open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pioneer 7

**Pioneer 7** war eng Raumsond vun der US-amerikanescher Weltraumorganisatioun NASA am Kader vum Pioneer-Programm. Si war déi zweet vun am Ganze véier Pioneer-Sonde fir d'Moosse vun der Sonnenaktivitéit an hirer Auswierkung op den interplanetare Raum. Si sollt, wéi Pioneer 6 an déi zwou nofollgend Sonden, op enger heliozentrescher Ëmlafbunn Miessunge maachen an ënner anerem viru Sonnestierm warnen.

## Opbau
D'Pioneer 7 hat en zylindresche Kierper mat enger Héicht vun 81&nbsp;Zentimeter an engem Duerchmiesser vu 94&nbsp;Zentimeter. Nieft enger interner Batterie ware fir hir Stroumversuergung 10368 Solarzellen op hirem Mantel gepecht. D'Sond war spinstabiliséiert an hat en ettlech mat Stéckstoff bedriwwen Düsen. Donieft hunn zwou Staangen, déi sech nom interplanetare Magnéitfeld ausgeriicht hunn, fir déi noutwendeg Stabilitéit gesuergt. Am Ganze waren zéng verschidden Instrumenter u Bord. Dorënner waren e Magnéitometer, en Instrument fir de Sonnewand ze moossen, an en Teleskop fir d'kosmesch Hannergrondstralung ze moossen.

## Missioun
Nom Start gouf d'Pioneer&nbsp;7 an eng heliozentresch Ëmlafbunn tëscht der Äerd am Mars bruecht. Eng Rotatioun vu 60 Ëmdréiunge pro Minutt ëm d'Längsachs vun der Sond huet fir d'Spinstabiliséierung gesuergt. D'Miessresultater goufen op engem Bandlafwierk tëschegespäichert an dann op d'Buedemstatioun iwwerdroen. Well d'Sond baussent der Äerdëmlafbunn geflunn ass, konnt se de 7. September 1968 de magnéitesche Schwäif vun der Äerd ënnersichen. Den 20. Mäerz 1986 ass Pioneer&nbsp;7 ca. 12,3&nbsp;Millioune Kilometer laanscht de Koméit Halley geflunn an huet d'Wiesselwierkung tëscht dem Waasserstoff vum Koméit an dem Sonnewand ënnersicht. Genee wéi de Virgänger Pioneer 6, war Pionneer 7 fir eng Liewensdauer vu ronn 6 Méint virgesinn, déi si méi wéi iwwertraff hat.

## Resultater
D'Missioun war e vollen Erfolleg. Si hat Donnéeën iwwer Sonnestierm geliwwert, déi vu méi wéi 1.000 Institutiounen a Firmen ausgenotzt goufen. Am Géigesaz zu Pioneer 6, ass net virgesinn nach eng Kéier Kontakt mat der Sond opzehuelen.

## Um Spaweck

*  Pioneer 7 bei NASA: Solar System Exploration
*  Beschreiwung vun der Missioun Pioneer 7 am NSSDC
* Bernd Leitenberger: De Pioneer-Programm
Wandhaff (Buerschent)

De **Wandhaff** ass e Lieu-dit an e Bauerenhaff an der Gemeng Buerschent.

## Geographie
E läit um CR350, uewen um Plateau südlech vu Welschent, net wäit ewech vum Bamhaff.

## Geschicht
De Wandhaff gouf 1945 wéinst engem makabere Fait-divers bekannt: 5 Leit waren do den 21. Juli ermuert ginn.

## Kuckt och

## Um Spaweck
İlham Əliyev

Den **İlham Heydər oğlu Əliyev** (och *Ilham Aliyev* oder *Ilham Äliew*), gebuer de 24. Dezember 1961 zu Baku, Aserbaidjanesch SSR) ass en aserbaidjanesche Politiker an zanter 2003 President vum Aserbaidjan.

Den Əliyev huet zu Moskau tëscht 1977 bis 1985 Geschicht an International Relatioune studéiert. Vun 1991 bis 1994 war er Geschäftsmann zu Moskau an Istanbul.

Zanter dem Mee 1994 ass hien Éischte Vizepresident vun der Staatlecher Pëtrolsgesellschaft vun der Aserbaidjanescher Republik (SOCAR). Zanter 1995 ass e Member vum aserbaidjanesche Parlament. 1999 gouf e Stellvertriedende President an 2001 Éischte Stellvertriedende President vun der Partei *Neien Aserbaidjan*.

De 4. August 2003 gouf hien zum Premierminister vum Aserbaidjan ernannt. Bei de Wale vum 15. Oktober 2003 gouf en, als Nofollger vu sengem Papp Heydər Əliyev, mat 77% vun de Stëmmen zum President vum Aserbaidjan gewielt. D'OSZE an aner NROen hunn déi Wal als "net fair a fräi" deklaréiert. Deeselwechte Walausgank an déi selwecht Kommentare gouf et och de 15. Oktober 2008 (87% vun de Stëmmen) an den 9. Oktober 2013 (iwwer 72%, nach keng offiziell Verëffentlechung).

Den İlham Əliyev ass mat der Deputéiert an UNESCO-Sonner-Ambassadrice Mehriban Arif qızı Əliyeva (* 1964 als *Mehriban Arif qızı Paşayeva*) bestuet. Si hunn dräi Kanner, dorënner d'Schrëftstellerin an Aktivistin Leyla Əliyeva.

D'"Organized Crime and Corruption Reporting Project" (OCCRP) huet den İlham Əliyev Enn 2012 als *korruptste Mann vum Joer* "ausgezeechent", well him nogewise gouf, wéi seng Famill sou gutt wéi an alle lukrative Branchë vum Land Undeeler iwwerholl huet, vu Banken an Telefongesellschafte bis zu Mineral- a Bauindustrie. An den diplomateschen US-Depeschen, déi duerch WikiLeaks bekannt goufen, gëtt den Əliyev mat engem "Mafia Gangsterboss" verglach. Hie gëtt vu villen Analysten als Diktator bezeechent. D'Aliev-Duechteren hunn Offshore-Konten a -Firmen op de Brittesche Joffereninselen.

## Um Spaweck

* Offiziell Websäit vum aserbaidjanesche President (aserbaidjanesch, englesch, russesch)
* Perséinlech Websäit vum İlham Əliyev (aserbaidjanesch, englesch, russesch)
Wilfried Martens

De **Wilfried Martens**, gebuer den 19. Abrëll 1936 zu Sleidinge, a gestuerwen den 10. Oktober 2013 zu Lokeren, war e belsche Politiker aus Flandern vun der Partei CD&V.

Hie war tëscht 1979 an 1992 mat just enger kuerze Ënnerbriechung Premierminister vu sengem Land ënner deene verschiddenste Koalitiounsregierungen. Hie war och President vunb der Europäescher Vollekspartei.

## Um Spaweck
Il brigante Musolino

**Il brigante Musolino** ass en italieenesche Film vum Regisseur Mario Camerini aus dem Joer 1950.

## Ëm wat geet et am Film
De Film erzielt d'Liewe vum gesetzlose Giuseppe Musolino.

## Iwwer de Film
Et ass déi éischt Verfilmung vum Liewe vum Musolino, virdrun huet kee sech eru getraut, wéinst der méiglecher Assoziatioun mam Mussolini.

Puer Zeene vum Film sinn an der klenger Uertschaft Terranova da Sibari gedréint ginn. Vill Awunner waren deemno Statisten, an hu bei ville wichtegen Zeene matgespillt.

## Um Spaweck
* Il brigante Musolino op IMDb
Beta Pictoris

De **Beta Pictoris** (*β Pictoris* oder kuerz *β Pic*) ass den zweethellste Stär am Stärebild Pictor. De masseräiche gliddege Stär läit op enger Distanz vu ronn 63&nbsp;Liichtjoer a spillt an der Geschicht vun der Astronomie eng bedeitend Roll. De Stär ass Member vum β-Pictoris-Beweegungskoup deem en och den Numm gëtt.

