open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
David Benedictus

Den **David Benedictus**, gebuer de 16. September 1938 zu London, ass en englesche Schrëftsteller.

Den David Benedictus ass den Auteur vun enger Rei vu Romaner a Sachbicher. Dozou gehéiert och eng Aart Autobiographie, déi hien 2005 ënner dem Titel *Dropping Names* erausginn huet.

Weltwäit bekannt gouf de Benedictus duerch säi Buch *Return to the Hundred Acre Wood* (2009), eng Fortsetzung vum *[[Winnie-the-Pooh]]* sengen Aventuren, am Stil vum A. A. Milne geschriwwen, déi de 5. Oktober 2009 simultan zu London (Egmont Books) an zu New York (Duttons) publizéiert ginn ass.

## Wierker (Auswiel)
* Benedictus, D., 2005. *Dropping Names*. Ernie Books, U.K., 280 S.
* Benedictus, D., 2009. *Return to the Hundred Acre Wood* in which Winnie-the-Pooh enjoys further adventures with Christopher Robin and his friends. By David Benedictus, based upon the Pooh stories by A.A. Milne, with decorations by Mark Burgess in the style of E. H. Shepard. First edition. Egmont UK Limited, London, 201 S.
* Benedictus, D., 2009. *Return to the Hundred Acre Wood.* Decorations by Mark Burgess. In the tradition of A. A. Milne & Ernest Shepard. Published in the United States by Dutton Children's Books, a division of Penguin Young Readers Group, New York. First Edition, 201 S. 
* Benedictus, D., 2009. *Pu der Bär. Rückkehr in den Hundertsechzig-Morgen-Wald.* Aus dem Englischen von Harry Rowohlt. Cecilie Dressler Verlag, Hamburg, 208 S.
* Benedictus, D., 2010. *Les nouvelles aventures de Winnie l'ourson: retour à la Forêt des rêves bleus.* Michel Lafon, Neuilly-sur-Seine, 184 S.

## Um Spaweck
* David Benedictus Websäit.
* Royal Literary Fund: David Benedictus.
Mark Burgess

De **Mark Burgess**, gebuer de 26. Abrëll 1957 zu Chislehurst (deemools nach Kent, vun 1965 un London Borough of Bromley), ass en englesche Schrëftsteller an Illustrator vu Kannerbicher.

No sengem Konschtstudium op der *Slade School of Fine Art* (London), huet de Burgess eng kuerz Zäit am Zoo vu London (*London Zoo*) an an enger Bibliothéik zu Cambridge geschafft. Duerno huet hien ugefaangen, *fulltime* ze schreiwen a seng eegen oder aneren Auteuren hir Bicher z'illustréieren.

De Mark Burgess huet d'Illustratiounen, am Stil vum E. H. Shepard, fir dem David Benedictus seng Fortsetzung vun de *[[Winnie-the-Pooh]]*-Geschichten, déi 2009 als *Return to the Hundred Acre Wood* erauskomm ass, geliwwert.

## Wierker (Auswiel)
* Benedictus, D., 2009. *Return to the Hundred Acre Wood* in which Winnie-the-Pooh enjoys further adventures with Christopher Robin and his friends. By David Benedictus, based upon the Pooh stories by A. A. Milne, with decorations by Mark Burgess in the style of E.H. Shepard. First edition. Egmont UK Limited, London, 201 S.
* Benedictus, D., 2009. *Return to the Hundred Acre Wood.* Decorations by Mark Burgess. In the tradition of A. A. Milne & Ernest Shepard. Published in the United States by Dutton Children's Books, a division of Penguin Young Readers Group, New York. First Edition, 201 S.
Lëscht vun de Maria um Äerdmound

D**'Maria** (betounen op der éischter Silb; Latäin fir „Mierer“, Singular: d**Mare'') sinn donkel Déifflächen um [[Äerdmound]] (bal nëmmen op der viischter Moundsäit), déi 16 Prozent vun der Mounduewerfläch bedecken. Si kruten hiren Numm, well se fréier fir Mierer gehale goufen. Si bestinn aus 3,1 bis 3,8 Milliarde Joer alem donkele [[Basalt]], hunn nëmme wéineg Krateren a si vun enger 2 bis 8 Meter décker [[Regolith]]schicht bedeckt, déi räich un [[Eisen]] a [[Magnesium]] ass. Se si méiglecherweis duerch grouss Aschléi an der Fréiphas vum Mound entstanen. Well an dësem Entwécklungsstadium de Mantel nach flësseg war, si s'uschléissend mat [[Lava]] ([[Lunabas]]) aus dem Moundkär vollgelaf.
D'Maria hunn, mat Ausnam vun de Krateren, nëmme wéineg Héichtenënnerscheeder vu maximal 100 Meter.

Bei den als „Séien“, „Suppen“ a „Buchten“ bezeechente Strukturen handelt et sech och ëm basaltesch Déiffläche mat zu de Maria vergläichbarer Genesisgeschicht.

== Interaktiv Kaart ==

Op dëser Foto vum Mound sinn déi gréisst Strukture mat den entspriechende Wikipediaartikele verlinkt. D'Nimm erschéngen nieft dem Cursor.
D'Moundachs steet op dësem Bild ongeféier 45 Grad schréi no lénks. Et gesäit een en also sou, wéi een en a mëttleren nërdleche Breeten no sengem Opgank am Oste kucke kann.

Ausser de Maria sinn och e puer Krateren a Gebiergszich agezeechent.

== Mierer ==


== Séien ==
Vergläichbar mat de Maria sinn d**'Lacus** (lëtzb. „Séien“), bei deenen et sech ëm kleng, ongläich Basaltfläche mat änlechem Urspronk handelt.



== Moueren ==
Weider onreegelméisseg Basalt-Strukture ginn als **Palus** (lb: „Mouer“) bezeechent.



== Buchten ==
Hallefkreesfërmeg Ausbuchtunge vun de Maria ginn als **Sinus*' (lb: „Bucht“) bezeechent.





== Um Spaweck ==

*  [https://web.archive.org/web/20030722015149/http://lunar.arc.nasa.gov/science/atlas/mare/mare.htm Lunar.arc.nasa.gov: *Mare*] (Interaktiver Atlas der Maria)
*  [http://www.astrolink.de/p012/p01204/index.htm AstroLink.de: *Mond – Die Namen der Strukturen'']
Regolith

**Regolith** (algriichesch:regma = Broch a lithos = Steen) ass an der Geomorphologie eng Couche aus zerbréckeltem Material, déi sech duerch cheemesch a physikalesch Aflëss iwwer dem festen Ausgangsmaterial, dat drënner läit, gebilt huet. An der Definitioun gëtt et Ënnerscheeder. Munnech Fuerscher bezéien de Saprolith nach mat an, aner maachen et net. Och eventuell méi jonk geologesch Couchen déi driwwer leien, ginn zum Regolith gerechent.

De Begrëff gëtt net nëmme fir sou geologesch Couchen op der Äerd gebraucht, mä och fir déi an éischter Linn physikalesch zerfale Sedimenter op der Uewerfläch vun aneren Himmelskierper (z.&nbsp;B. Moundregolith oder Marsregolith).

Bei klengen Asteroide gëtt ugeholl, datt hire "Regolith" virun allem duerch Akkretioun entstanen ass, dat heescht, duerch d'"Opsammelen" vu Matière bei Kollisioune mat klenger Vitess. Sou ee Kierper gëtt och als "akkretionäre Megaregolith" *(accretionary megaregolith)* bezeechent. Méiglecherweis representéiert hien e fréie Stadium an der Planéitenentwécklung, dat och déi grouss Gestengsplanéite vum Sonnesystem, inklusiv eis Äerd, fréier duerchlaf hunn. En akkretionäre Regolith huet weeder mat dem ierdesche Regolith nach mam Äerdmound oder Mars geneetesch eppes ze dinn. Et handelt sech ëm primäert Material, dat duerch déi niddreg Schwéierkraaft vum Kierper ni enger Kompaktioun, Opschmëlzung an Differenziatioun ënnerworf war.

