open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mürren

**Mürren** ass en traditionellt Walser-Biergduerf am Berner Oberland. Et läit op enger Héicht vu ronn 1.650 m iwwer dem Mier an et fueren keng Autoen do. Et huet een eng schéin Aussiicht op den Eiger, de Mönch an d'Jungfrau. Am Summer kann en zu Mürren spadséiere goen. Mürren huet 400 Awunner an 2000 Better fir Friemer. 
Op Mürren kënnt ee mat enger Biergbunn vu Lauterbrunnen aus. *Mürren* gehéiert mat Wengen, *Isenfluh*, *Gimmelwald* a *Stechelberg* zur Gemeng Lauterbrunnen.

Bekannt ass och d'Schilthorn mat sengem Restaurant *Piz Gloria*, wou den James Bond-Film On Her Majesty's Secret Service(1969) gedréit gouf. Eng Seelbunn féiert vu Mürren aus op d'Schilthorn iwwer d'Zwëschenstatioun *Birg*.

## Kuckt och
* Wengen
* Schilthorn

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vu Mürren
* www.schilthorn.ch
* Live Panoramakameraen Schilthorn 
* www.inferno.ch
Wittlich

**Wittlich** (Lëtz. ***Wittlech***) ass eng däitsch Kreesstad a Rheinland-Pfalz am Landkrees Bernkastel-Wittlich.

Si huet iwwer 19.000 Awunner.

## Um Spaweck
Saier

**Saiere** sinn am engere Sënn all cheemesch Verbindungen, déi an der Lag sinn, Protonen (H+) un e Reaktiounspartner z'iwwerdroen. Se funktionéieren als Protonendonateur. A wässreger Léisung ass de Reaktiounspartner am weesentlechen d'Waasser. Et bilde sech Oxonium-Ionen (H3O+) an de pH-Wäert vun der Léisung geet erof. Saieren reagéiere mat Basen ënner Bildung vu Waasser a Salzer.

Am méi wäite Sënn ginn duerch verschidde Saier-Bas-Konzepter eng wesentlech méi breet Pallett vu cheemesche Reaktioune beschriwwen, déi wäit iwwer déi uewe beschriwwe Reaktiounen erausgoe kënnen.

Saieren a Basen neutraliséiere sech géigesäiteg a gi Waasser a Salzer.
* Beispill: Salzsaier + Natriumhydroxid ergëtt Waasser an Natriumchlorid
:HCl + NaOH -> H2O + NaCl.

Beispiller vu Saieren: 
* HCl, Salzsaier
* H2SO4, Schwiewelsaier
* H3PO4, Phosphorsaier
* CH3COOH, Essegsaier

Saieren hunn e pH-Wäert tëscht 0 a 7, Basen tëscht 7 a 14.

D'Stäerkt vu Saiere gëtt mam pKa-Wäert gemooss.

De Gebrauch vu Saieren ass net ongeféierlech: Saiere kënnen Net-Eedelmetaller an organescht Material verätzen.

## Um Spaweck
Basilika

De Begrëff **Basilika** huet e puer Bedeitungen:
*Basilica minor, eng vun de weltwäit 1.477 Kierchen, déi den Éierentitel vun engem Poopst kruten.
*Basilica maior, eng vun de siwe Kierchen op der Welt, déi vun engem Poopst zu enger Patriarchalbasilika erhuewe goufen.
*Fir zivil Gebaier oder Kierchen, déi deem Baustil entspriechen, kuckt Basilika (Baustil).
Bas

**Base** sinn am méi enke Sënn all cheemesch Verbindungen, déi a wässereger Léisung an der Lag sinn, Hydroxid-Ionen (OH−) ze bilden, also de pH-Wäert z'erhéijen. Hydroxid-Ione si cheemesch Verbindungen, déi Protone vun enger Saier ënner Formatioun vun engem Waassermoleküll iwwerhuele kënnen. Eng Bas ass domat d'Géigestéck zu enger Saier a ka se sou neutraliséieren.

Am méi wäite Sënn ginn duerch verschidde Saier-Bas-Konzepter eng wesentlech méi breet Palett vu cheemesche Reaktioune beschriwwen, déi wäit iwwer déi uewe beschriwwe Reaktiounen erausgoe kënnen. Besonnesch wichteg ass d'Konzept nom *[[Gilbert Newton Lewis|Lewis]]* (1875-1946) an dat nom *[[Ralph G. Pearson|Pearson]]* (1919-2022), dee vun *haarden a mëlle Saieren a Base* schwätzt (HSAB-Konzept).

Saieren a Basen neutraliséiere sech géigesäiteg a gi Waasser a Salzer.
* Beispill: Salzsaier + Natriumhydroxid gëtt Waasser an Natriumchlorid
:HCL + NaOH -> H2O + NaCl

Beispiller vu Basen: 
* NaOH, Natriumhydroxid (Natronlaug)
* KOH, Kaliumhydroxid (Kalilaug)
* Ca(OH)2, Calciumhydroxid (geläschte Kallek)
* NHaOH, Ammoniakléisung

Basen hunn e pH-Wäert tëscht 7 a 14, Saieren tëscht 0 a 7.

D'Stäerkt vu Base gëtt mam pKb-Wäert gemooss.

De Gebrauch vu Basen ass net ongeféierlech: Base kënnen organescht Material verätzen (Kleedung, Haut, Aen). Aus Ueleg a Fetter entsti mat Base Seef a Glycerin.

## Um Spaweck
Schwunnendall

De **Schwunnendall** ass e Lieu-dit an der Gemeng Luerenzweiler op der Grenz mat der Gemeng Lëntgen. E läit um CR123A.

De Schwunnendall ass bekannt duerch seng Schënnerei, well do zu Lëtzebuerg d'Déierekadaveren obligatoresch zerstéiert ginn, respektiv d'Fleesch- an d'Hautreschter verwäert ginn.

## Kuckt och
Rashaff

De **Rashaff** ass e Bauerenhaff an e Lieu-dit zu Blaaschent an der Gemeng Luerenzweiler am Kanton Miersch.

Den Haff gëtt net méi als Bauerewiese gefouert, an d'Gebaier, bis op d'Wunnhaus, si verlount.

## Geographie
De Rashaff läit zirka 200 m nërdlech vu Blaaschent, an engem Hank op enger Héicht vun 361 m, um hallwe Wee tëscht dem Duerf an dem Härebësch.

## Geschicht
Déi eelst Quellen iwwert en Haff op dëser Plaz sinn op 1581 a 1640  datéiert, déi eelst erhale Bausubstanz ass aus dem 17. Joerhonnert. De Rashaff gehéiert net nëmmen zu den eelste Gebaier vu Blaaschent, mä vun der ganzer Gemeng an et ass ee vun de grousse landwirtschaftleche Betriber, déi d'Duerflandschaft iwwer Joerhonnerte gepräägt hunn.

Uechter d'Zäit gouf e schrëftlech als *Rauchshof, Rachshof, Rasshoff, Rahshoff, Raashoff, Rashov, Rashoff* a *Rashof*. Déi (inkorrekt) Schreifweis *Raashaff* fënnt een och nach doruechter.

Den Haff, d'Grafdenkmal an e Bildstack gradewéi e Waasserreservoir mat enger Pompelstatioun, nordwestlech vum Haff, sinn als nationaalt Kulturierwe klasséiert.

## Literatur
* Ministère de la Culture, Institut national du patrimoine architectural (INPA): ''Nationale Inventarisierung der Baukultur im Großherzogtum Luxemburg:  Gemeinde Lorentzweiler.'' Luxemburg 2023. ISBN 978-2-919883-52-3, S.124-139.

