open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johann Oskar Backlund

De **Johann Oskar Backlund**, gebuer den 28. Abrëll 1846 zu Länghem, Schweden, a gestuerwen den 29. August 1916 zu Pulkowa, Russland, war e schweedesch-russeschen Astronom.

De Backlund huet op der Universitéit Uppsala Mathematik an Astronomie studéiert. Hien ass am Joer 1876 a Russland emigréiert, fir um Observatoire vun Dorpat a vun 1879 um Observatoire vu Pulkowa ze schaffen. Vun 1895 bis zu sengem Doud war hien Direkter vum Observatoire zu Pulkowa.

De Backlund huet virun allem um Gebitt vun der Himmelsmechanik geschafft.

1909 ass hie mat der Goldmedail vun der Royal Astronomical Society ausgezeechent ginn, an 1914 mat der Bruce Medal. No him ass den Asteroid (856) Backlunda genannt ginn. Ausserdeem dréit de Moundkrater Backlund säin Numm.
Takao Kobayashi

Den **Takao Kobayashi**, gebuer am Joer 1961, ass ee japaneschen Amateurastronom.

De Kobayashi huet um Oizumi-Observatoire ënner Uwendung vun CCD-Technik bi elo wäit iwwer 2000 Asteroiden entdeckt, dorënner och e puer Jupiter-Trojaner an äerdno Asteroide vum Typ Amor, z.&nbsp;B. den (7358) Oze. Him selwer ass den Asteroid (3500) Kobayashi gewidmet ginn.

Mat deem no him genannte periodesche Koméit P/1997 B1 (Kobayashi) ass dem Kobayashi e weideren Erfolleg gelongen: Am Ufank als Asteroid agedeelt, hu weider Observatioune gewisen, datt et awer e Koméit ass. De P/1997 B1 (Kobayashi) ass domat den éischte Koméit, dee jee vun engem Amateurastronom mat enger CCD-Kamera entdeckt gouf.

Den Takao Kobayashi ass Professer an der *Interdisciplinary Graduate School of Science and Engineering* am *Tokyo Institute of Technology* an huet ausserdeem an eng héich Positioun bei der *'Mitsubishi Chemical Holdings Corporation* (fréier: Mitsubishi Chemical Corporation).
Pallium

De **Pallium** ass an der kathoulescher Kierch e liturgescht Ornament dat vum Poopst, de Primaten, an den Äerzbëscheef déi Chef vun enger Kiercheprovënz sinn, gedroe gëtt wa s'eng Mass halen.

## Kuckt och
* Liturgescht Gewand

## Um Spaweck
Giovanni Battista Hodierna

Den **Giovanni Battista Hodierna**, gebuer den 13. Abrëll 1597 zu Ragusa, a gestuerwen de 6. August 1660 zu Palma di Montechiaro, war en italieeneschen Astronom.

Schonn als jonke Mann huet hie Koméiten op Sizilien, a senger Gebuertsstad Ragusa, observéiert. Spéider gouf hie Paschtouer an huet Mathematik ënnerriicht. Niewelaanscht huet hien awer weider Himmelsobjeten observéiert.

Den Hodierna huet 1654 de Katalog *De Amirandis Coeli Characteribus* publizéiert, mat ronn 40 Texter vun Himmelskierper. Seng Observatioune waren dem breede Publikum net bekannt, soudatt se laang net gesi goufen. Eréischt an den 1980er Jore goufe s'erëmfonnt.

## Kuckt och

## Um Spaweck
*  Hodierna bei SEDS
*  Biographie
Han

## Astronomie
*Han, e Stär am Stärebild Ophiuchus
## Flëss
* Han Jiang (Han Shui), e Floss an de chinesche Provënzen Shaanxi an Hubei
* Han Jiang (Guangdong), e Floss an der chinescher Provënz Guangdong
* Han-gang, e Floss a Korea
* Han, e Floss am Vietnam
## Uertschaften
* Han-sur-Lesse, eng wallounesch Uertschaft (Belsch)
* Han-sur-Meuse, eng Uertschaft am Departement Meuse (Frankräich)
* Han-sur Nied, eng Uertschaft am Departement Moselle (Frankräich)
* Han-devant-Pierrepont, eng Uertschaft am Departement Meurthe-et-Moselle (Frankräich)

## An Asien
* Han, e fréiere chineesesche Staat
* Han-Dynastie (漢), eng chineesesch Dynastie
** déi Westlech Han-Dynastie vun 206 v. Chr.–8 n. Chr.
** déi Ëstlech Han-Dynastie vun 23-220
** d'Shu Han Dynastie vun 221-263
** d'Han-Zhao Dynastie vun 304-329
** déi Spéit Han-Dynastie vun 936-947
* Han-Chinesen, déi gréisst Bevëlkerungsgrupp an der Volksrepublik China 
* Han en Indianervollek
* Den Numm fir eng Karawannserei am noen Orient
* Han: den Numm vun en Japaneschen Domaine
## Sproochen
* Han oder Hän eng atapaskesch Sprooch.
Alois Čenský

Den **Alois Čenský**, gebuer den 22. Juni 1868 zu Beroun, a gestuerwen den 29. Dezember 1945 zu Prag, war en tschecheschen Architekt.

## Wierk

## Um Spaweck
Philibert Jacques Melotte

De **Philibert Jacques Melotte**, gebuer den 29. Januar 1880, a gestuerwen den 30. Mäerz 1961, war e britteschen Astronom.

Seng Eltere stamen aus der Belsch a waren agewandert.

Am Joer 1908 huet hien en neie Jupitermound entdeckt, deen haut ënner dem Numm Pasiphae bekannt ass. Dësen Numm krut den Himmelskierper eréischt am Joer 1975, virdru gouf hie *Jupitermound VIII* genannt, well hien den aachten entdeckte Mound vum Jupiter war.

De 16. Januar 1909 huet de Melotte den Asteroid (676) Melitta entdeckt. Am Joer 1915 huet hien e Katalog vun 245 oppene Stärekéip a Kugelstärekéip zesummegestallt. Et ass e Katalog an deem vill grouss, a schonn mat bloussem A siichtbar Kéip wéi d'Hyaden, d'Hoer vun der Berenike an d'&alpha;Persei-Grupp stinn.
## Kuckt och
Rankniwwel

De **Rankniwwel** kann zwéi verschidden astronomesch Objete bezeechnen:

*De Rankniwwel am Stärebild Lyra och als M 57 oder NGC 6720 bekannt.

*De Rankniwwel an der Barnard Galaxie, kuckt dofir Hubble 1925 III
Yed Posterior

De **Yed Posterior** ass de Stär Epsilon Ophiuchi; am Stärebild Ophiuchus. De Yed Posterior gehéiert zu der Spektralklass G8 an huet eng Hellegkeet vu +3,3&nbsp;mag. Hien ass ronn 108 Liichtjoer vun eiser Äerd ewech (Hipparcos Datebank). Den Numm ass arabesch a bedeit "déi nächst Hand".

**Koordinaten** (Equinoxe 2000)

*Rektaszensioun: 16h18m19s
*Deklinatioun: -4°41'30"
Marfik

## Astronomie
Marfik ass d'Bezeechnung vu gläich dräi verschiddene Stären:
* Marfik, de Stär Kappa am Stärebild Hercules.
* Marfik, de Stär Lamda am Stärebild Ophiuchus.
* Marfik och Mirfak oder Marfak genannt, de Stär Alpha Persei am Stärebild Perseus.
Marfik (Ophiuchus)

De **Marfik** (och „Marsik“) ass de Stär λ Ophiuchi (Lambda Ophiuchi) am Stärebild Ophiuchus. De Marfik gehéiert zu der Spektralklass A2V an huet eng siichtbar Magnitude vu +3,82&nbsp;mag. Seng Distanz zu eiser Sonn läit bei 166 Liichtjoer.

