* Rouden Neimäerder	(*Lanius senator*)
* Klenge Groen Neimäerder (*Lanius minor*)
* Klengen Neimäerder (*Lanius collurio*)
* Grousse Groen Neimäerder (*Lanius excubitor*)

## Literatur
* Lorgé P. & E. Melchior, 2016. Vögel Luxemburgs. Erausgi vun natur&ëmwelt asbl, 10. Oplo. Imprimerie Hengen, Lëtzebuerg, 275 S. ISBN 978-2-919920-01-3
* Limbrunner, A., E. Bezzel, K. Richarz, D. Singer, 2007. *Enzyklopädie der Brutvögel Europas.* Kosmos Verlag. 860 S. ISBN 978-3-440-11110-9

## Kuckt och
* Lëscht vun de Vullen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Giro d'Italia 2010

Den **Giro d'Italia 2010** war déi 93. Editioun vum Giro d'Italia. Den Depart war den 8. Mee zu Amsterdam an d'Arrivée den 30. Mee 2010 zu Verona. 

## Etappen

## Generalklassement

## Um Spaweck
Saitis barbipes

***Saitis barbipes*** ass eng Spannenaart aus der Famill vun de Sprangspannen (Salticidae), déi heefeg am Mëttelmierraum virkënnt.

Am Mee 2025 gouf s'eng éischt Kéier och am Süde vu Lëtzebuerg nogewisen. Dem Entdecker, engem Mataarbechter vum Naturmusée, no wier dat "e liewegt Beispill fir d'Verännerungen, duerch de Klimawandel, déi hei siichtbar ginn" andeems Déierenaarten, déi et gär méi waarm hunn, sech an de leschte Joren ëmmer méi no Norden ausbreeden.

Den Numm bedeit op Latäin "bäertege Fouss".

## Charakteristiken

Si gi 5 bis 6 mm laang. Männlech Saitis-Spanne si fir hir knalleg Faarwen, hir fächeraarteg Been an hir spektakulär Balz bekannt. Och hir drëtt Koppel Been, knallrout a buuschteg, fält op.

## Literatur
* Heiko Bellmann: *Kosmos-Atlas Spinnentiere Europas*, Franckh-Kosmos VerlagsGmbH & Co. KG, Stuttgart 2006: S. 232–233, ISBN 978-3-440-10746-1

## Um Spaweck

* Video vum Hochzäitsdanz
Gare Rolleng (Homonymie)

Mat **Gare Rolleng** ka gemengt sinn:

* déi aktuell CFL-Gare zu Rolleng an der Gemeng Péiteng: Gare Rolleng
* eng fréier Gare op der Gidderstreck Péiteng - Fond-de-Gras - Doihl: Gare Rolleng an duerno Gare Fonds-de-Gras.
Henri Haine

Den **Henri Denis Léon Haine**, gebuer den 12. Abrëll 1964 zu Rëmeleng, ass e lëtzebuergesche Politiker (LSAP).

## Liewen a Karriär
Den Henri Haine schafft zanter den 1990er Joren am Ëmweltministère am Beräich Klima- an Energiepolitik. Hien ass Conseiller de direction 1re classe.

Den Haine ass Member vun der LSAP. Hie gouf 2011 zum Buergermeeschter vun der Stad Rëmeleng gewielt a gouf 2017 an 2023 an där Fonktioun confirméiert.

Hien ass weiderhin zanter 2009 Member vum Verwaltungsrot vun Enovos Luxembourg S.A. a President vum Musée national des mines de fer luxembourgeoises.
Giro d'Italia 2006

Den **Giro d'Italia 2006** war déi 89. Editioun vum Giro d'Italia. Den Depart war de 6. Mee zu Seraing an d'Arrivée den 28. Mee 2006 zu Mailand. 

## Etappen

## Generalklassement

## Um Spaweck
Giro d'Italia 2005

Den **Giro d'Italia 2005** war déi 88. Editioun vum Giro d'Italia. Den Depart war de 7. Mee zu Reggio Calabria an d'Arrivée den 29. Mee 2005 zu Mailand. 

## Etappen

## Generalklassement

## Um Spaweck
Fighter (Lidd vun der Tali Golergant)

***Fighter*** ass e Lidd, mat deem déi lëtzebuergesch-israeelesch Sängerin Tali Golergant (oder mononym, just *Tali*) Lëtzebuerg um Eurovision Song Contest 2024 zu Malmö a Schweden vertrueden huet.

