open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bier (Kar)

Eng **Bier**, regional och **Bayar** oder **Stoussbier**, ass eng Zort Schubbkar an där keng lasse Gidder kënnen transportéiert ginn, well se no dräi Säiten op ass a just ee Kappstéck huet. De Buedem ka ganz gedeckt sinn, ass awer meeschtens fir Gewiicht ze spueren, geleedert.

Biere goufen haaptsächlech benotzt fir Gidder a Säck ze transportéiren, oder aner Saachen déi awer méi oder manner zesummegehalen hunn, wéi Fruuchtgaarwen, oder Hee. Bieren huet en och op Garë fonnt fir Gepäck ze feieren.
Bier (Homonymie)

**Bier** huet e puer Bedeitungen:
* d'Bier, d'Fruucht vum Bierebam
* e Mamendéier vun der Famill vun de Bieren; dovun ofgeleet:
** d'Stärebiller Grousse Bier a Klenge Bier;
** eng Sireen op enger Schmelz, déi de Schichtwiessel ukënnegt;
* eng Fruucht, déi op Traisch wiisst: Bier (Fruucht);
* en Hëllefsmëttel, fir eng Persoun am Leien ze transportéieren: Drobier
* en Transportmëttel: Bier (Kar).
*eng Bier: e gliesene Kierper mat engem Drot dran, deen am Vakuum un d'Glouse bruecht gëtt, a sou Luucht mécht.
## An Zesummesetzungen
Ofgeleet vun der éischter Bedeitung:
* Gummibier
* Polarbier
* Teddybier
Kéis

**Kéis** ass e fest Mëllechprodukt, dat – mat wéinegen Ausnamen – duerch d'Féngen an d'Andéckse vum Eewäissundeel vun der Mëllech gewonne gëtt.

De Kéis gëtt zu de Grondliewensmëttele gerechent.

## Historesches
## Kéiszorten
## D'Kéisfabrikatioun
## Statistiken iwwer d'Kéisproduktioun, de Kéisexport an de Kéiskonsum an der Welt
Um Weltniveau ass de Kéis ee vun den Haaptprodukter vun der Landwirtschaft. Der FAO no huet d'Kéisproduktioun an der Welt méi wéi 18 Milliounen Tonnen am Joer 2004 erreecht. Déi gréisst Kéisproduzente sinn d'USA, mat engem Undeel vu 30 %, virun Däitschland a Frankräich.

De gréissten Exportateur vu Kéis, a Geld ausgedréckt, ass Frankräich; den zweetgréissten Däitschland, dat awer quantitativ un éischter Plaz steet.

Griicheland ass, mat engem duerchschnëttleche Konsum vu 27,3&nbsp;kg pro Awunner, de weltgréisste Konsument vu Kéis, hei stellt de Feta 3/4 vum Konsum duer. Frankräich kënnt op d'zweet Plaz mat 24&nbsp;kg op de Kapp.
## Fotoalbum mat Kéissorten aus aller Welt

Fichier:Blue_Stilton_Quarter_Front.jpg|Blue Stilton (England)
Fichier:Brie 01.jpg|Brie de Meaux (Frankräich)
Fichier:Camembert (Cheese).jpg|Camembert (Frankräich)
Fichier:Cheese-FR-CrottinDeChavignol.jpg|Crottin de Chavignol (Frankräich)
Fichier:Emmentaler.jpg|Emmentaler (Schwäiz)
Fichier:Feta_Greece_2.jpg|Feta (Griicheland)
Fichier:Gouda.jpg|Gouda (Holland)
Fichier:Gorgonzola 1.jpg|Gorgonzola (Italien)
Fichier:Gruyère cheese.jpg|Gruyère (Schwäiz)
Fichier:LëtzebuergerKachkéis 1.jpg|Kachkéis (Lëtzebuerg)
Fichier:Mozzarella.jpg|Mozzarella (Italien)
Fichier:Munster.jpg|Munster (Frankräich)
Fichier:Pont-l'Évêque_02.jpg|Pont-l'évêque (Frankräich)
Fichier:Reblochon AOC.jpg|Reblochon (Frankräich)
Fichier:Roquefort cheese.jpg|Roquefort (Frankräich)
Fichier:Vacherin du haut Doubs.jpg|Vacherin vum Haut-Doubs (Frankräich)



## Literatur
*  Iburg, Anne: *Dumonts kleines Käse Lexikon. Herstellung, Herkunft, Sorten, Geschmack* (Gebonnen Editioun), Mee 2004
*  Busso, Mario an Vischi, Carlo: *Le livre des fromages de France: Fabrication & recettes* (Gebonnen), November 2004

## Um Spaweck
Grumett

Eng **Grumett** (fr: *groumette* oder *câble sans fin*; de: *Endlosseil* oder *Grumette*, en: *grommet-rope sling*) ass een Uschlagmëttel dat aus engem Seel ouni Enn besteet. Grumette kënnen aus Hanf, Stol, oder aus engem Konschtstoff wéi Nylon fabrizéiert sinn.

Grummette ginn do agesat, wou de Gebrauch vun engem Seel mat engem Krop net méiglech ass, z.&nbsp;B. wann een d'Seel ënner eppes muss erduerch zéien, an net genuch fräie Raum fir e Krop do ass. Seeler fir Seelbunne sinn an deem Sënn och Grumetten. Ofhängeg vum Duerchmiesser hu Grumette Mindestlängten. Dat ass doduerch bedéngt well se op der Plaz wou de Spläis ass net däerfen agehang ginn. Well d'Längt vum Spläis am Verhältnes vum Durchmiesser ass, a bei décke Seeler deemno méi grouss ass, sinn dofir an der DIN-EN Norm 13414 Mindestlängte virgeschriwwen.

Haut kritt de Client beim Kaf vun enger Grummet, en Zertifikat matgeliwwert, an deem déi technesch Donnéeën drastinn, wien de Fabrikant ass, e fir water Chargë se zougeloss ass. Un der Grummett ass eng Plack déi d'Charge fir déi verschidden Uschlagmethoden, direkt oder indirekt ugëtt.

Well déi Plaz, wou de Spläis ass, net däerf op engem Krop agehange ginn, ass dësen Deel mat rouder Faarf markéiert.

## E puer Beispiller fir d'Drokraaft [[Working Load Limit|(WLL)]] direkt
*Faserseeler
** Hanf 16&nbsp;mm Ø: 210&nbsp;kg
**Polyamid 16&nbsp;mm Ø: 560&nbsp;kg
**Polypropylen 16&nbsp;mm Ø: 470&nbsp;kg
*Stole Seeler
**18&nbsp;mm Ø: 4.630&nbsp;kg

Grummetten aus Faseren däerfen net ënner 16&nbsp;mm Ø gebraucht ginn.
Canton de Précy-sous-Thil

De **Canton de Précy-sous-Thil** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbard, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté. Mam Dekreet vum 18. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| Aisy-sous-Thil || align="right" | 220 || align="right" | 21390 || align="right" | 21007
|-
| Bierre-lès-Semur || align="right" | 86 || align="right" | 21390 || align="right" | 21073
|-
| Braux || align="right" | 167 || align="right" | 21390 || align="right" | 21101
|-
| Brianny || align="right" | 100 || align="right" | 21390 || align="right" | 21108
|-
| Clamerey || align="right" | 191 || align="right" | 21390 || align="right" | 21177
|-
| Dompierre-en-Morvan || align="right" | 200 || align="right" | 21390 || align="right" | 21232
|-
| Fontangy || align="right" | 147 || align="right" | 21390 || align="right" | 21280
|-
| Lacour-d'Arcenay || align="right" | 107 || align="right" | 21210 || align="right" | 21335
|-
| Marcigny-sous-Thil || align="right" | 48 || align="right" | 21390 || align="right" | 21380
|-
| Missery || align="right" | 89 || align="right" | 21210 || align="right" | 21417
|-
| Montigny-Saint-Barthélemy || align="right" | 71 || align="right" | 21390 || align="right" | 21430
|-
| Nan-sous-Thil || align="right" | 175 || align="right" | 21390 || align="right" | 21449
|-
| Noidan || align="right" | 79 || align="right" | 21390 || align="right" | 21457
|-
| Normier || align="right" | 47 || align="right" | 21390 || align="right" | 21463
|-
| **[[Précy-sous-Thil]]** || align="right" | 708 || align="right" | 21390 || align="right" | 21505
|-
| Roilly || align="right" | 36 || align="right" | 21390 || align="right" | 21529
|-
| Thoste || align="right" | 108 || align="right" | 21460 || align="right" | 21635
|-
| Vic-sous-Thil || align="right" | 203 || align="right" | 21390 || align="right" | 21678
|}
Canton de Recey-sur-Ource

