open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Edmond Reiffers

De **Johann Michel Edmond Reiffers**, gebuer den 21. November 1881 zu Munneref a gestuerwen den 30. Januar 1949 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Jurist a Politiker.

Den Edmond Reiffers war *Docteur en Droit* an Nottär; vun 1907 bis 1922 hat hie seng Étude zu Useldeng, duerno - an dat bis 1929 - zu Déifferdeng, ir hien dunn 1930 seng Étude an der Stad Lëtzebuerg opgemaach huet.

Hie gouf de 6. November 1915 Generaldirekter (Minister) fir Finanzen a Schoulwiesen an der Regierung Loutsch. Den 22. Januar 1916 huet hie seng Demissioun agereecht a gouf de 24. Januar a senger Funktioun als Generaldirekter fir Finanze vum Léon Kauffman an als dee fir Schoulwiese vum Léon Moutrier ersat.

Den Edmond Reiffers war 1920 Matgrënner vun der Spuergesellschaft Fortuna an der Versécherungsgesellschaft La Luxembourgeoise an ass Coauteur vun engem Buch iwwer d'Holdingsgesetz vun 1929.

Seng Sammlung vun Tableaue vu virun allem italieenescher Molerei aus dem 12.-16. Jh. ass haut am Nationale Geschichts- a Konschtmusée.

Hie war mat der Margot Juttel bestuet. Hie war de Papp vum Jean Reiffers, dee bei der Operatioun Overlord derbäi war.

## Wierker
* Edmond Reiffers & Bernard Delvaux: *Les Sociétés "Holding", au grand-duché de Luxembourg. Étude théorique et pratique de la loi du 31 juillet 1929*. 1. Oplo 1933, 3. Oplo 1948, Édition Victor Bück.

## Gielchen
*
Wiesbaden-Westend

**Wiesbaden-Westend** ass e Quartier am Zentrum vun der Stad Wiesbaden.

2011 hunn do 16.690 Leit gelieft.

## Um Spaweck
Joseph Hansen (1947)

De **Joseph Hansen** oder **Joé Hansen**, gebuer den 12. Januar 1947, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 5. Mee 1971 am 22. September 1976 huet de Joé Hansen 26-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Sonnewenn

Eng **Sonnewend** (*Heliostásion*‚ Stëllstand vun der Sonn) geschitt zweemol am Joer.
Bei der **Wantersonnewend** – op der Nordhallefkugel vun der Äerd den 21. oder 22. Dezember – erreecht d'Sonn mëttes déi klengst Héicht iwwer dem Horizont. Bei der **Summersonnewend** huet se den 21. Juni mëttes, op Plazen nërdlech vum nërdleche Wendekrees, hiren Héichststand iwwer dem Horizont.
Op der Südhallefkugel sinn d'Verhältnesser ëmgekéiert, wärend dem Südwanter ass op der Nordhallefkugel Summer.

Wärend enger Sonnewend erreecht d'Sonn am Laf vun engem Sonnejoer de gréissten nërdlechen oder südlechen Ofstand zum Himmelsequator.

An deem Ament Moment kéiert d'Sonn hir duerch d'Ekliptikschréiegt bewierkt Deklinatiounsbeweegung ëm a kënnt méi no bei den Himmelsequator.

Déi maximal Deklinatioun erreecht si all Joer zweemol: eemol nërdlech an eemol südlech vum Himmelsequator; jee no Hemissphär (also Nord- oder Südhallefkugel vun der Äerd) schwätzt een dofir ëmmer vun der *Summer-* oder *Wantersonnewend*.

Weider Detailer kuckt am Artikel Joreszäiten.

## Um Spaweck
* Focus-Artikel iwwer déi populäerst Aspekter vun den Externsteefester der Walpurgisnuecht a Summersonnewend
Joseph Hansen (1932)

De **Joseph Hansen** oder **Jos Hansen**, gebuer den 8. Juni 1932, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 29. Juni 1952 am 24. Oktober 1954 huet hien aachtmol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Jean Zuang

De **Jean Zuang**, gebuer de 27. September 1952 zu Diddeleng, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Als Profi huet hien haaptsächlech fir den Olympique Lyon (1974/75) gespillt.

Tëscht dem 3. September 1974 am 28. Januar 1981 huet de Jean Zuang 26-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.
Théo Stendebach

Den **Théo (Théid) Stendebach**, gebuer den 20. Abrëll 1937 zu Diddeleng, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller, Geschäftsmann a Politiker, fir d'éischt DP, duerno CSV.
## Sport
Tëscht dem 17. Juni 1959 am 17. November 1971 huet den Théo Stendebach 26-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt. Seng Plaz war am Gol. Hien huet zu Diddeleng op der Stade ugefaange mat spillen, huet duerno als Profi fir den SV Waldhof Mannheim gespillt, ier en nees op Lëtzebuerg koum fir do nach en ettlech Joer bei der Aris ze spillen.
## Politik
Vum 25. Januar 1994 bis den 3. Juni 1994, vum 11. Februar 1998 bis den 8. Juni 1999 a vum 12. August 1999 bis 2004 war hien Deputéierten an der Chamber. Wärend der Legislaturperiod 1999-2004 huet hin der DP Äddi gesot an ass eriwwer an d'CSV gewiesselt.

1982 war hien an de Gemengrot vun der Stad Lëtzebuerg komm wou hie bis ..?  war.
## Um Spaweck

* Biographie vum Théid Stendebach op der Websäit profoot.lu
* Éierung vum Théid Stendebach um Site vun der Revue
Floridsdorf (Quartier)

**Floridsdorf** ass zanter 1904 e Quartier (de. *Stadtteil*) vum 21. Wiener Gemengebezierk mam selwechten Numm.

## Um Spaweck
Stadio Luigi Ferraris

De **Stadio Luigi Ferraris** ass e Foussballstadion am Quartier *Marassi* zu Genua. De Stadion gëtt ëmgangssproochlech einfach *Marassi* genannt. De Stadion huet zirka 36.703 Sëtzplazen. D'Foussballfeld ass 105 × 68 m grouss.

De Grondstee fir de Stadion gouf 1909 geluecht, an en ass den 22. Januar 1911 opgemaach ginn. Den Numm gouf 1933 zu Éiere vum fréiere Foussballspiller a Kapitän vu Genoa Luigi Ferraris verginn, deen am éischte Weltkrich ëmkoum. De Stadion ass 1990 restrukturéiert ginn. Déi aktuell Architektur ass d'Wierk vum Architekt Vittorio Gregotti.

Et ass de Stadion op dem déi zwou Ekippe vu Genua, Genoa a Sampdoria, hir Heemspiller ausdroen. De Lokalderby tëscht den zwou Ekippe gëtt *[[Derby della Lanterna]]* genannt.

## Um Spaweck
Wiktor Filippowitsch Raschnikow

De **Wiktor Filippowitsch Raschnikow** (*Виктор Филиппович Рашников*), gebuer den 13. Oktober 1948 zu Magnitogorsk, ass e russesche Geschäftsmann, Politiker, an Honorarkonsul vu Lëtzebuerg zu Magnitogorsk.

Hien huet säi Verméigen am Stolsektor gemaach, als Haaptaktionär vum Magnitogorsker Metallkombinat (87% vun den Aktien am Fréijoer 2011). Dräimol gouf en als Deputéierten an d'Legislativversammlung vum Oblast Tscheljabinsk gewielt. De 14. Dezember 2011 huet e virum lëtzebuergeschen Ausseminister säin Eed als Honorkonsul fir d'Oblast Tscheljabinsk geleescht.

De Raschnikow ass Éierebierger souwuel vu senger Heemeechtsstaat Magnitogorsk wéi vum Oblast Tscheljabinsk.