## Kuckt och
Kleine Scheidegg

D**'Kleine Scheidegg**, 2.061 m héich, ass e Pass am Berner Oberland (Schwäiz) dee vu Biergbunne befuer gëtt. E läit tëscht dem Eiger an dem Lauberhorn. Vun der enger Säit kënnt ee vu Wengen erop an op der anerer Säit no Grindelwald erof, an zwar mat der *Wengernalpbunn*. Vun der *Kleinen Scheidegg* aus fiert eng aner Biergbunn, d'Jungfraubunn, am Tunnel duerch den Eiger a Mönch erop op d'Jungfraujoch. Op der Kleinen Scheidegg, wou och e groussen Hôtel ass, kann een den Alpinisten mat der Spektiv nokucken, wa si probéieren d'Eigernordwand erop ze klammen. Am Wanter ass d'Kleine Scheidegg an d'Landschaft ronderëm eent vun de schéinste Schigebidder vun der Schwäiz.

## Kuckt och
* Jungfraujoch
* Jungfrau

## Um Spaweck
*  Offziell Säit vun der Jungfraubunn an der Wengernalpbunn
*  Geschicht vun der Wengernalpbunn, op Däitsch
*  Toureguide Kleine Scheidegg
Kielbaach

D**'Kielbaach** (de: *Kielbach/Kehlbach*) ass eng Baach zu Lëtzebuerg. Si entspréngt westlech vun Nouspelt um Flouer *Wëtgert* a fléisst bei der Thillsmillen an d'Mamer.

D'Baach ass ronn 7,7&nbsp;km laang an hiren eenzegen nennenswäerten Niewefloss ass d'Olmerbaach.
## Biller

Kielbaach at Drëps, Mamer.jpg|Op der Drëps
Kielbaach, brug van de CR102.jpg|Bréck vum CR102 iwwer d'Kielbaach.
Kielbaach.jpg|D'Kielbaach bei Mamer


## Um Spaweck
Riedelbaach

D**'Riedelbaach** ass eng Baach zu Lëtzebuerg. Si entspréngt bei Kielen südlech vum Brameschhaff a fléisst tëscht der Thillsmillen (Mamer) a Koplescht, do wou fréier d'Neimaxmille stoung, an d'Mamer.

Si mécht op hirer ganzer Längt d'Grenz tëscht der Gemeng Kielen an der Gemeng Mamer
Interlaken

**Interlaken** ass eng Uertschaft a Gemeng am Kanton Bern (Schwäiz) an Haaptuertschaft vum Arrondissement Interlaken-Oberhasli.
Bis 1891 huet d'Gemeng *Aarmühle* geheescht. Si krut dann hiren Numm vun haut. Well si am Bödeli tëscht dem Thunerséi an dem Brienzerséi läit gouf aus hirer geographescher Lag hiren Numm vum laténgeschen *inter* (tëscht) - a *lacus* (Séi) ofgeleet.
## Geschicht
Ëm 1130 gouf d'Klouschter vun Interlaken vum Augustineruerde gegrënnt a koum 1133 ënner d'Protektorat vum Keeser Lothar III. 1224 gouf d'Klouschter vun der jonger Stad Bern ënner hir Fitteche geholl. 1528 koum Interlaken bei de Kanton Bern.

Ëm 1800 gouf déi fantastesch Biergwelt rondrëm vu Reesenden aus der Friemd entdeckt an och vun hinne beschriwwen, virun allem vum Johann Wolfgang von Goethe, Lord Byron a Felix Mendelssohn Bartholdy. An der zweeter Hallschent vum 19. Joerhonnert huet Interlake sech dunn zu engem Touristenzentrum entwéckelt. Dozou huet och spéider de Bau vun de Berner Oberland-Bunnen op Lauterbrunnen a Grindelwald 1890 a vun der *[[Jungfraubahn]]* 1912, bäigedroen.

Eng Roll an der touristescher Entwécklung hunn och d'Tellspiller gespillt, déi an den Nopeschgemenge Wilderswil a Matten bei Interlaken opgefouert ginn.

## Kuckeswäertes
* Ausfluch op Grindelwald
* Ausfluch op Wengen
* Ausfluch op Mürren
* Ausfluch mat der Biergbunn op d'Schynnige Platte
* Ausfluch mat der Biergbunn op d'Jungfrau
* Ausfluch mam Schëff op Thun a Brienz

## Um Spaweck
* Plang vun Interlaken
* Offiziell Säit vun Interlaken
Gare Draufelt

D**'Gare Draufelt** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit am *Eiseboonswee* (CR326A) an der Sektioun Draufelt vun der Gemeng Klierf. Déi aktuell Halt vun den Zich läit direkt südlech vun der Barriär PN.43 (PK 71,214) iwwer den CR325, an no bei den Haiser. Déi fréier Gare louch eng ronn 250&nbsp;m méi südlech, e gutt Stéck baussent dem Duerf a Richtung vun der Fréiresmillen; dat Gebai ass zanter Joren a privatem Besëtz.

D'Gare Draufelt läit tëscht der Gare Wëlwerwolz an där vu Klierf a gehéiert zu follgende Linne vum CFL-Zuchreseau:

* Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen - Gäilech (*Gouvy*) - (Léck - Liers),
* Rodange - Esch-Uelzecht - Lëtzebuerg - Ëlwen.

D'Gare Draufelt huet e gratis Park & Rail-Parking mat 76 Plazen an zwou speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

### Richtung Norden

### Richtung Süden
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Aktuell Departen an der 
* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Draufelt op der CFL-Websäit
* D'Gare Draufelt op der Websäit "rail.lu"
* D'Gare Drauffelt op der Websäit vu Spoorgroep Luxemburg
Gare Kruuchten

D**'Gare vu Kruuchten ** ass eng Gare vun der Lëtzebuerger Eisebunn. Se läit um Lieu-dit Kruuchten-Gare an der Gemeng Noumer, um lénksen Uwänner vun der Uelzecht, an d'Duerf Kruuchten um rietsen. Et gëtt eng Bréck iwwer d'Uelzecht déi d'Gare mam Duerf verbënnt.

D'Gare Kruuchte läit tëscht der Gare Miersch an där vu Colmer-Bierg a gehéiert zu follgende Linne vum CFL-Zuchreseau:

* Lëtzebuerg - Ettelbréck - Ëlwen,
** Lëtzebuerg - Ettelbréck - Dikrech.

D'Gare vu Kruuchten huet e gratis Park & Rail-Parking mat 52 Plazen an zwou speziell Parkplaze fir Leit mat reduzéierter Mobilitéit.

## Geschicht
Vum 15. Februar 1882 bis den 2. Mee 1948 war déi Kruuchtener Gare eng Kappgare op der Janglisstreck Kruuchten-Fiels.

## Zich déi an der Gare halen
(Stand: Februar 2025)

#### Richtung Norden

#### Richtung Süden
Jeeweils an der entgéintgesater Richtung wéi an der Tabell uewendriwwer.

## Kuckt och
* Lëscht vun den CFL-Garen
* CFL-Zuchreseau

## Um Spaweck

* Praktesch Informatiounen iwwer d'Gare Kruuchten op der CFL-Websäit 
* D'Gare Kruuchten op der Websäit rail.lu
* D'Gare Kruuchten op der Websäit spoorgroepluxemburg.nl
Enciclopedia Espasa

D**'Enciclopedia Espasa**, oder och **Enciclopedia Espasa-Calpe** ass eng spueneschsproocheg Enzyklopedie, déi a Spuenien publizéiert gouf.
Allgemeines helvetisches, eydgenössisches oder schweizerisches Lexikon

D**'Allgemeines helvetisches, eydgenössisches oder schweizerisches Lexikon**, och bekannt als **Leu-Lexikon**, ass déi eelst Schwäizer Enzyklopedie.
Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg

Zu Lëtzebuerg gëtt et ronn 50 Lycéeën oder Schoulen an deene Secondairesklassen ugebuede ginn. An den ëffentlechen a private Secondairesschoulen zu Lëtzebuerg waren 51.374 Schüler fir d'Schouljoer 2022/2023 ageschriwwen.

## Tabell vun de Lycéeën zu Lëtzebuerg a mat lëtzebuergescher Bedeelegung

## Lycée oder Lycée technique ?
Duerch Gesetz vum 24. Juni 2004 iwwer d'Organisatioun vun de Lycéeën an den technesche Lycéeën, kréien déi Secondairesschoulen, déi vum 20. Juli 2004 un an d'Liewe geruff ginn an och techneschen Enseignement ubidden, d'Bezeechnung "Lycée".