## Literatur
* Frank Ahnert: *Einführung in die Geomorphologie.* 3. aktualiséiert an verbessert Oplo. 477 S., Eugen Ulmer Verlag, Stuttgart 2003 ISBN 3-8001-2813-6.
* Kevin R. Housen: *Regoliths on small bodies in the Solar System.* In: *Annual Review of Earth and Planetary Sciences.* Bd.&nbsp;10, 1982, S.&nbsp;355–376,  (alternative Volltextzougrëff: ResearchGate)
* Lucy-Ann McFadden, Paul Weissman, Torrence V. Johnson (Hrsg.): *Encyclopedia of the Solar System.* 2. Oplo. Associated Press·Elsevier, San Diego (CA)/ London/ Amsterdam 2007, ISBN 978-0-12-088589-3.

## Kuckt och
Feldwee

**Feldweeër** zu Lëtzebuerg, si wéi den Numm et seet e Weeër déi iwwer oder laanscht Felder a Wise féieren. Zu de Feldweeër gehéieren och nach d'Weeër déi duerch d'Wéngerte féieren. Si kënnen do wou den Ënnergrond et erlaabt um réie Buedem sinn, dacks sinn s'einfach mat engem Schlaken- oder Steegemësch (meeschtens Kaliber 0/50) befestegt dat da mat méi rengem Material ofgedeckt gëtt (0/20). Feldweeër déi vill befuer ginn, si makadammiséiert a godronéiert oder mat engem anere Stroossebelag ofgedeckt. 

Wéinst Sturkäppegkeet vu verschiddene Proprietären déi gefaart hu se géifen ze vill Land verléieren, déi kee Land wollte mam Noper tauschen, oder hir Felder net wollten an zwee deelen, hu Feldweeër dacks e kropelege Verlaf. Dat kënnt hautdesdaags beim Uleeë vun neie Weeër net méi sou dacks fir, well déi meeschtens am Kader vun engem landwirtschaftleche Remembrement gebaut ginn bei deem d'Aarbechte vun engem Staatleche Service dem Office national du remenbrement dacks einfach de *Remembrement* genannt, iwwerwaacht a koordinéiert ginn.

Feldweeër sinn dacks d'Proprietéit vu Weesyndikater oder a Privatbesëtz. 
## Um Spaweck
Lunabas

Als **Lunabas** bezeechent een dat basaltescht Schmëlzmaterial, aus deem déi donkel Déiffläche vum Äerdmound bestinn. Déi morphologesch Forme gläiche staark den Ergëss vu Lava bei de Schëldvulkaner vum Hawaii-Typus. Aus dësem Grond gëtt ugeholl, datt déi wichtegst Grouss- a Klengforme vun der Mounduewerfläch d'Resultat vu vulkaneschen Aktivitéite sinn.

D'Bezeechnung Lunabas ass en onverbindlecht Konschtwuert vum US-amerikanesche Geolog Josiah Edward Spurr (1870–1950) fir d*'Maregestengs* dat als basesch ugesi gëtt. Hien huet dat donkelt Moundgestengs scho mat Basalt verglach. Eng donkelgro Variant, déi virun allem am Mare Imbrium optrëtt, huet hien "imbase" genannt an dobäi nach méi hell Lava déi hie fir méi jonk gehalen huet, souzesoen als "novabase" ënnerscheet.

An Zesummenhank mat dem Lunarit, dem Moundgestengs vun den hellen Héichlänner, riicht sech eng Modellvirstellung nom ierdesche Bild vum Sial an Sima aus, sou wéi bei der zweestäckeger kontinentaler an ozeanescher Äerdkuuscht.

## Literatur
* Kurd von Bülow: *Die Mondlandschaften.* Sterne und Weltraum, Taschenbuch 10. Bibliographisches Institut Mannheim 1969.

## Kuckt och

* Lavacouche
* Large Igneous Province
* Lëscht vun de Maria um Äerdmound
Lunarit

**Lunarit** (lat. *luna, lunae* f. Mound) gëtt d'Moundgestengs genannt, aus deem d'Rankbierger an d'Héichlänner ëm d'Moundmierer bestinn. De Lunarit besteet zum gréissten Deel aus SiO<sub>2</sub>-räichem Steen, ass awer och mat eppes Eisen, Titan an Néckel ugeräichert. Et gëtt ugeholl, datt et sech bei Lunarit ëm alkaliräicht Reschtschmëlzmaterial vum basalteschem Magma handelt.

D'Bezeechnung Lunarit fir dat, géintiwwer dem donkele Maregestengs, vergläichsweis saueren *Terragestengs* ass en onverbindlecht Konschtwuert vum amerikanesche Geolog Josiah Edward Spurr (1870–1950).

An Zesummenhank mat dem Lunabas, dem Moundgestengs vun den donkelen Déifflächen, riicht sech eng Modellvirstellung no dem ierdesche Bild vum Sial an Sima aus, wéi bei der zweestäckeger kontinentaler an ozeanescher Äerdkuuscht.

## Literatur
* Kurd von Bülow: *Die Mondlandschaften.* Sterne und Weltraum, Taschenbuch 10. Bibliographisches Institut Mannheim 1969.
	
## Kuckt och
Clinique privée Dr E.-Bohler

D**'Clinique privée Dr Émile-Bohler** ass eng Privatklinick, déi am Kader vum Centre hospitalier du Kirchberg gefouert gëtt. Si ass an der Gynekologie an an der Gebuertshëllef spezialiséiert.

1956 huet den Dokter Emile Bohler, Spezialist an der Chirurgie générale an an der Gynekologie, seng eege privat Klinick an engem Gebai op der Areler Strooss an der Stad Lëtzebuerg gegrënnt. D'Klinick hat eng Capacitéit vu 45 Better.

Zanter 2006 ass d'Klinick an engem Gebai um Kierchbierg an d'Gebai op der Areler Strooss nieft dem Waassertuerm gouf an der Tëschenzäit ewechgerappt.

D'Clinique privée Dr-Émile-Bohler steet zanter dem 22. Juni 1989 um Plan hospitalier als *Institution spécialisée en gynécologie et obstétrique* an huet 68 Better.

Bis den 31. Dezember 2005 hat d'Klinick, déi vun der Famill gesteiert gëtt, 150 Mataarbechter an eng Ekipp vu 24 Dokteren an der Medezin.

## Um Spaweck
* Websäit vun der Clinique privée Dr-E.-Bohler
Xi

De **Xi** (griichesch ξι, Majuskel Ξ, Minuskel ξ) ass de 14. Buschtaf vum griicheschen Alphabet. Als griichescht Zuelenzeechen huet de Xi no dem *milesesche Prinzip* en numeresche Wäert vu 60.

## Urspronk

De griicheschen Ξ huet déi virgriichesch Buschtawekombinatioun ΚΤΣ sproochlech wéi och graphemesch eréischt spéit ersat.

Den haitege Graphem Xi huet säin Urspronk am phenizesche Schrëftzeechen Samech.. Vum *Samech* stamen ausserdeem déi griichesch Buschtawe Sigma (Σ) a Chi (X) of. De Xi gouf allerdéngs eréischt méi spéit wéi aner phenizesch Buschtawen a Griicheland iwwerholl an gouf och net an allen Dialekter ugeholl.

