open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Buerg Branebuerg

D**'Buerg Branebuerg** steet um *Buergbierg* nërdlech iwwert der Uertschaft Branebuerg am Dall vun der Blees, tëscht der Blees am Süden, der Hämechtbaach am Westen an der Millebaach am Osten. Si steet op hallwem Wee tëscht Veianen a Buerschent.

D'Buerg ass vun Abrëll bis Oktober fir d'Ëffentlechkeet op.

## Geschicht
Déi éischt Spuere stame vun engem réimesche Kastell aus Holz. Bei den Ausgruewungen an de leschte Jore goufen Iwwerreschter vun Holz a Lächer, déi warscheinlech als Verankerung vu Pottoe benotzt goufen, fonnt. Ier déi nei stenge Buerg gebaut gouf ass déi hëlze verbrannt ginn, wat dunn den neien Hären an dem Uert den Numm ginn huet.

D'Buerg staamt aus dem 10. Joerhonnert. Am 13. Joerhonnert koum d'Buerg déi den Häre vu Branebuerg gehéiert huet un d'Haus Neierbuerg.

Mat dem leschte männlechen Nokomme vun de Branebuerger dem Henri Théodore François vu Branebuerg, Bouf vum Florent vu Branebuerg an deem senger Fra der Madeleine vu Montmorency ass d'Dynastie, 1685, op en Enn gaangen, well den Henri Théodore dat Joer Kapuzinerpater gouf.

D'Buerg huet duerno follgenden Häre gehéiert: Haraucourt, Salm, Kitzingen, Stassin a Blochausen. Am 17. Joerhonnert war Buerg vun den Truppe vum de Boufflers an e Koup geschoss, an deelweis ofgerappt ginn. D'Buerg ass dunn net méi ënnerhale ginn an ass zur Ruin degradéiert.

Zanter gehéiert d'Buerg der Famill du Fays - van Delft, déi se 1997 dem Staat verpacht huet.

De 14. Abrëll 1936 gouf se op der Lëscht vun de klasséierte Monumenter als *Nationaalt Monument* klasséiert. 1998 gouf se restauréiert an duerno nees fir de Public zougänglech gemaach andeems e gesécherte Fousswee an der Ruin amenagéiert gouf.

## Ausgruewungen
Gläichzäiteg mat der Restauratioun goufen och ëmfangräich Ausgruewunge gemaach. Dobäi goufe vill interessant an onerwaart Saache fonnt, wéi zum Beispill e Pëtz an eng Kanoun.

## Kuckeswäertes
* E massiven dräistäckege Buergfrid;
* d'Ruin vun enger gotescher Kapell;
* verschidden Tierm;
* grouss Kelleren;
* e réimesche Steen, dee riets vun der Haaptpaart agebaut ass.

## Literatur
* Zimmer, John, 2010. *Die Burgen des Luxemburger Landes. Band 3: Brandenburg, Dudelange, Koerich, Larochette, Septfontaines, Stolzemburg, Vianden.* Éditions Saint-Paul, Lëtzebuerg. ISBN 978-2-919883-24-0 (cf. Ss. 12-35)

## Biller


Brandenbourg_Castle_02_Luxembourg.jpg|Vue vun Nordosten
Brandenbourg.jpg|Vue vun Osten
Brandenbourg_Castle_03_Luxembourg.jpg|Vue vu Süden
Brandenbourg_Castle_05_Luxembourg.jpg|Vue vu Südwesten
Tandel, Château Brandenbourg (101).jpg|Visitt vun der Buerg…
Tandel, Château Brandenbourg (103).jpg
Tandel, Château Brandenbourg (104).jpg
Tandel, Château Brandenbourg (116).jpg



Armoiries de Brandenbourg.svg|Wope&nbsp;vun&nbsp;de Branebuerger
Armoiries de Brandenbourg-Clervaux.svg|Wope vun de Klierfer a Meesebuerger
Armoiries de Falkenstein 1.svg|Wope vun de Falkesteener
Armoiries de Dalstein.svg|Wope vun den Dalsteiner


## Kuckt och
* Gemeng Tandel
* Lëscht vun de Lëtzebuerger Buergen a Schlässer
* Lëscht vun den nationale Monumenter an der Gemeng Tandel
## Um Spaweck

* D'Buerg vu Branebuerg op der Websäit vum ''Service des sites et monuments nationaux''
Trinidad an Tobago

**Trinidad an Tobago** (engl.: *Trinidad and Tobago*; []) ass e karibeschen Inselstaat deen haaptsächlech d'Inselen Trinidad an Tobago begräift. D'Insele sinn déi südlechst vun de klengen Antillen a leien tëscht der Karibik an dem Atlantik, nordëstlech vu Venezuela. D'Haaptstad ass Port of Spain.

## Um Spaweck
Ruin

Eng **Ruin** aus dem laténgesche *ruere* - ëmfalen", ass e Bauwierk, dat zerfall ass, respektiv dat, wat dovu Rescht ass. Grond vum Zerfall kann d'Zerstéierung duerch Naturkatastrophen oder mënschlecht Awierken - z.&nbsp;B. an engem Krich - sinn; eng Ruin kann awer och no an no doduerch entstoen, datt e Bauwierk net méi ënnerhale gëtt a sou duerch Wiederaflëss an Erosioun lues a lues zerfällt.

Fréier goufe Ruinen dacks als Steebroch geholl, fir d'Steng an neie Gebaier ze 'verbauen'. An der Renaissance goufen d'Ruinen aus der Antiquitéit als "interessant" entdeckt, an am 18.-19. Joerhonnert, besonnesch an der Romantik, déi aus dem Mëttelalter.

Haut sti Ruine vu bemierkenswäerte Gebaier dacks ënner Denkmalschutz. Si mussen an deem Fall an hirem Zoustand konsolidéiert ginn, fir net nach méi ze verfalen.

## Bekannt Ruinen zu Lëtzebuerg
* Bockfiels
* Buerg Beefort
* Buerg Branebuerg
* Buerg Buerschent
* Buerg Esch-Sauer
* Buerg Fiels
* Buerg Gehaansbierg
* Buerg Hesper
* Buerg Huelmes
* Schlass Käerch
* Buerg Useldeng
* Huelen Zant
* Schuerelser Schlass
* Waasserbuerg Pëtten
* Buerg um Zolwerknapp

## Um Spaweck
Schaal Sels Merksem

D**'Schaal Sels Merksem** ass eng Vëloscourse vun engem Dag, déi an der Belsch gefuer gëtt.

Zanter 2005 gehéiert dës Course zum UCI Europe Tour an ass zanterhier an der Klass 1.1 agestuuft.

## D'Gewënner

## Um Spaweck
* Websäit vun der ''Schaal Sels Merksem'' 
* Resultater vun der S''chaal Sels Merksem'' op der Websäit vu ''Mémoire du Cyclisme''
Demokratesch Republik Kongo

D**'Demokratesch Republik Kongo** ass e Staat an Zentralafrika. E läit um Equator a grenzt am Norden un d'Zentralafrikanesch Republik an un de Sudan, am Osten un den Uganda, de Ruanda, de Burundi an un Tansania. Seng südëstlech Grenz ass mam Sambia, südwestlech läit den Angola. Am Westen huet en Zougang op den Atlantik, doriwwer läit nach e Stéck vum Angola an de Rescht grenzt un d'Republik Kongo.

D'Land housch vun 1971 bis 1997 Republik Zaire ( *République du Zaïre*).

## Bevëlkerung

D'Majoritéit vun der Bevëlkerung, ëm déi 80%, gehéiert zum Bantu-Vollek, déi wichtegst Gruppen dovu sinn d'Kongo, d'Mongo, d'Luba an d'Lunda. 15 % stame vu Sudangruppen, déi virun allem am Norden ugesidelt sinn. Minoritär gëtt et nach d'Niloten am Nordosten, an d'Pygmäen an d'Hamiten am Osten. Déi wäiss, meeschtens belsch Bevëlkerung huet bis ongeféier Enn vun den 1960er Joren d'Land bal ganz verlooss.

