Lëscht vun de lëtzebuergesche Spréchwierder

Hei ginn e puer **lëtzebuergesch [[Spréchwuert|Spréchwierder]]** an alphabetescher Reiefolleg opgezielt:

## A
* Wien **A** seet, muss och B soen.
* Wann d**'Aarbecht** ee räich méich, da wier den Iesel méi räich wéi de Mëller.
* Vun der **Aarbecht** gëtt kee fett.
* Dat **Aalt** dauert am längsten.
* Besser e midden **Aarm**, wéi een eidelen Daarm.
* **Aarm** sinn ass keng Schan.
* D**Aarmut** ass e Sträitmécher.
* Hien huet mech net emol mam **Aasch** bekuckt (*hien huet mech total ignoréiert*).
* **Adam** an Éiv waren déi zwéin éischt Äppeldéif.
* Aus den **Aen**, aus dem Sënn.
* Véier **Ae** gesi méi wéi zwee.
* D**'Aen** op oder de Beidel.
* Wat een net **ännere** kann, soll ee roueg erdroen.
* Näischt gesot ass och eng **Äntwert**.
* Een **Af** mécht der honnert.
* Engem **Af** geet alles gutt.
* Ech ginn der gläich en **Akkont**! (*du kriss gläich Streech!*).
* Léier keen alen **Af** Grimasse maachen.
* **Al** Eisen, ale Goss, al Fraen, ale Verdross.
* En **ale** Kniecht an eng jonk Mod gëtt gär e grousse Stot.
* Bei den **Alen** ass ee gutt gehalen.
* **Alles** leeft, nëmmen de Fräsch deen hopst.
* Den **Alter** geet vir (*sot den Eilespill, dunn huet e seng Mamm d'Trap eragestouss*).
* An **Amen** a Jo war d'Affär gedoen (*d'Affär war ganz séier gedoen*).
* Sécher wéi den **Amen** am Gebiet.
* Den **Apel** fält net wäit vum Bam, e misst just de Bierg erofrullen.
* Et soll ee sech ëmmer een **Apel** fir den Duuscht versuergen.
* Den **Appetit** kënnt iwwer dem Iessen.
* Ah la bonne **Auder** sot d'Fra, du huet se de Bock gestrach.
* D**'Ausriede** si fir ze gebrauchen.

## B
* **Bal** ass nach keng Maus an der Fal.
* **Ba**l a bal ass nach laang kee Fësch gefaang.
* Besser den Aascht fält wéi de **Bam**.
*En ale **Bam** verplanzt een net (*en ale Mënsch soll een do liewe loossen, wou e gewinnt ass*).
* Déi dommst **Baueren** hunn déi déckst Gromperen (*och domm Leit kënne Chance hunn*).
* Wat de **Bauer** net kennt, dat frësst en net.
* E **Bauer**, e Béier an e Stéier, dat sinn dräi ongemälleg Déier.
* Et huet een dees Gudden ni ze vill, sot de **Bauer**, du ass him d'Mëscht op de Kapp gefall.
* Et ass dofir gesuergt, datt d**'Beem** net an den Himmel wuessen.
* Wat een net am Kapp huet, muss een an de **Been** hunn.
* Wéi e **beicht**, sou gëtt ee lassgesprach.
* Wéi een an de **Bësch** rifft, sou schaalt et erëm.
* Dat **bescht** kënnt hannenno.
* **Besser** ass besser, sot d'Fra, do huet se d'Ham an der Mëllech gekacht.
* **Besser** eng Kuuscht an der Täsch, wéi eng Fieder um Hutt.
* **Besser** spéit eppes, wéi fréi näischt.
* **Besser** spéit, wéi guer net.
* D**'Bestueden** ass eng Lotterie.
* Wéi ee säi **Bett** mécht, sou schléift een.
* Et ass besser **biedelen**, wéi stielen.
* Hanner dem **Bierg** sinn och Leit.
* En neie **Biesem** kiert besser.
* Och eng **blann** Sau kann eng Eechel fannen.
* De **Blanne** viirspanen *(eppes verkéiert maachen).*
* Et ass nach laang net alles Gold, wat **blénkt**.
* Et heescht keng Kou **Blimmchen**, dees se hief eng wäiss Strimmchen.
* Mengen a **Botter** schäissen ass zweeërlee.
* Du bass net hei, fir **brong** ze ginn! (*seet een zu engem, deen net effikass schafft*).
* Deen nervt mech, ech kéint en ongespëtzt an de **Buedem** schloen! (*deen nervt mech, ech géif en am léifste gutt zerschloen*).

## C

* Grénge **Chrëschtdag**, wäissen Ouschterdag.
* D**'Chance** geet dem Soff no.
*Du hues méi **Chance** ewéi Verstand (*wat der geléngt, ass méi duerch Zoufall ewéi duerch Iwwerleeën*).