## Gebrauch vum Xi

* An der Physik gëtt de **ξ** gebraucht als
** dimensiounslos Uertsvariabel, meeschtens als Ersatz fir *x* an als
** mëttleres logarithmescht Energiedekrement an der Reakterphysik.
* An der Physik gëtt **Ξ** gebraucht als
** Bezeechner vun engem Ξ-Baryon an als
** Symbol fir d'Schallauslenkung (och Schallausschlag genannt)
* An der Chimie
** bezeechent **ξ** d'Reaktiounslafzuel vun enger Reaktioun.
* An der Mechanik
** bezeechent **ξ** d'Schrauwungskoordinate vun enger Starrkierperbeweegung (Vektor mat 6 Komponenten)
* an der Mathematik
** bezeechent **ξ** heefeg eng Zoufallsvariabel.
** stinn \xi(s) a \Xi(t) fir d'Riemann'sch Xi-Funktioune
* An der Thermodynamik
** bezeechent **ξ** d'Masseverhältnes vun enger Komponent vun engem ideale Gasgemësch.
* An der Medezin
** bezeechent **ξ** en Dimer aus 2 Polypeptidketten, déi zum T-Zell-Rezepter enger T-Zell gehéieren.
## Um Spaweck
Konschtwuert

Als **Konschtwuert** bezeechent een e Wuert, dat net mat de natierleche Mëttelen vu Wuertopbau enger Sprooch gebilt gouf an och net aus enger anerer Sprooch geléint gouf. Neigebilte Konschtwierder daueren eng gewëssen Zäit laang als Neologismen.

Déi heefegst Bildungsmuster fir Konschtwierder sinn: Zesummenzéiung, Ofkierzung an ongewéinlech Kombinatioun vu Grapheme.

## Bildungsmuster
### Zesummenzéiungen

*Beispiller:*
* Automobil aus griich.: *autos* (selwer) a lat.: *mobilis* (beweeglech)
* Teuro aus *teuer* (deier) an *Euro*
* Demokratur aus *Demokratie* an *Diktatur*
* Infokalypse aus *Informatioun* an *Apokalyps*
* Infotainment aus *Informatioun* an *Entertainment*
* Grusical aus *Grusel* a *Musical*
* Informatik aus *Informatioun* an *Automatik*
* Modem aus *Modulator* an *Demodulator*
* Tarmac aus * Tar* a *Macadam*

### Ofkierzungen

Besonnesch déiejeeneg Ofkierzungen, déi wéi e Wuert kënnen ausgeschwat ginn, (Akronym), kann een als Konschtwierder betruechten.

*Beispiller:*
* „Nato“ – Ofkierzung fir *[[North Atlantic Treaty Organisation]]*
* „Ehec“, kuckt *[[EHEC]]*

### Ongewéinlech Graphemkombinatiounen
*Beispiller:*
* **simsen** eng Kuerzmatdeelung schécken
* **googelen** bei Google no eppes sichen

## Problemer bei der Ofgrenzung

Et ass net einfach, Konschtwierder vun anere Wierder z'ënnerscheeden.

Bei den nofollgende Wierder
* Airbag aus den englesche Wierder *air* (Loft) a *bag* (Sak)
* Weblog aus den englesche Wierder *web* (WWW) a *log* (Logbuch)
handelt et sech éischter ëm Uschlëss vu Konschtwierder, déi am Englesche geformt goufen. Si sinn domat als Uleenungen unzegesinn. Dogéint däerft *Handy* e Konschtwuert sinn, well et keen entspriechend lexikalescht Zeechen am Englesche gëtt. Fir d'Wuert *Mobbing* gëtt et och keen entspriechend lexikalescht Zeechen am Engleschen, et kënnt sech awer ëm eng Uleenung aus enger skandinavescher Sprooch handelen.

Et ass och net einfach, z'entscheeden oder festzeleeën, ob et sech bei der Zesummenzéiung ëm e natierlecht Mëttel vu Wuertbildung handelt oder net, well den Terminus 'natierlech' an dësem Zesummenhank net kloer definéiert ass.

## Kuckt och
*Kofferwuert
Omikron

Den **Omikron** (griichescht Neutrum, „klengen O“, kuerz gesprach, [vergläicht och Omega]; Majuskel Ο, Minuskel ο) ass de 15. Buschtaf vum griichescht Alphabet an hat bei den ale Griichen no dem milesescht Prinzip en numeresche Wäert vu 70.

## Urspronk

D'Zeeche kënnt vum phenizesche Konsonant Ajin, deem d'Griichen de Vokalwäert „o“ ginn hunn. Et ass ee vun de wéinege Buschtawen, bei deem d'Griichen de semitesche Buschtafnumm net iwwerholl hunn. Spéider hunn d'Griichen hir Alphabet ëm e puer Zousazbuschtawe vergréissert, vun deenen de leschte, den Omega (griichesch: groussen O) war. Aus dem Omikron huet sech iwwer d'etruskesch Schrëft dat laténgescht O entwéckelt, bei deem dunn de griichesche Buschtawenumm ewech gefall ass.

## Gebrauch vum Omikron
An der Mathematik gouf e groussen Omikron vum Paul Bachmann 1892 fir d'Beschreiwung vun der Gréisstenuerdnung enger Funktioun gebraucht. Haut ass dës Notatioun ënner dem Numm Landau-Symbol bekannt a gëtt haut normalerweis als laténgescht O verstanen.
Messier 28

De **Messier 28** (och als NGC **6626** bezeechent) ass e +7,66 mag hellen oppene Stärekoup mat enger Gréisst vun 9'&nbsp;×&nbsp;11,2' am Stärebild Sagittarius.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  M28 bei SEDS
Pi (Buschtaf)

De **Pi** (griichescht Neutrum, Majuskel Π, Minuskel π) ass de 16. Buschtaf vum griicheschen Alphabet.

De Buschtaf Pi hat bei de Griichen als Ziffer nom *milesesche Prinzip* de Wäert 80.

## Urspronk

D'Variant-Form vum Minuskel ϖ (oder och \varpi) war bei de Byzantiner déi üblech Schreifweis. Si fënnt sech och an de fréieste Dréck. Béid Formen, \pi\  an \varpi, waren zanter dem Mëttelalter nieweneneen gebräichlech, och haut gëtt nach \varpi a griichesche Schreifschrëfte gebraucht. Als gedréckte Letter ass si awer aus der normaler griichescher Schrëft verschwonnen. Haut ass säin Asazberäich op Mathematik, Physik, Astronomie an Technik begrenzt a stellt do en eegestännegt Zeechen.

## Gebrauch vum Pi
* An der Biologie bezeechent π en osmotescht Potential. 
* An der Physik bezeechent π
** e Meson, kuckt Pion,
** e Spannungstensor.
* An der Mathematik
** bezeechent \pi\  d'Kreeszuel,
** gëtt \pi\  dacks als Formelzeeche fir Permutatioune gebraucht,
** bezeechent \varpi\  d'lemniskatesch Konstant (als Analogon zum Krees),
** kennzeechent d'Produktzeechen Π d'Multiplikatioun vu ville mathemateschen Objeten,
** bezeechent \pi\ (x) d'Primzuelfunktioun.
* an der Chimie als Pi-Bannung an Pi-Komplex
* An der Polyamory-Flagge steet de π fir den Ufanksbuschtaf „P“ an Polyamory.
* An der Vollekswirtschaftsléier bezeechent π d'Inflatiounsrat.
* An der Betribswirtschaftsléier gëtt π dacks als Bezeechnung fir de Gewënn gebraucht.

## Um Spaweck
Christian Weier

De **Chrsitian Weier**, gebuer de 6. Abrëll 1977, ass e lëtzebuergesche Reider.

Am Joer 2005 huet hien de Championnat vun de 7-järege Sprangpäerd an England mat sengem Päerd 'Carisco' gewonnen.
NY

**NY** ka follgend Bedeitungen hunn:
* e griichesche Buschtaf: Ny
* de Staat New York
:D'Stad New York gëtt mat **NYC** ofgekierzt, fir Verwiesselungen ze vermeiden.
Das Luxemburger Land in Wort und Bild

***Das Luxemburger Land in Wort und Bild*** war eng Wochenzäitschrëft, déi vum Charles Bernhoeft erausgi gouf. Redakter war de Jean-Nicolas Moes.

Déi éischt Nummer koum de 7. Abrëll 1895 eraus, den 29. Dezember dat Joer war et schonn eriwwer mat der Zäitschrëft.

