open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johann Linden

De **Johann (Jean) Linden**, gebuer de 7. Dezember 1838 zu Éinen, a gestuerwen den 23. Januar 1901 zu Péiteng respektiv Rolleng bei Péiteng, war e lëtzebuergesche Schoulmeeschter an Archeolog.

## Säi Liewen
No der Normalschoul ass de Jean Linden Schoulmeeschter zu Lamadelaine ginn, wou hie bis un d'Enn vu sengem Liewe bliwwen ass. D'Numismatik an d'Archeologie hunn hie passionnéiert. Déi entspriechend Kenntnesser huet hie sech duerch d'Liesen, Studéieren a Fuersche selwer ugëeegent. Als Schoulmeeschter vu Rolleng, an der Noperschaft vum Tëtelbierg war hie gutt placéiert, fir deem Hobby nozegoen. Hien hat eng vun de gréisste lëtzebuergesche Sammlunge vu kelteschen a réimesche Mënzen, déi hie selwer ausgegruewen hat.

Hien huet sech och mat der Erfuerschung vun de Flouernimm ofginn, an doriwwer an iwwer historesch Sujeten am “Luxemburger Land” geschriwwen; donieft huet hie Lëtzebuerger Seeërcher gesammelt, déi am Nicolas Gredt sengem “Sagenschatz” ze fanne sinn (16 Stéck).

De Linden war “membre correspondant” vun der historescher Sektioun vum Institut grand-ducal. De gréissten Deel vu senge Schrëften huet hien ënner dem Pseudonym “Der Eremit vom Titelberg” publizéiert.

Hie war den Neveu vum Deche Jean Linden.

Fir un de Jean Linden z'erënnere gouf zu Beggen eng Strooss no him benannt.

## Publikatiounen
* *Ueber Flurnamen.* Luxemburg, P. Brück, 18 S. [Sonderdruck aus: Das Luxemburger Land: Organ für Vaterländische Geschichte, Kunst und Literatur. Luxemburg. Nummer 22 (1886, 30. Mai) - Nummer 31 (1886, 1. August)].
* 16 Artikelen am *Luxemburgischer Sagenschatz* vum Nicolas Gredt;
* 8 Aufsätz an der Zäitschrëft: *Luxemburger Land*, 1883-1884;
* Kollaboratioun an der Zäitschrëft *Pädagogischer Sprechsaal*, 1898;

## Literatur
* Anonym, 1943. *Rollingen. Ein verdienstvoller Lehrer.* Tageblatt 1943, Nr. 263 (15. November), S. 4. https://web.archive.org/web/20231007213938/https://eluxemburgensia.lu/webclient/DeliveryManager?application=DIRECTLINK&custom_att_2=simple_viewer&pid=719645&search_terms=#panel:pp|issue:719645|page:4
* Arendt, Karl, 1972. *Porträtgalerie hervorragender Persönlichkeiten des Luxemburger Landes mit biographischen Notizen*, Verlag Edouard Kutter, Neioplo 1972. (Johann Linden: S. 506).
* Blum, Martin, 1981. *Bibliographie luxembourgeoise ou catalogue raisonné de tous les ouvrages ou travaux littéraires publiés par des Luxembourgeois ou dans le Grand-Duché actuel de Luxembourg. Première partie: Les auteurs connus. Nouvelle édition, complétée, avec introduction et index analytique, par Carlo Hury.* First published 1902-1932. Reprinted 1981. München, Kraus International Publications, vol. 1: A-L, XXXIII-756 S. (Linden Jean: S. 746).
* Molitor, Michel, 1931. *Der luxemburgische Lehrer in seiner schriftstellerischen Betätigung von 1815-1930.* Luxemburg, Fr. Bourg-Bourger, 157 S. (Linden Johann: S. 55).
Bezierk Sibiu

De **Bezierk Sibiu** ass ee rumänesche Bezierk *(Judeţ)*, an der Regioun Siwebiergen (Transsilvanien), mat der Bezierksstadt Sibiu.

Der Bezierk Sibiu grenzt am Norden un de Bezierk Mureş, am Osten un de Bezierk Braşov, am Süden an d'Bezierker Argeş a Vâlcea, an am Westen un de Bezierk Alba.

De Bezierk huet eng Fläch vu 5.432&nbsp;km², an 2002 hunn do 422.224 Leit gewunnt.

## Um Spaweck
Risalit

E **Risalit** ass en Deel vun engem Gebai, deen op der ganzer Héicht eraussteet.

De Risalit kann op der Säit (*Säiterisalit*) oder an der Mëtt (*Mëtterisalit*) vun engem Gebai sinn. E gëtt vun Architekte benotzt, fir eng Fassad z'ënnerdeelen oder se ze beliewen.

## Kuckt och
*Fassadegiewel
Potpourrivas

Eng **Potpourrivas** ass eng Vas aus Parzeläin, déi mat Figuren oder Blummen dekoréiert ass, an en Deckel huet, deen net ganz zou ass.

A Potpourrivase ginn aromatesch Kraider geluecht, déi dozou déngem, en Zëmmer ze parfuméieren.

## Um Spaweck
Breinig

**Breinig** ass eng däitsch Gemeng, déi am Regierungsbezierk Köln läit, 15&nbsp;km vun Oochen ewech.

D'Gemeng läit an der Noperschaft vum Nationalpark Eifel. 
Bei der Vollekszielung am Joer 2005 (Stand 31.&nbsp;Dezember 2005) hunn do 5.910 Leit gewunnt.

Breinig läit op enger Héicht vun 280 m.

## Um Spaweck

* Breinig
Lexus LS

De **Lexus LS** ass e Luxus-Sedan vun der japanescher Firma Lexus, déi zum Toyota-Konzern gehéiert. 

D'LS-Baurei ass 1989 virgestallt ginn a gëtt bis haut gebaut. Den éischte Modell war den LS 400, deen 1994 duerch eng zweet Generatioun ersat ginn ass. Den LS 430, déi drëtt Generatioun vun der Baurei, ass tëscht 2000 an 2006 gebaut ginn. Déi véiert Genratioun LS 460 an LS 600h ass tëscht 2007 an 2017 gebaut ginn. Zënter 2017 gëtt déi fënneft Generatioun LS 500 an LS 500h gebaut.

## Um Spaweck
Audi A8

Den **Audi A8** ass e Luxus-Sedan aus der ieweschter Klass vum däitschen Autosconstructeur Audi.

Et ass den Nofollger vum Audi V8, a gëtt a verschiddene Modeller zanter 1994 gebaut.

## Um Spaweck
Nationalpark Eifel

Den **Nationalpark Eifel** ass de 14. Nationalpark an Däitschland, an den Éischten an Nordrhein-Westfalen.

## Um Spaweck
Glasminn

**Glasminne** si Landminnen aus Glas, déi am Zweete Weltkrich vun der Wehrmacht geluecht goufen.

Se hunn d'Eegeschaft, datt et keng Méiglechkeet gëtt fir se opzesichen. Wéinst de Glasplitteren, déi net vu Röntgenapparater kënnen detekteéiert ginn, ass et onméiglech fir dës a Wonnen erëmzefannen, sou datt scho bei klenge Blessen de Schued laang bleift.

Well se schwéier opzefanne sinn, kënne Minnefelder vu Glasminnen nëmme mat groussem Opwand geraumt ginn.