Koordinaten (Equinoxe J2000.0)
* Rektaszensioun: 16h28m15s
* Deklinatioun: +2°5'0"
Jhemp Bertrand

De **Jean-Pierre** ("**Jhemp**") **Bertrand**, gebuer den 13. Februar 1921 zu Mënsbech an do gestuerwen den 1. Juli 2008, war e lëtzebuergesche Resistenzler a Politiker.

De Bertrand war am Zweete Weltkrich Refractaire an 1942 am SS-Sonderlager Hinzert wéinst sengen Aktivitéiten an der Resistenz agespaart. Vu Beruff war hie Beamten an der Steierverwaltung.

Gemengepolitesch war de Bertrand 43 Joer laang zu Schëtter am Gemengerot a vun 1973 bis 1975 do Schäffen.

Hie war ufanks Member vun der DP, mä huet déi verlooss, well se senger Meenung no ze vill Konzessiounen um liberale Prinzip gemaach huet. Zanter 1974 ass hie mat eegene Lëschten an d'Chamberwale gaangen: 1974 an 1979 (am Bezierk Zentrum) housch se Liberal Partei, 1989 Republikanesch Partei, 1994 PRP - Partei fir regional a réel Politik an 1999 De Steierzueler. Hien hat mat kenger vun hinne Succès. De Jhemp Bertrand war och e Grënnungsmember vun der FELES.

Wéinst sengem verbassenen Asaz géint den, wéi hien et gesouch, Muechtmëssbrauch duerch de Staat, gouf hien als eng Zort "Riets-Anarchist" beschriwwen.
Silvester

Mat **Silvester** ass am westleche Sproochraum, den 31. Dezember, de leschten Dag am Joer vum gregorianesche Kalenner, gemengt. No Silvester kënnt Neijoerschdag, den 1. Januar vum Joer duerno.

Den Numm "Silvester" geet op den Doudesdag vum Poopst Silvester I., den 31. Dezember 335 zeréck, deen am Hellegekalenner de selwechten Dag ass. Zanter de Gregorianesche Kalenner 1582 agefouert gi war, läit de leschten Dag vum Joer um 31. Dezember.

## Um Spaweck
Estuaires

**Estuaires** ass eng lëtzebuergesch kulturell Zäitschrëft, déi op d'Joer 1985 zeréckgeet. D'Orientatioun ass frankophon an interkulturell.

Member vum Editiounscomité sinn den Emile Hemmen, René Welter, Claude Barthels, Laurent Fels, d'Janine Goedert, de Félix Molitor an den Tom Reisen.

## Um Spaweck
Tycho-Katalog

Am **Tycho-Katalog** (TYC) fënnt een d'Resultater vun astronomesche Stärevermiessungen, déi den Astrometriesatellit Hipparcos vun 1989 bis 1993 gemaach huet.

D'Publikatioun vun den Hipparcos-Miessresultater am Joer 1997 huet fir d'Astrometrie ee spronghafte Fortschrëtt bruecht:

Den Hipparcos konnt Stäreplazen, Parallaxen an Eegebeweegunge vun 118.000 Stäre mat enger grousser Prezisioun vu ronn 0,003"/Hallefjoer respektiv 0,002"/Hallefjoer vermiessen; dës Date formen den Hipparcos-Katalog. Doriwwer eraus huet en zweet Instrument u Bord iwwer 1&nbsp;Millioun Stäre op ëmmerhi ±0,02" genee vermooss; déi Date maachen den Tycho-Katalog aus. Dat sinn 20- bis 50-mol méi genee a véiermol méi Stären, wéi bis zu deem Moment Stärekataloge jee haten.

Den Tychokatalog ass fräi zougänglech, an d'Daten erlabe jiddwerengem, d'Himmelsobjete mam Teleskop oder mat der CCD-Kamera genee an hallefautomatesch anzemoossen.

## Kuckt och
*Astronomesch Katalogen

## Um Spaweck

*  http://www.rssd.esa.int/Hipparcos/catalog.html
*  https://web.archive.org/web/20050302093901/http://astro.estec.esa.nl/Hipparcos/ 
*  https://web.archive.org/web/20080601021345/http://www.sternfreunde-breisgau.de/bedeckung.html
William Harvey

De **William Harvey**, gebuer den 1. Abrëll 1578 zu Folkestone, a gestuerwen den 3. Juni 1657 zu Hampstead, war en engleschen Dokter an Anatom.

## Um Spaweck
Andrea Pasini

Den **Andrea Pasini**, gebuer den 11. Dezember 1911 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 12. Mee 1945 am éisträichesche KZ Mauthausen, war e lëtzebuergesche Biergaarbechter a Resistenzler am Zweete Weltkrich mat italieeneschen Originnen.

Dem Pasini seng Eltere waren Italieener an hien huet mat 18 Joer déi lëtzebuergesch Nationalitéit duerch Optioun iwwerholl, an dat opgrond vum Gesetz vum 5. Mäerz 1905.

Sou konnt hien net wéinst sengen antifaschisteschen Aktivitéiten ausgewise ginn.

Den 21. Juli 1941 gouf hie vun der Gestapo verhaft an dunn an d'SS-Sonderlager Hinzert, an d'Konzentratiounslager Sachsenhausen an op Mauthausen verschleeft, wou hien e puer Deeg no der Liberatioun gestuerwen ass.

Hie krut posthum d'Croix de la Résistance.
Collaboration: Nazification?

**Collaboration: Nazification? Le cas du Luxembourg à la lumière des situations française, belge et néerlandaise** war den Numm vun engem internationale Colloque, deen am Mee 2006 am Centre culturel de rencontre Abbaye de Neumünster ofgehale gouf. E war organiséiert vun de Lëtzebuerger Nationalarchiven an dem CEGES, dem Centre d'études et de documentation Guerre et Sociétés contemporaines vu Bréissel.

D'Kollaboratioun mam Nazioccupant konnt do fir d'éischt Kéier vu lëtzebuergeschen Historiker an hire Kolleegen aus den Nopeschlänner zesummen analyséiert a verglach ginn.

## Ëm wat et gaangen ass
De Colloque hat e puer Haaptthemaen:
*D'Specificitéit vum Grand-duché an den däitschen Occupatiouns- an Annexiounsvirstellungen
*D'Legalitéit an d'Legitimitéit vun enger Occupatioun.
*Wie waren d'Collaborateuren?
*Wat waren de Collaborateuren hir Motiver an hir Ideologien?
*D'Ekonomie ënner der däitscher Occupatioun: Koum et zu enger ekonomescher Kollaboratioun? 
*Wéi ass d'Nokrichsgesellschaft mat der Kollaboratioun eens ginn?

## Literatur
* *Collaboration: nazification? - le cas du Luxembourg à la lumière des situations française, belge et néerlandaise*, erausgi vun de Lëtzebuerger Nationalarchiven, eng 1.Oplo vu 400 war séier vergraff; 2008 koum am Dezember eng zweet Oplo vu 400 eraus, déi iwwerschafft a verbessert war. Am Buch si 17 Texter vu lëtzebuergeschen an auslänneschen Historiker, déi um Colloque mat debäi waren.
Centre de documentation et de recherche sur l'enrôlement forcé

De **Centre de documentation et de recherche sur l'enrôlement forcé**, ofgekierzt **CDREF**, war e staatlechen Dokumentatiouns- a Fuerschungszenter iwwer d'Zwangsrekrutéierung am Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg. E gouf duerch d'Gesetz vum 4. Abrëll 2005 an d'Liewe geruff.

Den Zenter hat zanter 2008 säi Sëtz zu Gaasperech an der *[[rue de la Déportation]]* an der Stad Lëtzebuerg, am Gebai vun der fréierer Gare vun Hollerech

Ufank 2010 gouf am Zenter eng ëffentlech Bibliothéik a Mediathéik opgemaach.

Den Zenter ënnerstoung dem Staatsministère. Direkter war zanter 2006 de Steve Kayser.

