open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jean-Georges Weiser

De **Johann Georg Anton Weiser**, och **Jean-Georges Weiser**, gestuerwen 1767, war e lëtzebuergesche Moler a Kofferstécher.
De Weiser koum aus Béimen a gouf 1740 Bierger vun der Stad Lëtzebuerg. Hie war mat der Maria Barbara Decke bestuet an zesummen hate se dräi Kanner:

__TOC__
*de Johann Gaspar Weiser, gedeeft de 25. Oktober 1751. Hie war Geeschtlechen an hien ass de 14. Oktober 1828 zu Luerenzweiler gestuerwen, wéi en do Paschtouer war
*d'Margareta Weiser, gebuer an der Stad Lëtzebuerg den 13. September 1746, a gestuerwen de 6. November 1810. Si war net bestuet.
*D'Maria Josephine Weiser, gebuer an der Stad Lëtzebuerg de 5. Oktober 1752, a gestuerwen de 24. Abrëll 1825, als Wittfra vum Hubertus M. Wilden.

## Kofferstéch
* *Vue générale* vun der Abtei Wadgassen, 1736

## Freskemolereien
* Freskemolerei an der Kierch zu Duelem am Kanton Réimech
* Freskemolerei an der Kierch zu Munneref
* Freskemolerei am Refuge Sankt Maximin an der Stad Lëtzebuerg

## Uelegmolereien

## Um Spaweck
Juan-les-Pins

**Juan-les-Pins** ass eng Uertschaft op der Côte d'Azur. D'Uertschaft gehéiert zur Stad Antibes a läit am Departement Alpes-Maritimes an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur. D'Gemeng huet zesumme mat Antibes ongeféier 74.000 Awunner an nennt sech offiziell *Antibes Juan-les-Pins*. Bis op Nice sinn et eppes 20&nbsp;km a bis op Cannes gutt 12&nbsp;km.

Juan-les-Pins hat seng Glanzzäit an den 1920er Joren, wéi et vill Amerikaner dohi gezunn huet. 
## Jazzfestival
Nom Zweete Weltkrich huet Juan en neien Opschwonk kritt, och duerch säin Jazz-Festival, deen 1960 lancéiert gouf. All grouss Jazzmuseker, wéi Louis Armstrong, Count Basie, Charles Mingus, Miles Davis, Ella Fitzgerald, Duke Ellington, Sarah Vaughan, Ray Charles, Herbie Hancock, Georges Benson, Keith Jarrett, Al Jarreau, etc. hunn dunn de Wee op Juan-les-Pins fonnt.
Dee Festival ass hautdesdaags am Juli.

## Um Spaweck
Uergel Kierch Munneref

Déi haiteg **Uergel an der Kierch Munneref** staamt aus der Uergelmanufaktur Bridder Oberlinger vu Windesheim.
Côte-de-Brouilly

D**'Côte de Brouilly** ass ee vun den 10 Crusen aus de Wéngerte vum Beaujolais. Déi 10 Cruse si vun Norden no Süden: Saint-Amour, Juliénas, Chénas, Moulin-à-Vent, Fleurie, Chiroubles, Morgon, Regnié, **Côte-de-Brouilly** a Brouilly.

D'Wéngerte vun der Côte-de-Brouilly verdeele sech ronderëm den ënneschten Deel vum 484 Meter héije Mont Brouilly, e fréiere Vulkan, am Weste vu Belleville a gi selwer ronderëm ageschloss vun de Wéngerte vun der AOC Brouilly.

Am grousse Ganze ginn d'Wäiner vun der Côte-de-Brouilly als besser ugesinn wéi de Brouilly, schonn eleng doduerch well s'aus bessere Lage kommen. Si si méi räich an hu méi Charakter. Well d'Drauwe gutt zeideg ginn, hu se méi Zocker, a kréien doduerch méi en héjen Alkoholgehalt.

E Côte-de-Brouilly drénkt sech am beschte wann en 1-3 Joer al ass.

Déi bekanntst Produzente sinn: Dominique Lacondemine, Domaine Large, a Claude Geoffray fir de Château Thivin a Château du Grand Vernay.

### Informatiounen iwwer d'Appelatioun

*Numm: Côte-de-Brouilly 
*Faarf: Rout 
*Dekreet vun der Apellatioun: 1938 
*Erlaabt Riefzorten: Gamay 
*Biedem: Porphyrleeën 
*Fläch vum Wéngert: 325 ha 
*Gemengen déi zur Appelatioun gehéieren: Odenas, Saint-Lager, Cercié, Quincié-en-Beaujolais.
*Produktioun: 18.700
Dalhem (Belsch)

**Dalhem** op Wallounesch ***Dålem*** ass eng belsch Gemeng a Wallounien, an der Provënz Léck. Se gehéiert och zur natierlecher Regioun Pays de Herve. Administrativ gehéiert d'Gemeng zum Arrondissement Léck, Justizméisseg gehéiern all d'Sektiounen zum Geriichtsbezierk Léck, mat Ausnam vun Neufchâteau dat zu Verviers gehéiert.

D'Verwaltungsgebai vun der Gemeng steet an der Sektioun Berneau. Et ass dat fréiert Paschtoueschhaus nieft dem Schlass de Borcht, dat de leschte Schlasshär de P.E. de Borchgrave, der deemoleger Gemeng Berneau 1921 verkaaft hat. 
## Sektiounen an der Gemeng
Berneau, Bombaye, Dalhem, Feneur, Mortroux, Neufchâteau, Saint-André a Warsage.
## Geschicht
Ëm 1076 huet de Pfalzgrof Hermann II. op der Kopp vun Dalhem eng kleng Buerg opgeriicht fir de Limburger Grofen de Bass ze halen. D'Lännereie ronderëm verdeele sech op Kapitele vu Saint-Lambert vu Léck, St. Servaas vu Maastricht an d'Doumkapitel vun Oochen, souwéi op d'Herzogtum Limburg, an d'Härschafte vu Valkenburg an Herzogenrath. Den Numm vun Dalhem daucht fir d'éischt an Dokumenter iwwer de Successiounskrich am Herzogtum Loutrengen op.

Am 12. Joerhonnert koum d'Buerg an de Besëtz vun de Grofe vun Are an duerno huet se deene vun Hochstaden gehéiert. 1244 koum Dalhem gradewéi déi aner 2 Härschafte vum Pays d'Outre-Meuse ënner d'Härschaft vum Herzogtum Brabant. Géint 1370 wéi d'Brabänner am Krich mat de Lécker waren, haten déi d'Grofschaft ausgeraibert. 1396 huet d'Herzogin Jeanne vu Brabant dem Burgunder Philipp dem Kéngen d'Grofschaft iwwerlooss.

## Bekannt Persounen
* Roger Claessen (1941–1982), Foussballspiller
* Oscar d'Ardenne (1897 - 1968), Kommandant vum Fort d'Aubin-Neufchâteau

## Kuckt och
* Appelboom
* Tunnel vun Dalhem

## Um Spaweck
Kierch Duelem (Réimech)

D**'Kierch zu Duelem** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Dräilännereck Musel a Ganer Saint-Nicolas, zum Dekanat Osten an zu der Gemeng Duelem gehéiert.

D'Patréiner vun der Kierch sinn d'Helleg Péitrus a Paulus, deenen hiert Fest den 29. Juni gefeiert gëtt.

D'Kierch steet um *Péiteschbierg*. Ronderëm d'Kierch ass de Kierfecht ugeluecht.

Se gouf den 2. Mäerz 2018 als nationaalt Monument klasséiert.

Zu der Par Duelem gehéieren ausser der Kierch vun Duelem och nach d'Kierch vu Fëlschdref an d'Kierch vu Welfreng.