## D
* Schéck een **Dabo** an de Bësch (an d'Welt), da kriss de een Eefalt erëm.
* Muer ass och nach een **Dag**.
* Wat den **Dag** méi helleg, wat der Däiwel méi rosen.
* Et gëtt näischt sou reng gestiicht, t'kënnt dach un **Dagesliicht**.
* Wou **Damp** ass, do ass och Feier.
* Et muss ee mat deene Meedercher **danzen**, déi do sinn.
* Engem **Dawen** ass gutt priedegen.
* Et muss ee sech der **Decke** no strecken (*et muss een eens gi mat deem, wat een huet*).
* All **Déierche** säi Pleséierchen.
* Dee klengen **Déif** hänkt een, de grousse léisst ee lafen.
* Een **Däiwel** dreift deen aneren.
* Wann der **Däiwel** hongereg ass, da frësst e Fléi.
* Ee Mënsch ass deem aneren säin **Däiwel**.
* Et soll een den **Däiwel** net un d'Wand molen.
* Wann ee vum **Däiwel** schwätzt, dann ass e schonn do.
*Dee Kärel huet der **Däiwel** an der Panz!  (*dee Kärel ass duerchdriwwen*).
* All **Dëppe** fënnt säin Deckel (*jiddweree fënnt iergendwann de Partner, dee bei e passt*)
* Wat ënner den **Dësch** fält, ass fir d'Mod.
*Hien ass um **Dill**, éier der Däiwel Schong an Huesen unhuet (*hien ass mueres ganz fréi aktiv*).
* Géint d**'Dommheet** ass kee Kraut gewuess.
* Ëmsoss ass der **Doud** an dee kascht d'Liewen! (*et kritt een näischt fir näischt*)
* Géint der **Doud** ass kee Kraut gewuess.
* Aarm a räich, der **Doud** mécht alles gläich.
*Ech hu vun der **Doud** an der Däiwel näischt verstanen (*ech hunn absolut näischt verstanen*).
*Deem enge säin **Doud**, deem anere säi Brout! (*wat enger Persoun schuet, notzt enger anerer*).
* Den **Dreck** leeft bis en zesummekënnt.
* Wat een am **Dreck** méi réiert, wat et méi sténkt.
* Wann den **Dreck** Mëscht gëtt, da gëtt e gär gefouert (*arrogant ginn*).
***Dreck** schauert de Mo! (*seet een zu engem, deem eppes beim Iessen net propper genuch ass*).
* Hie steet do ewéi d'Kand beim **Dreck** (*hie weess net, wat e soll soen oder maachen*).
***Dräimol** ass gëttlech, véiermol ass spëttlech.
* Wat ee méi **drénkt**, wat ee méi duuschtereg gëtt.
* Eng deeglech **Drëps** schléit e Lach an de Steen *(Steter Tropfen höhlt den Stein)*.
* Fir d**'Duechter** ze kréien, muss een d'Mamm freien.

## E
* **Ëmgekéiert** ass och gefuer.
*Et reent ewéi mat **Eemeren** (geschott) (*et reent ganz vill*).
* **Eemol** ass keemol.
* **Een** nom aneren, sot d'Fra, du huet se d'Kanner der Rei no gebeetscht.
* **Egal** ass an déi eng Hand geschass an an déi aner geklappt.
* **Endlech** ass net éiweg.
* Alles huet en **Enn**, nëmmen d'Wurscht huet der zwee.
* Et ass **éischter** gesot wéi gedoen (gemaach)! (*dat léisst sech net einfach maachen*)

## F
* Vum **Faaschte** krepéieren d'Honn.
*Vum **Fale** léieren d'Kanner goen.
*Dat huet mäi klenge **Fanger** mer gesot (*ech verroden net, wie mer dat gesot huet*).
* D**'Fauscht** an der Täsch maachen.
* Et passt wéi d**'Fauscht** op d'A.
* Wie mat **Feier** ëmgeet, verbrennt sech.
* Wou **Feier** ass, do ass och Damp.
* Wou et dämpt, do ass **Feier**.
* Et muss een e klenge **Fësch** an d'Waasser werfen, fir een décken ze fänken.
*Elo kréien déi kleng **Fësch** och Waasser (*elo kommen déi onwichteg Persounen och zum Zoch*).
* Et ass nach kee **Fëscher** mat dräi Häre begruewe ginn.
* D**'Fëscher** an d'Jeeër schwätzen eng Sprooch.
* D**'Fëscher** an d'Jeeër si Plättelefeeër.
* Un de **Fiederen** erkennt een d'Vullen.
*Hal direkt op, soss **flaamt** et! (*hal direkt op, soss ginn ech rosen!*).
* Et ass méi liicht e Sak **Fléi** ze hidde wéi e verléift Framënsch.
* **Flott** gelieft a séileg gestuerwen, dat ass dem Däiwel d'Rechnung verduerwen.
* Eng uerg **Fra** ass een Zonk ëm d'Haus.
* Wie seng **Fra** gär huet, léisst se doheem.
* Wou d**'Fra** d'Box unhuet, wéckelt de Mann d'Kanner.
* Wien Ongléck huet mat de **Fraen** a Gléck mat de Päerd, gëtt e räiche Mann.
* E **Fraleitshoer** zitt méi wéi e Klackeseel.
* **Fréi opstoe** mécht den Dag laang.
* Dee vill **freet** gëtt vill gewuer.
***Friet** dech emol (un de Kapp)! (*bass du geckeg?*).
* All **Fro** ass eng Äntwert wäert.
* Mat **Froe** vermécht een näischt.
* E laange **Fuedem**, eng faul Néiesch.
*Hien huet e **Fuerz** am Kapp (*hien ass arrogant*).
* E schlechte **Fuuss** deen nëmmen ee Lach huet.
* De **Fuuss** verléiert de Pelz, awer d'Naupen ni.