Am selwechte Gebai waren och nach ënnerbruecht:
* de Comité directeur pour le souvenir de l'enrôlement forcé;
* den Deportatiounsmemorial (Mémorial de la déportation).

Am Juni 2015 huet de Staatssekretär am Bildungsministère Marc Hansen bekannt ginn, datt de CDREF 2016 mat anere Fuerschungszentren an Deeler vun der Uni Lëtzebuerg zu engem neien Institut fir Zäitgeschicht zesummegeluecht soll ginn. Den Zenter gouf dunn 2016 ofgeschaaft an duerch de Comité pour la mémoire de la Deuxième guerre mondiale ersat.

## Missioun vum Centre
Am Gesetz vun 2005 waren och d'Missioune vum Centre festgeluecht:

*D'Opsichen, d'Archivéieren, d'Konservéieren an d'Presentatioun vun der Dokumentatioun iwwer d'Zwangsrekrutéierung am Zweete Weltkrich zu Lëtzebuerg;
* d'Organisatioun an d'Ënnerstëtzung vun der historescher Fuerschung iwwer d'Zwangsrekrutéierung zu Lëtzebuerg;
*d'Erënnerung un d'Zwangsrekrutéierung lieweg halen.

## Kuckt och
* Monument de la déportation civile et militaire nieft der Hollerecher Gare
* Centre de documentation et de recherche sur la Résistance
* Regionalmusée vun den Zwangsrekrutéierten zu Diddeleng
* Nationale Resistenzmusée zu Esch-Uelzecht
* Gedenkplack un d'Zwangsrekrutéierung um Lampertsbierg

## Um Spaweck
*Websäit iwwer den Diddelenger Musée
Sex and the City

**Sex and the City** ass eng US-amerikanesch Televisiounserie.
Et handelt sech ëm d'Frëndschaft vu véier Frae vun New York an ëm hir Erliefnesser an der Léift, hir Diskussiounen a Gedanken iwwer mënschlech Bezéiungen.

Bis 2008 goufen am Ganze 6 Staffele mat 94 Follge gedréint an e Kinosfilm. Déi 5. Staffel war mat 8 Follgen déi kierzt an déi 6. Staffel mat 20 Follgen déi längst. Déi eenzel Follgen daueren 30 Minutten.

D'Serie baséiert um Buch *Sex and the City* vum Candace Bushnell. D'Buch zur Serie heescht *Sex and the City, Kiss and Tell* vum Amy Sohn. D'Iddi fir d'Serie ass vum Darren Star. D'Musek ass vum Douglas J. Cuomo.

## Beschreiwung
Regulus

Regulus ass e Wuert dat aus dem Latäin kënnt a bedeit *Klenge Kinnek*

Verschidde Begrëffer mam Numm Regulus:

*Regulus, zwou Zäitschrëften zu Lëtzebuerg
*Regulus: e Stär am Stärebild Léiw
*Regulus, e réimesche Cognomen:
**E bekannte Réimer mat deem Cognomen ass de Marcus Atilius Regulus
*Regulus, eng Gattung vun de Sangvullen 
*Regulus, eng historesch Stad an Afrika
*SSM-N-8A Regulus, eng amerikanesch militäresch Rakéit (Cruise missile)
*Regulus (Schëff), e Schëff vun der däitscher Bundesmarine
*Rieul vu Reims, (och Reolus, Réol, **Regulus**, Rigulus; † 698), Bëschof vu Reims 
*Regulus vun Arles, Bëschof vun Arles ëm 270
*Regulus, e bekannten engleschen Zuuchthengscht
*USS Regulus (AF-57) en amerikanescht Ravitaillementsschëff vun der Denebola-Klass
*Regulus Grammar Compiler, e Softwaresystem
*Regulus, eng franséisch-italieenesch Entreprise déi Dreifstoffbléck fir Rakéite baut.
Canon EOS 450D

De **Canon EOS 450D**, an Nordamerika heescht e *Canon Eos Digital Rebel XSi* an a Japan *Canon EOS Kiss X2*, gehéiert zu de Canon EOS Digital-Fotoapparaten. En huet méi Funktiounen, ënner anerem Live-View an eng méi héich Opléisung, wéi de méi ale Canon EOS 400D.

D'EOS 450D ass zanter dem Abrëll 2008 zu Lëtzebuerg ze kafen.

*De Sensor ass en 22,2 × 14,8&nbsp;mm CMOS-Sensor mat 12,2 Megapixelen a Biller mat maximal 2.848 × 4.272 Pixelen.
*De Brennwäiteverlängerungsfacteur ass 1,6
*Als Bildprozesser huet en een DIGIC III mat 14 Bits
*Den Autofokus gëtt vun 9 Punkte gesteiert.
*Am Sucher, deen eng Vergréisserung vun 0,87 huet, si 95&nbsp;% vum Bild ze gesinn.
*De Verschloss geet vun 30 Sekonne bis 1/4000 an d'Blëtzsynchronisatioun ass 1/200 s.
*Gespäichert gëtt op enger SDHC-Kaart.
*De Boitier weit 521 Gramm mat Akku a Späicherkaart.

## Um Spaweck
Nicolas Zimmer

Den **Nicolas Zimmer**, gebuer 1873, a gestuerwen den 9. November 1941, war e lëtzebuergeschen Industriellen.

Hie war e *Self-made-man* an Autodidakt, dee sech fir den Handel begeeschtert huet.

Hien huet sech 1898 mat der Anna Maroldt bestuet a si hunn, dat selwecht Joer, zesummen ënner dem Numm *Établissements Nicolas Zimmer.Maroldt* eng Firma gegrënnt déi ënner dem méi kuerze Numm *Nizi* spéider bekannt ginn ass. D'Haaptaktivitéit war den Handel mat Materialien (Metaller, Äerzer, Schlaken,...) déi an der Stolindustrie gebraucht gi sinn.

De Familljebetrib gouf 1923 an eng *Société anonyme* ëmgewandelt a krut den Numm *Compagnie des Mines et Métaux S.A.* ouni datt d'Aktiviéit vun der Firma geännert huet.

1924 gouf hien ee vun den Administrateure vun der Faarwefabrik 'PRIOR AG'.

Duerch seng weltwäit Kontakter gouf den Nicolas Zimmer spuenesche Vizekonsul zu Lëtzebuerg.
HaaptsäitBléck/Archiver 2005

## 2005
Dëst sinn d'Biller, déi 2005 an der Rubrik *Ee Bléck op * vun der Haaptsäit ze gesi waren.

Fichier:Josy Barthel.jpg| De Josy Barthel
Fichier:Buer Plëss (ënnen).jpg| Pëtz op der Plëss (vun ënnen)
Fichier:Suessem Schlass.jpg| D'Schlass vu Suessem
Fichier:Satellite image of Luxemburg in April 2003-lb.jpg| Lëtzebuerg vun héich uewe gekuckt
Fichier:De Charly.JPG| Monument fir de Charly zu Hueschtert op der aler Charlysgare
Fichier:Moien.jpg| Maanshéich Installatioun zu Bréissel am Conseilsgebai wärend der Lëtzebuerger EU Presidence, am 1. Semester 2005.
Fichier:Gros salaires.jpg| Plakat, mat deem Aarbechter op d'Lëtzebuerger Schmelze gelackelt goufen
Richard M. West

De **Richard Martin West**, gebuer den 10. Februar 1941 zu Kopenhagen, ass en däneschen Astronom deen um Europäesche Südobservatoire (ESO) schafft.

De West huet vill Koméiten entdeckt, dorënner de spektakuläre Koméit West (C/1975 V1) an déi periodesch Koméite 76P/West-Kohoutek-Ikemura an den 123P/West-Hartley.

Hien huet och nach 39 Asteroiden entdeckt, dorënner d'Trojaner (2146) Stentor, (2148) Epeios an (20995) 1985 VY. De West ass och Matentdecker, zesumme mam Hans-Emil Schuster, vun der Phoenix Zwerggalaxie.