De **Canton de Recey-sur-Ource** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbard, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté. Mam Dekreet vum 18. Februar 2014 am Kader vum Gesetz vum 17. Mee 2013 iwwer d'Reorganisatioun vun de Kantone gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| Beneuvre || align="right" | 101 || align="right" | 21290 || align="right" | 21063
|-
| Bure-les-Templiers || align="right" | 150 || align="right" | 21290 || align="right" | 21116
|-
| Buxerolles || align="right" | 37 || align="right" | 21290 || align="right" | 21123
|-
| Chambain || align="right" | 39 || align="right" | 21290 || align="right" | 21129
|-
| Chaugey || align="right" | 13 || align="right" | 21290 || align="right" | 21157
|-
| Essarois || align="right" | 93 || align="right" | 21290 || align="right" | 21250
|-
| Faverolles-lès-Lucey || align="right" | 22 || align="right" | 21290 || align="right" | 21262
|-
| Gurgy-la-Ville || align="right" | 46 || align="right" | 21290 || align="right" | 21312
|-
| Gurgy-le-Château || align="right" | 61 || align="right" | 21290 || align="right" | 21313
|-
| Leuglay || align="right" | 380 || align="right" | 21290 || align="right" | 21346
|-
| Lucey || align="right" | 61 || align="right" | 21290 || align="right" | 21359
|-
| Menesble || align="right" | 14 || align="right" | 21290 || align="right" | 21402
|-
| Montmoyen || align="right" | 103 || align="right" | 21290 || align="right" | 21438
|-
| **[[Recey-sur-Ource]]** || align="right" | 431 || align="right" | 21290 || align="right" | 21519
|-
| Saint-Broing-les-Moines || align="right" | 181 || align="right" | 21290 || align="right" | 21543
|-
| Terrefondrée || align="right" | 60 || align="right" | 21290 || align="right" | 21626
|-
| Voulaines-les-Templiers || align="right" | 386 || align="right" | 21290 || align="right" | 21717
|}
Canton de Semur-en-Auxois

De **Canton de Semur-en-Auxois** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Montbard, am Departement Côte-d'Or an der Bourgogne-Franche-Comté.

## Gemengen am Kanton

* Aisy-sous-Thil
* Arnay-sous-Vitteaux
* Avosnes
* Bard-lès-Époisses
* Beurizot
* Bierre-lès-Semur
* Boussey
* Brain
* Braux
* Brianny
* Champeau-en-Morvan
* Champrenault
* Charigny
* Charny
* Chassey
* Chevannay
* Clamerey
* Corrombles
* Corsaint
* Courcelles-Frémoy
* Courcelles-lès-Semur
* Dampierre-en-Montagne
* Dompierre-en-Morvan
* Époisses
* Flée
* Fontangy
* Forléans
* Genay
* Gissey-le-Vieil
* Jeux-lès-Bard
* Juillenay
* Juilly
* Lacour-d'Arcenay
* Lantilly
* Magny-la-Ville
* Marcellois
* Marcigny-sous-Thil
* Marcilly-et-Dracy
* Massingy-lès-Semur
* Massingy-lès-Vitteaux
* Millery
* Missery
* Molphey
* Montberthault
* Montigny-Saint-Barthélemy
* Montigny-sur-Armançon
* Montlay-en-Auxois
* La Motte-Ternant
* Nan-sous-Thil
* Noidan
* Normier
* Pont-et-Massène
* Posanges
* Précy-sous-Thil
* La Roche-en-Brenil
* Roilly
* Rouvray
* Saffres
* Saint-Andeux
* Saint-Didier
* Saint-Euphrône
* Saint-Germain-de-Modéon
* Saint-Hélier
* Saint-Mesmin
* Saint-Thibault
* Sainte-Colombe-en-Auxois
* Saulieu
* Semur-en-Auxois
* Sincey-lès-Rouvray
* Souhey
* Soussey-sur-Brionne
* Thoisy-la-Berchère
* Thorey-sous-Charny
* Thoste
* Torcy-et-Pouligny
* Toutry
* Uncey-le-Franc
* Velogny
* Vesvres
* Vic-de-Chassenay
* Vic-sous-Thil
* Vieux-Château
* Villargoix
* Villars-et-Villenotte
* Villeberny
* Villeferry
* Villeneuve-sous-Charigny
* Villy-en-Auxois
* Vitteaux
Pyxis (Stärebild)

De **Schëffskompass** (laténgesch: **Pyxis**) ass e Stärebild vum südleche Stärenhimmel.

## Beschreiwung
De Pyxis ass e klengt Stärebild südlech vun der Hydra (Waasserschlaang). Nëmmen ee vu senge Stären ass méi hell wéi déi 4. Gréissteklass.

Duerch de Pyxis zitt sech d'Band vun der Mëllechstrooss mat zwéin oppene Stärekéip.

## Geschicht
D'Stärebild gouf 1756 vum franséischen Astronom Nicolas-Louis de Lacaille agefouert. Kuckt heizou och den Artikel iwwer d'Geschicht vum Stärebild Puppis.

## Himmelsobjeten
### Stären

Den α&nbsp;Pyxidis ass e Stär op enger Distanz vun 1200 Liichtjoer a gehéiert zu der Spektralklass B2 III.

### [[New General Catalogue|NGC]]-Objeten

## Kuckt och
* Lëscht vu Stärebiller

## Um Spaweck
NGC 2627

Den **NGC 2627** ass en oppene Stärekoup am Stärebild Pyxis. Den NGC 2627 huet en Duerchmiesser vun 11 Bouminutten an eng visuell Magnitude vu +8,40&nbsp;mag.

**Koordinaten** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 18 37 12,00
* Deklinatioun: -29°57'00,0"
Noordpeene

**Noordpeene** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Nord an der franséischer Regioun Nord-Pas-de-Calais.

D'Duerf dat am Westhoek vun de franséische Flandern läit, ass als eent vun de schéinsten Dierfer a Frankräich klasséiert.

### Geschicht
Geschichtlech ass vun Noordpeene net vill Besonnesches ze soen, ausser datt bekannt ass datt do am Joer 1677 an der Schluecht vu Peene dem Wëllem vun Oranien seng Truppen duerch e Joerhonnerthéichwaasser vun der Peene gestoppt goufen, an d'franséisch Truppen ënner dem Kommando vum Philippe vun Orléans d'Hollänner an d'Zang geholl hunn.

### Geographie
Wéi säin Numm et seet, läit Duerf nërdlech vun der Peene, déi ganz Géigend ass flaach wéi en Dill, mat ville Suppen, an et gëtt just eng Kopp an der Géigend, d*'Colline de Tom*, déi mat hire 55 Meter Héicht aus der Landschaft erausluusst. D'Biedem an der Géigend si leemeg an de Widderbock e schéine gesträifte Kiewerleck ass heefeg an der Géigend.

### D'Uertschaft
Noordpeene ass e Stroossenduerf. Dat ganzt Duerf läit laanscht eng Strooss op enger Längt vu 500 Meter, tëscht der Kierch op dem engen Enn, an dem Schlass op deem aneren.