## Geschicht

1983 gouf mam Infraroutsatellit IRAS eng Stëbsschéif um Beta Pictoris entdeckt, ee Joer méi spéit gouf déi mat engem äerdgebonnenen Teleskop fotograféiert. D'Stëbscheif huet e Radius vu 400 astronomeschen Eenheeten. An der Stëbscheif kéinte sech méiglecherweis Planéite formen. 1995 hu Fotoe vum Hubble-Weltraumteleskop drop higedeit datt de bannenzege Beräich vun der Scheif gebéit kéint sinn. Nei Hubble-Space-Teleskop-Observatioune mat der héichopléisender *Advanced Camera for Surveys* konnten noweisen, datt d'Scheif a Wierklechkeet aus zwou op 4 Grad gebéite Stëbscheiwe besteet déi aneneelafe. En Erkläerungsmodell ass d'Unhuele vun engem Planéit oder Brongen Zwerg vun 20 Jupitermassen, deen de Stär ëmkreest.

Op enger Foto, opgeholl am Joer 2003 mam VLT gouf no beim Beta Pictoris en Objet fonnt, deen als Planéit mat ongeféier aachtfacher Jupitermass ugesinn gëtt, deen awer op Fotoen déi duerno gemaach goufen, net méi do ass. Méiglecherweis ass en Duerchgank vun deem Objet fir e liichten Hellegkeetsoffall vum Beta Pictoris am Joer 1981 verantwortlech, a schonn an enger 1995 publizéierter Analys vun op La Silla gewonnenen Donnéeë vum Observatoire vun der Universitéit Genf opgefall war. Sollten d'Observatiounen tatsächlech zesummenhänken, sou wier den nächsten Duerchgank tëscht September 2013 an Dezember 2020 z'erwaarden. Astronomen hoffen elo op weider Observatiounen an de kommende Joren, fir déi Hypothees ze bestätegen an den nächsten Duerchgank méi genee viraussoen ze kënnen. Zudeem wier de Beta Pictoris domat dee bis elo hellste Stär mat engem Transit-Planéit a géif sou gutt Méiglechkeete fir Ënnersich vun der Planéitenatmosphär bidden.

Am Juni 2010 hat d'ESO gemellt, datt d'NACO-Instrument um VLT den Objet nees detektéiert huet an zwar op der anerer Säit vum Stär. Doduerch gouf fir d'éischt d'Beweegung vun engem Exoplanéit ëm säin Zentralstär direkt observéiert an et gëllt als sécher, datt et sech beim observéierten Objet tatsächlech ëm den ugehollene Planéit handelt an net ëm en Artefakt oder ëm e Stär am Hannergrond. An den nächste Jore wäert sech de vollen Ëmlaf vum Planéit ëm de Stär erausstellen. Aus der Siicht vun der ESO steet awer net fest, ob de Planéit vir oder hanner dem Zentralstär laanschtgewandert ass, well dat mat de Biller net z'ënnerscheeden ass.

## Kuckt och

* Lëscht vun Exoplanéiten

## Um Spaweck

*  Beta Pictoris planet finally imaged? – Publikatioun vun der *[[Europäische Südsternwarte|ESO]]*, vum 21.&nbsp;November 2008
*  beta Pic b – Artikel bei der *[[Extrasolar Planets Encyclopaedia|EPE]]*, vum 24.&nbsp;November 2008
Eskimo

**Eskimo** ( (m) *esquimau*, (w) *esquimaude*, (pl) *esquimaux*) ass e Begrëff deen als pejorativ a mat rassistescher Konnotatioun kann opgeholl ginn. Et ass de Sammelnumm fir déi indigen Vëlker am nërdleche Polargebitt, déi op engem Gebitt tëscht Nordostsibirien iwwer d'Beringstrooss an d'arktesch Regioune vun Alaska a vu Kanada bis a Grönland liewen, gebraucht gouf. 

Déi zwou Haaptgruppe sinn d'Inuit (ëstlech Eskimoen) am Norde vu Kanada an op Grönland, an d'Yupik (westlech Eskimoen) op der russescher Tschuktschen-Hallefinsel an an Alaska. Méi kleng Gruppe sinn d'Kalaallit a Grönland an d'Inupiat an Alaska. Och mat hinne Famill sinn d'Aleuten, d'Urawunner vun Alaska. Hir Sproochen zielen zu der Eskimo-aleutescher Sproochefamill.

Et gëtt am Ganzen eng 160.000 Eskimoen am Arktisgebitt, wouvun der eng 50.000 a Grönland liewen, ronn 60.000 a Kanada –&nbsp;dovun d'Hallschent am Territoire Nunavut – an an Alaska ronn 30.000. Weider 10 bis 20.000 liewen am Tschukotka am Nordoste vu Sibirien.

## Etymologie
„Eskimo“ ass e kolonialistesche Begrëff deen eréischt zanter dem 17. Joerhonnert bekannt ass, woubäi seng Etymologie net eendeiteg gekläert ass. Et gëtt ugeholl, den Numm kéim vun de Cree- an Algonkin-Indianer, déi sou d'Vëlker aus dem Polargebitt genannt hunn, an deen an hire Sproochen entweeder "Schnéischong-Flechter" oder "Leit aus dem Norden" géif heeschen. Déi Betraffen nenne sech selwer, jee nodeem, Inuit, Yupik, Inuvialuit oder Inupiat (wat „Mënschen“ heescht).

## Kolonialisteschen a rassistesche Begrëff
A Kanada gëtt „Eskimo“ offiziell zanter 1970 mat „Inuit“ ersat, well en allgemeng als pejorativ, beleidegend, rassistesch empfonnt gëtt a vun de Kolonialisten imposéiert gouf. Eng Minoritéit vun Auteuren, ë.&nbsp;a. den Ethnolog a Linguist José Mailhot aus dem Québec, stellen déi pejorativ Natur vum Wuert „Eskimo“ op Basis vun hirer Etymologie allerdéngs a Fro.

A Grönland gëtt de Begrëff „Eskimo“ och vun den Inuit als offensiv ugesinn; d'Awunner vun do nenne sech selwer Grönlanner (op Grönlannesch: *Kalaallit*).

An Alaska gëtt de Begrëff „Eskimo“ vun den Inupiat verworf. D'Populatioune vun de Yupik, déi net zu den Inupiat wëlle gezielt ginn, toleréieren de Begrëff. D'Yupik favoriséieren einfach de Begrëff „Yupik“. Fir all d'Yupik an d'Inupiat Populatioune vun Alaska ze bezeechnen ass de Begrëff „déi Heemesch vun Alaska“ ( *Alaska Natives*) méi passend wéi „Eskimo“.

## Um Spaweck
Siro Marcellini

De **Siro Marcellini**, gebuer de 16. September 1921 zu Genzano di Roma, ass en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
* 1953: *Siamo ricchi e poveri*
* 1955: *Un palco all'opera*, mam Franca Bettoia 
* 1958: *Ci sposeremo a Capri*
* 1958: *Il bacio del sole*, mam O. W. Fischer a Lorella De Luca
* 1959: *I cavalieri del diavolo*, mam Frank Latimore an Gianna Maria Canale
* 1960: *Los dos rivales*
* 1962: *Il colpo segreto di D'Artagnan*, mam George Nader a Magali Noël
* 1963: *L'eroe di Babilonia*, mam Gordon Scott a Geneviève Grad
* 1964: *L'uomo della valle maledetta*, mam Ty Hardin an José Nieto
* 1967: *Lola Colt*, mam Lola Falana
* 1968: *La legge dei gangsters*, mam Klaus Kinski a Franco Citti

## Um Spaweck
Roberto Bianchi Montero

De **Roberto Bianchi Montero**, gebuer de 7. Dezember 1907 zu Roum, a gestuerwen am Joer 1986, war en italieenesche Filmregisseur, Dréibuchauteur a Schauspiller.