Den Asteroid West dréit säin Numm.
St. Blasien

**St. Blasien** ass eng Stad a Baden-Württemberg am Schwarzwald a gehéiert zum Landkrees Waldshut.

## Geographie
St. Blasien läit am Südschwarzwald südlech vum Schluchséi am Dall vun der Alb op enger Héicht vu 770 m iNN.

## Kuckeswäertes
* Den Doum vu St. Blasien mat enger Kuppel vu 36 m Breet an enger Héicht vun 62 m.

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad
Joel Hastings Metcalf

De **Joel Hastings Metcalf**, gebuer de 4. Januar 1866 zu Meadville, Pennsylvania, a gestuerwen den 23. Februar 1925 zu Portland, Maine, war en amerikanesche Geeschtlechen an Astronom.

De Jong vum Lewis Herbert an der Anna (geb. Hicks) Metcalf huet am Alter vu 14 Joer groussen Intressi fir d'Astronomie entwéckelt. Hie gouf duerch e Buch, an duerch zwou enk Konjunktioune vun de Planéite Jupiter a Mars inpiréiert. Hien huet um *Meadville Theological Seminar* an op der *Harvard Divinity School* studéiert, an huet am Joer 1892 säin Doktertitel am Allegheny College gemaach. Uschléissend huet hien als unitaresche Geeschtleche geschafft, am Ufank zu Burlington, Vermont, an duerno zu Taunton, Massachusetts, Winchester, Massachusetts a Portland, Maine, wou hien am Joer 1925 gestuerwen ass.

Als Amateurastronom huet hie reegelméisseg Kontakt mat Professeren op den Universitéiten an un Observatoire gehalen. Hien huet 41 Asteroiden, 5 Koméiten a verschidde Verännerlech Stären entdeckt.

De Joel H. Metcalf war mat der Elizabeth S. Lockman bestuet an hat zwee Kanner: den Dr. Herbert E. Metcalf an d'Rachel Metcalf Stoneham.

** [[Asteroid]]en, entdeckt vum Metcalf**

## Kuckt och
Faschismus

De **Faschismus** ass eng politesch Ideologie, déi op eng extreem Aart a Weis an der konter-revolutionärer Beweegung 1919 bis 1922, a spéider ënner der Diktatur vum Benito Mussolini, an Italie Fouss faasst.

Hir Unhänger gi Faschiste genannt.

D'Symbol war den alréimesche "fascis", eng Gaarf Rudden, an där e Beil mat agebonne war, als Zeeche vun der Muecht a vum Recht ze bestrofen.
 
Als Regierungsform, déi souwuel autoritär, pyramidal opgebaut ("Führerprinzip", eng eenzeg Massepartei) an och sozial oder "völkesch" orientéiert war/ass, ass de Faschismus totalitär a prinzipiell och imperialistesch: hie beherrscht eleng, duerch déi eenzeg zougeloosse (faschistesch) Partei, déi dem "Duce" (*Führer*, op Däitsch) total ënnerworf ass, dat ganzt politescht, sozio-ekonomescht, kulturellt an edukatiivt Liewe vun der Gesellschaft, identifizéiert sech absolut mam Staat, kontrolléiert eleng sämtlech polizeilech a militäresch Institutiounen a versicht un déi alréimesch Gréisst duerch ë.&nbsp;a. d'Erweiderung vum Kolonialräich unzeknäppen (Libyen, Eritrea, Somalia, Ethiopien). Dobäi spillen eng gewësse pseudo-reliéis Mystik, d'Militariséierung vun der Gesellschaft a besonnesch d'Gewalt eng wichteg Roll.

De Faschismus léisst keng aner politesch Beweegungen oder Parteien zou. Hien ass weeder "lénks" nach "riets", mee ganz eleng, eeben totalitär, angeblech am Déngscht vun alle Membere vun der Volleksgemeinschaft. A wien net matmécht, gëtt als Feind betruecht a verfollegt.

## Kuckt och
* Fäsch
* Eise Garde
* Populismus

## Um Spaweck
James Edwin Meadows

Den **James Edwin Meadows**, gebuer 1828, a gestuerwen 1888, war en englesche Landschaftsmoler vu London. Hie koum aus enger Famill, mat grousser Molertraditioun, a war de Bouf vum James Meadows Sr.

De Meadows ass duerch déi ganz Insel gereest fir Motiver fir seng Biller ze fannen. Besonnesch hat awer d'Südküst him et ugedoen. En huet vill Biller am Essex, Kent, Sussex, Surrey, an op der Insel Wight gemoolt.

Seng Biller goufen an de grousse Londoner Gallerien ausgestallt, an der Royal Academy (1845-72) am British Institute, an an der Royal Society of British Artists.
Helen Suzman

D**'Helen Gavronsky-Suzman**, gebuer de 7. November 1917 zu Germiston, a gestuerwen den 1. Januar 2009 zu Johannesburg, war eng südafrikanesch Politikerin, déi sech joerzéngtelaang géint d'Apartheid agesat huet.

D'Helen Gavronsky war e Kand vu litauesch-jiddeschen Immigranten. Se huet op der *Universiteit van de Witwatersrand* zu Johannesburg Ekonomie a Statistik studéiert. Mat 19 Joer huet se sech mam Dr. Moses Suzman bestuet, mat deem se 2 Kanner krut. 1944 gouf si Lektorin op der Universitéit. 1949 gouf se Member vun der Verenigde Party, fir déi se 1953 an d'Parlement gewielt gouf. 1959 gouf se Member vun der Progressiewe Party (déi 1977 an der Progressiewe Reformiste Party opgaangen ass).

D'Mme Suzman war vun 1953 bis 1989 Deputéiert, wou se géint déi rassistesch Gesetzer gestëmmt huet, déi vun der Nasionale Party virgeluecht a gestëmmt goufen. 1967 huet se fir d'éischt den Nelson Mandela a sengem Prisong op Robben Island besicht. Si goufe befrënt a stounge weider a Kontakt; 1996 stoung si nieft dem Mandela, wéi deen, elo als President vu Südafrika, déi nei Verfassung ënnerschriwwen huet.

D'Helen Suzman war zweemol nominéiert fir de Friddensnobelpräis a krut 27 Éierendokter-Titelen.
Herman Van Rompuy

Den **Herman Van Rompuy**, gebuer den 31. Oktober 1947 zu Etterbeek, ass e flämesche Politiker (Christen Democratisch en Vlaams, CD&V).

Den Herman Van Rompuy war, no sengem Philosophie- an Ekonomiestudium zu Léiwen, tëscht 1972 bis 1975 Attaché bei der Belscher Nationalbank. Duerno gouf e Conseiller vum Premierminister Leo Tindemans (1975–1978) a vum Finanzminister Gaston Geens (1978–1980). Vun 1980 bis 1988 war en Direkter vum *Centrum voor Politieke, Economische en Sociale Studies*. Hien huet bis 1987 Coursen op der Héichschoul fir Commerce zu Antwerpen, a vun 1982 un och op der *Vlaamse Economische Hogeschool Brussel* ginn.

Vun 1988 bis 1993 war hie President vun der CVP, der Virgängerpartei vun der CD&V. Vun 1993 bis 1999 war e Vizepremier a Budgetsminister an der Federaler Regierung.

Am Juni 1999, huet d'CVP missen an d'Oppositioun. Den Herman van Rompuy war zanterhier Deputéierte vum nationale Parlament, a gouf den 12. Juli 2007 President dovun. 2004 krut hien den Éierentitel "Ministre d'État".

Nodeem dem Yves Leterme seng Regierung no e puer Méint auserneegebrach war, gouf de Van Rompuy den 30. Dezember 2008 vum Kinnek Albert II. als 48. belsche Premierminister vereedegt. Hie blouf dat bis den November 2009 a gouf dann, den 19. November 2009 éischte permanente President vum Europäesche Conseil. Den 1. Dezember 2014 gouf den Donald Tusk säin Nofollger als Conseilspresident.

