open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muert

D**'Muert** oder **Wuerzel** (*Daucus carota* ssp. *sativus*) ass eng zweejäreg Geméisplanz aus der Famill vun den Apiaceae. Si ass d'Kulturform vun der Wëller Muert (*Daucus carota*).

Benotzt gëtt praktesch nëmmen d'Wuerzel selwer, d'Geleef gëtt net verschafft. D'Muerte sinn, vun der Quantitéit hier, no der Tomat, déi zweetheefegst Geméisaart an der EU.

Am éischte Joer bilt sech eng Blatrosett aus duebel- oder dräichfachgefiederte Blieder an eng Wuerzel eraus. Am zweete Joer beemt se an 't entsteet dann e Sprass mat Blieder a Bléien. Am Geméisubau gëtt d'Wuerzel schonn nom éischte Summer rekoltéiert.

D'Wuerzele si meeschtens orange (ursprénglech Zorte si wäisselzeg, gielzeg oder rout-mofelzeg) an enthale Carotin, Vitaminn C, Kalium an Eisen.

Déi orange Wuerzelen, wéi mer se haut kennen, sinn Ziichtungen a komme warscheinlech aus Holland, wou se op engem Bild vum Enn vum 17. Joerhonnert fir d'éischt ze gesi sinn.

## Literatur
* Georg Vogel: *Handbuch des speziellen Gemüsebaues*. Verlag Eugen Ulmer, Stuttgart 1996. ISBN 3-8001-5285-1, S. 953–975.
* Udelgard Körber-Grohne: *Nutzpflanzen in Deutschland von der Vorgeschichte bis heute*. Theiss, Stuttgart 1995 (Nachdruck ISBN 3-933203-40-6), S. 223–231. (Kulturgeschichte)

## Um Spaweck
Michel Clees

De **Michel Clees**, gebuer den 8. Mäerz 1963 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Medezinner (Gynekolog), Schrëftsteller, Liddermécher a Schauspiller.

Vun 1975 bis 1981 war hie Member vum Schülertheater am Escher Jongelycée, wou hien ënner der Leedung vum Ed Maroldt seng éischt Optrëtter als Schauspiller hat.

De Michel Clees war Member vum Lëtzebuerger Schrëftstellerverband a war vun 1999 bis 2020 President vum Verwaltungsrot vun der Kufa.

De Michel Clees war Hausauteur vum Théâtre national du Luxembourg an der Spillzäit 2019/2020. An deem Kader gouf d'Stéck "Captcha" am Januar 2020 uropgefouert. Dat fir Mäerz 2020 geplangte Stéck *Parterre* konnt awer wéinst de Covid-Mesuren eréischt am Januar 2021 fir d'éischt opgeféiert ginn.

## Bibliographie
* *Die Fremdlingin*, Verlag am Schluechthaus 1986 (Theaterstéck iwwer d'Liewe vum Georg Trakl).
* *Solosonate für einen Handschlag*, Éditions Phi 1995 (Theaterstéck iwwer déi lescht Joren am Liewe vum Béla Bartók).
* Michel Clees (Text), Annick Sinner (Illustratiounen): Kannerbuch *D'Gare vu Belval*, Éditions Guy Binsfeld, 2008
* *Sterbehäusle*, Éditions Guy Binsfeld 2008, Prix Servais, Mention spéciale
* *Abreise*, Éditions Guy Binsfeld, 2015
* *Parterre / Captcha, Stücke*, Éditions Guy Binsfeld, 2020

## Discographie
* Michel Clees: Plack *"immer noch"*, 1985
* Michel Clees & Ensemble: CD *"Lettres"*, Éditions Ultimomondo, 2004
* Georges Urwald, Nadine Kaufmann, Michel Clees: CD "Hatschum", Éditions Um Stued
* Michel Clees & Ensemble: Buch-CD "Die Nächte", Éditions Guy Binsfeld, 2017

## Filmographie
* *[[Schacko Klak (Film)|Schacko Klak]]*, 1990
* *[[Gwyncilla, Legend of Dark Ages]]*, als Troubadour, 1986
* *[[Die letzte Nacht]]*, 1983
* *[[Lupowitz]]*, 1982

## Um Spaweck

* "Michel Clees", Invité am Moies-Magazin, 100komma7.lu, 25. Mee 2020 - 13:00.
Wäschbuer

E **Wäschbuer** ass eng Installatioun, déi fréier dozou gedéngt huet, datt d'Leit aus enger Uertschaft oder engem Quartier hir Wäsch mat fléissendem Waasser maache konnten.

Dofir goufe Wäschbuere meeschtens laanscht eng Baach oder do, wou eng Quell aus dem Buedem koum, opgeriicht. Meeschtens ware se gedeckt an eng grouss Partie hat och Mauere ronderëm.

D'Plaz fir ze wäsche bestoung aus e puer Basengen oder Fassellen, déi an enger Rei stoungen. D'Basenge fir ze wäsche waren déi, déi am nooste beim Auslaf waren, an déi fir d'Wäsch ze schwenke waren déi, déi beim Alaf vum Waasser waren. D'Basenge waren net déif, knapps en hallwe Meter, an um baussenzege Bord dovu war eng hëlzen oder bëtongs Plattform, op där d'Wäsch geschruppt a geklappt gouf.

A verschiddenen Uertschafte gouf et och privat Wäschbueren, wéi z.&nbsp;B. zu Pontoise, wou d'Haiser laanscht d'Viosne am Keller eng Wäschplaz haten, déi direkt op d'Baach op war.

## Um Spaweck

*  Les lavoirs de France
*  Les lavoirs de l'Aube
*  Les lavoirs de Champagne-Ardenne
*  Les lavoirs de bourgogne et de Franche-comté
Fonds Belval

De **Fonds Belval** (mam Ganzen Numm **Établissement public pour la réalisation des équipements de l'État sur le site de Belval-Ouest**) ass en ëffentlecht Etablissement zu Lëtzebuerg, dat gegrënnt gouf, fir op de Frichë vun Esch-Belval d'Cité des Sciences, de la Recherche et de l'Innovation opzeriichten.

De Fonds Belval ass weiderhin de Bauhär fir aner ëffentlech Gebaier op Belval. E muss sech d'Bauprojeten awer per Gesetz geneemege loossen. De Fonds mécht déi néideg Etüden, organiséiert déi virgeschriwwen Architekte-Concoursen, a féiert d'Comptabilitéit vun de Bauaarbechten.

De Ministère de tutelle vum Fonds Belval ass de Ministère de la Mobilité et des Travaux publics.

Direkter ass de Luc Dhamen. Bis Juni 2015 war dat den Alex Fixmer.

## Um Spaweck
* Den Internet-Site vum Fonds Belval
* "Présentation de l'établissement public 'Fonds Belval'", *gouvernement.lu*, 19.03.2003.
Bläiminn vun Allerbuer

D**'Bläiminn vun Allerbuer**, och *Mine de Plomb de Longvilly* genannt war eng am 18. an 19. Joerhonnert aktiv Grouwenanlag am Éislek.
 
1787 wollt ee gewëssene Kleul, Awunner vun Allerbuer, op senger Proprietéit e Pëtz gruewen. Dobäi ass hien zoufälleg op eng Oder mat geschwieweltem Bläisalz gestouss.

1820 huet en aneren Allerbuerer och puer déck Äerzbléck mat Bläiodere fonnt. Duerno gouf et zwéin Interessenten, déi gewëllt ware fir den Terrain weider auszefuerschen an z'exploitéieren, et waren dat de Nottär Siville vu Baaschtnech an d*'Société des mines de Vedrin*, vun deenen déi lescht den Zouschlag krut.

Leschten Enns gouf d'hollännesch Regierung, 1826, enger Societéit vu Longvilly d'Erlabnes fir op engem Areal vun 3.213 Hektar no Äerzer ze sichen. D'Grenze vum Terrain waren d'Kierche vun den Noppeschdierfer Uewerwampech, Nidderwampech, Wanseler, Longvilly (Lingsweiler) an Noville, wärend Allerbuer am Zentrum louch.