De Roberto Bianchi Montero ass de Papp vum Filmregisseur Mario Bianchi. Hien huet och a Filmer Regie gefouert ënner dem Numm *Roberto Montero* a *Robert B. White*.

## Filmographie
### als Regisseur (Auswiel)
* *Gli assi della ribalta* (1943),Regie: Roberto Bianchi Montero a Guido Brignone mam Anna Magnani 
* *L'amante del male* (1946)
* *Sono io l'assassino* (1948) 
* *I contrabbandieri del mare* (1948), mam Rossano Brazzi a Carlo Ninchi 
* *Faddija - La legge della vendetta* (1949)
* *La scogliera del peccato* (1950), mam Gino Cervi an Delia Scala
* *Il mostro dell'isola* (1953), mam Boris Karloff 
* *Una madre ritorna* (1953), mam Gianni Rizzo 
* *Piccola santa* (1954), mam Virna Lisi 
* *Addio Napoli!* (1954), mam Andrea Checchi 
* *Dramma nel porto* (1955)
* *Giuramento d'amore* (1956), mam Rosario Borelli 
* *Donne, amore e matrimoni* (1956) 
* *La zia d'America va a sciare* (1958), mam Tina Pica 
* *La duchessa di Santa Lucia* (1959), mam Tina Pica a Lorella De Luca
* *La Pica sul Pacifico* (1959), mam Tina Pica an Elke Sommer 
* *La sceriffa* (1959), mam Tina Pica an Ugo Tognazzi
* *Il terribile Teodoro* (1959), mam Ugo Tognazzi
* *Notti calde d'Oriente* (1962) 
* *Thaurus figlio di Attila* (1962), mam Jerome Courtland a Lisa Gastoni
* *Zwischen Schanghai und St. Pauli* (1962), Regie zesumme mam Wolfgang Schleif mam Karin Baal an Joachim Hansen 
* *Un alibi per morire* (1962), mam Alberto Lupo a Pierre Brice
* *Sexy nel mondo* (1963) 
* *Africa sexy* (1963) 
* *Oklahoma John* (1965), mam José Calvo a Sabine Bethmann
* *Agente Z 55 missione disperata* (1966), mam Germán Cobos an Yoko Tani 
* *Le due facce del dollaro* (1967), mam Maurice Poli an Jacques Herlin
* *Tecnica per un massacro* (1967), mam Germán Cobos 
* *Quella dannata pattuglia* (1968), mam Maurice Poli a Fabio Testi 
* *36 Ore all'inferno* (1969), mam Richard Harrison
* *Rangers attacco ora X* (1970), mam Dale Cummings 
* *Il magnifico Robin Hood* (1971), mam George Martin 
* *Arriva Durango, paga o muori* (1971), mam Brad Harris a Gisela Hahn
* *[[L'occhio del ragno]]* (1971), mam Klaus Kinski a Van Johnson
* *Rivelazioni di un maniaco sessuale al capo della squadra mobile* (1972), mam Farley Granger a Sylva Koscina 
* *I senza Dio* (1972), mam Antonio Sabato an Erika Blanc
* *Una donna per sette bastardi* (1974), mam Richard Harrison an Dagmar Lassander
* *Il pomicione* (1976), mam Joan Collins 
* *Le calde notti di Caligola* (1977) 
* *La bravata* (1977), mam Ajita Wilson a Venantino Venantini
* *Le notti segrete di Lucrezia Borgia* (1982), mam Sirpa Lane an George Hilton

## Um Spaweck
Guido Malatesta

De **Guido Malatesta**, gebuer am Joer 1919 zu Gallarate, Varese, a gestuerwen de 14. Juni 1970 zu Roum, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

Ënner dem Numm *James Reed* huet hien en Deel vu senge Filmer als Regisseur gedréint.

## Filmographie
### als Regisseur
* 1956: *I miliardari* - Haaptacteuren: Mike Bongiorno, Giulia Rubini
* 1958: *Valeria ragazza poco seria* - Haaptacteuren: Maurizio Arena, Rosalba Neri
* 1958: *El Alamein* - Haaptacteuren: Fausto Tozzi, Gabriele Tinti
* 1959: *Agosto, donne mie non vi conosco* - Haaptacteuren: Lorella De Luca, Gabriele Tinti
* 1960: *La strada dei giganti* - Haaptacteuren: Chelo Alonso, Hildegard Knef
* 1960: *[[La furia dei barbari]]* - Haaptacteuren: Edmund Purdom, Rossana Podestà
* 1961: *Goliath contro i giganti* - Haaptacteuren: Brad Harris, Fernando Rey
* 1962: *Maciste contro i mostri* - Haaptacteuren: Reg Lewis, Margaret Lee
* 1963: *Maciste contro i cacciatori di teste* - Haaptacteuren:Kirk Morris, Laura Brown 
* 1964: *Rivolta dei barbari* - Haaptacteuren: Roland Carey, Maria Grazia Spina
* 1965: *I predoni del Sahara* - Haaptacteuren: George Mikell, William Stockridge
* 1965: *Maciste il vendicatore dei Mayas* - Haaptacteuren: Kirk Morris, Barbara Loy
* 1965: *L'incendio di Roma* - Haaptacteuren: Lang Jeffries, Cristina Gaioni
* 1967: *Missione apocalisse* - Haaptacteuren: Arthur Hansel, Pamela Tudor
* 1967: *Come rubare un quintale di diamanti in Russia* - Haaptacteuren: Fernando Sancho, Ingrid Schoeller 
* 1968: *Samoa, regina della giungla* - Haaptacteuren: Roger Browne, Edwige Fenech
* 1968: *Il figlio di Aquila Nera* - Haaptacteuren: Mimmo Palmara, Edwige Fenech
* 1969: *Le calde notti di Poppea* - Haaptacteuren: Olga Schoberová, Brad Harris
* 1970: *Tarzana, sesso selvaggio* - Haaptacteuren: Ken Clark, Femi Benussi 
* 1970: *Formula 1 - nell'inferno del Grand Prix* - Haaptacteuren: Brad Harris, Hans von Borsody
* 1970: *Riuscirà il nostro eroe a ritrovare il più grande diamante del mondo?* - Haaptacteuren: Ray Danton, Agnès Spaak

## Um Spaweck
Vittorio Sala

De **Vittorio Sala**, gebuer den 1. Juli 1918 zu Palermo, a gestuerwen den 11. Mee 1996 Roum, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
### als Regisseur (Auswiel)
**Donne sole* (1955), mam Eleonora Rossi Drago 
**Costa Azzurra* (1959), mam Alberto Sordi an Elsa Martinelli 
**La regina delle Amazzoni* (1960), mam Rod Taylor an Ed Fury 
**I Don Giovanni della Costa Azzurra* (1962), mam Curd Jürgens a Martine Carol 
**Canzoni nel mondo* (1963), mam Gilbert Bécaud a Marpessa Dawn 
**Il treno del sabato* (1964), mam Eleonora Rossi Drago a Claudio Gora 
**L'intrigo* (1964), mam Shirley Jones an George Sanders 
**Berlino - Appuntamento per le spie* (1965), mam Brett Halsey a Pier Angeli 
**Ray Master, l'inafferrabile* (1966), mam Félix Marten a Liana Orfei 
**Ischia operazione amore* (1966), mam Walter Chiari a Graziella Granata 
**Il signor Bruschino* (1967), mam Lino Puglisi 
**Sport Superstar* (1978) (Dokumentarfilm)

## Um Spaweck
Educatioun

**[[Erzéeier|Educatioun]]** oder **Pedagogik** (v. griich. παιδαγογια, vu παιδος (paidos) Kand an αγω féieren, grousszéien) befaasst sech mat der Erzéiung an der Bildung. Si soll virun allem mat systematesche Fuerschungsmethode schaffen, fir Erkenntnesser iwwer d'Erzéiungsprozesser ze kréien an och zur Bildung bäizedroen.