## Um Spaweck
*Beschreiwung vun der Glasminn
Ernest Arendt (Affekot)

Den **Ernest Arendt**, gebuer de 6. August 1916 zu Rodange, a gestuerwen den 12. Februar 2003 zu Lëtzebuerg, war e lëtzebuergeschen Affekot, Auteur a Chargé de cours op der Universitéit vun Nanzeg an e Pionéier vun der Aviatioun.

## Karriär
* 1947-1948 President vun der *[[Conférence du jeune barreau de Luxembourg]]*
* 1954-1974: Chargé de Cours op der Nanzeger Universitéit
* 1973-1988: Member vum Staatsrot
* 1976-1978: Bâtonnier vum *Ordre des Avocats*
* 1981-1983: President vun der *Union Internationale des Avocats*, hien huet 1981 hire Kongress zu Lëtzebuerg organiséiert
* 1987-1988: President vum Staatsrot
* 1988 huet den Ernest Arendt seng Etüd Arendt & Harles mat der Etüd Mersch & Medernach zur Etüd Arendt & Medernach verschmolt. Dës Etüd ass gläichzäiteg mat der Lëtzebuerger Finanzplaz staark gewuess, gouf zu enger vun de gréissten Etüden am Land mat, am Joer 2007, ronn 400 Mataarbechter.

Den Ernest Arendt war Member vun der *[[Section des sciences morales et politiques (Institut grand-ducal)|Section des sciences morales et politiques]]* vum Institut grand-ducal.

Hie war mat der Margot Ferres bestuet an hat zwee Kanner, d'Elisabeth an de Jean-Jacques. Hie selwer war eent vun dräi Kanner vum Max Arendt an der Marthe Wurth. Iwwer seng Groussmamm Jeanne-Marie, genannt "Annette" Collart, ass hien ee Nokomme vun der Schmelzhären-Dynastie Collart.

Hie war de Brudder vum Banquier Georges Arendt, genannt "Bonzo".

Direkt nom Zweete Weltkrich war den Ernest Arendt ee vun den eelef Lëtzebuerger déi op Initiativ vum Escher Fred Welter an d'Schwäiz gounge fir e Piloteschäin ze maachen. Duerno war e Kommiteesmember vun der *Union des Pilotes Luxembourgeois* wou e sech ëm d'Verdeele vun de Subside fir Piloteschüler bekëmmert huet.

## Publikatiounen (Auswiel)
* *Das luxemburgische Aktienrecht*
## Gielercher
*  *Großes Silbernes Ehrenzeichen für Verdienste um die Republik Österreich*.

## Noruff
* Harles, Guy: *In memoriam Ernest Arendt*, S. 11-12, an Annales du Droit luxembourgeois, ISBN 2-8027-2026-0 D / 2004 / 0023 / 131, © 2004 Etablissements Emile Bruylant, S.A.

## Um Spaweck
* Presidente vum Staatsrot
Signatur

Eng **Signatur** ass eng Zort Ënnerschrëft vun engem Kënschtler, sief et e Sculpteur, dee seng Initialen op engem Wierk hannerléisst, oder e Moler, dee säin Numm op engem Bild veréiwegt.

## Um Spaweck
Jeanpaul Goergen

De ** Jeanpaul Goergen**, gebuer den 13. Abrëll 1951 zu Esch-Uelzecht, ass e lëtzebuergesche Politolog a Filmkritiker, deen zu Berlin lieft.

Hien huet eng ganz Rei vu Bäiträg fir de Radio a filmwëssenschaftlech Aarbechte publizéiert an ass iwwer den däitsche Raum eraus bekannt. Hien ass Mat-Editeur vun der Filmzäitschrëft: *[[Filmblatt]]*.

## Aarbechten a Publikatiounen
* *Walter Rutmann. Eine Dokumentation*, 1989;
* *Urlaute dadalistischer Poesie. Der Berliner Dada-Abend am 12. April 1918*, 1994;
* *Georg Grosz: Fie Familienhälfte der Kunst*,1994;
* *Chronik der Berliner Kinematographen*, 1998;
* *Oberstdada Colonel Schulhoff von Dadanola, Texte und Briefe des Dada-Komponisten Erwin Schulhoff (1894-1942)*, 2001;
* *Bibliographie zum deutschen Animationsfilm*,2002;
* *Hans Richter. Film ist Rhythmus*, 2003;
* *Geschichte des dokumentarischen Films in Deutschland*,*Band 2: Weimarer Republik (1918-1933)*,2005 (zesumme mat Klaus Kreimeier an Antje Ehmann);
* *Viktor Trivas - Filmarchitekt, Regisseur, Autor* (Biographie);

## Um Spaweck
* 16. Filmfest, 1904 zu Dresden, Interview mam Jeanpaul Goergen
* Säit vun der Zäitschrëft ''Filmblatt'', déi de Jeanpaul Goergen mateditéiert
Château Haut-Brion

De **Château Haut-Brion** ass e Graves-Wäin, an zwar deen eenzegen dee bei der Klassifikatioun vun 1855 als Premier grand cru klasséiert gouf, wat e gläichstellt mat de beschte Wäiner aus dem Médoc. Et ass ee Wäin deen dozou och nach ganz reegelméisseg an der Qualitéit ass. Souguer an de schlechte Wäijoren 1987 an 1991 huet den Haut-Brion elegant an aromesch Wäiner produzéiert. Et ass ee Wäin deen e puer Joer am Keller muss leien, fir op den Héichpunkt vum Goût ze kommen.

De Wéngert läit um Territoire vun der Gemeng Pessac a gehéiert dem Herzog an der Herzogin vu Mouchy, déi et als Ierwin vun der Famill Dillon krut.

Op Haut-Brion ass ëmmer un der Verbesserung vun der Wäiqualitéit geschafft ginn, haaptsächlech ënner der Direktion vum Jean-Bernard Delmas.

D'Wäiner ginn zanter kuerzem an neien Eechefässer gäre gelooss, an a méi schappege Jore gëtt kee wäisse Wäin op de Maart bruecht.

Den zweete Roude mat der Etikett *Bahans-Haut-Brion* ass ee vun de beschten zweete Wäiner aus dem Bordeaux.

## Um Spaweck
Ferrantia

**Ferrantia** ass den Numm vun enger wëssenschaftlecher Publikatiounsserie déi den Naturmusée erausgëtt. D'Serie ass nom Victor Ferrant (1856-1942), dem lëtzebuergeschen Zoolog a fréiere Conservateur am Naturmusée benannt.

D**Ferrantia'' verëffentlecht d'Resultater vu Fuerschungsaarbechten am Beräich vun den Naturwëssenschaften, haaptsächlech vu Lëtzebuerg an aus der Groussregioun. Déi meescht Bänn enthalen eng Aarbecht, eng Rei anerer e puer Aarbechten zu engem bestëmmte Sujet. D'Texter sinn op Däitsch, Franséisch oder Englesch geschriwwen.

D'Bänn vun der Serie kommen onreegelméisseg eraus, jee no Bedarf.

* 1980-1999: 32 Bänn, mat lafender Nummer, kommen ënner dem Numm ***Travaux scientifiques du Musée national d'histoire naturelle de Luxembourg*** eraus.
* 2002: vum Band 33 un kritt d'Serie en neien, méi kuerzen Numm (***Ferrantia*'''), behält awer deen alen Numm als Zousaz.

Bis 2012 sinn am Ganzen 68 Bänn erauskomm.

D'Serie huet d'ISSN-Nummer: 1682-5519.