Durch den Traité vu London, vum 19. Abrëll 1839 goung d'Minnekonzessioun gemeinsam u Lëtzebuerg an un d'Belsch. Déi nei Staatsgrenz huet den Terrain an zwéin ongläich Deeler getrennt. Sou war den Agang op belscher Säit, 200 Meter hanner der Grenz, an der Uertschaft Chifontaine. D'Bedreiwertaxe vun der Grouf goungen, entspriechend der Gréisst vum Terrain, un de belschen a Lëtzebuerger Staat.

1848 gouf eng relativ grouss Bläioder, an enger Déift vun 22 Meter, entdeckt. Zu gudder Lescht huet awer d'Grondwaasser et onméiglech gemaach, déi Oder z'exploitéieren. D'Recherchen hu sech duerno nëmme méi op Déiften, déi iwwer dem Grondwaasserpegel louchen, limitéiert. Well d'Bedreiwer bei dësen niddregen Déifte keen Erfolleg haten, hu si decidéiert an enger Déift vun 42 Meter en Drainagekanal, deen an d'Lingserbaach sollt oflafen, ze bauen. Därbaanst koum déi ganz Anlag de 25. August 1849, bei enger ëffentlecher Stee un d'Famill vum Herzog vun Arenberg. De Kanal mat enger Längt vun 2.100 Meter huet säin Zil erreecht an et gouf an enger Déift vu méi wéi 90 Meter geschafft. Et war dëst den Héichpunkt vun der Minn, méi wéi 200 Leit hunn dës Zäit an de Grouwe geschafft.

1881 goufen 1.125 Tonne Bläiäerz, 2.000 Tonne Koffereisenäerz a 600 Tonnen Zénkäerz ofgebaut. 1883 war et de Maximum mat 1.800 Tonne Bläiglanz. D'Grouwe ware proftitabel, well den Ofbaupräis bei ongeféier 120 Frang, an de Verkafspräis bei eppes 190 Frang pro Tonn louch. D'Produktioun gouf mat Päerd op d'Ëlwener Gare gefouert, vu wou aus si an d'Äifel, op Bleialf, an e Lager transportéiert gouf.

Déi Joren drop goung d'Produktioun stänneg erof. 1899 gouf et nëmme méi Recette vun 25.100 Frang géintiwwer Dépense vun 88.500 Frang.

1902 goufen d'Grouwen zougemaach. D'Gebaier si verfall, Frippercher hunn d'Reschter vu Metal geraf.

Haut bleiwen nëmme méi wéineg Iwwerreschter vun der Anlag, déi op engem Circuit Autopédestre tëscht Allerbuer a Longvilly ze gesi sinn.

## Bibliographie

*La Mine de Plomb de Longvilly. Robert Moerynck. Edition: Cercle d'Histoire de Bastogne. 1984*

## Um Spaweck

D'Bläiminn bei Industrie.lu
Longvilly

**Longvilly** (: *Lingser*, : *Lingsweiler*, : *Lonvli*, regional och *Loosweiler*) ass eng Sektioun vun der belscher Stad Baaschtnech an der Provënz Lëtzebuerg, am Dall vun der Lingserbaach.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Longvilly eng eegestänneg Gemeng. Um Territoire vun der Uertschaft goufe verschidde Minerale fonnt wéi z.&nbsp;B. Cerusit, Sphalerit, Pyromorphit a Bläiglanz.

Am Norde vun der Uertschaft war den Agank vun der Allerbuerer Bläiminn

Uertschaften, déi zu der fréierer Gemeng gehéiert hunn, sinn: Al-Hez (*Al Hé*), Arloncourt, Bourcy, Horritine, Michamps, Moinet (*Welsch-Boukëlz*) an Oubourcy. Um Lieu-dit Chifontaine stoungen, an der Zäit wéi d'Grouf funktionéiert huet, Wunnenge vun de Biergaarbechter.

## Geschicht
Een Dokument vun ëm 1222 nennt d'Uertschaft *Longunuiler*.

Zu Longvilly goufen d'Reschter vun enger réimescher Villa fonnt an de Kiem vu Reims op Köln huet do laanscht gefouert. D'Uertschaft ass am 9. Joerhonnert entstanen, wéi d'Patere vun de Abtei Prüm do ugefaangen hunn d'Bëscher ëmzehae fir Akerland unzeleeën. Si huet eng Zäit zur Meierei vu Bourcy gehéiert, an duerno zur Vogtei Baaschtnech.

Ënner dem franséische Regime hat Longvilly mat Moinet fusionéiert an 1823 mat Arloncourt, Bourcy, Michamps an Oubourcy. Oubourcy koum aus der Gemeng Noville-lez-Bastogne dobäi.

## Um Spaweck
Chifontaine

**Chifontaine** ass e Lieu-dit an der Gemeng Baaschtnech um hallwe Wee tëscht Longvilly a Moinet.

Am 19. Joerhonnert waren do Wunnenge gebaut gi fir d'Aarbechter, déi an der Bläiminn geschafft hunn. Wéi d'Bläiminn 1902 zougemaach gouf, si keng Leit méi do wunne bliwwen. Schonn 1891 gouf et nach just 46 Awunner.
Tour of Missouri

Den **Tour of Missouri** ass eng Etapecourse mam Vëlo, déi am US-amerikanesche Bundesstaat Missouri gefuer gëtt.

Zanter der éischter Oplo vum Tour of Missouri, déi vum 11. bis de 16. September 2007 disputéiert gouf, gehéiert dës Course zum UCI America Tour.

2007 an 2008 war d'Course an der Klass 2.1 agestuuft, koum awer 2009 an déi méi héich Klass 2.HC.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Tour of Missouri''
Michèle Clees

D**'Michèle Clees**, gebuer de 4. Februar 1954 an der Stad Lëtzebuerg, ass eng lëtzebuergesch Schauspillerin an Enseignante.

Si gëtt verschidde Schauspillcoursen am Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg.

## Filmographie
* *[[E Liewe laang (Film)|E Liewe laang]]*, als Mamm, 1992
* *[[Schacko Klak (Film)|Schacko Klak]]*, als Mamm, 1990
## Bibliographie
* *Schauspiel-Training. Die Entwicklung des schöpferischen Prozesses von der Arbeit an der Rolle*, Éditions Phi, 1993
* *Polaritäten verbinden. Der Erfahrbare Atem in der Schauspielausbildung*, Éditions Phi, 1996

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Schauspiller a Schauspillerinnen
Noville (Baaschtnech)

**Noville** och alt nach **Noville-lez-Bastogne** (: *Noveye-dilé-Bastogne*) ass eng Sektioun vun der belscher Stad Baaschtnech an der Provënz Lëtzebuerg.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Noville eng eegestänneg Gemeng.
## Kuckt och
*Enclos des fusillés de Memorial fir d'Affer vum *Massaker vun Noville*

## Um Spaweck
Villers-la-Bonne-Eau

**Wellers** oder **Wellerbaach** ass eng Sektioun vun der belscher Stad Baaschtnech an der Provënz Lëtzebuerg.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Villers-la-Bonne-Eau eng eegestänneg Gemeng.

Uertschaften an der fréierer Gemeng sinn: Livarchamps, Losange, Lutrebois, Lutremange a Remoifosse.

## Kuckeswäertes

*Tëscht Lutremange a Villers-la-Bonne-Eau steet d'Monument vun der 35. Infanteriedivisioun dat un d'Affer vum Zweete Weltkrich an där Géigend, wou wärend der Ardennenoffensiv besonnesch haart gekämpft gouf, erënnere soll.

* Um Lieu-dit *[[Betlange]]* am Dall vun der Bëtler Baach: d'Monument zur Erënnerung un de Jean-Baptiste Fallize (1844-1933), deen do gebuer gouf.

## Um Spaweck
Marie-Paule Molitor-Peffer

D**'Marie-Paule Molitor-Peffer**, gebuer de 7. Oktober 1929 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 9. September 1999 bei Loriol, war eng lëtzebuergesch Fraendoktesch.