Déi Demokratesch Republik Kongo huet eng geschate 70,9 Mio. Awunner (2010). D'Bevëlkerungsdicht läit bei 32 Awunner pro km². An de leschte Jore gouf et massiv Mouvementer vu Flüchtlingen. D'Bevëlkerung konzentréiert sech haaptsächlech op d'Biergbaugebitt Katanga (Shaba) an op den ënneschte Laf vum Kongo-Floss.

## Um Spaweck

* CIA World Factbook
Republik Kongo

D**'Republik Kongo**, net ze verwiessele mat der *[[Demokratesch Republik Kongo|Demokratescher Republik Kongo]]*, ass e Land an Zentralafrika.

## Um Spaweck
Landscheid

*Den däitschen Numm vun der lëtzebuergescher Uertschaft Laaschent;
*Landscheid, eng däitsch Gemeng am Landkrees Bernkastel-Wittlich
Dominica

**Dominica**, net ze verwiessele mat der *[[Dominikanesch Republik|Dominikanescher Republik]]*, ass en Inselstaat  vun de Klengen Antillen an der ëstlecher Karibik. Dominica läit tëscht de franséischen Iwwerséidepartementer Guadeloupe am Norden a Martinique am Süden. D'Insel ass 46,4&nbsp;km laang a 25,6&nbsp;km breet. D'Inselrepublik ass en eegestännege Member vum *[[Commonwealth of Nations|Commonwealth]]*; d'Haaptstad ass Roseau.

An der Sprooch vun de karibeschen Urawunner gouf Dominica wéinst sengem hiwwelegen Inselprofil *Ouaitocoubouli* respektiv an enger moderner Transkriptioun *Wai'tukubuli* („Hire Kierper ass héich") genannt.

## Um Spaweck
Saint Lucia

**Saint Lucia** (Landessprooch: ** []) ass en onofhängegen Inselstaat am Karibesch Mier, nërdlech vu Saint Vincent an d'Grenadinnen a südlech vun der Martinique. E gehéiert zum Commonwealth of Nations. D'Haaptstad ass Castries.

De Staat läit am Beräich vun de Westindeschen Inselen an zielt zu de Klengen Antillen. Saint Lucia ass déi drëttgréisst vun de *Windward Inselen*.

D'Haaptkennzeeche vu Saint Lucia ass d'Kette vu Bierger mat Bëscher, déi sech vu Süden no Norden erstreckt a vun Däller mat Flëss ënnerbrach gëtt. Den héchste Punkt ass de Mount Gimie mat enger Héicht vun 950 Meter. Am Südweste läit *Qualibou*, e Gebitt mat 18 Lavakoppen a 7 Krateren.

## Um Spaweck
Saint Kitts an Nevis

**St. Kitts an Nevis** (engl. *Saint Kitts and Nevis*, och: *Saint Christopher and Nevis*) ass eng federal Inselgrupp vun de Klengen Antillen an der Karibik, mat der Haaptstad Basseterre. Déi Grupp ass en onofhängege Staat am Commonwealth of Nations a Member vun de Vereenten Natiounen.

## Geographie
D'Insel St. Kitts besteet aus dräi Vulkangruppen, déi duerch déif Schluchte getrennt si. Den héchste Bierg vu St. Kitts ass den 1.156 m héije Mount Liamugia, virdru Mount Misery. D'Insel Nevis ass duerch en 3&nbsp;km breede Kanal vu St. Kitts getrennt. 
Den héchste Punkt ass de Mount Nevis mat 1.090 m.
## Bevëlkerung
Op de béiden Insele liewe ronn 48.000 Mënschen, dovu ronn 13.000 an der Haaptstad Basseterre. Déi zweetgréisst Stad ass Charlestown mat engen 1.800 Awunner. Déi vireg Vollekszielung war 2001, deemools hu 46.111 Leit do gewunnt. 
## Wirtschaft
Exportéiert ginn Zocker an Zockerprodukten.

## Um Spaweck
Deportatiounsmemorial

Den **Deportatiounsmemorial** (***Mémorial de la déportation***) ass eng Erënnerungsplaz zu Gaasperech an der Stad Lëtzebuerg, zu Éiere vun den Zwangsrekrutéierten, den Deportéierten aus politesche Grënn an de Judden, déi Affer am Zweete Weltkrich waren.

De Memorial ass am Rez-de-chaussée vun der fréierer Hollerecher Gare, vu wou aus déi Deportéiert mam Zuch fortbruecht goufen. De Memorial ass de Sëtz vum Dokumentatiouns- a Recherchezentrum iwwer d'Zwangsrekrutéierung (*Centre de documentation et de recherche sur l'enrôlement forcé*), dee vum Staatsministère ofhänkt. Den Direktiounskommitee fir d'Erënnerung un d'Zwangsrekrutéierung (*Comité directeur pour le souvenir de l'enrôlement forcé*) an d'Fondatioun vum Deportatiounsmemorial (*Fondation du Mémorial de la déportation*) hunn och do hire Sëtz.

Nieft der Gare steet de Monument de la déportation civile et militaire.

### Geschicht
D'Hollerecher Gare war wärend der Besatzung vu Lëtzebuerg duerch Nazi-Däitschland (Mee 1940 - September 1944), eng vun den Haaptsammelplazen, vu wou aus jonk Zwangsrekrutéiert an de *[[Reicharbeitsdienst]]* an an d'Wehrmacht geschéckt goufen, an och vun Dausende vu Lëtzebuerger, déi ëmgesidelt goufen, d.&nbsp;h. an den Oste vun Däitschland hu misse wunne goen, well se politesch onerwënscht waren.

D'Zich mat deenen een Deel vun der jiddescher Bevëlkerung vu Lëtzebuerg a Ghettoen oder Doudeslager geschéckt gouf, sinn net vun der Hollerecher Gare, mä vun der *Gare de marchandises* um leschte Steiwer zu Bouneweg fortgefuer.

## Literatur
*Paul Dostert, 1998. *Mémorial de la Déportation: Gare de Hollerich - Zwangsrekrutéirung an Emsiddlong.* ons stad 57: S. 18-19.

## Kuckt och
* Zu Hollerech ze gesinn: 
**Monument de la déportation civile et militaire nieft dem Deportatiounsmemorial
** Monument aux morts Hollerech

## Um Spaweck

* Mémorial de la Déportation

## Fotoen

Fichier:HollerechDeportatiounsmemorial05.jpg|Plack op der viischter Fassad vun der fréierer Gare.
Fichier:Gare Lëtzebuerg-Hollerech Plakk.jpg|Plack op der Récksäit vun der fréierer Gare.
Fichier:Luxembourg Hollerich Memorial de la deportation01.jpg|Déi fréier Hollerecher Gare.
Fichier:Luxembourg Hollerich Mémorial de la déportation 02.jpg|Een Deel vun der Ausstellung an der Gare.
Ruin (Homonymie)

**Ruin** kënnt vum Latäin *ruere* - ëmfalen.

* **de Ruin** ass den Zoustand vun enger Persoun, déi hiert Verméige verluer huet.
* **eng Ruin** ass dat, wat vun engem Bauwierk Rescht ass, dat zerfall ass; kuckt: Ruin.
Marshallinselen

D**'Republik vun de Marshallinselen** ass en Inselstaat am westleche Pazifeschen Ozean. De Staat begräift d'Inselgrupp mat dem selwechten Numm, déi zu Mikronesien gehéiert.