*Das Luxemburger Land in Wort und Bild* war déi éscht illustréiert Wochenzäitschrëft, déi zu Lëtzebuerg erauskomm ass; déi meescht Fotoen dra ware vum Charles Bernhoeft.

## Kuckt och
* Das Luxemburger Land

## Um Spaweck
* Das Luxemburger Land in Wort und Bild op eluxemburgensia.lu
Edouard Molitor (Geeschtlechen)

Den **Edouard Molitor**, gebuer den 3. Januar 1912 zu Ohn, a gestuerwen den 20. Oktober 1999 zu Dikrech, war e lëtzebuergesche Geeschtlechen, Professer an Historiker.

## Formatioun a Karriär
1949 huet den Edouard Molitor eng Aarbecht vun 53 Säiten am Kader vum *Stage pédagogique* fäerdeggeschriwwen a verdeedegt: *La notion d'"Histoire chrétienne" et ses conséquences d'après la pensée contemporaine*. Dat selwecht Joer am Hierscht krut hien a senger Qualitéit als *docteur en philosophie et lettres* seng éischt Nominatioun als Professer am Dikrecher Kolléisch.

## Publikatiounen
* *Monseigneur Dr. [[Jean-Baptiste Fallize|Johann Olav Fallize]]: ein Kämpfer für das Reich Christi*; Lëtzebuerg (Sankt-Paulus-Verlag), 1969; 119 Säiten.
* *Mgr. J. P. Kirsch: das Lebensbild eines Gelehrten*; Lëtzebuerg (Sankt-Paulus-Verlag), 1956; 132 Säiten.
* *Monsignore [[Jean Origer]] - Defensor civitatis*; Lëtzebuerg (Sankt-Paulus-Verlag), 1963; 226 Säiten.
* *Dr. Friedrich Mack, der Herold des grossen Königs*; Lëtzebuerg (Sankt-Paulus-Verlag), 1958; 119 Säiten.
* *[[Jacques Meyers (Auteur)|Jacques Meyers]], ein Redner von Gottes Gnaden*; Lëtzebuerg (Sankt-Paulus-Verlag), 1955; 124 Säiten.

## Literatur
* Seiler, E., 1999. *Professor Edouard Molitor zum Gedenken.* Luxemburger Wort 1999, Nr. 274 (27. November), S. 19.
Arturo Benedetti Michelangeli

Den **Arturo Benedetti Michelangeli**, gebuer de 5. Januar 1920 zu Brescia, a gestuerwen den 12. Juni 1995 zu Lugano, war en italieenesche Pianist.

## Liewen
Als Kand wollt de Michelangeli eigentlech guer net Pianist ginn. Säi Papp a seng Mamm hu Piano gespillt, mä hien hat d'Gei gär a wollt onbedéngt Violonist ginn. Säi Virbild war de berüümte Bronisław Huberman. Da misst en awer krankheetsbedéngt d'Instrument wiesselen an huet sech an de Joren 1930 bis 1933 am Conservatoire vu Mailand vum Giovanni Anfossi zum Pianist ausbilde gelooss.

1938 ass de Michelangeli mat 18 Joer zwar nëmmen op déi siwent Plaz beim Ysaÿe-Museksconcours (haut Concours Reine Elisabeth) zu Bréissel komm (Gewënner war den Emil Gilels), mä schonn ee Joer méi spéit krut hie beim Pianisteconcours zu Genf den éischte Präis. Den Alfred Cortot, deen am Jury war, huet deemools vun engem „neie Liszt“ geschwat. Doropshin huet en zwee Joer laang zu Bologna ënnerriicht.

Am Februar 1943 huet e mat de Berliner Philharmoniker ënner dem Ernest Ansermet an der Berliner Philharmonie dem Schumann säi Pianosconcert a la mineur gespillt.

Seng Weltkarriär huet mat engem Debut zu London am Joer 1946 ugefaangen. 1964 huet hien d'International Pianistenakademie zu Brescia gegrënnt, déi e fënnef Joer laang presidéiert huet. Ënner senge Schüler waren nieft aneren d'Martha Argerich an de Maurizio Pollini.

## Repertoire
Den Arturo Benedetti Michelangeli ass grondsätzlech mat sengem eegene Fligel an engem Pianosstëmmer gereest. Hien hat de Ruff vun engem distanzéierte Perfektionist, dee scho wéinst gerénge Mängel Concerten ofgesot huet a gereizt op Stéierungen aus dem Publikum reagéiert huet.

Sengem Perfektionismus ass et och ze verdanken, datt e sech op ee relativ schmuele Repertoire konzentréiert huet. Nieft der Musek vum Ravel a vum Debussy huet e sech besonnesch Wierker vun der Wiener Romantik an der Romantik gewidmet. Vill vu sengen Interpretatiounen zeechne sech duerch grousse faarfleche Räichtum, klanglech Vollendung a strukturell Kloerheet aus.

## Opnamen
Dem Michelangeli seng Debussy-Opname ginn hautdesdaags allgemeng als Referenz ugesinn. Als besonnesch Opname sinn och nach d'Aspillunge vu Scarlatti, Chopin, Ravel a Schumann ze nennen. Eng fréi Opnam vun de Paganini-Variatiounen (vun den 28 Stécker huet en der dräi ausgelooss) a vun de Balladen opus 10 vum Brahms sollten zum Moossstaf fir spéider Interprete ginn.

Fréien Opname vun eenzele Stécker vum katalounesche Komponist Federico Mompou ass et vläicht ze verdanken, datt deem säi Wierk net an de Vergiess geroden ass.

De Michelangeli huet 19 Vollekslidder a cappella beaarbecht fir de Biergsteigerchouer *Coro della SAT* aus Trient.
Rho

me **Rho** (griichescht Neutrum, Majuskel Ρ, Minuskel ρ oder ϱ) ass de 17. Buschtaf vum griicheschen Alphabet an huet nom *milesesche Prinzip* e numeresche Wäert vun 100.

## Gebrauch vum Rho

* An der Physik ass de klenge Rho 
** d'Zeeche fir d'Dicht an de spezifeschen elektresche Widerstand an
** de Bezeechner vun engem Meson.
** d'Zeeche fir d'Luedungsdicht.
** d'Dichtmatrix.
* An der Chimie ass de klenge Rho d'Zeeche fir d'Massekonzentratioun
* An der Statistik ass de klenge Rho en heefeg gebraucht Zeeche fir de Korrelatiounskoeffizient.
* An der linearer Algebra an an der Funktiounalanalys gëtt de Spektralradius mat engem klenge Rho bezeechent.
* An der Linguistik bezeechent een de Lautwandel zu *r* als Rhotazismus.
* An der Waardeschlaangtheorie ass et den Auslaaschtungsgrad
* An der Wirtschaftswëssenschaft ass ρ 
** eng vun de Kennzuele fir d'Bewäertung vun enger Optioun an
** a Wuesstumsmodeller gewéinlech e Parameter deen d'Zäitpreferenz vum Haushaltkonsum zeréckgëtt.
Mare Tranquillitatis

D**'Mare Tranquillitatis** (*Mier vun der Rou*) ass e Moundmier um Äerdmound.

Et läit op de selenographesche Koordinaten 8° 30' N 31° 24' E an huet e mëttleren Duerchmiesser vun 873&nbsp;km.

Am Joer 1965 war do d'Raumsond Ranger 8 ofgestierzt, nodeem si 7.137 Fotoe vum Mound opgeholl hat.

Am Mare hat och déi éischt bemannt Moundlandefär vun Apollo 11 opgesat. D'Landeplaz (0,8° N, 23,5° E) krut d'Bezeechnung „Tranquility Base“. Dräi kleng Moundkrateren nërdlech dovu kruten d'Nimm vun der Apollo11-Crew:Aldrin, Collins an Armstrong.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Tranquillitatis
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Tranquillitatis
Sigma

De griichesche Buschtaf **Sigma** (griichescht Neutrum ass den 18. Buschtaf vum griicheschen Alphabet an huet no dem *milesesche Prinzip* e numeresche Wäert vun 200.