Beim Erzéiungsprozess gi Kanner a Jugendlecher duerch déi pedagogesch Verantwortlech (Elteren, Erzéier, Schoulmeeschteren a Professeren) an d'Welt vun den Erwuessenen agefouert. De Jonktem léiert dobäi Reegelen, Normen a Behuelen, mä och selbststännegt Denken an Handelen.

De modernen a ganzheetleche Bildungsbegrëff dogéint steet fir de liewenslaangen Entwécklungsprozess vum Mënsch, bei deem e seng geeschteg, kulturell a liewenspraktesch Fäegkeeten a seng personal a sozial Kompetenzen erweidert.

Erzéiung kënnt vu baussen - de Bildungsprozess awer ass e selbstännege Prozess, dee vu banne kënnt an op d'Erzéiung opbaut. Wichteg Facteure bei der Educatioun sinn d'Natur, d'Gesellschaft an den Individuum selwer.

Disziplinne wéi d'Soziologie an d'Psychologie spille bei der Educatioun eng grouss Roll.

## Geschicht

## Literatur
* *Histoire de l'enseignement et de l'éducation* ; 4 Bänn; Paräis (Perrin / tempus-Täschebicher), 2003-2004 (Originalausgab: 1981): 
# Michel Rouche, * *'I.** Ve avant J.-C - XVe siècle'' (ISBN 978-2-262-02099-6); 
# François Lebrun, Marc Venard & Jean Quéniart: '' **II.** 1480-1789'' (ISBN 978-2-262-02147-4); 
# Françoise Mayeur, '' **III.** 1789-1930'' (ISBN 978-2-262-02094-1); 
# Antoine Prost, '' **IV.*' Depuis 1930* (ISBN 978-2-262-02095-8).
* Françoise Mayeur, *L'éducation des filles en France au XIXe siècle* ; Paräis (Perrin / tempus-Täschebuch), 2008 (Originalausgab: 1979); ISBN 978-2-262-02775-9
* Michel Schmit, *Regards et propos sur l'enseignement supérieur et moyen au Luxembourg* ; Lëtzebuerg, PSH (Publications de la Section historique de l'Institut grand-ducal), Bd. CXVI, 1999; 772 Säiten.
* (Kollektiv), *Enseignement secondaire 1939-1989* ; Ré-Création 5, Diekirch (éditions APESS, a.s.b.l.), 1989; 450 Säiten (ill.).
* Henri Entringer, *Les défis de l'Université du Luxembourg - Essai d'analyse interrogative sept ans après la création de l'UL* ; Lëtzebuerg, Publication de l'Institut grand-ducal (Section des Sciences morales et politiques), 2010; 277 Säiten. ISBN 978-2-9599794-3-9

## Kuckt och
## Um Spaweck

* Educational Measurement and Applied Cognitive Science op uni.lu
* Bachelor Professionnel en Sciences de l'Education, Nofollger vum Certificat d'Etudes Pédagogiques (CEP) dee vum ISERP ausgestallt gouf, op uni.lu
* Portal vun der Educatioun zu Lëtzebuerg education.lu
Mimmo Palmara

De **Mimmo Palmara**, gebuer als *Domenico Palmara* de 25. Juli 1928 zu Cagliari, a gestuerwen den 10. Juni 2016 zu Roum, war en italieenesche Schauspiller a Synchronspriecher. En huet an iwwer 70 Filmer matgespillt. An de 60er Joren huet hie virun allem a Westernfilmer matgespillt, ënner dem englesche Pseudonym **Dick Palmer**.

Nodeem d'Spaghetti-Western net méi an der Moud waren, huet hie vun 1967 Synchronisatioun gemaach.

## Filmographie (Auswiel)
* *Inganno*, vum Guido Brignone (1952) 
* *[[La regina di Saba (Film 1952)|La regina di Saba]]*, vum Pietro Francisci (1952)
* *Il sole negli occhi*, vum Antonio Pietrangeli (1953)
* *[[Senso]]*, vum Luchino Visconti (1954)
* *Attila*, vum Pietro Francisci (1954)
* *La donna del fiume*, vum Mario Soldati (1954)
* *Proibito*, vum Mario Monicelli (1954)
* *Guerra e pace*, vum King Vidor (1956)
* *Orlando e i paladini di Francia*, vum Pietro Francisci (1956)
* *Terrore sulla città*, vum Anton Giulio Majano (1956)
* *[[Gli ultimi giorni di Pompei (Film 1959)|Gli ultimi giorni di Pompei]]* (1959) vum Mario Bonnard a Sergio Leone 
* *Caterina Sforza, la leonessa di Romagna*, vum Giorgio Walter Chili (1959)
* *[[Il colosso di Rodi (Film)|Il colosso di Rodi]]* (1961) vum Sergio Leone 
* *Goliath contro i giganti*, vum Guido Malatesta (1961)
* *[[Ercole alla conquista di Atlantide]]*, vum Vittorio Cottafavi (1961)
* *La guerra di Troia*, vum Giorgio Ferroni (1961)
* *Appuntamento in Riviera*, vum Mario Mattoli (1962)
* *[[Sodom and Gomorrah]]*, vum Robert Aldrich (1962)
* *Sandokan, la tigre di Mompracem*, vum Umberto Lenzi (1963)
* *I dieci gladiatori*, vum Gianfranco Parolini (1963)
* *Le verdi bandiere di Allah*, vum Giacomo Gentilomo an Guido Zurli (1963)
* *Goliath e la schiava ribelle*, vum Mario Caiano (1963)
* *Gli invincibili tre*, vum Gianfranco Parolini (1964)
* *Le pistole non discutono*,vum Mario Caiano (1964)
* *[[Kindar l'invulnerabile]]*, vum Osvaldo Civirani (1965)
* *[[Serenade für zwei Spione]]*, vum Michael Pfleghar (1965)
* *Il bello, il brutto, il cretino*, vum Giovanni Grimaldi (1967)
* *Un poker di pistole*, vum Giuseppe Vari (1967)
* *Come rubare la corona d'Inghilterra*, vum Sergio Grieco (1967)
* *T'ammazzo!... Raccomandati a Dio*, vum Osvaldo Civirani (1968)
* *Execution*, vum Domenico Paolella
* *Una forca per un bastardo*, vum Amasi Damiani (1968)
* *Vivo per la tua morte*, vum Camillo Bazzoni (1968)
* *Black Jack*, vum Gianfranco Baldanello (1968)
* *...E venne il tempo di uccidere*, vum Vincenzo Dell'Aquila (1968)
* *La vendetta è il mio perdono*, vum Roberto Mauri (1969)
* *Le tigri di Mompracem*, vum Mario Sequi (1970)
* *[[Le voyou (Film 1970)|Le voyou]]*, vum Claude Lelouch
* *...e lo chiamarono Spirito Santo*, vum Roberto Mauri (1971)
* *Una pistola per cento croci*, vum Carlo Croccolo (1971)
* *Il vicino di casa*, vum Luigi Cozzi (1973)
* *Quella età maliziosa*, vum Silvio Amadio (1975)
* *Un poliziotto scomodo*, vum Stelvio Massi (1978)

## Um Spaweck
Chamberwale vum 21. Oktober 1945

Bei de **Chamberwale vum [[21. Oktober]] [[1945]]** zu Lëtzebuerg goufen 51 Deputéiert fir e Mandat vu 5 Joer an d'nationaalt Parlament, d'Chamber, gewielt. D'Legislatur huet aus den uerdentleche Sessiounen 1945/46, 1946/47 an 1947/48 bestanen.

Et waren déi éischt Chamberwalen nom Enn vum Zweete Weltkrich. Fir d'Zäit tëscht der Liberatioun, am September 1944, an de Walen, hat d'Regierung eng sougenannt Assemblée consultative ageruff, an där en Deel vun den Deputéierten déi 1934 an 1937 gewielt gi waren, a Vertrieder aus der Zivilgesellschaft, absënns der Resistenz, vertruede waren. Déi hat awer keng legislativ Pouvoiren, d.&nbsp;h. se konnt selwer keng Gesetzer stëmmen, just d'Regierung 'beroden'.

