Ctesias

**Ctesias** (Graece Κτησίας, natus Cnidi quinto saeculo a.C.n.; mortuus post 394 a.C.n.), ex familia Asclepiadarum, fuit medicus Graecus Artaxerxis Mnemonis  atque historicus qui de rebus Persicis atque Indicis scripsit. Nec servata sunt eius opera sed praecipuus fons Diodori Siculi in libro secundo *Bibliothecae historicae* habentur. Item unum e fontibus Nicolai Damasceni fuisse   in *Historia Universali* existimant.

## Vita 
In Caria  ex altero ramo Asclepiadum gentis ortus, filius et nepos medicorum erat quorum artem velut hereditatem gentiliciam recepit. Anno incerto medicus regum Persarum atque eorum familiarium   factus est ː de Dario II nihil accepimus sed anno 401 regem Artaxerxem II in bello adversus fratrem Cyrum  comitabatur et vulnus a rege proelio Cunaxensi acceptum ipsum sanasse sese iactabat. Clearchum quoque ducem Lacedaemonium decem milium  curasse captivum  antequam supplicio adficeretur in *Persicis* contendebat. Circa 398 a.C.n. legatus ad Cononem et Lacedaemonios a Persis missus apud regem  Artaxerxem non rediit sed reliquam vitam in terra Graeca incerta peregit ubi *Persica* viginti tribus libris  composuit, in quibus Artaxerxis mores saepe detrectat. Hoc ipso enim anno narratio rerum gestarum Persicarum desinit. E loco *Persicorum* ubi Clearchi tumulum octo post annos quam ille obiit memorat colligitur anno 393 a.C.n. Ctesiam adhuc vivere et  *Persicis* operam dare.

## Opera 
[thumb|Secundum Ctesian in India erant gentes hominum mira anatomia insignes ː e.g. unipedes qui  sese illo pede cum dormiunt a sole tuentur atque ideo *Sciapodes* dicuntur. Illae nugae [Medium aevum|medium aevum transierunt et in *Libro chronicarum* adhuc conspicuae sunt.]]
**Persica* ː viginti tribus libris res  in illa regione gestas a mythicis Assyriorum regibus Nino et Semiramide usque ad annum 398 a.C.n. narrabant. Inter 393 a.C.n. et divulgatam *Anabasim* Xenophontis qui ea legerat publicata sunt. Prima pars hoc est libri I-VI *Assyriaca* saepe appellantur quia de regibus Assyriorum et Medorum disserunt. Secundum Photium Ctesias plerumque Herodoto contradicebat. Summarium in Photii *Bibliotheca* legere potes atque nonnulla  Ctesiae dicta ex *Vita Artaxerxis* apud Plutarchum cognoscere aut e secundo libro *Bibliothecae Historicae* in quo Diodorus plerumque medicum Cnidium sequitur.
**Indica* ː uno libro mirabilia quaedam naturalia breviter colligunt quibus Ctesias ad mirandum Graecos ducere cupiebat. Fragmenta apud Aelianum et Photium legere potes necnon in excerptis Constantinianis. Ante Ctesian Scylax qui expeditionem ad Indum duxit et Hecataeus Milesius de Indis scripserant necnon post eos Herodotus.  Hic liber tamen primus liber Graecus est Indis totus dicatus cuius partem aliquam legere possimus.

Ex grammaticorum collectaneis alii tituli ad nos pervenerunt (*Περίπλοῦς Άσίας* sive *Περιόδος* sive *Περιήγησις*, *Περὶ ὀρῶν*, *Περὶ ποταμῶν*) quae ad genus periegeticum pertinere quidem videntur, sed de quibus paene nihil compertum est. *Περὶ τῶν κατὰ τὴν Ἀσίαν φόρων* ad vectigalia regibus Persicis solvenda spectabat atque eius operi maiori subiungendus est.

## De fide historica 
Quod diu apud Persas moratus esset et oculis suis quae describebat vidisset, ad fidem faciendam memorare solebat Ctesias nec mendacii accusare Herodotum dubitabat. Ipse tamen mox eadem mala fama iactatus est ː Xenophon de pugna apud Cunaxa ei contradicebat et Plutarchus eius testimonium aperte contemnebat quod Spartanis nimis favisset atque suas partes in rebus gestis impudenter auxisset. Lucianus eum - una cum Herodoto - inter historicos mendaces numerabat. Nihilominus a multis legebatur et compilatores historiarum universalium, Diodorus Siculus, Nicolaus Damascenus, Trogus Pompeius eius scriptis abunde utebantur. Idem faciebant  Plinius Maior et Aelianus qui naturalibus studebant. Nec negaveris tamen saepe Ctesian incredibilia rettulisse et numeros mensurasque in infinitum multiplicasse. Quod quidem et alii historici illorum temporum facere solebant.