## Urspronk

D'Phenizescht Alphabet hat véier Buschtawe fir Zëschlaut. D'Griichen haten der zwéin dovu fir hir S-Lauten iwwerholl, déi awer ni gläichzäiteg an engem vun den ënnerschiddleche algriicheschen Alphabete virkoumen. De Buschtaf Samech gouf am ioneschen Alphabet als X mat dem Lautwäert *ksi* gebraucht. Säin Numm awer gouf a liicht ofgewandelter Form op de phenizesche Buschtaf „Sin“ iwwerdroen, deen elo am Griichesche Sigma heescht.

Vum griichesche Sigma leede sech souwuel de kopteschen a kyrilleschen С (iwwer déi am byzantinesche Räich verbreet Form vum Sigma, deen dem C geglach huet), wéi och de laténgeschen S (iwwer d'gewéinlech Majuskel) of.

## Gebrauch vum Sigma

* als klenge Sigma σ
** am Qualitéitsmanagement Six Sigma (3,4 Feeler pro enger Millioun Feelerméiglechkeeten)
** an der Physik
*** fir d'Uewerflächespannung
*** fir d'Fléissspannung
*** fir d'Stefan-Boltzmann-Konstant
*** fir d'spezifesch elektresch Leetfäegkeet vun engem Material
*** fir d'Pauli-Matriz
*** fir de Wierkungsquerschnëtt
*** an der Mechanik fir d'Spannung
** an der Wierkstoffwëssen
*** eng zimmlech steif Phas am Fe-Cr-System
*** d'Zuchspannung
** an der Informatik
*** fir d'Bezeechnung vun der Selektioun an der relationaler Algebra
*** fir d'Bezeechnung vun der Selektivitéit enger Datebankoffro
** an der Mathematik
*** an der Statistik fir d'Standardofwäichung vun der Grondgesamtheet
*** an der mathemateischer Zuelentheorie fir eng Deelerzomm
** an der Chimie
*** fir d'Benennung vun enger Orbital-Bannung
*** fir d'Benennung vum Sigma-Komplex
*** als Zeeche fir d'Volumenkonzentratioun
** an der Biologie
*** fir e Protein, dat duerch Bannung un d'RNA-Polymeras fir d'Initiatioun vun der Transkriptioun noutwendeg ass (kuckt Sigma-Fakter)
** an der Phonologie
*** fir eng Silb
** an der Mikroökonomie
*** als Zeeche fir d'Substitutiounselastizitéit
* als grousse Sigma Σ 
** Bezeechner an der Physik fir en Σ-Baryon.
** Symbol an der Mathematik fir d'Zomm oder Signatur.
** Symbol an der Statistik fir d'Kovarianzmatrix
** Symbol an der Theoreetescher Informatik fir en Alphabet
** An der Astronomie ass Sigma d'Vitess, mat där sech d'Stären am baussenzege Rand vun enger Galaxie beweegen.
* als Wuert Sigma
** Gebrauch an der Ekologie a Vegetatiounswëssen: Sigma-Soziologie (Synsoziologie), d.&nbsp;h. d'Erfaassung vu Vegetatiounskomplexe
** Kuerzbezeechnung an der Medezin fir den S-fërmeg verlafenden Deel vum Déckdaarm (Colon sigmoideum).
## Um Spaweck
Pokémon

**Pokémon**, jap. ポケモン, si Fantasiewiesen an enger Serie vu Videosspiller vun Nintendo mam selwechten Numm. Hiren Erfinder ass de Satoshi Tajiri. D'Pokémon kënne vum Spiller gefaangen, gesammelt an trainéiert ginn. Mëttlerweil gëtt et och eng Animeserie, e Sammelkaartespill, eng grouss Zuel u Merchandising-Produiten a bis elo dräizéng Kinofilmer.

## Um Spaweck
Mare Undarum

De **Mare Undarum** (Lat. „Wellemier“) ass e Moundmier nërdlech vum Mare Spumans mat de selenographesche Koordinate 6° 48' N 68° 24' E an engem mëttleren Duerchmiesser vun 243&nbsp;km.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Undarum
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Undarum
Lëscht vun den Äerdmoundkrateren

Offiziell Nimm vu Strukturen op Himmelskierper gi vun der Internationaler Astronomescher Unioun (IAU) verginn. Iwwerwaacht ginn d'Lëschte vum US Geological Survey (USGS) am *Gazetteer of Planetary Nomenclature* (kuckt Um Spaweck). Si ginn online aktualiséiert. Bei de biographeschen Donnéeën iwwer Leit deenen hiren Numm fir e Moundkrater gebraucht gouf, gëtt et am Ament e puer Ännerungen, well munnech Auteure Bicher iwwer Moundobservateure virbereeden an dobäi op *Onstëmmegkeeten* an ale Publikatioune gestouss sinn. Als ee Beispill ass d'Fro no der Hierkonft vum Numm vum Moundkrater Kinau ernimmt.

Déi vollstänneg Lëscht vun de Krateren um Äerdmound déi en Numm hunn, ass wéinst hirer Gréisst op déi follgend alphabetesch Ënnersäite verdeelt:

A
B
C
D
E
F
G
H
I
J
K
L
M
N
O
P
Q
R
S
T
U
V
W
X
Y
Z


## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Mound – Krater mat individuellem Numm
*  Offiziell Lëscht vu Moundkrater am USGS Gazetter of Planetary Nomenclature
Georgij N. Babakin

De **Georgi Nikolajewitsch Babakin**; gebuer den 13. November 1914 zu Moskau an och do gestuerwen den 3. August 1971, war e sowjetesche Raumfaartingenieur.

Vun 1965 bis zu sengem Doud war hien de Chefdesigner vum Lawotschkin-Konstruktiounsbüro (OKB-301) a war zum Beispill fir d'Konstruktioun vun de Marssonde Mars 2 an 3 verantwortlech.

De Verloscht vun der Sojus-11-Crew an der N1-Drorakéit, deen zäitlech mat sengem Doud zesummegefall ass, war staark demoraliséierent op de sowjetesche Raumfaartprogramm.

De Babakin-Krater um Äerdmound an de Krater mat dem selwechten Numm um Mars goufen zu sengen Éieren no him genannt.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Äerdmoundkrateren

## Um Spaweck
*  Encyclopedia Astronautica: Biographie
Babakin (Moundkrater)

De **Babakin** ass e klengen Aschlagkrater an der Südhalschent vum Risekrater Fermi op der Äerdmoundrécksäit.

De Kraterrand vum *Babakin* ass symmetresch, kreesronn a schaarfkanteg a weist nëmme kleng Erosiounsspueren an eng kleng Dällt um nërdleche Rand op. Seng bannenzeg Wänn fale liicht bis zum Zentrum erof.

## Um Spaweck
* Krater Babakin im "Digital Lunar Orbiter Photographic Atlas of the Moon"
* Moundkaart Nr 101: De Krater Babakin läit uew riets Mëtt
Mare Vaporum

D**'Mare Vaporum** (Lat. „Donst-Mier“) ass e Moundmier um Äerdmound. Et huet d'selenographesch Koordinaten 13° 18' N 3° 36' E an e mëttleren Duerchmiesser vun 245&nbsp;km.

Et läit südwestlech vum Mare Serenitatis a südëstlech vum Mare Imbrium. D'Mier gëtt duerch de Biergzuch Montes Apenninus begrenzt.

## Um Spaweck
*  Lunar.arc.nasa.gov: Mare Vaporum
*  The-moon.wikispaces.com: Mare Vaporum
Oceanus Procellarum

Den **Oceanus Procellarum** (latäin: *Stiermeschen Ozean*) ass eng ganz grouss, onreegelméisseg Marefläch am westlechen Deel vun der äerdzougedréiter Säit vum Äerdmound. Den Numm huet hie vu fréiere Suppositiounen, datt säin Ausgesi mat dem schlechten Wieder ze dinn hätt.