D'Lidd gouf den 12. Januar 2024 am Kader vun der nationaler Selektioun *[[Luxembourg Song Contest 2024]]* fir den Eurovisiounsconcours ausgewielt. Et gouf vun der Ana Zimmer, der Manon Romiti an dem Silvio Lisbonne geschriwwen. D'Musek ass vun der Ana Zimmer, Dardust an der Manon Romiti.

An der Finall vum Eurovision Song Contest zu Malmö krut d'Lidd 103 Punkten, a koum domat op déi 13. vu 25 Plazen.

## Um Spaweck
* D'Live-Opféierung vun der Tali Golergant an der nationaler Selektioun op youtube.com.
Nicușor Dan

Den **Nicușor Daniel Dan**, gebuer den 20. Dezember 1969 zu Făgăraș, ass e rumänesche Politiker, an zanter dem 26. Mee 2025 President vu Rumänien.

Hien huet en Doktorat a Mathematik an huet dat Fach op der Universitéit Bukarest enseignéiert. 2006 huet hien de Veräin *Salvați Bucureștiul* an d'Liewe geruff,  war Deputéierten am rumänesche Parlament an de Grënner a fréiere President vun der liberaler Partei Uniunea Salvați România *(Unioun Rett Rumänien)*. Vun 2020  bis 2025 war hie Buergermeeschter vu Bukarest. Bei de Presidentschaftswalen am Mee 2025 gouf hien als neie President vu Rumänien gewielt.

## Um Spaweck
Kunigunde vu Loutrengen

D**'Kunigunde vu Loutrengen** och nach bekannt als **Kunigunde vu Bitche** a **Kunigunde vu Monschau**, gebuer ëm 1175 a gestuerwen 1214 war eng loutrengesch Prinzessin aus dem Herzogtum Uewerloutrengen. Si war d'Duechter vum Ferry I. vu Loutrengen dee vun 1205 bis 1206 Herzog vun Uewerloutrenge war, an der Ludmilla vu Polen, Duechter vum polnesche Groussherzog Mieszko III.

Hire Papp hat si mam Walram III. vu Limburg bestuet an d'Koppel krut véier Kanner:
* Sophie, bestuet mam Friedrich, Grof vun Altena-Isenberg;
* Matill, bestuet mam Wëllem III. Grof vu Juliers;
* Henri IV. (1195-1247), Herzog vu Limburg a Grof vu Berg (duerch Bestietnes);
* Walram vu Monschau, Här vu Monschau.
## Kuckt och
*Haus Loutrengen
*Haus Châtenois
## Um Spaweck
José Mujica

De **José** ("**Pepe**") **Mujica** gebuer den 20. Mee 1935 zu Montevideo, an och do den 13. Mee 2025 gestuerwen, war en uruguayanesche Politiker. Hie war vun 2010 bis 2015 President vum Uruguay.

De Mujica war an den 1960er an 1970er Jore Guerillero vun den Tupamaros a gouf dowéinst ënnert der Militärtdiktatur als Geisel gehal an och gefoltert. Wéi d'Demokratie nees agefouert gouf, huet hien zesumme mam Movimiento de liberación nacional Tupamaros (MLN-T) de Movimiento de participación popular (MPP) mat oppgebaut.

1995 gouf hien zum Deputéierten an 2000 zum Senator gewielt. 2005 gouf hien zum Landwirtschaftsminister an der Regierung Vázquez ernannt. 2009 huet hien am zweeten Tour d'Presidentschaftswale gewonnen. Hien huet vill Privileegien déi him wéinst senger Funktioun zoustoungen, refuséiert, a sech aktiv fir eng pragmatesch, sozial-demokratexch Politik agesat. Well en der Verfassung no net nach emol fir President kandidéiere konnt, gouf hien nach eng Kéier Senator.

## Um Spaweck
Siwenanzwanzeg

Déi natierlech Zuel **Siwenanzwanzeg** (27) ass d'Nofollgerin vun der Sechsanzwanzeg an d'Virgängerin vun der Aachtanzwanzeg. Et ass eng ongerued Zuel.

Dat réimescht Zeeche fir d'Siwenanzwanzeg ass **XXVII**.

Et ass keng Primzuel.

Am Periodesystem vun den Elementer an der Chimie ass d'Siwenanzwanzeg d'Uerdnungszuel vum Kobalt.