Déi véier Parteien, déi den 21. Oktober 1945 déi meescht Deputéiert kruten, hunn an der Folleg vun dëse Walen d'Regierung vun der Nationaler Unioun gestallt. Domat war séchergestallt, datt déi néideg Gesetzer, fir d'Nokrichszäit ze reegelen an z'organiséieren, an engem grousse Konsens zustane kéimen.

De 16. November 1945 ass déi nei gewielt Chamber fir d'éischt zesummekomm. Net all gewielt Kandidate konnten hiert Mandat untrieden. De Professer Fritz Schneider hat op säi Mandat verzicht, fir weider Staatsbeamte bleiwen ze kënnen; hie gouf vum Nicolas Moes ersat. De Pierre Frieden, deen net méi an déi nei Regierung koum, huet am Ufank vun der Sëtzung d'Wuert ergraff, fir ze soen, datt hien op säi Mandat verzichte géif, fir erëm op seng fréier Plaz als Professer an Direkter vun der Nationalbibliothéik zeréckzegoen, an hien huet dono de Sall verlooss. Am Südbezierk huet de Michel Rasquin demissionéiert; hie gouf vum Hubert Clement ersat.

## Resultater

## Deputéiert
D'Chamber huet sech aus follgenden Deputéierten zesummegesat:
Laténgiséierung

D**'Laténgiséierung** ass d'Praxis fir net-laténgeschen Nimm oder Wierder e laténgesche Stil ze ginn, entweeder am But vun enger méi einfacher internationaler Kommunikatioun oder fir e besseren Androck ze maachen.

Et kann een dofir en Numm de laténgesche Lauter upassen (z.&nbsp;B. *Geber* fir dat arabescht *Jabir*), den Numm an d'Latäin iwwersetzen (z.&nbsp;B. *Mercator* fir *Kréimer*), oder e fonkelnotzneien Numm eraussichen op Basis vun Eegenschafte vun der Persoun oder dem Objet (z.&nbsp;B. *Noviomagus* fir den *[[Daniel Santbech]]*, méiglecherweis vum laténgeschen Numm vun der Stad Nijmegen).

D'Laténgiséierung geet also méi wäit wéi d'Romaniséierung, bei där e Wuert aus enger anerer Schrëft (z.&nbsp;B. a Kyrilliza) just an dat Laténgescht Alphabet ëmgeschriwwen, mä net verännert gëtt.

Beispiller wou dëst geschouch gëtt et eng Rëtsch:

* D'Réimer selwer hu friemsproochlech, dacks griichesch Wierder un d'Latäin ugeglach (z.&nbsp;B. χρυσόλιθος "chrysólithos - Goldtopas" gouf an der Antiquitéit laténgiséiert zu ''chrysolithus'').
* Spéider, virun allem zanter dem Mëttelalter, gouf fir eng Verstännegung iwwer Landes- a Sproochgrenzen ewech en ettlech Begrëffer an d'Latäi gesat (z.&nbsp;B. déi biologesch Nomenklatur vun den Aarten, oder medezinesch Fachbegrëffer an Europa).
* Am Humanismus war et Moud fir den eegene Familljennumm ze veränneren, fir sech sproochlech vum Mëttelalter ofzegrenzen an den Uschloss un d'Spéitantiquitéit ze suggeréieren (z.&nbsp;B. duerch d'Unhänke vun engem laténgesche Suffix, wéi *Berg* zu *Bergius*, oder duerch d'Iwwersetzung vum Begrëff, wéi *Fëscher* zu *Piscator/Pescator*, oder nach méi bekannt *Georg Bauer* zu *[[Georgius Agricola]]* a *Michel de Nostredame* zu *[[Nostradamus]]*).
Lambert Michel Runau

De **(Lambert) Michel Runau**, gebuer de 17. September 1874 am Gronn zu Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 18. August 1909, war e lëtzebuergesche Moler.

## Säi Liewen
De Michel Runau huet am Stater Kolléisch an an der Handwierkerschoul an der Stad geléiert. Duerno goung hien op déi deemoleg *École supérieure des arts décoratifs de Strasbourg* an op d*'Königliche Kunstgewerbeschule* zu München.

Vun 1901 bis 1902 war hie *Chargé de cours* an der Handwierkerschoul an der Stad an huet 1904 seng *Maîtrise de dessin* gemaacht. Am selwechte Joer gouf hie *Chargé de cours* am Gymnase zu Dikrech, ier en do 1905 eng Nominatioun als Zeecheprofesser kritt huet.

## Ausstellungen
De Michel Runau huet an de Joren 1902, 1906, 1907, 1908 an 1909 op de Salone vum Cercle artistique ausgestallt.

## Biller


Michel Runau - Vianden - 1907.jpg|Vianden, 1907
Michel Runau - Davos - 1907.jpg|Davos, 1907


## Literatur
* Regard sur deux siècles de création et d'éducation artistiques au Luxembourg, réalisé par l'Association des professeurs d'éducation artistique de l'enseignement secondaire et supérieur, S. 112, Imprimerie Saint-Paul, 1987, ISBN 2-87963-000-2

## Kuckt och
Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden

## Um Spaweck
Ernest Werling

Den **Ernest Werling**, gebuer de 15. Mee 1851 zu Lëtzebuerg, a gestuerwen den 22. Abrëll 1916 zu Köln, war e lëtzebuergesche Banquier a Moler.

## Liewen a Wierk
Den Ernest Werling war e Jong vum Peter Joseph Heinrich Werling an der Gertrud Hartmann. Säi Papp war en däitsche Banquier, dee sech zu Lëtzebuerg etabléiert hat. No deem sengem Doud, 1863, huet e Schwoer d'Direktioun vun der Bank iwwerholl, bis den Ernest volljäreg war. 1873 gouf de Werling duerch Naturalisatioun Lëtzebuerger. 1881 huet hie mam August Lambert d*'Banque Werling, Lambert et Cie* gegrënnt.

De Werling war en Autodidakt als Kënschtler, hie war Member vum Cercle artistique de Luxembourg. Hien huet virun allem Aquarelle gemoolt, gouf awer méi bekannt duerch seng Fiederzeechnungen, ë.&nbsp;a. vun historesche Rekonstruktioune vun ënner anerem der Stad Lëtzebuerg, der Buerg Veianen an dem Fort Thüngen.

Wierker vun him ginn haut am Nationalmusée fir Archeologie, Geschicht a Konscht versuergt.

Den Ernest Werling war a medezinescher Behandlung zu Köln, wou en 1916 am Alter vu 64 Joer gestuerwen ass.

## Wierker (Auswiel)
*1867 *Ensemble du fort Thüngen et des fortifications adjacentes*, Fiederzeechnung.
*1887 *Luxembourg, en 1683*, Fiederzeechnung.
*1889 *Aquarelle et dessin à la plume de l'ancien corps de garde qui se trouvait derrière la maison de M. E. Werling.*
*1890 *Luxembourg au XIe siècle. Reconstruction*. *Essai de restitution du château de Sigefroy, avec la première enceinte de la ville (963-1050),*
**Aquarelle du palais et des jardins du château de Mansfeld*.