Nonnulli moderni severiores fuerunt ut Felix Jacoby qui corpus Ctesianum anno 1958 edidit atque opinionem protulit Ctesian omnia apud Herodotum sumpsisse et ex arbitrio mutationes fecisse ne furta manifesta forent. Critici recentiores causam Cnidii medici aliquatenus egerunt dicentes nisi veritatem historicam at saltem narrationes apud Persas divulgatas tradidisse Ctesian.

## De stilo 
Moderni de Ctesiae stilo per se iudicare non iam possunt sed plura iudicia antiqua ad nostra tempora pervenerunt. Prolixitas vel garrulitas quaedam ei vulgo obiciebatur, quod in fragmentis servatis non observaris quia rescripta et abbreviata sunt, et actio nonnumquam tam lente progrediens ut numquam mori desiturum Cyrum  quereretur  Plutarchus, velut ac si hebete telo percussus esset. Photium offendebat oratio nonnumquam solutior et ad locutiones vulgares decurrens.

Ceterum iucunde scripsisse et multis placuisse omnes consentiunt. Ita Dionysios Halicarnassensis aestimabat scripsisse iucunde non pulchre Ctesian et Xenophontem, pulchre non iucunde Thucydiden et Antiphontem, et pulchre et iucunde Herodotum. Demetrius eius ἐνάργειαν laudabat qua res velut pictor sub oculos lectoris ponebat ita ut poetae appellationem sibi meruisse ei videretur. Etenim patheticum et dramaticum adfectabat, vicissitudines inexspectatas narrationibus inspergere callebat. In summa mythistoricus potius quam historicus erat quod severioribus rerum gestarum scriptoribus displicebat.

Dialecto ionica utebatur, non tamen ita continue ut Herodotus ː atticismis pronior erat.

## De prima editione et versione Latina 
Primus Henricus Stephanus anno 1557 nonnulla fragmenta Ctesiae apud Photium inventa Genavae Graece publicavit una cum Appiani *Iberica* et fragmentis Agatharchidis et Memnonis ibidem servatis. Anno 1566 idem Henricus Stephanus hoc summarium a Photio elaboratum a seipso Latine conversum editioni Latinae Herodoti *Historiarum* subiunxit. Ita per nonnulla saecula opera Ctesiae appendix Herodoti historiarum habita sunt.

## Fontes 
* Diodori Bibliotheca historica II.20 et  32.4 
* II.236 ; VII.23 et 28-29 ; VIII.75 ; XXXI.21 ; XXXVII.29
* Plutarchi Vitae parallelae ː *Artaxerxis*, I, 4 ; VI, 9 ; IX, 1, 4 ; XI ; XIII, 3–7 ; XIV, 1 ; XVIII, 1–7 ; XIX, 2–5 ; XXI, 3–4 
* Strabonis Geographia libro quarto decimo
* Xenophontis Anabasis I.8.26-27
* Photii Bibliotheca 72. Hic legere potes Persica Hic legere potes Indica

## Notae 
## Plura legere si cupis 
*Jan Boncquet, *Diodorus Siculus (II, 1-34) over Mesopotamie. Een historische Kommentaar*, Bruxelles, 1987 Recensio critica
** "Ctesias' Assyrian king list and his chronology of Mesopotamian history", *Ancient Society*, 1990: 5-16
*Bernardus Eck, Sur la vie de Ctésias, *Revue des études grecques*, 1990 ː  409-434
*Godefroy Goossens, "L'histoire d'Assyrie de Ctésias", ''L'Antiquité Classique*, 1940 ː 25-45
*Carolus Jacoby, "Ktesias und Diodor, eine Quellenuntersuchung von Diodor B. II, c.1-34", Rheinisches Museum für Philologie, 1875(XXX) ː 555-615.
* Klaus Karttunen, "Ctesias in transmission and tradition", *Topoi*, 1997 ː 635-646
* Fridericus Gulielmus König, *Die Persika des Ktesias von Knidos*, Graz, 1972. (Archiv für Orientforschung, Beiheft 18).
*Dominique Lenfant, "L’Inde de Ctésias, des sources aux représentations", *Topoi* 2005 ː 309-336.
** *Ctésias de Cnide. La Perse. L’Inde. Autres fragments. Texte établi, traduit et commenté*, Les Belles Lettres, 2004. Collection des Universités de France Recensio critica
** "Ctésias de Cnide" in *Les Perses vus par les Grecs*, Armand Colin, 2011 ː 96-106
**"Nicolas de Damas et le corpus des fragments de Ctésias. Du fragment comme adaptation",  *Ancient society*, 2000(30) ː 293-318.
** "Ctésias et Hérodote ou les réécritures de l’histoire dans la Perse achéménide", *Revue des études grecques*, 1996(109) ː 348-380
* Iosephus Marquart, "Die Assyriaka des Ktesias", *Philologus'' Supplementum 6. Göttingen, 1893 ː 501-658.

## Nexus externi 
*Encyclopedia Iranica
*Livius.org
Categoria:Nati saeculo 5 a.C.n.
Categoria:Mortui saeculo 4 a.C.n.
Categoria:Historici Graeci antiqui
Categoria:Auctores Graeci antiqui
Categoria:Scriptores operum deperditorum