## « Enseignement secondaire »
Den 29. August 2017 gouf d'Gesetz vun 2004 op enger Rëtsch Punkte g'ännert. Absënns d'Bezeechnung vun den eenzele Secondairesausbildunge gouf ëmgenannt:

* aus dem fréieren « enseignement secondaire » gëtt elo den « enseignement secondaire classique »;
* den « enseignement secondaire technique » heescht elo « enseignement secondaire général ».

## E Fall fir sech: De Schengen-Lycée
Den Deutsch-Luxemburgisches Schengen-Lyzeum Perl huet de 27. August 2007 seng Diere fir lëtzebuergesch, däitsch an e puer franséisch Kanner opgemaach.

## Schülerzuelen iwwert d'Joren

## Um Spaweck
*Gesetz vum 24. Juni 2004 iwwer d'Organisatioun vun de Lycéeën an den technesche Lycéeën
*Websäit vum Edukationsministère (post-primaire)
G8

D**'G8** war bis de 25. Mäerz 2014 en Zesummeschloss vun e puer vun de gréissten Industrielänner an zwar Kanada, Frankräich, Däitschland, Italien, Japan, Groussbritannien, d'USA a Russland. Am Kader vun der Krimkris gouf Russland als Member ausgeschloss.

## Um Spaweck
Warschauer Pakt

De **Warschauer Pakt** war wärend dem Kale Krich vun 1955 bis 1991 eng Militärallianz tëscht der Sowjetunioun a sengen osteuropäesche Satellittestaaten an domat den direkte Géigespiller vun der NATO.

## Memberen
* Albanien
* Bulgarien
* DDR
* Polen
* Rumänien
* Sowjetunioun
* Tschechoslowakei
* Ungarn

## Um Spaweck
Nomokratie

**Nomokratie** (vu griichesch *nomos* d'Gesetz an *kratía* d'Muecht, Herrschaft) ass d'Ausübung vun der Herrschaft no engem Reegelsystem, dat dem Zougrëff vun den Herrschende zum groussen Deel entzunn ass.

Rechtsstat a Verfaassungsstat kënne mat enger gewësser Berechtegung "nomokratesch" genannt ginn.

E Klassiker an der Literatur ass d*'[[Introduction to the Study of the Law of the Constitution]]* vum Albert Venn Dicey.

Offensiv Vertrieder vun enger Nomokratie sinn de Friedrich August vun Hayek an den James McGill Buchanan Jr..
Thun

D'Stad **Thun** (frz. *Thoune*) ass d' Haaptuertschaft vum Bezierk Thun, deen hiren Numm dréit a gehéiert zum Schwäizer Kanton Bern. Thun huet  a läit do wou d'Aare aus dem Thunerséi leeft.  

Nieft dem Tourismus huet de Maschinnen- an Apparatebau, d'Liewensmëttelindustrie an d'Verlagswiesen eng wichteg wirtschaftlech Bedeitung. Thun ass och déi gréisst Garnisounsstad vun der Schwäizer Arméi. 

## Geographie
Den historesche Stadtkär läit net direkt um Thunerséi, mä ongeféier ee Kilometer vun deem ewech un der Aare. D'Alstad besteet aus dem Schlassbierg, wou d'Schlass an d'Kierch vun der Stad stinn, an och de *Bälliz* läit, eng Insel an der Aare, do wou se aus dem Thunerséi kënnt. De *Bälliz* gehéiert zanter dem 14. Joerhonnert zur Stad. Zanter 1988 ass de *Bälliz* eng Foussgängerzon. Haut ass et net nëmmen déi wichtegst Akafs- a Maartgässel vun der Stad, mä och eng kulturell Insel, déi besonnesch am Summer vun Touriste staark opgesicht ass.

## Um Spaweck

*Offiziell Säit vun der Stad Thun
*Touristen-Informatiounen
*Historesch Landkaarten a Stadpläng

Thunersee.jpg|Vue op Thun vum Niderhorn aus gesinn
Karte_Thun_Quartiere.png|Thuner Quartieren
Fulgencio Batista

De **Fulgencio Batista y Zaldívar**, gebuer de 16. Januar 1901 zu Banes op Kuba, a gestuerwen de 6. August 1973 zu Marbella a Spuenien, war vun 1940 bis 1944 a vun 1952 bis den 31. Dezember 1958 Staatspresident vu Kuba, wéi e vum Fidel Castro gestierzt gouf.

## Kuckt och

## Um Spaweck
Brienz BE

**Brienz** ass eng Uertschaft an der Schwäiz am Kanton Bern. Se huet  a läit um Brienzer Séi, deem d'Uertschaft hiren Numm ginn huet.

## Kuckeswäertes
* Brienzer Séi
* Dampgedriwwe Biergbunn erop d'Rothorn

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vu Brienz um Brienzer Séi
Gréngwäsch

**Gréngwäsch** ass e Portemanteau-Wuert, dat aus dem engleschsproochege Raum staamt, an ofgeleet ass vun der Faarf Gréng an dem Ausdrock wäisswäschen.

Den Ausdrock *Gréngwäsch* ass 1992 am Ëmfeld vun Ëmweltschützer entstanen, déi d*'United Nations Conference on Environment and Development*, d'UNO-Konferenz fir Ëmwelt an Entwécklung zu Rio de Janeiro als Affer vu staarke Lobbygruppe gesinn hunn, déi Firmaen, déi fir grouss Ëmweltschied responsabel sinn, an der Weltëffentlechkeet sollte *wäisswäschen*.

Zanterhier schaffe grouss Publicitéitsfirme Campagnen aus, fir Firmen, déi e schlechte Ruff hunn, no an no duerch manipuléiert Pseudoinformatiounen an der geschriwwener Press an iwwerhaapt als verantwortungsbewosst Ëmweltretter dohinzestellen.

## Fir ze liesen
* *Meister der Verdrehung* am Der Spiegel, Nummer 31, 2006, S. 72ff.

## Um Spaweck
* America's Ten Worst Greenwashers *The Green Life*, 2005
Sachsen-Tour International

D**'Sachsen-Tour International** ass eng Etappecourse mam Vëlo, déi am däitsche Bundesland Sachsen gefuer gëtt.

Vun 1985 bis 1995 war d'Course nëmme fir Amateuren.

## Palmarès

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun der ''Sachsen-Tour International'' 
* Resultater vun der ''Sachsen-Tour International'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Misärsbréck

D**'Misärsbréck** ass eng Stroossebréck iwwer déi gestaute Sauer um Lieu-dit mam selwechten Numm. Se steet op Pol a Mol an de Gemenge Bauschelt a Rammerech, d'Sauer mécht d'Grenz. D'Bréck verbënnt den CR309 iwwer dem Stauséi tëscht Bauschelt an Ueschdref no beim Misärshaff.

E klengt Stéck flossofwäerts vun der Bréck steet de Virbarrage Misärsbréck, deen dozou déngt den Niveau vum Stau ze regléieren an ugeschwämmte Material zeréckzehalen.

## Kuckt och


Misärsbréck 02.jpg|Déi gestaute Sauer bei der Misärsbréck 
Misärsbréck 03.jpg|Déi zougefruere Sauer ënner der Misärsbréck
Villanúa

**Villanúa** ass eng Gemeng an der autonomer Gemeinschaft Aragonien an der Provënz Huesca a Spuenien.

D'Gemeng huet 475 Awunner (2014) op enger Fläch vun 58,2&nbsp;km².

## Um Spaweck

* D'Websäit vun der Gemeng
Mer hahn en neue Oberkeet

***Mer hahn en neue Oberkeet*** ass eng weltlech Kantat vum Johann Sebastian Bach. Si ass och ënner dem Numm ***Bauernkantate*** bekannt, de Bach selwer huet si *Cantate burlesque* genannt.

