Rota Romana

**Rota Romana** (breviter *RR*, seu *Rotae Romanae Tribunal*; usque ad annos 1980 *Sacra Romana Rota*, breviter *SRR*; tum usque ad annos 1990 *Apostolicum Rotae Romanae Tribunal*, breviter *ARRT*) est tribunal ordinarium a Romano Pontifice constitutum appellationibus recipiendis (). Rotae Romanae Tribunal *Normis* regitur.

Tribunal certo numero Iudicum seu Praelatorum Auditorum constat, qui, e variis terrarum orbis partibus a Summo Pontifice selecti, collegium constituunt. Eidem collegio primus inter pares praeest decanus, ex ipsis iudicibus a Summo Pontifice pariter nominatus. Nomen Rotae Romanae fortasse derivatur a pavimento tessellato in palatio Paparum Avionensum, ubi Rota saeculo quarto decimo convenit. Ex anno 1940 in Palatio Cancellariae sedem habet.

Praeclarum proverbium de Rota Romana est *Roma locuta, causa soluta.*

## Munera et potestas 
Rotae Romanae Tribunal iudicat:
# *in secunda instantia*, causas ab ordinariis tribunalibus primae instantiae diiudicatas, quae ad Sanctam Sedem per appellationem legitimam deferuntur;
# *in tertia vel ulteriore instantia*, causas ab eodem Tribunali Apostolico et ab aliis quibusvis tribunalibus iam cognitas, nisi in rem iudicatam transierint.

Idem vero *in prima instantia* iudicat:
# Episcopos in contentiosis, modo ne agatur de iuribus aut bonis temporalibus personae iuridicae ab Episcopo repraesentatae;
# Abbates primates, vel Abbates superiores congregationis monasticae et supremos Moderatores Institutorum religiosorum iuris pontificii;
# dioeceses ceterasve personas ecclesiasticas, sive physicas sive iuridicas, quae superiorem infra Romanum Pontificem non habent;
# causas quas Romanus Pontifex eidem Tribunali commiserit;
easdem causas, nisi aliter cautum sit, etiam in secunda et ulteriore instantia agit.

Apud Tribunal Officium est constitutum, cuius est cognoscere de facto inconsummationis matrimonii et de exsistentia iustae causae ad dispensationem concedendam.

In Hispania Tribunal Rotae Nuntiaturae Apostolicae munera Rotae Romanae suscipit.

Supremum Tribunal Signaturae Apostolicae cognoscit, inter alia, querelas nullitatis et petitiones restitutionis in integrum contra sententias Rotae Romanae.

## Officii 
thumb|Atrium Palatii Cancellariae.
[thumb|upright=0.8|Auditores in oratione de [Spiritus Sanctus|S. Spiritus adventu.]]
Apud Rotae Romanae Tribunal agunt:
* Decanus (*Normae*,
** Turnus et Ponens (Art. 18)
** Collegium (Artt. 1, 13, 16, 42 et al.)
* Promotor iustitiae, quem Adiunctus coadiuvat (Artt. 6, 24–28)
* Defensor/Defendrix vinculi et Substituti (Artt. 7, 29–30)
* Cancellariae Moderator (Artt. 8, 31–32)
** Notarii (Artt. 9, 33–36)
** Archivista (Art. 10 § 1, Art. 37)
** Arcarius seu Ratiocinator (Art. 10 § 2, Art. 38)
** Addicti (Artt. 11, 39)
** Apparitores/Cursores (Artt. 12, 40)
* *praeterea:* procuratores et advocati (Artt. 47–49)