## G
* Hie **gaapst** ewéi e Klouschteriesel! (*hie mécht de Mond ganz grouss op, wann e gaapst*).
*No dräi Deeg gëtt de **Gaascht** deene meeschte Leit zur Laascht.
* Déi ongeluede **Gäscht** setzt ee virun d'Dier.
* Engem geschenkte **Gaul** kuckt een net an d'Maul.
* Laang **gebuergt** ass net geschenkt.
* Jiddwer **Geck** gefält seng Kap.
* Ee **Geck** mécht der honnert.
* Ee **Geck** ka méi Froe stelle wéi honnert Weiser beäntwere kënnen.
* Aus **Geck** gëtt dacks Eescht.
*En huet sech drugehalen ewéi de **Geck** un de Bengel (*en huet sech ganz vill drugehalen*)
* D'Kanner an d**'Gecke** soen d'Wourecht.
* Mat Force räisst een och eng **Geess** hannen erëm.
*Geet et da mam **Geescht**! (*bass du da geckeg!*).
* Deem enge **gefält** d'Mamm, deem aneren d'Duechter.
* Mat gaangen, mat **gefaangen**, mat gehaangen.
* Dee vill huet ass vill **gehäit**, deen näischt huet nach méi.
* Deemno **Geld**, deemno Wuer.
* D**'Geld** regéiert d'Welt.
* D**'Geld** gëtt een ewech, an den Eefalt behält een.
* A **Geldsaachen** héiert d'Gemittlechkeet op.
* D**'Geleeënheet** mécht den Déif.
* **Gemälleg** kënnt een och virun.
*Maach **gemälleg**, mir sinn net am Hee! (*maach lues, et gëtt kee Grond, fir sech ze tommelen!*).
* **Geplot** ass och gelieft.
* D**'Gerechtegkeet** huet eng Nues aus Wues.
* Besser schlecht **geridde** wéi houfreg gaangen.
* Et kënnt alles op d**'Geschéck** un.
* D**'Geschier** weist d'Aarbecht.
*Hien huet e **Gesiicht** ewéi e Paangech! (*hien huet e grousst, ronnt Gesiicht*).
* Et ass éischter **gesot** wéi gedoen.
* Dee **gesond** ass, soll net kloen.
* Zwee **gesi** méi wéi een.
* E gutt **Gewëssen** ass dat bescht (Kapp–)Këssen, an ee schlechte Verhalt och.
*Hien ass kee **Giedlechen** (*hien ass kee gudde Mënsch*).
* **Ginn** an erëm geholl ass gestuel.
* Et muss ee sech net **ginn**, soulaang nach Kniddelen am Dëppe sinn.
* De gudde **Glaw** mécht séileg (an de Speck mécht fett).
*Dat ass de **Glanz**! (*dat ass genial!*).
* D**'Gléck** geet dem Soff no (*Leit, déi voll sinn, hunn dacks Gléck*).
* Et ass net alles **Gold** wat blénkt an net alles Dreck wat sténkt.
* Et kann een net alles op d**'Goldwo** leeën.
*Hien héiert d**'Gras** wuessen an d'Fléi néitsen (*him entgeet näischt*).
*Hien huet sech **gréng** a giel geiergert (*hien huet sech ganz vill geiergert*).
* D**'Guttheet** ass e Stéck vun der Dommheet.

## H
* Wat een net **hale** kann, dat soll een och net verspriechen.
* Deen näischt vu sech **hält**, deen ass näischt.
* Eng **Hand** wäscht déi aner.
*Zéi mer eng Händsch aus! (*ech kann der näischt ginn, wat ech selwer net hun*n).
* Alles ass een **Handwierk** (an d'Fléifänken eng Geschwënnegkeet).
* Vill **Hänn** läsche vill Bränn (awer si sinn der Däiwel am Zoppekomp). (*wann een zu vill ass, kann ee villes erreechen*).
* Waarm **Hänn**, Léift ouni Enn.
* Kal **Hänn**, waarmt Häerz.
*Ech hu just zwou Hänn! (*ech kann net alles gläichzäiteg maachen!*).
* Déi kleng Spëtzbouwen **hänkt** een, déi grouss léisst ee lafen.
* **Hätten** an Haten, dat waren zwou aarmer *Staten* (Stied).
* Zwee **haarder** Steng muele seele reng.
* Keen **Haus** ouni Maus.
*D**'Haus** verléiert näischt! (*wat een am Haus vertässelt huet, fënnt een enges Daags erëm*).
* Eng fläisseg **Hausfra** ass déi bescht Spuerbéchs.
* **Här** ass **Här** a Max ass Max.
* Den **Här** priedegt nëmmen eemol.
* Wéi den **Här** sou d**Geschär''.
* Et ka keen zwee **Häre** gläichzäiteg déngen.
* Déi déck **Häre** bäisse sech net.
* Kënns de net **haut**, da kënns de muer.
* **Héieresoen** ass hallef gelunn.
*Eiser **Herrgott** huet allerhand Kaschtgänger, awer keng déi näischt iessen.
* Et soll een eisem **Herrgott** net an d'Handwierk fuschen.
* Den **Hieler** ass sou gutt wéi de Stieler.
* Wat een net **hiewe** kann, dat soll ee leie loossen.
* Späert är Pëllen an, ech loosse meng **Hinnercher** lafen.
*Déi Fra huet **Hoer** op der Zong (''dat ass eng béis Fra'').
* Et muss een dat Bescht **hoffen**, dat Schlecht kënnt vum selwen.
* **Hoffnung** léisst liewen.
* Wann den **Hond** net geschass hätt, dann hätt en den Hues kritt (En hätt en nawell kritt wann e kee Gras gerappt hätt fir den Hënneschten ofzebotzen).
*Wie frech ass ewéi en **Hond**, dee lieft ewéi en Här (''déi frech Leit kréien ëmmer alles, wat se wëllen'').
*Dee mat **Hënn** schlofe geet, steet mat Fléi op.
* Et gëtt méi Kette wéi rosen **Hënn**.
* **Hënn** déi billen, bäissen net.
* Wien net um **Hënner** rutscht, deem bliedert en net.
* Den **Honger** dreift de Wollef aus dem Bësch.
* **Honger** ass dee beschte Kach (''schmaacht et net, et ësst een et dach'').
* Engem **Hongregen** ass gutt kachen.
* Bal, ass nach keen **Hues** an der Fal.
* Deen zwee **Huesen** zugläich noleeft, dee kritt keen.
* Deen et laang **huet** léisst et laang hänken.
* Deen näischt **huet** kann näischt verléieren.
* Wat ee méi **huet**, wat ee méi wëll hunn.
* Wie vill **huet**, brauch méi.
* E gudden **Hunn** gëtt net fett.
* Dee wëllt **Hunneg** lecken, däerf d'Beien net fäerten.
* Besser den **Hutt** wéi de Kapp verluer.
* Beim **Huwwele** fale Spéin.