## Geographie
D'Marshallinsele bestinn aus zwou bal paralleel ausgeriichten Insel- beziehungsweis Atollketten: d'Ratak-Ketten am Oste wéi d'Ralik-Ketten am Westen, déi aus enger vill Atollen an e puer isoléierten Insele bestinn.

De Klima ass fiicht a waarm mat enger Reendauer vu Mee bis November. D'Insele si geleeëntlech engem Taifun ausgesat.

Zwéin Drëttel vun der Bevëlkerung liewen op den Insele vum Majuro-Atoll an op Ebeye. Déi aner Insele si wéinst dem Manktem u Beschäftegungs- an Entwécklungsméiglechkeeten nëmmen dënn besidelt oder net bewunnt.

Haaptstad ass d'Gemeng Majuro am Südosten um Atoll mat dem selwechten Numm.

## Bevëlkerung
90&nbsp;Prozent vun der Bevëlkerung gehéieren zur Onofhängeger Protestantescher Kierch vun de Marshallinselen, 8,5&nbsp;Prozent si réimesch-kathoulesch. Op den Insele liewen 221&nbsp;neiapostoulesch Chrëschten.
Offiziell Sprooche sinn Englesch a Marshallesesch.

## Um Spaweck
Kosovo

De **Kosovo** (op Albanesch: *Kosova*; op Serbesch: *Косово* / *Kosovo*) ass en deelweis unerkannte Staat am Südoste vun Europa, deen am Februar 2008 seng Onofhängegkeet vu Serbien als **Republik Kosovo** erkläert huet. Serbien erkennt zwar d'Gouvernance vun der Republik iwwer den Territoire un, beusprocht en awer nach als eegen **Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien**.

## Geographie
Kosovo huet keen Accès zum Mier a läit am Zentrum vun der Balkanhallefinsel. D'Haaptstad a gréisste Stad ass Pristina. E grenzt un Albanien an Nordmazedonien am Süden, u Montenegro am Westen an u Serbien am Norden an Osten.

## Geschicht
An der Antiquitéit waren an där Regioun d'Kinnekräich Dardania an déi spéider réimesch Provënz Dardania. Am Mëttelalter war se Deel vu Serbien éier se vum 15. bis an d'fréit 20. Joerhonnert Deel vum Osmanesche Räich war. Enn des 19. Joerhonnert gouf de Kosovo den Zentrum vun der albanescher Onofhängegkeetsbeweegung mat der Liga vu Prizren. Als Resultat vun der Defaite vum Osmanesche Räich am éischte Balkankrich (1912-1913) gouf et an d'Kinnekräich Serbien integréiert. No enger Vereenegungsperiod am Kinnekräich vu Jugoslawien gouf an der jugoslawescher Verfassung nom Zweete Weltkrich déi Autonom Provënz vu Kosovo a Metochien als Deel vun der jugoslawescher Deelrepublik Serbie geschaf.

Laang undauernd ethnesch Spannungen tëscht dem Kosovo senger albanescher a senger serbescher Bevëlkerung huet de Kosovo ethnesch dividéiert gelooss, wat zu interethnescher Gewalt gefouert huet, dorënner dem Kosovokrich (1998-99). De Krich ass mat enger Militärinterventioun vun der NATO zu Enn gaangen, déi d'Bundesrepublik Jugoslawien dozou gezwongen huet hir Truppen aus dem Kosovo zeréckzezéien. De Kosovo ass doropshin en UN-Protektorat ginn. De 17. Februar 2008 huet dem Kosovo säi Parlament d'Onofhängegkeet erkläert. D'Republik Kosovo gëtt diplomatesch als eegene Staat vun 96 UN-Memberstate unerkannt. Serbie weigert sech, de Kosovo als Staat unzeerkennen, obwuel et mam Accord vu Bréissel 2013 d'Legitimitéit vun de kosovareschen Institutiounen an dem Territoire säi spezielle Status a Serbien unerkannt huet. Am Accord steet, datt déi ëffentlech Institutiounen am Kosovo vun der Regierung vu Pristina an net vu Belgrad aus operéiert ginn.

De Kosovo ass zanter Juni 2009 Member beim Internationale Wärungsfong a bei der Weltbank, an zanter 2012 och bei der Europäescher Bank fir Neiopbau an Entwécklung. 22 vun de 27 EU-Memberstaten hunn d'Onofhängegkeet vum Kosovo unerkannt; Zypern, Griicheland, Rumänien, d'Slowakei a Spuenien hunn et net.

## Wirtschaft
### Wärung
Nom Kosovokrich, hat d'UNO d'D-Mark als offiziell Wärung agefouert, déi sech dunn als Bezuelmëttel och sou duerchgesat huet. Zanter datt et den Euro gëtt, gëtt am Kosovo domat bezuelt. De Kosovo gehéiert awer net zur Europäescher Wärungsunioun. A verschiddene serbeschen Enklave gëtt mam Serbeschen Dinar bezuelt.

## Administrativ Andeelung
De Kosovo ass an 38 Gemengen agedeelt, déi sech aus de grousse Stied an den Dierfer an hirer Ëmgéigend zesummesetzen.
### Déi gréisst Gemengen

## Um Spaweck
François Tavenas

De **François Tavenas**, gebuer den 12. September 1942 zu Bourg-de-Péage (Frankräich), a gestuerwen den 13. Februar 2004 zu Lëtzebuerg, war e franco-kanadesche Professer.

Vum 1. Dezember 2003 bis zu sengem Doud war de François Tavenas den éischten Direkter vun der Université du Luxembourg.
Commonwealth of Nations

De **Commonwealth of Nations** (bis 1947: *British Commonwealth of Nations*) ass eng labber Zesummefaassung vu Staaten, déi an éischter Linn aus dem Vereenegte Kinneksräich an de fréiere Kolonië bestinn.

D'Bezeechnung *Commonwealth* (engl.: „Gemengwuel“; wiertlech: "Räichtum fir se all") dréckt hei e fräiwëllege Bond vun onofhängegen, souveräne Staaten aus, déi e gemeinsaamt Zil verwierklechen oder sech zu enger politescher Communautéit zesummeschléissen.

## Memberlänner
2022 si 56 Staate Member vum Commonwealth of Nations (d'Joreszuelen nennen d'Bäitrëttsjoer):

*  (1931)
*  (1931)
*  (1931)
*  (1931; Ausgetratt 1961, Erëm derbäikomm 1994)
*  (1931)
*  (1947)
*  (1947; Ausgetratt 1972, Erëm derbäikomm 1989, Suspendéiert vun 1999 bis 2004, nei suspendéiert den 22. November 2007, Erëm opgeholl den 12. Mee 2008)
*  Sri Lanka (1948)
*  (1957)
*  (1957)
*  (1960; Suspendéiert vun 1995 bis 1999)
*  (1961)
*  (1961) 
*  (1962)
*  (1962)
*  (1963)
*  (1964)
*  (1964)
*  (1964)
*  (1965)
*  (1965)
*  (1966)
*  (1966)
*  (1966)
*  (1966)
*  (1970; Austrëtt 1987 a Reeaffiliatioun 1997, Suspendéierung vun 2000 bis 2001, nei Suspendéierung den 8. Dezember 2006)
*  (1968)
*  (1968)
*  (1970)
*  (1970)
*  (1972)
*  (1973)
*  (1974)
* Papua Neiguinea(1975)
*  (1976)
*  (1978)
* Dominikanesch Republik (1978)
*  (1978)
*  (1979)
* Saint Vincent an d'Grenadinnen (1979)
* Santa Lucia (1979)
*  (1980)
*  (1981)
*  (1981)
*  (1982)
* Saint Kitts an Nevis (1983)
*  (1984)
*  (1990; obschonn Namibia bis 1916 däitscht Protektorat war, well et duerno ënner südafrikanisch Verwaltung kom ass)
*  (1995; obschonn Kamerun bis 1916 däitscht Protektorat respektiv Ost-Kamerun vun 1919 franséischt Mandats-/Treihandgebitt war. Nëmmen de méi klenge West-Kamerun war brittescht Mandats-/Treihandgebiet)
*  (1995; als fréier portugisesch Kolonie dat eenzegt Memberland, dat och net eemol deelweis zum brittesche Kolonialräich gehéiert huet)
*  (1999)
*  (2022)
*  (2022)

### Dorënner:

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Papua Neiguinea (1975)
* Santa Lucia (1979)
* Saint Kitts an Nevis (1983)
* Santa Lucia (1979)
* Saint Vincent an d'Grenadinnen
* 
* 

Kuckt och: 

## Literatur
## Um Spaweck

*  thecommonwealth.org
Tirelbaach

D**'Tirelbaach** ass e Waasserlaf am Guttland an e rietsen Niewefloss vun der Sauer.