Den Herman Van Rompuy ass de Brudder vum Eric Van Rompuy, dee vun 1995 bis 1999 de Ministeschportefeuille vun der Ekonomie, de PME'en, der Landwirtschaft an de Medien an der flämescher Regierung hat, a vun der Syndikalistin Tine Van Rompuy.

Hien ass bestuet a Papp vu véier Kanner.

## Publikatiounen
* *De kentering der tijden*, Lannoo, Tielt 1979, ISBN 90-209-0788-3
* *Hopen na 1984*, Davidsfonds, Löwen 1984, ISBN 90-6152-194-7
* *Het christendom. Een moderne gedachte*, Davidsfonds, Löwen 1990, ISBN 90-6152-584-5
* *Vernieuwing in hoofd en hart. Een tegendraadse visie*, Davidsfonds, Löwen 1998, ISBN 90-6152-688-4
* *De binnenkant op een kier. Avonden zonder politiek*, Lannoo, Tielt 2000, ISBN 90-209-4002-3
* *Dagboek van een vijftiger*, Davidsfonds, Löwen 2004, ISBN 90-5826-301-0

## Um Spaweck
* Offiziell Homepage
John Atta-Mills

Den **John Atta-Mills**, gebuer den 21. Juli 1944, a gestuerwen de 24. Juli 2012 zu Accra, war e Politiker am Ghana. Hie gouf den 28. Dezember 2008 am 2. Tour zum President vun der Republik gewielt a war dat bis zu sengem Doud.

## Um Spaweck
Bruno Wyzuj

De **Bruno Wyzui**, gebuer de 26. Juni 1926 zu Gorzno a Polen , ass e Bass-Sänger, Musekspedagog a Komponist.

Hien huet 1964, zesumme mat der Béby Kohl-Thommes (Sopran) de *Madrigal de Luxembourg* gegrënnt an en an de Joren 1964 bis 1965 och dirigéiert. 1965 huet den Daniel Schertzer d'Direktioun iwwerholl.

Eng vum Bruno Wyzuj senge Kompositiounen ass de *Magnificat fir Sopran, Bass an Uergel* vun 1985.

Hie war ee vun de Léiermeeschtere vun der Mariette Kemmer.

## Kuckt och
*Lëscht vu Sängerinnen a Sänger (Klassesch Musek)

## Um Spaweck
* Dem Wyzuj seng Optrëtter
Abraham Hulk Sr.

Den **Abraham Hulk Sr.**, gebuer den 1. Mee 1813 zu London, an och do den 23. Mäerz 1897 gestuerwen, war de bekanntste Moler aus der Hulk-Famill, zu där säi Brudder, den John Fredrick Hulk, a säi Bouf den Abraham Hulk Jr. gehéiert hunn.

Hien huet haaptsächlech Biller vu Schëffer gemoolt, wougéint déi aner Zwéin, Landschaften a Biller vu Stied gemoolt hunn.

Den Hulk huet op der Akademie vun Amsterdam beim Portraitsmoler Jean-Augustin Daiwaille geléiert, huet tëscht 1833 an 1834 Reesen an Nordamerika gemaach, an huet sech duerno an Holland etabléiert, wou en zu Amsterdam, Nijkerk, Enkhuizen, Haarlem, an Oosterbeek gelieft huet. 1870 ass den Abraham Hulk erëm zeréck op London gaangen, wou en och gestuerwen ass.

Seng Biller gläichen deene vun de Moler aus der hollännescher romantescher Schoul vum 17. Joerhonnert, déi vill Biller vum alldeegleche Liewen, an Naturbiller, mat enger Virléift fir Detailer, a mat vill Gefill fir d'Natur gemoolt hunn.

Déi Biller waren an där Zäit besonnesch bei Membere vun der Bourgeoisie beléift, déi zu de sougenannte *Mëttelklasssammler* gezielt ginn.

## Ausstellungen
*Amsterdam, Den Hag, a Leeuwarden tëscht 1843 an 1868
*Royal Academy vun 1876 bis 1890

Biller vum Abraham sinn hautdesdaags ze gesinn am:
*Historesche Musée vun Amsterdam
*Teylers Museum zu Haarlem, den eelste Musée an Holland
*Zuiderzeemuseum zu Enkhuizen
*Gemengenarchiv vun Dordrecht

## Um Spaweck
Chengdu

**Chengdu**, op Chineesesch 成都市 *Chéngdū*, ass d'Haaptstad vun der chineesescher Provënz Sichuan an eng vun de 15 Ënnerprovënzstied vum Land. De kuerze chineeseschen Numm ass Róng (蓉). D'Stad huet 10,44 Milliounen Awunner, dovun ongeféier 4,52 Mio. an den néng Stadbezirken (1. Januar 2005). D'Stad huet sech nieft Chongqing zum Wirtschaftszentrum vu Westchina entwéckelt. 2006 gouf d'Stad nom China Daily zu der am véiert liewenswäertester Stad gezielt..

## Um Spaweck

* Offiziell Säit vun der Stad Chengdu (Chineesesch)
* Offiziell Säit vun der Stad Chengdu (Englisch)
Clement

**Clement** ass e Familljennumm. Et ass ursprénglech e Patronym, deen op de Virnumm Clément zeréckgeet.

Leit mat deem Numm sinn ë.&nbsp;a.:

* Cathy Clement (*1979), lëtzebuergesch Schrëftstellerin.
* Dick Clement (*1937), engleschen Dréibuchauteur a Filmregisseur.
* Franz Clement, éisträichesche Museker.
* Frantz Clement (1882-1942), lëtzebuergesche Journalist a Schrëftsteller.
* Hubert Clement (1889-1953), lëtzebuergesche Politiker.
* Jemaine Clement (*1974), US-amerikanesche Stand-up-Komiker a Schauspiller. 
* Lucien Clement (*1947), lëtzebuergesche Politiker.
* Marguerite Clement (1886-1979), lëtzebuergesch Léierin a Politikerin.
* Maurice Clement (*1972), lëtzebuergeschen Organist.
* Michel Clement (1800-1872), lëtzebuergesche Politiker.
* Raymond Clement (*1944), lëtzebuergesche Fotograf.
* Sven Clement (*1989), lëtzebuergesche Politiker.
* Wolfgang Clement, däitsche Politiker.

## Kuckt och
* Clemens
*Clément
*Klement
Klement

**Klement** ass e Familljennumm, dee vum laténgesche Virnumm Clemens hierkënnt.
Persoune mat deem Numm sinn oder waren ë.&nbsp;a.:

* Ernst Klement (1914–2002), däitschen Trainer fir Hummerwërfer
* Herbert H. Klement (* 1949), däitschen Theolog
* Karlheinz Klement (* 1963), éisträichesche Politiker
* Robert Klement (* 1949), éisträichesche Schrëftsteller
* Václav Klement (1868-1938), tschecheschen Automobilsindustriellen
## Kuckt och
* Clemens
*Clement
*Clément
Clément

**Clément** ass e Familljennumm. Et ass e Patronym, deen op de katéngesche Virnumm Clément zeréckgeet.

Leit mat deem Numm sinn oder waren ë.&nbsp;a.:

*Alberic Clément, e Maréchal de France;
*Arnaud Clément, e franséischen Tennisspiller;
*Aurore Clément, franséisch Filmschauspillerin;
*Coralie Clément, eng franséisch Sängerin;
*Frantz Clément (Moler), e lëtzebuergesche Zeechner a Moler;
*Frantz Clément (Journalist), e lëtzebuergesche Schrëftsteller a Journalist;
*Franz Clément, e belschen Auteur aus dem Areler Land;
*Hubert Clément, e lëtzebuergesche Journalist a Politiker;
*Jacques Clément, de Mäerder vum Henri III;
*René Clément, e franséische Filmrealisateur.
## Kuckt och
* Clemens
* Clement
*Klement
Jacques Rigaud

* Jacques Rigaud: (1680-1754) e franséischen Zeechner
* Jacques Rigaud: e franséischen Essayist, PDG an héije Fonctionnaire ënner dem Kulturminister Jacques Duhamel.
* Jacques Rigaud: e franséische Politiker a Buergermeeschter vu Ganges.
Ries

**Ries** ass ee Familljennumm, deen ë.&nbsp;a. och zu Lëtzebuerg geleefeg ass. Etymologesch geet en op eng (aussergewéinlech) grouss Persoun zeréck.