## Klacken
Nieft engem Klackespill, dat all Stonn eng Kéier spillt, hänken am Kierchtuerm vun der Duelemer Kierch 4 Klacken, déi an den Téin La Dièse, Sol, Mib, Mi3, och b', g', e' es' (dis') genannt, lauden.

## Uergel

 
## Fresken
D'Freskemolereien, déi aus dem 18. Joerhonnert stamen, goufe vum lëtzebuergesche Moler Jean-Georges Weiser realiséiert. Hien huet e Kräizwee mat 14 Statioune gemoolt, dovun 12 am Schëff an zwou an de Säitenaltär.


Fichier:Weiser Kräizwee101.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee102.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee103.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee104.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee105.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee106.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee107.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee108.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee109.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee110.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee111.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee112.jpg|
Fichier:Weiser Kräizwee114.jpg|


## Literatur
* Victor Loos, Duelem - Band 1 - "Eis Kiirch", *Conseil de la Fabrique d'Eglise de Dalheim*, Duelem, 1993

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Paren
* Lëscht vun de fréiere Lëtzebuerger Paren

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Réimech, Duelem
* Websäit vun der Uergel vun der Duelemer Kierch op ''Orgues.lu''
Simone Beissel

D**'Simone Beissel**, gebuer de 27. Abrëll 1953 um Lampertsbierg, ass eng lëtzebuergesch Affekotin a Politikerin (DP).

## Biographie
D'Simone Beissel ass um Lampertsbierg an enger Juristefamill opgewuess. Hir Mamm war Affekotin an hire Papp war Generalsekretär vun der MMRA vu Rodange. No hirer Première am Lycée Robert-Schuman huet si Droit zu Aix-en-Provence a Politik zu Paräis studéiert.

1987 ass si Member vun der Demokratescher Partei ginn. 
Vun 1995 bis 1996 war si Presidentin vum CNFL.

Si ass zanter 1991 am Stater Gemengerot, a war do vun 1999 bis 2005, an dann nees zanter 2009, och Schäffin.

Vun 1999 bis 2004 war si Deputéiert an der Chamber.
Bei de Wale vum 20. Oktober 2013, bei deene vum 14. Oktober 2018  an och bei deene vum 8. Oktober 2023 gouf si duer erëmgewielt.

Ausserdeem ass d'Simone Beissel zanter Enn Januar 2000 ee vun de 4 Lëtzebuerger Representatnen am EU-Comité vun de Regiounen.

### Privatliewen
D'Simone Beissel ass bestuet an huet 2 Kanner.

Tëscht 1967 an 1973 war si e puermol, mat hirem Brudder René Beissel, lëtzebuergesch Landesmeeschterin am Seegelen.

Si ass Vizepresidentin vun der Fondation du Mérite Européen an zanter 1994 Presidentin vun der Association des Femmes Libérales.

## Gielercher
* 

## Um Spaweck

* Portrait vun der DP fir d'Wale 2009
* CV vum Simone Beissel op vdl.lu
* Artikel op www.dp.lu
* CV op www.cnfl.lu
Uergel Kierch Duelem

D**'Uergel an der Kierch Duelem** ass déi zweet an där Kierch.

## Déi éischt
Déi éischt Uergel staamt vun der Uergelmanufaktur Bridder Müller vu Reifferscheid an der Äifel.
Se gouf 1898 gebaut an hat eng Pneumatesch Traktur.

## Déi zweet
Déi haiteg Uergel staamt aus der Uergelmanufaktur Georges Haupt vu Lëntgen. Se gouf am Hierscht 1954 opgeriicht a se huet 500.000 Frang kascht.

Den 2. Januar 1955 gouf d'Uergel ageweit. Den Ouvertures-Recital gouf gespillt vum Maître Albert Leblanc.
Këschel

D**'Këschel** ass eng kleng Baach an der Gemeng Käerjeng.

Si huet hir Quell zu Féngeg am Wäschbuer. Si leeft vun do aus no Weste fir no ronn 800 Meter d'Fëschweiere vu Kënzeg bei der *Flassbrichheck* ze fidderen. Soubal se aus deenen eraus ass, leeft se 150 Meter méi déif an d'Millebaach.
## Kuckt och
Maria Shriver

D**'Maria Owings Shriver**, gebuer de 6. November 1955 zu Chicago, ass eng fréier US-amerikanesch Televisiounsjournalistin.

Si ass d'Duechter vum R. Sargent Shriver fréieren Ambassadeur vun de Vereenegte Staate vun Amerika a Frankräich an der Eunice Kennedy, der Sëschter vum John Fitzgerald Kennedy.

Vun 1986 bis 2021 war si mam Arnold Schwarzenegger bestuet, an d'Koppel huet véier Kanner.

## Um Spaweck
La Lanterne

**La Lanterne** ass e Juegdpavillon zu Versailles. Vun der Fënnefter Republik u stoung en de franséische Premierministeren zur Verfügung fir sech do z'erhuelen, oder hir Weekender ze verbréngen. Zanter Mee 2007 gëtt e vum President vun der Republik benotzt.
Wëlleschbaach (Äisch)

D**'Wëlleschbaach** ass eng lëtzebuergesch Baach an der Gemeng Käerjeng.

Si huet hir Quell op enger Héicht vu ronn 360 Meter an enger Zoch där hir Spëtz un dat klengt Muer *Märchen* am Oste vu Féngeg stéisst. Se leeft vun do aus eng 1.600 Meter no Norden duerch de *Buchebësch*, fir dann op enger Héicht vun 331 Meter am *Reifelswénkel* no Westen ze dréinen.

No 1.200 Meter leeft se ënner dem CR110 erduerch, laanscht de fréieren Dreckstipp vu Kënzeg, a 600 Meter méi déif ënner der fréierer Eisebunnsstreck Atertlinn erduerch, fir dann tëscht de Gossemaarken LB55 an LB56 an d'Millebaach a mat där weider an d'Äisch ze lafen.
BIM

**BIM** oder **Bim** ass zu Lëtzebuerg eng Ofkierzung fir:
* Brigade d'intervention musicale
* Biergerinitiativ Museldall
an och:
* de Spëtznumm vum fréieren Cyclist Jean "Bim" Diederich
* de Spëtznumm vum Politiker Fernand "Bim" Diederich
* an den 1970er Joren e Personnage aus engem lëtzebuergesche Schoulbuch, fir schreiwen ze léieren, sou datt d'Buch dacks einfach d'"Bims-Buch" genannt gouf.
Warndräieck

E **Warndräieck** ass eng mobil an zäitlech begrenzte Vertikal Signalisatioun, déi dozou déngt, op Geforen, Schantercher oder aner méiglech Geforepunkten opmierksam ze maachen, soulaang déi net behuewe sinn.

## De Warndräieck am Auto
A ville Länner, wéi an Däitschland, der Belsch an och zu Lëtzebuerg ass et obligatoresch, e Warndräieck bei sech am Auto ze hunn, fir e kënnen opzestellen am Fall, wou ee mat sengem Gefier eng Pann ënnerwee hätt.

De spuenesche Code de la Route gesäit fir, datt 2 Warndräiecker am Auto musse sinn, publizéiert am Real Decreto 2822/98 vum 23. Dezember 1998.

Zu Lëtzebuerg ass d'Matféiere vun engem Warndräieck a Persouneween vum 1. Juni 2008 u Flicht.