== I ==
* Wann et dem **Iesel** ze wuel ass, da geet en op d'Äis danzen.
* E gudden **Iesel** stéisst sech nëmmen eemol.
* Als **Iesel** gebuer, als Iesel gestuerwen.
* Wien den **Iesel** spillt muss d'Säck droen.
* Du kanns den **Iesel** bei d'Waasser féieren awer saufe muss e selwer.
* **Iessen** an Drénken hält Läif a Séil zesummen.
* Wéi am **Iessen**, sou an der Aarbecht.
* Déi méng, déi féng, huet d**'Illeg** gesot ''(d'Eil, en ellent Déier, fënnt hier Kanner déi schéinst)''.
* Et geet näischt **iwwer** eng gutt Ausried.

== J ==
* Bass du **jaus**? (''bass du geckeg?'').
* Hie läit nach am **Jelli** (''Hie läit nach am Bett, well e gëschter ze vill gedronk huet'').
*De Verstand kënnt mat de **Joren** (awer och déi gro Hoer).
* Et soll een net **jäize** bis ee geschloen ass.
* **Jiddwerengem** säint, dann huet der Däiwel näischt.

== K ==

* Vill **Käch** verdierwen de Bräi.
* Wann d**'Kallef** am Pëtz läit, da kënnt den Deckel drop.
* Aus **Kanner** gi Leit.
* D**'Kanner** hunn d'Laachen an d'Kräischen an engem Sak.
* Wann een de **Kanner** dee klenge Fanger gëtt, da wëlle si d'ganz Hand.
* Kleng **Kanner**, klengt Leed, grouss Kanner, grousst Leed.
*Wéi een d**'Kanner** winnt, esou huet een se (''et spiert ee selwer d'Konsequenze vun der Erzéiung, déi ee senge Kanner gëtt'').
* Eng **Kannerhand** ass séier gefëllt.
*Déi Dommheet ass op seng **Kap** gaangen (''fir déi Dommheet huet hie misse geruedstoen'').
* Wat een net am **Kapp** huet, huet een an de Been.
* Et kann een net all **Kapp** ënner een Hutt bréngen.
* Wat näischt **kascht**, ass och näischt (''gutt Saache kaschte vill Suen'').
*Ech kafen dach keng **Kaz** am Sak! (''ech loosse mech op näischt an, éier ech et iwwerpréift hunn'').
* D**'Kaze** loossen d'mausen net.
* Wann d**'Kaze** fort sinn, da sinn d'Mais Meeschter.
* [[Kraache Kar|Kraache **Kare**]] fueren am längsten.
*Déi **Keelt** geet engem duerch Muerch a Schank (''déi Keelt spiert een um ganze Kierper'').
* Et ass net alles riicht wat bei de **Keeser** geet. Ext:, well seng Fra war kromm.
*Ech ginn, wuer de **Keeser** (Kinnek) zu Fouss geet (''ech ginn op d'Toilette'').
* Déi schwaarz **Kéi** ginn och wäiss Mëllech.
*Hien hat gëschter Owend de **Kenki** gediebelt (''hien hat gëschter Owend ze vill Alkohol gedronk'').
* **Kënnt **Zäit, **kënnt** Rot.
*Et gëtt méi **Ketten** ewéi rosen Honn! (''et ass derfir gesuergt, datt d'Reegelen agehale ginn'').
* Maach, datt d**'Kierch** am Duerf bleift.
* Jiddweree soll viru senger Dier **kieren**.
* Nei **Kierchen** an nei Wiertshaiser sti seelen eidel.
* Et ass net all Dag **Kiermes**.
* Wien op d**'Kiermes** geet, deem seng Plaz vergeet! (''wie vu senger Plaz opsteet, muss dermat rechnen, datt en anere sech drop setzt'').
* Wann een net un d**'Kiischte** kënnt, seet ee se wiere sauer.
* Da gëtt ee gewuer, wat d'Pond **Kiischte** kaschten.
* Deen nëmmen eng **Klack** héiert, héiert nëmmen ee Schall.
*Et muss een déi zwou **Klacken** héieren! (''et muss een déi zwou Meenunge betruechten'').
* Wien héich **klëmmt**, fält déif erof.
* Deen huet nach **Klibbersuen** an der Täsch.
* Mat **Knëppele** fänkt ee keng Vullen.
*Hien huet e **Knuet** an der Leitung (''hie versteet net direkt, wat gemengt ass'').
***Komm** eran, da kucks de eraus.
*Dat do ass grad de **Kotteng**! (''dat do ass grad dat Richtegt!'')
* Et gëtt ee sou al wéi eng **Kou**, et léiert een nach ëmmer dozou.
* Sou al gëtt keng **Kou**.
* Et heescht keng **Kou** Blimmchen, dees se hief eng wäiss Strimmchen.
* Wann der Däiwel d**'Kou** huet, da kann en d'Kallef och huelen.
*Deen huet vun der rosener **Kou** gefriess (''deen ass granzeg'').
*Dat geet op keng **Kouhaut**! (''dat ass onverschimmt!'')
***Kräisch** net, éier s de geschloe bass! (''reeg dech net op iwwer eppes, wat nach net geschitt ass!'')
*Hie séngt, et ass, fir **Kréienaen** an d'Oueren ze kréien (''hie séngt ganz falsch'')
* Dee sech an de **Krësch** leet, gëtt vun de Schwäi gefriess.
* De **Krou** geet sou laang zum Buer bis e brécht.
* Deen an der **Kutsch** wëll fueren däerf d'Geld net spueren.