1880 hunn zu Lëtzebuerg 600 Leit sou geheescht, 1930 waren et der 1.413 an 1981 der 877.

Leit mat deem Numm sinn ë.&nbsp;a.:
* Adrien Ries, lëtzebuergesche Jurist, Ekonomist an Auteur.
* Christian Ries, lëtzebuergeschen Agronom an Ekolog.
* Jackie Ries, lëtzebuergesch Basketballspillerin.
* Jean-Pierre Ries, lëtzebuergesche Paschtouer.
* Mendaly Ries, lëtzebuergesch Juristin, Speakerin a Schauspillerin.
* ‎Michel Ries, lëtzebuergesche Vëlossportler. 
* Nico Ries, lëtzebuergeschen Offizéier.
* Nicolas Ries, lëtzebuergesche Schrëftsteller an Editeur.
* Paul Ries, lëtzebuergesche Foussballspiller.
* Pierre Ries, lëtzebuergeschen Ingenieur.
* Pit Ries, lëtzebuergeschen Handballspiller.
* Robert Ries, lëtzebuergesche Foussballspiller.
Louis Fuchs

De **Louis Fuchs**, gebuer den 9. Mee 1818, a gestuerwen de 26. Mee 1904, war e belsche Landschaftsarchitekt, deen zu Lëtzebuerg géint 1867 geschafft huet. Hie war eng Zäit Beroder wéi d'Festung ofgerappt gouf, a Responsabele fir d'Boulevarden an de Park vun der Stad unzeleeën, gouf awer vum Edouard André ersat.

An der Belsch hat hie sech en Numm gemaach, well hie vill Gäert vu grousse Proprietéiten amenagéiert hat.

Hie war den éischte Professer deen 1860 um deemools frësch gegrënnten *Institut agricole de Gembloux* aus där d*'Faculté universitaire Sciences agronomique et de l'École de Médecine vétérinaire de Curegem* entstanen ass, Schoul op der *École d'horticulture* zu Vilvoorde, iwwer d'Architektur vun den Zären an de Gäert gehalen huet.

De Louis Fuchs e gebiertege Preis vu Bramen hat säin Handwierk an Däitschland geléiert, a koum duerno an d'Belsch, wou e Chef vun de Gäert vum Herzog vun Arenberg gouf. Hien huet bis 1902 Schoul zu Vilvoorde gehalen.

Hien huet eng Zäit laang mat dem deemools beschbekannte franséischen Architekt Barillet-Deschamps zesummegeschafft, an och mat dem Émile Janlet dem Monni vum besser bekannte Jules Janlet.

De Louis Fuchs gëtt als den éischte belsche Landschaftsgäertner ugesinn.

### Wierker
*De Park vum ale Schlass zu Péruwelz, an der Provënz Hainaut, an deem e Kiosk am *Style Art nouveau* vum Léon Pavot steet.
*De Park vum Schlass *Petit* an der selwechter Gemeng.
*D'Anlage vum Domaine de Louvignies bei Ath, zesumme mat dem Désiré Limbourg.
*De Parc du Waux-Hall zu Mons am Hainaut
*D'Gäert vum Schlass vun Hex
*De Park vum Schlass vun Ittre
*De Park vum Schlass vu Groot-Bijgaarden
*De Park vu Beervelde an der Gemeng Lochristi
*De Parc Léopold zu Bréissel
*De Kierfecht vu Bréissel zu Evere

## Literatur
* Philippart, R., 2007. *Luxembourg. Historicisme et identité visuelle d'une capitale.* 207 S. éditions saint-paul. ISBN 978-2-87963-694-8, S. 21
Marc Henri Reckinger

De **Marc Henri Reckinger**, gebuer den 13. August 1940 zu Ettelbréck, a gestuerwen den 31. August 2023 zu Diddeleng, war e lëtzebuergesche Konschterzéier, Moler, Zeechner a Sculpteur.

## Biographie
No sengem Studium 1961-1963 op der *Académie des Beaux-Arts* zu Bréissel an op der *Akademie der schönen Künste* zu Wien gouf hie Schüler vum Roger Chastel an der *Ecole nationale des Beaux-Arts* zu Paräis. An där Zäit moolt hie Biller déi sech un der "École de Paris" orientéieren, enger Variant vum dominante Mainstream, dem "Abstrakten Expressionismus". Déi ganz Lëtzebuerger Konschtzeen orientéiert sech plus ou moins epigonal a provinziell un der "École de Paris".

An der zweeter Hallschent vun den 1960er duerchleeft de Marc Reckinger séier den Acquis vun der Pop Art an der Hard Edge. Biller vun där Zort konnt en an den Ausstellungen an de *Konschtscheiere vun Consdorf*, 1967-71, gesinn, enger deemools och kulturpolitesch interessanter a fir d'lëtzebuergesch Konschtgeschicht wichteg Initiativ vun de Kënschtler Norbert Ketter, Nico Thurm a M.H. Reckinger. Zum Schluss vun der Konsdrëffer Period lant hie politiséiert bei der Konzeptkonscht. Domat ass d'lëtzebuergesch Konscht op der Héicht vun der Zäit ukomm.

Enn der 1960er, Ufank der 1970er Joren ass de Marc Reckinger derbäi wéi sech informell eng Grupp vu verschiddene Kënschtler bilt, déi alleguer gläichermoossen an Oppositioun zur verschlofener "offizieller" Lëtzebuerger Konschtzeen stinn. En haarde Kär schielt sech eraus a praktizéiert am Kollektiv politesch Konzept-Konscht.

Enn vum Lidd beim Marc Reckinger: vun 1970-77 hält hien op mat molen, fir nëmme politesch aktiv ze sinn.

An den 1970er Jore war de Reckinger zäitweis an der trotzkistescher Ligue communiste révolutionnaire.

De Moler fänkt erëm un ze molen, an engem moleresch/gestuell/expressive Stil, natierlech politesch Theemen.

An den 1980er Joren entdeckt de Marc Reckinger de Kubismus fir sech nei a gesäit nach Méiglechkeeten. Eent vun deene leschte Biller a senger Fassong vu "Kubismus expanded" ass d'Bild "la scie" vun 1990, eng Kombinatioun vu Molerei an dräidimensionalem Assemblage.

Vun do féiert e Wee zu sengem leschte Coup: hie fabrizéiert dräidimensional Biller duerch hannerenee fräi an de Raum gehaangen Transparentfolien, déi bemoolt sinn. En typescht Wierk vun där Zort ass "Futur (sans) Papier" vun 2002.

E puer Deeg viru sengem Doud gouf bekannt, datt hien de Laureat vum  2. Lëtzebuerger Konschtpräis ass, deen am Oktober 2023 iwwerreecht gi sollt.

## Literatur
* Kayser, Lucien, 2009. *face à face: la fonction publique et l'art luxembourgeois*. Confédération générale de la fonction publique. Lëtzebuerg. ISBN 978-2-87954-212-6. (Ss. 76-77, 90-91)
* Katalog: M.H. Reckinger - un engagement de 40 ans, Éditions Kremer-Müller 2004

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
* Nowara, Malgorzata ."Marc Henri Reckinger." konschtlexikon.lu. Last updated2023-08-23 .https://www.konschtlexikon.lu/entry/lkl000822/6/.Web.Accessed15/07/2025 .