Den Text, sou wéi en am Mémorial A - N° 33 vum 27. Mäerz 2008 publizéiert gouf:

*A partir du 1er juin 2008, un triangle de présignalisation répondant aux exigences du Règlement (ECE)*
*N° 27 concernant les prescriptions uniformes relatives à l'homologation des triangles de présignalisation* *doit se trouver à bord de tout véhicule routier automoteur ayant au moins quatre roues.*

Wann een de Warndräieck vun deem Datum un net am Auto huet, muss ee mat engem *Avertissement taxé* vu 74 Euro rechnen.

## Um Spaweck

* EWG-Reglement N° 27 iwwer d'Warndräiecker
Ankereisen

En **Ankereisen** ass eng eisen oder stole Verstriewung, déi dozou déngt, Mauere vu Gebaier ze stäipen.

Et ass gewéinlech vun zwou Säiten an enger Dunn festgemaach, déi queesch duerch d'Gebai geet, sief et als Deel vum Daachstull oder tëscht de Stäck.

## Um Spaweck
Krick (Geschier)

E **Krick** oder **Cric** ass en Hiefgeschier, fir e Gefier op enger bestëmmter Plaz liicht an d'Luucht ze hiewen, fir sou kënne Reparaturen oder Ënnerhalt op Plazen ze maachen, un déi ee soss schwéier kéim.

Am dackste gëtt e Krick gebraucht, fir e Rad ze wiesselen, sief et, well een e Platten huet, sief et, fir Rieder mat Summerpneuen a Wanterpneuen ënnereneen ze tauschen.

Et gëtt verschidden Techniken, wéi e Krick funktionéiert; e kann hydraulesch, pneumatesch oder mechanesch sinn. Am gängegsten ass déi, bei där mat enger Kierb duerch Hiewelwierkung e rautefërmegen oder hallefrautefërmege Kader, duerch deen eng Gewënnstaang féiert, zesummegezu gëtt, an esou de Won no uewe gedréckt gëtt.

## Kuckt och
*Zännradwann
Staatsstrooss

Eng **Staatsstrooss** ass zu Lëtzebuerg de geleefegen Numm fir eng Strooss, déi op Käschte vum Staat gebaut an ënnerhale gëtt, sou wéi d'Autobunnen an d'Nationalstroossen, oder eng Strooss, déi am Laf vun der Zäit vum Staat iwwerholl gouf, a fir déi hie vun deem Moment un den Entretien mécht. Dat sinn zu Lëtzebuerg d'Chemin reprisen.

D'Verwaltung déi sech dorëmmer bekëmmert ass d'Administration des ponts et chaussées, am Volleksmond kuerz *Ponts et chaussées* oder *Bauverwaltung* genannt.

An der Legislatioun gëtt et den Ausdrock Staatsstrooss net. Do gëtt vun der *Voirie de l'État* geschwat, an dora sinn och aner Verkéiersinfrastrukturen déi dem Staat gehéiere mat abegraff déi net onbedéngt eng Strooss sinn, wéi z.&nbsp;B. Parkplazen, oder och Vëlospisten.
Park zu Boufer

De **Park zu [[Boufer]]** läit tëscht der Strooss (E421 / N7), déi vu Lëtzebuerg op Miersch féiert an, zur Uelzecht hin, der Eisebunnslinn vun der Nordstreck.

De Park ass an der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert ugeluecht ginn, wéi d'Famill Pescatore-Dutreux do eng Villa (haut ''Schlässche'' genannt) am neo-klassizistesche Stil baue gelooss huet. De Park gouf duerno vum franséische Landschaftsarchitekt Édouard André (1840-1911) remaniéiert. Déi al Beem am Park sinn also ëm déi 140 Joer al. Am Park gouf och e kënschtleche Weier ugeluecht.

Déi ganz Propriétéit gouf 1964 vum Lëtzebuerger Staat opkaaft, deen duerno am Park nieft dem Schlässchen en Altersheem (Centre intégré pour personnes âgées, CIPA) gebaut huet. Wärend der Chantierszäit gouf opgepasst, datt déi historesch Plantatiounen net beschiedegt goufen. All Bam dréit (2008) eng kleng metalle Plackett mat senger Identitéitsnummer.

2007 hunn d'Guiden a Scoute vu Luerenzweiler um Wues nieft der Bluttbuch e Pirateschëff aus Holz opgeriicht. D'Schëff gouf am Summer 2010 ewechgeholl.

De Park ass fir Foussgänger fräi zougänglech.

De 15. Januar 2025 gouf en zesumme mam Schlass an anere Gebaier dran, als National Kulturierfschaft klasséiert

## Bemierkenswäert Beem am Park
Eng Rëtsch vun den ale Beem am Park stinn resp. stoungen op der Lëscht vun de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg: 
* Bluttbuch um Wues virum Altersheem (2022 ëmgehaen);
* Grupp vu véier Bluttbuchen nieft dem Altersheem;
* Trauerbuch am Park selwer.

## Quellen
*Welter, A., J. Turk & J. Trossen, 2008. *Les arbres introduits au Luxembourg. Inventaire des essences arborescentes non indigènes de pleine terre présentes sur le territoire du Grand-Duché de Luxembourg*. Ferrantia 53.
* 2007 an 2008, fir d'Pirateschëff: Panneau um Schëff.
* Sinner, J. et al., 2002. *Les arbres remarquables.* Administration des Eaux et Forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf S. 80-81, Text a Fotoen).

## Kuckt och
* Park zu Heeschdref
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg
* Bemierkenswäert Trauerbuch am Park zu Suessem

## Fotoalbum
Canton de Malakoff

De **Canton de Malakoff** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Antony, am Departement Hauts-de-Seine an der Regioun Île-de-France.

## Gemengen am Kanton

| Malakoff || align="right" | 29 402 || align="right" | 92 240 || align="right" | 92 046
|}
Knéirenn

D**'Knéirenn** (*Saxifraga granulata*), ass eng Aart vun der Gattung *Saxifraga* aus der Famill vun den Saxifragaceae.

Dem Heng Klees no huet si nach follgend Nimm: Knërren, Knereen, Knéiren, Käilkraut. Op Däitsch heescht d'Planz "Knöllchen-Steinbrech", op Franséisch "Saxifrage granulée".

D'Planz ass tëscht 15 a 40&nbsp;cm héich a blitt tëscht Mee a Juni. Si wiisst gär am more Gréngland.

D'Knéirenn ass eng Heelplanz géint Nieren- a Bloderkränkten.

Et gëtt 2 Ënneraarten:
* *Saxifraga granulata* ssp. *graniticola* D. A. Webb
* *Saxifraga granulata* ssp. *granulata* L.

## Literatur
*Klees, Henri, 1994. *Luxemburger Pflanzennamen*. Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde Nr. VIII. 3. Aufl., 182 S., Pierre Linden, Luxemburg.