## Kuckt och

## Um Spaweck
* Lëscht vun de Ferrantia-Bänn um Internetsite vum Naturmusée
Am Éislek

***am Éislek - eng Regioun a Bewegung*** ass e lëtzebuergeschen Dokumentarfilm vun dem Tom Alesch an Anne Schiltz aus dem Joer 2007. Den 19. Oktober hat de Film seng Première. Den DVD koum am Dezember 2008 eraus.

## Ëm wat geet et am Film?
Unhand vun Temoignagë gëtt de Film Ablécker an den Alldag vun den Éisleker Leit, wéi d'Regioun sech verännert a wou d'Erausfuerderunge fir d'Zukunft leien.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesche Film
Heesprénger

**Heesprénger**, am breede Sënn vum Wuert, sinn d'Uerdnung Orthoptera an der Klass vun den Insekten (Insecta).

Bekannt Vertrieder vun den Orthoptere sinn déi eigentlech Heesprénger, wéi z.&nbsp;B. dat Gréngt Heepäerdchen, an d'Grillen (dorënner d'Heemelmaus).
Wëssenschaftlech ginn d'Orthopteren an zwou Gruppen (Ënneruerdnungen) agedeelt: d'Ensifera an d'Caelifera.

D'Wuert Heesprénger ass vun deenen Aarten ofgeleet, déi een an de Summerméint am héije Gras, also zu där Zäit wou Hee gemaach gëtt, sprange gesäit. Dës Aarte falen duerch hire laanggestreckte Kierper an dat heefegt Sprangen op.
Aner Vertrieder vun den Orthoptera, wéi z.&nbsp;B. d'Grillen, hunn e gedrängte Kierper an eng verstoppt Liewensweis.

## Kennzeeche vun den Heesprénger (Orthoptera)
* Insekte mat 2 Puer Flilleken, déi am Rouzoustand dem laange Wee no iwwer dem Abdomen leien.
* Déi zwéi viischt Flilleke si méi schmuel wéi déi hënnescht; si sinn un der Basis verhäert a bedecken déi hënnescht Flilleken am Rouzoustand.
* Déi zwéin hënnescht Flilleke si membranaarteg, am Rouzoustand si se gefaalt a gi vun de viischte Flilleke bedeckt.
* Déi zwee hënnescht Been hu sech als staark Sprangbeen entwéckelt.
* Antennen opfälleg laang (Ensifera) oder einfach laang (Caelifera).
* Grouss zesummegesat Aen (Facettenaen).
* Onkomplett Metamorphos: D'Larven ënnerscheede sech kaum am Kierperbau vun den Adulten (Imagines)

## Heesprénger zu Lëtzebuerg
Enger rezenter Studie no konnte bis haut 49 Heespréngeraarten zu Lëtzebuerg nogewise ginn, wouvun awer 3 Aarten als ausgestuerwe gëllen (Proess 2004).

## Literatur
* Proess, R., 2004. Verbreitungsatlas der Heuschrecken des Großherzogtums Luxemburg. ''Ferrantia. Trav. sc. Musée nat. hist. nat. Luxembourg'' 39, 178 S. Dës Aarbecht als PDF-Datei eroflueden
* Hoffmann, J., 1960. Les Orthoptères du Luxembourg. *Archvs* ''Inst. gr.-d. Luxemb. sect. sc. nat. phys. math.'' 26 (1960): 239-284.
* Hoffmann, J., 1962. *Les Orthoptères du Luxembourg*. 2e fasc.: les Caelifères. Archvs Inst. gr.-d. Luxemb. sect. sc. nat., phys. math. 28 (1962): 184-231.
* Kinn, J. & M. Meyer, 1988. Beitrag zur Kenntnis der Saltatoria Luxemburgs. Ergebnisse einer zweijährigen Untersuchung. *[[Paiperlék]]*, Jahrg. 10, Nr. 2: 31-73.
* Reichling, L. & J. Hoffmann, 1963. Supplément à la faune des Orthoptères du Grand-Duché de Luxembourg. *Archvs Inst. gr.-d. Luxemb. sect. sc. nat. phys. math.* 29 (1963): 129-157.

## Kuckt och
*Lëscht vu lëtzebuergeschen Insektennimm
## Um Spaweck
Libellen

**Libellen** (*Odonata*) sinn eng Uerdnung an der Klass vun den Insekten (*Insecta*). Weltwäit si ronn 4700 Aarte vu Libelle bekannt.

## Libellen zu Lëtzebuerg
2006 konnten enger Studie vum Roland Proess no, 62 Libellenaarten zu Lëtzebuerg nogewise ginn.

### Nimm
"Waasserjoffer" a "Spéngelschësser" sinn déi (nieft Libell) gängest lëtzebuergesch Bezeechnungen fir dës Insektenuerdnung. Variante vu "Waasserjoffer" si Joffer, Waasserfra, -frächen, -mamm, -nënnchen, -popp, oder -pippelchen. Dem *[[Luxemburger Wörterbuch]]* no géifen s'esou differenzéiert: "*déi eng* [d.h d'Spéngelschësser] *si méi kleng, ganz dënn, bal wéi eng Spéngel mat engem décke gliese Kapp, a si hun eng Faarf, wéi wa s'aus Stol wieren — déi aner* [d'Waasserjofferen] *si vill méi grouss a méi déck, mat engem frääschleche Kapp, mat gréngelzege Flillécken a mat engem gielzeg grénge Bauch.*"

## Literatur
* Proess, R., 2006: Verbreitungsatlas der Libellen des Großherzogtums Luxemburg. ''Ferrantia. Trav. sc. Musée nat. hist. nat. Luxembourg'' 47, 164 S.

## Um Spaweck

* De Verbreedungsatlas vum Roland Proess als PDF-Datei
Kibitz

E **Kibitz** ass een, dee bei Brietspiller oder Kaartespiller den Oflaf vum Spill duerch Kommentaren oder Rotschléi stéiert, déi kee gefrot huet. Dobäi spillt de Kibitz guer net mat.

D'Luxemburger Wörterbuch definéiert de Kibitz: "ungebetener Ratgeber, Zuschauer beim Kartenspiel" a bréngt e puer Ausdréck:
*"d'Kibitze sollen de Mond halen"
*"d'Kibitze sollen de Mond an der Täsch hunn"
*"hanner dem Spill gëtt net gekibitzt"

Am Figurative gëtt d'Wuert gebraucht fir e "Besserwësser".

Den Ausdrock ass och am Englesche bekannt als *kibitzer*.

Aus dem Joer 1583 ass en Text iwwerliwwert, dee fir Berliner Wiert vum Leonhardt Thurneister gedréckt gouf: 
**Wer den fleiszigen Spielern über die Achseln gucket, also dasz ine eyn heisze Angst wurt, den soll man bald verjagen und heiszt ihn eyn Kiebitz. Wer aber die Karten von zween Spielern beglotzert hat und kommt in eyn Lüstlein, eynem etwas kundzuthun durch Klappern mit den Augen oder er schwatzet mit dem Maul, den soll man pönitiren um 30 pfennige in guter Müntz oder eyn Krügelein voll Martzbier zu gemeynem Besten, dann verjag ihn. Wer aber bedünket, so voll Weisheit zu seyn, dasz Er den Spielern will Rat geben oder sagen, es habe eynes nicht recht gespielet, den soll man auf seyn Maul schlagen, auch ime das Käpplein über die Ohren treyben, denn er ist eyn Esel, dazu soll man ihn verstäupen und werffe ihn auf die Gass.*
Hueweler Halt

D**'Hueweler Halt** ass e Lieu-dit an der Gemeng Biekerech.