D'Marie-Paule Molitor-Peffer war bekannt fir hiert Engagement a Punkto sexueller Opklärung a Partnerschaftsberodung. Als laangjäreg Presidentin (1967 bis 1992) vum Planning familial huet si sech an der Press an op Radio Lëtzebuerg fir hiert Uleies agesat.

Si huet sech och géint de sexuellen Abus vu Kanner engagéiert, och duerch hir Elteren, a war Expertin fir sou Fäll viru Geriicht. Ausserdeem huet se Policeagente forméiert, wéi se Frae befroe sollten, déi eng Vergewaltegung erlidden haten.

D'Marie-Paule Molitor-Peffer ass den 9. September 1999 an engem Autosaccident, zesumme mat hirem Mann, dem Georges Molitor, leie bliwwen.

## Gielercher
* *"mention honorifique exceptionnelle"* beim Prix Korczak 1997 vun der Stëftung Kannerschlass 
* Prix Nic. Thoma vun der Enseignantsgewerkschaft FGIL
* 

## No hir benannt
Follgend Gemengen hunn eng Plaz oder eng Strooss no der Marie-Paule Molitor-Peffer genannt:
* D'Gemeng Suessem huet 2009 eng vun den neie Stroossen op Belval-Nord no hir genannt (L-4409).
* D'Gemeng Déifferdeng huet ëm 2012 eng Plaz am Quartier Arboria no hir genannt (L-4549).
* D'Gemeng Mamer huet 2013 eng Strooss (*Klunscheknupp*) no hir ëmbenannt (L-8245).
* Och zu Bartreng ((L-8096) an zu Stroossen (L-8110) gëtt et eng *Rue Dr Marie-Paule Molitor-Peffer*.
* D'Stad Lëtzebuerg huet am Joer 2023 op der *Izeger Knupp –* an engem neien Deel vu Bouneweg – eng vu sechs Stroossen déi den Numm vun enger Fra kruten, no hir genannt (L-2675).

## Wierker
**Sexualität ist mehr.* (1982)
* *Liebe Macht Mut.* (1988)

## Literatur
* Josiane Kartheiser: *Ärztin ohne Furcht und Tadel - Dr. Marie-Paule Molitor-Peffer und ihr Lebenswerk.* Editions Phi, 2023.
Ransart (Belsch)

**Ransart** (: *El Ronsåt*) ass eng Sektioun vun der belscher Stad Charleroi an der Provënz Hainaut.

Bis zur belscher Gemengereform vun 1977 war Ransart eng eegestänneg Gemeng.

Vu 1795 bis 1815 huet Ransart zum franséischen Departement Jemmappes gehéiert.

D'Uerschaft stéisst am Süden un d'Fluchfeld vum Fluchhafe vu Charleroi Bréissel-Süd, vun deem eng Partie am Osten um Territoire vu Ransart läit.

Zwou Haaptverkéiersoderen um Territoire vun der Uertschaft maachen den Uschloss un d'belscht Stroossennetz. Et sinn dat d'Nationalstrooss N568 am Norde laanscht de Fluchhafen, an am Osten de Ring 3 iwwer d'Sortie N°13.

Duerch Ransart leeft d'Eisebunnsstreck Charleroi-Ottignies, et gëtt awer keng Gare méi am Duerf. Den Zuch hält an der Nopeschuertschaft Lodelinsart.

### Bekannt Leit
*Hector Heusghem, Vëlossportler an Tour de France-Fuerer
Revenu d'inclusion sociale

De **Revenu d'inclusion sociale**, kuerz **Revis** ass a Gesetzprojet fir eng staatlech Ënnerstëtzung fir Bierger mat engem ze nidderegen Akommes deen am Januar 2017 deposéiert gouf an deen **Garantéiert Mindestakommes**, kuerz **RMG**, *Revenu Minimum Garanti*, vun 1986 ersetze soll.

Obwuel Lëtzebuerg dacks als räicht Land duergestallt gëtt, gëtt et am Land vill Mënschen, deenen et net gutt geet. 2003 hu ganzer 10 % vun de Leit ënner der Aarmutsgrenz gelieft. 2008 waren et 14 %. Dofir gëtt et den RMG, d'garantéiert Mindestakommes. D'Gesetz vum RMG gouf zu Lëtzebuerg agefouert, fir datt déi Leit, déi um Existenzminimum gelieft hunn, och eng besser Chance hunn. Am Juni 2004 gouf et geännert, an 2017 revidéiert, woubäi och den Numm geännert huet.

Den RMG louch am Mäerz 2009 bei 1198,67 € netto fir een Erwuessenen ouni Kanner, bei zwee Erwuessener ouni Kanner mécht den RMG 1798 € aus. All Kand dat dobäi kënnt bréngt 109 € méi.
## Bestëmmunge vum RMG



Fir den RMG ze kréien a kënne vum Gesetz ze profitéieren, mussen dës Bedingungen erfëllt sinn:

1. **Residenz**: Et muss een zu Lëtzebuerg ugemellt sinn, do wunnen a sech och wierklech do ophalen. Wann ee weeder eng Staatsbiergerschaft vun engem EU oder engem EWR-Land huet (Europäesche Wirtschaftsraum, EU & Liechtenstein, Norwegen, Island) heemechtslos oder e politesche Flüchtling ass, da muss ee mindestens 5 Joer wärend deene leschten 20 Joer zu Lëtzebuerg gewunnt hunn an ugemellt sinn.

2. **Alter**: Et muss ee mindestens 25 Joer hunn. Mä et gëtt e puer Ausnamen:
* Wann een e Kand huet fir dat ee Kannergeld kritt.
* Wann een e Schwéierbehënnerte fleegt, dee permanent déi Fleeg néideg huet.

3. **Akommes**: Wann ee keen Akommes huet oder manner wéi de soziale Mindestloun zur Verfügung huet. Dat zielt souwuel fir Eenzelpersoune wéi och fir e Stot. Et muss ee bereet sinn all Méiglechkeeten, fir seng Situatioun ze verbesseren, auszenotzen.

## Kuckt och
* Soziale Mindestloun
* Aarmut zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
* Texte coordonné vum Gesetz
* Homepage zum RMG, vum Service national d'action sociale
* Aarbechterkummer-Info 2/2005
Grondschoul (Lëtzebuerg)

**Grondschoul** (*école fondamentale*) ass den Numm vun engem Deel vum obligatoresche Schoulunterrecht zu Lëtzebuerg. Si ass duerch e Gesetz vum 21. Januar 2009 agefouert ginn, a setzt sech zesummen aus der fréierer Virschoul (*Spillschoul*) a Primärschoul.

D'Grondschoul ass obligatoresch fir d'Kanner vu 4 Joer un a setzt sech aus 4 Zyklen zesummen (amplaz, wéi fréier, aus Schouljoren).

Den 1. Zyklus ass fir Kanner vun 3-5 Joer, deen 2. fir déi vu 6-7 Joer, deen 3. fir déi vun 8-9 Joer an dee 4. fir déi vun 10-11 Joer (Alter bei der Rentrée).

Fir vun engem Zyklus an deen nächsten ze kommen (bei deene meeschten all 2 Joer), muss d'Kand déi néideg Kompetenzen (e sougenannte "Kompetenzsockel", dee genee definéiert ass) noweisen. Déi ginn am Laf vum Joer an um Schluss vun den Zyklen evaluéiert.

Dat neit Schoulgesetz huet och d'Organisatioun vum Léierpersonal an de Schoule reforméiert; d'Enseignante mussen an Ekippen zesummeschaffen an d'Schoule gi vun engem Schoulcomité mat un der Spëtzt engem President dirigéiert.

Fir d'Schouljoer 2009-2010 ass de System a Kraaft getrueden.