D'Strooss ass zimmlech breet, wat mat sech bréngt datt d'Duerfleit *Place* dofir soen. Dat kënnt och nach dohier, well et guer keng aner Plaz am Duerf gëtt.

De Kierfecht läit direkt nieft der Kierch, an ass ronderëm ganz mat Beem zougewuess. D'Spëtz vum Kierchtuerm fält engem direkt op well se mat hiren Ornamenter guer net bei den ënneschten Deel passt, deen aus rouden Zille gebaut ass.

De Parc vum *Château de la Tour* läit op der lénkser Säit vun der Strooss a Richtung Kierch, an d'Schlass selwer mat sengen zwéin Tierm ass am Renaissancestil gebaut. D'Originne vum Schlass ginn an d'Joer 1492 zeréck, en Datum deen um Wunnhaus trotz villen Emännerungen erhale blouf.

D'Haiser laanscht d'Strooss sinn all relativ niddreg, mat spatzen Diech, déi mat Zille gedeckt sinn. Mansardéiert Diech sinn net rar. Wat opfält sinn nach déi vill Ornamenter an den Hausdieren, besonnesch an den Iwwerliichten, déi dacks drop hiweise wat fir ee Beruff de Bauhär hat. Sou fënnt een z.&nbsp;B. eng Dier, bei där an der Iwwerliicht eng Urn mat zwéi Béi donieft ass, wat drop hiweist datt de Proprietär e Bouschëtz war. D'Handwierker hunn dacks bei der Dekoratioun vun den Ënnerzich hirer Fantasie fräie Laf gelooss. So fënnt een Hexebiesemen, Liewensbeem, a vill aner magesch Zeechen.

Am Duerf selwer geet et roueg hier. Owes begéine sech d'Leit an der Wiertschaft. Et geet op Flämesch hier, an e beléifte Sujet bei Jonk an Al sinn d'Geschichte vum *[[Tisje Tasje]]*, mat sengem richtegen Numm Jean-Baptiste Vangrevelinghe, dee vu Buysscheure war, an deen am 19. Joerhonnert do Geschicht gemaach huet.
## Um Spaweck
Drobier

Eng **Drobier** ass eng Zort Brëtsch, mat Hëllef vun där eng Persoun, déi net goe kann an op der Drobier läit, vun enger oder méi Persoune ka gedroe ginn.
Gourmette

De Begrëff *'Gourmette* huet e puer Bedeitungen:
*Eng Kënnkette beim Zam
*dovun ofgeleet: Eng flaach Kette fir eng Täschenauer drunzekropen an: en Aarmbracelet, deen aus enger flaacher Kette besteet: Gourmette (Bijouterie)
NGC 2818

Den **NGC 2818** ass e planetareschen Niwwel am Stärebild Pyxis. Den NGC 2818 huet en Duerchmiesser vun 36 Bousekonnen an eng Visuell Magnitude vu +8,20&nbsp;mag.

**[[Koordinaten]]** (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 9 16 00,00
* Deklinatioun: -36°38'00,0"

## Kuckt och

## Um Spaweck
Jos Scheuer

De **Jos Scheuer**, gebuer de 14. November 1943 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen LSAP-Politiker a pensionéierte Lycéesprofesser.

Hie war vum 23. Juli 1984 bis de 7. Juni 2009 Deputéierte vum Walbezierk-Osten an der Chamber.

Vum 1. Januar 1988 bis den 31. Dezember 1993 a vun 2000 bis 2005 war de Jos Scheuer Buergermeeschter vun der Stad Iechternach, wou en nach ëmmer wunnt.

Zanter 2010 ass hie President vun der *[[Fédération luxembourgeoise des pêcheurs sportifs]]*, dem Lëtzebuerger Sportfëscherverband.

Hien ass de Papp vum Ben Scheuer deen och Politiker ass.

## Gielercher
* 
*
Guy Kirsch

De **Guy Kirsch**, gebuer den 1. September 1938 zu Lëtzebuerg, a gestuerwen de 7. Dezember 2025 war e Lëtzebuerger Ekonomist a Sozialwëssenschaftler, deen duerch seng Publikatiounen iwwer d'Wirtschafts-, d'Sozialwëssenschaften an d'Ëmweltpolitik bekannt ginn ass, an deen zanter 1972 zu Freiburg an der Schwäiz als Universitéitsprofesser (Léierstull *Finanzwëssenschaft: Nei Ekonomie*) schafft.

## Liewenslaf
* 1958-1966: Studium vu Wirtschafts- a Sozialwëssenschaften op den Universitéite Bonn a Köln 
* 1962: Diplomvolkswirt vun der Universitéit Bonn 
* 1966: Dr.rer.pol. vun der Universität Köln (Prof. Dr. W. Schreiber) 
* 1966-1967: Assistent vum Generalsekretär vun engem internationale Verband zu Paräis 
* 1967-1971: Assistent am Finanzwissenschaftleche Seminar op der Universitéit Köln 
* 1971: Habilitatioun op der Universitéit zu Köln (Prof. Dr.Drs.h.c. G. Schmölders) 
* Zanter 1972: Ordentleche Professer fir Nei Politesch Ökonomie op der Universitéit Fribourg/Schwäiz 
* 1990: Research Fellow am WZB (Wëssenschaftszentrum Berlin) 
* Zanter 2001: Member vum Kuratorium vun der Schader-Stëftung

## Publikatiounen
* Kirsch, Guy: *Neue Politische Ökonomie*, Utb, 5. Oplo, 2004
* Kirsch, Guy (zesumme mat Klaus Mackscheidt): *Staatsmann, Demagoge, Amtsinhaber*, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen, 1985.
* Kirsch, Guy: *Der Sturz des Ikarus. Was blieb vom Protest der sechziger Jahre?*,Olzog - Aktuell GmbH, 1985
* Kirsch, Guy: *Entfremdung - Der Preis der Freiheit? Liberale Variationen über ein Thema von Marx*, 1984
* Kirsch, Guy: *Angst vor Gefahren oder Gefahren durch Angst? Zur politischen Ökonomie eines verdrängten Gefühls*, Nzz Libro, Mäerz 2005, Zürich.

## Gielchen
* 

## Um Spaweck

* Säit vun der Universitéit vu Fribourg an de Guy Kirsch als Professer
* Säit vum Guy Kirsch a säi Seminaire iwwer déi nei Volkswirtschaft
* Interview op WELT ONLINE mam Guy Kirsch iwwer de Wirtschaftnationalissem
Iergaart

En **Iergaart** ass e Gaart, deem seng Trëppelweeër wéi e Labyrinth ugeluecht sinn.

Generaliséiert gesinn, kënnen och aner Weeër, Stroossen oder Trapen als Iergaart gesi ginn, wéi de fréieren *[[Rond-point Robert-Schaffner|Iergaart]]* tëscht der Stad a Sandweiler.

## Um Spaweck
Nuesschnappech

En **Nuesschnappech** ass e Stéck Stoff oder Pabeier, dat gebraucht gëtt fir d'Nues domat ze botzen. Nuesschnappecher gëtt et als stoften Nuesschnappecher déi ee wäsche kann, oder als Pabeiersnuesschnappecher, déi no dem Gebrauch entsuergt ginn. Net an all Kultur gëtt fir d'Nues ze botzen e Pabeiersnuesschnappech benotzt. Och an Europa war et bis an d'Neizäit net normal e Nuesschnappech ze benotzen.

## Um Spaweck
Pilo Fonck

De **Pilo Fonck**, gebuer als Paul René Alphonse Fonck den 22. Abrëll 1938 zu Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergesche Sportsjournalist.

Tëscht 1959 an 1995 war de Pilo Fonck Sportreporter bei RTL, fir d'éischt um Radio a spéider och op der Tëlee. Zanterhier schreift hien ënner anerem fir den Télécran.