## Um Spaweck
Eisebunnsstreck

Eng **Eisebunnsstreck** (och alt **Eisebunnstrass**), **Zuchstreck** oder och einfach **Streck**, nennt een d'Verbindung mat der Eisebunn tëscht verschidde Plazen. Par analogie dozou gëtt d'Verbindung mam Tram als **Tramsstreck** bezeechent.

Am Géigesaz zur Streck bezitt sech den Ausdrock **[[Linn (Verkéier)|Linn]]** (Eisebunnslinn, Tramslinn) op de reegelméissege Verkéier op dëse Strecken. Dëst bedeit, datt op enger Streck verschidde Linne fuere kënnen an och, datt eng Linn iwwer verschidde Strecke fuere kann. Eisebunnsstrecke besti fir de Persounen- wéi och fir de Giddertransport.

Mam Begrëff *ligne de chemin de fer* gëtt a franséischsproochege Länner de Begrëff „Eisebunnsstreck“ och synonym fir „Eisebunnslinn“ benotzt. D'lëtzebuergesch Eisebunnsverwaltung bezeechent d'Strecken och als *ligne*.

## Beispiller

### Lëtzebuerg

* d'Streck Lëtzebuerg - Ëlwen gëtt vun de Linne Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen - Gäilech a Rodange - Esch-Uelzecht - Lëtzebuerg - Ëlwe befuer;
* d'CFL-Linn Lëtzebuerg - Esch-Uelzecht - Rodange fiert iwwer d'Strecke 6 (Lëtzebuerg - Beetebuerg), 6a (Beetebuerg - Esch-Uelzecht), 6f (Esch-Uelzecht - Péiteng), a 6g (Péiteng - Rodange).

## Kuckt och
* Lëscht vun de lëtzebuergeschen Eisebunnsstrecken
* CFL-Zuchreseau
* Stater Tram

## Um Spaweck
Jean-Louis Kupper

De **Jean-Louis Kupper**, gebuer de 7. September 1948 zu Limbourg, ass en emeritéierte Professer a Medievist vun der Lécker Universitéit.
## Um Spaweck
Elbphilharmonie

D**'Elbphilharmonie** ass e Concertsgebai zu Hamburg, um Uwänner vun der Elbe an um westleche Wupp vun der HafenCity, engem Deel vum Distrikt Hamburg-Mitte. Se gouf den 11. Januar 2017 ageweit; den Entworf ass vum Basler Architektebüro Herzog & de Meuron.
Den NDR Elbphilharmonie Orchester an den Ensemble Resonanz hunn do hir Residenz.

## Bau
De Grondstee gouf de 7. Abrëll 2007 geluecht.

De Bau stoung jorelaang an der Diskussioun, well, wéi sou dacks, souwuel d'Bauzäit wéi och d'Käschten ëm dat Villfacht iwwerzu goufen. Déi éischt Pläng hun eng Privat-Public-Partnerschaft virgesinn, un där d'Stad Hamburg mat 77 Milliounen Euro bedeelegt sollt ginn. Enn 2014 gouf dann d'Enn vun den Aarbechte fir 2017 ugekënnegt, an d'Käschte waren an der Tëschenzäit op 866 Milliounen Euro geklommen, wouvunner der 789 fir de Steierzueler waren.

## Beschreiwung
D'Basis vum Gebai ass e fréiert Lagerhaus, de *Kaispeicher A* aus dem Joer 1963, wou Kakao, Téi an Tubak dra stockéiert goufen. Dodrop koum ee mat 1.096 Glaspaneauë verkleeten Opbau, deem seng Daachform u Wellen, Seegelen oder e Kristall erënnere soll. Dëst, a seng Héicht vun 110 Meter, mécht d'Gebai zu enger Landmaark, déi aus der Silhouett vum Zentrum vun der Stad ervirstécht.

Et kënnt een iwwer zwou laanggezunne Rulltrapen (eng ass 82 Meter laang) an d'Gebai eran. Um 6. Stack, *Plaza* genannt, ass e grousse Foyer, mat engem Restaurant, Aussiichtstrerrassen, déi fir de Public opsinn, der Entrée vun engem Hotel, an den Zougäng fir zwéi Säll fir Kammermusek mat jee 550 Plazen, fir ee méi klenge mat 170 Plazen, sou wéi fir an de Grousse Sall. Dësen ass 25 Meter héich an huet Plaz fir 2.150 Spectateuren, woubäi den Orchester an der Mëtt ass, an d'Stullreien op verschiddenen Niveaue ronderëm. Déi ganz Mauere vum Sall si mat ronn enger Millioun fauschtgrousse gipse Plättercher verkleet, déi all eng individuell Form hunn, an déi de Schall optimal verdeele sollen. En huet och eng Uergel mat 65 Regëster, déi an der Wand verschafft ass.