Den Oceanus Procellarum ass mat 2.500&nbsp;km Ausdeenung an Nord-Süd-Richtung an enger Fläch vu méi wéi 400.000&nbsp;km² dat gréisst „Moundmier“. Wéi all d'Maria gouf hie vu vulkaneschen Aktivitéite gebilt, bei deene Lava a basaltescht Magma d'Gebitt mat enger décker, bal flaacher Decken iwwerzunn huet. Anescht wéi déi meescht Maria, ass et awer net duerch en Aschlag entstanen, mä duerch iwwerfléissend Magma aus anere Regiounen, wourop déi onreegelméisseg Begrenzung hindeit. D'Moundkuuscht ënner der Basaltcouche formt doduerch keen Aschlagbecken, mä ass relativ flaach an ouni Mascon.

Op senger ëstlecher Hallschent leie vill kleng „Mierer“ a „Buchten“. Am Nordosten ass den Oceanus Procellarum vum grousse Mare Imbrium nëmmen duerch e flaachen Iwwergank an de „Moundkarpate“ getrennt, am Südoste vum Mare Nubium duerch d'Montes Riphaeus. Am Süde grenzt en un d'Héichland beim Mare Humorum, am Südwesten un d'Aschlagbecke Grimaldi. 
Déi opfällegst Strukturen am Oceanus sinn, besonnesch bei Vollmound, d'Kratere Copernicus, Kepler an Aristarchus, déi vum Stralesystem ëmgi sinn. (kuckt d'Bild lénks).

Déi onbemannt Moundsonde Surveyor 1 an 3 souwéi Luna 9 an 13 sinn am Oceanus Procellarum gelant, geneesou wéi déi bemannt Apollo-12-Missioun.

## Um Spaweck
*  The-moon.wikispaces.com: Oceanus Procellarum
* Full Moon Atlas (interaktiv) Sektion D1, Kepler bis Mondrand
Prefektur Tokio

D**'Prefektur Tokio**, jap. 東京都 *Tōkyō-to*, ass eng vun de Japanesche Prefekturen. Se läit gréisstendeels an der Kantō-Ebene.

## Um Spaweck
Lëscht vu Bierger um Äerdmound

## Biergketten
Op den Héichlänner (*Terrae*) vum Mound gëtt et en ettlech Biergketten, déi meeschtens no ierdesche Gebiergszich genannt goufen.

## Bierger
Fir däitlech siichtbar an ofgegrenzte Bierger goufen och Nimm verginn.

## Kappen
D'Ennpunkte vu Biergketten, déi an d'Déiffläche vun de Maria eraginn, gi wéi op der Äerd **Promontorium** (*[[Kap (Geographie)|Kap]]*) genannt.

## Mierrécker
Déi flaach, laanggestreckten Hiwwelen an de Maria ginn als *[[Dorsum (Planetologie)|Dorsa]]* (Singular *Dorsum*, letz. *Réck*) bezeechent.

## Um Spaweck
* D'Nimm vun de Moundstrukturen
Montes Agricola

D**'Montes Agricola** sinn eng 141 Kilometer laang Biergketten ëstlech vum Oceanus Procellarum um Äerdmound. Si sinn nom Georgius Agricola genannt. De Mëttelpunkt läit bei 29°&nbsp;1'&nbsp;N, 54°&nbsp;2'&nbsp;W. E Floss aus basaltescher Lava ass a Richtung Norde gefloss.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound

## Um Spaweck
* LTO-38B2 Nielsen &mdash; L&PI topographic map of the Montes Agricola and vicinity.
Montes Apenninus

D**'Montes Apenninus** ass déi gréisst Biergketten um Äerdmound. De Biergzuch ass en Deel vum Kraterwall ëm d'Becke vum Mare Imbrium a läit südlech vun de Montes Alpes. Hien huet eng Längt vu ronn 600&nbsp;km an hieft sech plazeweis iwwer 5000&nbsp;m an d'Luucht.

D'Mound-Apennine goufe vum Hevelius no dem Apennin an Italie genannt. Säi méi südlechen Ofschnëtt gëtt am Nordweste vum Mare Imbrium an am Südoste vum Mare Vaporum flankéiert. Doduerch gläicht d'geographesch Glidderung där vum ierdeschen Apennin, deen tëscht dem Adriatesche Mier am dem Tyrrhenesche Mier läit.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound

## Literatur
* Antonín Rükl: *Mondatlas*. Werner Dausien, Hanau 1990. ISBN 3-7684-2047-7

## Um Spaweck

* Planetenkunde.de
* Mondatlas.de: Gebirge
* SkyTrip: Montes Apenninus
Montes Archimedes

D**'Montes Archimedes** ass e Biergzuch op den Äerdmound, ëstlech vum Mare Imbrium. Hien ass nom griichesche Mathematiker Archimedes genannt ginn a streckt sech iwwer 163 Kilometer. Seng Bierger si bis zu 2 Kilometer héich. Am Zentrum steet ei besonnesch schréien Ofschnëtt iwwer ronn 70 Kilometer. De Mëttelpunkt steet bei 25° 3' N / 4° 6' W.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Carpatus

D**'Montes Carpatus** ass e Biergzuch um Äerdmound. Hien ass no de Karpaten genannt a grenzt am Norden un d'Mare Imbrium an am Südwesten un den Oceanus Procellarum. Den Duerchmiesser ass 361 Kilometer. De Mëttelpunkt steet bei 14.5° N / 24.4 W.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Caucasus

D**'Montes Caucasus** sinn e schréie Biergzuch um Äerdmound, tëscht dem Mare Imbrium am Westen an dem Mare Serenitatis am Südosten. Den Duerchmiesser gëtt op 445&nbsp;km geschat, an de Mëttelpunkt läit bei 38° 4' N an 10° O. D'Bierger si bis zu 6&nbsp;km héich. Si goufe bis elo nach net mat eenzele Nimm versinn. D'Bezeechnung "Montes Caucasus" –&nbsp;ofgeleet vum Kaukasus&nbsp;– staamt vum däitschen Astronom Johann Heinrich von Mädler.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Cordillera

**Montes Cordillera** heescht eng Biergketten um Äerdmound, déi un d'Montes Rook grenzt.

Op der Grenz leien zwéi verstengert Lavaséien, de Lacus Veris an de Lacus Autumni. Den Numm kënnt vun den ierdesche Kordilleren. De mëttleren Duerchmiesser ass 574&nbsp;km.

## Kuckt och

* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Haemus

De **Montes Haemus** ass e Biergzuch um Äerdmound. Den Numm huet de Johannes Hevelius (1611–1687) vum fréiere griicheschen Numm fir d'Balkanbierger ofgeleet („Haemus, mons Thraciae“) an e gouf vun der Internationaler Astronomescher Unioun am Joer 1961 offiziell festgeluecht. D'Bierger si bis zu 2,4&nbsp;km héich, an den Duerchmiesser vum Gebiergsromp ass bis zu 560&nbsp;km grouss. Selenographesch Koordinate: 19° 54' Nord, 19° 12' Ost (19,9° N / 9,2° O).

## Nopesch Gebidder
D'Montes Haemus sinn am Südoste vum Mare Tranquillitatis, am Nordoste vum Mare Serenitatis an am Weste vun de Montes Apenninus ëmginn.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Montes Haemus
*  The-moon.wikispaces.com: Montes Haemus
Montes Alpes

D**'Montes Alpes** sinn e Biergszuch op der nërdlecher Hallschent vun der viischter Säit vum Äerdmound an no den europäeschen Alpe genannt.

Den Zentrum vun der Formatioun läit bei 46°24'N, 0°48'W.