== L ==
* Et huet een sou vill vum **Laachen**, wéi vum Kräischen.
* Wie fir d'lescht **laacht**, laacht am beschten.
* Wat **laang** dauert, gëtt gutt.
*Wien et **laang** huet, léisst et laang hänken! (''wie vill Suen huet, weist et'').
*Dat do ass mir esou **laang** ewéi breet! (''dat do ass mir komplett egal'').
*T'ass **lächerlech**, sot d'Fra, du hat se eng Seibecken an der Hand.
*Lee dech era wéi s de bass, mäi **Läpp** ass och zerrass.
* De **Läpp** ass méi no wéi d**'Hiem.**
*Ech hunn einfach kee **Leeër** fonnt (''ech hunn einfach keng gutt Positioun fonnt fir ze schlofen'').
*De Papp an de Jong sinn iwwer ee **Leescht** gezu ginn (''de Papp an de Jong hunn déi selwecht Eegenschaften'').
*Iessen an drénken hält **Leif** a Séil zesummen (''iessen an drénken hält Kierper a Geescht gesond'').
* Wat een ewech **léint**, dat huet een net méi.
* Maach wéi d**'Leit**, da geet et der wéi de Leit.
* Iessen an Drénken hält **Leif** a Séil zesummen.
* Et muss een d**'Leit** huele wéi se sinn.
* D'Gecke sinn och **Leit**, just keng wéi déi aner.
* Et muss een net alles gleewen, wat d**'Leit** soen.
* **Léiwer** gro, wéi net méi do.
* De **Leschten** ass de Beschten.
* Aus aner Leit's **Lieder** ass gutt Rimme schneiden.
* Wien net **liesen** a schreiwe kann, ass nëmmen en hallwe Mann.
*Hien hëlt et vun de **Liewegen**! (''hie léisst sech seng Wuer / Aarbecht deier bezuelen'').
*Hien huet e **Liewen** ewéi en Hond ouni Fléi (''hien huet keng Suergen am Liewen'').
* Et muss ee **liewen**, a liewe loossen.
* Et kann een net vun der Loft eleng **liewen**.
* Et **lieft** een nëmmen eemol.
* Et **lieft** een net vun der Aarbecht, mä vum Profit.
* Et gëtt och gedréckte **Ligen**.
* E jonke **Ligener**, en alen Déif.
*D**'Lompe** fänken un ze sténken (''d'Affär gëtt brenzeleg'').
* Wéi op der **Long**, sou op der Zong; ''oder'': vun der **Long** op d'Zong (''riichteraus soen, wat een denk''t).
* Jiddweree **lueft** seng Kanner, wéi de Bauer seng Ranner.
* **Lues** am Iessen, **lues** an der Aarbecht.