## Säi Liewen

De Wiktor Raschnikow huet seng berufflech Carrière 1967 als Schlässer an der Reparaturunitéit vum Magnitogorsker Metallkombinat MMK ugefaangen. Donieft huet e sech awer weidergebilt an 1974 säin Diplom an der Drockveraarbechtung vu Metaller un der Magnitogorsker staatlecher technescher Universitéit gemaach. Sou huet e sech a senger Firma eropschaffe kënnen an ass 1991 zum Haaptingenieur an éischte Stellvertrieder vum Generaldirekter ernannt ginn. 1994 huet en een zweeten Diplom an der Organisatioun vun der Produktiounsverwaltung kritt. 1997 gouf e Generaldirekter vun MMK. Zanter Abrëll 2005 ass de Raschnikow President vum Betribsrot.

Anescht wéi aner russesch Oligarchen huet de Raschnikow keng auslännesch Kuelegrouwen oder Metallwierker opkaaft, mä kontinuéierlech d'Aktië vum eegene Betrib kaaft fir schlussendlech d'Kontroll iwwer MMK z'erreechen. Enn der 1990er Joren huet e säi Stolwierk géint Iwwernamversich duerch Gesellschaften ëm den Iskandar Machmudow mat Erfolleg verdeedegt.

Baussent MMK investéiert en aktuell an den Hotel Rossija an den Hochzäitspalais zu Moskau.

De Raschnikow ass bestuet an huet zwee Meedercher, Olga an Tatjana.

## Evolutioun vu sengem Verméigen

Déi US-amerikanesch Wirtschaftszeitung Forbes huet de Raschnikow 2011 mat engem Verméige vun 11,2 Milliarden US Dollar op der 11. Plaz vun den 200 räichste russesche Geschäftsleit gefouert, an ëmmerhin nach op der 70. Plaz weltwäit:

## Um Spaweck
* Säit vum President vum Betribsrot vun der Aktiegesellschaft MMK
Kanal Pommerœul-Condé

De **Kanal Pommerœul-Condé** och nach **Kanal Mons-Condé** ass e belsch-franséische Kanal an der Provënz Hainaut an am Departement Nord.

De Kanal deen haut nëmme méi deelweis besteet huet fréier Mons mat Condé verbonnen.

De Kanal dee praktesch schnouerriicht Mons, mat dem Escaut zu Condé verbonnen huet war 25&nbsp;km laang, dovu 5 a Frankräich. Um Kanal gouf et fënnef Schleisen an der Belsch (Mons (Pont-Canal), Jemmapes, Saint-Ghislain, Boussu (Herbières) an Hensies (Malmaison) an zwou a Frankräich (Thivencelles a Condé (Gœulzin), déi zesummen en Héichtenënnerscheed vu ronn 13,55 m ausgeglach hunn.

Am Ufank war de Kanal am verlängerte Gabarit Freycinet gebaut ginn, mat Schleise vu 45,20 × 5,20 Meter, an en Déifgang vun 2 Meter. Beim Ausbau vum Kanal 1968 an der Belsch an 1982 a Frankräich gouf de Verlaf modifizéiert, an op Europagabarit 110 × 11,40 vergréissert. A Frankräich goufen dobäi d'Schleisen all suppriméiert, an de Kanal gouf ëstlech laanscht Condé geleet. An der Belsch gouf eng Partie duerch de Bau vun der Autobunn A7 zerstéiert. Dofir gouf bei Pommerœul e 6.100&nbsp;m laangen neie Kanal gebaut mat zwou neie Schleisen, deen op der Héicht vum *Grand-Large* vu Pommerœul Uschloss un de Kanal Nimy-Blaton-Péronnes huet. Dobäi gouf den Uschloss vum Kanal Pommerœul-Antoing zerstéiert an den Deel vun deem Kanal tëscht Pommerœul a Blaton läit vun do un op ronn 5 Kilometer brooch.
## Schleisen
* Schleis vu Pommerœul (PK 0.930)
* Schleis vun Hensies (PK 5.075)

Am Kader vun der Realisatioun vun der Verbindung Seine-Escaut gouf de franséische Sous-prefet Franck-Olivier Lachaud am Oktober 2011 bekannt datt de Kanal nees schëffbar gemaach gëtt an datt d'Aarbechte viraussiichtlech Enn 2013 sollen ulafen. Dat huet allerdéngs net sou richteg geklappt, awer am Fréijoer 2022 sinn d'Arbechten zu Condé un d'Rulle komm, d'Uwänner goufe gebotzt a frësch ageschréit a mat engem Fäscheverbau an Zyklopesteng stabiliséiert. 

## Kuckt och
* Kanal Pommerœul-Antoing
Georges Engel

De **Georges Engel**, gebuer de 7. September 1968 zu Déifferdeng, ass e lëtzebuergesche Politiker (LSAP).

## Karriär
Hie war vun 2005 bis den 10. Juli 2020 Buergermeeschter vun der Gemeng Suessem.

Den 1. Februar 2012 gouf hien als Deputéierten an der Chamber vereedegt, wou en d'Mandat vun der Lydie Err iwwerholl huet, déi Ombudsfra ginn ass. Bei de Chamberwale vum 20. Oktober 2013, deene vum 14. Oktober 2018 an deene vun 2023 
gouf hien erëmgewielt.

Hie war vu Mäerz 2010 bis Januar 2019 Vizepresident vun der LSAP.

De 5. Januar 2022 huet hien dem Dan Kersch, deen zeréckgetruede war, seng Portefeuillen als Minister fir Sport, Aarbecht, Emploi a Sozial- a solidaresch Ekonomie an der Regierung Bettel-Lenert-Bausch iwwerholl. De 17. November 2023 war d'Mandat vun der 3er-Koalitioun eriwwer.

2023 huet hie fir d'Chamberwale kandidéiert a gouf fir d'LSAP am Bezierk Süden an d'Chamber gewielt.

Zanter Mäerz 2026 ass hien zousetzlech Ko-President vun der LSAP (zesumme mat der Maxime Miltgen).

## Gielchen
* Chevalier vum Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2015)
* 

## Literatur
* Laboulle, L., 2022. *Klapp den Engel. Der Sozialdemokrat Georges Engel hat den langen Aufstieg vom kommunalen Oppositionsrat zum Minister ohne Abkürzungen und Umwege bewältigt. Ein Porträt.* d'Lëtzebuerger Land vum 7. Januar 2022, S. 6.

## Um Spaweck
Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Fluessweiler

An dëser **Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Fluessweiler** sinn all national Monumenter opgezielt, déi an der lëtzebuergescher Gemeng Fluessweiler ze fanne sinn (Stand: ).

## National Monumenter no Uertschaft
### [[Beyren]]

|}

### [[Buchholz]]

|}

### [[Fluessweiler]]

|}

### [[Gouschteng]]

|}

### [[Nidderdonwen]]

|}

### [[Uewerdonwen]]

|}

### Quell

## Um Spaweck
Schlass Uespelt

D**'Schlass vun Uespelt** zu Uespelt an der Gemeng Fréiseng ass eng barock Residenz, déi 1590 op der Plaz vun enger mëttelalterlecher Waasserbuerg aus dem 11. Joerhonnert gebaut gouf.

## Geschicht
Et ass méiglech, datt d'Buerg aus dem Mëttelalter hirersäits op réimesche Fëllementer gebaut gouf. Déi eelst erhale schrëftlech Quell, an där vun der Buerg rieds geet, ass vun 963. Duerno gëtt d'Schlass am Theoderich vu Wied senger Chronik vun Iechternach aus dem Joer 1132 ernimmt. D'Fëllementer vun de ronne goteschen Tierm si warscheinlech aus dem 14. Joerhonnert. D'Aarbechten um Gebai, wéi et haut nach besteet, goufe 1590 vun de Famille Ruelle, Kempt a Burthé fäerdeggestallt.

1777 huet d'Famill de Martiny d'Schlass vergréisseren an nei barock Fënsteren abaue gelooss. 1957 gouf de Rez-de-chaussée vum Südwest-Tuerm restauréiert. D'Schlass ass zanter 1992 am Besëtz vun der Gemeng Fréiseng.