Se läit op enger Héicht vun 301 Meter um CR301 op der Hallschent tëscht dem leschten Haus vu Biekerech, der fréierer Waxweileschschmillen, an den éischten Haiser vun Huewel op der Plaz wou d'Atertlinn iwwer d'Strooss féiert. Den Numm krut se wéinst der Halt op där Linn tëscht der Näerdener Gare an der Äischener Gare eng ronn 2,3&nbsp;km vum Nordkapp vum Habschter Tunnel ewech.

Nei Haiser déi an de leschten zwanzeg Joer opgeriicht goufen, hunn déi eidel Gewan laanscht Strooss tëscht der Halt an Huewel opgefëllt. Fréier stoungen do nëmme 5 Gebaier, dovun d'Eisebunnsstatioun, zwou Wiertschaften, 1 Privathaus, an de Schneideratelier *Klopp*.

## Kuckt och
*
* Atertlinn

## Literatur
*Keiser Fernand, D'Halte vun Huewel am Laf vun de Joren, 2006
Forcalquier

**Forcalquier** ass eng franséisch Gemeng am Departement Alpes-de-Haute-Provence an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur.

Se läit tëscht der Montagne de Lure an dem Luberon.

## Kuckeswäertes

* D'Zitadell mat der Kapell *Notre Dame de Provence*, déi 1875 gebaut gouf.
* *Porte des Cordeliers*, aus dem 14. Joerhonnert ass déi eenzeg vun de sechs Stadpaarten, déi haut nach steet.
* D'Kathedral Notre Dame du Marché

## Um Spaweck
* Websäit vum Office Touristique

## Um Spaweck
Nicolas van Werveke

Den **Nicolas Paul Antoine van Werveke**, gebuer den 23. Juli 1851 zu Dikrech, a gestuerwen de 24. Februar 1926 um Lampertsbierg an der Stad, war e lëtzebuergesche Professer an Historiker, ee vun de bedeitendste vu senger Generatioun.

Hie war villsäiteg aktiv, souwuel um Gebitt vun der Numismatik, der Kultur- an der Sproochfuerschung. Hie war Professer am Stater Kolléisch an an der Industrieschoul (vun Oktober 1892 un) an duerno (vun 1909 bis 1911) den éischten Direkter vum Lycée de Jeunes Filles zu Lëtzebuerg (LJFL), deen 1909 gegrënnt gouf.

Den Nicolas van Werveke huet bei der Opstellung vum Inventar vun der Nationalbibliothéik an dem Opbau vun enger Nationalbibliographie eng wäertvoll Kontributioun geleescht. Hie war de Brudder vum Geolog Leopold van Werveke a vum Architekt an Zeecheprofesser Auguste van Werveke.

Als Undenken un de van Werveke gouf 1933 zu Hollerech eng Strooss no him genannt (Rue Nicolas van Werveke).

## Publikatiounen (Auswiel)
* *[[Kulturgeschichte des Luxemburger Landes]]*, 3 Bänn (1924-1926) [Neioplo duerch de Carlo Hury an 2 Bänn (1983-1984) bei den Éditions Schortgen, Esch-Uelzecht].
* *Anthologie Nicolas van Werveke*, publizéiert duerch d*'Société des Amis de Nicolas van Werveke*, mat enger Préface vum Jules Vannérus an engem Virwuert vum Edouard Oster; Lëtzebuerg (Drock: Imprimerie de la Cour Victor Bück), 1956; 386 Säiten.

## Gielercher

* 
* 
* 
*  Preußisch Königlicher Kronen-Orden 3. Klasse 
* 

## Literatur
* *Hommage à N. van Werveke* ; Sonnernummer vun *Les Cahiers luxembourgeois*, Jgg. 2 (1924-1925), Nr. 7 (Juli 1925); Ss. 503-616.

## Um Spaweck
Canton de Forcalquier

De **Canton de Forcalquier** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Forcalquier, am Departement Alpes-de-Haute-Provence an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Gemengen am Kanton
*Forcalquier
*La Brillanne
*Cruis
*Fontienne 
*Lardiers 
*Limans
*Lurs
*Mallefougasse-Augès 
*Montlaux 
*Niozelles
*Ongles
*Pierrerue
*Revest-Saint-Martin
*Saint-Étienne-les-Orgues
*Sigonce
Canton de Banon

De **Canton de Banon** war bis Mäerz 2015 eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Forcalquier, am Departement Alpes-de-Haute-Provence an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur. Bei der Kantonalreform vun 2014 gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| **[[Banon (Alpes-de-Haute-Provence)|Banon]]** || align="right" | 878 || align="right" | 04150 || align="right" | 04018
|-
| L'Hospitalet || align="right" | 78 || align="right" | 04150 || align="right" | 04095
|-
| Montsalier || align="right" | 92 || align="right" | 04150 || align="right" | 04132
|-
| Redortiers || align="right" | 68 || align="right" | 04150 || align="right" | 04159
|-
| Revest-des-Brousses || align="right" | 200 || align="right" | 04150 || align="right" | 04162
|-
| Revest-du-Bion || align="right" | 463 || align="right" | 04150 || align="right" | 04163
|-
| La Rochegiron || align="right" | 92 || align="right" | 04150 || align="right" | 04169
|-
| Saumane || align="right" | 83 || align="right" | 04150 || align="right" | 04201
|-
| Simiane-la-Rotonde || align="right" | 532 || align="right" | 04150 || align="right" | 04208
|}
Habschter Tunnel

Den **Habschter Tunnel** war en eegleisegen Eisebunnstunnel op der Atertlinn tëscht der Äischener Gare an der Hueweler Halt vum Kilometer 23,380 bis 24,070.

Den Tunnel, deen haut als Vëlospist an als Trëppelwee benotzt gëtt, ass 690 Meter laang an e gehéiert zanter dem 9. Juli 1973 der Gemeng Habscht.

Op der Héicht, wou en ënner der N8 erduerch geet, ass e ronn 65 Meter ënner dem Buedem. Op där Plaz stoung bei der Nationalstrooss fréier en Octroishaische mat enger Wiertschaft, de *Café beim Bichler*.

Op béid Säite vum Tunnel stoung e Gardshaischen. Dat op der Hueweler Säit ass lues e lues zesummegetrollt an dat op der Äischener Säit gouf eng laang Zäit als Weekendhaus benotzt.

Den Tunnel ass bannendra ganz gemauert. E gouf vun der Firma Schwipper vun Tréier gebaut, déi bei der Soumissioun ënner 8 Konkurrenten erausgesicht gouf. Ee vun den Haaptleit beim Bau vum Tunnel war deemools de Stroossener Jean-Nicolas Barblé.

Op der ganzer Längt sinn an Ofstänn vun 20 - 25 Meter op enger Säit am Mauerwierk Nischen agebaut, 27 Stéck am Ganzen.

Den Tunnel huet eng Héicht ënner dem Bou vu 5,50 Meter an d'Mauere sinn, bis op Héicht vum Usaz vum Bou, liicht ageschréit. Se sinn uewen en hallwe Meter méi wäit ausernee wéi op der Héicht vum Gleis, wou se 4,50 Meter wäit ausernee stinn. D'Verwëllef vum Tunnel ass 0,50 Meter déck. Laanscht d'Mauer op der Säit vis-à-vis vun den Nischen ass een 0,75 Meter breeden Entwässerungsgruef.