== M ==
* **Maach** wat s de kanns.
* Wann d**'Mais** sat sinn, ass d'Miel batter. (''seet een, wann ee glott gëtt, well ee sat ass'').
*Et soll een d**'Mais** net bei de Speck spären (''et soll ee keen a Versuchung féieren'').
* Wéi d**'Mamm**, sou d'Duechter.
* E **Mann**, e Wuert.
* Wou kee **Mann** ass, ass kee Rot, wou keng Fra ass, ass kee Stot.
*Hien ass voll ewéi de **Männchen** am Liicht! (''hien huet ze vill Alkohol gedronk'').
* **Matten**, Mais a Muede kënnen nëmme schueden.
* Dee gär ee **Maufel** hëlt, muss och de Mond opdinn.
* Wien näischt **mécht**, deen näischt brécht.
* Et **mécht** ee wéi ee kann, an net wéi ee wëllt.
* Besser eng **Méck** am Dëppen, wéi glat näischt.
* Et fänkt ee méi **Mécke** mat Hunneg, wéi mat Esseg.
* Besser **Mécke** gefaang wéi méisseg gaang.
* Zwou **Mécke** mat engem Läpp schloen.
* Dat schéinst **Meedche** kann net méi ginn, wéi et huet.
*Dat **Meedchen** huet der un all Fanger zéng! (''dat Meedchen huet vill Freieren'').
* Et muss ee mat deene **Meedercher** danzen, déi do sinn.
* Eng gutt **Meenung** an e gudde Glaw maache séileg.
* Eng gutt **Meenung** ass vill wäert.
* Et ass nach kee **Meeschter** vum Himmel gefall.
* Wat ee **méi** huet, wat ee **méi** wëll hunn.
* Wat **méi**, wat léiwer.
* Een nom aneren, sot de **Mëller**, do huet en d'Kanner der Rei no gebeetscht.
* Een dee **mengt**, dee weess näischt.
* Iren ass **mënschlech**.
* Op senger **Mëscht** ass den Hunn Meeschter.
* Dat ass fir **Mippercher** ze kréien (wann eppes nervt).
* Wat ee spuert iwwer de **Mond**, frësst d'Kaz oder den Hond.
*De **Mound** steet am Waasser (''de Mound ass duerch den Niwwel verdeckt'').
* Ze vill an net genuch, ass keng **Mooss**.
* **Muer** ass och (nach) een Dag.
* **Mueresstonn** huet Gold am Monn.

== N ==
* Et geet dach näischt iwwer en eegent **Nascht**.
* De Wollef verléiert säin aalt Hoer, awer seng **Naupe** behält hien.
* Et ass **néierens** besser, wéi doheem.
* Den **Näid** frësst säin eegenen Här.
* Géif den **Näid** brenne wéi Feier, da wieren d'Holz an d'Kuelen net sou deier.
* Wien **Näider** huet, huet Brout, wie keen huet, leit Nout.
* All Vulle stierwen, nëmmen d**'Näidvullen** net.
* Wou **näischt** ass, kënnt och **näischt** hin.
* Wou **näischt** ass, geet näischt zu Schanen.
* Deen **näischt** aus sech mécht, aus deem gëtt **näischt**.
* Vun **näischt** kënnt **näischt**.
* Wien **näischt** mécht, deen **näischt** brécht.
* Deen **näischt** wot, deen **näischt** wënnt, deen **näischt** sicht, deen **näischt** fënnt.
* Deen huet **Nerve** wéi Tramsschinnen.
* Deen **net** wot, deen **net** wënnt, deen **net** haspelt, deen **net** spënnt.
* **Nokucke** kascht näischt.
*Et hat eng gutt **Nonn** fir hie gebiet (''hien hat Gléck am Ongléck'').
* Am **Noper** säi Gaart ass gutt kraude goen.
* Gutt **Nopere** brauche keng Heck.
* Et ass méi liicht fir **nozekucken**, wéi ze schaffen.
* Waarm **Nuechte** gi gudde Wäin, awer krank Leit.
*Hal op, an der **Nues** ze fëschen! (''hal op, mam Fanger an der Nues ze wullen!'')
* **Nuets** sinn all d'Kaze gro.
* Den **Numm** mécht vill zur Saach.
* Et muss een d'Kand mam **Numm** nennen.
* **Null** vun **Null** geet op.

== O ==
* **Ondank** ass der Welt Loun.
* Deen **Ongléck** huet, brécht de Fanger am Bräi.
* Wie ka fir een **Ongléck**? D'Welt ass voll.
* Een **Ongléck** kënnt seelen eleng.
* Am **Ongléck** erkennt ee seng Frënn.
* **Onkraut** vergeet net.
* Dee sech iergert huet **Onrecht**.
* Ze vill Recht ass **Onrecht**.
* Et soll ee sech net méi **oplueden**, wéi een droe kann.

== P ==
* **Pak** zerschléit sech, **Pak** verdréit sech.
* Ouni Hee kann dat bescht **Päerd** net fuerzen.
*Du bass däi **Papp** wéi duer gespaut (''du gläichs dengem Papp ganz vill'').
* **Pech** am Spill, Gléck an der Léift.
* Déi al **Pëlle** leeën déi déckst Eeër.
* E wëllegt **Päerd** soll een net schloen.
* Kee kann engem **Plakegen** an d'Täsch gräifen.
*Wann s du miss nomaachen, wat dee kann, da miss de de **Plakege** weisen (''du bass net amstand, him dat nozemaachen'').
* Dräimol **plënneren** ass sou gutt wéi eemol verbrannt.
* **Pabeier** ass gedëlleg.
* **Probéieren** geet iwwer studéieren.
*Et ass kee **Prophéit** a sengem eegene Land (''seet ee vun engem, deen am Ausland unerkannt ass, mee net a senger Heemecht'').
* D**'Propretéit** ass d'halleft Liewen.

== Q ==
* **Quetschen** och.

== R ==
* De **Räichtum** kënnt net vum Geld ausginn.
* Nom **Reen** kënnt ëmmer gutt Wieder.
* Wann et **reent**, da **reent** et riicht eran.
* **Reent** et net, dann drëpst et eeben.
* Déi bescht **Réit** kommen ëmmer ze spéit.
* Déi gutt **Réit** an déi schlamm Geesse kommen ëmmer hannenno.
* Et muss ee sech der Saach no **riichten**.
*Bei mir läit de **Rimm** erof (''ech hu keng Energie méi'').
* Wiem net ze **roden** ass, deem ass och net ze hëllefen.
* Gudde **Rot** ass deier, schlechte fënnt een iwwerall.
* D**'Rou** kënnt mam Alter.
* **Roum** gouf net an engem Dag gebaut.