Zanter 2010 gouf et Pläng, fir d'Schlass ze restauréieren; deemools sinn haaptsächlech d'Diech vum Schlass an den Dependancen erneiert ginn.

(…)

Den CSV-LSAP-Gemengerot hat 2017 Pläng ausgeschafft, fir d'Schlass fir 11,4 Milliounen Euro ze renovéieren an nieft engem Versammlungsraum och d'Büroe vum Schäfferot dran z'amenagéieren. Den neie Gemengerot (Koalitioun *Är Equipe*-DP) deen aus de Wale vun 2017 ervirgaangen ass, huet déi Pläng awer gestoppt, well e wollt, datt d'Gemengeverwaltung am Chef-lieu zu Fréiseng bleiwe sollt an de Site vum Schlass sech net fir administrativ Zwecker eegene géif. D'Schlass sollt fir kulturell Zwecker gebraucht kënne ginn.

An de fréiere Scheieren am südlechen Deel vum Schlassterrain gouf bis 2024 dat mëttelst Gebai an e Festsall (mat enger Tribün fir 110 Plazen an enger Bar) ëmgebaut, an am westlechen Deel vun der Scheier sinn ewell en Duerfbuttek an zwou Vakanzewunnengen. Beim Ëmmbau goufe verschidden historesch Elementer erhalen, wéi z.&nbsp;B. e gewëllefte Keller. De Bannenhaff vum Schlass gouf an eng Duerfplaz ëmgewandelt.

## Sonnenauer

Ufank vun den 2020er Jore gouf eng Renaissance-Sonnenauer iwwer enger Dier an enger 2 m héijer Mauer um Terrain vum fréiere Paschtoueschhaus entdeckt. Si ass 112&nbsp;cm breet a ronn 50&nbsp;cm héich. Dës Sonnenauer war ursprénglech entweeder iwwer engem Agank op der rietser Südsäit vum Schlass oder iwwer der Dier vun der fréierer Grafkapell, déi 1514, zesumme mat der aler Kierch vun den deemolegen Herrschaften "v. Busleyden" / "v. Kempt" gebaut gouf.

## Nationaalt Monument
D'Uespelter Schlass gouf den 2. Dezember 2011 op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *nationaalt Monument* opgeholl.

## Kuckt och
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Fréiseng
* Frënn vum Uespelter Schlass

## Um Spaweck
* Amis du château d'Aspelt / Frënn vum Uespelter Schlass
FF Norden 02 Wäiswampech-Hëpperdang

Den **FF Norden 02** ass e lëtzebuergesche Foussballclub vu Wäiswampech. En ass 2002 duerch d'Fusioun vun de Veräiner FC Les Montagnards Weiswampach an FC Blo-Giel-Hëpperdang entstanen.

D'Éischt Ekipp huet 2011 déi éischt Plaz an der 1. Divisioun, 1. Serie erreecht, woumat de Veräi fir déi éischte Kéier an d'Éeirepromotioun opgestigen ass. Um Enn vun der Saison 2013/14 ass den FF Norden 02 erëm ofgestigen, fir direkt déi Saison drop erëm opzesteigen. Säit dem zweeten Ofstig aus der Éierepromotioun um Enn vun der Saison 2017/18 spillt de Veräin an der 1. Divisioun. (Stand: Februar 2025)

An der Saison 2014/15 konnt den FF Norden 02 duerch eng 3:1-Victoire an der Finall géint den FC Atert Bissen d'Coupe FLF gewannen.

## Bekannt fréier Spiller

* Laurent Jans - Foussballprofi a Rekordnationalspiller vu Lëtzebuerg
* Ralph Schon - Fréieren Nationalgolkipp 
* Tomas Moreira da Cruz -Foussballprofi an Nationalspiller
* Jayson Videira - Nationalspiller 

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum FF Norden 02
Roger Fandel

De **Roger Fandel**, gebuer den 9. Abrëll 1951 zu Munneref, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.

Tëscht dem 10. Dezember 1972 am 1. Mee 1979 huet de Roger Fandel véieranzwangegmol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt.

Hien huet seng aktiv Karriär bei der US Munneref a bei der Aris Bouneweg verbruecht. Hien huet fir déi 2 Veräiner vun 1967-1984 am Ganzen 299 Matcher gespillt, ier hien 1989/90 Spiller-Trainer beim FC Blo-Wäiss Izeg gouf.

Mat den Izeger ass him 1990/91 den Opstig an d'1. Divisioun gelongen, wou hien de Veräin och bis zu sengem Ofgang etabléiert huet.
1996 goung dem Roger Fandel seng aktiv Karriär definitiv op en Enn an hie blouf zu Izeg nach zwou Saisonen als Trainer.
Als Foussballtrainer huet hien duerno d'AS Réimech an den FC Red Star Märel-Belair trainéiert, an ass ewell Jugentrainer bei sengem Heemechtsveräin, der US Mondorf.
Paul May (Foussballspiller)

De **Paul** Nicolas Michel "**Schnuck**" **May**, gebuer den 20. Juni 1935, a gestuerwen den  22. Juli 2024, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Hie war vu Beruff Eisebunner. Vun 1955 bis 1957 huet hie bei Aris Bouneweg gespillt, dono, bis 1965, bei der Escher Jeunesse. Seng Positioun war am Mëttelfeld. Hie war do zäitweileg Kapitän, an huet an 156 Partien 107 Goler geschoss.

Tëscht dem 11. November 1958 am 17. Februar 1965 huet hie 24-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 4 Goler geschoss. Een dovunner war deen zum 1:1 géint Holland, den 11. September 1963, an der Qualifikatioun fir déi Europäesch Coupe vun den Natiounen.
Autobunn A66 (Däitschland)

Déi däitsch **Autobunn A66** (westlech vu Frankfurt *Rhein-Main-Schnellweg*, ëstlech dovun, *Kinzigtalautobahn* genannt) ass eng 121&nbsp;km laang Bundesautobunn an Hessen, déi vu Wiesbaden, iwwer Frankfurt an Hanau, no Oste bis op Fulda geet, wou s'um Dräieck Fulda Uschloss un d'A7 huet.

Et gëtt 37 Autobunnsausfaarten/Opfaarten a 7 Autobunnskräizer.

## Um Spaweck
N

De Buschtaf **N**, respektiv **n**, geschwat [], ass de véierzéngte Buschtaf am laténgeschen Alphabet. Et ass e Konsonant.

## Um Spaweck
O

De Buschtaf  **O**, respektiv **o**, geschwat [], ass de fofzéngte Buschtaf am laténgeschen Alphabet. Et ass e Vokal. En entsprécht dem Omega, de leschte Buschtaf aus dem griicheschen Alphabet.

## Um Spaweck
Omega

Den **Omega**; (griicheschen Neutrum a groussen O‘, laang ausgeschwat [vergläich och Omikron]; Majuskel Ω, Minuskel ω) ass de 24. a leschte Buschtaf vum griicheschen Alphabet an huet no dem *milesesche Prinzip* en Zuelewäert vun 800. Den Omega gëtt dacks gebraucht, fir en Enn ze verdäitlechen, an ass domat de Géigendeel vum Ufank, dem Alpha (Alpha an Omega oder „Den A an O“).

A soziale Gruppe bei Déiere gëtt dat lescht Déier an der Ranguerdnung als *Omega-Déier* bezeechent (kuckt heizou ënner Alpha-Déier).

Een ëm 180 Grad gedréite groussen Omega gëtt als Mho bezeechent. Et ass eng vereelzt Eenheet vum elektresche Leetwäert (1 Mho = 1/Ohm).