## President vum Conseil supérieur des sports
Am September 2009 gouf de Pilo Fonck vum Sportsminister Romain Schneider zum President vum *Conseil supérieur des sports* ernannt. Hie gouf an deem Gremium den Nofollger vum Affi Scherer.

Vum deem Mandat ass hien awer schonn no manner wéi engem Joer duerno zeréckgetrueden, aus Protest dogéint datt de selwechte Minister hien an de Gab Deibener aus dem Verwaltungsrot vun der Coque erausgehäit hat. De Minister huet seng Decisioun mat dem virgeschréckten Alter vum Pilo Fonck an dem Gab Deibener begrënnt. Dat huet de Pilo Fonck awer net sou einfach gëlle gelooss a seng Meenung dem Minister an engem oppene Bréif matgedeelt.

Säin Nofollger am *Conseil supérieur des sports* gouf dunn den Denis Scuto, dee bis dohi Vizepresident war.

## Publikatiounen
* Fonck, Pilo: *Le sport grand-ducal aux Jeux Olympiques du XXe siècle* ISBN 2-87963-324-9

## Literatur
* Kevin Zender: *Ein Leben voller Sport - Der ehemalige Radio- und TV-Journalist Pilo Fonck feiert morgen seinen 80. Geburtstag*, am Luxemburger Wort vum 21. Abrëll 2018, S. 82

## Um Spaweck
Bouncer

E sougenannte **Bouncer**, och *Softbox* oder *Diffuseur*, ass an der Blëtzfotografie en dréif-duerchsiichtegen Opsaz fir e Fotoblëtzapparat, deen en diffuust Ausliichten erlaabt.

De Bouncer gëtt op de Blëtzkapp gesat a mécht et méiglech, den Objet an alle Situatioune méi duuss ze beliichten, ouni Schiet schaarf ze zeechnen.

Fir geleeëntlech Fotoen, baue sech Bastler ënner de Fotoamateure mat Hëllef vu Lastiken, Scotch a Pabeier oder Aluminiumsfolien eng Zort Reflekter, deen un de Blëtzkapp ugemaach gëtt.

## Um Spaweck
* E Verglach tëscht verschiddene Modeller
Mathias Hinterscheid

De **Mathias Hinterscheid**, gebuer de 26. Januar 1931 zu Diddeleng, a gestuerwen de 27. Dezember 2016 zu Esch-Uelzecht, war e lëtzebuergesche Gewerkschaftler.

Hie war President vum Lëtzebuerger Aarbechterverband (LAV) a vun der CGT a Generalsekretär vun der Europäescher Gewerkschaftskonfederatioun (ETUC). Hien ass och Grënnungsmember vun der ULC.

## Liewen
De Mathias Hinterscheid war Metallaarbechter an huet op der Arbed geschafft, wou en 1946 Member vum LAV gouf. Méi spéit gouf hien och Member vun der LSAP. 1963 gouf hien zum Generalsekretär vun der CGT-L gewielt, an 1970 zu hirem President.

Dës Funktioun hat hie bis en 1976 um 2. Kongress vun der Europäescher Gewekschaftskonfederatioun zu München zum Generalsekretär gewielt gouf. Hie konnt d'Ënnerstëtzung vun der brittescher Gewerkschaft TUC duerch säi Plaidoyer dofir gewannen, datt d'ETUC sech sollt méiglechst staark dofir engagéieren, op d'Decisioune vun den EG-Institutiounen Afloss ze huelen. Hien hat dës Funktioun bis 1991. Als Generalsekretär war hie mat verantwortlech fir dat staarkt Uwuesse vun der Zuel vun de Memberen an den ugeschlossene Gewerkschaften..

De Mathias Hinterscheid war Member vum Verwaltungsrot vun der Lëtzebuerger Zentralbank.

## Publikatiounen
* Hinterscheid, Mathias: *Vivre et travailler autrement en Europe: bilan et perspectives d'un espace social européen*. Préface vum Jacques Delors -Paräis: Syros, 1987. - 239 S. ISBN 2-867-38-196-7
Nicéphore Niépce

De **Joseph Nicéphore Niépce**, gebuer de 7. Mäerz 1765 zu Chalon-sur-Saône a Frankräich, a gestuerwen de 5. Juli 1833 zu Saint-Loup-de-Varennes, war e franséischen Offizéier an Erfinder, a Pionéier an der Fotografie.

## Kuckt och
* Lëscht vu Fotografen
## Um Spaweck

* Maison Nicéphore Niépce
* Musée Nicéphore Niépce
Jacques Delors

De **Jacques Lucien Jean Delors**, gebuer den 20. Juli 1925 zu Paräis, an och do gestuerwen de 27. Dezember 2023, war e franséische Politiker, Member vun der Sozialistescher Partei vu Frankräich (PS). Eng vu sengen Duechteren, d'Martine Aubry, ass och an der franséischer Politik. Als Member vun der franséischer sozialistescher Partei ass si zanter dem Mäerz 2001 Buergermeeschtesch vu Lille.

Nodeem en zwee Joer, vun 1979 bis 1981, als Deputéierten am Europäesche Parlament war, gouf de Jacques Delors franséische Wirtschafts- a Finanzminister (1981-1984).

Vun 1983 -1984 war hie Buergermeeschter vu Clichy-la-Garenne am Departement Hauts-de-Seine.

1985 gouf hie President vun der Europäescher Kommissioun. Dës Funktioun hat hie bis Januar 1995. 1992 krut en de Karlspräis. Hie war och *Doctor honoris causa* vu 24 Universitéiten.

A senger Presidentschaft huet d'europäesch Integratioun grouss Fortschrëtter gemaach. Ënner him koum de sougenannten *[[Acte unique]]* zustanen an den Europäesche Bannemaart huet méi konkreet Formen ugeholl. Dee vun him presentéierten *Delors-Plang* huet doriwwer eraus den Ustouss fir d'Schafe vun der Europäescher Wärungsunioun ginn.

## Publikatiounen
* Delors, Jacques:*Mémoires* (brochéiert), Januar 2004
* Madelin, Henri a Delors, Jacques: *Refaire l'Europe: Le vieux et le neuf*, (brochéiert), Juni 2007
* Giddens, Antony, Blair, Tony a Delors, Jacques: *La Troisième voie face: Le Renouveau de la social-démocratie* (Brochéiert) Abrëll 2002
* Endo, Ken: *The Presidency of the European Commission under Jacques Delors*, Macmillan, 1999
* Milési, Gabriel: *Jacques Delors: l'homme qui dit non*, (Brochéiert), 1995

## Um Spaweck

* Op der offizieller Säit vun der Europäescher Kommissioun gëtt de Jacques Delors als hire fréiere President geéiert
Roger Krieps

De **Roger** (**Rosch**) **Krieps**, gebuer den 19. Januar 1926 zu Beetebuerg a gestuerwen de 24. Januar 2023, war e lëtzebuergesche Journalist an Auteur. Hie war, viru senger Pensioun, Redakter an der Wochenzeitung *[[d'Lëtzebuerger Land]]* a fräie Mataarbechter vun aneren Zäitschrëften.

De Rosch Krieps huet ë.&nbsp;a. eng Rei Aarbechten iwwer d'Lëtzebuerger am Ausland publizéiert. Hien ass de Grënner vun *[[The global Family - Photos and Messages]]* asbl, déi sech zum Zil gesat huet, am Sënn vun der Fotoausstellung *[[The Family of Man]]* vum Edward Steichen géint de Krich ze wierken.

2009 protestéiert hien ëffentlech dogéint, datt an *The Family of Man* d'Foto vun der Explosioun vun enger Waasserstoffbomm dräi Méint laang verstoppt gouf, fir op där Plaz d'Diashow "Rockabilly at the Family of Man" ze weisen. Dat wier eng Verstëmmelung vum Ensembel vun engem Konschtwierk, dat 2003 vun der UNESCO an d'Lëscht vun de Wierker vun der Weltkultur opgeholl. Déi "Zensur" géif dem Steichen säi Message géint all Krich verdecken a säin Antriede fir d'UNO als Mëttel géint d'Kricher onverständlech maachen.