Den Text vun der Kantat staamt vum Christian Friedrich Henrici, genannt Picander, a gouf fir den 30. August 1742 geschriwwen. Deen Dag huet de Geriichtshär Carl Heinrich von Dieskau, kurfürstlech-sächsesche Kummerhär, um Rittergutt Kleinzschocher bei Leipzig mat engem grousse Freedefeier säi 36. Gebuertsdag gefeiert, an huet gläichzäiteg, sou wéi deemools üblech, d'Huldegung vu senge Baueren entgéint geholl.

De Picander hat a senger Eegenschaft als Chef vun der Stad-Gedrénks-Steierverwaltung, Wäininspekter a Visir am Krees Leipzig de Kreessteierinspekter Dieskau als Virgesetzten. Säin Text dréit volkstümlech an heiansdo ironesch Zich a spillt op eng Rei lokal Persounen an Evenementer vun der deemolger Zäit un (z.&nbsp;B. Verletzung vum Fëscherei-Recht), woubäi och d'Nopeschuertschafte genannt ginn.

Et ass méiglech, datt de Picander de Bach gefrot huet, fir seng Dichtung a Musek ëmzesetzen. Bei der *Bauernkantate* handelt et sech ëm d'Bach-Kantat mam spéitsten Entstehungsdatum dee konnt festgestallt ginn.

E Bauer deem säin Numm net genannt gëtt, verspott zesumme mat der Bauerefra Mieke d'Macheschafte vun de Steieranzéier; dobäi luewe si d'Spuersamkeet vun der Fra vum Dieskau, éier si um Enn den Dieskau héichliewe loossen. Plazeweis gëtt dobäi e bësse uewersächesch Mondaart benotzt („Guschel“ = Mond, „Ranzen“ = Bauch, „prinkel“ = e bëssen, „Neu-Schock“ = 60 Groschen).

Dem Charakter vum Text entspriechend huet de Bach eng relativ schlicht Kompositioun a kuerze Sätz an einfacher Begleedung geschaf. Hien huet op populär Danzformen zeréckgegraff a vollekstëmlech Melodien (z.&nbsp;B. d'Vollekslidd *Mit dir und mir ins Federbett, mit dir und mir aufs Stroh*) souwéi och Deeler aus fréieren eegene Stécker benotzt (Saz 14 aus BWV Anh. 11 a Saz 20 aus BWV 201/7).

## Besetzung

* e Bauer (Bass)
* Mieke (Sopran)
* Instrumentalensembel mat Traversflütt, Har, Violin I/II (déi 2. nëmmen an enger Arie), Viola, Basso continuo

## Um Spaweck
*Opbau a kompletten Text vun der Kantat
Naturpark Our

Den **Naturpark Our** ass ee vun den dräi Naturparken zu Lëtzebuerg(Stand: Mäerz 2026), op der Basis vum Gesetz vum 10. August 1993. Den Naturpark Our gouf duerch d'Groussherzoglecht Reglement vum 9. Juni 2005 offiziell unerkannt. 	

Den Naturpark läit am Éislek um nordëstleche Bord vu Lëtzebuerg, am Dräilännereck Belsch-Däitschland-Lëtzebuerg. D'Gestioun gëtt vum vum *﻿*Syndicat pour l'aménagement et la gestion du parc naturel de l'Our assuréiert. 	

## Geschicht
Vun 1992 un huet de Syndicat intercommunal de la vallée de l'Our (Sivour) sech fir d'Opwäerte vum Ourdall agesat an d'Viraarbechte geleescht, déi schlussendlech mam Groussherzogleche Reglement vum 9. Juni 2005 zur offizieller Grënnung vum haitegen Naturpark Our gefouert hunn.

## Memberen
Bei der Grënnung ware follgend Gemenge Member vum Park: Baastenduerf, Ëlwen, Furen, Hengescht, Houschent, Housen, Klierf, Konstem, Munzen, Pëtschent, Veianen a Wëlwerwolz. D'Gemeng Wäiswampech, déi och Member am Sivour war, huet sengerzäit awer decidéiert, fir net Member am Naturpark ze ginn.

Wéinst de Gemengefusioune vun 2006 an 2011 huet sech d'Memberschaft verännert an 2015 ass och nach d'Gemeng Wëntger als neie Member derbäikomm. 

Den Naturpark ëmfaasst elo eng Fläch vu 453,88 km², verdeelt op néng Gemengen, mat knapp 27.500 Awunner. Zënter 2021 lafen awer och Gespréicher fir d'Gemeng Wäiswampech méi spéit nees an den Naturpark mat anzebannen.

## Kuckt och
* Naturpark Mëllerdall
* Naturpark Uewersauer
* Däitsch-Lëtzebuerger Naturpark

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum Naturpark Our
Gürtelrous

D**'Gürtelrous** oder **Herpes Zoster** (op Däitsch *Gürtelrose* an op Franséisch *zona*) ass eng Krankheet a besteet an enger Reaktivéierung vun de Waasserpouken (*Varizellen*), déi wéinst Immuninsuffisenz am Alter optrëtt.

## Kuckt och
* Lëscht vu Krankheeten

## Um Spaweck

*Biller iwwer den Herpes zoster bei DermIS
*Säit iwwer d'Gürtelrous vun medinfo.de
Schweigt stille, plaudert nicht

***Schweigt stille, plaudert nicht***, och bekannt als ***Kaffeekantate*** ass eng weltlech Kantat vum Johann Sebastian Bach.

Dem Wierk läit eng Dichtung vum Picander zugronn, déi hie 1732 verëffentlecht hat. Warscheinlech ass d'Kantat 1734 entstanen, fir am *Zimmermannisches Caffee-Hauß* zu Leipzig opgefouert ze ginn. Den Text muss zu der deemoleger Zäit populär gewiescht sinn, well en nieft dem Bach nach vun op d'mannst zwéin anere Komponisten opgegraff gouf, woubäi nëmmen dem Bach seng Interpretatioun en zousätzleche Schlussdeel opweises huet, vun deem awer net sécher ass, ob de Picander oder de Bach selwer d'Auteure sinn.

Am Géigesaz zu de meeschten anere weltleche Kantate vum Bach ass dëst Wierk kee Lueflidd op d'Herrscher mä skizzéiert humorvoll-ironesch eng Zeen aus dem biergerleche Liewe vun de Leipziger: den Här Schlendrian (Bass) versicht mat Drohunge senger Duechter Liesgen (Sopran) ofzegewinnen, all Dag Kaffi ze drénken; eréischt wéi hien hir erlaabt sech ze bestueden, gëtt d'Duechter kleng bäi, mä léisst awer heemlech verlauden, datt si nëmmen e Mann akzeptéiere kann, dee si Kaffi drénke léisst, wann et hir duerno ass.

D'Wierk ass fir de Bach an deem Sënn ongewéinlech, well et am Géigesaz zu bal allen anere Kantate vum Bach weeder an de Genre vun de Kierchekantaten nach an d'Grupp vun den Huldegungsmuseke fir e Fürstenhaus passt. Et verréit e gewëssene Sënn fir Humor vum Komponist, deen et et versteet. d'Charaktere vun de Persoune mat musekalesche Mëttelen ze karikéieren. Dee warscheinlech bekanntste Saz (vun am Ganzen 10) ass dem Liesgen hir Arie *"Ei! wie schmeckt der Coffee süße"*.

## Besetzung

* Erzieler (Tenor)
* Här Schlendrian, de Papp (Bass)
* Liesgen, seng Duechter (Sopran)
* Instrumentalensembel aus Traversflütt, 2 Geien, Braatsch a Basso continuo

## Um Spaweck
* Opbau a kompletten Text vun der Kantat
Näerdener Baach

D**'Näerdener Baach**, vun den Näerdener och nach *Wobech* genannt, ass eng kleng Baach an de Gemenge Biekerech a Réiden op der Atert.