## Um Spaweck
Canton de Cambrai-Est

De **Canton de Cambrai-Est** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Cambrai, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Awoingt 
* Cagnoncles 
* Cambrai 
* Cauroir 
* Escaudœuvres 
* Estrun 
* Eswars 
* Iwuy 
* Naves
* Niergnies 
* Ramillies 
* Séranvillers-Forenville 
* Thun-l'Évêque
* Thun-Saint-Martin
Canton de Cambrai-Ouest

De **Canton de Cambrai-Ouest** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Cambrai, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Abancourt 
* Aubencheul-au-Bac 
* Bantigny 
* Blécourt 
* Cambrai 
* Cuvillers 
* Fontaine-Notre-Dame (Nord) 
* Fressies 
* Haynecourt
* Hem-Lenglet 
* Neuville-Saint-Rémy 
* Paillencourt
* Proville 
* Raillencourt-Sainte-Olle 
* Sailly-lez-Cambrai
* Sancourt
* Tilloy-lez-Cambrai
Canton de Carnières

De **Canton de Carnières** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Cambrai, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Avesnes-les-Aubert 
* Beauvois-en-Cambrésis 
* Béthencourt 
* Bévillers 
* Boussières-en-Cambrésis 
* Carnières
* Cattenières
* Estourmel 
* Fontaine-au-Pire 
* Quiévy
* Rieux-en-Cambrésis 
* Saint-Aubert 
* Saint-Hilaire-lez-Cambrai 
* Villers-en-Cauchies 
* Wambaix
Canton du Cateau-Cambrésis

De **** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Cambrai, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Awoingt
* Banteux
* Bantouzelle
* Bazuel
* Beaumont-en-Cambrésis
* Bertry
* Briastre
* Busigny
* Cantaing-sur-Escaut
* Le Cateau-Cambrésis
* Catillon-sur-Sambre
* Cattenières
* Caullery
* Clary
* Crèvecœur-sur-l'Escaut
* Dehéries
* Élincourt
* Esnes
* Flesquières
* Fontaine-au-Pire
* Gonnelieu
* Gouzeaucourt
* La Groise
* Haucourt-en-Cambrésis
* Honnechy
* Honnecourt-sur-Escaut
* Inchy
* Lesdain
* Ligny-en-Cambrésis
* Malincourt
* Marcoing
* Maretz
* Masnières
* Maurois
* Mazinghien
* Montay
* Montigny-en-Cambrésis
* Neuvilly
* Niergnies
* Noyelles-sur-Escaut
* Ors
* Pommereuil
* Rejet-de-Beaulieu
* Reumont
* Ribécourt-la-Tour
* Les Rues-des-Vignes
* Rumilly-en-Cambrésis
* Saint-Benin
* Saint-Souplet
* Séranvillers-Forenville
* Troisvilles
* Villers-Guislain
* Villers-Outréaux
* Villers-Plouich
* Walincourt-Selvigny
* Wambaix
Canton de Marcoing

De **Canton de Marcoing** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Cambrai, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Anneux 
* Banteux 
* Bantouzelle 
* Boursies 
* Cantaing-sur-Escaut 
* Crèvecœur-sur-l'Escaut 
* Doignies 
* Flesquières 
* Gonnelieu
* Gouzeaucourt 
* Honnecourt-sur-Escaut 
* Les Rues-des-Vignes 
* Lesdain 
* Marcoing 
* Masnières 
* Mœuvres 
* Noyelles-sur-Escaut 
* Ribecourt-la-Tour
* Rumilly-en-Cambrésis
* Villers-Guislain
* Villers-Plouich
Canton de Douai-Nord

De **Canton de Douai-Nord** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Douai, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Anhiers 
* Douai 
* Flines-lez-Raches 
* Lallaing 
* Sin-le-Noble 
* Waziers
Canton de Solesmes

De **Canton de Solesmes** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Cambrai, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Beaurain 
* Bermerain 
* Briastre 
* Capelle 
* Escarmain 
* Haussy 
* Montrécourt 
* Romeries 
* Saint-Martin-sur-Écaillon
* Saint-Python 
* Saint-Vaast-en-Cambrésis 
* Saulzoir 
* Solesmes 
* Sommaing
* Vendegies-sur-Écaillon 
* Vertain 
* Viesly
Canton d'Orchies

De **** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Douai, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Aix-en-Pévèle
* Anhiers
* Auby
* Auchy-lez-Orchies
* Beuvry-la-Forêt
* Bouvignies
* Coutiches
* Faumont
* Flines-lez-Raches
* Landas
* Nomain
* Orchies
* Râches
* Raimbeaucourt
* Roost-Warendin
* Saméon
Canton de La Bassée

De **Canton de La Bassée** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lille, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Aubers 
* Fournes-en-Weppes 
* Fromelles 
* Hantay 
* Herlies 
* Illies 
* La Bassée 
* Marquillies 
* Sainghin-en-Weppes
* Salomé 
* Wicres
Joël Kitenge

De **Joël Ngoy Kitenge**, gebuer den 12. November 1987 zu Kinshasa an der Demokratescher Republik Kongo, ass e lëtzebuergesch-DR-kongoleesesche  Foussballspiller.

De Kitenge ass Stiermer an huet säin éischte Match am A-Kader vun der Lëtzebuerger Nationalekipp den 12. Oktober 2005 am WM-Qualifikatiounsmatch géint Estland gespillt. Tëscht dem 12. Oktober 2005 am 2. September 2011 huet hien 29-mol fir déi lëtzebuergesch foussballnatioanlekipp gespillt an dobäi 2 Goler geschoss.

No kuerzer Statioun a Frankräich (2007) an Däitschland (bis Januar 2008) huet hien déi lescht Méint vun der Saison 2007/08 fir den hollännesche Club FC Lienden gespillt. Leiden war deen Ament an der *Hoofdklasse C Zondag*, enger vun den am Total aacht Klassen um héchsten Niveau am hollänneschen Amateursfoussball (*Hoofdklasse*). Am Summer 2008 huet de Kitenge den Transfert zeréck op Lëtzebuerg fir bei d'Escher Fola gemaach.

Säi méi jonke Brudder Aristote spillt och bei der Fola Foussball.

## Clibb

* Jugend beim FC Schëffleng 95
* 1999-2004: FLF-Foussballschoul (*Centre de Formation National*)
* 2004-2006: CS Uewerkuer
* 2006-2007: FC Villefranche Beaujolais (Frankräich)
* 2007-2008: FC Emmendingen 03 (Däitschland)
* 2008-2008: FC Lienden (Holland)
* 2008-2012: CS Fola Esch
*...
Arrondissementer am Departement Creuse

D'Departement Creuse besteet aus zwéin Arrondissementer mat follgenden Haaptuertschaften: **[[Guéret]]** an Aubusson

Déi zwéin Arrondissementer sinn:

* Arrondissement Guéret
* Arrondissement Aubusson

## Geschicht
* 1790 gëtt Departement mat 7 Distrikter gegrënnt: Aubusson, Bourganeuf, Boussac, Évaux, Felletin, Guéret a La Souterraine
* 1800 ginn Distrikter duerch follgend Arrondissementer ersat: Aubusson, Bourganeuf, Boussac, Guéret
* 1926 ginn d'Arrondissementer Bourganeuf et Boussac suppriméiert.
Canton de Cysoing

De **Canton de Cysoing** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lille, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Bachy 
* Bourghelles 
* Bouvines 
* Camphin-en-Pévèle 
* Cappelle-en-Pévèle 
* Cobrieux 
* Cysoing 
* Genech 
* Louvil
* Mouchin 
* Péronne-en-Mélantois 
* Sainghin-en-Mélantois 
* Templeuve 
* Wannehain
Arrondissementer am Departement Haut-Rhin

D'Departement Haut-Rhin setzt sech zesummen aus 4 Arrondissementer mat follgenden Haaptuertschaften: **[[Colmar]]**, Altkirch, Mulhouse an Thann

Déi 4 Arrondissementer sinn:

*
*
*
*

## Geschicht
* 1790 gouf d'Departement mat den Distrikter Altkirch, Belfort a Colmar gegrënnt.
* 1800 goufen d'Distrikter duerch d'Arrondissementer Altkirch, Belfort, Colmar, Delémont a Porrentruy ersat. Déi zwee lescht haten zum Departement Mont-Terrible gehéiert, dat suppriméiert gouf.
* 1814 sinn d'Arrondissementer Delémont et Porrentruy ewechgefall well d'Schwäiz déi Territoiren zeréckkrut.
* 1857 gouf d'Ënnerprefecture Altkirch op Mulhouse verluecht
* 1871 gëtt dat ganzt Departement mat Ausnam vu Belfort un Däitschland ugeschloss.
* 1919 koumen en Territoiren erëm zeréck bei Frankräich
Bordun