## Den Omega am Gebrauch
* De groussen Ω gëtt gebraucht
** fir d'SI-Eenheet vum Elektresche Widerstand: Ohm, ganz vill am Gebrauch an der Elektrotechnik
** fir d'Schwäizer Aueremark Omega, kuckt Omega SA
** an der Mathematik fir eent vun de Landau-Symboler
** an der Informatik fir d'Chaitin Konstant
** an der Physik fir den Ω-Baryon, en Elementardeelchen
** an der Astronomie fir d'Längt vum opsteigende Knuet (Opstand vum Knuet vum Fréijoerspunkt) bei de Bunnelementer
** an der Kosmologie fir de kosmologeschen Dichtparameter vum Universum
** an der Bibel a chrëschtlecher Theologie fir Gott Jesu (den Omegapunkt; vgl. Pierre Teilhard de Chardin)
** an der Finanzanalys fir d'Bewäertung vun Optiounsschäiner, kuckt Omega (Wirtschaft)
* De klenge Buschtaf ω gëtt gebraucht fir
** ee vun de Landau-Symboler an der Mathematik
** d'Wénkelvitess an der Physik
** als Bezeechner vun engem Meson
** d'Längt vum Perihel bei de Bunnelementer (Astronomie) 
** déi klengst onendlech Ordinalzuel (Transfinite Arithmeetik)
** d'Kreesfrequenz an der Schwéngungsléier
** als Formelzeeche fir de Massenundeel an der Chimie
** als gebräichlech Bezeechnung fir méifach ongesiedegt Fettsaiere mat Vitaminn-Charakter (Omega-3-Fettsaieren an Omega-6-Fettsaieren), déi allgemeng Grupp vun den Omega-n-Fettsaieren souwéi déi net essentiell Omega-9-Fettsaieren.
Marcel Rewenig

De **Marcel Rewenig**, gebuer de 16. Januar 1921, a gestuerwen den 2. September 2004, war e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 5. Mee 1946 am 20. Abrëll 1952 huet de Marcel Rewenig 24-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 2 Goler geschoss.

1950 war hien zum beschte Foussballspiller aus Lëtzebuerg geéiert ginn.

Hie war de Papp vum Schrëftsteller Guy Rewenig.
Kanal Pommerœul-Antoing

De **Kanal Pommerœul-Antoing** war e Schëffskanal an der belscher Provënz Hainaut.

De Kanal gouf tëscht 1823 an 1826 gebaut, fir net brauche mat de Kuelen aus dem Borinage iwwer de Kanal Mons-Condé duerch Frankräich ze fueren, fir op den Escaut ze kommen an déi domat verbonne franséisch Taxen ze bezuelen. De Kanal war 26 Kilometer laang an huet vu Pommerœul op Antoing gefouert.

E gouf méi spéit mam Kanal Nimy-Blaton-Péronnes ersat, op deem Schëffer mat méi groussem Tonnage fuere kënnen. Dobäi goufen e puer Stécker vum ale Kanal an den neien integréiert, an et kann een haut nach zwéin Deeler vum fréiere Kanal gesinn, op deem nach e puer Schleise mat den Hiefbrécken erhale sinn, an zwar fënnef Kilometer tëscht Pommerœul a Blaton mat de Schleisen 1 bis 5, an eng ronn 7,5 Kilometer tëscht Callenelle an dem *Petit Large* vu Péronnes mat 6 Schleisen.

Fir d'Streck sou kuerz wéi méiglech ze halen an net ze vill Terrassementer mat groussen Äerdbeweegungen ze maachen, gouf e Kanal mat engem Scheetbaseng gebaut. De Kanal hat säin Uschloss bei *Malmaison* eng ronn 450 Meter flossop vun der *Schleis Malmaison* um Kanal Pommerœul-Condé an huet deem säi Waasserniveau gehale bis bei déi éischt Schleis. Fir duerno de Scheetbaseng ze fëllen deen net genuch Waasser vun de Baachen op der Kopp krut, gouf vun do e Gruef bis bei déi véiert Schleis ugeluecht. Do gouf d'Waasser mat Hëllef vun enger Dampmaschinn (déi éischt an der Belsch op engem Kanal als Pompel) eropgepompelt an da mat engem Gruef bis an de Scheetbaseng hanner der Schleis N°&nbsp;5 weidergeleet. D'Reschter vum Gebai vun de Pompelanlagen, deemools am Volleksmond *Machine à feu* genannt, kann een nach haut bei der Schleis N°&nbsp;4 gesinn. D'Waasser gouf mat zwou Pompelen eropgepompelt, an an engem Dag konnten 30.000  Waasser gepompelt ginn.

Eng Innovatioun waren d'Spuerbasengen déi nieft de Schleisen ugeluecht goufen. Domat konnt bei all Schleisegank en Drëttel vum Waasser gespuert ginn. Op der Säit vun der Haine hat all Schleis ee Spuerbaseng an op där vum Escaut waren et der zwéin.

## Biller

Canal Pommerœul-Antoing écluse N° 1.JPG|Schleis N° 1
Pont levis rue des Préaux.JPG|Hiefbréck rue des Préaux, Schleis N° 1
Canal Pommerœul-Antoing Maison de l'éclusier rue des Préaux.JPG|Schleisewiechterhaus an der rue des Préaux
Canal Pommerœul-Antoing Pont-levis sur écluse 5.JPG|Hiefbréck iwwer d'Schleis N° 5
0 Maubray (Morlies) - Canal Pommerœul-Péronnes (1).JPG|De Kanal bei Maubray
0 Maubray (Morlies) - Tranchée du canal Pommerœul-Péronnes (1).JPG|D'Tranchée bei Morlies


## Kuckt och
* Kanal Pommerœul-Condé
Kepler (Moundkrater)

De **Kepler** ass en Aschlagkrater op der viischter Moundsäit, deen nom däitschen Astronom Johannes Kepler genannt ass. Hien ass scho mat engem klengen Teleskop en opfällege Moundkrater, well hien änlech wéi den Tycho an de Kopernikus e Stralesystem huet.

## Lag an Eegenschaften
De Kepler ass en opfällege Krater no beim Moundequator op der äerdzougedréiter Moundsäit. Hie läit mat sengem Zentrum bei 8,1° nërdlecher selenographescher Breet an 38,0° westlecher Längt, westlech vum Oceanus Procellarum an ëstlech vum Mare Insularum. Säin Duerchmiesser ass 32 Kilometer. Seng Déift méisst vun der Héicht vum Rampli aus 2600 Meter. De Kraterrand ass duerch Ofrëtsch eppes eckeg geformt. De banneschte Hang vum Rampli ass terrasséiert. Den zentrale Biergmassiv ass nëmme schwaach profiléiert.

De Kepler huet e ganz helle Banneberäich an ass doriwwer eraus den Zentrum vun engem helle Stralesystem.

## Literatur
* Gerald North: *Den Mond beobachten*. Spektrum, Akademischer Verlag, Heidelberg - Berlin 2003. ISBN 3-8274-1328-1
* Rolf Sauermost (Hrsg.): *Lexikon der Astronomie. Die große Enzyklopädie der Weltraumforschung.* In 2 Bänden. Herder, Freiburg - Basel - Wien 1989f. ISBN 3-451-21632-9
* Antonín Rükl: *Mondatlas*. Werner Dausien, Hanau 1990. ISBN 3-7684-2047-7

## Um Spaweck
* Fotoen an e Video vum Krater Kepler opgeholl vun der ESA-Raumsond Smart-1
* SkyTrip: Kepler
* Moundkaart 57: De Krater Kepler läit an der Mëtt
Albert Schaack

Den **Albert Schaack**, gebuer de 7. Juli 1936, a gestuerwen den 12. September 2016, war e lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.