Beim Ofschloss vun den Aarbechten um Habschter Tunnel 1879, war et dee längsten am Land.
Norman Mailer

Den **Norman Kingsley Mailer**, gebuer den 31. Januar 1923 zu Long Branch, New Jersey, a gestuerwen den 10. November 2007 zu New York, war een US-amerikanesche Schrëftsteller a Journalist.

De Mailer ass zu Brooklyn, New York als Jong vun enger jiddescher Famill opgewuess, an huet dunn Aeronautik op der Harvard Universitéit studéiert. 1948 huet en de Krichsroman *The Naked and the Dead* (Déi Plakeg an déi Doudeg) geschriwwen, deen op sengen Erliefnesser als Marinn-Zaldot am Pazifik an der Zäit vum Zweete Weltkrich baséiert. Dëse Roman gouf 1998 an d'Lëscht vun den 100 beschte Romaner an englescher Sprooch vum 20. Joerhonnert vun der *American Modern Library* opgeholl.

1969 krut de Mailer den *[[National Book Award]]* an de Pulitzer Prize an der Kategorie Sachbuch fir *Armies of the Night*. 1980 krut hien de Pulitzer Prize eng zweet Kéier fir *The Executioner's Song*, dat iwwer deen zum Doud verurteelte Gary Gilmore geet.

## Um Spaweck
*  The Norman Mailer Society
Carlo Hury

De **Carlo Hury**, gebuer de 14. Oktober 1930 zu Lëtzebuerg, an och do de 25. Februar 1985 gestuerwen, war e lëtzebuergesche Bibliothecaire a Publizist.

Hien huet an der lëtzebuergescher Nationalbibliothéik (BNL) an um Centre Universitaire geschafft, a sech ëm d'Opstelle vu sëllege Bibliographien, besonnesch am Beräich vun de Luxemburgensia, verdéngt gemaach. Hien huet och vill publizéiert a verbessert Neioploe vu vergraffe lëtzebuergesche Bicher erausbruecht.

## Publikatiounen an Neioploen
* *Dictionnares de pseudonymes d'auteurs luxembourgeois*, 1960;
* *Bibliographie der Bibliographien*, 1964;
* *Nachrichten aus Luxemburg*, 1979;
* *[[Martin Blum]]*: Bibliographie luxembourgeoise, 1981 (Komplettéiert Neioplo);
* *Kulturgeschichte des Luxemburger Landes* vum Nicolas van Werveke, 2 Bänn, Neioplo Éditions Schortgen, 1983-1984,
Kouert

Eng **Kouert** ass eng Raummooss fir Holz.

Eng Kouert oder duebele Ster ass zu Lëtzebuerg, no Definitioun aus dem Gesetz iwwer d*'Commercialisation des bois bruts* vun 1973, 2 Meter laang, 1 Meter breet an 1.04 Meter héich. Eng Kouert entsprécht wa se gutt getässelt an uerdentlech gerass ass ongeféier 1,40 m³ Festvolummen Holz.

An de belschen Ardennen, an an Däitschland gëtt déi Moosseenheet d'selwecht benotzt, ausser zu Libramont wou eng Kouert 8 Ster Eechenholz bezeechent.

Aner Variante gëtt et a verschiddene franséische Géigenden wéi am Anjou, der Bretagne an der Basse-Normandie, wou eng Kouert 3 Ster huet, an am Cantal huet se der 4.
Nuits d'Arabie (Film 2007)

***Nuits d'Arabie*** ass e lëtzebuergesch-belsch-éisträichesche Film vum Paul Kieffer. De Film hat den 12. November 2007 seng Avant-Première am Utopolis.

## Ëm wat geet et am Film?
De Georges Turmes, Schaffner bei der CFL begéint an engem Zuch dem Yamina, dat sech do verstoppt, well et geschloe gouf. Hie këmmert sech ëm hatt a verstoppt et a sengem Gaardenhaischen. Hatt erzielt him vu sech a senger Famill, déi verfollegt géif. Enges Daags ass hatt verschwonnen, an de Georges mécht sech op d'Sich no him...

Den Ënnertitel vum Film ass: *Eng Léift tëscht Bouneweg an Tabelbala.*

## Accueil

E gouf am Ganze vu 5.804 Leit am Kino gesinn.

Op der Internet Movie Database hat de Film 2021 e Score vu 6,5 vun am Ganzen 10 Punkten, baséiert op 93 Benotzerbewäertungen.

2007 krut de Komponist Jeannot Sanavia de Präis fir déi bescht Filmmusek bei der Zeremonie vum 3. Lëtzebuerger Filmpräis.

*Nuits d'Arabie* war och déi lëtzebuergesch Propositioun fir eng Oscar-Nominatioun an der Kategorie "Beschten Internationale Film" fir 2008, gouf awer net nominéiert.

## Kuckt och
* Lëtzebuergesche Film
American Standard Code for Information Interchange

**ASCII** (*American Standard Code for Information Interchange*) ass eng Norm, déi an der Informatik gebraucht gëtt, fir Schrëftzeechen ze codéieren. Et ass déi Norm, déi an der Informatik am beschte bekannt ass.

Si stellt d'amerikanesch Variant vun der Norm ISO/CEI 646 duer. ASCII begräift d'Schrëftzeechen, déi néideg sinn, fir op Englesch ze schreiwen. Déi Norm gouf vum Amerikaner Bob Bemer am Joer 1961 ausgeschafft. Si ass d'Grondlag vu villen aneren Normen: (Unicode, ISO 8859-1, Windows-1252), déi d'Norm nach vergréisseren.

## Prinzipien

ASCII definéiert an der Informatik 128 Schrëftzeechen, déi vun 0 bis 127 ginn an nom binäre System vun 0000000 bis 1111111 codéiert sinn. Siwe bit ginn also theoreetesch duer, fir e Schrëftzeechen an der ASCII-Norm duerzestellen. Well awer d'Computere gewéinlech op aacht bit ausgeriicht sinn, gëtt en ASCII-Zeechen an engem octet (8 bit) stockéiert, an den 8. bit op 0 gesat.

## Erweiderungen

Vill Norme si vun der ASCII-Tabell ausgaangen, fir zousätzlech Zeechen ze codéieren an hir Zuel vun 127 op 255 ze vergréisseren, z.&nbsp;B.: 
* Norm ISO/CEI 8859 (gëtt am Internet a vun Unix gebraucht)
* Norm ISO 8859-1, och *Latin-1* genannt, déi och d'Schreiwe vun Zeeche mat Akzenter, wéi am Franséische méiglech maachen
* Norm Windows-1252, gëtt vu Microsoft Windows gebraucht
* Code-page 850 (gebraucht vun DOS)
* Unicode-Code (erlaabt d'Schreiwe vun Zéngdausende vu Zeechen)

## Tabell vun den 128 ASCII-Zeechen

## Kuckt och
* ASCII zu Dezimal, Hexadezimal, Binär, Oktal Konvertéier
* Lëscht vu Computerbegrëffer
* Text To ASCII Code Converter at DigitVital.com
Paul Kieffer

De **Paul Kieffer**, gebuer de 16. Mäerz 1957 zu Diddeleng, ass e lëtzebuergesche Journalist, Film- an Theaterregisseur.