## Kuckt och
* Schoulmeeschter a Léierin

## Um Spaweck
* "La nouvelle École fondamentale" um Site vum Erzéiungsministère.
* Lois et règlements grands-ducaux concernant l'enseignement fondamental. Législation.
Théodore Pescatore

**Théodore Pescatore** ass den Numm vun ë.&nbsp;a.:
* Théodore Pescatore (1802-1878), engem lëtzebuergeschen Industriellen a Politiker;
* Théodore Pescatore (1871-1931), engem lëtzebuergeschen Autosconstructeur;
* Théodore Pescatore (1912-1999), genannt Théo, engem lëtzebuergeschen Entreprener.
## Kuckt och
* Pescatore (Famill)
Henry Bishop (postmaster general)

Den **Henry Bishop**, vun Henfield am Sussex, gebuer 1611, a gestuerwe 1691 och **Bishopp** a **Bisshopp** geschriwwen, war den éischte Postmaster General of the United Kingdom an Erfinder vum Poststempel.
Théodore Pescatore (1871-1931)

Den **Théodore Pescatore**, gebuer de 14. Juni 1871 an der Stad Lëtzebuerg als Jong vum Dominique-Antoine Pescatore an der Anne Feltz, a gestuerwen den 10. Oktober 1931 zu Boufer, war e lëtzebuergeschen Ingenieur an Entreprener.

Hie war Grënner vun der Société anonyme *[[L'Auto-Mixte]]* zu Herstal, déi tëscht 1904 an 1913, nom Patent vum belschen Erfinder Henri Pieper déi éischt Hybridautoen a -camione gebaut huet, déi mat Pëtrol an Elektresch ugedriwwe goufen. De Stroum koum vun Akkumulatoren, déi am Henri Tudor senger Fabrick zu Manchester produzéiert goufen. D'Fabrick ass vu senge Schweeër dem Antoine, Théodore a Paul Pescatore, gefouert ginn.

Déi Autoen hunn um *Salon de l'automobile* am Januar 1906 grouss Beuechtung fonnt. Mä well d'Firma net genuch Kapital unzéie konnt, an d'Gefierer net deen erhoffte Succès kannt hunn, war et 1913 eriwwer mat Auto-Mixte.

Duerno huet den Théodore Pescatore zu Boufer an der Ieweschter Millen (Münstermühle) e mechaneschen Atelier gegrënnt.

Tëscht 1921 an 1930 war hie Buergermeeschter vu Luerenzweiler.

Den Théodore Pescatore war mat der Béatrice de Villegas bestuet. Hire Jong, den Théo Pescatore (4.10.1912 - 30.12.1999) war och Entreprener.

## Literatur
* Michel Bedeur: *Auto-Mixte Pescatore. Voitures et camions pétroléo-électriques, système Henri Pieper. Herstal 1905 -1913.* Éditions Vieux Temps, 2006, ISBN 2-930289-15-5
Lëscht vun de Keesere vum Réimesche Räich

Dës Lëscht vun de **réimesche Keeseren** ass en Deel vun de .

## Legend

## Lëscht

### Fréi an héich Keeserzäit (Prinzipat)

### D'Räichskris vum 3. Joerhonnert

Keesere vum Imperium Galliarum

* Postumus (260–269, géint de Gallienus an de Claudius Gothicus)
** Laelianus (269, Géigekeeser an Obergermanien)
* Marcus Aurelius Marius (269, géint de Claudius Gothicus)
* Victorinus (269–271, géint de Claudius Gothicus, de Quintillus an den Aurelian)
* Domitianus (271, géint den Aurelian)
* Tetricus I. (271–274, géint den Aurelian)
** Faustinus (274, Usurpator an Nordgallien)

Spéit Zaldotekeeseren

* **[[Claudius Gothicus]]** (268-270)
** Censorinus (269–270, Usurpator an Italien)
* **[[Quintillus]]** (270)
* **[[Aurelian]]** (270-275)
** Felicissimus (271 Usurpator zu Roum)
** Septimius (271, Géigekeeser a Dalmatien)
** Urbanus (271/272, Usurpator)
** Vaballathus (272, Géigekeeser am Osten)
* **[[Tacitus]]** (275-276)
* **[[Florianus]]** (276)
* **[[Probus]]** (276-282)
** Proculus (280/281, Géigekeeser an Niedergermanien)
** Saturninus (281, Géigekeeser a Syrien an an Egypten)
* **[[Carus]]** (282-283)
* **[[Carinus]]** (283-285)
** Sabinus Julianus (284–285, Géigekeeser a Pannonien an an Norditalien)

### Spéitantiquitéit

Tetrarchie

* **[[Diokletian]]** (284-305, géint de Carinus, 285 Elengherrscher, zanter 286 Keeser am Osten)
** Amandus (285/286, Usurpator a Gallien, zesumme mam Aelianus)
** Aelianus (285/286, Usurpator a Gallien, zesumme mam Amandus)
** Domitianus (297-298, Géigekeeser an Egypten)
** Achilleus (298, Nofollger vum Domitianus)
** Eugenius (303/304, Usurpator a Syrien)
* **[[Maximian]]** (286-305 Keeser am Westen, Caesar zanter 285, Géigekeeser an Italien 307–308 mam Maxentius, an a Gallien 310)
** Carausius (286-293, Géigekeeser a Britannien an Nordgallien)
** Allectus (293-296, Géigekeeser a Britannien, Nofollger vum C.)
** Julianus (297/298, Usurpator an Africa)
* **[[Constantius I.]]** (305-306 Keeser am Westen, Caesar zanter 293)
* **[[Galerius]]** (305-311 Keeser am Osten, Caesar zanter 293)
* **[[Severus]]** (306-307 Keeser am Westen, Caesar zanter 305)
* **[[Maxentius]]** (306–312 Keeser am Westen, bis 311 Géigekeeser, bis 307 nominell Caesar)
** Romulus (308-309 Géigekeeser am Westen, zesumme mat sengem Papp Maxentius)
** Domitius Alexander (308–309/310 Géigekeeser an Africa)
* **[[Licinius]]** (311–324 Keeser am Osten, 308-311 nominell am Westen)
* **[[Valens]]** (316-317, Matkeeser mam Licinius)
* **[[Martinianus]]** (317-324, Matkeeser mam Licinius)
** Severianus (313 Usurpator a Kilikien)
* **[[Maximinus Daia]]** (310–313 Keeser am Osten, Caesar zanter 305)
* **[[Konstantin de Groußen|Konstantin I.]]**

## Nofollegstaaten

Zanter dem Mëttelalter hunn och anner Herrscher op den Titel vun engem réimesche Keeser Asproch erhuewen, z.&nbsp;B.:

* fränkesch-däitsch Herrscher no der Keeserkréinung vum Karl de Grueßen 800–924 an 962–1806,
* griichesch a laténgesch Herrscher 1204–1461 a
* weider Herrscher säit dem 15. Joerhonnert.

## Kuckt och

* Antiquitéit
* Réimescht Räich
Bleialf

**Bleialf** ass eng Uertsgemeng an der Schnéi-Äifel am Äifelkrees Béibreg-Prüm. Et ass en Deel vun der Verbandsgemeng Prüm.

Zu Bleialf gëtt et eent vun den dräi Bläiäerzgisementer an der Äifel.

Bleialf gouf fir d'éischt 893 am Prümer Urbar ernimmt.

## Kuckeswäertes
*Kierch Sankt-Mariä-Himmelfahrt.
*Tunnel vu Bleialf.
*Sender Bleialf.
* D'Grouf *Mühlenberger Stollen* mat Musée.
Véierkeeserjoer

Als **Véierkeeserjoer** gëtt d'Joer 69 n. Chr. bezeechent. An deem Joer hunn de Galba, deen zanter 68 als Nofollger vum Nero regéiert huet, den Otho, de Vitellius an de Vespasian Usproch op d'Keeserwürd am Réimesche Räich erhuewen. Schliisslech konnt sech de Vespasian duerchsetzen, deen déi nei Dynastie vun de Flavier gegrënnt huet.


|Galba
|Otho
|Vitellius
|Vespasian


## Kuckt och
* Lëscht vun de Keesere vum Réimesche Räich
* Zweet Véierkeeserjoer (193)
* Sechskeeserjoer (238)
* Dräikeeserjoer (1888)
Zweet Véierkeeserjoer

Als **Zweet Véierkeeserjoer** gëtt d'Joer 193 no Christus bezeechent. Heiansdo gëtt och d'Bezeechnung *Fënnefkeeserjoer* benotzt. An deem Joer goufen – no der Ermuerdung vum Commodus den 31. Dezember 192 – véier Männer zum Keeser ausgeruff. Dat waren:

* De Pertinax (Januar bis Mäerz 193) 
* Den Didius Julianus (Mäerz bis Juni 193) 
* De Septimius Severus (193–211)
* De Pescennius Niger, Géigekeeser (193–194)

Schliisslech konnt de Septimius Severus sech definitiv duerchsetzen. Hien huet d'Dynastie vun de Severer gegrënnt an huet sech (fiktiv) als den Adoptivbouf vum Mark Aurel (de Papp vum Commodus) duergestallt, fir un d'Traditioun vun den Adoptivkeeseren unzeknäppen.