Tëscht dem 9. Mee 1954 am 11. November 1959 huet den Albert Schaack 21-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 4 Goler geschoss.
Cesária Évora

D**'Cesária Évora**, gebuer de 27. August 1941 zu Mindelo op der Insel São Vicente am Cap Vert, a gestuerwen de 17. Dezember 2011 am Spidol Baptista de Sousa, op der selwechter Insel, war eng kapverdianesch Sängerin. Hire Spëtznumm war *D'buerféisseg Diva* ("A diva dos pés descalços")', well si gewéinlech mat plakege Féiss opgetrueden ass.

Mat hirer rauer Stëmm huet si d'Morna, déi typesch Musek vum Cap Vert, uechter d'Welt bekannt gemaach. 
## Discographie
* 1988 - *[[La Diva aux pieds nus]]*
* 1990 - *[[Distino di Belita]]*
* 1991 - *[[Mar Azul]]*
* 1992 - *[[Miss Perfumado]]*
* 1993 - *[[Cesaria Evora at the Olympia]]*
* 1994 - *[[Sodade, Les plus belles mornas de Cesaria]]*
* 1995 - *[[Cesaria]]*
* 1997 - *[[Cabo Verde (CD)|Cabo Verde]]*
* 1998 - *[[Nova Sintra]]*
* 1999 - *[[Cafe Atlantico]]*
* 2001 - *[[São Vicente di Longe]]*
* 2002 - *[[Cesaria Evora Anthology]]*
* 2003 - *[[Voz d'amor]]*
* 2003 - *[[Club Sodade - Cesaria Evora by...]]* (remix)
* 2006 - *[[Rogamar]]*, mat Cali an Ismaël Lô
* 2009 - *[[Nha Sentimento]]*, leschten Album, erauskomm de 26. Oktober

Participatioune:
* *[[Ausencia]]* an der Originalband vum Film *[[Underground (film)|Underground]]*
* *Duets* an Compay Segundo (2002): Titel *[[Lágrimas Negras (chanson)|Lágrimas Negras]]*
* *[[Drop the Debt]]* (2003)
* *[[Carnets de bord]]* vum Bernard Lavilliers (2004): Titel *[[Elle chante]]*
* *[[Les Liens sacrés]]* vun den Nèg' Marrons (2008): Titel *[[Petites îles]]*

## Filmographie

* 1995 - *[[Black Dju]]* vum Pol Cruchten
* 2002 - *[[Live in Paris]]* (DVD)
* 2004 - *[[Live d'Amor]]* (DVD)

## Bibliographie
* Sandrine Teixido, *Cesária Évora, la diva du Cap-Vert*, Éditions Demi-Lune, *Coll. Voix du Monde,* Paris, 2008. ISBN 978-2-917112-02-1

## Um Spaweck

*  Websäit vun der Cesária Évora.
Schaack

**Schaack** ass e Familljennumm. Etymologesch ass et eng germaniséiert Form vum Virnumm Jacques

1880 hunn zu Lëtzebuerg 257 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 355 an 1981 der 401.

Leit mat deem Numm sinn ë.&nbsp;a.:

* Alain Schaack (1933 - 2002), lëtzebuergesche Politiker an Affekot.
* Albert Schaack (1936 - 2016), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Arnold Schaack (1912 - 1991), lëtzebuergesche Vëlossportler.
* Arnould Schaack (?-?), lëtzebuergeschen Nottär a Politiker.
* Charles Schaack (1867 - 1925), lëtzebuergesche Jurist an Historiker.
* Edouard Schaack (1871 - 1942), lëtzebuergesche Geeschtlechen, deen an Däitschland geschafft huet.
* François Schaack (1927 - 2019), lëtzebuergesche Politiker a Professer.
* Hyacinthe Schaack (1831 - 1915), lëtzebuergesche Professer an Auteur.
* Jacques Schaack (1878 - 1951), lëtzebuergesche Bäcker-Pâtissier a Politiker.
* Jean Schaack (1861 - 1938), lëtzebuergesche Schneider a Politiker.
* Jean Schaack (1895 - 1959), lëtzebuergesche Moler.
* Joseph Schaack (1902 - 1986), lëtzebuergesche Jesuittepater an Auteur.
* Joseph Schaack (*1945), lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler.
* Léon Schaack (1882 - 1959), lëtzebuergesche Magistrat a Member vum Staatsrot.
* Luc Schaack (*1965), lëtzebuergesche Jurist a Schrëftsteller.
* Pierre Schaack (*1917), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Pierre Schaack(1906 - 1980), lëtzebuergeschen Architekt
* Raymond Schaack (1936 - 2025), lëtzebuergesche Schrëftsteller a Professer.
* Robert Schaack (1917 - 2010), lëtzebuergesche Jurist an Auteur.
* Roland Schaack (*1973), lëtzebuergesche Foussballspiller an -trainer.
Maestlin (Moundkrater)

De **Maestlin** ass e klenge schosselfërmege Moundkrater no beim Ostrand vum Oceanus Procellarum. Ëstlech läit den Encke-Krater an am Nordosten de Kepler-Krater. Südëstlech vum Maestlin leien d'Iwwerreschter vum "Maestlin R".

## Ugrenzend Krateren

Normalerweis fënnt een op Moundkaarten de Buschtaf op der Säit vum Kratermëttelpunkt, deen am nooste beim Maestlin läit.
Feller

**Feller** ass e Familljennumm. Leit mat deem Numm sinn ë.&nbsp;a.:
* Antoine Feller (1636), Paschtouer vun der Nikloskierch.
* Antoine Feller (1693), Paschtouer vu Monnerech.
* Deborah Feller, lëtzebuergesch Volleyballspillerin.
* Jean Feller, lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik.
* Jules Feller, belsche Professer, Dialektolog a militante Wallouner. 
*Marcel Feller (1890-1975), lëtzebuergeschen Eisebunner a Politiker. 
* Mathias Feller, lëtzebuergesche Foussballspiller an Olympionik. 
* Paul Feller, lëtzebuergesche Paschtouer.
* Paul Feller, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Sébastien Feller, franséische Schachgroussmeeschter.
* Vic Feller, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Yana Feller, lëtzebuergesch Volleyballspillerin.

## Kuckt och
* François-Xavier de Feller
Hansen

**Hansen** ass e Familljennumm. Et ass ursprénglech de flektéierte Patronym vum Virnumm Hans < Johannes (Jean).

Am Joer 1880 hunn zu Lëtzebuerg 731 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 912 an 1981 der 896.

Leit mat deem Numm sinn ë.&nbsp;a.:
* Albert Hansen (1941), lëtzebuergesche Jurist.
* Antoine Hansen (1855-1944), lëtzebuergesche Politiker.
* Auguste Hansen (?-?), lëtzebuergesche Lokalpolitiker.
* Charel Hansen (1906-1943), lëtzebuergesche Resistenzler.
* Christophe Hansen (*1982), lëtzebuergesche Politiker.
* Frank Hansen, lëtzebuergesche Schauspiller.
* Frankie Hansen (1922-1981), lëtzebuergesche Resistenzler a Politiker.
* Frédérique Hansen (*1994), lëtzebuergesch Liichtathletin.
* Jacques Hansen (1950-2016), Direkter vum lëtzebuergesche Roude Kräiz.
* Janine Hansen (*1989), lëtzebuergesch Foussballspillerin.
* Jean Hansen (1950-2014), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Jean Hansen (1882-1964), lëtzebuergesche Politiker.
* Jean-Pierre Hansen, lëtzebuergesche Physiker.
* Joachim Hansen (1930-2007), däitsche Schauspiller.
* Josée Hansen (*1968), lëtzebuergesch Journalistin.
* Joseph Hansen (1874-1952), lëtzebuergesche Schrëftsteller.
* Joseph Hansen (*1932), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Joseph Hansen (*1947), lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Jules Hansen (1849-1931), franséische Kartograph.
* Julie Marie Vinter Hansen, dänesch Astronomin.
* Marc Hansen (*1968), lëtzebuergeschen Déi-Gréng-Politiker an Apdikter.
* Marc Hansen (*1971), lëtzebuergeschen DP-Politiker a Journalist.
* Martine Hansen (*1965), lëtzebuergesch Politikerin.
* Monika Hansen (1942–2025), däitsch Schauspillerin.
* Pascale Hansen (*1975), lëtzebuergesch Affekotin a Politikerin.
* Pierre Hansen (*1976), lëtzebuergesche Schauspiller a Regisseur.
* Tony Hansen (1901-1944), lëtzebuergesche Resistenzler.
Pierre Bommertz

De **Pierre Bommertz**, gebuer den 3. Dezember 1906 zu Déifferdeng, a gestuerwen de 6. November 1973, war e lëtzebuergesche Foussballspiller.