De Paul Kieffer huet um CUEJ zu Stroossbuerg Journalismus studéiert, an duerno bei RTL Radio Lëtzebuerg als Noriichte-Journalist a -Speaker geschafft, ier e sech als Journalist selbstänneg gemaach huet.

1986 war hien ee vun de Grënnungsmembere vu Samsa Film, der Produktiounsgesellschaft vu *[[Die Reise das Land]]*, sengem éischte Film, deen en zesumme mam Frank Hoffmann realiséiert huet. Déi zwéin hunn och d'Dréibuch vu *[[Schacko Klak]]* (1989) geschriwwen.

Tëscht 1993 an 1994 war hien Direkter vum Soziokulturelle Radio 100,7. Duerno huet hie Regie bei enger bis ewell 15 Theaterstécker gefouert.

Hien huet och eng sëllege Reportagen a Court-métragë gemaach, dorënner *[[De Präis vun der Fräiheet]]* (1987), 2 Filmer aus der Serie Portraits d'artistes (1996 an 1997), *[[Ma vie au Congo]]* (2001) an *[[D'Lëtzebuerger am Tour de France]]* (2002).

2007 koum säi Spillfilm *[[Nuits d'Arabie]]* eraus.
Modem

Ee **Modem** (eng aus **Mo**dulator an **Dem**odulator gebilt Ofkierzung) erlaabt et, digital Daten an eent fir eng analog Leitung adaptéiert Analogsignal ëmzewandelen an op der anerer Säit erëm digital Donnéeën ze recuperéieren, soudatt do de Computer se verwäerte kann. Dëse Genre vu Modulatioun ass op d'Noutwennegkeete vun enger analoger Leitung ofgestëmmt.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
Walfer Schlass

D**'Walfer Schlass** ass e Schlass zu Helsem an der Gemeng Walfer.

## Geschicht
D'Geschicht vum Schlass geet an d'Joer 1817 zeréck, wéi de Kinnek-Groussherzog Wëllem I. zu Walfer e kinnekleche Reitstall baue gelooss huet. Dee gouf 1830, an der Folleg vun der Belscher Revolutioun nees opginn, an d'Gebaier stoungen eng 10 Joer eidel.

1841 ass de Wëllem II. um Wee fir op Dikrech do laanscht komm, an huet gefrot, d'Gebaier nees an d'Rei setzen ze loossen, fir als Residenz vum Kinnek-Groussherzog, wann deen zu Lëtzebuerg wier, ze benotzen.

De 5. Februar 1850 huet de Wëllem III. säi Brudder, de Prënz Henri zu sengem Lieutenant-Représentant fir Lëtzebuerg ernannt, d'Walfer Schlass gouf seng Residenz. Duer ass och seng Fra Amalia vu Sachsen-Weimar-Eisenach, mat där e sech 1853 bestuet huet, wunne komm. D'Koppel war ganz beléift bei der Walfer Bevëlkerung, ë.&nbsp;a., well de Prënz Henri de Walfer Kanner fir Chrëschtdag kleng Kaddoe gemaach huet.

Nom Doud vum Prënz Henri, 1879, stoung d'Schlass nees eng 10 Joer eidel, bis de Groussherzog Adolphe, deen 1890 op den Troun koum, do seng zweet Residenz ageriicht huet. No sengem Doud 1905 wousst alt nees keen eppes mam Gebai unzefänken, bis et dann am Éischte Weltkrich benotzt gouf, fir do déi Famillen ënnerzebréngen, déi aus de Quartieren no bei der Gare vun der Stad Lëtzebuerg, wéinst méigleche Bommenugrëffer evakuéiert goufen. Um Enn vum Krich huet d'Amerikanesch Arméi do e Lazarett, d*'U.S. Army Evacuation Hospital No.13* ageriicht.

1930 gouf dunn eng Léierinneschoul dran installéiert, déi bis zum Enn vum Zweete Weltkrich sollt a Betrib sinn.

Duerno ware bis 1947 amerikanesch Zaldoten do aquartéiert. Bis 1967 war et eng Kasär vun der Lëtzebuerger Arméi.

No Ëmbauaarbechten war den *[[Institut supérieur d'études et de recherches pédagogiques]]* (ISERP) am Schlass, aus deem spéider d'Fakultéit fir Sproochwëssenschaft a Literatur, Geeschteswëssenschaft, Konscht an Erzéiungswëssenschaft vun der Uni Lëtzebuerg gouf. 2015 ass d'Universitéit vu Walfer op de Belval geplënnert, an den Educatiounsministère huet den *eduPôle* am Schlass ageriicht, an deem verschidde vu sengen Zerwisser relokaliséiert goufen.

Den 28. November 1979 gouf d'Walfer Schlass op den Inventaire supplémentaire vun de klasséierte Monumenter opgeholl.

## Kuckt och
* Park zu Heeschdref, wou e Bam nom Prënz Henri benannt ass.
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Walfer
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer

## Um Spaweck
Asymmetric Digital Subscriber Line

**Asymmetric Digital Subscriber Line** (engl.:**ADSL**, *„asymmetreschen, digitalen Uschloss“*) gëtt déi zur Zäit heefegst Form vum Iwwerdroe vun Donnéeë genannt, eng Form, fir déi och den Numm **Breetbanduschloss** geleefeg ass.

Dës nei Form gouf op der Grondlag vun der '''DSL'''**-Technik** entwéckelt, mat der Intentioun, iwwer Telefonsuschlëss an Telefonsleitungen Date séier an a grousse Quantitéite kënnen z'iwwerdroen, ouni den traditionelle Fonctionnement vun dësen Telefonsleitungen a Fro ze stellen.

Den ongläichen Exigenze vun de Clientë gëtt duerch den asymmetresche Charakter vun dëser Technik beim Iwwerdroen doduerch Rechnung gedroen, datt eng Differenzéierung vun der Transmissiounsvitess méiglech ass, jee nodeem op Donnéeë geschéckt oder empfaange ginn. De Besoin no enger méi héijer Vitess beim Empfank wéi beim Sende vun Donnéeën ass nämlech offesichtlech.

## Technik

## Forme beim Breetbandiwwerdroen

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer

## Um Spaweck
Amalia vu Sachsen-Weimar-Eisenach

D**'Amalia Maria da Gloria Augusta**, gebuer den 20. Mäerz 1830 zu Gent a gestuerwen den 1. Mee 1872 zu Walfer, war Prinzessin vu Sachsen-Weimar-Eisenach an éischt Fra vum Prënz Henri vun Oranien-Nassau, dem Jong vum Kinnek-Groussherzog Wëllem II.

Se war d'Duechter vum Karl Bernhard vu Sachsen-Weimar-Eisenach an der Ida vu Sachsen-Meiningen. 1847 huet se op Madeira de Prënz Henri kennegeléiert, deen do sengem kranke Brudder Alexander Gesellschaft geleescht huet. Si huet sech den 19. Mee 1853 zu Weimar mam Henri bestuet. D'Koppel ass op Lëtzebuerg an d'Walfer Schlass wunne komm, wou den Henri Leitnant-Gouverneur war, deen als de *gudde Prënz Hari* an d'Lëtzebuerger Geschicht agoung.

D'Prinzessin Amalia hat grouss Sympathien an der Bevëlkerung. Si huet sech fir déi Aarm am Land agesat ouni dat un déi grouss Ëffentlechkeet ze bréngen. E besonnescht gutt Verhältnis hat si mat de Leit vu Walfer. Eng fest Institutioun waren hir Chrëschtdagskaddoe fir d'Schoulkanner.