De fënnefte Pretendent, de Clodius Albinus, huet sech mam Titel vun engem *[[Caesar (Titel)|Caesar]]* an der Aussiicht op d'Nofolleg vum Septimius Severus zefriddestelle gelooss. Hien huet sech eréischt 195 zum Géigekeeser ausruffe geloss, wéi de Septimius Severus däitlech z'erkenne ginn huet, dat hie seng Bouwen, de Caracalla an de Geta, als Nofollger gewënscht huet.

## Kuckt och

* Lëscht vun de Keesere vum Réimesche Räich
* Véierkeeserjoer (69)
* Sechskeeserjoer (238)
* Dräikeeserjoer (1888)
Pëll (Homonymie)

Eng **Pëll** ass:
* eng Medikament-Form, déi oral ageholl gëtt (hautdesdaags meeschtens duerch Tabletten, Dragéeën a Kapselen ersat): Pëll;
* déi ëmgankssproochlech Kuerzform fir d'hormonellt Verhiddungsmëttel Antibabypëll;
* e jonkt erwuessent Hong; kuckt Haushong.
Wunnengslosegkeet

Mat **Wunnengslosegkeet** (nom däitschen *Obdachlosigkeit*) gëtt den Zoustand vu Mënsche beschriwwen, déi kee (fest) Doheem hunn, déi keen Daach iwwer ëm Kapp hunn, déi op der Strooss liewe mussen, well se net wëssen, wou owes iwwernuechten. Wunnengsloser (Obdachlose) schlofen dacks am Fräien, op ëffentleche Plazen, an Noutquartéier oder an Haiser vun Hëllefsorganisatiounen.

De Begrëff "Wunnengslosen" ass zimmlech wäertneutral an dréckt de Fakt aus, datt et sech ëm eng Persoun handelt, déi keen Ënnerdaach huet.

D'Wunnengslosegkeet bréngt dacks villfälteg Problemer mat sech, wéi zum Beispill physesch, psychologesch an virum allem familiär Problemer. Och wann ee Wunnengslosen net onbedéngt vu legalen Drogen, wéi Alkohol, oder och vun illegalen Drogen ofhängeg ass, ass hien dacks net wäit vun dësem Milieu ewech, an et besteet d'Versuchung dës Mëttelen aus Verzweiwlung ze huelen. Sou erreecht ee meeschtens nach méi eng schrecklech Lag an déi ee rutscht, wéi et ëmmerhi scho virdru war.

## Wunnengslosegkeet zu Lëtzebuerg

Zu Lëtzebuerg liewen no Schätzunge vun der Caritas Lëtzebuerg 250 bis 300 Leit op der Strooss an dat aus ënnerschiddleche Grënn. 80 bis 85 % vun dëse Leit si Männer. Hëllef an Ënnerstëtzung fannen dës Mënsche bei de Streetworker, am Foyer Ulysse, wou se iwwernuechte kënnen, den Dag iwwer an der Téistuff oder bei der "Stëmm vun der Strooss".

Am Wanter 2006/07 hunn 189 Männer an 48 Frae vun der "Wanteraktioun" profitéiert, dovu waren 79 Lëtzebuerger, 27 Portugisen, 25 Fransousen a 49 Mënsche mat afrikanescher oder osteuropäescher Nationalitéit. D'Wanteraktioun ass zanter dem Wanter 2001/2002 eng Initiativ vum Familljeministère an Zesummenaarbecht mat *Caritas Accueil et Solidarité* mam Zil den Wunnengslosen (aus der Stad Lëtzebuerg) onbürokratesch an de kale Wanterméint eng waarm Schlofplaz unzebidden.

## Aner Ausdréck fir Wunnengsloser

* **Strummert**: Strummert ass éischter eng negativ Bezeechnung fir e Wunnengslosen. Leit déi dësen Ausdrock benotze weisen éischter Ofneigung géintiwwer deene Leit ouni Daach iwwer dem Kapp. Strummert kënnt vum Ausdrock "op der Strumm sinn", dat sou vill heescht wéi duerch d'Stroossen zéien an heesche goen.
* **Clochard**: Clochard ass eng franséisch, méi familiär Bezeechnung fir Obdaachloser an ass och éischter ofneigend gemengt. An dësem Ausdrock kléngt mat un, datt dës Leit "fräiwëlleg" sou liewen a léiwer de ganzen Dag nëmme liddereg op der Strooss leien an näischt ënnerhuele fir erëm aus dëser Situatioun erauszekommen.
* **Penner**: Dat Wuert Penner ass och en ofschätzegt a respektloost Wuert fir e Wunnengslosen. Penner kënnt vum Verb pennen, also schlofen. Dëst géif da bedeiten, datt déi Leit näischt maachen an de ganzen Dag liddereg op der Strooss leien. Wann ee Penner seet, denkt ee gär un een, deen Alkohol gedronk huet, an der Strooss heescht a selwer Schold u senger Situatioun ass.
* **SDF** (Sans Domicile Fixe) ass déi franséisch Bezeechnung fir "Leit ouni feste Wunnsëtz" an also en neutralen Ausdrock.
* **Sans Abri** ass en neutralen Ausdrock an déi franséisch Iwwersetzung vu "Wunnengsloser".

## Um Spaweck

* Stëmm vun der Strooss
Ali Bongo

Den **Ali Ben Bongo Ondimba**, gebuer als Alain-Bernard Bongo den 9. Februar 1959 zu Brazzaville, ass e Politiker aus dem Gabun.

Hien ass de Jong vum fréiere gabunesesche President Omar Bongo a deem senger deemoleger Fra Patience Dabany. Tëscht 1999 an 2009 war hie Verdeedegungsminister ënner dem Premierminister Casimir Oyé Mba. Bei de Presidentschaftswale vum 30. August 2009 ass hien zum President vun der Republik Gabun gewielt ginn.

Bei de Presidentewalen 2016 gouf hien den 30. August als Gewënner, an domat als erëmgewielt, deklaréiert.

De 24. Oktober 2018 gouf de Bongo zu Riad hospitaliséiert. De Vizepresident Pierre Claver Maganga Moussavou huet confirméiert datt de Bongo en Hiereschlag hat, an zanter Enn 2018 an enger Privatresidenz zu Rabat an der Rehabilitatioun ass. Vum 24. Oktober 2018 un, gouf de Bongo net méi an der Ëffentlechkeet gesinn an et gouf souguer Spekulatiounen datt hie gestuerwe wier. An der Neijoerschusprooch den 1. Januar 2019, sengem éischten ëffentlechen Optrëtt zanter Enn Oktober, sot hien et géif him nees gutt goen.

Den 30. August 2023 gouf hie vun de Militärputschisten ofgesat a vum Iwwergankspresident Brice Clotaire Oligui Nguema ersat.
## Um Spaweck
* Dem Ali Bongo seng Websäit
* « Portrait. Ali Ben Bongo, Monsieur Fils », *[[Le Monde]]*, 17. Juni 2009.
Iolu Abil

De **Iolu Johnson Abil**, gebuer de 17. Februar 1942 op Tanna, ass e Politiker vu Vanuatu. Hie war vun 2009 bis 2014 President vu Vanuatu.

Virdru war hien ë.&nbsp;a. Staatssekretär an der éischter Regierung no der Onofhängegkeet vu sengem Land an, vun November 2004 bis Abrëll 2005, Interim-Ombudsmann.