Si entspréngt zu Steeën, südwestlech vum Bloen Eck um Flouer *Pouschend* an huet dofir och fréier an hirem ieweschte Laf *Pouschenterbaach* oder *Pascheiderbaach* geheescht. Si fléisst gréisstendeels an nërdlecher Richtung.

Nordwestlech vu Gilsdref leeft se no engem Laf vu 6.200 m um Flouer "Gréit" an d'Sauer.

Tschiddeschmillen läit op der Tirelbaach.

Hir Niewebaache sinn (vun uewen no ënnen): D'Riedeschbaach, d'Saasselbaach an d'Stuermbaach
## Fotoalbum

Image:Tirelbaach_01_Luxembourg.jpg|Vun Norden
Image:Tirelbaach_02_Luxembourg.jpg|Vu Süden


## Kuckt och
Commonwealth Realm

E **Commonwealth Realm** ass e souveräne Memberstaat vum Commonwealth of Nations, dee mat der brittescher Kroun duerch eng Personalunioun verbonn ass.

Den aktuellen Herrscher um britteschen Troun ass de Kinnek Charles III. A jiddwerengem vun dëse Länner intervenéiert de Monarch duerch staatsrechtlech Akten opgrond vun sengem als Kinnek vum betreffende Land; d'Commonwealth Realms sinn also nëmmen duerch Personalunioun matenee verbonn.

Déi haiteg Commonwealth Realms sinn (an alphabetescher Reiefolleg) Antigua a Barbuda, Australien, d'Bahamas, Belize, Grenada, Jamaika, Kanada, Neiséiland, Papua Neiguinea, d'Salomonen, Saint Kitts an Nevis, Santa Lucia, Saint Vincent an d'Grenadinnen, Tuvalu an d'Vereenegt Kinnekräich.

D'Commonwealth Realms sinn net mat dem Commonwealth of Nations u sech gläichzesetzen. Ënner den därzäitege Memberstaate vum Commonwealth sinn nëmme 15 Realms, nieft 32 Commonwealth Republicken a sechs konstitutionelle Monarchië mat aneren Dynastien. Bannen am Commonwealth gëtt et keen Ënnerscheed tëscht de Commonwealth Realms an den anere Memberen.

## Geschicht
D'Iddi, datt dës Staaten déiselwecht Persoun als Monarch hunn, geet zréck op 1867, wéi Kanada déi éischt Dominion gouf, eng gréisstendeels autonom Natioun am Britesche Räich. Anerer, wéi Australien (1901) an Neiséiland (1907), sinn duerno komm. Mat der wuessender Onofhängegkeet vun den Dominions an den 1920er Joren huet d'Balfour-Deklaratioun vun 1926 de Commonwealth of Nations gegrënnt an erkläert, datt d'Natiounen als "gläichwäerteg am Status ... obwuel vereenegt duerch eng gemeinsam Loyalitéit zur Kroun" ugesi goufen. De Statut vu Westminster vun 1931 huet d'Bezéiung tëscht de Räicher an der Kroun weider definéiert, dorënner eng Konventioun, datt all Ännerung an der Nofollgerreiefolleg an engem Land fräiwëlleg vun all deenen anere guttgeheescht muss ginn. De moderne Commonwealth of Nations gouf du formell duerch d'Deklaratioun vu London am Joer 1949 gegrënnt, wéi Indien eng Republik wollt ginn, ouni de Commonwealth ze verloossen. Doduerch hunn nëmme siwe onofhängeg Natiounen d'Kroun gedeelt: Australien, Kanada, Ceylon (haut Sri Lanka), Neiséiland, Pakistan, Südafrika a Groussbritannien. Zënterhier sinn nei Kinnekräicher duerch d'Onofhängegkeet vu fréiere Kolonien an Ofhängegkeeten entstanen. Saint Kitts an Nevis ass dat rezentst Kinnekräich, nodeems et dat 1983 gouf. E puer Kinnekräicher si Republicke ginn; Barbados gouf 2021 vum Kinnekräich zur Republik opgewäert.

## Um Spaweck
Luxembourg City Film Festival

**Luxembourg City Film Festival**, am Logo als **Lux Film Fest** ofgekierzt, ass e Filmfestival, dee vun der Stad Lëtzebuerg mat anere Partneren am Prinzip all Joers organiséiert gëtt.

En huet zanter 2007 e puermol säin Numm a säi Konzept gewiesselt. A senger aktueller Form existéiert en zanter 2015.

## Geschicht
2007 huet d'Stad Lëtzebuerg, zesumme mam CNA, e Festival ënner dem Numm *DirActors Cut - Luxembourg City International Film Festival* lancéiert, deen 2009 an *DirActors International Film Festival Luxembourg City* ëmbenannt gouf. Dëse Festival, dee vun der Stad Lëtzebuerg an dem CNA (*via* 2 Asblen) organiséiert gouf, war op Filmer spezialiséiert, bei deenen et Schauspiller sinn, déi Regie gefouert hunn.

Déi éischt Editioun war vum 10. bis den 13. Oktober 2007. Schauspiller-Regisseuren, déi um Festival dobäi waren, waren ë.&nbsp;a. de Guillaume Canet, d'Jane Birkin, den Dani Levy, d'Sophie Marceau, den Nils Tavernier an d'Maria de Medeiros. Bei sougenannte *Carte-blanchen* hu si mam Public iwwer hire Film, de Choix, selwer Filmer ze maachen, asw. diskutéiert.

Déi zweet Editioun war vum 15. bis den 19. Oktober 2008. Invitéiert waren déi Kéier de Martin Walz, d'Emmanuelle Béart, de Martin Provost, de Fabrice du Welz, den Dominique Abel an d'Fiona Gordon, de Pol Cruchten, de Luc Feit, d'Maud Linder, den Achim Von Borries, de Robin Renucci, d'Sandrine Bonnaire, d'Laetitia Colombani, d'Nicolette Krebitz, d'Marion Laine an de Safy Nebbou.

Vum 15. bis den 19. Oktober 2009 war déi drëtt Editioun. Ënner den Invitéë war dës Kéier d'Carole Bouquet, de Luc Picard, de Samir Guesmi an de  Lionel Baier.

2010 gouf et kee Festival.

2011, vum 28. Abrëll bis de 5. Mee, gouf de Festival ënner enger neier Form, an ënner dem Numm *Discovery Zone - Luxembourg Filmfestival* eng éischt Kéier organiséiert. D'Iddi war, besonnesch der Evolutioun vun der Lëtzebuerger Filmzeen, virun allem der jonker Generatioun, Rechnung ze droen, andeems op der enger Säit Filmer virgestallt a gewise ginn, an op der anerer Säit de Public d'Méiglechkeet huet, d'Filmwelt duerch Workshopen an Ateliere méi no kennen ze léieren. Déi zweet Editioun war vum 1. bis den 9. Mäerz 2012, déi drëtt vum 28. Februar bis den 8. Mäerz 2013 an déi véiert vum 28. Februar bis den 9. Mäerz 2014.