### Decani ab anno 1908 
# Michael Lega (1908–1914)
# Guilelmus Sebastianelli (1914–1920)
# Serafinus Many (1920–1921)
# Ioannes Prior (1921–1926)
# Maximus Massimi (1926–1935)
# Iulius Grazioli (1936–1944)
# Andreas Jullien (1944–1958)
# Guillelmus Heard (1958–1959)
# Franciscus Brennan (1959–1967)
# Boleslaus Filipiak (1967–1976)
# Carolus Lefebvre (1976–1978)
# Henricus Ewers (1978–1982)
# Arcturus De Iorio (1982–1985)
# Ernestus Fiore (1985–1993)
# Marius Franciscus Pompedda (1993–1999)
# Raphael Funghini (1999–2004)
# Antonius Stankiewicz (2004–2012)
# Pius Vitus Pinto (2012–2021)
# Alexander Arellano Cedillo (ab anno 2021)

## Collectiones decisionum 
* Collectio sententiarum: *Decisiones seu sententiae* (RRDec; 1.1909/41.1949–; ISSN 1022-7288)
: modus citandi: *coram ___, sent. diei ___, RRDec., vol. ___, p. ___, n. ___*
: (e.&nbsp;g.: *coram Pinto, sent. diei 11 iulii 2003, RRDec., vol. XCV, p. 487, n. 5*)
* Collectio decretorum: *Decreta selecta inter ea quae anno ... prodierunt* (RRDecr; 1.1983–)
: modus citandi: *coram ___, decr. diei ___, RRDecr., vol. ___, p. ___, n. ___*
* Elenchus aliarum decisionum (1940–1999): *Decisioni "extravagantes" della Rota Romana* (a cura di G. Erlebach), in: *Quaderni Studio Rotale* 11 (2001) 129–168
* Decisiones divulgatae in Acta Apostolicae Sedis (1909–1927):
:
:Exemplum instantiarum in causa *Segusina, Iuris canendi Missas adventicias*:
:* Curia Segusina, sententia 20 Iulii 1908
:* SRRT (P.N.18/08), coram *Lega*, sententia 6 Aprilis 1909 (A.4/09)
:* SRRT (P.N.18A/08), coram *Prior*, sententia 5 Martii 1910 (A.9/10)
:* SAST, coram *Martinelli*, sententia 27 Iunii 1911 (restitutio in integrum)
:* SRRT, coram *Perathoner*, sententia 12 Iulii 1913 (A.36/13)
:* SAST, Praefectus (*Vannutelli*) in Congressu, decretum 9 Decembris 1913

* Summarium sententiarum in causis iurium et poenalibus: V. Palestro, *Rassegna di giurisprudenza rotale nelle cause iurium e penali (1909–1993)*, ISBN 88-14-05617-X (1996, Latine, 321 sententiae); de #313 atque continuatio (40 sententiae):
:

* Centrum Digitalisationis Monacensis: *Decisiones nuperrimae* et al.

* praeterea Archivum Apostolicum Vaticanum: *Manualia actorum et citationum* (1464–1800), *Diaria* (1566–1893), *Positiones* (1627–1870), *Processus actorum* (1500–1803, 1086 vol.), *Commissiones* (1480–1792, 42 vol.), *Vota* (1626–1870, 274 vol.), *Decisiones* (1511–1859), *Sententiae* (1474–1803, 42 vol.), *Processus in admissione auditorum* (1492–1908, 11 vol.), *Miscellanea* (1317–1889, 166 vol.), *Appendix* (1615–1889), *Causae* (1908–1955, 1468 vol.)

## Brevis autodesignatio 
In referentia ad se Rota Romana saepe abbreviatione ex tribus litteris utitur iuxta hoc exemplum:
:„Pars conventa appelavit ad (1.) (2.) (3.)“
:(1.) H = Hoc, N = Nostrum
:(2.) A = Apostolicum, S = Sacrum
:(3.) A = Auditorium, F = Forum, O = Ordinem, T = Tribunal
:*i. e.:* H. A. T. = Hoc Apostolicum Tribunal *etc.*

## Nexus externi 
* Situs publicus Rotae Romanae
* Pagina apud GCatholic et Catholic-Hierarchy
* JurisRota – decisiones ab anno 1960 (Universitas Monacensis)

## Fontes 
Categoria:Curia Romana
Categoria:Ius canonicum