## Publikatiounen (Auswiel)
* 1962, *Luxemburger in Amerika*; Bourg-Bourger, Lëtzebuerg
* 1991, *Das Erbe des 'Patriarchen der Fotografie*'. In: *[[Voilà Luxembourg]]* Nr. 1.
* 2003, *steichen-story I/II. er umarmte die menschheit. sein leben - seine familie - seine frauen. seine botschaft gegen den krieg*; ill. 467 S. ISBN 2959985109
* 2005, *Humanheit. The Family of Man richtig verstehen*. Centre de Documentation sur les Migrations Humaines, Dudelange. (Dëst ass den drëtte Band vum Rosch Krieps senger "Steichen-Story". Mat Grondrësser vun der Original- an der Klierfer-Installatioun vun der Ausstellung.)
* 2009, *Das andere Amerika. Eine Weltmacht vor der Wende* (net publizéiert)
* 20013, *Die Luxemburger Edward-Steichen-Pioniere.* Luxemburger Wort vum 4. Mee 2013, S. 17.

## Literatur
* Raus, Michel: ''Von einem großartigen "homme à femmes" '', Bespriechung vu *Steichen-Story*, Lëtzebuerger Land, 14. November 2003, archivéiert

## Um Spaweck
* ''HUMANHEIT'' Éducation nationale, Luxembourg, Januar 2005
Paul Weber

De **Paul Weber** (Pol, Pöt), gebuer den 3. Oktober 1898 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 22. Dezember 1976, war e lëtzebuergeschen Ekonomist, Jurist, Schrëftsteller an Historiker. Säi Papp war de Pierre Weber.

Wärend dem Zweete Weltkrich war en ongeféier zwee Joer am KZ Dachau internéiert (1943-1945).

Hie war virum Carlo Hemmer Direkter vun der Chambre de commerce an eng Zäit *Chargé de cours* op der ULB, wou e Virliesungen iwwer de lëtzebuergeschen Droit ginn huet.

De 7. August 1961 gouf hien als Member vum Staatsrot nominéiert an ass dat bliwwe bis hien den 2. Oktober 1973 d'Alterslimit erreecht huet.

Vun 1928 bis 1929 war hie President vun der Conférence du jeune barreau de Luxembourg.

Nom Zweete Weltkrich gouf e *Consul honoraire* vu Japan zu Lëtzebuerg.

Vun 1964 bis 1976 war hie President vum Verwaltungsrot vun der Bourse vu Lëtzebuerg.

Hien ass besonnesch bekannt fir seng historesch Publikatiounen. Nieft senge Reesreportagen, déi am Luxemburger Wort publizéiert goufen, huet de Paul Weber, deen eng remarkabel Sammlung vun asiatescher Konscht zesummegedroen hat, och e Buch iwwer Japan geschriwwen.

## Bibliographie (Auswiel)
* Weber, Paul, 1939. *Geschichte des Luxemburger Landes*. Victor Bück, Luxemburg. [3., erweidert a verbessert Ausgab, 1948; 342 S.]
* Weber, Paul, 1946. *Geschichte Luxemburgs im Zweiten Weltkrieg*. Victor Bück, Luxemburg. [(2., erweidert Oplo: 1948; 159 S.]
* Weber, Paul, 1950. *Histoire de l'économie luxembourgeoise*. Victor Bück, Luxemburg. 432 S. [Erausgi bei Geleeënheet vum honnerste Grënnungsdag vun der *Chambre de Commerce*].
* Weber, Paul, 1956. *Kleine Weltreise über Japan*. 135 S. Verlagsanstalt Hermann Klemm, Freiburg i. Breisgau.
* Weber, Paul, 1961. *Histoire du Grand-Duché de Luxembourg*. 4., akt. an erweidert Ausgab, 132 S. Office de Publicité, S.A., Bruxelles.

## Gielchen
* 

## Literatur
* Mannes, Gast, 2007. *Weber, Paul*. S. 646-647 in:
Ernst Huberty

Den **Ernst Huberty**, gebuer den 22. Februar 1927 zu Tréier, a gestuerwen de 24. Abrëll 2023, war e Sportjournalist a Moderator op der däitscher Televisioun.

Den Ernst Huberty ass 1932 mat senger Famill op Koblenz geplënnert, wou säi Papp, e Lëtzebuerger, eng Stréihäckslerfabréck hat. Seng Mamm war eng Däitsch. Am Zweete Weltkrich war den Ernst Huberty Flakhelfer. Hien hat Philosophie, Germanistik an Theaterwëssenschafte studéiert. No engem Volontariat (Stage) bei der *Koblenzer Zeitung* huet hie vun 1950 un als Sportreporter geschafft. Vum 4. Juni 1961 bis 1982 huet hien d'ARD Sportschau moderéiert; dohier kënnt och säi Spëtznumnm *Mister Sportschau*.

Den Ernst Huberty huet an där Zäit vill grouss Sportevenementer als Live-Reporter kommentéiert; am bekanntsten ass säi Live-Reportage vum sougenannte Joerhonnertspill *Däitschland - Italien* de 17. Juni 1970 zu Mexiko-Stad. Hie war WDR-Sportchef an ass den Erfinder vum *Tor des Monats*. Wéinst enger Affär ëm d'Verrechne vun Depensë gouf hien 1982 an den drëtte WDR-Programm versat.

No 34 Joer beim WDR ass hie bei e Privatsender gaangen a huet bis 2012 als Coach fir Moderatore geschafft.

Hie war bestuet an hat eng Duechter.

## Éierungen
* 2011 krut hien den Herbert-Award fir säi Liewenswierk

## Um Spaweck
* Artikel bei Munzinger
Deeler

Wann a a b\not=0 ganz Zuele sinn, dann heescht b en **Deeler** vun a, wann eng ganz Zuel c existéiert, soudatt a = b \cdot c gëllt. Et seet een an dësem Fall och b deelt a, oder a gëtt vu b gedeelt, an et schreift een  a \mid b .

Wann a eng natierlech Zuel ass, dann heescht en Deeler b vun a, deen 1 erfëlt, en *echten Deeler* vun a. All Deeler, deen eng natierlech Zuel ass, gëtt *positiven Deeler* genannt. Aus der Definitioun ergëtt sech, datt fir jiddwer Deeler b vun enger natierlecher Zuel a d'Relatioun b\leq a gëllt.

Fir Deeler gëlle follgend Proprietéiten:

**1)** Jiddwer ganz Zuel a\not=0 ass hiren eegenen Deeler.

**2)** Jiddwer ganz Zuel gëtt vun der natierlecher Zuel 1 gedeelt.

**3)** Ass b en Deeler vun a, dann ass och -b en Deeler vun a.

**4)** D'Zuel 0 gëtt vun alle ganzen Zuelen b\not=0 gedeelt.

**5)** (Transitivitéit vun der Deelbarkeet) Wann d'Zuel c d'Zuel b deelt, an d'Zuel b deelt d'Zuel a, dann deelt och d'Zuel c d'Zuel a.

**6)** Deelt c d'Zuelen a a b, dann deelt c och d'Zuelen a+b an a-b.

**Beweis**: 1) an 2): Mer kënne schreiwen: a=a\cdot 1=1\cdot a.

3) Ass b en Deeler vun a, sou existéiert no der Definitioun eng ganz Zuel c fir déi a=bc=(-b)(-c) gëllt. Well -c och eng ganz Zuel ass, ass och -b en Deeler vun a.

4) Et sief a=0, da gëllt fir all ganz Zuel b\not=0 d'Relatioun a=b\cdot 0, d.&nbsp;h. b ass en Deeler vun a.