## Um Spaweck
Uewerflächentemperatur

D**'Uewerflächentemperatur** ass d'Temperatur, déi op enger Uewerfläch vun engem Kierper ass, a Bezuch vu senger Wäermestralung, déi vu bausse siicht- a miessbar ass. Si ass vu Bedeitung, wann de Kär vum Kierper eng aner Temperatur wéi d'Randschichten huet, wéi och wann een d'Prozesser vum Iwwerdroe vun der Wäermt op der Uewerfläch beschreiwe wëll.

## Thermodynamik an thermeschen Transfert

En Temperaturënnerscheed vun engem Kierper trëtt op, wa sech e Kierper deen am Ufank eng homogeen Temperatur huet, an eng Ëmgéigend deplacéiert déi eng aner Temperatur huet wéi hie selwer, an en doduerch Wäermt derbäi kritt oder ewechgeholl kritt. Déi baussenzeg Schichte passen dobäi hir Temperatur méi séier un d'Temperatur vun der Ëmgéigend un, wéi de staark thermesch isoléierte Kär. Sou huet zum Beispill e Kierper, deen am Waasser gewiermt gëtt, op senger Uewerfläch méi eng héich Temperatur wéi bannen, woubäi dat selwecht och an ëmgekéierter Form fir eng Ofkillung gëllt.

## Mieresuewerfläch

D**'Mieresuewerflächentemperatur** ass definéiert als d'Waassertemperatur ee Meter ënner der onmëttelbarer Mieresuewerfläch. Si stellt eng zentral meteorologesch a klimatologesch Moossgréisst duer, well si souwuel d'thermohalin Zirkulatioun vum Mier, wéi och den Austausch vun der Wäermt mat der Äerdatmosphär bestëmmt. An der Reegel benotzt ee fir d'Mieresuewerflächentemperatur déi englesch Ofkierzung **SST** (sea surface temperature).

Wichteg Parameteren, déi direkt oder indirekt op der Mieresuewerflächentemperatur an hire raimlechen Ënnerscheeder berouen, sinn de Southern Oscillation Index an d'Nordatlantesch Oszillatioun. Den SST spillt dobäi eng grouss Roll fir den El Niño an den La Niña souwéi fir d'Monsunphenomeen a speziell fir den Indesche Monsun.

## Stären

D'Uewerflächentemperatur vu Stären ass déi Temperatur vum Stär, déi vun der Äerd aus gemooss ka ginn. Dat seet awer wéineg iwwer seng Temperatur am Kär aus. Si ass do méi héich, wéi op der Uewerfläch, well am Kär duerch Kärfusioun grouss Hëtzte fräigesat ginn. Déi Wäermt gëtt da laanscht d'Temperaturgefäll no baussen transportéiert an do ofgestraalt, woubäi d'Relatioun tëscht der Wellelängt vum ausgestraalte Liicht an der Uewerflächentemperatur vum Stär duerch d'Verréckelungsgesetz vum Wien ginn ass.

Well een net an der Lag ass d'Temperatur vum Stär direkt ze moossen, wuel awer d'Wellelängt vun der fräigesater Stralung, kann een op déi Aart a Weis d'Uewerflächentemperatur vum Stär indirekt erausfannen. Am Fall vun eiser Sonn, mat enger Photosphärentemperatur vu ronn 5.800 Kelvin, ergëtt dat eng Wellelängt vu ronn 500&nbsp;nm, woubäi dee Wellelängteberäich zum siichtbare Liicht gehéiert.

## Um Spaweck
*  Information journaliere de température de la mer en europe et mediterranée (Medspiration, Agence spatiale européenne)
*  Température de surface en couleur par la NOAA
Léon Rinaldetti

De **Léon Rinaldetti**, gebuer de 14. Mäerz 1957 zu Diddeleng, ass e lëtzebuergesche Schrëftsteller.

Hie war Member am Lëtzebuerger Schrëftstellerverband, schafft um CNL an ass Literaturkritiker beim Radio 100,7.

## Wierk
* *Sprengsätze. Gedichte*. 96 S. Schortgen, Esch-Uelzecht. (2003)
* *Denn Bleiben ist nirgends*. Alpha Presse, Sulzbach. (2006)
**Unter Erdrandsiedlern: Gedichte*, Éd. Phi Differdéng, 120 S. ISBN 978-2-87964-180-5 (2011)
**Rencontres: Begegnungen* mat Zeechnunge vum André Hagen, mediArt Lëtzebuerg (2012)
**Wenn morgens die Kellerassel...: Haiku*, Éd. Phi, 112 S. ISBN 978-99959-37-20-1 (2016)
Olivier Chastel

Den **Olivier Chastel**, gebuer den 22. November 1964 zu Léck, ass e belsche Politiker (MR). Vu Beruff ass hien Apdikter.

Hie war zanter dem 30. Dezember 2008 an der Regierung Van Rompuy Staatssekretär am Ministère vun den Affaires étrangères an ass do chargéiert sech ëm d'Virbereedung vun der Presidence vum Conseil vun der Europäescher Unioun ze bekëmmeren. Nom Depart vum Van Rompuy ass hien an der selwechter Funktioun an der Regierung Leterme II bliwwen.

Vum Februar bis Dezember 2011 war hie Minister Kooperatioun an Entwécklung, an och zoustänneg fir europäesch Affairen. Dono war, bis Oktober 2014 Minister vum Budget a fir Verwaltungsvereinfachung.

Zënter Enn 2014 ass hie President vum Mouvement réformateur.

## Um Spaweck
*Websäit iwwer de Chastel
Einstein

**Einstein** ass e Familljennumm vum:
* Albert Einstein (1879–1955), däitsche Physiker an Nobelpräisdréier;
* Alfred Einstein (1880–1952), däitsch-US-amerikanesche Musekwëssenschaftler;
* Arik Einstein (* 1939), israeelesche Sänger;
* Carl Einstein (1885–1940), däitsche Konschthistoriker a Schrëftsteller;
* Hans Albert Einstein (1904–1973), Schwäizer-US-amerikanesche Bauingenieur;
* Hermann Einstein (1847–1902), däitschen Elektrotechniker an Entreprener;
* Siegfried Einstein (1919–1983), däitsche Schrëftsteller;

Ausserdeem:
* Einstein (Bierg), e Bierg am *Tannheimer Tal*;

Nom Albert Einstein genannt:
* Einstein (Asteroid), en Asteroid (*2001 Einstein*);
* Einstein (Unitéit), eng physikalesch Hëllefsmoossunitéit;
* Einstein (Krater), e Moundkrater;

an och dës naturwëssenschaftlech Formelen, Effekter an Elementer:
* Bose-Einstein-Kondensat, en Aggregatzoustand;
* Bose-Einstein-Statistik, e Spezialfall vun der allgemenger Quantenstatistik;
* Einstein-Cartan Theorie, eng Gravitatiounstheorie, Verallgemengerung vun der Allgemenge Relativitéitstheorie;
* Einstein-de-Haas-Effekt, e Magnetismuseffekt;
* Einstein-Equatioun, eng Fluktuatiouns-Dissipatiouns-Bezéiung;
* Einstein-Hilbert-Wierkung, e Bestanddeel vun der Allgemenger Relativitéitstheorie;
* Einstein-Modell, eng Berechnungsmethod aus der Festkierperphysik;
* Einstein-Synchronisatioun, eng Konventioun fir Aueren op verschiddene Plazen ze synchroniséieren;
* Einsteinium, e cheemescht Element aus der Rei vun den Actinoiden;
* Einsteinkoeffizienten, déi an der statistescher Physik gebraucht fir Emissiounen ze berechenen;
* Einsteinrank, e Rank vun elektromagnéitescher Stralung vun enem Objet, dee wäit ewech ass;
* Einstein-Feld-Equatiounen, gi gebraucht fir d'Gravitatioun ze berechnen;
* Einstein-Zommen-Konventioun, eng Notatioun fir Zommen;
* EPR-Effekt (Einstein, Podolski, Rosen-Effekt), en Effekt vun der Quantemechanik.
Laika (Jonk Lénk)

**Jonk Lénk** ass eng Grupp vun jonke Leit, déi sech fir eng lénks Politik asetzen. Se steet der politescher Beweegung Déi Lénk no, ass awer vun hir onofhängeg; et handelt sech net ëm Jugendorganisatioun vun der Partei.