Ausserdeem hat hie verschidde Plazen an der Privatwirtschaft, dorënner déi als President vun Air Vanuatu.

## Um Spaweck
Eisebunnsstreck Beetebuerg - Uespelt

D**'Eisebunnsstreck Beetebuerg-Uespelt** war eng Schmuelspuerbunn a Vizinalstreck déi vu Beetebuerg iwwer Helleng op Uespelt gefouert huet.

D'Streck déi 10,19&nbsp;km laang war, gouf mam Gesetz vum 26. Juni 1897 gegrënnt an ass den 1. September 1899 opgaangen.

D'Chemins de fer vicinaux (CV) ware Concessionnaire vun der Streck, hunn se awer ni selwer bedriwwen. Se hunn d'Exploitatioun delegéiert:

* vun 1899 bis 1911 un d'Société anonyme pour l'exploitation de chemins de fer régionaux en Belgique, 
* vun 1911 bis 1919 un d'Société des chemins de fer secondaires luxembourgeois (CSL) an duerno, 
* vun 1919 bis 1934 un d'Société anonyme luxembourgeoise des chemins de fer et minières Prince-Henri (PH).

D'CV ass 1934 opgeléist ginn, wéi d'Kantonal-, d'Sekundär- an d'Vizinalbunnen zesummegeluecht goufen. De Staat huet den 19. Abrëll 1934 d'Exploitatioun vun der Streck mat der staatlecher Gesellschaft Chemins de fer à voie étroite de l'État (CVE) iwwerholl.

Den 8. Dezember 1952 ass de leschten Zuch gefuer.

## Kuckt och

* Geschicht vun der Eisebunn zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de lëtzebuergeschen Eisebunnsstrecken
* Schmuelspuerbunnen zu Lëtzebuerg
* De Benni
* De Chareli
* De Jangli

## Literatur

* Federmeyer, Ed. *Schmalspurbahnen in Luxemburg*. Luxemburg: G.A.R., 1992. Print. ISBN 3-921980-46-1
Ernest Simons

Den **Ernest-Charles-Damien Simons**, gebuer de 17. Januar 1835 zu Dikrech, a gestuerwen den 11. Abrëll 1873 zu Metz, war e lëtzebuergesche Jurist a Politiker.

Duerch kinneglech-goussherzogleche Beschloss vum 16. Abrëll 1861 krut hien eng Nominatioun als Affekot beim Staatsrot.

Vun 1860 bis 1864 war hien, als Gewielte vum Kanton Réimech, Member vun der *Assemblée des États*.

An der Regierung de Tornaco war hie vum 31. Mäerz 1864 bis de 26. Januar 1866 Generaldirekter fir den Interieur a Bauten, a vum 26. Januar 1866 bis den 3. Dezember 1866 Generaldirekter fir Finanzen.

Hie war vun 1869 bis 1872 als Deputéierten vum Kanton Lëtzebuerg an der Chamber.
Syndicat intercommunal pour la distribution d'eau potable dans la région de l'Est

De **Syndicat intercommunal pour la distribution d'eau potable dans la région de l'Est**, ofgekierzt **SIDERE** ass e Waassersyndikat am Oste vu Lëtzebuerg.

Als Objet huet de Syndikat:

# d'Gestioun an d'Verdeele vum Drénkwaasser an der Regioun Osten, andeems en all déi Aarbechten ausféiere léisst déi dofir néideg sinn;
# d'Gestioun vum Ravitaillement mat Drénkwaasser dat vum SEBES kënnt;
# den Ënnerhalt vu sengen eegene Quellen a Pëtzer.

## Geschicht
Aus de follgenden dräi Syndikater:

* *Syndicat de communes pour la construction, l'exploitation et l'entretien de la conduite d'eau de l'Est des communes Betzdorf, Manternach et Mertert*
* *Syndicat pour la conduite d'eau intercommunale des communes de Lenningen et de Wormeldange*
* *Syndicat de communes pour la construction, l'exploitation et l'entretien d'une distribution d'eau des communes de Grevenmacher, Biwer, Rodenbour et Flaxweiler*

déi tëscht 1950 an 1960 entstane sinn, gouf de SIDERE den 8. Februar 1995 duerch en Arrêté grand-ducal ënnert dem Numm *Syndicat intercommunal pour la distribution d'eau dans la région de l'Est* autoriséiert. Grënnungsmembere waren d'Gemenge Betzder, Biwer, Fluessweiler, Gréiwemaacher, Jonglënster, Lenneng, Manternach, Mäertert a Wuermer.

Duerno koumen nach follgend Gemenge bäi:

* Mompech, den 29. Mee 1998,
* Schëtter, de 6. September 2007;
* d'Gemenge Bous, Duelem, Réimech, Stadbriedemes a Waldriedemes den 28. Mäerz 2016, nodeems de *Syndicat de distribution d'eau des communes de Bous, Dalheim, Remich, Stadtbredimus et Waldbredimus*, gekierzt *[[Syndicat d'eau de Remich]]*, deen 1949 gegrënnt gi war, op den 28. Mäerz 2016 opgeléist gouf.

Mat de neie Statute vun 2016 gouf och d'Wuert « potable » am Numm vum Syndikat bäigesat.

## Membergemengen

## Um Spaweck

* Websäit vum SIDERE
Patrick Swayze

De **Patrick Swayze**, gebuer den 18. August 1952 zu Houston, Texas, a gestuerwen de 14. September 2009 zu Los Angeles, Kalifornien, war een US-amerikanesche Schauspiller, Sänger an Dänzer.

Bekannt gouf de Swayze duerch d'Roll vum Orry Main an der Televisiounsserie *[[North and South]]* (de:*Fackeln im Sturm*). Aner bekannt Filmer wou hie matgespillt huet waren *[[Dirty Dancing]], [[Ghost]], [[To Wong Foo, thanks for Everything, Julie Newmar]]* a *[[Point of Break]]*.

De Film *George and the Dragon* (2004, Regie: Tom Reeve), an deem hien d'Haaptroll gespillt huet, war bal ganz zu Lëtzebuerg gedréint ginn.

Nieft der Schauspillerei huet de Swazye och gesongen. Säi bekanntst Lidd war *She's like the Wind* aus dem Film Dirty Dancing. An dësem Film konnt hie sech och als Dänzer beweisen.

Säit dem 12. Juni 1975 war hie mat senger Kolleegin Lisa Niemi bestuet.

Am Januar 2008 gouf bei him Bauchspäicheldrüsekriebs diagnostizéiert. Hien ass de 14. September 2009 mat 57 Joer doru gestuerwen.

## Um Spaweck
Syndicat intercommunal du Centre pour la conservation de la nature

De **Syndicat intercommunal du Centre pour la conservation de la nature**, gekierzt **SICONA-Centre** ass e Gemengesyndikat fir Naturschutz a Landschaftsfleeg am Zentrum vu Lëtzebuerg, deen 1999 gegrënnt gouf.

De SICONA-Centre huet zesumme mam SICONA-Sud-Ouest an der biologescher Statioun déi derzou gehéiert, zanter 2014 säi Sëtz an engem Gebai zu Ollem; de Verwaltungssëtz ass de Statuten no an der Märei zu Miersch.

## Geschicht
De SICONA-Centre gouf duerch en Arrêté grand-ducal vum 5. November 1999 geschaaft. En huet deemools aus 7 Gemengen aus dem Zentrum vu Lëtzebuerg bestanen: Biekerech, Biissen, Feelen, Groussbus, Mäerzeg, Réiden op der Atert a Viichten.

An de Joren duerno koumen nach aner Gemengen dobäi:

* Miersch (2001),
* Schieren a Sëll (2008),
* Préizerdaul an Useldeng (2010).

Duerch en Arrêté grand-ducal vum 7. Juni 2015 krut de Syndikat nei Statuten.