5) Et gëllt no Definitioun b=ck an a=bl mat passende ganzen Zuele k,l. Setze mer b aus der éischter Formel an déi zweet an, da kréie mer a=c(kl), woubäi kl nees eng ganz Zuel ass, an demno c en Deeler vun a muss sinn.

6) Mat zwou passende ganzen Zuele k,l sief a=ck an b=cl. Da kréie mer a+b=c(k+l) an a-b=c(k-l), mat ganzen Zuele k+l a k-l.

## Kuckt och
* Deelbarkeet
Lemma vum Euklid

De **Lemma vum Euklid** ass e Resultat aus der Zuelentheorie. E seet, datt all natierlech Zuel n>1 vun enger Primzuel gedeelt gëtt.

## Beweis
De Beweis gëtt mam Prinzip gefouert, datt en Ensembel vun natierlechen Zuelen, deen net eidel ass, ëmmer e klengstent Element enthält. Elo ass eng natierlech Zuel n>1 entweeder eng Primzuel (d.&nbsp;h. mer si fäerdeg mam Beweis, well n jo säin eegenen Deeler ass), oder se ass zesummegesat, d.&nbsp;h. et gtt eng natierlech Zuel 1, déi n deelt. Faasse mer alleguer déi natierlech Zuelen zesummen, déi dës lescht Bedingung erfëllen, da kréie mer den net eidelen Ensembel

:D:=\{m\in\mathbb{N}: 1.

Dësen huet also e kléngstent Element, d.&nbsp;h. et gëtt eng natierlech Zuel k\in D, déi méi kleng wéi all déi aner Elementer vun D ass. Da muss k eng Primzuel sinn, well wa k zesummegesat wier, da géif jo nees eng natierlech Zuel 1 existéieren, déi k deelt, an opgrond vun der Transitivitéit vun der Deelbarkeet (cf. Deeler) misst l och n deelen, also en Element vun D sinn. Dat steet awer am Widdersproch dozou, dat k dat klengst Element vun D ass. Dat beweist de Lemma.
Theorème vum Euklid

Den **Theorème vum Euklid** ass e Resultat aus der elementarer Zuelentheorie, dat seet, datt et onendlech vill Primzuele gëtt.

Am Laf vun der Geschicht sinn eng ganz Parti verschidde Beweiser fir déi Ausso fonnt ginn. Den eelste Beweis ass als 20. Propositioun am néngte Buch vun den *Elementer* vum Euklid vun Alexandria iwwerliwwert. Weider Beweiser goufe vu Leit wéi dem Christian Goldbach, dem Leonhard Euler, asw. fonnt. Dem Euklid säi Beweis funktionéiert sou:

Wa mer unhuelen, datt et nëmmen endlech vill Primzuele gëtt, a mer nenne se p_1,p_2,\ldots,p_n, da kënne mer déi natierlech Zuel n=p_1\cdot p_2\cdot\ldots\cdot p_n+1 definéieren. No dem Lemma vum Euklid gëtt et eng Primzuel q, déi n deelt. Da ka q awer net zu de Primzuele p_1,p_2,\ldots,p_n gehéieren, well soss q gläichzäiteg en Deeler vun n (no Konstruktioun vun n) an n-1 (no der Definitioun vum Deeler) wier. Also misst q och d'Differenz vun deenen zwou Zuelen deelen, ma déi ass n-(n-1)=1 an dat ass onméiglech. Aus dësem Widdersproch geet ervir, datt een nimools an engem endlechen Ensembel alleguer d'Primzuele kann zesummefaassen, an et der deemno onendlech vill muss ginn.
Labyrinth

E **Labyrinth** ass e System vu Weeër, dee sou ugeluecht ass, datt dës anenee verwurrelt sinn. Et gëtt zwou Zorte Labyrinthen, déi, wou et just ee Wee eran an eraus gëtt, an déi, wou et Ofzweigungen a Sakgaasse gëtt, sou datt een dee richtege Wee siche muss. Am leschte Fall schwätzt een och vun engem Iergaart.

D'Wuert *Labyrinth* kënnt vum griichesche *λαβύρινθος* a vum Laténgesche *labyrinthus*. D'genee Bedeitung ass net kloer, mä et bezitt sech op de mythologesche Galeriësystem vum Daidalos, deen doran de Minotauros agespaart hat. Mä schonn aus der Steenzäit sinn Zeechnunge vu Labyrinthen erhalen, an et gëtt der a ville Kulturen an Zivilisatiounen.

Si hate meeschtens eng mystesch oder reliéis Symbolik. Am Chrëschtentum, dat s'iwwerholl huet, fënnt een se z.&nbsp;B. a Kathedralen um Buedem. Eréischt an der Neizäit goufen d'Labyrinthen ugeluecht, fir Spaass dran ze hunn, z.&nbsp;B. an de Gäert, wou s'ë.&nbsp;a. mat Hecke gebaut goufen.

Neierdéngs si Labyrinther populär, déi a Plantatioune vu grousse Planzen, wéi z.&nbsp;B. Mais, ugeluecht sinn.

## Um Spaweck
Jean-Baptiste Reinhard

De **Jean-Baptiste Reinhard**, gebuer de 4. Mäerz 1810 zu Iechternach, an do gestuerwen de 24. Mäerz 1889, war e lëtzebuergeschen Dokter zu Iechternach an e begeeschterte Botaniker. Hien huet e bedeitenden Herbarium, mat virun allem Algen, Moosen a Flechten vu Lëtzebuerg ugeluecht, deen haut am Naturmusée versuergt gëtt.

## Literatur
*Koltz, J.-P.-J., 1890. *Notice biographique sur Jean-Baptiste Reinhard*. Recueil des Mémoires et Travaux publiés par la Société de Botanique du G.-D. de Luxembourg, 12 (1887-1889): 37-40. http://www.snl.lu/cgi-bin/baseportal.pl?htx=/liste_sb_details&nb=12
*Kugener, H., 2005. *Die zivilen und militärischen Ärzte und Apotheker im Großherzogtum Luxemburg.* Band 2/3 (H-R). Eigenverlag, Luxemburg 2005, S. 653-1342.
*Massard, J.A., 1988. *[https://massard.info/pdf/Massard_1988_Cholera_2021.pdf Echternach und die Cholera. Ein Beitrag zur Geschichte der Medizin und der öffentlichen Hygiene in Luxemburg.]* Publications du Centre Universitaire de Luxembourg, Département des Sciences: Biologie-Chimie-Physique, fasc. 1 (1988), 259 S. (Dr. Jean-Baptiste Reinhard, Arzt und Botaniker: S. 170-172).
Traité iwwer d'Asetze vun engem gemeinsame Conseil an enger gemeinsamer Kommissioun vun den Europäesche Gemeinschaften

Den **Traité iwwer d'Asetze vun engem gemeinsame Conseil an enger gemeinsamer Kommissioun vun den Europäesche Gemeinschaften**, vereinfacht **Fusiouns-Traité** oder och **Traité vu Bréissel** genannt, ass en Europäeschen Traité, deen den 8. Abrëll 1965 zu Bréissel tëscht de 6 Grënnungs-Memberstaate vun der Europäescher Wirtschaftsgemeinschaft ënnerschriwwe gouf. En ass den 1. Juli 1967 a Kraaft getrueden.

Mam Traité goufen d'Exekutiv-Strukturen, déi duerch den EWG-Vertrag, de CECA-Vertrag an den Euratom-Vertrag agesat gi waren, fusionéiert. Zu där Zäit gouf et schonn e gemeinsame Geriichtshaff an e gemeinsaamt Parlament.

En huet de Conseil an d'Kommissioun vun den Europäesche Gemeinschaften geschaf, déi een eenzege Budget zesummen haten an hire Sëtz zu Bréissel haten.