Zanter der fënnefter Editioun, 2015, huet de Festival den aktuellen Numm *Luxembourg City Film Festival*. 

Déi 10. Editioun, déi vum 5. bis de 15. Mäerz 2020 hätt sollten daueren, huet misse wéinst der COVID-19-Pandemie ofgebrach ginn. 2021 war déi 11. Editioun, nach ëmmer am Schiet vun der Pandemie, vum 4. bis de 14. Mäerz; d'Filmer goufen deels am Kino deels online gewisen.

Déi 12. Editioun war vum 3. bis den 13. Mäerz 2022, déi 13. vum 2. bis den 12. Mäerz 2023, déi 14. vum 29. Februar bis den 10. Mäerz 2024, an déi 15. vum 6. bis de 16. Mäerz 2025.

Déi 16. Editioun ass vum 5. bis de 15. Mäerz 2026, déi 17. vum 4. bis de 14. Mäerz 2027, an déi 18. vum 2. bis den 12. Mäerz 2028.

## Um Spaweck

* Websäit vum Festival
Heath Ledger

Den **Heath Ledger**, gebuer als *Heathcliff Andrew Ledger* de 4. Abrëll 1979 zu Perth, a gestuerwen den 22. Januar 2008 zu New York City, war en australesche Schauspiller.

Zu senge bekannte Filmer zielen *[[The Patriot]]*, *[[A Knight's Tale]]*, *[[Brokeback Mountain]]* an *[[The Dark Knight]]*, wou en d'Roll vum *Joker* spillt.

Hien ass gestuerwe well hien ze vill verschidde Medikamenter, virum Schlofegoen ageholl hat.

 
## Säi Liewen
### Kandheet
Hie gouf als zweet Kannd vun der Sally Ledger Bell (gebuer Ramshaw) a vum Kim Ledger am Subiaco Hospital zu Perth gebuer. Seng Mamm, eng Franséischprof, staamt aus Schottland, säi Papp, e Biergaarbechter a Cpirsseautppilot, aus enger respektabeler Schmelzhärefamillvu Perth.

Den Heath (Heathcliff) Ledger a seng eeler Schwëster Katherine goufen no den zwéin Haaptpersonnage aus der Mamm hirem Lieblingsbuch *Wuthering HeSchweights* vun der Emily Brontë benannt.

Den Heath Ledger ass am Ufank an d'Marys Mount Primary School zu Gooseberry Hill gaangen an dono an d'Guilford Grammar School wou e Member vum Theaterclub war.

1989, wéi en 10 Joer al war, hu seng Eltere sech scheede gelooss. Seng Mamm huet dorophin de Rodger Bell bestuet an säi Papp d'Emma Brown. 1989 an 1997 goufen dem Ledger seng zwou Hallefschwësteren Ashleigh Bell an Olivia Ledger gebuer

## Filmographie

## Um Spaweck
Stade Albert-Kongs

De **Stade Albert-Kongs** ass e Foussballsterrain um Izegerplateau deen den 12. August 1973 ageweit gouf.

Et ass den Terrain op deem den FC Blo-Wäiss Izeg zanter 1973 seng Heemmatcher spillt. Et ass e Stadion mat gedeckter Tribün.

Am Joer 2007 gouf de Komplex vum FC Blo-Wäiss Izeg komplett erneiert. D'Gemaier vun de fréieren Dusche ginn integral an déi nei Infrastruktur integréiert. Den neie Komplex huet eng Abberzuel vu Vestiairen, eng grouss Buvette an uewenop e VIP-Raum.

De Passage, deen d'Spiller an d'Arbitter benotze fir op den Terrain ze kommen, ass sou konzipéiert, datt en den UEFA-Normen entsprécht.

De Stadion ass no engem gebiertegen Izeger benannt, deen 1941 Grënnungsmember vum FC Blo-Wäiss Izeg war, den Dr Albert Kongs (1908-1968), dee vun 1961 bis 1968 President vun der FLF war. Hien huet sech ervirgedoen doduerch, datt hien an de Krichsjoren d'Grënnung vun engem Foussballsveräin als Deckmantel fir Resistenzaktivitéiten a sengem Heemechtsduerf Izeg 1941 an d'Realitéit ëmgesat huet.

Bis 1974 goufen d'Heemmatcher um fréieren Terrain an den "Huesestrachen/Ierzekaulen" ausgedroen.

2013 gëtt de Komplex vum FC Blo-Wäiss Izeg nach erweidert - an zwar entsteet op der Westsäit vum joerzéngtelaange provisoreschen Trainingsterrain e ganz neie syntheeteschen Trainingsterrain, deen allerdéngs och ka fir offiziell Matcher benotzt ginn.

Net méi spéit wéi am Hierscht 2013 sinn d'Aarbechten ofgeschloss, an de syntheeteschen Terrain kann zanterhier fir den Training benotzt ginn.

Freides, de 17.Abrëll 2015 gëtt deen neie syntheeteschen Terrain "An Huesestrachen" zu Izeg offiziell ageweit.

Dësen 2.Terrain läit vis-à-vis vum Haaptterrain, dem "Stade Abert Kongs", direkt hanner dem "Espener Bësch".

Mat dësem héichmoderne Komplex (1 Haaptterrain + 2 Trainingsterrainen) huet den FC Blo-Wäiss Izeg en ideale Kader geschaf, fir all seng Ekippen adequat z'encadréieren.
Jean-Pierre Heintz

De **Jean-Pierre Heintz**, gebuer den 29. Dezember 1821 an der Stad Lëtzebuerg, an och do gestuerwen den 30. Oktober 1892, war e lëtzebuergeschen Industriellen, deen d'Zigaretten- an Tubaksfabrik Heintz Van Landewyck gegrënnt huet.https://www.industrie.lu/heintzvanlandewyck.html

Hien huet sech am Januar 1847 mat der Josephine Van Landewyck (1827-1856) bestuet, dem Kandskand vun engem fréieren hollännesche Majouer deen zu Steebrécken eng Wiertschaft opgemaach hat. Am Juli vum nämmlechte Joer huet hien op Nummer 9 an der Neipuertsgaass eng Manufaktur an e Buttek fir Tubak ënner dem Numm Heintz Van Landewyck opgemaach.

## Um Spaweck
* Chronik vun enger Familljesaga
Asian Development Bank

D**'Asiatesch Entwécklungsbank** (**AsEB**, och **AsDB**; engl.: *Asian Development Bank* (**ADB**)) ass eng multilateral Entwécklungsbank, déi zu Manila op de Philippinnen hire Sëtz huet.

Mat Georgien, dat als lescht bäigetratt ass, zielt d'AsEB (Stand: 2. Februar 2007) 67 Memberlänner, dorënner och Lëtzebuerg. Hiert Kapital gëtt vun de Regierunge vun de Memberlänner gehalen. Si huet d'Aarmuts-Bekämpfung am asiatesche Raum als Zil a stellt Fonge fir Entwécklungsprojete bereet, déi deem Zweck déngen.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der ADB
Balkan

D**'Balkanhallefinsel** (tierkesch: *Bierger oder „Biergbësch“*, dacks Synonym mat **Südosteuropa**, oder kuerz **Balkan**) ass eng geographesch ënnerschiddlech definéiert Regioun am Südoste vun Europa.

D'Balkanhallefinsel ass déi ëstlechst vun den dräi südeuropäeschen Hallefinselen, déi an d'Mëttelmier erareechen.

## Um Spaweck
Interamerikanesch Entwécklungsbank

D**'Interamerikanesch Entwécklungsbank** (engl.: *Inter-American Development Bank* (*IBD*); spuen.: *Banco Interamericano de Desarrollo* (*BID*); port.: *Banco Interamericano de Desenvolvimento* (*BID*)) ass eng multilateral Entwécklungsbank, déi 1959 gegrënnt gouf an hire Sëtz zu Washington D.C. USA huet.