Si entsteet aus der *[[Mollbaach]]* an der *[[Millebaach (Näerdenerbaach)|Millebaach]]*, déi just hanner Hitten op enger Héicht vun 275&nbsp;m zesummelafen. Si leeft dann no Osten fir op Näerden ze kommen, wou se virum Duerf no Norden dréit, leeft dann duerch d'Duerf an ënner der N 24 erduerch, fir dann no ongeféier 1.700&nbsp;m bei Nidderpallen, op enger Héicht vun 263&nbsp;m, an d'Pall ze lafen.

Et ass e rietsen Niewefloss vun der Pall an huet selwer zwou kleng Baachen ouni Numm, déi hanner Näerden dra lafen; eng riets, déi vum Flouer *Geespeltchen* kënnt, an eng lénks, déi tëscht Biekerech a Réiden op der Atert *op Kréber* entspréngt.

De 25. Februar 2023 gouf d'Näerdener Baach duerch Piff verknascht, deen aus engem Rouer vun der Biogasanlag zu Huewel ausgelaf ass. Dernieft waren och d'Millebaach an d'Pall betraff.

Schonn am November 2021 gouf et eng éischt Fuite an dëser Biogasanlag. D'Auswierkungen op d'Baache waren déi Kéier awer bei Wäitem manner schro..

## Biller
|
Näerdenerbaach,1.JPG|D'Baach vun der Bréck op der Vëlospist PC17 tëscht Näerden an Nidderpallen aus gesinn, Januar 2013
Näerdenerbaach 2.JPG|D'Näerdener Baach nieft der Schoul zu Näerden, Abrëll 2013
Näerdenerbaach 4.JPG|D'Näerdener Baach beim Flouer *op Popelt*, Enn Mäerz 2013


## Um Spaweck
Fleegestatioun fir wëll Déieren

D**'Fleegestatioun fir wëll Déieren** (*Centre de soins pour la faune sauvage*) zu Diddeleng am Park Léi ass en Heem wat wëll Déieren déi blesséiert sinn, oder jonk Déieren déi verweest sinn, ophëllt fir se ze fleegen an duerno erëm auszewëlderen.

De Centre ass 1988 vun der Famill François-Polfer gegrënnt ginn an huet ufangs just Déieren aus Diddeleng an Ëmgéigend opgeholl. Spéider hu si hire Beréng erweidert an huelen haut Déieren aus ganz Lëtzebuerg an och de Grenzregiounen op.

2002 huet dat neit Gebai vun der Fleegestatioun mat Ënnerstetztung vun der Gemeng Diddeleng, dem Ëmweltministère, der Lëtzebuerger Natur- a Vulleschutzliga (LNVL), a vun Done vu Privatleit a Firmen am Park Léi seng Dieren opgemaach.

No Zuelen déi si selwer uginn, huet de Centre 1988 83, 1999 1210 an 2002 1600 Déiere behandelt. Vun 2005 un waren et der ëm déi 2000 pro Joer.

2012 schaffen an der Statioun zwee haaptberufflech an eng Dose fräiwëlleg Mataarbechter.

## Kuckt och
* natur&ëmwelt
*Haus vun der Natur
* Natura

## Um Spaweck
* Websäit vun der Fleegestatioun
* D'Fleegestatioun op der Websäit vum Haus vun der Natur
Pall

D**'Pall** ass e belsch-lëtzebuergesche Waasserlaf dee seng Quellen an der Belsch tëscht Bunnert an Tontel huet. An der Belsch heescht d'Baach *Scherbach*, an de belsche Waasseratlas gëtt zwou Quellbaachen un, wouvun déi eng hir Quell zu Bunnert huet an déi aner südlech vun Tontel beim Kierfecht. Et ass déi leschtgenannt déi de Weier vun der Platinerei fiddert, an duerno och de Millegruef an de Kanal vum Milleweier vun der Grubermillen.

Si leeft zu Uewerpallen *um Diggel* an d'Land a kritt nodeem se laanscht d'Päiffeschmillen gelaf ass op der lénkser Säit Gesellschaft vun der Péilz. Vun do leeft se weider no Osten a Richtung Liewel, wou se just virdrun op der rietser Säit vun der Merelbaach gefiddert gëtt.

Hiert relativ staarkt Gefäll a gläichméissege Waasserdebit vun hire Quellen, an dee vun hiren Zouflëss, (all aus der Couche vum Lëtzebuerger Sandsteen) hunn et méiglech gemaach, datt en ettlech Mille laanscht d'Pall konnten ugedriwwe ginn.

Vun uewen no ënne waren dat:

* an der Belsch:
** 2 Millen op der *Platinerei* bei Tontel. Eng ass nach bewunnt, déi aner läit a Stécker do.
** D'Grubermillen just op der Grenz. Haut ass do eng Pompelstatioun fir d'Drénkwaaser vun der Areler Gemeng. 
* am Lëtzebuergeschen
** D'Millen zu Uewerpallen *Päiffeschmillen*, sou genannt nom leschte Besëtzer Peiffer. Se gouf Mëtt der 1990er Jore vun engem Kandskand vum fréiere Besëtzer restauréiert.
** D'Mille vu Liewel zesumme mat der Merelbaach.
** D'Mille vun Nidderpallen

## Nieweflëss
* Fraebur a Scherbaach bei Bunnert
* Péilz zu Uewerpallen
* Merelbaach tëscht Uewerpallen a Biekerech
* Näerdener Baach zu Nidderpallen

## Biller

Pall op der Grubermillen.JPG|D'Pall op der Grubermillen
Pall 2.JPG|D'Pall am Abrëll 2013 zu Nidderpallen


## Um Spaweck
Ulrike Nisch

D**'Ulrike Nisch**, anere Versioune no och **"Ulrika"** genannt, ass eng kathoulesch Séileg a war Uerdensschwëster vun de Baarmhäerzege Schwëstere vum Hellege Kräiz. Si ass den 18. September 1882 zu Mittelbiberach an Oberschwaben als Franziska Nisch op d'Welt komm. Si wiisst fir d'éischt bei hirer Groussmamm, da bei hirer Tatta op. Well si an Aarmut liewen, mussen d'Franziska an hir Gesëschter scho fréi kleng Aarbechte maache fir déi si da Liewensmëttel an d'Plaz kréien.

No hirer Schoulzäit, am Alter vun 12 Joer schafft si als Déngschtmeedche bei Famill vun hir a fënnt spéider eng Plaz bei enger Famill zu Rorschach an der Schwäiz. Nodeem si schwéier krank gouf a vu Schwëstere gefleegt gouf, hat si de Wonsch an d'Klouschter anzetrieden. Déi "Baarmhäerzeg Schwëstere vum Hellege Kräiz" zu Hegne um Bodensee huele si 1904 op, a si hëlt den Numm "Ulrike" un. Als Kicheschwëster huet si an de Néierloossunge vum Uerden zu Bühl an zu Baden-Baden geschafft. Zu där Zäit hat si och ëmmer méi dacks Visioune vun Hellegen an Engelen.

No engem Liewen an Demut an am Déngscht vum Nächsten, ass si den 8. Mee 1913 zu Hegne un Tuberkulos gestuerwen an do um Klouschterkierfecht begruewe ginn. De Jean-Paul II. huet si den 1. November 1987 séileg gesprach. 1991 sinn hir stierflech Iwwerreschter an d'Krypta vun der Klouschterkierch zu Hegne iwwerfouert ginn.

## Um Spaweck
Rheingrafenstein

De **Rheingrafenstein** ass eng Porphyr-Fielsformatioun bei Bad Münster am Stein-Ebernburg direkt un der Nahe (Floss).. Si ass 136 Meter héich.

Op der Spëtzt vum Fiels stinn d'Ruine vun der Buerg Rheingrafenstein. D'Buerg ass am 11. Joerhonnert opgeriicht ginn, an am Joer 1688 zerstéiert ginn. Et ass haut e Naturschutzgebitt, dat e mat enger Fär iwwer d'Nahe erreecht.