Fir d'Red Boys Déifferdeng huet hien tëscht 1925 an 1946 iwwer 600 Matcher gespillt.

Vum 5. Dezember 1926 bis den 28. November 1937 huet de Pierre Bommertz 20-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 4 Goler geschoss.
Jean-Pierre Mertl

De **Jean-Pierre Mertl** genannt **Jemp**, gebuer den 23. Abrëll 1930 an der Stad, a gestuerwen den 31. Oktober 2012, war e lëtzebuergesche Foussballspiller a Foussballtrainer.

Tëscht dem 23. Dezember 1951 am 19. Oktober 1960 huet de Jean-Pierre Mertl 20-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 1 Gol geschoss.

Hien huet mat der Union Lëtzebuerg dräimol d'Coupe (1959, 1963, 1964) gewonnen, an eemol de Championstitel (1962). Hien huet och nach fir d'US Rëmeleng gespillt

Hien huet ënner anerem den National Schëffleng, d'US Diddeleng, an d'US Rëmeleng trainéiert.
Tycho (Moundkrater)

Den **Tycho** ass e Krater um Äerdmound, dee vum Giovanni Riccioli nom däneschen Astronom Tycho Brahe genannt gouf. Et ass ee vun de bedeitendste Moundkrateren.

## Lag an Eegenschaften

Den Tycho ass en opfällege Krater an de südlechen Héichfläche vun der äerdzougedréiter Moundsäit. Hie läit mat sengem Zentrum bei 43,3° südlecher selenographescher Breet an 11,2° westlecher Längt, an der Géigend vum Mare Nubium. Säin Duerchmiesser ass 85 Kilometer. Seng Déift ass am Verglach mat anere Moundkrater bemierkenswäert ausgeprägt a méisst vun de Ramplishéichten 4850 Meter. De banneschten Hank vum Rampli ass terrasséiert an huet eng Schréi vu 34 Grad. De baussenzegen Hank ass 26 Grad schréi. An den Häng an um Kraterbuedem weise sech verstengert Lavaflëss. Vum Kraterbuedem hieft sech en zentraalt Biergmassiv, ee sougenannte Zentralbierg, bis an eng Héicht vu mindestens 1600 Meter; hien huet e vulkanesche Keegel a Kamäiner.

Den Tycho huet e ganz helle Banneberäich an ass doriwwer eraus den Zentrum vum hellsten an ausgedeentste Stralesystem um Mound, dat e groussen Deel vun der viischter Moundsäit iwwerzitt an hie wuel zum bekanntste Stralekrater mécht. An engem vun de Strale vum Tycho war d'Landeplaz vun Apollo 17. Unhand vun de Moundprouwen déi matbruecht goufen, vu polveregem an haaptsächlech glaspärelaartegem Material gouf den Alter op ronn 100 Millioune Joer bestëmmt a säin Entstoen op den Ausworf vun engem groussen explosiounsaartegen Aschlag op der Plaz vum Tycho zeréckgefouert.

Um Nordrand vum Krater war d'Surveyor 7 gelant. Am Zesummenhank mam Tycho gëtt et eng Rei vu Berichter iwwer den TLPs.

## Literatur
* Gerald North: *Den Mond beobachten*. Spektrum, Akademischer Verlag, Heidelberg - Berlin 2003. ISBN 3-8274-1328-1
* Rolf Sauermost (Hrsg.): *Lexikon der Astronomie. Die große Enzyklopädie der Weltraumforschung.* In 2 Bänden. Herder, Freiburg - Basel - Wien 1989f. ISBN 3-451-21632-9
* Antonín Rükl: *Mondatlas*. Werner Dausien, Hanau 1990. ISBN 3-7684-2047-7

## Um Spaweck

* http://www.youtube.com/watch?v=yILVn3XIk1g&fmt=22 (Animéierte Rondfluch am Krater op Basis vun Date vun der japanescher Sond KAGUYA)
*  SkyTrip.de: Tycho
*  The-moon.wikispaces.com: Tycho
* E Groussbild vum Tycho gemaach vun der Raumsond Clementine
* The Floor of Tycho Crater NASA Lunar Reconnaissance Orbiter
* Moundkaart 112: De Krater Tycho läit ënne lénks
Gare vun Hombourg

D**'Gare vun Hombourg** ass eng fréier Gare op der Eisebunnsstreck Chênée-Plombières.

Fir Amateure vun der Architektur vu Garen ass ze bemierken datt e Guet vum Gebai an der Gare Vierset-Barse op der Streck Statte-Ciney, tëscht Marchin a Modave steet.
Edouard Schaack

Den **Edouard Schaack**, gebuer den 3. Juli 1871 an der Stad Lëtzebuerg, gestuerwen de 17. Abrëll 1942 zu Konstanz, war e lëtzebuergesche Geeschtlechen, deen Aumonier an der däitscher Arméi war.

No senge Lycéesjoeren am Atheneum ass den Edouard Schaack op Freiburg im Breisgau gaange fir Theologie ze studéieren. Duerno huet hie sech als Geeschtlechen an déi däitsch Arméi engagéiert. 1899 gouf hien *Divisionspfarrer* zu Mörchingen (Morhange) a Loutrengen. Am Joer 1900 huet hie säin Doktorat an der Theologie zu Freiburg gemaach. 1906 koum hien als *Divisionspfarrer* op Saarbrécken, duerno op Graudenz (Westpreisen).

Den Edouard Schaack huet den Éischte Weltkrich vun 1914 bis 1918 matgemaach a gouf mam Eisene Kräiz I. an II. Klass ausgezeechent. 1922 gouf de Schaack, dee bis elo Paschtouer zu Reilingen a Baden war, *Stadtpfarrer* a *Standortpfarrer* zu Konstanz (vun 1937 un ausschliisslech *Standortpfarrer*).

Den Edouard Schaack war donieft *Verbandsführer* am *Volksbund Deutscher Kriegsgräberfürsorge*, an hie war en iwwerzeegten Nationalsozialist, dee säi Spëtznumm *Hitlerpfarrer* mat Stolz gedroen huet, wéi et am Noruff vum Eugen Ewert (1942) heescht.

Den E. Schaack gouf an der Stad Lëtzebuerg begruewen.

Hie war de Fils vum Professer Hyacinthe Schaack an de Brudder vum Procureur Charles Schaack.

## Publikatioun
* *Geschichte der Grabstätte des hl. Willibrord. Vortrag gehalten in der Sitzung des Akademischen Bonifatius-Vereins im Luxemburger Priesterseminar, bei Gelegenhait der Säkular-Sühnfeier am 7. November 1894.* Sankt-Paulus-Gesellschaft, Luxemburg 1895, 38 S.

## Literatur
* Ewert, Eugen, 1942. *Dr. Eduard Schaack in Konstanz gestorben.* Escher Tageblatt 1942, Nr. (25. Abrëll), S. 3 https://web.archive.org/web/20220704062549/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=703950&search_terms=#panel:pp|issue:703950|page:3 [idem, in: Luxemburger Wort 1942, Nr. 115 & 116 (25. Abrëll), S. 3 https://web.archive.org/web/20220704055944/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=1386821&search_terms=#panel:pp|issue:1386821|page:3.
Georges Rayet

De **Georges Antoine Pons Rayet**, gebuer den 12. Dezember 1839 zu Bordeaux, an och do gestuerwen de 14. Juni 1906, war e franséischen Astronom.

