Bellum Poenicum (carmen)

[thumb|300px|Dicio [Karthago|Karthaginis anno 264 a.C.n., tempore initii belli.]]
thumb|300px|Loci praecipuorum inter Bellum Punicum Secundum proeliorum.
***Bellum Poenicum,*** sive ***Carmen Belli Poenici,*** est carmen epicum a Gnaeo Naevio, fortasse non longum post annum 240 a.C.n. coeptum variisque temporibus auctum, atque annos Belli Punici Secundi (219–202 a.C.n.) perfectum. Carmen, unum ex veterrimis litterarum Latinarum operibus notis, historiam Belli Punici Primi (264–241 a.C.n.) enarrat, certaminis cui poeta miles interfuit. Usitate habetur primum generis epici Latini publici exemplum.

## De opere
Opus, versibus Saturniis constitutum, in forma carminis continui compositum est, textu in partes non digesto, sed in septem libros secundum consuetudinem culturae Alexandrinae a Gaio Octavio Lampadione philologo Latino saeculo secundo a.C.n. divisum. Hodie carminis exstant circa quinquaginta fragmenta, quorum multa ex minus quam uno, et nullum ex plus quam tribus versibus constant, partes sexaginta-sex versuum omnino valentes. variores. Talibus rationibus, *Bellum Poenicum* altius quam Vergilius in *Aeneidos* libro quarto Karthaginem enarrat conditam atque fabulam amoris Aeneae et Didonis, caritatis quae opinabiliter erat origo aemulationis Karthaginis et Romae.  hoc fuit pars conloquii inter Iovem et Venerem (hodie amissi), in quo Iuppiter Veneri pollicitur varia incommoda ab Aenea eius filio sustenta praenuntiare gloriosum fatum, Aeneae urbis Romae totiusque nationis conditori, repositum.

Naevius poema componens a litteris Hellenisticis eius temporis motus est, tam valde quam archaicas res technicas in versus introduxit, inter quas ecphrasis, studium Alexandrinorum, in quo per singulum opus propositiones belli et itineris ut in poematibus Homericis consociavit, imprimis syntomìam (brevitatem) monstrans: secundum computationes eruditorum, omne opera in quattuor milibus ad quinque milia versuum consistitit.; exemplum alterius, *Troiad* pro *Troia* in locutione "Amborum uxores / noctu Troiad exibant capitibus opertis."

Coepit Naevius genus carminis epici omnino civitatis Romanae: solum Livius Andronicus ei antecesserat, qui genus epicum in linguam Latinam tantum ex lingua Graeca intulit, Odysseam Homeri convertens. Naevius invicem fuit fons constitutionis poeticae quae valde omnia carmina epica movit. Cicero priorem agnovit locum *Belli Poenici,* quod vicissim habebat *Annalibus* Ennianis inferiorem, quod spectat ad *Odysseam* Livii Andronici, cuiuslibet status Milonis similem. Aetate autem Augustina, opera Naevii ample legebantur; nimis autem archaismi habentibus ut iudicio classico placerent, ea deinde praeteriri coeperunt, donec ob ingenium plane philologicum, archaizantem eruditi Frontonis inclinationem saeculo secundo a.C.n. attraherent. Saecula continua, infine, litteratum *Belli Poenici* magis atque magis neglecti fatum opere compilationis circulorum circumscriptorum eruditorum et grammaticorum innixum est.

## Conspectus in libros septem
Apud Warmington (1982: 46–73), hae sunt res librorum carminis septem secundum divisionem Lampadionis.
* I. Casus Troiae, effugium Aeneae in Italiam, Roma a Romulo condita (versus 1–22).
* I aut II. Institutiones Romuli vel Numae Pompilii (23).
* II. Pompa deorum (24–26).
* III. Bellum Punicum Primum, fortasse usque ad Agrigentum captum, 262 a.C.n. (27–30).
* IV. Proelia Mylense 260 a.C.n., Tyndaris 257, Ecnomi 256, et res gestae Reguli in Africa 256–255 (31–36).
* V. Fortasse Proelium Panormi 250 a.C.n., pax a Roma reiecta et initium longae Lilybaei oppugationis, et clades Publii Claudii Drepanae anno 249 (nulla fragmenta exstantia).
* VI. Ab adventu Hamilcaris Barcae in Siciliam 248 a.C.n. ad fortasse ultimum belli annum (37–40).
* VII. Praeparationes Gaii Lutatii Catuli, victoria marina Catuli et Faltonis ante Insulas Aegates 242 a.C.n., pax 241 (41–43).
* Fragmenta locorum ignotorum (44–66).

**Punica* Silii Italici

## Notae

## Bibliographia
;Generalia
* Albrecht, Michael von. 1979. Naevius’ "Bellum Punicum." In *Das römische Epos,* ed. Erich Burck, 15–32. Darmstadt.
* Jürgen Blänsdorf, ed. 1955. *Fragmenta Poetarum Latinorum Epicorum et Lyricorum.* Lipsiae et Stuttgartiae.
* Büchner, Karl. 1957. Der Anfang des Bellum Punicum des Naevius.  In *Humanitas Romana* a Karl Büchner scripto, 13–34. Heidelberg.
* Fraenkel, Eduard. 1954. The Giants in the Poem of Naevius. *Journal of Roman Studies* 44:14–17.
* Fränkel, Hermann. 1935. Griechische Bildung in altrömischen Epen II. *Hermes* 70:59–72.

;Fontes primarii
*Cicero, *Brutus de eloquentia*, *Cato Maior de senectute*
*Macrobius, *Saturnalia*
*Horatius, *Epistulae*

;Fontes secundarii
*Barchiesi, Marino. 1962. *Nevio epico.* Patavii: CEDAM. ISBN 9788813213381.
*Dodge, Theodore Ayrault. 1891. *Hannibal: A History of the Art of War among the Carthaginians and Romans down to the Battle of Pydna, 168 B.C., with a Detailed Account of the Second Punic War.* ISBN 0-306-81362-9.
*Marchesi, Concetto. 1986. *Storia della letteratura latina.* Ed. 8a. Mediolani: Principato.
*Mariotti, Scevola. 1955. ''Il Bellum Poenicum e l'arte di Nevio.* Romae: Pàtron. ISBN 9788855525985.
*Mira Guardiola, Miguel Ángel. 2000. *Cartago contra Roma: las Guerras Púnicas.* Matriti: Aldebarán. ISBN 84-88676-89-1.
*Pontiggia, Giancarlo, et Maria Cristina Grandi. 1996. *Letteratura latina: Storia e testi.* Mediolani: Principato. ISBN 9788841621882.

;Criticae fragmentorum editiones
*Morel, Jean-Paul. 1927. *Fragmenta poetarum latinorum epicorum et lyricorum praeter Ennium et Lucilium.* Lipsiae.
*Traglia, Antonio. 1986. *Poeti latini arcaici, I, Livio Andronico, Nevio, Ennio. UTET. ISBN 9788802040097.
*Warmington, E. H. 1982. *Livius Andronicus, Naevius, Pacuvius and Accius.* Remains of Old Latin, 2. Loeb Classical Library, 314. Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press; et Londinii: William Heinemann Ltd. ISBN 0-674-99347-0 (CFA) et ISBN 0-434-99314-X (BR).

## Nexus externi
* Fragmenta *Belli Punici* apud www.the.latinlibrary.com

Categoria:Litterae Latinae archaicae
Categoria:Carmina epica
Categoria:Gnaeus Naevius
Categoria:Scripta saeculo 3 a.C.n.
Categoria:Italiae scripta
Categoria:Bella Punica