Weider ginn et am Gebai nach 45 Privatwunnengen a 433 Parkplazen.

## Biller

File:Kaispeicher A.jpg|De Kaispeicher A, ier drop gebaut gouf
Elbphilharmonie Richtfest 2010a.jpg|Straussfeier 2010
File:Hamburg - Elbphilharmonie - 2016.jpg|Vue op d'Frontsäit
File:Elbphilharmonie zum Sonnenaufgang (cropped) b.jpg|Bei Sonnenopgank
File:Matthias Suessen Elbphilharmonie-61131.jpg|Deel vun der ieweschter Fassad
File:Ensemble Modern 2020-02 Hamburg.jpg|Am Grousse Sall



## Um Spaweck
* Offizill Websäit
George Wendt

Den **George Robert Wendt, Jr.**, gebuer de 17. Oktober 1948 zu Chicago, a gestuerwen den 20. Mee 2025 zu Los Angeles, war en US-amerikanesche Stand-up-Komiker a Schauspiller.

## Filmographie

## Um Spaweck
Brigitte Haas

D**'Brigitte Haas**, gebuer de 27. Dezember 1964, ass eng liechtensteinesch Juristin a Politikerin vun der Vaterländischen Union (VU). Si ass zanter dem 10. Abrëll 2025 Regierungscheffin vu Liechtenstein, an och Finanzministesch. Si ass déi éischt Fra an där Funktioun.

Virdrun huet si no hirem Studium, vun 1984 bis 2001, a verschiddene Staatsverwaltunge vu Liechtenstein geschafft, an dono bis 2025 bei der Liechtensteinescher Industrie- an Handelskummer (LIHK), wouvu si 2019 Direktesch gouf.

## Um Spaweck

* Brigitte Haas, op vu-online.li (nogekuckt: 20.05.2025).
Romain Leick

De **Romain Leick**, gebuer de 5. Mee 1949 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 21. Mee 2025 zu Hamburg, war e lëtzebuergesche Journalist.

Hien huet seng Première 1968 am Kolléisch gemaach an duerno zu München Geschicht a Philosophie studéiert fir méi spéit Professer ze ginn. Hie krut vun 1970-1973 eng Bourse fir d'„Förderung des publizistischen Nachwuchses“ an huet Stagë bei der Frankfurter Rundschau an der Agence France Presse gemaach. Do koum hien op de Goût vum Journalismus an huet d'Iddi fir Professer ze ginn, fale gelooss.

Vun 1975 bis 1976 huet hien als Redakter an der däischter Wochenzeitung *Vorwärts* zu Bonn geschafft an huet den 1. Januar 1977 beim Spiegel ugefaangen. Hie blouf bis zu senger Pensioun bei der däitscher Wochenzeitung; uganks vun den 1980er Jore war hie Korrespondent zu Bonn, 1983 zu Bréissel, 1985 Stellvertrieder vum Chef vum Auslandsressort zu Hamburg, 1989 Korrespondent zu Washington, a vun 1991 un, Chef vum Auslands- a Kulturressort.

De Romain Leick huet sech 1975 mat der Colette Welter, enger Enkelin vum Nik Welter, bestuet. D'Koppel krut véier Kanner.
Trần Đức Lương

Den **Trần Đức Lương**, gebuer de 5. Mee 1937 an der Provënz Quảng Ngãi, a gestuerwen den 20. Mee 2025 zu Hanoi, war e vietnameesesche Politiker a vun 1997 bis 2006 President vum Vietnam.

## Liewen a Karriär
Hien huet zu Hanoi Geologie studéiert an als Kartograph geschafft. 1959 gouf hie Member vun der Kommunistescher Partei vum Vietnam a gouf an den 1970er-Jore Parteifonctionnaire. 1987 gouf hien Delegéierte Premierminister. Zanter 1996 war hie Member vum Politbüro, 1997 gouf hien zum President vum Land gewielt. Hie blouf dat, bis en de 27. Juni 2006 vum Nguyễn Minh Triết ofgeléist gouf. 

Den Trần Đức Lương ass am Mee 2025 am Alter vun 88 Joer zu Hanoi gestuerwen.