Am Joer 1863 huet hien am Paräisser Observatoire geschafft. 1878 hat hien den Observatoire zu Bordeaux gegrënnt a war bis zu sengem Doud Direkter vun dësem Observatoire. Hien an de Charles Wolf haten am Joer 1867 eng Zort Stären entdeckt, déi haut Wolf-Rayet-Stäre genannt ginn. Den 18. August 1868 huet hien zesumme mam Édouard Stephan a Félix Tisserand un enger Sonnendäischtert-Expeditioun op d'Hallefinsel Melaka deelgeholl.

Eng Héichschoul an der Gemeng Floirac am Departement Gironde dréit säin Numm.

## Kuckt och
Gregor Spedener

De **Gregor Spedener**, gebuer den 1. November 1863 zu Esch-Sauer, a gestuerwen den 29. August 1943 an der Stad Lëtzebuerg, war e lëtzebuergesche Postbeamten an Auteur.

De Gregor Spedener ass als jonke Borscht an den Déngscht vun der Post agetrueden an huet seng Carrière do als Perzepter an der Stad ofgeschloss.

De Gregor Spedener war mat der Catherine Weitz bestuet. Si ass de 5. Mee 1944 am Alter vun 71 Joer gestuerwen.

De Spedener huet sech mat Stenographie beschäftegt a sech fir hir Verbreedung agesat. Hien huet sech awer och fir Folklor, Geschicht an eng Hëllewull aner Theemen intresséiert an doriwwer publizéiert. Hie war “membre correspondant“ vun der historescher Sektioun vum Institut grand-ducal.

## Publikatiounen (Auswiel)
*Spedener, Gregor, 1886. *Die Bauern-Hochzeit in früheren Zeiten: Charakterbild des Luxemburger Landvolkes.* Luxemburg, Peter Brück, 35 S.
*Spedener, Gregor, 1886. *Bilder aus der Volksgeschichte von Esch a. d. Sauer.* In: Echternacher Anzeiger 1886, No 22 (18. März): 1, No 24 (25. März): 1, No 25 (28. März): 2, 26 (1. Apr.): 1, No 27 (4. Apr.): 2, No 28 (8. Apr.): 1, No 29 (11. Apr.): 1, No 30 (15. Apr.): 1, No 31 (18. Apr.): 1, No 32 (22. Apr.): 1.
*Spedener, Gregor, 1889. *Die durch Stellung und Wissenschaft in Belgien seit 1830 sich auszeichnenden Luxemburger.* In: Das Vaterland, 1889, Nr. 5-11, 13.
*Spedener, Gregor, 1932. *Ephemeriden der Luxemburger Landes- und Lokalgeschichte.* Diekirch, E. Schumacher & Cie, 165 S. (Sonderdruck der "Nationalzeitung und Landwirt").
*Spedener, Gregor, 1937. *Die im Luxemburger Lande lebten und webten. Biographische Notizen.* Grevenmacher, P. Faber, 106 S. 
*Spedener, Gregor, 1939. *Süra - Esch: Notizen von Gregor Spedener.* Luxemburg, Th. Schroell, 78 S. (Separatdruck aus der “Luxemburger Zeitung”, Juli 1939).

Eng ausféierlech Lëscht vum Spedener senge Publikatioune fënnt een am Reprint vun 1981 vum Martin Blum senger Bibliographie.

## Literatur
* Muller, Roger, 2007. *Spedener, Gregor*.  in:  Online-Versioun. Stand: 17. Oktober 2011. http://www.autorenlexikon.lu/page/author/469/4697/DEU/index.html [opgeruff de 4. Januar 2012]. 
* Muller, Roger, 2010. *Spedener, Gregor*.  in:  Online-Versioun. Stand: 17. Oktober 2011. http://www.autorenlexikon.lu/page/author/469/4697/FRE/index.html [opgeruff de 4. Januar 2012].
Paul Feller

Et gëtt verschidde Persounen déi **Paul Feller** heeschen:
* Paul Feller, (1709-1788) lëtzebuergesche Paschtouer.
* Paul Feller, (1918-) lëtzebuergesche Foussballspiller.
Paul Feller (1918)

De **Paul Feller**, gebuer de 24. Juni 1918, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 24. Abrëll 1938 am 24. Mee 1947 huet de Paul Feller 19-mol fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 6 Goler geschoss.
Observatoire Bassano Bresciano

Den **Observatoire Bassano Bresciano** (italieenesch: *Osservatorio Astronomico Bassano Bresciano*) ass en Observatoire an der Géigend vun der Gemeng Bassano Bresciano an der Provënz Brescia an Italien. Den Observatoire läit op enger Héicht vun 58 m a gouf den 29. Abrëll 1989 offiziell ageweit, awer schonn 1983 goufen éischt Miessunge mat engem klenge Spigelteleskop vu 15&nbsp;cm Duerchmiesser gemaach.

No enger laanger Period vu Fuerschung a Vermoosse vu Planéiten a Koméite läit d'Haaptaufgab vum Observatoire haut an der Photometrie vu Planéiten a Verännerleche Stären.

## Instrumenter
Den Haaptteleskop vum Observatoire ass e Schmidt-Teleskop mat engem 42-cm-Spigel an enger Brennwäit vun 1000&nbsp;mm, deen duerch eng fënnef Meter grouss Kuppel geschützt ass. Zanter dem Ufank 1989 gouf en ëmmer nees verbessert a kann haut komplett automatesch schaffen. E gouf un eng CCD-Kamera vum Typ Starlight HX516 ugeschloss.

## Kuckt och

## Um Spaweck

* Websäit vum Observatoire
Pierrot Langers

De **Pierrot Langers**, gebuer de 15. Juni 1949, ass e fréiere lëtzebuergesche Foussballspiller.

Tëscht dem 20. Mee 1971 am 10. November 1976 huet hien 18 Matcher fir déi lëtzebuergesch Foussballnationalekipp gespillt an dobäi 2 Goler geschoss.

Hien ass de Brudder vum Roby Langers.
Wilhelm Hülsemann

De **Wilhelm (Guillaume) Hülsemann**, gebuer den 2. Februar 1871 am Pafendall, a gestuerwen de 25. Abrëll 1921 zu Iechternach, war e kathoulesche Geeschtlechen an Auteur.

## Säi Liewen

De Wilhelm Hülsemann ass den 10. August 1897 zum Priister geweit ginn. Hie war ee Joer laang Kaploun zu Néngsen a koum dann am September 1898 als Koadjutor an d'Iechternacher Bullett, d'Sankt-Jouseph-Pensionat. Am August 1908 ass hie Paschtouer zu Béigen ginn.

Wärend dem Éischte Weltkrich huet hie sech zesumme mam Charles Schaack ëm belsch Weesekanner gekëmmert. Nom Krich hunn de Schaack an den Hülsemann zousätzlech en Hëllefswierk fir Éisträich gegrënnt, bei deem den Hülsemann, gradewéi bei der Hëllef fir d'belsch Kanner, déi dreiwend Kraaft war.

De 17. Oktober 1919 ass den Hülsemann zeréck op Iechternach komm, wou hie vun elo un Direkter vun der Bullett war.

De W. Hülsemann huet 1901 e Bichelche fir Pilger mam Titel *Sankt-Willibrordus-Büchlein* erausginn, wou d'Liewe vum Willibrord a Versen erzielt gëtt; donieft si Gebieder dran an e Willibrorduslidd mam Titel *Im Jubel wir dich grüßen*, wou den Text vum Hülsemann an d'Melodie vum Laurent Menager ass. Den Hülsemann huet och nach e puer Gedichter verfaasst, déi am Joer 1900 an der Zäitschrëft *[[Ons Hémecht]]* ofgedréckt goufen, an eng Biographie vum Laurent Menager, an eng aner vum Clausener Paschtouer Nicolas Leonardy.