***Bordun*** ass e Kuerzfilm vum lëtzebuergesche Museker a Regisseur Pierre Hansen, deen am Joer 2007 gedréint gouf an deen de 26. Abrëll 2008 seng Première am Kino *[[Metropolis]]* zu Würselen hat

## Ëm wat geet et am Film?
D'Maria Römer ass op der Sich no enger neier Aarbecht an enger Welt déi hat net versteet.

## Gielercher
* Biberacher Independent Filmfestival 2008: Beschte Film
* Clipstar Ciné Sura Echternach 2008: Beschte Comedy

## Kuckt och
* Lëtzebuergesche Film

## Um Spaweck
*De Film op filmportal.de
* ''Interview: Regisseur Pierre Hansen zu seinem Kurzfilm-Debüt „Bordun“''
Canton de Lannoy

De **Canton de Lannoy** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lille, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Anstaing 
* Baisieux 
* Chéreng 
* Forest-sur-Marque 
* Gruson 
* Hem 
* **[[Lannoy]]** 
* Leers 
* Lys-lez-Lannoy
* Sailly-lez-Lannoy 
* Toufflers 
* Tressin 
* Willems
Canton de Lomme

De **Canton de Lomme** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lille, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Beaucamps-Ligny 
* Englos 
* Ennetières-en-Weppes 
* Erquinghem-le-Sec 
* Escobecques 
* Hallennes-lez-Haubourdin 
* Le Maisnil 
* Lomme 
* Radinghem-en-Weppes
* Sequedin
Canton de Quesnoy-sur-Deûle

De **Canton de Quesnoy-sur-Deûle** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lille, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Comines 
* Deûlémont 
* Lompret 
* Pérenchies 
* Quesnoy-sur-Deûle 
* Verlinghem 
* Warneton 
* Wervicq-Sud
Canton de Pont-à-Marcq

De **Canton de Pont-à-Marcq** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lille, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Attiches 
* Avelin 
* Bersée 
* Ennevelin 
* Fretin 
* La Neuville 
* Mérignies 
* Moncheaux 
* Mons-en-Pévèle
* Ostricourt 
* Phalempin 
* Pont-à-Marcq 
* Thumeries 
* Tourmignies 
* Wahagnies
Canton de Seclin-Sud

De **Canton de Seclin-Sud** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lille, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton
* Allennes-les-Marais 
* Annœullin 
* Bauvin 
* Camphin-en-Carembault 
* Carnin 
* Chemy 
* Don 
* Gondecourt 
* Herrin
* Provin 
* Seclin
Canton de Bouchain

De **Canton de Bouchain** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Valenciennes, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton
* Avesnes-le-Sec 
* Bouchain 
* Émerchicourt 
* Haspres 
* Hordain 
* Lieu-Saint-Amand 
* Lourches 
* Marquette-en-Ostrevant 
* Mastaing
* Neuville-sur-Escaut 
* Noyelles-sur-Selle 
* Rœulx 
* Wasnes-au-Bac 
* Wavrechain-sous-Faulx
Canton de Condé-sur-l'Escaut

De **Canton de Condé-sur-l'Escaut** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Valenciennes, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton
* Condé-sur-l'Escaut 
* Crespin 
* Escautpont 
* Fresnes-sur-Escaut 
* Hergnies 
* Odomez 
* Saint-Aybert 
* Thivencelle 
* Vicq (Nord)
* Vieux-Condé
Canton de Denain

De **Canton de Denain** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Valenciennes, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton
* Abscon 
* Denain
* Douchy-les-Mines 
* Escaudain 
* Haveluy 
* Hélesmes 
* Wavrechain-sous-Denain
Canton de Saint-Amand-les-Eaux-Rive gauche

De **Canton de Saint-Amand-les-Eaux-Rive gauche** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Valenciennes, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton
* Bousignies 
* Brillon 
* Lecelles 
* Maulde 
* Millonfosse 
* Nivelle 
* Rosult 
* Rumegies 
* Saint-Amand-les-Eaux
* Sars-et-Rosières 
* Thun-Saint-Amand
Canton de Valenciennes-Est

De **Canton de Valenciennes-Est** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Valenciennes, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton
* Curgies 
* Estreux 
* Marly 
* Onnaing 
* Préseau 
* Quarouble
* Quiévrechain 
* Rombies-et-Marchipont 
* Saultain 
* Sebourg
* Valenciennes
Canton de Valenciennes-Sud

De **Canton de Valenciennes-Sud** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Valenciennes, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton
* Artres 
* Aulnoy-lez-Valenciennes 
* Famars 
* Haulchin 
* Hérin 
* La Sentinelle 
* Maing 
* Monchaux-sur-Écaillon 
* Oisy
* Prouvy 
* Quérénaing 
* Rouvignies
* Thiant 
* Trith-Saint-Léger 
* Valenciennes
* Verchain-Maugre
Bonifatius Stirnberg

De **Bonifatius Stirnberg**, gebuer den 20. Februar 1933 zu Freinohl am Sauerland, (Bundesland Nordrhein-Westfalen), ass en däitsche Sculpteur.

## Säi Liewen
1948 huet de Bonifatius Stirnberg mat enger Léier als Holzsculpteur ugefaangen an huet dës 1951 mat der Geselleprüfung ofgeschloss. Hien huet duerno eng Schréinerléier gemaach, déi en 1953 mat der Geselleprüfung op en Enn bruecht huet.

Duerno huet hien op der *[[Meisterfachschule der Stadt Aachen]]* Studie fir Raumgestaltung a Skulptur gemaach, déi en 1959 opgeschloss huet.

1957 huet hien d'Meeschterprüfung als Holzsculpteur gemaach.

Vun 1962 bis 1966 war hien op der *[[Kunstakademie Düsseldorf]]*, wou hie beim Joseph Beuys Coursen am Fach Skulptur geholl huet.

## Wierker (Auswiel)
* Den Ieselsbuer an der Groussgaass zu Dikrech
* De *Puppenbrunnen* zu Oochen
* De *Münchhausen Brunnen* zu Bodenwerder

## Um Spaweck
Rand

Als **Rand** oder **Rëndvéi** ginn all zam Rannerdéiere bezeechent déi vum wëllen, ausgestuerwenen Auerochs (och *Ur*) ofstamen.

## Bezeechnungen
Dem Heng Klees no gëtt et follgend Nimm a Bezeechnungen:





## Literatur
* Klees, Henri, 1981. *Luxemburger Tiernamen*. Beiträge zur luxemburgischen Sprach- und Volkskunde Nr. XIV. 131 S., Pierre Linden, Lëtzebuerg.

## Medienalbum

Image:Bos taurus 02.jpg|E Stéier an e Kallef (Rass Charolaise)
Image:Bos taurus 01.ogv|Ranner am Ourdall(27" / 5,3 MB)
Image:Bos_taurus_02.ogg|Stéier am Ourdall(17" / 2,9 MB)


## Um Spaweck
Wemperbaach

**Wemperbaach** ass den Numm vun zwou Baachen am Éislek:

*Wemperbaach en Niewefloss vun der Wolz (Klierf)
*Wemperbaach en Niewefloss vun der Wolz
Nationalstrooss 20

D**'Nationalstrooss 20** oder **N20** ass eng lëtzebuergesch Nationalstrooss, am Kanton Klierf.

Si huet hiren Ufank op der Kräizung mat der N12 op der Féitsch. Se féiert vun do aus no Westen, laanscht Allerbuer op d'belsch Grenz, déi se kuerz nodeem se iwwer d'Wemperbaach ewech ass, op der Héicht vun der Gossemaark *LB246* passéiert. Vun do aus féiert déi Belsch N874 weider bis op Baaschtnech.