## Um Spaweck
* Den Text vum Traité um European Navigator
Schnuckenack Reinhardt

De **Franz Reinhardt**, besser bekannt als **Schnuckenack Reinhardt**, gebuer de 17. Februar 1921 zu Weinsheim bei Bad Kreuznach, a gestuerwen de 16. Abrëll 2006 zu Heidelberg, war en Jazz-Geiist an de Leeder vum Schnuckenack Reinhardt Quintett.

De Schnuckenack Reinhardt war de Koseng vum Django Reinhardt.
Acte unique

Den **Acte unique**, och **Eenheetlechen Europäeschen Akt** (**EEA**), mam ganzen Numm *Acte unique européen*, ass en Europäeschen Traité, deen de 17. Februar 1986 vun 9 vun den deemools 12 Staate vun der Europäescher Gemeinschaft zu Lëtzebuerg ënnerschriwwe gouf (déi aner 3 koume kuerz duerno no) an deen den 1. Juli 1987 a Kraaft getrueden ass. Et war dëst e wichtege Schrëtt um Wee an d'Europäesch Unioun.

Den Acte unique huet d'Decisioune vun der Regierungskonferenz vum Europäesche Conseil vu Mailand rechtlech 'verklausuléiert'. Decidéiert war ginn, e Bannemaart ze realiséieren, d'Funktionéiere vun den Europäeschen Institutiounen ze vereinfachen, nei Politikberäicher der Communautéit z'iwwerdroen an der Europäescher Politescher Zesummenaarbecht eng rechtlech Grondlag ze ginn.

Am Acte Unique gouf dann och de Bannemaart fir d'éischt Kéier definéiert (d'fräi Zirkulatioun vu Wueren, Servicer, Persounen a Kapital) an déi 282 Rechtsakten opgezielt, déi néideg waren, fir e bis den 1. Januar 1993 ze realiséieren. D'Roll vum Europäesche Parlament ass gestäerkt ginn (et krut mam Ministesch-Conseil dat sougenannt "Codecisiounsrecht" bei enger ganzer Rëtsch Politikberäicher) an et gouf festgehalen, datt am Conseil Decisiounen zu Bannemaartpolitike mat qualifizéierter Majoritéit, an net méi mat Unanimitéit, geholl kënne ginn.

Ausserdeem gouf der Communautéit d'Zoustännegkeet iwwer déi heite Politikberäicher iwwerdroen: Wärungspolitik, Sozialpolitik, wirtschaftlech a sozial Kohesioun, Fuerschung an technologesch Entwécklung an Ëmweltpolitik. D'Memberstaate blouwen awer weiderhin eleng zoustänneg fir Decisiounen a Saache Steieren, fräi Zirkulatioun vun Aarbechter an d'Rechter vun den Employéen an Aarbechter.

Ënner anerem gouf och festgehalen, eng Organisatioun ze grënnen, fir datt d'Memberstaate besser am Strofrechtlechen Domaine zesummeschaffe kéinten.

## Um Spaweck
* Den Text vum Acte unique op Franséisch
* Erklärungen dozou
Django Reinhardt

De **Jean Reinhardt**, besser bekannt als **Django Reinhardt**, gebuer den 23. Januar 1910 zu Liberchies bei Charleroi, a gestuerwen de 16. Mee 1953 zu Fontainebleau war e franséischen Jazz-Gittarist.

Den Django Reinhardt war de Papp vum Babik Reinhardt an de Brudder vum Joseph Reinhardt.

## Illustratiounen

Fichier:Django_Reinhardt_and_Duke_Ellington_(Gottlieb).jpg|Den Django Reinhardt mam Duke Ellington
Fichier:Django_Reinhardt_Plaque_Samois.JPG|Plack zu Samois-sur-Seine, Seine-et-Marne, Frankräich.
Fichier:Plaque_Django_Reinhardt,_6_avenue_Frochot,_Paris_9.jpg|Plack op Nr. 6 avenue Frochot, Paris 9e


## Um Spaweck
Häns'che Weiss

Den **Häns'che Weiss**, gebuer 1951 zu Berlin, a gestuerwen den 2. Juni 2016, war en däitschen Jazz-Gittarist.

1969 gouf hie Member vum Schnuckenack Reinhardt sengem Quintett. 1972 huet hien den Häns'che-Weiss-Quintett gerënnt a gouf deem säi Leader.

## Discographie (Auswiel)
* *Musik Deutscher Zigeuner – Häns'che Weiss Quintett*, Vol. 5 (Da Camera Song, LP, Mäerz 1973, enregistréiert: 26./27./28. September 1972)
* *Musik Deutscher Zigeuner – Häns'che Weiss Quintett*, Vol. 6 (Da Camera Song, LP, Mee 1974, enregistréiert: 29./30./31. Oktober 1973)
* *Häns'che Weiss Quintett: Dja Maro Drom* (Electrola, LP, Erstauflage September 1974, enregistréiert: 1.–5. Juli 1974)
* *Das Häns'che Weiss Quintett: Das Häns'che Weiss Quintett* (Songbird 1975, enregistréiert 24.–29. September 1975)
* *Häns'che Weiss Quintett: Fünf Jahre Musik Deutscher Zigeuner* (Intercord 1977, enregistréiert 24. Februar / 1. Mäerz 1977, mam Oscar Klein, Silvano Lagrène)
* *Häns'che Weiss: Couleurs* (CC-Records 1981, enregistréiert Januar 1981, mam Martin Weiss, Romani Weiss, Hans Hartmann, Dieter Goal, Albert Mair, Trilok Gurtu a Walter Buri)
* *Häns'che Weiss Ensemble: Zugaben…* (Eegeproduktioun, enregistréiert 1985)
* *Häns'che Weiss Ensemble: Erinnerungen* (Elite Special, 1988)
* *Häns'che Weiss Ensemble: Vis à Vis* (Elite Special, 1991)
* *Häns'che Weiss: Special at Lloyd's* (Lloyd Eegeproduktioun, enregistréiert Oktober 1995)
* *Häns'che Weiss, Vali Mayer: The Duo live in concert.* (Salko Productions, 1996)
Eugène Vées

Den **Eugène Vées**, genannt "Ninine", gebuer 1915, a gestuerwen 1977, war en Jazz-Gittarist a Banjo-Spiller.

Hie war jorelaang ee vun de Rhythmus-Gittariste vum Django Reinhardt, deem säi Koseng hie war.
David Reinhardt

Den **David Reinhardt**, gebuer den 23. Dezember 1986 zu Longjumeau am Departement Essone a Frankräich, ass e franséischen Jazz-Gittarist.

Hien ass d'Kandskand vum Django Reinhardt an de Bouf vum Babik Reinhardt.
Joseph Reinhardt

De **Joseph Reinhardt**, genannt "Nin-Nin", gebuer den 1. Mäerz 1912 zu Paräis, a gestuerwen de 7. Februar 1982, war e franséischen Jazz-Gittarist.

De Joseph Reinhardt war de Brudder vum Django Reinhardt.
Lousson Reinhardt

Den **Henri Reinhardt/Baumgartner**, genannt "Lousson", gebuer den 11. Dezember  1929 zu Mulhouse, an och do den 8. September 1992 gestuerwen, war en Jazz-Gittarist.

## Liewen a Karriär
Seng Mamm war d'Florine "Bella" Mayer, dem d'Django Reinhardt seng éischt Fra, vun där dee scho getrennt gelieft huet, wéi den Henri op d'Welt koum.

## Discographie

## Um Spaweck

*Säit iwwer de Lousson Reinhardt op Gypsy Jazz Encyclopedia
André Hentges

Den **André Hentges**, gebuer den 22. August 1843 zu Allënster, a gestuerwen de 27. August 1920 zu Paräis, war e lëtzebuergesche Sportler am Ringen a Gewiichthiewen.
Mat zwee Joer ass hie mat senger Famill op Waldbëlleg geplënnert. 1852 ass hie mat sengem Papp op Paräis wunne gaangen.