D'Koppel hat selwer keng Kanner. D'Amalia ass den 1. Mee 1872 gestuerwen, nodeems si bei engem Spadséiergang am Gréngewald vum Reen iwwerrascht gouf an eng schwéier Longenentzündung krut. De 15. Mee war e Begriefnisgottesdéngscht am Walfer Schlass. Dausende Lëtzebuerger hunn si dunn op dem Läichenzuch bis op d'Stater Gare begleet. Mat engem Spezialzuch gouf d'Doudelued op Delft gefouert. Si gouf do an der Nieuwe Kerk begruewen.

1876 gouf, a Presenz vun hirem Wittmann, um Bord vum Park vun der Stad Lëtzebuerg, d'Monument Amalia zu hiren Éieren ageweit.

De Michel Lentz huet si a sengem Gedicht *Zwei Tage* esou beschriwwen:
*Sie ist nicht mehr: Uns ruft die Glocke*
*Die Trennungsstunde wimmernd zu;*
*Es steht ein ganzes Volk in Tränen*
*Denn seine Fürstin ging zur Ruh;*
*Das Vaterland, das Haupt umhüllet,*
*Klagt an dem Sarg im Trauerflor*
*Um seine allgeliebte Mutter*
*Die es zu früh, zu früh verlor.*

An der Stad erënnert d'Avenue Amélie, déi an der Linn vum Monument Amalia an dem Amaliabuer läit, u si, zu Helsem d'Cité Princesse Amélie an zu Beetebuerg d'Rue Amélie.

## Literatur
* Scheffen, Jean-Louis, *Sie war des Landes Mutter*, Die Warte, 15|2722, S. 4- 7, Luxemburger Wort, 5. Mee 2022
* Knaff, Joseph Arthur, *Prinzessin Amalia-Maria-Da-Gloria-Augusta Der Niederlande, Geborene Prinzessin Von Sachsen-Weimar-Eisenach: Biographische Skizze.* Luxemburg: Druck Und Verlag V. Bück, 1876, a-z.lu

## Kuckt och
* Sequoiaen am Amaliepark
## Um Spaweck
Bluetooth

**Bluetooth** ass de kommerziellen an industriellen Numm fir eng Technik, déi an der Iwwerdroung vun Informatioun duerch Funkwellen, also ouni Drot, besteet (op engl.: *personal area network*), *Bluetooth* gëtt d'Méiglechkeet, Informatiounen tëscht mobillen Telefonen, Laptopen an anere perséinleche Computeren. Imprimanten oder digitale Fotoapparaten auszetauschen. Dat geschitt iwwer Radiofrequenzen, déi kuerz droen an ofgesëchert sinn. D'Bluetooth–Specificatioune ginn entwéckelt duerch de sougenannte *Bluetooth Special Interest Group*, deen och de Bluetooth-System duerch eng eege Lizenz ofgeséchert huet.

## Technik an Uwedungen

Bluetooth ass e Standard a Communicatiouns-Protocol deen op engem niddregen Energieverbrauch baséiert, deen ausgeluecht ass, fir op kuerzen Distanzen (1, 10, 100 m) ze funktionéieren an deen op winzeg Microchippen zeréckgräift. Eng Siichtdistanz tëscht de Bluetooth-Apparaten ass net noutwendeg, soudatt och eng Iwwerdroung vu Raum zu Raum méiglech ass.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
## Um Spaweck
Canton de Reillanne

De **Canton de Reillanne** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Forcalquier, am Departement Alpes-de-Haute-Provence an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Gemengen am Kanton

*Reillanne
*Aubenas-les-Alpes
*Banon
*Céreste
*Dauphin
*L'Hospitalet
*Mane
*Montjustin
*Montsalier
*Oppedette
*Redortiers
*Revest-des-Brousses
*Revest-du-Bion
*La Rochegiron
*Sainte-Croix-à-Lauze
*Saint-Maime
*Saint-Michel-l'Observatoire
*Saumane
*Simiane-la-Rotonde
*Vachères
*Villemus
Canton de Sisteron

De **Canton de Sisteron** ass eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Forcalquier, am Departement Alpes-de-Haute-Provence an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Gemengen am Kanton

***[[Sisteron]]**
*Authon
*Bevons
*Châteauneuf-Miravail
*Curel
*Entrepierres
*Mison
*Noyers-sur-Jabron
*Les Omergues
*Peipin
*Saint-Geniez
*Saint-Vincent-sur-Jabron
*Salignac
*Sourribes
*Valbelle
Canton de Turriers

De **Canton de Turriers** war bis Mäerz 2015 eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Forcalquier, am Departement Alpes-de-Haute-Provence an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur. Bei der Kantonalreform vun 2014 gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| Bayons || align="right" | 198 || align="right" | 04250 || align="right" | 04023
|-
| Bellaffaire || align="right" | 142 || align="right" | 04250 || align="right" | 04026
|-
| Faucon-du-Caire || align="right" | 35 || align="right" | 04250 || align="right" | 04085
|-
| Gigors || align="right" | 41 || align="right" | 04250 || align="right" | 04093
|-
| Piégut || align="right" | 123 || align="right" | 05130 || align="right" | 04150
|-
| **[[Turriers]]** || align="right" | 297 || align="right" | 04250 || align="right" | 04222
|-
| Venterol || align="right" | 197 || align="right" | 05130 || align="right" | 04234
|}
Dateiformat

En **Dateiformat** beschreift d'Aart a Weis, wéi an der Informatik eng Datei gespäichert gëtt. Et ass gekennzeechent duerch dräi klenggeschriwwe Buschtawen, déi no engem Punkt un den Numm vun enger Datei ugehaange ginn, z.&nbsp;B.: `Numm_vun_der_Datei.doc` (mat *[[.doc]]* ginn am Allgemengen Textdateie gekennzeechent).

## Opzielung vun Dateiformater
* .avi
* .bat
* .csv
* .doc
* .exe
* .gif
* .jpg
* .mdb
* .mp3
* .mpeg
* .mpeg2
* .ogg
* .pdf
* .ppt
* .rar
* .raw
* .rtf
* .tif
* .txt
* .xls
* .zip

## Kuckt Och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
Laurent Felten

De **Laurent Felten**, gebuer den 13. August 1976 an der Stad Lëtzebuerg, ass e lëtzebuergeschen Organist an Cembalist.

De Laurent Felten huet säi Museksstudium am Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg ugefaangen, an deem hien Éischt Präisser krut an de Fächer Uergel, Cembalo, Harmonie, Kontrapunkt, a Fug. 1996 krut hien de *Prix Supérieur* an Uergel mat Distinctioun an der Klass vum Alain Wirth.

Fir e weider Studium Studie goung hien an de Conservatoire royal vu Bréissel an der Uergelklass beim Jean Ferrard a beim Xavier Deprez wou de Laurent Felten den *Éischte Präis* mat Distinctioun an Uergel gemaach huet an dobäi *Éischt Präisser* an Harmonie, Kontrapunkt a Museksanalys.

Am Joer 1999 krut hie fir seng Verdénschter am Domän vun der Uergel den IKB-Jugendpreis. 2001 ass hie Laureat vum Prix Norbert Stelmes. 2002 schléisst e säi Studium am Bréisseler Conservatoire mat engem *Prix Supérieur en orgue avec grande distinction* of.

Hien huet Perfektiounscourse beim Jean Boyer, Gillian Weir, Lorenzo Ghielmi, Harald Vogel an Olivier Latry gemaach.