D'N20 ass ronn 2,2&nbsp;km laang.

## Biller

N20 Kilometersteen.jpg|E Kilometersteen
N20 zu Allerbur.jpg|D'N20 zu Allerbuer an Direktioun Féitsch


## Um Spaweck

*Iwwersiichtskaart vum nationale Stroossereseau op der Internetsäit vun der Bauverwaltung
Canton de Sceaux

De **Canton de Sceaux** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Antony, am Departement Hauts-de-Seine an der Regioun Île-de-France.

## Gemengen am Kanton

| Châtenay-Malabry, commune entière || align="right" | 30 621 || align="right" | 92 290 || align="right" | 92 019
|-
| Sceaux || align="right" | 19 494 || align="right" | 92 330 || align="right" | 92 071
|}
Wemperbaach (Wolz)

D**'Wemperbaach** ass eng Baach am Éislek, a lénksen Niwefloss vun der Wolz.

Si huet hir Quell am Nordweste vun Allerbuer op enger Héicht vu 450 M um Flouer *Kandeler*. Si leeft vun do aus prktesch de ganzen Zäit no Süden, no engem Laf vu ronn 6.500 Meter südlech vu Nidderwampech op der *Schock*, op enger Héicht vun 372 Meter an d'Wolz ze lafen.

## Uertschafte laanscht Baach

*Allerbuer - Uewerwampech - Nidderwampech - Schëmpech.

## Niewebaachen
*Ruisseau de Moinet
*Brill
*Eng Baach zu Uewerwampech déi aus dem *Breedendall* kënnt
*Lingserbaach

## Um Spaweck
Lingserbaach

D**'Lingserbaach** ass eng Baach an der belscher Provënz Lëtzebuerg, wou se *Ruisseau de Longvilly* heescht, an am lëtzebuergesche Kanton Klierf.

Si entsteet aus dem Zesummelaf vun zwou Baachen eng ronn 500 Meter ëstlech vun *[[Al Hé]]* a fléisstt vun do aus a südlecher Richtung laanscht *La Savagière* an Arloncourt, wou se duerch e Suppegebitt leeft, an deem e puer kleng Baachen derbäikommen. Op der Héicht vum *Calvaire* vu Longvilly stéisst se op Nationale 874 a leeft da ronn 500 Meter laanscht déi weider no Osten, fir dann d'Direktioun no Südosten ze wiesselen an ëener der Strooss erduerch ze lafen. Et geet da weider laanscht Longvilly a Richtung belsch-lëtzebuergesch Grenz. Nodeem se déi bei der Gossemaark *LB240* passéiert huet, leeft se 700 Meter méi déif tëscht Uewerwampech an Nidderwampech op enger Héicht vu 402 Meter an d'Wemperbaach.
Gare Benonchamps

D**'Gare vu Benonchamps** war eng Gare op der fréierer SNCB-Linn 164 déi vu Baaschtnech op Benonchamps gefouert huet, a vun do weider iwwer dat lëtzebuergescht Eisebunnsnetz bis op Wolz.

Mat dem Bau vun der Gare gouf 1886 ugefaangen, an 1887 ass se a Betrib gaangen.

#### Andeelung vum Gebai
* Wunneng vum Chef-de-Gare
* Büro fir d'Personal mat der Telegrapheninstallatioun
* Salle d'attente a Guicheten
* Steierbüro
* Wunneng fir den Douanesreceveur
* Vun 1926 un de Postbüro

An der Gare gouf et eng Pompelstatioun op där d'Lokomotive Waasser konnten nofëllen.

Am Éischte Weltkrich war e Munitiounstransport de 17. November 1918 an der Gare explodéiert. De gréisste Schued war am Zweete Weltkrich entstanen, an obscho se hätt kënne reparéiert ginn, goufen déi Aarbechte bis 1953 an d'Längt gezunn, a schliisslech gouf se an deem Joer ofgerappt.

Op der Streck ass vum 24. September 1967 u keen Zuch méi gefuer, an d'Gleiser goufen 1974 ewechgerappt.

Reschter vun de Quaien, a vun der Ramp op där d'Wueren aus- an ageluede goufen, kann een nach nieft dem fréieren Hôtel Dubois gesinn.
Canton de Boulogne-Billancourt-Nord-Est

De **Canton de Boulogne-Billancourt-Nord-Est** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Boulogne-Billancourt, am Departement Hauts-de-Seine an der Regioun Île-de-France.

## Gemengen am Kanton

| Boulogne-Billancourt || align="right" | 106 367 || align="right" | 92 100 || align="right" | 92 012
|}
Danièle Patz

D**'Danièle Patz**, gebuer 1964, ass eng lëtzebuergesch Sopranistin.

Si trëtt als Solistin op. Hire Repertoire enthält nieft Opernarië vum Massenet, Verdi, Mozart, Puccini, Rossini a Weber och sakral Wierker vum Haydn, Händel, Fauré a Mozart, a besonnesch „Lieder“ vum Franz Schubert, Schumann, Brahms, Wolf, Richard Strauss, Dvořák, Elgar, Canteloube, Bellini, Donizetti an Debussy.

Si ass mam lëtzebuergeschen Architekt Pol Holweck bestuet. D'Koppel huet zwee Kanner a wunnt zu Breedelt.

## Schoulen
* Klass vun der Yannchen Hoffmann an der Museksschoul vun Dikrech, 1. Präis 1992
* Conservatoire zu Lëtzebuerg: Solfège (1. Präis 1994), Gesank an Oper (1. Präis 1995) an der Klass vum Ionel Pantea.
* Prof. Ingeborg Reichert, Düsseldorf.
* Bis 1998 Privatcourse beim Prof. Victor Demaeffe, Bréissel.
* Säit 1998 Privatcourse beim Prof. Peggy Bouveret, Conservatoire de Paris.

## Um Spaweck

* Biographie op altrimenti.lu
Trauerbuch zu Boufer

Déi bemierkenswäert **Trauerbuch zu Boufer** steet am Park beim Altersheem, nieft dem Wee dee lénks laanscht d'Gebai féiert.

Si gehéiert wéinst hirem Alter, deen op ronn 140 Joer geschat gëtt, an och hirer imposanter Erscheinung, zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg.

Ee vun den Haaptäscht ass ronderëm de Stamm gewuess, huet sech horizontal a parallel zum Wee ausgebreet, fir dann no zirka 5 m no uewen ze wuessen. Dësen Aascht huet missen duerch zwou Stäipe geséchert ginn.

Am Mee 2008 gouf de Wee deen ënner dem Bam erduerch féiert aus Sécherheetsgrënn ëmgeleet. De Problem konnt awer behuewe ginn an am August duerno ass de Wee an och d'Bänk ënner dem Bam erëm fräi zougänglech.

D'Trauerbuch am Allgemengen ass e sougenannte Kultivar, also eng vu Gäertner geziichte Varietéit vun der Routbuch (*Fagus sylvatica*), déi an de Bëscher an Europa natierlech virkënnt.

Am Park zu Boufer gëtt, resp. gouf et nach e puer aner bemierkenswäert Beem:
* d'Bluttbuch virum Altersheem; si gouf 2022 ewechgeholl an huet bis dohin  als déi imposantst vun hirer 'Zort' zu Lëtzebuerg gegollt;
* eng Grupp vu véier Bluttbuchen.

## Quellen
*Sinner, J. et al., 2002. Les arbres remarquables. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. (Cf. S. 80, Text a Foto.)

