Montanindustrie

**Montanindustrie** (vum laténgesche *montanus* „Bierger, a Bezuch op Bierger“) ass e Sammelbegrëff fir déi wirtschaftlech Secteuren, déi sech mat der Exploitatioun, der Veraarbechtung an der direkter Weiderveraarbechtung vu Mineralressourcë beschäftegen, dorënner de Biergbau (besonnesch de Kuelegrouwen) an d'Rostoffveraarbechtung, gradewéi d'Schwéierindustrie (besonnesch d'Eisen- a Stolindustrie).

De Begrëff gouf vun der Europäescher Gemeinschaft fir Kuel a Stol (CECA fir *Communauté européenne du charbon et de l'acier* oder och „Montanunioun“) definéiert, als Virgängerorganisatioun vun der Europäescher Communautéit, am Kader vun där op déi Industrieberäicher limitéierter Montan-Matbestëmmung an dem Montan-Matbestëmmungsgesetz.

## Eisen- a Stolindustrie

Mat der Industrialiséierung an der Erfindung vu modernen Héichiewe fir d'Produktioun vun Eisen an de verschiddene Konverterprozesser fir d'Stolproduktioun, goufen handwierklech Schmëtten a virindustriell Schmelze mat Stolwierker a Fabricken ersat, déi d'Produkter an enger konsequent héijer Qualitéit an zu niddrege Präisser an der Masseproduktioun op de Maart brénge konnten.

Den Ausdrock Montanindustrie ass fir de regionalen Ofbau vun der Kuel, zesumme mat der Veraarbechtung vun den Äerzer entstanen. Mat neien Technologië konnten och nei Produkter geschaaft ginn, déi wéinst hirer Gréisst nëmme schwéier manuell ze produzéiere gewiescht wieren, wéi zum Beispill Eisebunnsschinnen a Lokomotiven, mat deenen d'Industrialiséierung weider fortgeschratt ass, oder Stol fir de Bau, ouni deen d'Konstruktiounsweis mat Eisebëtong (fr.: *béton armé*) fir modern grousse Gebaier net méiglech wär. Ouni eng produktiv Montanindustrie géif et och keng Automobilindustrie ginn.

Stolwierker a Fabricken déi de Stol verschafft hu goufen haaptsächlech do opgeriicht, wou déi entspriechend Réistoffer waren a wou déi fäerdeg oder halleff-fäerdeg Produkter fortgefouert oder verkaaft konnte ginn. Dobäi gouf déi lokal Kuel verkockt a mat Eisenäerz an aneren Zousätz geschmolt an duerno geschmitt oder gewalzt.
An England, der éischter Industrienatioun vun der Welt, huet d'Montanindustrie an de Midlands an am Norden dovun, souwéi a Wales, gebléit. Och an der Belsch bestoung scho fréi eng staark Montanindustrie an der Wallonie ronderëm Charleroi a Léck. Wichteg Plazen an Däitschland waren d'Siegerland, d'Ruhrgebitt, d'Regioun ëm Oochen, d'Industrieregioun Uewerschlesien a Loutrengen (bis zu de Weltkricher), souwéi d'Saarland an, an engem méi klengem Mooss, d'Uewerpfalz, Thüringen an d'Gebitt Chemnitz / Erzgebirge. An den USA ass s'an der Géigend vu Pittsburgh entstanen, an a Spuenien am Baskeland. A Schweden huet sech eng wichteg Montanindustrie ronderëm de Plaze wou Äerz fonnt gouf, entwéckelt. Déi eelst a fir eng laang Zäit wichtegst Montanregioun a Russland war den Donez-Baseng, méi spéit den Ural, an a Frankräich d'Regioun Nord-Pas-de-Calais .

De wichtegste Stolproduzent ass China, viru Japan an den USA. An Europa sinn déi dräi wichtegst Produzente Russland, Däitschland an Italien. Nodeems d'Stolwierk zu Duisburg-Rheinhausen zougemaach gouf, ass elo Shanghai de Standuert mat de weltwäit produktiivsten Héichiewen.

## Montanindustrie am 20. Joerhonnert
Déi verschidde Krisen déi et am Beräich vun der Kuel- an der Stolindustrie ëmmer nees gouf, hu besonnesch zënter den 1960er Joren dozou geféiert, datt a villen Industrielänner d'Produktivitéit massiv erhéicht gouf, andeem d'Produktioun op vereenzelt Standuerter konzentréiert gouf, wat mat sech bruecht huet, datt vill Aarbechtsplazen ofgeschaaft goufen. An de betraffene Regiounen a Stied huet dës Verännerung enger déifgräifend Transformatioun vun der Wirtschaftsstruktur mat sech bruecht. Dëse regionale Strukturwandel ass jee no Géigend a Land méi oder manner gutt ëmgesat ginn. A Groussbritannie gouf d'Montanindustrie, eng Héichbuerg vun de brittesche Gewerkschaften, ënner der Regierung vun der Margaret Thatcher (1979–1990) nom Biergaarbechterstreik vun 1984/1985 praktesch zerstéiert.

## Montanindustrie an Lëtzebuerg

## Montanindustrie an Däitschland
Vun der „Gründerzeit“ bis an d'1960er Jore war d'Montanindustrie an Däitschland net nëmmen déi dreiwend Kraaft vum dem däitsche Wirtschaftswonner, mä och e wichtegen industriellen Employeur, absënns am Ruhrgebitt an am Saarland. D'Montan-Matbestëmmung huet bedeit, datt d'Decisiounen an den Entreprisen net just op Basis vum Gewënn orientéiert waren, mä datt och déi gesellschaftlech Auswierkunge berécksiichtegt goufen. Besonnesch am Ruhrgebitt huet se déi politesch a sozial Kultur gepräägt. Den Ofbau vun Aarbechtsplazen an d'Restrukturatioune goufen op eng sozial akzeptabel Manéier, zesumme mat de Personaldelegatiounen an de Gewerkschaften ëmgesat. Zënterhier ass der Montanindustrie hir Importenz als Employeur staark zeréckgaangen. An Däitschland gouf de strukturelle Changement an de betraffene Regiounen iwwer Joerzéngte mat héije Subventioune kompenséiert. D'Exploitatioun an d'Veraarbechtung vun der Kuel an dem Äerz an déi domat verbonne Stolproduktioun ass hautdesdaags bal komplett ausgestuerwen.

## Kuckt och
* Schuman-Plang
* Paul Wurth
* Deutsch-Luxemburgische Bergwerks- und Hütten-AG
* Aciéries réunies de Burbach-Eich-Dudelange
* Dummeldenger Schmelz

## Um Spaweck