## Um Spaweck
*D'Banque Werling, Lambert et Cie op www.industrie.lu (fir d'lescht gekuckt de 27. Abrëll 2023)

## Kuckt och
*D'Villa Werling
* Lëscht vu lëtzebuergesche Konschtschafenden
Zeugma

**Zeugma** steet fir:

* eng rhetoresch Figur, kuckt Zeugma (Sprooch)
* eng réimesch Siidlung an der haiteger Tierkei, kuckt Zeugma (Stad)
* en Titularbistum: Zeugma in Syria
* en Titularbistum: Zeugma in Mesopotamia
Laval

Den Numm **Laval** bezeechent:
* **[[Arrondissement Laval]]**, eng franséisch administrativ Andeelung am Departement Mayenne am Pays de la Loire.
* **[[Laval (Mayenne)]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Mayenne.
* **[[Laval (Isère)]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Isère.
* **[[Laval-Atger]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Lozère.
* **[[Laval-d'Aix]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Drôme.
* **[[Laval-d'Aurelle]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Ardèche.
* **[[Laval-de-Cère]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Lot.
* **[[Laval-du-Tarn]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Lozère.
* **[[Laval-en-Brie]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Seine-et-Marne.
* **[[Laval-en-Laonnois]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Aisne.
* **[[Laval-le-Prieuré]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Doubs.
* **[[Laval-Morency]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Ardennes.
* **[[Laval-Pradel]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Gard.
* **[[Laval-Roquecezière]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Aveyron.
* **[[Laval-Saint-Roman]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Gard.
* **[[Laval-sur-Doulon]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Loire.
* **[[Laval-sur-Luzège]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Corrèze.
* **[[Laval-sur-Tourbe]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Marne.
* **[[Laval-sur-Vologne]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Vosges.
* **[[Bonchamp-lès-Laval]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Mayenne.
* **[[Le Poët-Laval]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Drôme.
* **[[Magnac-Laval]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Haute-Vienne.
* **[[Mont-de-Laval]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Doubs.
* **[[Saint-Genis-Laval]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Rhône.
* **[[Saint-Germain-Laval (Loire)]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Loire.
* **[[Saint-Germain-Laval (Seine-et-Marne)]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Seine-et-Marne.
* **[[Saint-Pierre-Laval]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Allier.
* **[[Viols-en-Laval]]**, eng franséisch Gemeng am Departement Hérault.

## De Familljennumm Laval
*Auguste Laval
*Auguste-Charles Laval
*Charles Laval, Notär, no him ass de Lavalspark zu Esch genannt.
*Léon Laval
*Pierre Laval
D'Fifties zu Lëtzebuerg

***D'Fifties zu Lëtzebuerg*** ass e lëtzebuergeschen Documentaire vum Andy Bausch.

## Ëm wat geet et am Film?
De Film retracéiert, unhand vun Dokumenter (ë.&nbsp;a. Zeitungsartikelen, Amateuropnamen, Filmer vum Philippe Schneider, Fotoe vum Théo Mey, Tony Krier a Paul Aschmann) an nogespillte Zeenen, anekdotesch d'Zäit vun den 1950er Joren zu Lëtzebuerg.

Thematiséiert ginn ë.&nbsp;a. d'Hochzäit vum Ierfgroussherzog Jean vu Lëtzebuerg mat der Prinzessin Joséphine-Charlotte vun der Belsch, dem Robert Schuman säi Schumanplang, d'Arbed, de Kale Krich, d'Victoirë vun de Vëlossportler Bim Diederich, Jempy Schmitz, Elsy Jacobs a Charly Gaul, vum Leefer Josy Barthel a vum Turner Josy Stoffel, de Foussballclibb Alliance Diddeleng a Jeunesse Esch, d'Opkomme vum Rock'n'Roll, de Film *[[Die Sünderin]]* an d'Roll vun der Kierch an der Gesellschaft.

Follgend Persoune goufen interviewt:

Albert Breuer
Jerry Darnelle
Jang Defrang
Bim Diederich
Mésy Faber-Bergamini
Colette Flesch
Pilo Fonck
Fernand Fox
Lucien Haas
Vic Haas
Mario Igniti
Josée Jaminet
Rosch Krieps
Henri Losch
Fernand Meneghetti
Roger Quaino
Lex Roth
Pe'l Schlechter
Jempy Schmitz
Josy Stoffel
Gaston Vogel
Nic Weber
Bim Diederich

## Accueil

D'avant-Première vum Film war den 22. Oktober am Utopolis a Presenz vum Grand-Duc Henri an der Grand-Duchesse Maria-Teresa. Den Dag duerno ass en offiziell an de Kinoen ugelaf.

9.326 Leit waren den Documentaire an de Kino kucken.

### Kritik
Jemp Thilges, rtl.lu:
*De Film dauert knackeg 82 Minutten, et ameséiert een sech, et verdréckt een och mol eng nostalgesch Tréin a virun allem flucht een, wann de Film eriwwer ass, well et hätt ee sécher gär nach méi vun deemools erëmgesinn.*

Josée Hansen, d'Lëtzebuerger Land:
*Le film, grâce à son montage très rapide (par Misch Bervard et Andy Bausch lui-même), à sa musique entraînante composée par Pascal Schumacher et au grand nombre de sujets abordés par une variété d'intervenants est certes divertissant. Mais il manque aussi d'angle clair et de profondeur.*

Viviane Thill, Forum
*Le film est ainsi un assemblage (assez disparate, plus d'une fois on y saute du coq à l'âne) d'anecdotes, d'avis personnels, de déclarations parfois hâtives jetées en pâture au spectateur, souvent incompréhensibles pour le non-initié. [S]ur les enjeux, les spécificités et l'impact des années 50, ce documentaire écrit et monté à la va-vite ne nous aura rien appris.*

## Kuckt och
* Lëscht vu lëtzebuergesche Filmer

## Um Spaweck
* Offiziell Facebook-Säit vum Film
* Trailer op Vimeo
Pioneer P-3

D**'Pioneer P-3** war déi zweet vun enger geplangter Serie vu véier Moundsonde vun der US-amerikanescher Weltraumorganisatioun NASA am Kader vum Pioneer-Programm. Si hätt sollen an en héijen Orbit ëm den Äerdmoundaschwenken a Fotoe vun der Uewerfläch maachen, a weider Experimenter duerchféieren. Nëmme 45&nbsp;Sekonne nom Start hat sech d'Notzlaaschtverkleedung geléist, wat zu enger onstabiler Fluchbunn vun der Rakéit a schliisslech zum totale Verloscht gefouert hat. Well d'Missioun, wéi och déi dräi aner Missiounen, e Feelschlag war, krut si aus Grënn vum Secret keng Nummer, mä nëmmen e Buschtaf.

## Opbau

D'Pioneer P-3 hat eng kugelfërmeg Gestalt mat engem Duerchmiesser vun 1&nbsp;Meter. Nom Ausfuere vun de Solarpanéilen hätt si eng Spanwäit vun 2,7&nbsp;Meter gehat. An der Sond waren en ettlech Moossinstrumenter, dorënner e Mikrometeorittendetekter, e Geiger-Müller-Zielrouer, e Proportiounalzieler, e Sonnendetekter an eng Ionisatiounskummer. Fir d'thermesch Reguléierung vun der Pioneer P-3 sollten 52 kleng Propellerschaute bäidroen. Déi hätte sech bei ze niddreger Temperatur vun der Sond opgemaach fir duerch d'Sonneliicht d'Temperatur vun der Sond z'erheijen. Bei ze héijer Temperatur hätte se sech nees zougemaach.

## Missioun
Geplangt war, datt d'Sond nom Erreeche vum Mound duerch d'Bremsrakéite gestoppt sollt ginn, fir dann an e Moundorbit anzetrieden. D'Missioun war en totale Feelschlag.

## Kuckt och

## Um Spaweck

*  Pioneer P-3 auf Nasa.gov
* Bernd Leitenberger: D'Atlas Able (Pioneer P) Raumsonden
Romolo Guerrieri

De **Romolo Guerrieri**, gebuer als *Romolo Girolami* de 5. Dezember 1931 zu Roum, ass en Italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

Hien ass de Monni vum Filmregisseur Enzo G. Castellari a vum Schauspiller Ennio Girolami an de Brudder vum Filmregisseur Marino Girolami.