De Gebiergszuch formt déi nordëstlech Grenz vum Mare Imbrium. Dëst Moundmier, an deem bal keng opfälleg Formatioune sinn, formt d'Westsäit vun de Moundalpen. Dogéint läit op der Ostsäit e staarkt strukturéiert Héichland mat enger däitlech méi heller Albedo. D'Biergkette fänkt ronn e Kraterduerchmiesser nordwestlech vum Cassini-Krater beim *Promontorium Agassiz* un, a streckt sech dann iwwer 50&nbsp;km no Nordwest a setzt sech schliisslech - streckeweis ënnerbrach - bis zum Krater Plato fort. An deem Ofschnëtt ass och de Gruefsystem *Rima Plato*.

Den nordwestlechen Drëttel vum Biergzuch gëtt duerch d'Vallis Alpes vum Rescht vun de Bierger getrennt. Et handelt sech dobäi ëm ee bis zu 20&nbsp;km breede Gruef, dee sech aus engem schmuelen Aschnëtt eraus iwwer zirka 180&nbsp;km bis hin zum Mare Frigoris erstreckt. Duerch d'Mëtt vum Dall zitt sech eng Griecht.

Bei ongeféier engem Drëttel Längt vum Biergzuch vu Südosten hier ass de Mons Blanc. De lunare Mont Blanc erreecht eng Héicht vu 3,6&nbsp;km iwwer dem Niveau vum Mare Imbrium. Am Allgemengen erreechen d'Spëtzten an de Moundalpen nëmmen Héichte vun 1,8 bis 2,4&nbsp;km. Op hallwem Wee tëscht dem Mons Blanc an dem Promontorium Agassiz ass de Promontorium Deville. Südwestlech vum Promontorium Agassiz läit den isoléierten, 2,3&nbsp;km héije Mons Piton.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound

## Um Spaweck
* Moundkaart vu Google
Nneka

D**'Nneka Lucia Egbuna**, gebuer de 24. Dezember 1980 zu Warri, ass eng nigerianesch-däitsch Hip-Hop/Soul-Sängerin. Si séngt op Englesch an op Igbo. Si wunnt momentan zu Hamburg.

## Biographie
D'Nneka ass d'Duechter vun engem Anambra-Igbo-nigerianesche Papp an enger däitscher Mamm. Si ass mat hiren Elteren no Däitschland ausgewandert, wéi si 18 Joer al war.

## Discographie
### Albumen
* 2005: *Victim of Truth*
* 2008: *No Longer at Ease*
* 2011: *Soul Is Heavy*

### Compilatiounen
* 2009: *To and Fro* (3 CD-Box-Set)
* 2009: *[[J.Period]] & Nneka The Madness (Onye-Ala)* Gratis Download
* 2010: *[[Concrete Jungle (Nneka album)|Concrete Jungle]]*

### EPen
* 2005: *The Uncomfortable Truth*

### Singles
* 2005: *The Uncomfortable Truth*
* 2006: *Beautiful*
* 2006: *God of Mercy*
* 2007: *Africans*
* 2008: *Heartbeat* #9 Portugal, #20 UK, #34 Austria, # 49 Germany
* 2008: *Walking*
* 2009: *Kangpe*

### Soundtracks
* 2011: "Beat The World"

## Um Spaweck
Montes Harbinger

D**'Montes Harbinger** sinn e Biergsystem um westleche Rand vum Mare Imbrium um Äerdmound. Si hunn zesummen en Duerchmiesser vu 90&nbsp;km. De Mëttelpunkt steet bei 27° N / 41 W.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Jura

**Montes Jura** – lat. fir *Jura-Bierger* – ass e boufërmege Biergzuch am Sinus Iridum, am Nordweste vun der äerdzougedréiter Säit vum Äerdmound. D'Benennung staamt vum däitsche Kartograph Ernst Debes (1840–1923) no dem Jura an der Westschwäiz an an Ostfrankräich, a gouf 1935 vun der IAU offiziell festgeluecht.

D'Biergkette läit bei de mëttlere selenographesche Koordinate 47,1° Nord an 34,0° West, ass ongeféier 422 Kilometer laang a formt a Richtung Südosten déi hallefkreesfërmeg Ëmrandung vum Sinus Iridum, eng Bucht vum Mare Imbrium. Op der anerer Säit läit tëscht him an dem Mare Frigoris e Kraterhéichland. De Biergzuch ass warscheinlech de Rescht vun engem Kraterwall deen zur Hallschent am Mare Imbrium ënnergaangen ass. Op sengen Enner läit de Kap Heraclides am Südwesten an de Kap Laplace am Nordosten. No bei senger Mëtt läit den 38 Kilometer grousse Krater Bianchini.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound

## Um Spaweck
* Planetenkunde.de: Montes Jura
*  The-moon.wikispaces.com: Montes Jura
Montes Pyrenaeus

D**'Montes Pyrenaeus** sinn eng Biergketten um Äerdmound – genannt no de Pyrenäen op der franséisch-spuenescher Grenz. Um nordëstlechen Enn läit dee mat Lava iwwerschwemmte Krater Gutenberg. Do grenzt de Biergzuch un d'Mare Nectaris. E Vergläich: D'Ostenn vun der ierdesche Pyrenäen läit um Mëttelmier. De Johann Heinrich von Mädler huet dës Bierger no de Pyrenäe benannt. De Mëttelpunkt läit bei 15° 6' S / 41° 2' O.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Recti

**Montes Recti** (lat.: „Riicht Biergketten“) ass e Biergzuch op der äerdzougedréiter Säit vum Äerdmound. 1961 kruten dës Bierger hiren Numm vun der Internationaler Astronomescher Unioun. De Biergzuch läit ganz nërdlech am Mare Imbrium, bei 48°&nbsp;N an 20°&nbsp;W, hien ass ronn, 90 Kilometer laang a bis zu 1800 Meter héich.

An ëstlecher Noperschaft kuckt d'Bierggrupp Montes Teneriffe aus der Marefläch eraus.
## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound

## Um Spaweck
* SkyTrip.de
* Benjamin Kühne: Bild mit Umgebung
* Planetenkunde.de
ATF Dingo

Den **ATF Dingo**, op Däitsch *Allschutz-Transport-Fahrzeug* (ATF) Dingo, ass zanter 2010, an der Versioun Dingo 2, en Asazwon an der Lëtzebuerger Arméi.

D'Lëtzebuerger Arméi huet zanter 2009 48 ATF Dingo 2 am Asaz a wëll domat den onzouverlässegen HMMWV ofléisen.
Den Dingo ass e gepanzert a liicht bewaffent Gefier, dat nieft der Lëtzebuerger Arméi och am Asaz bei der däitscher Bundeswehr, dem éisträichesche Bundesheer an den Arméien aus der Belsch an Tschechien ass.

## Technesch Donnéeë vum ATF Dingo 2
* Numm: ATF Dingo
* Beschreiwung: ATF Dingo 2
* Besatzung: kuerz: 5 Mann; laang: 8 Mann
* Längt: 5,45&nbsp;m (kuerz) oder 6,08&nbsp;m (laang)
* Breet: 2,39 m
* Héicht: 2,60m bis 2,80m
* Gewiicht (eidel): 9,5 t (Dingo 1) 12,5 t (Dingo 2 laang)
* Haaptbewaffnung: Um Dach vum Gefier (Typ 1530) sou wéi FLW 100MG3 7,62 × 51&nbsp;mm a GMW 40 × 53 mm
* Panzerung: Panzerstool/Verbundpanzerung no STANAG 4569 Level 3bis 7,62 × 51&nbsp;mm an Artilleriesplitter op 90 m
* Minneschutz: STANAG 4569 Klasse IIa+ (Dingo 1)STANAG 4569 Klasse IIIa, 8&nbsp;kg ënner Rad (Dingo 2)
* Motor: Mercedes-Benz OM 924 LA Euro 3-Turbodiesel (Dingo 2)
* Leeschtung: 163&nbsp;kW (222 PS)
* Fiederung: Schrauwefieder
* Vitess: Strooss max. 100&nbsp;km/h
* KGR: zirka 23,3&nbsp;PS/t (jee no Variant)
* Reechwäit: 1.000&nbsp;km
Montes Riphaeus

**Montes Riphaeus** sinn e raue a rëssege Biergzuch um Äerdmound.

E läit um westleche resp. nordwestleche Rand vum Mare Cognitum um südëstlechen Enn vum Oceanus Procellarum. Den Héichtenzuch verleeft haaptsächlech vun Nord no Nordost resp. vun Nordnordost no Südsüdwest.