## Kuckt och
* Bemierkenswäert Trauerbuch beim Schlass zu Suessem
* Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Franz Schubert

De **Franz Peter Schubert**, gebuer den 31. Januar 1797 zu Lichtental / Wien, a gestuerwen den 19. November 1828 zu Wien, war een éisträichesche Komponist.
## Liewen

## Wierk

## Um Spaweck
Bananneschëff

E **Bananneschëff** ass e Frigosschëff dat speziell fir den Tranport vu Bananne, gebaut gëtt.

Well d'Banannen zum Uebst gehéieren, dat séier zeideg gëtt, gëtt de Prozess vum Zeidegginn an der Zäit vum Transport iwwer d'Mier op sou Schëffer duerch eng niddreg Lagertemperatur, déi duerch eng Kalloftventilatioun gemaach gëtt, gestoppt.

Bananneschëffer si séier Schëffer, a si kënnen normalerweis bis eng Dose Passagéier mathuelen. Déi éischt Bananneschëffer goufe vun der Cramp-Werft vu Philadelphia fir d'Boston Fruit Company, déi haiteg Chiquita Brands International, gebaut.

#### Quellen
* *Dictionnaire Gruss de Marine, Éditions Maritimes et d'Outre-Mer*
Canton de Roubaix-Centre

De **Canton de Roubaix-Centre** ass eng fréier franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Lille, am Departement Nord an der Regioun Hauts-de-France.

## Gemengen am Kanton

* Roubaix
Henri de Toulouse-Lautrec

Den **Henri de Toulouse-Lautrec**, gebuer de 24. November 1864 zu Albi/Tarnes a gestuerwen den 9. September 1901 um Schlass Malromé an der Gironde, war e franséische Moler a Graphiker.

## Liewen

## Wierk

## Biller

## Um Spaweck
Canton de Taverny

De **Canton de Taverny** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Pontoise, am Departement Val-d'Oise an der Regioun Île-de-France.

## Gemengen am Kanton
*Taverny 
*Bessancourt 
*Frépillon 
*Béthemont-la-Forêt 
*Chauvry
Evangelista Torricelli

Den **Evangelista Torricelli**, gebuer de 15. Oktober 1608 zu Faenza a gestuerwen de 25. Oktober 1647 zu Florenz, war en italieenesche Physiker a Mathematiker.

Nodeem datt den Torricelli zu Roum Mathematik studéiert ass hien op florenz geplënnert. Hie war e Mataarbechter vum Galileo Galilei a gouf 1642 demsäin Nofollger als Mathematiker beim herzoglechen Haf zu Florenz.

## Um Spaweck
Bluttbuchen zu Boufer

Déi véier **Bluttbuchen zu Boufer** (*Fagus sylvaticus* L. cv. *purpurea*; hêtre pourpre; Blutbuche) stinn an enger Sank am Park riets virum Altersheem zu Boufer an der Gemeng Luerenzweiler. Zesumme bilde si mat hire Krounen eng Struktur déi wéi een eenzege gewaltege Bam ausgesäit. Wéinst hirem Gesamtandrock gehéiere se zu de bemierkenswäerte Beem zu Lëtzebuerg.

Den Alter vun de Beem ass net bekannt. Ëm 2000 gouf beim déckste dervun e Stammëmfang, op Broschthéicht, vun 3,26 m gemooss, bei engem Ëmfang vun der Grupp vun 28 m.

Bis 2008 gouf et keng verëffentlecht Foto vun dëse Bluttbuchen.

Am Park beim Altersheem (CIPA) steet nach eng bemierkenswäert Trauerbuch hanner dem Altersheem. D'Bluttbuch um Wues virum CIPA déi bis dunn imposantst vun alle Bluttbuchen zu Lëtzebuerg, gouf 2022 ewechgehaen.

## Quellen
* Sinner, J. et al., 2002. *Les arbres remarquables*. Administration des eaux et forêts. Musée national d'histoire naturelle. 255 S. Imprimerie centrale S.A. (Cf. Tabell S. 240; keng Beschreiwung a keng Foto).
* Administration des eaux et forêts, 1981. *Arbres remarquables du Grand-Duché de Luxembourg*. Imprimerie Saint-Paul, Lëtzebuerg. 167 S. (Cf. S. 53, keng Foto).

## Fotoalbum




## Kuckt och
*Bemierkenswäert Beem zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Tallinn-Tartu Grand Prix

Den **Tallinn-Tartu Grand Prix** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an Estland gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert d'Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## Nimm vun der Course
* 2002 - 2003: **Baltic Open - Tallinn Grand Prix**
* 2004 - 2007: **E.O.S. Tallinn Grand Prix**
* zanter 2008: **Tallinn-Tartu Grand Prix**

## D'Gewënner
* 2002: Oleg Grishkine 
* 2003: Arnaud Coyot 
* 2004: Mark Scanlon  
* 2005: Janek Tombak 
* 2006: Janek Tombak 
* 2007: Erki Pütsep 
* 2008: Mart Ojavee 
* 2009: Erki Pütsep 
* 2010: Denis Flahaut 
* 2011: Angelo Furlan 
* 2012: Saïd Haddou 

## Um Spaweck
* Websäit vum ''Tallinn-Tartu Grand Prix''
* Resultater vum ''Tallinn-Tartu Grand Prix'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Michel Deutsch

De **Michel Deutsch**, gebuer den 21. Februar 1837 zu Veianen, a gestuerwen den 12. Mee 1905 zu Esch-Uelzecht, war e Sculpteur.

Um Sennengerbierg ass d*'rue Michel Deutsch* no him benannt.

## Wierker
* Statu vun der Onbefleckter Empfängnes op der Fassad iwwer dem Portal vun der Kierch zu Buerglënster
* Statu vum Äerzengel Méchel nieft dem Aganksportal vun der Méchelskierch an der Stad Lëtzebuerg
* Statu vun der Maria mat Jesuskand, Kierch zu Lëtzebuerg-Weimeschkierch
* Zwou Léiwe-Skulpture bei der Kierch zu Dikrech
* D'Jean-Bertels-Statu op der Iechternacher Sauerbréck zu Iechternach, déi 1944 zerstéiert gouf.
*Skulpturen op sengem Haus am *Marschallspesch* dat haut der Gemeng Dikrech gehéiert.

## Biller

Fichier:Deutsch Michel Skulptur Léiw1 Dikrech.jpg|Léiweskulptur *op der Kluster* zu Dikrech
Fichier:Deutsch Michel Statu Kierch Buerglënster.jpg|Onbefleckt Empfängnes iwwer dem Portal vun der Kierch Buerglënster
Fichier:Deutsch Michel Skulptur Méchelskierch.jpg|Äerzengel Méchel op der Méchelskierch, um Krautmaart
File:Diekirch, Recette communale (104).jpg|Skulpturen op sengem Haus zu Dikrech


## Literatur
* Aloyse David & Serge Kugener: *Der Bildhauer Michel Deutsch (1837 - 1905) Teil 1* in: Den Deiwelselter - Informatiounblat vun der Gemeng Dikrich, N°4/2005, S.8 - S.13

## Um Spaweck

* De Michel Deutsch am ''Benezit Dictionary of Artists''
Václav Klaus

De **Václav Klaus**, gebuer den 19. Juni 1941 zu Prag, ass en tschechesche Politiker an Ekonomist. Hie war vun 2003 bis 2013 Staatspresident vun Tschechien.

De Václav Klaus huet op der Wirtschaftsuniversitéit vu Prag (VŠE) Aussenhadels-Ekonomie studéiert. An den 1960er Joren huet hien och an Italien an den USA studéiert. Tëscht 1971 an 1986 huet hien op der Tschechoslowakescher Akademie vun de Wëssenschaften (ČSAV), der tschechoslowakescher Zentralbank (Státní banka československá) a beim Prognosteschen Institut vun der Akademie vun de Wëssenschaften (Prognostický ústav) geschafft. Hien huet och Virliesunge gehalen.