== S ==

*Bekëmmert sech jiddweree senger **Saach**, da fält kee Schneider vum Dach.
* All **Saach** huet zwou Säiten.
* D'Haaptsaach vun der **Saach** ass ëmmer d**'Saach**.
* Wat **Saachen** a kee Schaf (fir se dran ze maachen).
* Jiddwerengem **säint**, dann huet der Däiwel näischt.
* Ze vill zerräisst de **Sak**.
* Et soll ee keng Kaz am **Sak** kafen.
*Mäi Bop huet eng nei **Salle à manger** kritt (''mäi Bop huet en neit Gebëss kritt'').
*An deem Beruff verdéngs de d**'Salz** net fir an d'Zopp (''an deem Beruff verdéngs de guer net vill'').
* Déi faulste **Sau** huet ëmmer dee gréissten Trach.
* An eng eidel **Scheier** kënnt keng Maus.
* Op engem **schéinen** Teller ësst ee sech net sat.
* Dee sech **scheit**, dee schued sech.
* Wie laang **schléift**, **schléift** sech waarm; wie fréi opsteet, ësst sech aarm.
* Et weess e wuel wéi ee **schlofe** geet, awer net wéi een opsteet.
* Wann et am beschte **schmaacht**, da soll een ophale mat iessen.
* Wie gutt **schmiert**, dee gutt fiert.
* Wien ze vill gutt **schmiert**, dee bei der Däiwel fiert.
* Un de **Schnësser** erkennt een d'Schwäin.
*Ech hu **Schong** an Huese verluer (''ech war iwwerfuerdert'').
* **Schousterkanner** a **Schmaddspäerd** mussen am dackste buerbes lafen.
* Wat ee **schreift** dat bleift.
* Deen de **Schued** huet, brauch fir de Spott net ze suergen.
* Jiddweree weess am beschten, wou de **Schong** en dréckt.
* D'Vollerten an d'Kanner hunn en eegene **Schutzengel**.
*Hu mir zesummen d**'Schwäi** gehitt? (''seet een zu engem, deen ze vill familiär gëtt'').
* Et soll ee **schwätzen**, wéi engem de Schniewel gewuess ass.
*Deen héiert sech gär **schwätzen** (''dee steet gär am Mëttelpunkt'').
* Géint de Stroum ass schwéier **schwammen**.
*Du wäerts dach net de **Schwanz** bäizéien! (''du wäerts dach net kleng bäiginn!'').
* Wat ze **schwéier** ass, dat hieft een net.
* Net gespillt, ass **sécher** gewonnen.
*Ech hunn e Verhalt ewéi eng **Seibecken** (''ech hunn e ganz schlechte Verhalt'')
* Wie **sicht**, dee fënnt.
* Déi net do **sinn**, ginn net gezielt.
* **Siweschléifer** Mëllechzopp, steet um hallwer Mëtteg op.
* Deen eemol alles gesot huet, huet hannenno näischt méi ze **soen**.
* Mam **Soen** ass net gehollef.
* D**'Sonn** huet nach kee Bauer vum Feld gedriwwen, awer de Reen.
* D**'Sonn** schéngt fir all Mënsch.
* An der **Stad**, do kascht d'Pond Botter e Frang a soss zwanzeg Su.
* Sou ass dat an der **Stad**, kriss de eng Mëtsch fir fënnef Frang a bass nach net sat.
* Aus **Spaass** gëtt Eescht.
* Mat **Speck** fänkt ee Mais.
* **Speck** a Brout schléit den Honger dout.
* Wou gehuwwelt gëtt, fale **Spéin**.
* Besser **spéit**, wéi glat net.
* Deen ee reeft de **Steen**, deen anere geheit en.
*Du gëss der Welt **Stéiss** (''seet een zu engem, dee lëschteg Iddien huet'')
* D**'Stierwen** ass dat lescht, wat ee kann ufänken.
* Mat **Streech** mécht ee säi beschte Frënd verdrësslech.
* Et muss ee sech der Decken no **strecken**.
* Wou der zwee sech **streiden**, huet een drëtten d'Hand am Spill.
* Wann der Zwéi sech **streiden**, freet sech den Drëtten.
*Dat geet mer op d**'Strëmp**! (''dat nervt mech!'')

== T ==
* Ech leeë mech e bëssen op d**'Träip** (''ech halen eng kleng Mëttesrascht'').
***Trauen** ass gutt, nokucken ass besser.
* Et muss een ëmmer wësse wéini datt een d**'Tromp** ausspillt.
* Du sollts der ëmmer eng **Tromp** an der Täsch halen.
*Du hues vun **Tuten** a Blose keng Anung! (''du hues vun näischt eng Anung!'')

== U ==
* Alles huet en **Ufank** an en Enn.
* Wou keen **Ufank**, ass och keen Enn.
* All **Ufank** ass schwéier.
* **Ursaache** sinn do fir ze gebrauchen.
* **Uewen** erëm de Spëtzekranz, ënnen erëm de Läpp net ganz.