## Filmographie
### Kino
### als Regisseur
* 1961: *Bellezze sulla spiaggia*, mam Ennio Girolami a Lorella De Luca
* 1965: *Sette magnifiche pistole*, mam Sean Flynn a Fernando Sancho
* 1966: *Johnny Yuma*, mam Mark Damon a Rosalba Neri
* 1967: *10.000 dollari per un massacro*, mam Gianni Garko a Loredana Nusciak
* 1968: *Il dolce corpo di Deborah*, mam Carroll Baker a Jean Sorel
* 1969: *Un detective*, mam Franco Nero a Florinda Bolkan
* 1970: *Il divorzio*, mam Vittorio Gassman an Anna Moffo 
* 1971: *La controfigura*, mam Jean Sorel a Lucia Bosé
* 1973: *La polizia è al servizio del cittadino?*, mam Enrico Maria Salerno an John Steiner
* 1974: *Salvo D'Acquisto*, mam Massimo Ranieri 
* 1974: *Un uomo, una città*, mam Enrico Maria Salerno a Françoise Fabian
* 1976: *Liberi armati pericolosi*, mam Eleonora Giorgi an Tomás Milián
* 1978: *Sono stato un agente C.I.A.*, mam David Janssen an Arthur Kennedy
* 1979: *L'importante è non farsi notare*
* 1982: *La gorilla*
* 1984: *L'ultimo guerriero*, mam Woody Strode

## Um Spaweck
Haupeschkierch zu Bëttel

D**'Haupeschkierch zu Bëttel** ass eng kathoulesch Kierch, déi zur Par Parc Our Saint-Nicolas, zum Dekanat Norden an zu der Gemeng Tandel gehéiert.

De Patréiner ass den hellegen Haupert, deem säi Fest den 3. November gefeiert gëtt.

D'Kierch steet zu Bëttel an der *Kierchestrooss*, der .

Den 21. Juni 2017 gouf se als *nationaalt Monument* op d'Lëscht vun de klasséierte Monumenter agedroen.

Zur fréierer Par Furen gehéieren ausser der Filialkierch vu Bëttel och nach d'Parkierch vu Furen, d'Gehaanskapell vu Waalsdref an d'Kapell vu Longsdref.

## Kuckt och
* Lëscht vu reliéise Gebaier zu Lëtzebuerg
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Tandel

## Um Spaweck

* Websäit vum Parverband Veianen
* D'Fënstere vun der Kierch vu Bëttel op der Websäit vun der ''Stiftung Forschungsstelle Glasmalerei des 20. Jh. e.&nbsp;V.''
Giacomo Gentilomo

Den **Giacomo Gentilomo**, gebuer de 5. Abrëll 1909 zu Triest, a gestuerwen de 16. Abrëll 2001 zu Roum, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie
* 1937: *Condottieri*, Regie zesumme mam Luis Trenker an Anton Giulio Majano
* 1937: *Sinfonia di Roma*, (Dokumentarfilm)
* 1939: *Il carnevale di Venezia*
* 1940: *Ecco la radio!*
* 1940: *La granduchessa si diverte*
* 1941: *Brivido*
* 1941: *Luna di miele*
* 1942: *Finalmente soli*, mam María Mercader an Anna Magnani
* 1942: *Pazzo d'amore*, mam Renato Rascel 
* 1943: *Mater dolorosa*, mam Claudio Gora 
* 1943: *Cortocircuito*
* 1944: *In cerca di felicità*
* 1946: *Tempesta d'anime*, mam Roldano Lupi a Carlo Ninchi
* 1946: *O sole mio*, mam Tito Gobbi 
* 1946: *Amanti in fuga*
* 1946: *Teheran*
* 1947: *I fratelli Karamazoff*
* 1949: *Biancaneve e i sette ladri*, mam Peppino De Filippo a Silvana Pampanini
* 1949: *Lieutenant Craig*, mam Delia Scala 
* 1950: *El sakr*
* 1950: *Lo sparviero del Nilo*, mam Silvana Pampanini an Enzo Fiermonte
* 1950: *Atto d'accusa*, mam Marcello Mastroianni a Lea Padovani
* 1951: *Enrico Caruso: leggenda di una voce*, mam Ermanno Randi an Gina Lollobrigida
* 1952: *La cieca di Sorrento*, mam Antonella Lualdi 
* 1953: *Appassionatamente*, mam Amedeo Nazzari a Myriam Bru
* 1953: *Le due orfanelle*, mam Myriam Bru a Milly Vitale
* 1954: *Melodie immortali - Mascagni*, mam Pierre Cressoy 
* 1956: *Una voce una chitarra e un pò di luna*, mam Teddy Reno 
* 1957: *Sigfrido*
* 1957: *La trovatella di Pompei*, mam Alessandra Panaro a Massimo Girotti
* 1959: *Il cavaliere senza terra*, mam Gérard Landry a Wandisa Guida
* 1961: *L'ultimo dei Vikinghi*, mam Cameron Mitchell an Edmund Purdom
* 1962: *[[Maciste contro il vampiro]]*, mam Gordon Scott an Jacques Sernas
* 1962: *I lancieri neri*, mam Mel Ferrer an Yvonne Furneaux
* 1963: *Le verdi bandiere di Allah*, mam José Suárez a Linda Cristal
* 1963: *Brenno il nemico di Roma*, mam Gordon Mitchell a Massimo Serato
* 1964: *Maciste e la regina di Samar*, mam Alan Steel an Jany Clair

## Um Spaweck
Jean Ley

De **Jean Ley**, gebuer den 10. Februar 1903 zu Colmer-Bierg, a gestuerwen den 20. Februar 2013 am Altersheem *Sacré Coeur* zu Dikrech, gëllt als dee Lëtzebuerger, dee bis elo am längste gelieft huet.

Hie war 69 Joer laang bestuet a war zanter 2000 Wittmann.

Hien huet zu Liefzäiten als den drëtteelste Mënsch an Europa gegollt, an als de siwenteelsten op der Welt.

Säi Jong Nicolas Ley war vun 1984 bis 1988 Chef d'État-Major vun der Lëtzebuerger Arméi.

## Gielercher
* Ordre de Mérite du Grand-Duché de Luxembourg (Promotioun 2013).
Saint-Germain-Laval (Loire)

**Saint-Germain-Laval** ass eng franséisch Gemeng am Departement Loire an der Regioun Auvergne-Rhône-Alpes

## Um Spaweck
Monument Ernest Glessener

D**'Monument Ernest Glessener** ass e Krichsmonument zu Baaschtnech an der Neufchâteauerstrooss dat un e gefalenen amerikaneschen Zaldot erënnert.

Den Ernest Glessener war den 10. September 1944 als éischten G.I. um Territoire vun der Stad Baaschtnech, op där Plaz wou d'Monument steet, gefall, nodeem en do en däitschen Tanks zerstéiert hat.

Nieft dem Glessener-Monument steet eng vun de véier Tourellen déi d'Grenz vun den ageschlossenen amerikaneschen Truppe wärend der Ardennenoffensiv duerstellen.
Zeugma-Mosaik-Musée

De **Musée vun de Mosaicker vun Zeugma** oder **Zeugma-Mosaik-Musée** (tierkesch: *Zeugma Mozaik Müzesi*) an der tierkescher Stad Gaziantep, weist haaptsächlech déi Mosaicker aus der Réimerzäit, déi bei archeologeschen Ausgruewunge vun der anticker Stad Zeugma an Ëmgéigend fonnt goufen.

De Musée huet eng Fläch vu 40.000m2 a stellt 2.464m2 Mosaicker aus. Et soll dee gréisste Mosaickemusée vun der Welt sinn.

Den Zeugma-Mosaickemusée huet de 27. Mee 2011 seng Dieren opgemaach. Den 9. September 2011 gouf en offiziell duerch de Ministerpresident Recep Tayyip Erdoğan an de Kulturminister Ertuğrul Günay ageweit.

## Ausgestallt Mosaicker

Fichier:The Gypsy Girl Mosaic of Zeugma 1250575.png|*Zigeinermeedchen*
Fichier:ZeugmaMuseum11.jpg|*Den [[Eros (Mythologie)|Eros]] an d'[[Psyche (Mythologie)|Psyche]]* (2.-3. Jh. n. Chr).
Fichier:ZeugmaMuseum6.jpg|*Den Triumpf vum [[Dionysos]]*
Fichier:ZeugmaMuseum3.jpg|*[[Okeanos]] an [[Tethys]]*
Fichier:ZeugmaMuseum14.jpg|*[[Perseus (Mythologie)|Perseus]] an [[Andromeda (Mythologie)|Andromeda]]* 
Fichier:ZeugmaMuseum7.jpg|Bronzestatu vum Mars.