Hir Missioun ass et, déi wirtschafts- a sozialpolitesch Entwécklung a Mëttel- a Südamerika duerch d'Finanzéierung vu Projeten, déi deem Zweck déngen, virunzedreiwen. D'Bank huet 47 onofhängeg Memberlänner als Aktionären, vun deenen der 26 berechtegt sinn, Prêten ze froen.

## Um Spaweck
* Offiziell Säit vun der Interamerikanescher Entwécklungsbank: www.iadb.org
International Entwécklungsassociatioun

D**'International Entwécklungsassociatioun (IDA)** ass eng Ënnerorganisatioun vun der Weltbank-Grupp an huet hire Sëtz zu Washington D.C..
ONG

D'Wuert **ONG** bezeechent:

* e Floss an Indien: Ong (Floss),
* en US-amerikanesche Geeschtlechen a Medientheoretiker: Walter Jackson Ong,
* d'Ofkierzung vum franséische Wuert fir netstaatlech Organisatiounen (*organisation non gouvernementale*): Netregierungsorganisatioun.
Uerden (Relioun)

En **Uerden**, vu lat. *ordo*: Uerdnung, Stand, am Sënn vun enger reliéiser Communautéit, ass eng duerch eng Uerdensreegel festgeluechten Liewensgemeinschaft vu Männer oder vu Fraen, déi sech duerch d'Uerdensgelübde un eng gewëss Liewensform bannen a zesumme liewe wéi z.&nbsp;B. an engem Klouschter oder enger Abtei.

Vu Membere vun engem Uerde sinn normalerweis d'Mënchen z'ënnerscheeden, déi zwar no de selwechte Prinzipien awer eleng, ofgesonnert vun den anere liewen.

An der réimesch-kathoulescher Kierch gëtt en Ënnerscheed tëscht Uerden am eigentleche Sënn (Uerden, déi laang bestinn, dorënner Uerde vu Pateren, Nonnen, geeschtleche Ritteruerden, Heeschenuerden a Regularkanoniker op der enger Säit), an Uerdensgemeinschafte mat neizäitlechem Charakter op der aner Säit gemaach. Déi lescht gi meeschtens als Kongregatioune bezeechent.

Uerdenscommunautéiten am réimesch-kathoulesche Sënn gëtt et an den orthodoxe Kierchen an och an den kathouleschen Ostkirchen kaum. Dat orthodoxt Mënchtum gëtt villméi zum gréissten Deel a selbststännege Kléischter a Kléischterverbänn praktizéiert, sou z.&nbsp;B. d'Mënchsrepublik vum Bierg Athos. 
## Kuckt och
* Lëscht vun de kathouleschen Uerden a Congregatiounen zu Lëtzebuerg

## Um Spaweck
Lëscht vun de kathouleschen Uerden a Congregatiounen zu Lëtzebuerg

**Kathoulesch Uerden a Congregatiounen zu Lëtzebuerg** gëtt et eng Rei. Hei d'Lëscht, sou wéi se den Äerzbistum Lëtzebuerg publizéiert huet:

## Männeruerden a -congregatiounen
*Benediktiner-Pateren (*Congrégation de Solesmes de l'Ordre de Saint-Benoît*, osb), Abtei Saint-Maurice, Klierf
*Jesuitte-Pateren (*Compagnie de Jésus*, sj), Lëtzebuerg- Belair
*Redemptoristen-Pateren (*Congrégation du Très Saint Rédempteur*, cssr), Lëtzebuerg-Uewerstad (Paterekiech)
*Scalabrini-Missionaren (*Congrégation des Missionnaires de Saint-Charles*, cs), Lëtzebuerg, Esch-Uelzecht a Schieren
*Wäiss Pateren - Missionnare vun Afrika (*Missionnaires d'Afrique - Pères Blancs*, m.afr.), Lëtzebuerg-Bouneweg
*Baarmhäerzeg Bridder (*Frères de la Miséricorde*) Lëtzebuerg-Belair
*Häerz-Jesu-Priisteren (*Congrégation des Prêtres du Sacré-Coeur*, scj), Klouschter „Fünfbrunnen“ op der Pafemillen (an och Klouschter zu Baardebuerg an der Belsch)

## Fraenuerden a -congregatiounen
*Augustiner-Chouerfraen (*Chanoinesses Régulières de St-Augustin de la Congrégation de Notre-Dame*), Lëtzebuerg-Weimeschhaff (Sainte-Sophie)

*Elisabetherinnen (*Congrégation des Sœurs Hospitalières de Sainte-Elisabeth*, CSSE), Lëtzebuerg-Uewerstad
*Franziskanerinnen (*Congrégation des Franciscaines de la Miséricorde*), Lëtzebuerg-Belair
*Schwëstere vun der Doctrine Chrétienne (*Congrégation des Sœurs de la Doctrine Chrétienne*), Lëtzebuerg-Gare (Fieldgen)
*Karmelitinnen „Zitha-Schwësteren“ (*Congrégation des Sœurs du Tiers-Ordre Régulier de Notre-Dame du Mont Carmel*), Lëtzebuerg-Gare
*Schwëstere vum aarme Kand Jesus (*Congrégation des Sœurs du Pauvre Enfant Jésus*), Iechternach
**Congrégation des Sœurs Missionnaires Franciscaines du Sacré Coeur*, Lëtzebuerg-Gare
**Congrégation des Servantes de Notre-Dame de Fatima* 294, Lëtzebuerg-Rollengergronn

## Sekulär Institut am Äerzbistum
**Missionnaires de l'Immaculée - Père Kolbe*, Dikrech
*Matará-Schwësteren (*Servantes du Seigneur et de la Vierge de Matará, Famille Religieuse du Verbe Incarné*), Lëtzebuerg-Zens

## Kuckt och
* Uerden (Relioun)

## Um Spaweck
* Säit vum Äerzbistum Lëtzebuerg
* Säit vum Carmel
Carlo Cokxxx Nutten

***Carlo, Cokxxx, Nutten*** ass e Museksalbum vum Bushido a Fler, si trieden ënner de Pseudonymen "Sonny Black" a "Frank White" op. Si gouf den 21. Oktober 2002 verëffentlecht.

## Lidderlëscht
# Electro Ghetto (Intro)
# Cordon Sport Massenmord
# Yo, peace man!
# Miami (Skit)
# Badewiese
# Carlo, Cokxxx, Nutten
# Warum? (feat. B-Tight)
# Dein Leben 
# Geh nach Hause
# Drogen, Sex, Gangbang (feat. King Orgasmus One)
# Cokxxx (Skit)
# Boss
# Wer will Krieg?
# Schau mich an
# Behindert
# Sag nicht... (feat. D-Bo)
# Outro
Tina Ivanović

D**'Tina Ivanović** (kyr. *Тина Ивановић*), gebuer den 28. September 1973 zu Kosovska Kamenica, ass eng serbesch Turbo-Folk-Sängerin.

Mat 14 Joer huet si d'Gesankschampionnat "Prvi glas pomoravlja" zu Batočina gewonnen. Hir éischt zwéin Albumen déi duerno erauskoumen, konnten net richteg iwwerzeegen, mä wéi 2004 hiren drëtten Album *Bunda od Nerca* erauskoum, gouf en um Westbalkan direkt e groussen Erfolleg.