## Um Spaweck
Gracie Abrams

D**'Gracie Madigan Abrams**, gebuer den 7. September 1999 zu Los Angeles, ass eng US-amerikanesch Sängerin.

## Discographie
* "Mean It" (2019)
* "Stay" (2019)
* "21" (2020)
* "I Miss You, I'm Sorry" (2020)
* "Long Sleeves" (2020)
* "Friend" (2020)
* "Brush Fire" (2020)
* "Unlearn" (2021)
* "Mess It Up" (2021)
* "Amelie" (2023)
* "Everywhere, Everything" (2023)
* "Risk" (2024)
* "Close to You" (2024)
* "I Love You, I'm Sorry" (2024)
* "That's So True" (2024)
* "Call Me When You Break Up" (2025)

### EP
* *Minor* (2020)
* *This Is What It Feels Like* (2021)
* *Live from Vevo* (2025)

## Um Spaweck
Marie-Jeanne Birckel

D**'Marie-Jeanne Birckel**, gebuer de 26. Februar 1936, a gestuerwen den 29. Oktober 2002, war eng lëtzebuergesch Lokalpolitikerin (DP).

## Liewen a Karriär
D'Marie-Jeanne Birckel ass zu Wolz opgewuess an huet am Internat St. Joseph zu Ettelbréck fir Sekretärin a Comptabel geléiert.

1965 huet si sech mam Mathias Neuens bestuet; si sinn op Mamer wunne gaangen a kruten zwee Kanner. D'Marie-Jeanne Neuens-Birckel gouf Member vun der Demokratescher Partei (DP) a gouf bei de Gemengewale vun 1991, als éischt Fra, an de Gemengerot vu Mamer gewielt. 1999 gouf si erëmgewielt. Si huet sech virun allem fir d'Chancëgläichheet tëscht Mann a Fra agesat. 2002 ass si un der Folleg vun engem Kriibs gestuerwen.

Fir u si z'erënnere gouf zu Mamer eng Strooss no hir genannt.
Aachtanzwanzeg

Déi natierlech Zuel **Aachtanzwanzeg** (28) ass d'Nofollgerin vun der Siwenanzwanzeg an d'Virgängerin vun der Nénganzwanzeg. Et ass eng gerued Zuel.

Dat réimescht Zeeche fir d'Aachtanzwanzeg ass **XXVIII**.

Et ass keng Primzuel.

Am Periodesystem vun den Elementer an der Chimie ass d'Aachtanzwanzeg d'Uerdnungszuel vum Néckel.

## Um Spaweck
Nénganzwanzeg

Déi natierlech Zuel **Nénganzwanzeg** (29) ass d'Nofollgerin vun der Aachtanzwanzeg an d'Virgängerin vun der Drësseg. Et ass eng ongerued Zuel.

Dat réimescht Zeeche fir d'Nénganzwanzeg ass **XXIX**.

Et ass eng Primzuel.

## Mathematik
D'Nénganzwanzeg ass déi zéngt Primzuel. Si bilt e Primzuelenzwilling zesumme mat der Eenandrësseg. D'Nénganzwanzeg ass och déi sechst Sophie-Germain-Primzuel. Si ass déi klengst Primzuel, déi d'Zomm vun dräi Quadrater ass, déi hannertenee kommen: 2^2 + 3^2 + 4^2. 

D'Nénganzwanzeg ass eng Lucas-Primzuel, eng Pell-Primzuel, an eng Tetranacci-Zuel. Si ass eng Eisenstein-Primzuel ouni Imaginärdeel a mat dem Realdeel vun der Form 3n − 1. D'29 ass och déi zéngt supersingulär Primzuel.

Keng vun deen éischten 29 natierlechen Zuelen huet méi wéi zwee verschidde Primfacteuren. Dat ass déi längst Folleg vu konsekutiven Zuele mat dëser Eegenschaft.

D'29 ass eng Markoff-Zuel.

D'29 ass no der 12, 17 an 22 déi nächst Perrin-Zuel.

## Naturwëssenschaft
* Am Periodesystem vun den Elementer an der Chimie ass d'Nénganzwanzeg d'Uerdnungszuel vum Koffer.
* De Moundmount dauert ongeféier 29,5 Deeg.
* De Saturn-Joer dauert ongeféier 29,5 Joer.
* De Mount Februar huet an engem Schaltjoer 29 Deeg.