## Vuë vum Musée

Fichier:ZeugmaMuseum13.jpg
Fichier:ZeugmaMuseum17.jpg
Fichier:ZeugmaMuseum5.jpg
Fichier:ZeugmaMuseum9.jpg
Fichier:ZeugmaMuseum18.jpg


## Literatur
* Mehmet Önal: *Mosaics of Zeugma*. A Turizm Yayınları, Istanbul 2002. ISBN 975719994-X

## Um Spaweck

* Gaziantep Zeugma Mosaic Museum
Gaziantep

**Gaziantep** (Armeenesch: Գազիանթեփ, Kurdesch *Entep* resp. *Dîlok*), och kuerz **Antep** genannt, ass eng Stad a Südostanatolien an d'Haaptstad vun der Provënz mam selwechten Numm; se huet .

De 6. Februar 2023 si bei engem schwéieren Äerdbiewen eng 1.000 Gebaier an e Koup gefall, iwwer 1.000 Leit sinn dobäi gestuerwen.

## Um Spaweck
Kanapee

E **Kanapee** oder **Kautsch** ass e confortabele Sëtzmiwwel mat méi wéi enger Plaz an huet gemenkerhand e Réck an Aarmstäipen. D'Kanapeeë sinn dacks am Sällchen. Si kënne mat verschiddenen Textiller oder mat Lieder iwwerzu sinn.

## Um Spaweck
ESO 456-67

Den **ESO 456-67** ass e planetareschen Niwwel, deen op enger Distanz vun 10.000 Liichtjoer am Stärebild Sagittarius läit.Den Niwwel gouf am Joer 1946 vum Astronom Rudolph Minkowski entdeckt.

## Kuckt och

* Astronomesch Katalogen
Barbaise

**Barbaise** ass eng franséisch Uertschaft a Gemeng am Departement Ardennes am Grand Est
## Biller

Barbaise 5.JPG|D'Kierch
Barbaise 9.JPG|D'Kierch 
Barbaise 6.JPG|Monument aux morts
Arp 273

Den **Arp 273** ass eng Koppel vu wiesselwierkende Spiralgalaxien. Si leien op enger Distanz vun 300 Millioune Liichtjoer vun eis ewech am Stärebild Andromeda.

D'Grupp gouf fir d'éischt 1966 vum Halton Arp am Atlas of Peculiar Galaxies beschriwwen. Déi grouss vun de béide Spiralgalaxien, den *UGC&nbsp;1810*, huet ongeféier fënnefmol méi Mass wéi déi méi kleng Galaxie.

Déi méi kleng Galaxie, dem *UGC&nbsp;1813*, weist däitlech Zeeche vun aktive Stäregebuerten an hirem Kär an hat warscheinlech déi méi grouss duerchzunn.

## Kuckt och

* Astronomesch Katalogen
Naturschutz Fleesch

**Naturschutz Fleesch** ass e Label fir Fleesch vu Ranner déi op Naturschutzflächen zu Lëtzebuerg gehale ginn. De Label gëtt vun der Natur- a Bëschverwaltung geréiert. D'Zil vum Label ass d'Zertifikatioun an d'Vermaarte vum Fleesch vun deene Ranner.

D'Fleesch gëtt virun allem u Restaurante verkaf. Déi wichtegst Rasse sinn Angus, Héichlandranner a Galloway.

## Kuckt och
* De Label Heck vun hei
* natur&ëmwelt

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit vum Naturschutzfleesch Label
* De Cahier des charges vum Naturschutzfleesch Label
Ferdinando Baldi

De **Ferdinando Baldi**, gebuer den 19. Mee 1927 zu Cava de' Tirreni, Salerno, a gestuerwen den 12. November 2007 zu Roum, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

De Baldi huet haaptsächlech Sandalefilmer an duerno Italowestern gedréint. Zesumme mam Richard Pottier huet hie Regie gefouert am biblesche Film *David e Golia* mam Orson Welles an enger Haaptroll.

Als Regisseur huet de Baldi och Filmer ënner de Pseudonymmen *Ferdy Baldwin* an *Ted Kaplan* realiséiert.

## Filmographie
* 1952: *Il prezzo dell'onore*
* 1955: *Ricordami*
* 1959: *Amarti è il mio destino*
* 1959: *Assi alla ribalta*, Regie zesumme mam Giorgio Cristallini 
* 1959: *Due selvaggi a corte*
* 1960: *David e Golia*, Regie zesumme mam Richard Pottier mam Orson Welles a Massimo Serato
* 1960: *[[I Tartari]]*, Regie zesumme mam Richard Thorpe mam Victor Mature an Orson Welles
* 1961: *Orazi e Curiazi*, Regie zesumme mam Terence Young mam Alan Ladd a Franca Bettoia
* 1963: *Taras Bulba, il Cosacco*, mam Vladimir Medar an Jean-François Poron
* 1963: *Sfida al re di Castiglia*, mam Mark Damon 
* 1964: *Il figlio di Cleopatra*, mam Mark Damon a Scilla Gabel
* 1966: *All'ombra delle aquile*, mam Cameron Mitchell an Dieter Eppler
* 1966: *Goldsnake 'Anonima Killers*, mam Annabella Incontrera 
* 1966: *Texas addio*, mam Franco Nero 
* 1967: *Io non protesto, io amo*, mam Terence Hill a Livio Lorenzon
* 1968: *Preparati la bara!*, mam Terence Hill an Horst Frank
* 1967: *Hermann der Cherusker - Die Schlacht im Teutoburger Wald*,Regie zesumme mam Rudolf Nussgruber mam Cameron Mitchell an Hans von Borsody
* 1967: *Little Rita nel West*, mam Rita Pavone an Terence Hill
* 1968: *Odia il prossimo tuo*, mam Spiros Focás an George Eastman
* 1969: *Il pistolero dell' Ave Maria*, mam Leonard Mann a Luciana Paluzzi
* 1970: *Sex service*, (Dokumentarfilm)
* 1971: *Los corsarios*, mam Dean Reed an Annabella Incontrera
* 1971: *[[Blindman (Film 1971)|Blindman]]*, mam Tony Anthony a Ringo Starr
* 1972: *Afyon oppio*, mam Ben Gazzara a Fausto Tozzi
* 1973: *Una vita lunga un giorno*, mam Ewa Aulin 
* 1973: *Carambola*, mam Paul L. Smith an Horst Frank
* 1975: *Carambola, filotto… tutti in buca*, mam Paul L. Smith
* 1976: *Get mean*, mam Tony Anthony
* 1976: *Geometra Primetti selvaggiamente Osvaldo*
* 1977: *Nove ospiti per un delitto*, mam Arthur Kennedy 
* 1978: *L'inquilina del piano di sopra*, mam Lino Toffolo a Silvia Dionisio
* 1979: *La ragazza del vagone letto*, mam Silvia Dionisio a Werner Pochath
* 1981: *Comin' at Ya!*, mam Tony Anthony
* 1983: *El tesoro de las cuatro coronas*, mam Tony Anthony
* 1986: *Warbus*
* 1988: *Un maledetto soldato*
* 1988: *Missione finale*

## Um Spaweck
Luigi De Marchi

De **Luigi De Marchi**, gebuer als *Luigi Latini De Marchi* den 22. Februar 1927 zu Treviso, a gestuerwen den 23. Juli 2020, war en italieenesche Filmregisseur an Dréibuchauteur.

## Filmographie (Auswiel)
### Regisseur
* 1953: *Condannata senza colpa*
* 1961: *La spada della vendetta*
* 1962: *La notte dell'innominato*
* 1973: *Le amorose notti di Alì Babà*

## Um Spaweck