Pompeii (urbs antiqua)

thumb|280px|Templum Apollinis, testimonium aetatis Etruscae
[thumb|upright=1.2|[Tabula geographica Pompeiorum.]]
thumb|upright=1.2|Vesuvius mons.
**Pompeii** fuerunt urbs Campana, quae anno 79 massa lavica ex Vesuvii montis vertice erupta cooperta est. Quod stratum cinereum et pumiceum in altitudinem circiter septem metrorum crevit. Eadem eruptione Herculaneum Stabiae Oplontis Nemus Regale urbes perierunt. Per octo fere saecula Osci Samnites Graeci Etrusci denique Romani Pompeios incoluerunt suisque rebus concinnaverunt. 

Excavationes archaeologicae anno 1748 incohatae sunt. Pars urbis (scilicet c. 45 ha) nunc excavata est, sed adhuc magna pars pervestigatione indiget, et excavationibus continuatis novae patefactones fiunt. Situs archaeologicus in summa 66 ha comprehendit. Postquam Pompeii anno 1997 in tabulas UNESCO patrimoniorum mundi relati sunt, etiam peregrinis archaeologis urbem pertractandi aditus facilior factus est.  

## Historia urbis antiquae 
Nominis origo in obscuro est. Aliis numerum Graecum *pente* (lingua Oscorum *pempte*) in nomine gentilicio *Pompeius* contineri persuasum est, alii *pompam boum*, sc. Herculis, coniciunt, alii aliter. 

Antiquitus Osci, Etrusci, Samnites in eo loco habitabant, Graeci autem solis temporibus antiquissimis. Qui illud templum in foro, quod triangulare vocatur, stilo Dorico aedificaverunt. Post aliquas seditiones contra Romanos factas temporibus Sullanis colonia veteranorum eo deducta est, *Colonia Veneria Cornelia* dicta: nonnullae dissensiones inter veteres incolas et colonos referuntur tempore Catilinae coniurationis. Modo *urbs*, modo *oppidum* aut *municipium* deinde nominabatur. Pompeios urbem insignem fuisse constat.

Post terraemotum, quo anno 62 aut 63 magnae partes urbis deletae erant, illa anni 79 eruptione Vesuvii tota obruta est.

## De rebus post eruptionem Vesuvii gestis 
Primis urbis cineribus et lapillis obtectae vestigiis saeculo XV inventis effodi coeptum est, sed consiliis institutisque non ante annum 1860, auspiciis Fiorellii. Effodiendi causa urbs obruta omnis divisa est in novem *regiones*, quarum quaeque ex *insulis* constat, quae viis circumdantibus finiuntur. Hae insulae varium aedificiorum numerum complectuntur. Ita fit, ut omne aedificium numero tripertito nominari possit, velut 4,3,2.

## Testimonium Plinii Minoris 
thumb|Via Pompeiana
Plinius Minor haec scripsit de destructione Pompeiorum:

## Quae temporibus praesentibus manifesta sint 
thumb|center|550px|Prospectus in Pompeios
Nostris temporibus Pompeii antiqui non iam urbs sunt, sed tantum ruinae exstant. Quas visendi causa atque ut comperiant, qualis fuerit vita in urbe Romana antiqua, multi spectatores illuc iter faciunt. Sed cum rei publicae Italicae pecunia ad conservandas reliquias desit, his ruderis famosis altera imminet ruina.

## Notae 
## Bibliographia 
; Generalia
* Beard, Mary (2008). *Pompeii: The Life of a Roman Town*. Profile Books. ISBN 978-1-86197-596-6.
* Butterworth, Alex; Laurence, Ray (2005). *Pompeii: The Living City*. St. Martin's Press.
* Day, John (1932). "Agriculture in the life of Pompeii" in *Yale Classical Studies* vol. 3 
* De Carolis, Ernesto; Patricelli, Giovanni (2003). *Vesuvius, A.D. 79: the destruction of Pompeii and Herculaneum*. L'Erma di Bretschneider. 
* Decandres, Jean-Paul (2009). "History and historical sources". *The World of Pompeii*, ed. Dobbins, John J. & Foss, Pedar, 9-27. Routledge. 
* Kraus, Theodor (1975). *Pompeii and Herculaneum: The Living Cities of the Dead*. H. N. Abrams
* Giovanni Longobardi (2002). *Pompei sostenibile*. Romae: L'Erma di Bretschneider. ISBN 88-8265-189-4 
* Moorman, Eric (2015). ''Pompeii's Ashes: The Reception of the Cities Buried by Vesuvius in Literature, Music, and Drama.* Walter de Gruyter.

; Ephemera
* "Pompeji ging später unter, als bislang angenommen" in *Bild* (16 Octobris 2018)
* Angela Giuffrida, "New discoveries at Pompeii come amid renaissance at site" in *The Guardian* (31 Decembris 2018)
* Mann, Emily (2016). "Pompeii was preserved by disaster. Now it risks ruin all over again". *The Guardian* (11 Augusti 2016)

* Lucius Caecilius Iucundus
* 203 Pompeja

## Nexus externi 
; Situs maiores
* Situs publicus ruinarum Pompeianarum
* *PompeiiInPictures*
* *Loci Pompeiani*
* Penelope M. Allison, *Pompeian Households: An On-line Companion*
* *Pompeii Forum Project*

; Commentationes
* *Fasti Online* ubi reperis:
** "Pompeii Sustainable Preservation Project: i lavori del 2015 e il futuro del progetto" (2017)
** Stefano De Caro, "Excavation and conservation at Pompeii: a conflicted history" (2015)
* "The False-Door: dissolution and becoming in Roman wall painting"
* "La peinture murale domestique dans la Rome antique" apud *Art, Archéologie et Antiquité*
* "Architecture domestique : Domus italica hellénisée"

; Peregrinationes
* *Pompeii Slideshow Introduction''
* Circuitus virtualis Pompeiorum Michaelis Cole

## Pinacotheca 

Fasciculus:Pompeya, el Vesuvio y su alcance.jpg|Charta eruptionis Vesuvii.
Fasciculus:Campania Pompei1 tango7174.jpg|Area archeologica.
Fasciculus:Pompeya.Anfiteatro y palestra retouched.jpg|Area archeologica.

!