## Um Spaweck
Un simple accident

***Un simple accident*** (op Englesch: ***It was Just an Accident*** oder ***A Simple Accident***; op Persesch: *یک تصادف ساده*) ass e franséisch-lëtzebuergesch-iranesche Film vum iranesche Regisseur Jafar Panahi aus dem Joer 2025. 

En hat seng Première den 20. Mee 2025 am Haaptprogramm vum 78. Filmfestival vu Cannes, wou en d'Gëlle Palm fir dee beschte Film gewonnen huet. E kënnt am Hierscht 2025 an d'Kinoen. 

## Ëm wat geet et am Film?
Den Aserbaidjaner Vahid, en Autosmecanicien, war am Iran an de Prisong gestach ginn a gouf do ëmmer nees gepéngegt a mat verbonnenen Ae verhéiert. Joren dono mengt en am Eghbal, engem Client, deen eng jiipseg Beenprothees huet, säi Péngeger vu fréier erëmz'erkennen. Hien entféiert en a fiert mat him an d'Wüst, fir en do lieweg ze begruewen. Ma dem Eghbal streit of, jee an engem Prisong geschafft ze hunn, a behaapt, dass e säi Been eréischt viru Kuerzem verluer hätt. De Vahid fiert mat him op Teheran zeréck, fir aner Matgefaangener vu fréier ze froen, fir him bei der Indentifizéierung ze hëllefen ...

## Produktioun
De Film gouf heemlech, ouni Dréigeneemegung, Enn 2024, am Iran gedréit. Déi meescht Schauspiller waren Amateur-Schauspiller oder hu soss e Beruff. D'lëtzebuergesch Produktiounsgesellschaft Bidibul Production war mat 55.000 Euro un de Produktiounskäschte vun am Ganze ronn 1,1 Millioun Euro bedeelegt. Bei der Demande fir Ënnerstëtzung duerch de Lëtzebuerger Filmfong gouf sech drop gëeenegt, an Dokumenter e fiktiven Titel, *Les signes de la planète* an e fikitve Regisseur, eng gewëss *Valérie Midwer*, ze gebrauchen, fir kee Verdacht opkommen ze loossen. De Montage vun de Biller an den Etallonnage gouf dann och zu Lëtzebuerg gemaach.

## Gielercher
* Gëlle Palm fir de beschte Film um Filmfestival vu Cannes 2025
## Um Spaweck
Tectarius coronatus

***Tectarius coronatus*** ass eng Schleekenaart aus dem Mier, aus der  Famill vun de Littorinidae. 

Si kënnt vir op de Kallekfielse laanscht d'Küste vun den Inselen am westleche Pazifeschen Ozean, a Japan, Indonesien an op de Philippinnen.

## Taxonomie
*T. coronatus* ass d'Typen-Spezies vum Genus *[[Tectarius]]* a gouf eng éischt Kéier vum franséischen Zoolog Achille Valenciennes am Joer 1833 beschriwwen. 1972 huet de Rosewater eng Revisioun vum Genus gemaach an et an de Subgenus *tectarius* aklasséiert.

## Beschreiwung
D'Aart huet eng spiralfërmeg Muschel, déi 20-40 mm grouss gëtt. D'Uewerfläch ass knubbeleg. D'Grondfaarf ass orange, oder blatzg brong, mat donkelbronge Sträifen an engem crèmewäissen Interieur.

## Um Spaweck
*
Republik Zaire

**Republik Zaire** (: *République du Zaïre*), oder **Zaire**, war vum 27. Oktober 1971 bis de 16. Mee 1997 den Numm vun der haiteger Demokratescher Republik Kongo an Zentralafrika.

1960 ass déi fréier Kolonie „Belsche Kongo“ onofhängeg vun der Belsch ginn an huet sech *Republik Kongo* genannt. Am Westen hat d'Land eng Grenz mat der fréierer franséischer Kolonie, déi sech och Republik Kongo genannt huet. Fir déi zwéin Nopeschstaaten auserneen ze halen, gouf 1964 den Zousaz "demokratesch" un den Numm vum fréiere Belsche Kongo bäigefüügt. 

Vun 1971 bis 1997 huet d'Land Republik Zaire geheescht. Déi Period war gepräägt vun der absolutter Muecht vum Mobutu Sese Seko, deen no sengem Putsch am Joer 1965 mam Mouvement populaire de la révolution (MPR) en Eeparteiesystem agefouert huet.

## Um Spaweck