Op engem *anti-nationale Fest*, dat déi Jonk Lénk den 23. Juni 2017, den Dag vum Lëtzebuerger Nationalfeierdag, organiséiert haten, huet eng Ried, an där de Slogan "féck de Grand-Duc, féck Lëtzebuerg, féck de Kapitalismus" ausgeruff gouf, déi Deeg drop fir zum Deel hefteg Reaktiounen an de Medien an an de sozialen Netzwierker gesuergt.

Den 19. September 2018 hu sech déi Jonk Lénk a Laika ëmbenannt.

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit 2011
*Offiziell Websäit 2014-2018
*Offiziell Websäit vun Laika (zanter 2018)
Regionalmusée vun den Zwangsrekrutéierten

De **Regionalmusée vun den Zwangsrekrutéierten** ass um Rez-de-chaussée op der Nummer 57 vun der Stadhausplaz zu Diddeleng.

En ass nieft dem Deportatiounsmemorial, dem *Mémorial de la déportation* am fréiere Gebai vun der Hollerecher Gare, déi eenzeg Ausstellung zu Lëtzebuerg, déi sech op d'Thema vun den Zwangsrekrutéierte spezialiséiert huet.

De Musée, deen aussergewéinlech gutt ausstafféiert ass mat all méiglechen Dokumenter a Fotosmaterial, gëtt gefouert vum Jos Benoit.
## Ëffnungszäiten
Den Ausstellungsraum ass méindes, dënschdes, donneschdes a freides vun hallwer néng bis e Véirel op eelef op. Den Entrée ass fräi.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* De Musée op dudelange.lu
Marc Baum

De **Marc Baum**, gebuer den 11. Juni 1978 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Schauspiller a Politiker (Déi Lénk).

## Karriär
### als Politiker
Zanter Oktober 2008 ass hien am Escher Gemengerot als Vertrieder vun der Partei Déi Lénk.

Den 20. Abrëll 2016 gouf hien als Deputéierten an der Chamber vereedegt, wou en d'Mandat vum Serge Urbany iwwerholl huet. Bei de Chamberwale vum 14. Oktober 2018 gouf hien dohinner erëmgewielt.

Am Mee 2021 huet hien, geméiss dem parteiinterne Rotatiounsprinzip, der Myriam Cecchetti säi Mandat fir de Rescht vun der Chambersessioun iwwerlooss.

Bei de Walen 2023 gouf hien nees direkt an d’Chamber gewielt.

### als Schauspiller
De Marc Baum huet am Lycée Hubert-Clément bei der Trupp *[[Jugendtheatergrupp Namasté|Namasté]]* éischt Erfarunge gemaach, huet Diktiounscoursë geholl, an no sener Première zu Berlin an zu München Theaterwëssenschafte studéiert. 1997 huet hie fir d'éischt ënner der Regie vu Frank Hoffmann am TNL gespillt a steet zanterhier ëmmer nees a Produktioune vun deem Ensembel op der Bün. Ausserdeem ass hien a Filmproduktioune wéi *[[Läif a Séil]]* (Loïc Tanson, 2023) a *[[Marginal (Televisiounsserie)|Marginal]]* (L. Tanson, 2025) ze gesinn.

## Filmographie
* 2023: *[[Läif a Séil]]* vum Loïc Tanson
* 2024: *Äddi a Merci* vum Chris Poulles - (Kuerzfilm)

## Literatur
*Clarinval, France, 2025. *Tribüne und Bühne. Député Déi Lénk à la Chambre, Marc Baum est aussi acteur de théâtre. Deux métiers qu'il exerce par intermittence, avec la même ferveur.* d'Lëtzebuerger Land vum 6. Juni 2025, S. 10

## Um Spaweck
Jeunesse communiste luxembourgoise

D**'Jeunesse communiste luxembourgoise**, d**'JCL**, (Déi Jonk Kommunisten) ass d'Jugendorganisatioun vun der KPL.

## Kuckt och
* KPL
* Zeitung vum Lëtzebuerger Vollek
* Kommunismus

## Um Spaweck
*Websäit vun der JCL
*Facebooksäit vun der JCL
*Websäit vun d'Kommunistesch Partei Lëtzebuerg
Les sacrifiés

De Begrëff **Les sacrifiés** huet e puer Bedeitungen:
*Eng Skulptur vum Lucien Wercollier: Les sacrifiés
*Eng Zäitschrëft vun den Zwangsrekrutéierten: Les sacrifiés
Quadratmeter

De **Quadratmeter** oder **Meterkaree** ass eng SI-Eenheet vun der Fläch. Si déngt fir d'Miesse vu Flächen. Ee Quadratmeter ass eng Flächemooss an ass d'Fläch vun engem Quadrat mat der Säitelängt vun 1 Meter.

D'Eenheetenzeeche fir Quadratmeter ass *m<sup>2</sup>*. Déi dacks gebraucht Ofkierzungen *qm* oder *m^2* sinn entspriechend dem SI-Eenheetesystem net zoulässeg. Déi Bezeechnunge stamen aus der Fréizäit vun der Schreifmaschinn respektiv vum Computer, wéi déi héichgestallt „2“ nach net duergestallt konnt ginn.

## Ëmrechnungen
* 10−28&nbsp;m2 = 1&nbsp;b (Barn (an der Kär- an Atomphysik))
* 1&nbsp;m2 = 1.000.000&nbsp;mm2 (Quadratmillimeter)
* 1&nbsp;m2 = 10.000&nbsp;cm2 (Quadratzentimeter)
* 1&nbsp;m2 = 100&nbsp;dm2 (Quadratdezimeter)
* 100&nbsp;m2 = 1&nbsp;a (Ar)
* 10.000&nbsp;m2 = 1&nbsp;ha (Hektar)
* 1.000.000&nbsp;m2 = 1&nbsp;km2 (Quadratkilometer)

*Ar* an *Hektar* si gesetzlech Eenheeten am Miesswiesen mat *beschränktem Uwendungsberäich*.

Angloamerikanesch Eenheeten
* 1 square inch = 6,4516&nbsp;cm2
* 1 square foot = 144 square inch = 929,0304&nbsp;cm2
* 1 acre = 43560 square feet = 4046,8564224&nbsp;m2
* 1 square mile = 640 acre = 2,589988110336&nbsp;km2

### Quadratmillimeter
Ee **Quadratmillimeter** ass d'Fläch vun engem Quadrat vun 1 Millimeter mol 1 Millimeter, also 10−6 m2.

D'Eenheetenzeeche fir Quadratmillimeter ass *mm<sup>2</sup>*.

### Quadratzentimeter
Ee **Quadratzentimeter** ass d'Fläch vun engem Quadrat vun 1 Zentimeter op 1 Zentimeter, also 10−4 m2.

D'Eenheetenzeeche fir Quadratzentimeter ass *cm<sup>2</sup>*.

### Quadratdezimeter
Ee **Quadratdezimeter** ass d'Fläch vun engem Quadrat vun 1 Dezimeter op 1 Dezimeter, also 10−2 m2.

D'Eenheetenzeeche fir Quadratdezimeter ass *dm<sup>2</sup>*.

### Quadratkilometer
Ee **Quadratkilometer** ass d'Fläch vun engem Quadrat vun 1 Kilometer op 1 Kilometer, also 1 Millioun m2. Ee Quadratkilometer ass och 100 ha. D'Eenheetenzeeche fir Quadratkilometer ass *km<sup>2</sup>*.

Déi ëmmer nach dacks gebraucht Ofkierzung *qkm* entsprécht net dem internationalen Eenheetesystem.

## Um Spaweck