## Kuckt och
* Bad Münster am Stein-Ebernburg
## Um Spaweck
* Bad Münster-am-Stein
Diddelenger Museksschoul

D**'Diddelenger Museksschoul** ass de 7. Dezember 1946 gegrënnt ginn. Am Ufank goufe Coursen ugebuede fir Solfège, Gesang a Blosinstrumenter. 1951 si Coursë fir Piano, Gei an Cello derbäikomm.

Vun 1986 u sinn d'Aktivitéite vun der Museksschoul regional ausgedeent ginn. Vun do un ass d'Zuel vun ongeféier 150 Schüler kontinuéierlech eropgaangen.

Haut (2016) huet d'Museksschoul bal 1000 Schüler an zirka 50 Enseignanten, déi 1700 Coursen halen. D'Schüler kommen aus de Gemengen Diddeleng, Beetebuerg, Réiser a Weiler zum Tuer

D'Museksschoul huet hire Sëtz am Gebai vum Kulturzentrum Opderschmelz, respektiv dem Centre national de l'audiovisuel.

## Um Spaweck
* Websäit vum Kulturzentrum Opderschmelz
* Websäit vun der Gemeng Diddeleng
* Websäit vum CNA
Bretagne Classic Ouest-France

De **Bretagne Classic Ouest-France** (virun 1989: **Grand Prix de Plouay**) ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an der Bretagne gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zu der Serie vum *[[UCI ProTour]]*.

## Nimm vun der Course
* 1931 - 1988: **Grand Prix de Plouay**
* 1989 - 2016: **Grand Prix Ouest-France de Plouay**
* Zanter 2016: **Bretagne Classic Ouest-France**

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum ''Grand Prix Ouest-France''
* Resultater vum ''Grand Prix Ouest-France'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Renaud

De **Renaud Séchan** (dit „Renaud“), gebuer den 11. Mee 1952 zu Paräis, ass e franséische Sänger.
## Gielercher
*
## Um Spaweck
Transfiguratioun

**Transfiguratioun** ass e chrëschtlecht Fest dat an der orthodoxer an an der kathoulescher Kierch de 6. August gefeiert gëtt. Erënnert gëtt sech dobäi un en Evenement vun deem d'Evangelien erzielen (Markus 9,2-9; Matthäus 17,1-8; Lukas 9, 28-36). De Jesus ass mat dräi vu sengen Apostelen (Péitrus, Jakobus a Johannes) op e Bierg geklommen (traditionell de Bierg Tabor, dëst steet awer net an der Bibel) a gouf virun hinne verkläert, d.&nbsp;h. hien ass an engem aussergewéinleche Liicht erschéngen dat op seng Gëttlechkeet hiweise sollt genee wéi de Moses an den Prophéit Elias déi nieft him ze gesi waren. Et handelt sech hei also ëm eng sougenannt Theophanie.

## Um Spaweck
Eedelmetall

**Eedelmetaller** si wéineg reaktiv Schwéiermetaller, déi an der Loft net vill oder guer net oxidéieren. Dofir komme si an der Natur och am rengen Zoustand fir. Hir Dicht ass mei héich wéi 9,5 g/cm³.

Zu den Eedelmetaller gehéieren:
* Ruthenium,
* Rhodium,
* Palladium, 
* Sëlwer,
* Rhenium,
* Osmium,
* Iridium,
* Platin,
* Gold,
* Quecksëlwer.

Am cheemesche Sënn sinn Eedelmetaller all Metaller, déi an der elektrocheemescher Spannungsrei e positive Standardpotential géintiwwer dem Waasserstoff hunn. Traditionell gesi gëtt de Koffer allerdéngs net zu den Eedelmetaller gezielt, obwuel en am cheemesche Sënn eigentlech dozu gehéiert. Dowéinst gëtt en heiansdo als Hallefedelmetall bezeechent. Déi kënschtlech Elementer Bohrium, Hassium, Meitnerium, Darmstadtium, Roentgenium a Copernicium si sécherlech och Eedelmetaller.

## Um Spaweck
Provënz Drenthe

D**'Provënz Drenthe** ass eng vun den zwielef hollännesche Provënzen a läit am Nordoste vum Land. Am Süde grenzt se un d'Provënz Overijssel, am Westen u Frisland, am Norden u Groningen an am Osten un Däitschland.

Drenthe ass zanter 1839 eng eegestännesch Provënz.

D'Haaptstad ass Assen.

## Landschaften

Et kann een d'Provënz an dräi Landschaften andeelen:

### D'Heedgéigend am Westen

Hei fënnt een haaptsächlech arem Sandbiedem. Op deene Biedem huet sech haaptsächlech eng Heedvegetatioun agestallt wou fréier Schof gehale gi sinn. Durch den Asaz vu Kunstdünger sinn déi Biedem méi fruchtbar ginn an d'Schoofszuucht ass no an no duerch Wisen a Felder ersat ginn. Aner Deeler si mat Beem ugeplanzt ginn. Durch grouss Remembrementen huet dat d'Ganzt eng zimmlich geometrisch Andeelung kritt, soudatt vun aler Heedlanschaft net méi vill iwwereg bliwwen ass. Grouss Heedfläche fënnt een nach just am Nationalpark Drentschen Aa am Nordoste vun Assen.

### D'Mueren

Am Oste vun der Provënz fënnt een vill Mueren, wou Truff ofgebaut gëtt. Fir dat méiglech ze maachen hu missen Entwässerungskanäl ugeluecht ginn. Et gëtt nach zwéi grouss Moueren, den een ass de Bargerveen am Südosten, an am Südweste läit de Fochteloërveen.

### D'Kanalgéigend

Wëll déi meescht Flëss fir d'Schëffahrt ze kleng waren, sinn ee ganze Koup Kanäl gebaut ginn. Die wichtegst sinn den Drentsche Hoofdvaart, den Noord-Willems-Kanaal, den Hoogeveense Vaart an den Oranjekanaal.

## Gemengen an der Provënz

Zanter 1998 huet Drenthe 12 Gemengen. 

## Um Spaweck

* Statistieken provincie Drenthe, AlleCijfers
Provënz Nordholland

D**'Provënz Nordholland** (nl: Noord-Holland) ass eng vun den zwielef hollännesch Provënzen.

D'Haaptstad ass Haarlem.

## Geographie

Nordholland ëmfaasst eng Hallefinsel tëscht der Nordséi an dem IJsselmier. Méi wéi d'Hallschent besteet aus dréchegeluechte Gebidder de Polderen.

D'Insel Texel gehéiert och zu Nordholland.

## Geschicht

D'Provënz Nordholland ass 1840 entstanen duerch d'Deelung vun der aler Provënz Holland an Nordholland an a Südholland.

## Regiounen

* *West-Frisland*, nordëstlech vun Alkmaar. Stied: Hoorn, Enkhuizen, Medemblik a Schagen;
* *Kennemerland*, hanner den Dünen, tëscht Haarlem an Alkmaar;
* Waterland, eng suppeg Géigend nërdlech vun Amsterdam;
* *Het Gooi*, eng Géigend mat Bëscher an Heed ronderëm Hilversum.

## Gemengen
Zanter dem 24. Mäerz 2022 ass Nordholland an 44 Gemengen agedeelt.

* Aalsmeer (33.000)
* Alkmaar (112.000)
* Amstelveen (94.000)
* Amsterdam (918.000)
* Bergen (30.000)
* Beverwijk (43.000)
* Blaricum (12.000)
* Bloemendaal (24.000)
* Castricum (36.000)
* Den Helder (57.000)
* Diemen (33.000)
* Dijk en Waard (89.000)
* Drechterland (20.000)
* Edam-Volendam (37.000)
* Enkhuizen (19.000)
* Gooise Meren (60.000)
* Haarlem (165.000)
* Haarlemmermeer (162.000)
* Heemskerk (39.000)
* Heemstede (28.000)
* Heiloo (24.000)
* Hilversum (93.000)
* Hollands Kroon (49.000)
* Hoorn (75.000)
* Huizen (41.000)
* Koggenland (24.000)
* Landsmeer (12.000)
* Laren (12.000)
* Medemblik (46.000)
* Oostzaan (9.700)
* Opmeer (12.000)
* Ouder-Amstel (14.000)
* Purmerend (94.000)
* Schagen (47.000)
* Stede Broec (22.000)
* Texel (14.000)
* Uitgeest (13.000)
* Uithoorn (31.000)
* Velsen (69.000)
* Waterland (18.000)
* Wijdemeren (25.000)
* Wormerland (17.000)
* Zaanstad (160.000)
* Zandvoort (18.000)

## Kuckt och
* Randstad

## Um Spaweck

* Statistieken provincie Noord-Holland, AlleCijfers
Provënz Südholland

D**'Provënz Südholland** (nl: Zuid-Holland) ass eng vun den zwielef hollännesche Provënzen. Si läit am Weste vum Land an ass déi déckst besiidelt, an och déi mat deene meeschten Industrieen.