D'Biergkette läit op de selenographesche Koordinate 7,7° S, 28.1° W. Den Duerchmiesser ass 189&nbsp;km. Ongeféier 100&nbsp;km nërdlech läit de Krater Landsberg.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Spitzbergen

D**'Montes Spitzbergen** sinn e Biergsystem am Mare Imbrium um Äerdmound. Si sinn no de skandinavesche Spitzbergen benannt. Mat engem Duerchmiesser vun ongeféier 60 Kilometer sti si bei 35° N a 5°W. Wärend sech déi ierdesch Spitzbergen aus dem Nordpolarmier hiewen, stinn déi lunar an engem erstarrte Lavamier.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Taurus

D**'Montes Taurus** ass eng rau Biergketten um Äerdmound.

D'Bierger leien op engem Héichplateau am Oste vum Mare Serenitatis op de selenographesche Koordinaten 28,4° N an 41,1° E. D'Biergketten huet en Duerchmiesser vun 172&nbsp;km; e puer Spëtzten erreechen eng Héicht vun 3.000 m.

An de Bierger ass eng Rei vu Krateren agebett. Am Südweste vum Biergzuch läit de Römer-, am Nordosten den Newcomb-Krater.

Hei waren d'Luna 21 an Apollo 17 gelant.

Och e puer Satellittekrater leien an de Montes Taurus. 
Den däitschen Astronom Johannes Hevelius hat dem Biergzuch den Numm Taurus-Bierger, deen ierdesche läit an der Süd-Tierkei, ginn.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Rook

D**'Montes Rook**, d*Rook-Biergketten* – benannt nom engleschen Astronom Lawrence Rooke (1622–1662) – ass e rankfërmegt Biergsystem um Äerdmound. Et ëmschléisst mat enger Längt vu ronn 900&nbsp;km dat ganzt Mare Orientale souwéi weider Basaltflächen. Zwéi vun den erstarrte Lavaséien, de Lacus Autumni an de Lacus Veris, leien op der natierlecher Grenz mat de Montes Cordillera.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound

## Um Spaweck
* Montes Rook op The-Moon Wiki
Montes Secchi

D**'Montes Secchi** ass eng Bierggrupp um Äerdmound mat engem mëttleren Duerchmiesser vu 50&nbsp;km. D'Bierger sti bei 3° N an 43 °O um nordwestleche Rand vum Mare Fecunditatis. Den Numm hu se vum italieeneschen Astronom Pietro Angelo Secchi.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Mons Agnes

De **Mons Agnes** ass e Bierg um Äerdmound mat engem Duerchmiesser vun ongeféier engem Kilometer. Hie krut säin Numm am Joer 1979 nom griichesche Fraennumm Agnes.

Seng Koordinate sinn: 18° 36' N / 5° 18' O

## Kuckt och

* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Mons Ampère

De **Mons Ampère** ass e Bierg um Äerdmound, deen 1935 nom franséische Physiker André-Marie Ampère genannt gouf. Hien huet en Duerchmiesser vu ronn 30&nbsp;km.

Seng Koordinate sinn: 19° 0′ N, 4° 0′ W19-4

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Mons André

De **Mons André** ass e Bierg um Äerdmound. Säin Numm ass identesch mat dem franséische Männernumm André, deen him 1976 zougeschriwwe gouf. Säin Duerchmiesser ass ronn 10&nbsp;km.

Seng **Koordinate** sinn: 5° 12' N / 120° 36' W

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Mons Ardeshir

De **Mons Ardeshir** ass e Bierg um Äerdmound. Hien huet en Duerchmiesser vun 8 Kilometer an huet zanter 1976 dëse persesche Kinneksnumm.

Seng **Koordinate** sinn: 5° N / 121° O

## Um Spaweck
* Mons Ardeshir opThe-Moon Wiki
Mons Argaeus

De **Mons Argaeus** ass e Bierg um Äerdmound. Hie gouf 1935 no enger Biergspëtzt a Klengasie genannt, deen haut Erciyas Dagi heescht. Südlech läit de Krater Fabbroni, ëstlech en Dall mat de Moundrille Rima Carmen a Rima Rudolf. 
Säi mëttleren Duerchmesser ass ongeféier 60 Kilometer grouss.

Seng **Koordinate** sinn: 19° 00' N / 29° 00' W

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Mons Blanc

De **Mons Blanc** ass mat 3,6&nbsp;km den héchste Bierg vun de Montes Alpes op der viischter Säit vum Äerdmound. Hien ass nom ierdesche Mont Blanc benannt. D'lunar Alpe grenzen op südwestlecher Säit un d'Mare Imbrium.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound
Montes Teneriffe

D**'Montes Teneriffe** sinn eng Bierggrupp op der nërdlecher Hallefkugel vun der äerdzougedréiter Säit vum Äerdmound. Si ass no Teneriffa, enger Kanarescher Insel am Atlanteschen Ozean benannt. Si huet e mëttleren Duerchmiesser vun ongeféier 110 Kilometer. Déi héchst Bierger si bis zu 2400 Meter héich.

Am Géigesaz zu hiren ierdesche Kosenge sinn d'Teneriffa-Bierger vum Mound net vun engem Ozean ëmginn, mä vum Mare Imbrium, dem Reemier. Si hiewe sech aus dem nërdlechen Ofschnëtt vu senger Basaltfläch. Westlech vun hinnen hiewe sech doraus d'Montes Recti an am Südosten den eenzele Bierg Mons Pico.

## Kuckt och
* Lëscht vu Bierger um Äerdmound

## Um Spaweck
* SkyTrip: Montes Teneriffe
Dumongshaff

Den **Dumongshaff** ass e fréiere Baurenhaff an der Gemeng Schëffleng.

Zanter 2002 huet d'Associatioun ProActif hire Sëtz an och d'Büroe vun hirer Direktioun am Wunnhaus vum fréieren Haff.

Den Dumongshaff huet enger Naturschutzzon, déi ëstlech vum Haff läit, hiren Numm ginn. 

Den Dumongshaff an och d'Naturschutzzon leien am Natura-2000-Gebitt "Ieweschten Uelzechtdall".

## Geschicht
Den Dumongshaff huet fréier zu Udeng gehéiert, engem Duerf an der Par Schëffleng mat nëmme véier Haiser, dat zanterhier verschwonnen ass. E Stroossennumm zu Schëffleng (*rue de Hédange*) erënnert nach un d'Duerf.

Dem René Klein senge Fuerschungen no war 1254 den Zolwer Här (wuel den Theoderich I.) Proprietär vun der Uertschaft Udeng, an 1296 gëtt de Simon I. vu Keel do als Besëtzer ernimmt (dee war de Bouf vum Theoderich I.). Dat éischt Dokument wat konkreet den Haff bei Udeng ernimmt ass vu 1717, et geet do ëm e juristesche Sträit mam Zisterzienserklouschter zu Bouneweg, deem deemools den Haff mat de Lännereie gehéiert hunn. Doraus kann ee schléissen, datt den Dumongshaff scho laang virdru bestanen huet, a warscheinlech och op d'Mëttelalter zeréckgeet.

## Literatur
* Administration de la nature et des forêts, 2011. *Zone naturelle Dumontshaff. La nature mise en valeur.* 116 S.

## Kuckt och
* Lëscht vun den Natura-2000-Gebidder zu Lëtzebuerg
* LIFE-Nature
* natur&ëmwelt
* Ramsar-Konventioun

## Um Spaweck
* Websäit vu ProActiv um Site Dumongshaff