## Ugeschlosse Gemengen
Stand: 2023

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Um Spaweck

*  Websäit vum ''SICONA-Centre''
* De Syndikat op der Websäit vum SYVICOL
Rational Funktioun

Eng **rational Funktioun** ass an der Mathematik eng Funktioun, déi sech ënner der Form
:
f(x)=\frac{a_m x^m+a_{m-1} x^{m-1}+\cdots +a_1x+a_0}{b_n x^n+b_{n-1} x^{n-1}+\cdots +b_1x+b_0} 
= \frac{P_z(x)}{Q_n(x)}
mat natierlechen Zuelen m an n schreiwe léisst, also als Quotient vun zwéi Polynomen duerstellbar ass. D'Koeffizienten a_m, \dotsc, a_0, b_n, \dotsc, b_0 kënne belibeg reell Zuelen (oder jee no Kontext komplex Zuelen) sinn. Déi eenzeg Aschränkung ass, datt Q_n \ne 0 muss sinn.

## Um Spaweck
Iernsterbaach

D**'Iernsterbaach** ass eng lëtzebuergesch Baach, am Zentrum vum Land an de Gemengen Nidderaanwen a Jonglënster.

Si huet hir Quell am Gréngewald um Lieu-dit *Gréiweier* op enger Héicht vu ronn 360 Meter. Si leeft vun do aus no Nordosten a kritt ënnerwee déi kleng Baachen *Klengelflässchen* a *Wurzelflass* vu lénks dobäi. No ronn engem Kilometer ännert se hire Laf an Direktioun Osten, bis op Iernster, wou se e Weier fiddert, fir no der Uertschaft no Norde weiderzelafen.

Tëscht Iernster a Gonnereng kënnt vu lénks nach d*'Eeschbech* dobäi. Südlech vu Gonnereng tëscht der aler Uertschaft an der neier Cité, um Flouer *An den Aessen*, leeft se mat der Kriibsebaach zesummen, an déi zwou bilden dann d'Schwaarz Iernz.

D'Baach ass 4,3 Kilometer laang an huet bei der Administration de la Gestion de l'Eau de Code 497.
## Kuckt och
Albena Petrovic-Vratchanska

D**'Albena Petrovic-Vratchanska**, bulgaresch: *Албена Петрович-Врачанска*, gebuer den 20. Oktober 1965 zu Sofia a Bulgarien, ass eng Komponistin, Pianistin a Museksenseignante, déi zanter 1996 zu Lëtzebuerg lieft.

Si huet bis ewell iwwer 600 Wierker a verschiddene Musekstiler komponéiert.

D'Albena Petrovic-Vratchanska war eng Zäit laang Chargé de cours am Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg.

Zanter 2009 ass si Presidentin vum Veräin *Artistes En Herbe* a.s.b.l. dee sech ëm d'Fërdere vu jonke Museker bekëmmert.

## Publikatiounen
**Wann de Piano rose gëtt.*, Buch mat CD, 2011, ISBN 3-88865-204-9.

## Gielchen
* Chevalier vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2013)

## Um Spaweck
* Websäit vun der Albena Petrovic-Vratchanska 
* Wann de Piano rose gëtt op cid-femmes.lu
Kriibsebaach

*Kriibsebaach, en Niewefloss vun der Wäisser Iernz
*Kriibsebaach, en Niewefloss vun der Schwaarzer Iernz
Nicole Paulus

D**'Nicole Paulus**, gebuer de 25. Juni 1955 zu Gréiwemaacher, ass eng lëtzebuergesch Sozialaarbechterin a Schrëftstellerin.

Si schreift Kanner a Jugendbicher a Lëtzebuerger Sprooch.

D'Nicole Paulus war Member vum Lëtzebuerger Schrëftstellerverband.

## Wierker
* *Drei Wochen im Lande Ho Chi Minhs*, 1982
* *Schnéi am Kapp*, zesumme mat der Anne Weyer (Illustratiounen), Iechternach, 1993
* *Dem Dracula säin Torchong*, zesumme mat der Anne Weyer (Illustratiounen), Iechternach, 1995
* *Wann de Piano rose gëtt.*, zesumme mat der Albena Petrovic-Vratchanska (Musek fir Piano) an der Catrin Raber (Illustratiounen), Éditions Phi, Lëtzebuerg, 2001, ISBN 3-88865-204-9
* *Ech an de Jules zu Kalanaxo*, mam R. Bradley Owen (Illustratiounen), Kollektioun Philou, Éditions Phi, Esch-Uelzecht, 2002, ISBN 3-88865-214-6
Stär 1. Gréisst

Als **Stär 1. Gréisst** ginn zanter der Griichescher Antiquitéit déi hellst Fixstäre bezeechent.

Um ganze Stärenhimmel gëtt et 23 Stäre mat der 1. Gréisst. Besonnesch opfälleg ënner hinne sinn dräi Stäregruppen: dat sougenannte Wantersechseck, dat grousst Summerdräieck an d'Stärebild Crux mat dem Centaurus.

E bëssi méi schwaach Stäre goufe vun de Griichen Hipparchos (190–125 v. Chr.) a Ptolemäus (100–160 n. Chr.) als Stär 2. Gréisst bezeechent (z.&nbsp;B. Ursa Major, Cassiopeia an d'Orionceinture) an déi ganz schwach, mat bloussem A visuell Stären als 6. Gréisst.

Där Klassifizéierung hunn d'Astronomen an der Neizäit eng physikalesch genee definéiert Skala ugepasst, déi si visuell Hellegkeet nennen (och „Gréissteklass“ resp. Magnitudo, ofgekierzt *mag*). An där Skala gëtt et:
* *23 Stäre vun der 1. Gréisst* bis 1,5&nbsp;mag
* 70 Stäre vun der 2. Gréisst (1,5 bis 2,5&nbsp;mag);
* 170 Stäre vun der 3. Gréisst;
* 430 Stäre vun der 4. Gréisst (nom Argelander/Kapteyn);
* 1200 Stäre vun der 5. Gréisst;
* 4000 Stäre vun der 6. Gréisst.

Déi Skala ass sou ausgeluecht, datt all Niveau engem Intensitéits-Verhältnes zum Liicht vun 2,512 entsprécht, an dofir 5 Stufen 1:100. E Stär 1. Gréisst ass also 100-mol sou hell wéi e Liichtpunkt vun der 6. Gréisst, wat dem A awer als manner Stufe virkënnt. Ursaach dofir ass d'Weber-Fechner-Gesetz vun eisem Gesiichtssënn, dat eis et anerersäits erméiglecht, nach Hellegkeetsënnerscheeder tëscht Dag an Nuecht vun 1:10 Milliarde festzestellen.

D'Stärenzuel hëlt pro Gréissteklass op dat 2½- bis 3-facht zou. Eréischt tëscht der 14. an 18. Gréisst fält de Facteur op 2,3 pro Niveau, wouraus een en Total vun de Stäre vun op d'mannst 30 Milliarde kritt.

## Lëscht vun de Stären
Donatuskapell zu Pëtten

D**'Donatuskapell zu Pëtten** ass eng kathoulesch Kapell, déi zur Par Miersch Saint-François, zum Dekanat Zentrum an zu der Gemeng Miersch gehéiert.

De Patréiner ass den hellegen Donatus, deem säi Fest den 30. Juni gefeiert gëtt.

Se läit am Duerfkär vu Pëtten nieft der Waasserbuerg an der *rue du Château*, dem CR306.

De 6. Dezember 2023 gouf se als national Kulturierfschaft klasséiert.

Zur fréierer Par Miesdref huet ausser der Kapell vu Pëtten och nach d'Parkierch vu Miesdref gehéiert.

## Geschicht
D'Kapell gouf tëscht 1725 a 1727 opgeriicht, 1903 vergréissert an 1930 an 1951 restauréiert.

Iwwerliwwertem no soll et ënner der Kapell eng Krypta ginn, an där den *Theobald den Eremit* begruewe soll sinn, deen op der Héicht vum Rouscht a senger Klaus gelieft soll hunn.