D'Haaptstad ass Den Haag,

Nopeschprovënze sinn am Norden Nordholland, am Osten Utrecht a Gelderland, am Südosten Nordbrabant, an am Süde Zeeland. Am Weste stéisst se un d'Nordséi.

## Geographie
Wichteg Stied sinn Den Haag wou och de Regierungssëtz ass an den Internationale Geriichtshaff, a Rotterdam. Leiden, Delft, Dordrecht, Schiedam a Gouda sinn historesch Stied.

Am Südoste vu Rotterdam stinn d'Mille vu Kinderdijk, déi zum UNESCO-Weltierwen zielen.

Flëss a Kanäl sinn ënner anerem d'Nieuwe Maas, de Nieuwe Waterweg, d'Oude Maas, den Haringvliet an d'Hollands Diep.

Am Süde vun der Provënz leien am Rhäindelta vill Inselen, déi duerch Brécken an Däicher matenee verbonne sinn:

* Goeree-Overflakkee
* Tiengemeten
* Voorne-Putten
* Rozenburg
* IJsselmonde
* Hoeksche Waard
* Eiland van Dordrecht

## Geschicht
D'Provënz Südholland ass 1840 entstanen duerch Deelung vun der aler Provënz Holland a Süd- an Nordholland.

## Gemengen

Zanter 2023 huet Südholland 50 Gemengen.

* Alblasserdam (20.000)
* Albrandswaard (26.000)
* Alphen aan den Rijn (114.000)
* Barendrecht (49.000)
* Bodegraven-Reeuwijk (36.000)
* Capelle aan den IJssel (68.000)
* Delft (106.000)
* Den Haag (563.000)
* Dordrecht (121.000)
* Goeree-Overflakkee (52.000)
* Gorinchem (38.000)
* Gouda (75.000)
* Hardinxveld-Giessendam (19.000)
* Hendrik-Ido-Ambacht (32.000)
* Hillegom (22.000)
* Hoeksche Waard (90.000)
* Kaag en Braassem (29.000)
* Katwijk (67.000)
* Krimpen aan den IJssel (30.000)
* Krimpenerwaard (58.000)
* Lansingerland (65.000)
* Leiden (127.000)
* Leiderdorp (28.000)
* Leidschendam-Voorburg (78.000)
* Lisse (23.000)
* Maassluis (35.000)
* Midden-Delfland (19.000)
* Molenlanden (45.000)
* Nieuwkoop (29.000)
* Nissewaard (87.000)
* Noordwijk (45.000)
* Oegstgeest (26.000)
* Papendrecht (32.000)
* Pijnacker-Nootdorp (58.000)
* Ridderkerk (47.000)
* Rijswijk (58.000)
* Rotterdam (664.000)
* Schiedam (81.000)
* Sliedrecht (26.000)
* Teylingen (39.000)
* Vlaardingen (75.000)
* Voorne aan Zee (74.000)
* Voorschoten (26.000)
* Waddinxveen (33.000)
* Wassenaar (27.000)
* Westland (115.000)
* Zoetermeer (127.000)
* Zoeterwoude (9.400)
* Zuidplas (47.000)
* Zwijndrecht (45.000)

## Kuckt och
* Randstad

## Um Spaweck

* Statistieken provincie Zuid-Holland, AlleCijfers
Provënz Overijssel

D**'Provënz Overijssel** ass eng vun den zwielef hollännesche Provënzen a läit praktesch duerch d'ganz Mëtt vum Land.

D'Haaptstad ass Zwolle.

## Gemengen

Zander 2005 huet Overijssel 25 Gemengen.

## Um Spaweck

* Statistieken provincie Overijssel, AlleCijfers
Gent-Wevelgem

**Gent-Wevelgem** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an der Belsch gefuer gëtt.

Dës Course gouf vum Gérard Margodt a Georges Matthys an d'Liewe geruff. Déi éischt Oplo vu *Gent-Wevelgem* war den 9. September 1934 a gouf iwwer eng Distanz vun 120&nbsp;km gefuer.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zu der Serie vum UCI ProTour.

## Palmarès

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vu Gent-Wevelgem
* Resultater vu ''Gent-Wevelgem'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Polnesch

**Polnesch** (pol.: *język polski*, *polski*, *polszczyzna*) ass eng slawesch Sprooch. Si gëtt haaptsächlech a Polen, Gebidder vun der Ukrain, Litauen a Wäissrussland geschwat, souwéi och vu polneschsproochegen Emigranten a westleche Länner wéi den USA, Groussbritannien, Irland oder Däitschland.

## Polnescht Alphabet
D'Polnescht Alphabet besteet aus 32 Buschtawen:

**A, Ą, B, C, Ć, D, E, Ę, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, Ó, P, R, S, Ś, T, U, W, Y, Z, Ź, Ż**

## E puer Wierder op Polnesch

## Um Spaweck
Pont de Namur

De **Pont de Namur** ass eng Eisebunnsbréck vun der Linn Nr 40 zu Léck déi iwwer d'Ourthe geet, op der Héicht vun der rue de Paris.

Et ass eng Dunnebréck vun enger Längt vun ongeféier 150 Meter, a besteet aus dräi Deeler:

# Um lénksen Uwänner läit se op 2 Piliéren aus Hasteng, deen Deel gëtt vu Greyträgere gedroen a geet iwwer de Quai du Condroz.
# D'Mëttelstéck dat iwwer d'Ourthe geet besteet aus engem Fachwierkträger, a läit och op stenge Piliéren.
# Um rietsen Uwänner bestinn Trägeren aus Huelkëschten, an hei geet se iwwer d'Nationalstrooss N° 633, déi hei den Numm Quai des Ardennes huet.

Si steet tëscht dem Pont de Belle-Île an dem Pont de Fétinne

### Kuckt och op der Linn 40

*Gare du Longdoz
*Gare Liège-Guillemins
*Tunnel vu Froidmont
Pont de Liège

De **Pont de Liège** ass eng Autobunnsbréck a Schréiseelbréck déi zur Verbindung E40-E25 gehéiert. Si ass am Joer 2000 a Betrib geholl ginn.

Si verbënnt Angleur mat Cointe a geet iwwer d'Meuse. D'Bréck déi eng Totallängt vun 327,5 m Meter huet besteet aus 3 Sektiounen. Um lénksen Uwänner vun der Meuse tëscht dem *Échangeur des Tilleuls* an engem Opleeër laanscht d'Meuse féiert eng 31,5 m laang Dunnebréck iwwer de *Quai Banning* fir den Uschloss un déi eigentlech Schréiseelbréck ze maachen. Déi besteet aus zwéin asymmetreschen Deeler wouvun den ee mat enger Längt vun 162 m déi eigentlech Bréck iwwer d'Meuse duerstellt, an dem anere vun 134 m d'Kontergewiicht mécht, dat anengems den Daach vum Nordportal vum Tunnel vu Kinkempois bilt.

Déi speziell Konzeptioun vu Kontergewiicht, eng sougenannt *Culée contrepoids*, war d'Léisung fir kënnen direkt um Uschloss vun der eigentlecher Bréck, op der Héicht vum Dropilier, mat enger kontinuéierlecher Pente vu 6,5 % weider an den Tunnel vu Kinkempois ze kommen. Des Weideren huet déi Konzeptioun vum Kontergewiicht d'Méiglechkeet gebueden, fir d'Wunnquartieren um rietsen Uwänner optimal géint den Autobunnskamméidi ze schützen.