Vu 14 Joer un ass de Laurent Felten Organist an der Kierch um Zens. Dodernieft ass hie säit laangem ee vun den Organiste vun der Diddelenger Kierch. Zanter 2011 ass hien zousätzlech Organist zu Jonglënster.

Zanter September 2000 enseignéiert hien Uergel an der Diddelenger Museksschoul.

Hien ass zanter 2011 President vun der Associatioun Amis de l'Orgue - Luxembourg.

## Kuckt och
* Amis de l'Orgue - Luxembourg

## Um Spaweck
Luís Herrera Campíns

De **Luís Herrera Campíns**, gebuer de 4. Mee 1925 zu Acarigua, am Bundesstaat Portuguesa am Venezuela, a gestuerwen den 9. November 2007 zu Caracas, war vun 1979 bis 1984 President vum Venezuela.

Hie war e Member vun der chrëschtdemokratescher Partei COPEI.

## Um Spaweck
Canton de Peyruis

De **Canton de Peyruis** war bis Mäerz 2015 eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Forcalquier, am Departement Alpes-de-Haute-Provence an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur. Bei der Kantonalreform vun 2014 gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| La Brillanne || align="right" | 765 || align="right" | 04700 || align="right" | 04034
|-
| Ganagobie || align="right" | 91 || align="right" | 04310 || align="right" | 04091
|-
| Lurs || align="right" | 347 || align="right" | 04700 || align="right" | 04106
|-
| **[[Peyruis]]** || align="right" | 2&nbsp;217 || align="right" | 04310 || align="right" | 04149
|}
Ruanda

**Ruanda**, offiziell **Republik Ruanda** (op Kinyarwanda *Republika y'u Rwanda*, op Franséisch *République du Rwanda*, op Englesch *Republic of Rwanda*), ass e Staat an Ostafrika.

## Um Spaweck
Canton de Volonne

De **Canton de Volonne** war bis Mäerz 2015 eng franséisch administrativ Andeelung am Arrondissement Forcalquier, am Departement Alpes-de-Haute-Provence an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur. Bei der Kantonalreform vun 2014 gouf de Kanton ofgeschaaft.

## Gemengen am Kanton

| Aubignosc || align="right" | 428 || align="right" | 04200 || align="right" | 04013
|-
| Château-Arnoux-Saint-Auban || align="right" | 4&nbsp;970 || align="right" | 04160 || align="right" | 04049
|-
| Châteauneuf-Val-Saint-Donat || align="right" | 348 || align="right" | 04200 || align="right" | 04053
|-
| L'Escale || align="right" | 1&nbsp;166 || align="right" | 04160 || align="right" | 04079
|-
| Montfort || align="right" | 385 || align="right" | 04600 || align="right" | 04127
|-
| Peipin || align="right" | 1&nbsp;049 || align="right" | 04200 || align="right" | 04145
|-
| Salignac || align="right" | 399 || align="right" | 04290 || align="right" | 04200
|-
| Sourribes || align="right" | 138 || align="right" | 04290 || align="right" | 04211
|-
| **[[Volonne]]** || align="right" | 1&nbsp;514 || align="right" | 04290 || align="right" | 04244
|}
Geneviève Conter

D**'Geneviève Conter**, gebuer den 13. Mee 1974 zu Neunkirchen, ass eng lëtzebuergesch Harf-Spillerin.

Si huet ugefaange Musek am Conservatoire vun der Stad Lëtzebuerg ze léieren, an der Pianosklass vum François Rukavina. Mat 13 Joer war si an der d'Harf-Klass vun der Charlotte Boulet-Fourot, wou se 1992 en Éischte Präis mat Distinctioun gemaach huet an 1994 en Éischte Präis mat Distinctioun a Kammermusek.

Zu där Zäit goung si an Eenzelcourse bei d'Marie-Claire Jamet a war um Conservatoire National de Région de Strasbourg an der Klass vum Pierre-Michel Vigneau wou si eestëmmeg 1995 eng Goldmedail krut. Am selwechte Joer goung si an de *Conservatoire National Supérieur de Musique de Lyon* an d'Klass vum Fabrice Pierre, wou se 1999 hiren *Diplôme National d'Études Supérieures de Musique* mat der Mentioun *bien* krut.

Si huet Masterklassen a Stagë bei der Anne Riquebourg, Marielle Nordmann, Marie-Pierre Langlamet an anere gemaach. Si gëtt Concerten als Solistin a Kammermusekerin. Des Weideren trëtt si mam Solo-Flutist vum OPL, dem Etienne Plasman op.

Si enseignéiert am Conservatoire vun der Stad Esch, an an de Museksschoule vu Péiteng an Iechternach.

## Um Spaweck
* D'Websäit vun der Péitenger Musekschoul
.doc

**.doc** ass e Dateiformat an der Informatik. Engt Dateiformat besteet meeschtens (net ëmmer) aus dräi klenggeschriwwene Buschtawen, déi no engem Punkt un den Numm vun enger Datei ugehang ginn, z.&nbsp;B.: *Numm_vun_der_Datei.doc*. Mat *.doc* ginn am Allgemengen Textdateie gekennzeechent. E klassesche Programm, deen Doc-Dateien liesen a schreiwe kann ass de Programm Word vu Microsoft. Doriwwer eraus gëtt et nach vill aner Computer-Programmen, déi mat Word kompatibel sinn a déi Doc-Dateien verschaffe kënnen.

## Kuckt och
* Lëscht vu Computerbegrëffer
Volonne

**Volonne** ass eng franséisch Gemeng am Departement Alpes-de-Haute-Provence an der Regioun Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Um Spaweck
Montfort (Alpes-de-Haute-Provence)

**Monfort** ass eng Gemeng am Departement Alpes-de-Haute-Provence.

Duerch d'Uerschtschaft leeft e Kiem d'Via Domitia.
Salignac (Alpes-de-Haute-Provence)

**Salignac** ass eng Gemeng am Departement Alpes-de-Haute-Provence.
## Geographesches
D'Gemeng läit am Dall vun der Durance.
Monolog

E **Monolog** ass, am Géigesaz zum Dialog, e Gespréich mat sech selwer.

Am Theater riicht sech de Monolog, vun der Form hier, net un den Nolauschterer, mä un eng imaginär Persoun. Dat ass e Konschtgrëff vum Auteur, fir sech indirekt un de Publikum ze riichten.

Deen am meeschte bekannte Monolog op der Bün kéint den Hamlet-Monolog vum William Shakespeare sinn.

Eng speziell Form vum Monolog ass de Bannenzege Monolog, deen zanter dem James Joyce an der Literatur bekannt ass.

Och an der Psychiatrie spillt de Monolog eng Roll. Et geet dobäi ëm Gespréicher mat sech selwer, déi beispillsweis bei Isolatiounsfolter, eng direkt Folleg vun Entzuch vun akustesche Reizer sinn.
Sir-Viaduc

De **Sir-Viaduc** ass eng Bréck op der Tréirer Autobunn op der Héicht vu Mäertert, iwwer den Dall vun der Sir, den CR134 an d'Eisebunnsstreck Lëtzebuerg-Waasserbëlleg.

En huet eng Längt vun 372 Meter, an en ass 25,50 Meter breet. Déi gréisst Drowäit ass 33,86 Meter, an déi gréisst Héicht ass iwwer dem Niveau vun der Baach mat 33,70 Meter.