## Discographie
### Albumen
* *Lutalica* - 1998 - ZaM Production
* *Zavodnica* - 2000 - ZaM Production
* *Bunda od nerca* - 2004 - Grand Production
* *Extra* - 2006 - Grand Production
* *Miris Ljubavi* - 2008 - Grand Production

### Singelen
* *Bunda od Nerca* - 2004
* *Mali crni Vrag* - 2009
* *Seksi* (Duett mam MC Stojan) (2010)
* *Kao magija* (2013)
* *Ko manijak* (2013)
* *Lepoto moja* (2013)
* *Montenegro, Monte Carlo* (2013)
* * Ko rano poludi* (2014)
* *Vila u Brazilu* (2015)
* *Vikend momak* (2016)

## Um Spaweck
* Offiziell Websäit
* D'Ivanović op MySpace
Kiwi (Schongwichs)

**Kiwi** ass den Numm vun enger ursprénglech australescher Mark vu Schongwichs, déi vum Erfinder William Ramsay, engem Mann mat schotteschen Originnen, 1906 entwéckelt gouf.

Zu Lëtzebuerg gouf de Markennumm den 20. August 1924 ënner der Nummer 5301 agedroen an den 31. Dezember 1925 an der Annex 8 (Recueil officiel des marques de fabrique et de commerce) vum Memorial No. 63 verëffentlecht. 

Kiwi huet vun 1984 - 2011 zu der US-amerikanescher Firma Sara Lee Corporation gehéiert.

De 4. Abrëll 2011 gouf dee Geschäftsberäich un d'Firma S. C. Johnson & Son verkaaft.

Kiwi hat 2013 53 % vum Schongwichs-Weltmaart, deen awer duerch de Wandel an der Produktioun vun de Schong ëmmer méi kleng gëtt.
Kiwi

**Kiwi** (vum Maori *kiwi*) steet fir:

* Vigel, déi net fléie kënnen, aus der Gattung Kiwien, aus Neiséiland;
* d'Friichte vu verschiddenen Aarte vun de Beem vun der Gattung *[[Actinidia]]*: Kiwi (Fruucht), 

Marken:
* eng Schongwichs vun der Firma Sara Lee: Kiwi (Schongwichs);
* eng Mark vun der Kiwi Indian Motorcycle Company, e Constructeur vu Motoen;

**Kiwi** ass ausserdeem de Spëtznumm vun:
* den Awunner vun Neiséiland;
* dem Neiséilänneschen Dollar („Kiwi-Dollar“ oder „Kiwi“)

**Kiwi** ass d'Ofkierzung vun:
* dem Verlag Kiepenheuer & Witsch
William Ramsay

**William Ramsay** houschen oder heeschen:

* de **[[William Ramsay (Cheemiker)|William Ramsay]]** (1852–1916) e schottesche Cheemiker, deen Edelgasen entdeckt huet; 
* de William Ramsay (Erfinder) (1868–1914), en australeschen Industriellen an Erfinder vun der Kiwi-Schongwichs;
* de William Mitchell Ramsay (1851–1939), e schotteschen Archeolog an Theolog;
* de William Ramsay (Ambassadeur), *Deputy executive director* vun der IEA a fréieren U.S.-Ambassadeur an der Republik Kongo.

## Um Spaweck
Dauchsport

**Dauchsport** ass eng Sportaart, déi dora besteet, mat Hëllef vu Fläsche mat kompriméierter Loft eng méi laang Zäit ënner Waasser ze sinn. Zum Ekipement gehéieren nieft de Fläschen en Dauchbrëll, dacks och en Dauchkostüm, dee géint Keelt schützt, an deen d'Positioun am Waasser stabiliséiert, Gewiichter a Flossen.

## Dauchsport zu Lëtzebuerg

Den Dauchsport ass zu Lëtzebuerg an der F.L.A.S.S.A. (*[[Fédération luxembourgeoise des activités et sports sub-aquatiques]]*) organiséiert.

Zu Lëtzebuerg bestoungen am Joer 2008 16 Veräiner.

Fir Dauchfläschen ze fëlle gëtt et zu Lëlz an der *Base nautique* en Automat. Do kann ee selwer d'Fläschen erëm fäerdeg maache fir den nächsten Dauchgang (DIN Uschlëss 200 bar).

## Um Spaweck

* Websäit vun der FLASSA
* Scuba.lu
Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft

D**'Europäesch Wirtschaftsgemeinschaft (EWG)** war eng international Organisatioun déi 1957 duerch den Traité vu Roum geschaf gouf, fir tëscht den deemools 6 Memberstaaten (Belsch, Däitschland, Frankräich, Holland, Italien a Lëtzebuerg) eng wirtschaftlech Integratioun (dorënner de Bannemaart) z'erreechen.

Se gouf an den 1970er an 1980er Joren ëm 6 weider Memberstaate vergréissert. Zanter 1967 (Fusiounstraité) waren hir Institutiounen déi selwecht wéi déi fir d'CECA an Euratom, an déi dräi zesumme goufen "Europäesch Gemeinschaften" (oder "Communautéiten") genannt.

Wéi den 1. November 1993 d'Europäesch Unioun (EU) an d'Liewe geruff gouf, gouf aus der Europäescher Wirtschaftsgemeinschaft d'Europäesch Gemeinschaft (EG), eng vun den Dräi Saile vun der Europäescher Unioun. D'Institutioune vun der EWG goufen als Institutioune vun der Europäescher Unioun virugefouert.

## Geschicht

## Um Spaweck
Henry Gelhausen

Den **Henry Gelhausen**, gebuer den 21. Juli 1941 zu Esch-Uelzecht, a gestuerwen den 21. August 2008, war e lëtzebuergeschen Auteur vu Satiren a Glossen.

Vu Beruff war den Henry Gelhausen Lycéesprofesser. Hien huet ë.&nbsp;a. am *[[Tageblatt]]* an am *[[d'Lëtzebuerger Land|Lëtzebuerger Land]]* reegelméisseg publizéiert. 
### Wierk
**Satiren & Glossen*, 1994, 2. Band 1997.
## Literatur
* Thill, Robert, 2010. *In Erinnerung an Henry Gelhausen 1941-2008.* récré 25 (2009), S. 14-19.
Le Bity

**Le Bity** ass den Numm vun enger Skulptur vum franséische Kënschtler Olivier Blanckart aus Pappmaché, Pechpabeier an anere Materialien, déi 1998 an der Ausstellung *Gare de l'Est* am Casino Luxembourg ausgestallt gouf.

Si stellt eng Zort Kentaur duer, woubäi de Kierper dee vun engem Hirsch ass, deen am Gaang ass, z'urinéieren, an de Kapp an d'Broscht den deemolege franséische President Jacques Chirac duerstellen, sou, wéi en op den offizielle Fotoen (vun der Bettina Rheims) ze gesi war. Um Kapp ass e véierennegt Gewei ze gesinn, am Hannergrond ass eng Kuliss vun der Fassad vum Palais de l'Elysée.

D'franséisch Ambassade hat deemools gefrot, dat Wierk aus der Ausstellung ewechzehuelen, mä d'Kulturministesch Erna Hennicot-Schoepges huet d'Ausdrocksfräiheet vum Artist verdeedegt.

*Bity* ass den Numm vum Chirac sengem Schlass an der Gemeng Sarran (Departement Corrèze). Den Titel spillt natierlech och mam Wuert *bite*, ëmgankssproochlech fir Penis.

## Literatur
* *Les grands scandales de l'Art* - Beaux Arts éditions 2008.

## Kuckt och
* Lady Rosa of Luxembourg

## Um Spaweck
*Fir sech e Bild dovun ze maachen...
NGO

D'Ofkierzung **NGO** bezeechent:

* den IATA-Code vun engem japanesche Fluchhafen: Internationale Fluchhafe vu Chūbu,
* dat englescht Wuert fir netstaatlech Organisatiounen (*Non-Governmental Organisation*): Netregierungsorganisatioun.
Karibik

D**'Karibik** ass eng Regioun am westlechen, tropeschen Deel vum Atlanteschen Ozean nërdlech vum Equator. Si besteet aus dem Karibesche Mier an den do geleeënen Inselen an Inselgruppen, de Westindeschen Inselen.