## Publikatiounen
* *Die Abtei von Echternach: zur Inauguration des St. Joseph-Pensionates in der Benediktinerabtei in Echternach.* Grevenmacher: Buchdr. der Obermosel-Zeitung, 1898, 4 S.
* *St. Willibrord: Gedicht zur ersten Oktavfeier des Heiligen in der Diözese Luxemburg.* Echternach: P. Klüsserath, 1900, 49 S.
* *St. Willibrordus-Büchlein: enthaltend das Leben des Heiligen sowie besondere Gebete zu seiner Verehrung und zur Wallfahrt nach Echternach: ausserdem die gewöhnlichen christlichen Gebete* / hrsg. von Wilhelm Hülsemann. Echternach: P. Klüsserath, 1901, 252 S.
* *Lorenz Menager: eine biographische Skizze.* Luxemburg, P. Worré-Mertens, 1902, 87 S.
* *Kurzgefaßtes Lebensbild des hochw. Herrn Nikolaus Leonardy, gestorben als Pfarrer zu Clausen (Luxemburg).* In: Ons Hémecht, 14(1908), S. 31-37, 66-80, 99-114. (och als *Tiré à part* erauskomm: *Kurzgefasstes Lebensbild des hochw. Herrn Nicolaus Leonardy, gestorben als Pfarrer in Clausen (Luxemburg) / entworfen von Wilhelm Hülsemann.* Luxemburg: F. Bourg-Bourger, 1908, 38 S.).

## Gielchen
* 

## Literatur
* Goetzinger, G. & C.D. Conter (2007): *Luxemburger Autorenlexikon.* Centre national de littérature Mersch, 687 S. (Wilhelm Hülsemann S. 280).
* Seiler, Emile, 1992. *Vater der Schwachen.* In: In Dei nomine Feliciter, Nr. 4 / Pfingsten 1992. Hrsg. Willibrordus-Bauverein, Echternach, S. 3 (Beilage zum Lëtzeburger Sonndesblad).

## Um Spaweck
* Muller, Roger: ''Hülsemann, Wilhelm''. In: Luxemburger Autorenlexikon. Online-Versioun.
Kim En Joong

De **Kim En Joong** (김인중), gebuer den 10. September 1940 zu Haguan dat deemools zu den annexéierte Gebidder vum Japanesche Keeserräich gehéiert huet (zanter 1948 Südkorea), ass e koreaneschen Dominikaner-Pater, Moler a Glaskënschtler.

## Wierker
* Bild an der Christ Roi-Kapell, Lëtzebuerg-Belair, Lëtzebuerg

## Ausstellungen
* Villa vun der *BGL BNP Paribas*, Stad Lëtzebuerg, 2011-2012


Fichier:Kim En Joong 01.jpg
Fichier:Kim En Joong 02.jpg
Fichier:Signature Kim En Joong 03.jpg
Fichier:Kim En Joong 04.jpg
Fichier:Kim En Joong 05.jpg

## Um Spaweck
* Websäit vum Kim en Joong
Philippe Hiquily

De **Philippe Hiquily**, gebuer de 27. Mäerz 1925 zu Paräis, a gestuerwen de 27. Mäerz 2013 zu Villejuif, war e franséische Sculpteur.

## Wierker
* *Les Girouettes*, Skulpturenensembel virun der Villa *BGL BNP Paribas*, Lëtzebuerg-Uewerstad, Lëtzebuerg
Joseph Schaack (1902)

De **Joseph Schaack**, gebuer de 14. Mäerz 1902 an der Stad Lëtzebuerg, a gestuerwen den 1. August 1986 am *Centre spirituel La Pareille* zu Wépion bei Namur, war e lëtzebuergesche Jesuittepater an Auteur.

De Joseph Schaack ass den 18. Oktober 1920 an de Jesuittenuerden agetrueden. De 24. August 1933 ass hien zum Priister geweit ginn. Déi éischt Joerzéngte vu senger Karriär hu sech an der Belsch ofgespillt. Eréischt den 1. Oktober 1954 ass hien nees op Lëtzebuerg zeréckkomm.

De Joseph Schaack war de Fils vum Charles Schaack.

## Publikatiounen
* *La musique du vers virgilien: comment faut-il lire un poète?* Bruxelles: Fr. Van Muysewinkel, 1934. - 27 p.
* *Les jésuites au cours de quatre siècles: travaux, épreuves, joies: 1540-1940.* [S.l.]: Ed. universelle, [1941]. - 170 p
* *Saint José Pignatelli, S.J.: un prêtre exemplaire et très actuel* (27 décembre 1737 - 15 novembre 1811). - Tournai: Casterman, 1954. - P. 673-688. Extrait de: Nouvelle revue théologique, juillet-août 1954 
* *Wie uns're Väter flehten...: Oktavpredigten 1956.* - Luxemburg: J.P. Meyer, [1956]. - 104 p
* *Saint Ignace, prêtre.* In: Nouvelle revue théologique. - 88,1956(3-4), p.&nbsp;244-261, 389-401.
* *Le Pape supprime les Jésuites, le 21 juillet 1773.* - In: Nouvelle revue luxembourgeoise - Academia / éd.: Association luxembourgeoise des universitaires catholiques. - Luxembourg. - 1973, n° 3, p.&nbsp;177-193.
* *Se servir du Pape ou servir le Pape ? Pietro El Aretino (1492-21. X. 1556) et Inigo de Loyola (1491-31. VII. 1556).* - In: Nouvelle revue luxembourgeoise. Academia. 1974. - n° 3, p.&nbsp;165-180.

## Gielercher
* 

## Literatur
* Daman, Paul, 1986. *In memoriam Pater Joseph Schaack S.J.* Luxemburger Wort 1986, Nr. 217 (20. September), S. 4.
* Schaack, Raymond, 1994. *Le Père Joseph Schaack (1902-1986).* In: Hémecht. - Luxembourg. - Jg. 46(1994), H. 1, S. 303-309.
Joseph Schaack

Et gëtt verschidde Persounen déi **Joseph Schaack** heeschen:
* Joseph Schaack (1902-1986), lëtzebuergesche Jesuittepater an Auteur.
* Joseph Schaack (1945), lëtzebuergesche Politiker a Gewerkschaftler.
Laurent Ney

De **Laurent Ney**, gebuer den 8. Abrëll 1964 zu Diddenuewen, ass e lëtzebuergesche Bauingenieur, deen zanter 1984 an der Belsch lieft a schafft.

Vun 1984 bis 1989 huet hien op der *Faculté des sciences appliquées* vun der Universitéit vu Léck studéiert, déi hie mat engem *Diplôme d'ingénieur civil des constructions* ofgeschloss huet.

Nodeem hie vun 1989 bis 1996 als Ingenieur beim *Bureau d'études Greisch* an der Belsch geschafft hat, gouf hien 1996 *Ingenieur-conseil indépendant*.

Zesumme mat senger Fra, der Architektin Nathalie Ries, huet hien 1996 zu Lëtzebuerg den Ingenieurs- an Architektebüro *T6, Société à responsabilité limitée* gegrënnt, deen 2005 an T6-Ney&Partners, S.à r.l. ëmbenannt gouf.

1998 huet hien den Ingenieursbüro Ney&Partners, s.a. an der Belsch gegrënnt, vun deem hien zanterhier *Administrateur délégué* ass.

## Wierker vu sengem Büro
### Zu Lëtzebuerg
* Passerell Gaalgebierg Esch-Uelzecht
*Neit Gelänner vun der Rouder Bréck an der Stad Lëtzebuerg

### An der Belsch
*Bréck vu Vroenhoven

## Um Spaweck
* Biographie vum Laurent Ney op der Websäit vun Ney&Partners