1989, bei der Samettener Revolutioun, stoung hien op der Säit vum Václav Havel a gouf am Oktober 1990 President vum Biergerforum (Občanské fórum (OF)). 1991 gouf dëst opgeléist, an de Klaus huet seng eege Partei, d'ODS gegrënnt an ausgebaut.

Am Dezember 1989 gouf de Klaus Finanzminister, a vum Oktober 1991 un och nach Vizepremierminister. Am Juli 1992 gouf e Premierminister vun Tschechien (dat bis 1993 nach Deel vun der Tschechoslowakei war) an 1996 a senger Funktioun confirméiert.

1997 huet e missen zerécktrieden, wéi d'Regierungskoalitioun wéinst enger Spendenaffär ausenanergebrach ass. Hie gouf duerno Parlamentspresident. 2002, nodeem d'ODS bei de Wale verluer huet, ass de Klaus als hire President zeréckgetrueden.

Am Februar 2003 gouf en zum President vun Tschechien gewielt an am Februar 2008 erëmgewielt. D'Verfassung gesäit maximal zwee konsekutiv Mandater vir.

De Václav Klaus ass bestuet an huet zwéi Jongen.

## Um Spaweck

* Dem Václav Klaus seng Websäit (Tschechesch/Englesch/Däitsch)
* Offiziell Websäit vum President vun der Tschechescher Republik (Tschechesch/Englesch)
Netto

**Netto** kënnt aus dem Italieeneschen an heescht souvill wéi *reng*, ouni Verpakung, ouni derbäigerechent Käschten, Steieren, asw.

De Contraire vun Netto ass Brutto, d'Differenz tëscht Brutto an Netto gëtt Tara genannt.

En Nettopräis ass deemno e Präis ouni d'TVA oder d'Ëmsazsteier; eng Nettopai ass, wat vun der Pai Rescht ass, wann d'Steieren an d'Redevancë fir d'Sozialversécherung ofgezu sinn.
SEB Tartu Grand Prix

De **SEB Tartu Grand Prix** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an Estland gefuer gëtt.

## Nimm vun der Course

## D'Gewënner
* 2002: Jaan Kirsipuu 
* 2003: Jaan Kirsipuu 
* 2004: Mark Scanlon 
* 2005: Tomas Vaitkus 
* 2006: Wojciech Pawlak 
* 2007: Erki Pütsep 
* 2008: Aleksejs Saramotins 
* 2009: Hannes Blank 
* 2010: Tanel Kangert 
* 2011: Jean-Eudes Demaret 
* 2012: Rene Mandri 

## Um Spaweck
* Websäit vum ''SEB Tartu Grand Prix''
* Resultater vum ''SEB Tartu Grand Prix'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Groussherzog

**Groussherzog** oder **Grand-Duc** ass en Adelstitel, deen an der Rangfolleg vun den Adelstitele fir Fürsten am Rang just ënner dem Keeser oder Kinnek an iwwer dem Herzog steet. Et ass den Titel vum Monarch vun engem Groussherzogtum.

**Ierfgroussherzog** ass den Titel vum designéierten Nofollger.

Déi weiblech Form vum Titel ass **Groussherzogin** oder **Grande-Duchesse**. Deen Titel huet eng Monarchin vun engem Groussherzogtum oder, wéi zu Lëtzebuerg oder an anere Groussherzogtemer d'Fra vum Groussherzog. A Russland war et an der Zäit vun den Zaren den Titel vun de keeserleche Prinzessinnen. 
 
An Europa gouf et bis an d'19. Joerhonnert en ettlech Groussherzogen. Haut ass Lëtzebuerg dat eenzegt Land op der Welt mat engem Groussherzog als Staatschef.

Déi offiziell Uried vun engem Groussherzog ass **Seng kinneklech Altess** (ofgekierzt S.K.A.) a vun enger Groussherzogin **Hir kinneklech Altess** (ofgekierzt H.K.A.). Am Plural ass d'Uried **Hir kinneklech Altessen** (ofgekierzt HH.KK.AA.).

## De Groussherzog vu Lëtzebuerg

Lëtzebuerg ass zanter 1815 e Groussherzogtum. Der Lëtzebuerger Constitutioun no (cf. Art. 33) ass de Groussherzog de Staatschef, Symbol vu senger Eenheet a Garant vun der nationaler Onofhängegkeet. Hien huet zesumme mat der Regierung d'exekutiv Gewalt entspriechend der Constitutioun an de Gesetzer vum Land.

De Guillaume vu Lëtzebuerg ass den aktuelle Groussherzog vu Lëtzebuerg.

## Literatur
* Albert Calmes, *Au fil de l'histoire* II; Lëtzebuerg (Sankt Paulus), 1988 (3. Oplo); vgl. d'Ss. 18-22 : *Comment le Luxembourg devint "Grand-Duché"*, an d'Ss. 23-26 : *Les autres grands-duchés*.

## Um Spaweck
Brian Cowen

De **Brian Cowen**, gebuer den 10. Januar 1960 zu Tullamore, ass en Iresche Politiker; Member vun der Partei Fianna Fáil. Hie war vum 7. Mee 2008 bis den 9. Mäerz 2011 *[[Taoiseach]]* (Ministerpresident) vun Irland.

De Cowen ass zanter 1984 Member vum *[[Dáil Éireann]]*, der Ënneschter Chamber vum iresche Parlement (*[[Oireachtas]]*). Zanter 1992 hat de Cowen verschidde Ministeschplazen, dorënner déi vum Ausseminister an déi vun de Finanzen. Ier e Premierminister gouf, war e bal ee Joer laang Vizepremier.

## Um Spaweck
Chamber TV

**Chamber TV** ass e lëtzebuergeschen Televisiounssender. E gëtt vun der Lëtzebuerger Chamber bedriwwen an iwwerdréit live oder a Widderhuelung Chamberssëtzungen, mä och thematesch Debatten oder Reportagen iwwer d'Aktivitéite vun den Deputéierten.

Chamber TV huet de 4. Dezember 2001 seng Emissiounen ugefaangen an ass iwwer Kabel a Satellit z'empfänken.

Den Direkter war bis 2017 de Maurice Molitor.

Der TNS-ILRES Plurimedia Etude 2017.I no hunn tëscht Februar 2016 a Februar 2017 (mat Ausnam vun der Summervakanz) an der Moyenne all Woch 13.100 Leit iwwer 12 Joer Chamber TV gekuckt.
## Um Spaweck
* Annonce vum Programm respektiv Livestream
RTL Zwee

**RTL Zwee**, bis den 23. Mäerz 2020 **Den 2. RTL**, ass e lëtzebuergesche privaten Televisiounssender. En ass no RTL Télé Lëtzebuerg den zweete Programm vun der RTL Lëtzebuerg.

Den 2. RTL gouf de 15. Mäerz 2004 gegrënnt a riicht sech haaptsächlech un de Jonktem an u jonk Erwuessener. De Programm ass haaptsächlech op Lëtzebuergesch an deelweis op Däitsch a Franséisch. En ass iwwer d'Gemeinschaftsantenn an iwwer DTB ze gesinn.
## Formater

*(Stand: November 2023)*

## Logoen

 Logo RTL2 Lux bis 2007.svg|Logo bis 2007
 Logo RTL2 Lux.svg|vun 2007 bis 2020
 RTL Zwee Logo 2020.svg|vun 2020 bis 2023
 RTL Zwee 2023.svg|zanter 2023


## Kuckt och

* Lëscht vun den Televisiounssenderen zu Lëtzebuerg