## Literatur
* Friedrich, Evy, 1970. Pettingen / Ein Dorf das Stadtrecht hatte. Revue 46: 46-52.
* Hilbert, Roger, 1995. Die Kapelle von Pettingen. Duerfsieschterblietchen Nr. 19(Spiirkel), S. 4-7, Pettingen.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck

* D'Fënstere vun der Kapell vu Pëtten op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.'' 
* Websäit vun de Mierscher Geschichtsfrënn iwwer d'Geschicht vu Miersch, Biereng, Miesdref a Pëtten
* Video op Youtube aus der Serie: Kierchen a Kapellen zu Lëtzebuerg iwwer d'Donatuskapell zu Pëtten
* D'Kapell Pëtten an der Facebookgrupp ''Patrimoine religieux Luxembourg - Reliéisen Ierwen Lëtzebuerg''
Emma Goldman

D**'Emma Goldman**, gebuer de 27. Juni 1869 zu Kowno (deemools Russland, haut *Kaunas* a Litauen), a gestuerwen de 14. Mee 1940 zu Toronto, war eng litauesch-US-amerikanesch Anarchistin, Feministin a Schrëftstellerin.

D'Emma Goldmann ass als Teenager mat hirer Famill op Sankt Péitersbuerg geplënnert. Do ass se mat revolutionären Iddien a Kontakt komm. Wéi se 17 Joer al war, ass se an d'USA emigréiert. Do huet se den Alexander Berkman kennegeléiert, e bekannten Anarchist. Méi spéit ass se wéinst hirer anarchistescher Astellung a Russland ausgewise ginn an huet duerno och a Südfrankräich an a Groussbritannie gelieft.

Si huet souwuel d'Russesch Revolutioun, wéi och de Spuenesche Biergerkrich matgemaach. Hiert bekanntst Wierk ass *Anarchism, and Other Essays*. (1886)

## Um Spaweck
Anarchismus

Den **Anarchismus** ass eng philosophesch a politesch Léier, respektiv och eng Beweegung, déi all Aart vun Hierarchie als Form vun der Ënnerdréckung vun individueller a kollektiver Fräiheet refuséiert. D'Zil ass fir eng Gesellschaft ouni Dominatioun, mee duerch Solidaritéit, Toleranz an Zesummenaarbecht z'entwéckelen.

An der Praxis gëtt et verschidden Zorten oder Stréimunge vun Anarchismus (individualiteschen Anarchismus, kollektivisteschen Anarchismus, asw.). Wéi och ëmmer, déi politesch Theorie ass an der Haaptsaach eng Utopie bliwwen, well an der Gesellschaft méi staark oder méi schlau Mënschen ëmmer nees versichen, aneren hire Wëllen opzezwéngen, sou datt de facto rëm eng Hierarchie entsteet.

Als "Anarchiste" ginn och Aktiviste wéi de Ravachol, de Caserio, oder Bande wéi d'Bande à Bonnot bezeechent, déi sech eventuell un eenzelen Aspekter vun enger anarchistescher Theorie orientéieren, déi awer an der Haaptsaach nëmme mat spektakulären Handlungen oder Attentater angeblech nei Verhältnesser wëlle schafen, respektiv d'Gesellschaft wëlle gesond bommen. Dat sinn awer keng Idealisten, déi eng méi gerecht a solidaresch Gesellschaft wënschen, mä Nihilisten, respektiv Chaoten oder souguer Terroristen, déi hir Aktivitéiten dacks just mat Iwwerfäll an Abréch finanzéieren.

## Bekannt Denker vum Anarchismus
* Michael Bakunin
* Emma Goldman
* Peter Kropotkin
* Louise Michel
* Lucy Parsons
* Pierre Joseph Proudhon
* Élisée Reclus
* Max Stirner

## Literatur
* Daniel Guérin, *L'anarchisme - De la doctrine à l'action*; Paräis (NRF-Gallimard), 1965.
* Normand Baillargeon, *L'ordre moins le pouvoir - Histoire & actualité de l'anarchisme*; Marseille (Éditions Agone), 2008 (= 4. revidéiert an ergänzt Oplo).
* Max Stirner, *Œuvres complètes, L'unique et sa propriété et autres écrits*; Paräis (L'Âge d'Homme), 1972.
* Pierre Kropotkine, *La morale anarchiste*; Paräis (Éditions Mille et une nuits), 2015.
* Michael Bakunin, *Die revolutionäre Frage. Föderalismus - Sozialismus - Antitheologismus*; Münster (Unrast-Verlag, Klassiker der Sozialrevolte 6), 2000.
* Daniel Colson, *Petit lexique philosophique de l'anarchisme - De Proudhon à Deleuze*; Paräis (Le Livre de Poche / biblio essais), 2001.
* Michel Perraudeau (mat engem Virwuert vum Michel Onfray), *Éloge des libertaires - Les 100 mots du libertarisme*; Paräis (Autrement), 2016.
* Michel Onfray, *Politique du rebelle - Traité de résistance et d'insoumission*; Paräis (Le Livre de Poche / biblio essais), 2016.

## Um Spaweck
Virginie Despentes

D**'Virginie Despentes**, gebuer den 13. Juni 1969 zu Nanzeg, ass eng franséisch Romanschrëftstellerin.

## Wierker

* 1993: Baise-moi, éditions Florent-Massot. (ISBN 229030879X)
: Iwwersetung op Englesch Rape me, 2003, Grove Press (ISBN 0802138705)
* 1996: Les Chiennes savantes, éditions Florent-Massot. (ISBN 2246589118)
* 1998: Les Jolies choses, Grasset. (ISBN 2246568927) Prix de Flore 1998 a prix Saint-Valentin en 1999.
* 1999: Mordre au travers, Librio. (ISBN 2290352039)
* 2002: Teen spirit, Grasset. (ISBN 2246606217)
* 2002: Trois étoiles, Au Diable Vauvert, une bande dessinée publiée et réalisée en collaboration avec Nora Hamdi. (ISBN 2846260419)
* 2004: Bye bye Blondie, Grasset. (ISBN 2246648912)
* 2006: King Kong Théorie, Grasset, collection Essai. (ISBN 2246686113) (À noter: la couverture illustrée par Marie Meïer)
:Iwwersetzung op Englesch King Kong Theory, 2009, Serpent's Tail (ISBN 1846686423)

Si huet 2004 "Plastic Jesus" iwwersat, e Wierk vum Poppy Z. Brite, an 2003 "Mort aux Ramones" d'Biographie vum Dee Dee Ramone (poison heart).
Peter Singer

De **Peter Albert David Singer**, gebuer de 6. Juli 1946 zu Melbourne an Australien, ass en australesche Philosoph an Ethiker.

## Um Spaweck
Cinema Strange

**Cinema Strange** ass eng US-amerikanesch Art-Rock-Band.

## Band Memberen

Lucas Gregory Lanthier, "Zampano",
Michael Brian Ribiat, "Lafitte",
Danny Alan Walker, "Yellow", 
Danny Walker

## Discographie

### Albumen
* 1994: *Cinema Strange* 
* 1995: *Acrobat Amaranth Automaton* 
* 1998: *Acrobat Amaranth Automaton* 
* 1999: *Falling... Caterwauling* 
* 2000: *Cinema Strange* 
* 2002: *The Astonished Eyes of Evening* 
* 2004: *A Cinema Strange 10th Anniversary Novelty Product*
* 2006: *Quatorze Exemples Authentiques du Triomphe de la Musique Décorative*

### Singles
* 1998: *Cinema Strange* 
* 1999: *Cinema Strange* 

### Compilation
* 2002: *The Ascension of Motherdance*
* 2002: *Judgement Day Festival Compilation, vol. 1*
* 2002: *Gothic Club Hits, Sad Eyes Compilation vol. 1*
* 2002: *Orkus Presents the Best of 2002*
* 2003: *Zillo Dark Summer- Best of Goth Open Airs 2003*
* 2004: *Leichenschrei- Trisol Bible Chapter 2*

## Filmographie

* 2002 "Commandos... Dancing!"
* 2002 "Beware of Zombie Forest"
* 2005 "Pressed Flowers/Squashed Blossoms" DVD

## Um Spaweck

https://web.archive.org/web/20100111063819/http://www.nightmarezone.de/cinemastrange/