D'Karibik huet hiren Numm vum Vollek vun de Kariben, op dat déi spuenesch Eruewerer op de Klengen Antillen bei hiren Entdeckungsreese gestouss sinn.

## Bevëlkerung
An der Karibik lieft eng Mëschung vu Volleksgruppe mat am Ganze ronn 35 Millioune Leit. Nieft de wéinegen Urawunner, déi d'Eruewerung duerch d'Europäer iwwerlieft hunn, fënnt ee virun allem Mënsche vun afrikaneschen an europäeschen Originnen: Kreolen, Inder, virun allem op Trinidad an Tobago an zu Guyana, a Chineesen. Spuenesch an Englesch sinn d'Haaptsproochen déi vu 94 %  vun den Awunner geschwat ginn, woubäi Spuenesch en Undeel vun ongeféier 70 % huet. Aner Sprooche si Franséisch, Hollännesch a Kreol.

## Geschicht
### Onofhängegkeet
Déi meescht Insele goufen an der Mëtt vum 20. Joerhonnert onofhängeg.

## Inselen an Inselgruppen an der Karibik

* Amerikanesch Joffereninselen
* Anguilla
* Antigua a Barbuda
* Aruba
* Barbados
* Bonaire
* Brittesch Joffereninselen
* Corn Islands (Nicaragua)
* Curaçao
* Dominica
* Grenada
* Guadeloupe (Franséischt Iwwerséidepartement)
* Hispaniola (mat de Staaten Haiti, Dominikanesch Republik)
* Isla Margarita (Venezuela)
* Islas del Rosario (Kolumbien)
* Jamaika
* Kaimaninselen
* Kuba
* Martinique (Franséischt Iwwerséidepartement)
* Montserrat
* Navassa
* Hollännesch Antillen
* Puerto Rico
* Saint-Barthélemy (St. Barts)
* Saint Martin (Sint Maarten)
* San Andrés y Providencia (Kolumbien)
* Sint Eustatius
* Saint Kitts an Nevis
* Santa Lucia
* Saint Vincent an d'Grenadinnen
* Trinidad an Tobago

## Inselgruppen a Staaten déi zur Karibik gezielt ginn
Follgend Inselgruppe sinn am Atlantik, ginn awer zur Karibik gezielt:
* Bahamas
* Turks- a Caicosinselen

Follgend Staate gehéieren zwar geographesch zum südamerikanesche Festland, ginn awer opgrond vun hirer Kolonialgeschicht an hire Wirtschafts- a Verkéiersbezéiungen heefeg mat zur Karibik gerechent:
* Guyana
* Surinam
* Franséisch-Guayana (Franséischt Iwwerséidepartement)

## Staaten déi un d'Karibik grenzen
* Belize 
* Costa Rica
* Guatemala
* Honduras
* Kolumbien
* Mexiko
* Nicaragua
* Panama
* Venezuela
* USA

## Literatur
* Holger Henke: *Modern Political Culture in the Caribbean.* (lead) co-editor with Fred Reno (Director, CAGI, Université des Antilles et de la Guyane), The University of the West Indies Press, Kingston 2003.
* Holger Henke: *Between Self-Determination and Dependency: Jamaica's Foreign Relations, 1972-1989.* The University of the West Indies Press, Kingston 2000.
* Matthew Mulcahy: *Hurricanes and society in the British Greater Caribbean, 1624 - 1783.* Johns Hopkins University Press, Baltimore 2006, 257 S., ISBN 0-8018-8223-0

## Um Spaweck
Pianist

E **Pianist**, vum Italieenesche *Pianoforte* (kuerz: *Piano*), ass e Museker, dee Piano spillt.

Dobäi ginn net nëmme Museker vun der klassescher Musek als Pianisten ugesinn, mä och Instrumentalisten aus der Rock- a Popmusek, aus dem Jazz, dem Funk, dem Boogie-Woogie an anere musikalesche Richtungen. D'Grenzen zum Keyboarder an dem Organist sinn allerdéngs fléissend.

## Kuckt och
* Lëscht vu Pianisten

## Um Spaweck
Departement Guadeloupe

**Guadeloupe** [] ass en Iwwerséidepartement an eng Regioun vu Frankräich. D'Guadeloupe, besteet aus enger Grupp vun néng Inselen an de klengen Antillen (Karibik).

Guadeloupe ass e vollintegréierten Deel vum franséische Staat a gehéiert domat zur Europäeschen Unioun. Zesumme mat der Martinique bilden déi zwou Inselgruppen déi Franséisch Antillen.

## Geographie

D'Guadeloupe besteet aus aacht bewunnten a weider klengen onbewunnten Inselen.

Déi zwou Haaptinsele si Basse-Terre a Grande-Terre, déi nëmmen duerch e schmuele Mieresaarm vunenee getrennt sinn. Onmëttelbar dobäi leien och déi bewunnten Insele Marie-Galante a La Désirade, déi zwou kleng onbewunnten Îles de la Petite Terre wéi och déi kleng Inselgrupp vun den Îles des Saintes, déi zwou bewunnten a siwen onbewunnten Insele begräift.

Bis 2007 hunn d'Insel Saint-Barthélemy an de franséischen Deel vun der Insel Saint-Martin politesch zu Guadeloupe gehéiert. Si leien ongeféier 200&nbsp;km nërdlech vun den Haaptinselen. Am Februar 2007 goufen déi zwou Insele vu Guadeloupe ofgetrennt an zu zwou eegenen iwwerséische Gebittskierperschaften (*[[collectivité d'outre-mer]]*) opgewäert.

Basse-Terre huet eng vulkanesch Originn mat Bierger bannen am Land, Grande-Terre ass relativ flaach a besteet haaptsächlech aus Kalleksteen. Déi meescht vun den aneren Inselen hunn eng vulkanesch Originn. Den héchste Punkt ass d'Soufrière mat 1.467&nbsp;m iwwer NN, déi en aktiven Vulkan ass.

D'Klima ass gekennzeechent duerch seng subtropesch Temperaturen, duerch säi Passatwand a seng moderat Fiichtegkeet. Vu Juni bis Oktober besteet Hurrikan-Gefor.

D'Landfläch bestet zu 14 % aus Ubauflächen, zu 4 % aus Dauerkulturen, zu 14 % aus Weedland an zu 39 % aus Bëscher.

## Bevëlkerung
D'Guadeloupe hat am Juli 2005 448.713 Awunner.

## Um Spaweck
Europäeschen Entwécklungsfong

Den **Europäeschen Entwécklungsfong (EEF)** ass d'Haaptinstrument vun der Europäescher Unioun fir d'Entwécklungszesummenaarbecht an Afrika, an der Karibik, am Pazifik (AKP-Länner) an an ausgesënnerten Territoire vun den EU-Memberlänner, a vun hire Bezéiungen zur Europäescher Unioun.
Mina Kostić

**Jasmina "Mina" Kostić** (kyr. *Јасмина "Мина" Костић*), gebuer de 5. Mee 1975 zu Orašje, Bosnien an Herzegowina, ass eng bosnesch-serbesch Turbo-Folk-Sängerin.

D'Mina huet als Gaascht op ville Gebuertsdagspartye vu serbesche Perséinlechkeete gesongen, wéi z.&nbsp;B. dem Dejan Stanković, dem Siniša Mihajlović an dem Mateja Kežman. Si huet och zu Lëtzebuerg ee Concert ginn.

## Discographie
* 2000 – Srčani udar (*Häerzinfarkt*)
* 2002 – "No comment" (*Kee Kommentar*)
* 2005 – Muziku pojačaj (*Maach d'Musek méi hoart*)