== V ==

* Eemol **verbrannt**, an zweemol bestuet mécht räich.
* Dat ass e schlechte Schmadd, dee keen Damp **verdroe** kann.
* Dee kee **Verdross** huet, mécht sech es.
* Alles **vergeet** (nëmmen déi kloer Waasserzoppen net).
*Ech hunn e **Verhalt** ewéi eng Seibecken (''ech hunn e ganz schlechte Verhalt'')
* Wien näischt seet, **vermault** sech net.
* Wie sech op déi aner Leit **verléisst**, deen ass **verlooss**.
* Et **versäit** ee sech net méi wéi hanner de Leit.
* **Verspriechen** ass Schold, a Waarden ass Gedold.
* **Verspriechen** an Halen ass zweeërlee.
* De **Verstand** kënnt mat de Joren.
* **Vertrauen** ass gutt, Kontroll ass besser.
* Besser **Virsiicht** wéi Nosiicht.
* Engem **Volle** geet e Fudder Hee aus dem Wee.
* Schéi Fiedere maache schéi **Vullen**.
*Du bass e **Vull** fir d'Kaz (''du bass ufälleg fir Krankheeten'').

== W ==
* Deen ass mat all **Waasser** gewäsch, just net mat Wäiwaasser.
* Et gesäit ee méi wäit iwwer d**'Waasser**, wéi dran.
* Am dréiwe **Waasser** ass net gutt fëschen.
* Am Wäin "erdrénken" der méi, wéi am **Waasser**.
*Ziel deem näischt virun, dee kann d**'Waasser** net halen ''(ziel deem näischt virun, dee kann näischt fir sech halen'').
*Dat ass **Waasser** an de Pëtz geschott! ''(seet een, wann een eppes Iwwerflësseges mécht'').
*Dat do ass **Waasser** op meng (seng) Millen! ''(dat do gëtt menger [senger] Meenung méi Gewiicht'').
*De **Wäin** drénkt een a klenge Schlippercher ''(et mecht een net alles mateneen).''
* Wie fir d'éischt beim **Wäiwaasser** ass, dee seent sech.
* Wann déi **Wann** net wier, dann hätte vill Geessen näischt ze friessen.
* **Wat** net ass, kann nach ginn.
* All **Weeër** féieren op Roum.
* Wat s de net **weess**, dat mécht dech net hees.
* Wat een net **weess**, dat **weess** en aneren.
* **Wéi** een an de Bësch rifft, sou schaalt et zeréck.
* Déi **Wëll** lafen am Bësch.
* Wann een ënner d**'Wëllef** geet, muss ee mat haulen.
* Mam **Wëllen** eleng geet et net duer.
* Wann een de Kanner de **Wëllen** deet, da kräische se net.
* Mat guddem **Wëlle** mécht ee vill.
* **Wëlls** de net, dann hues de schonn.
* **Wëlls** de dat eent, da wëlls de och dat anert.
* Deen alles **wëllt**, kritt näischt.
* Sou geet et op der **Welt**, deen een huet de Beidel, deen aneren huet d'Geld.
* Et muss ee mat der **Welt** virugoen.
* Ech muss engem d**'Welt** weisen.
*Et ass eng elle **Welt** (''d'Liewen ass net schéin'').
*Hien huet **wënsch** dragekuckt (''hien ass schlecht gelaunt'').
* Wat ee **wënscht**, dat gleeft ee gär.
* Zwee **wësse** méi wéi een.
* D**'Wieder** erkennt een um Wand, den Här um Kniecht, de Papp um Kand.
* Mat **Wierder** bezuelt ee keng Schold.
*Um Enn vun hirem Liewe war d**'Wittfra** aarm ewéi Job (''um Enn vun hirem Liewe war d'Wittfra ganz aarm'')
* D**'Wourecht** geet net ënner.
* Op d**'Wourecht** kann ee bestoen.
* Wann ee vum **Wollef** schwätzt, da kënnt en.
* Et soll een net dem **Wollef** säi Pelz verkafen, bis een en huet.
* Deemno Geld, deemno **Wuer**.
* Et muss een net all **Wuert** op d'Goldwo leeën.
* Ee **Wuert** gëtt dat anert.

== X ==
* Engem en **X** fir en U virmaachen.

== Y ==
== Z ==
* Alles huet seng **Zäit**, nëmmen d'Fléi fänken net.
* **Zäit** ass Geld.
* Gutt **Zäit** denkt wäit.
* Hues de mol d'Pensioun, dann hues de keng **Zäit** méi.
* Keng **Zäit**, kee Rot.
*Kënnt **Zäit**, kënnt Rot.
* D**'Zäit** an d'Leit muss een huele wéi se kommen.
* **Ze vill** ass ongesond.
* Et weess een ni **ze vill**, an dacks net genuch.
* Déi **zefridde** Leit hunn ëmmer genuch.
* Jiddwer **Zirkus** huet säi Clown.
* Fir en **Ziwwi** ze maachen, muss een en Hues hunn.
* Wann ee bis den **Zock** huet, da geet et bal vum selwen.
* Hunneg op der **Zong**, Gal op der Long.
* Vun der **Zopp** gëtt ee schéin.
* Et gëtt keng **Zopp** sou waarm giess wéi se gekacht gëtt.
*Dee gesäit aus, du mengs, e kréich keng waarm **Zopp*' (*dee gesäit gouereg a schappeg aus'').