De Kär vun der Bréck besteet aus enger stoler Huelkëscht (4,5 m x 3,75 m), un déi op 2/3 vun der Héicht d'Tabliere vun de Fuerbunnen op den zwou Säiten drumontéiert goufen. D'Tablieren déi 10,70 m breet sinn, gi mat zylindresche Schréiverstriewunge vun engem Duerchmiesser vun 30&nbsp;cm, de sougenannte *Bracons*, déi op all 3 Meter ubruecht sinn, um Buedem vun der Huelkëscht ofgestäipt. An der Këscht sinn all 6 Meter sougenannt *Bossagen* agebaut, un deenen déi ënnescht Verankerunge vun de Schréiseeler festgemaach sinn.

De Pilier deen eng liicht konesch Form huet ass 75 Meter héich. En huet op der Basis en Duerchmiesser vu 4,30 Meter an op der Spëtz sinn et 3,20 Meter. Vun der hallwer Héich un, gouf wéinst de Verankerunge vun de Schréiseeler, op enger Längt vu 35 Meter e stole Käfeg mat an de Bëtong agegoss.
## Um Spaweck
Lëscht vun de Brécken zu Léck

D'Stad Léck huet ee ganze Koup Brécken, besonnesch iwwer d'Meuse an iwwer d'Derivatioun, awer och iwwer d'Ourthe, den Albertkanal, den Ourthe-Kanal an d'Vesdre.

Déi Brécken hei drënner sinn all um Gebitt vun der Stad Léck.

## Brécken iwwer d'Meuse
* Pont d'Ougrée
* Pont de Renory
* Pont de Liège
* Pont-rails du Val Benoît
* Pont de Fragnée
* Passerelle La Belle Liégeoise
* Pont Albert 1er
* Pont Kennedy
* Passerelle Saucy
* Pont des Arches
* Pont Maghin
* Pont Atlas
* Pont-barrage de Monsin
* Pont de Wandre

## Brécken op der Derivatioun
* Passerelle Mativa
* Pont des Vennes
* Pont de Huy oder och Pont Orban
* Pont de Longdoz
* Pont d'Amercoeur
* Pont de Bressoux
* Pont Biais oder och Pont du Barbou

## Brécken iwwer d'Ourthe
* Pont de Belle-Île
* Pont de Fétinne
* Pont de Namur
* Pont Gramme

## Brécken iwwer den Albertkanal
* Marexhe-Bréck
* Bréck vu Milsaucy
* Pont Monsin iwwer d'Schleisebecke vun der Monsin-Schleis

## Brécken iwwer den Ourthe-Kanal
* Pont Marcotty
* Passerelle des Aguesses
* eng kleng Fousgängerbréck an eng Mini Hiefklappbréck um Schleisebecke Chênée
* Bréck iwwer d'Schleis zu Angleur (gespaart fir de Verkéier)

## Brécken iwwer d'Vesdre
* Pont de Lhonneux

## Waasserstroossen
* Meuse
** Ourthe-Kanal
** Ourthe
*** Weeser
** Légia
* Derivatioun
* Albertkanal

## Al Brécken
* Pont d'Avroy
* Pont d'Île

## Um Spaweck

Léck a seng Brécken (franséischen Text)
Passerelle des Aguesses

D**'Passerelle des Aguesses** ass eng Hiefklappbréck am Wosystem mat Kontergewiicht fir Foussgänger iwwer den Ourthekanal tëscht Angleur a Chênée.

Wéi déi nei Autobunn an de Pont de Liège gebaut goufen, huet den Ourthekanal missen eng ronn 50 no riets deplacéiert ginn. Dobäi ass anengems eng Bréck déi vun Angleur op Belle-Île mat sengem Centre commercial gaangen ass, an déi duerch d'Autobunn keng Verbing méi mat Angleur hat, ewechgerappt ginn an dunn haten d'Leit vun Angleur keng Méiglechkeet méi fir dohin ze kommen.

Dofir ass déi nei Fousgängerbréck opgeriicht ginn.

## Kuckt och

Lëscht vun de Brécken zu Léck
Schluecht vun Omdurman

An der **Schluecht vun Omdurman** am Sudan huet den 2. September 1898 eng brittesch-egyptesch Arméi ënner dem Sirdar (Chef Suprème) vun der egyptescher Arméi, dem Horatio Herbert Kitchener d'Unhänger vum 1885 verstuerwene Mahdi ënner hirem neie Leader dem Abdallahi ibn Muhammad niddergemaach. D'Schluecht bedeit d'Enn vum Mahdistenopstand an erméiglecht d'Ëremeruewerung vum Sudan duerch déi anglo-egyptesch Arméi.

## Resultat

D'Schluecht gëllt an technesch-taktescher Hinsicht als en Dréipunkt an der Militärgeschicht, dei den Ivergank tëscht der Kriechsféierung vum 19. a vum 20. Joerhonnert markéiert. Dat kënnt dohier, datt engersäits wärend hirem Verlaf eng vun den leschte frontale Kavallerieaattacke vun der Weltgeschicht geridde gouf, annerersäits goufe vun de Britten an deem Kampf fir déi éischt Kéier déi nei entwéckelt Maxim-Maschinengewierer a grousser Zuel agesat.

No der Schluecht gouf Omdurman an dat vum Mahdi zerstéiert Khartum besat, dat dunn erëm vum Lord Kitchener nei opgebaut gouf. D'Mahdiste lafen an de Süde fort. Do kontrolléiere se bis 1899 d'Gebitt vun Darfur bis op d'Grenz vun Ethiopien. Am Oktober 1899 schéckt de Lord Kitchener 8.000 Zaldoten fir den Abdallahi ibn Muhammad definitiv auszeschalten. An der Schluecht vun Umm Diwaykarat an der Provënz Kordofan gouf deen du geklappt, an e koum dobäi ëm d'Liewen.

Dat zeréckeruewert Land gouf net un Egypten zeréckginn, mä 1899 als anglo-egyptescht Kondominium konstituéiert mat dem Lord Kitchener als éischte Generalgouverneur. Well en d'Schluecht gewonnen hat krut de Kitchener, den 1. November 1898, den Titel vun engem Barong (*Lord Kitchener of Khartoum and of Aspall in the County of Suffolk*), an de Bathuerden. Direkt duerno koum et zur Faschoda-Kris.

## Literatur
* Terry A. Brighton: *The last charge. Queen Victoria's lancers and the battle of Omdurman*, The Crowood Pree, Malborough 1998, ISBN 1-86126-189-6
* Donald Feathertone: *OMDURMAN 1898*, Osprey, London 1993, ISBN 1-85532-368-0
* Donald F. Featherstone: *Omdurman 1898. Kitchener's victory in the Sudan*, Praeger, Westport, Conn. 2005, ISBN 0-275-98631-4
* Arthur Hodges: *Kitchener*, Vorhut-Verlag, Berlin 1937
* John C. Pollock: *Kitchener. The road to Omdurman*, Constable Books, London 1998, ISBN 1-09-479140-6
* Philip Ziegler: *Omdurman*, Pen & Sword Books, 2003, ISBN 0-85052-994-8
* G. W. Steevens: *With Kitchener to Khartum*, ISBN 1-84342-158-5
Siichtachs

Eng **Siichtachs** ass en Ausdrock aus dem Urbanissem an dem Park- oder Landschaftbau. E bedeit eng Schneis déi aus kënschtleresche Grënn ugeluecht gouf, an déi eng Vue op e wichtegt Gebai verstäerkt.

## International bekannt Beispiller
*Axe historique zu Paräis
Duisburg

**Duisburg** ass eng Stad an der Bundesrepublik Däitschland. Mat 502.211 Awunner (2022) ass et déi eeleftgréisst Stad vun Däitschland an déi fënneftgréisst an Nordrhein-Westfalen.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vun der Stad Duisburg