No senger Schoul huet hien do als Steemetzer geschafft. A senger Fräizäit huet hie mat vill sportlechem a finanziellem Erfolleg Ringsport gedriwwen a gouf ënner sengem Kënschtlernumm *André Lacaisse* an der Ringerzeen eng Vedette. Duerch seng Renommée gouf hien no senger sportlecher Karriär, Impresario vun de Sportspektakele vun de Folies-Bergère vun 1873 bis de Moment wou d'Haus sech nëmme méi op erotesch Revuen a Varietéspektakele spezialiséiert huet.

Zäitliewens war den André Hentges sentimental mat sengem Heemechtsduerf verbonnen an huet Waldbëlleg bei sengen heefege Visitten, déi lescht zwanzeg Joer vu sengem Liewen, bedeitend Done gemaach. Sou gouf de Bau vun enger Rëtsch Haiser vun him (mat)finanzéiert, dorënner och dee vun engem Danz- an Turnsall. D'Gebai hat bis 1944 faarweg Glasfënsteren aus de Folie-Bergères. De Paschtouer war géint dee 'frivole' Gebrauch, a sou gouf d'Gebai just als Stall a Scheier benotzt. Nodeem et laang eidel stoung an delabréiert ass, gouf et 2001 renovéiert an zanter 2002 vun der Gemengeverwaltung, sou wéi och als Festsall, benotzt.

Ënneranerem huet hien 1902 d'Harmonie vu Waldbëlleg gegrënnt.

Virum Gemengenhaus zu Waldbellëg steet zu senger Erënnerung, nieft der Büst vum Michel Rodange och eng vum André Hentges.

## Literatur
* Keiser, Jean F., 1989. *André Hentges, le lutteur d'acier ou l'homme de coeur*. In: *Waldbëlleg 1989, Livre d'or*. Chorale Ste Cécile Waldbillig, p. 83-93.
*Keiser, Nicolas, 1962. *André Hentges,  le champion des champions.* In: *Fanfare Waldbillig 1902-1962, 60e Anniversaire et inauguration d'un nouveau drapeau.* Luxembourg, p. 45-55.
* Nilles, Léon N., 1970. *[https://persist.lu/ark:70795/5kthf9nmsd/pages/26/articles/DIVL553 André Hentges: im Ring unbesiegt.]* In: Revue, Nr. 34, 22. August 1970, S. 26-29. Digitised by the National Library of Luxembourg.
* Union Grand-Duc Adolphe, 100 Jar Waldbëlleger Musek, Revue musicale de l'UGDA, N° 1, Januar 2002, S. 23.

## Kuckt och
Françoise Hetto

D**'Françoise Hetto**, gebuer den 21. Mee 1960 zu Diddeleng, ass eng lëtzebuergesch Politikerin (CSV).

No hirer Lycéeszäit am Lycée Michel-Rodange huet si zu Walfer den Diplom als "Éducatrice graduée" gemaach. An deem Beruff huet si vun 1981 bis 1993 an der Fondation de Colnet d'Huart, vum Roude Kräiz, zu Bartreng geschafft.

Bekannt gouf d'Françoise Hetto als Animatrice op RTL Radio Lëtzebuerg, wou si vun 1992 bis 2004 reegelméisseg op der Antenn war.

Si gouf 2004 fir d'éischt als Deputéiert aus dem Walbezierk Osten an d'Chamber gewielt wuer se 2009, 2013 an 2018 erëmgewielt gouf. Si blouf Deputéiert bis den 31. Dezember 2021 an huet hiert Mandat un de Max Hengel weider ginn.

2009 bis 2013 huet si op hiert Deputéiertemandat verzicht, fir an der Regierung Juncker-Asselborn II Ministesch fir de Mëttelstand, Tourismus a Chancëgläichheet ze ginn.

1999 war d'Françoise Hetto fir d'éischt an de Gemengerot vu Jonglënster gewielt ginn. Bei de Walen 2004 war si Beschtgewielt op der CSV-Lëscht, hat awer dem Denis Dimmer fir dräi Joer de Virtrëtt op der Buergemeeschteschplaz gelooss. Am September 2007 gouf si Buergermeeschtesch, a blouf dat bis am Juli 2009.

Si war vu Februar 2014 bis Januar 2019 Ko-Vizepresidentin vun der CSV.

D'Françoise Hetto-Gaasch ass bestuet an huet zwee Kanner.

## Gielercher
* 

## Um Spaweck
Oger

**Oger** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Marne an der franséischer Regioun Grand Est.

D'Duerf, dat an der Côte des Blancs am Süde vun Épernay läit, ass op der Lëscht vun der Associatioun *[[Les plus beaux villages de France]]* als *Village de Charme* klasséiert.

Den Terrain vun der Uertschaft kann een an dräi grouss Partien opdeelen:

*Am Süden, am Dall vun der Champagne crayeuse leien d'Felder op deenen haaptsächlech Weess gezillt gëtt.
*Am Osten op der Kopp ass eng Corniche déi aus Bëscher besteet, an deene mer haaptsächlech Bierke fannen. Am Hank ënner dem Bësch stinn Hecken déi awer séier de Wéngerte Plaz maachen.
* Tëscht deenen zwee läit d'Duerf mat de Wéngerte ronderëm.

An der Uerschaft ass alles no beienee gebaut, an se steet och op der Plaz wou de Buedem keen sou e gudde Rendement fir de Wäin hat. Well d'Wéngerte bis un Duerf stoussen, huet dat sech och ni vergréissert, fir nëmme keen hallwen Ar vun der deierer Wäinubaufläch ze verléieren. D'Haiser sinn aus Zillen a Meulièrë gebaut. Déi eelst Haiser déi am *[[Torchis]]* gebaut waren, ginn hautdesdaags nach just als Hangar a Remise benotzt.

Déi dräi Buren, d*'Fontaine au Pommier*, *Les Graillots* a *Les Sept Vents* hunn d'Uertschaft bis an 50er Jore mat Waasser beliwwert.

D'Wéngerten déi sech den Niveaulinne vum Hank upassen, weisen och op d'Propriétéitsverhältnesser hin. Et sinn e lauter kleng Proprietéiten, mat seelen iwwer 2 ha, déi awer klenge Familljebetriber et erlaben, fir gutt vum Wäin ze liewen.
Mady Andrien

D**'Mady Andrien**, gebuer 1941 zu Engis an der Provënz Léck, ass eng belsch Sculptrice a Professesch. Se schafft a wunnt zu Léck, wou och vill vun hire Wierker ze gesi sinn.

D'Mady Andrien huet hire Studium am Zeechnen a Sculpture op der *Académie royale des Beaux-Arts de Liège* gemaach, wou si och vun 1964 bis 1994 Professesch war. Duerno war si bis 2000 Direktesch op der selwechter Academie, vun der Sektioun Owescoursen.

## Präisser

* Grand Prix de la ville de Liège pour la sculpture (1961)
* Prix Goebel-Fuerison (1975)
* Prix spécial pour la décoration de l'hôpital de la Citadelle, Liège (1977)
* Prix de la Société royale des Beaux-Arts (1981)
* Prix René Steen (1988)
* Prix de la consécration de la Province de Liège (1997)
* Chevalier du Mérite wallon (2015)

## Skulpturen (Auswiel)

Fichier:Le saute-mouton Mady Andrien.jpg|*Le saute-mouton* op der Place des Carmes zu Léck
Fichier:Les Danseurs Mady Andrien.jpg|*Les Danseurs* an der "Galerie Opéra" zu Léck 
Fichier:Kunst Place Saint-Barthelemy Luik (6950185470).jpg|*Les Principautaires* op der Place Saint-Barthélemy zu Léck 
Fichier:Mady Andrien Les Passants.JPG|*Les Passants* an der Rue de Campine zu Léck 
Fichier:Mady Andrien L'Ombre.JPG|*L'Ombre* am Lécker Jardin Jean-Bernard Lejeune
 

## Um Spaweck
* D'Websäit vun der Kënschtlerin