Cyprinus carpio

***Cyprinus carpio***, Latinitate tardiore **carpa**, est divulgatus aquae dulcis species piscium subfamiliae Cyprininarum ordinis Cypriniformium, qui aquas eutrophicas in lacubus magnisque fluminibus Europaeis Asiaticisque petit. Multitudines ferae habentur exstinctione vulnerabiles ab International Union for Conservation of Nature,
* *Cyprinus carpio yilmaz* in Anatolia in Turcia (praesertim circa Çorum).

Tertia subspecies, *Cyprinus carpio haematopterus* (carpio Amurensis), in Asia Orientali endemicus, olim agnoscebatur, *Cyprinus carpio* et varii cognati Asiani morphologice puri meristica separari possunt, et genetice inter se differunt, sed progenies inter se gignunt. *Cyprinus carpio* cum *Carassio aurato* progenies gignere potest.

## Historia 
[thumb|*Cyprinus carpio* ferus in [Nederlandia.]]
*Cyprinus carpio* in Europa et Asia endemicus est: regio ubi carpae primum inveniebantur a media Europa ad Pontem Euxinum, Mare Caspium, et Lacum Oxianum extendebatur. Insuper constat carpas in interiore fluminis Danubii delta abhinc annorum 2000 fere habitavisse. Aevo Mesolithico homines ad Vlasac iuxta ripam Danubii superioris habitantes carpas crebriter consumebant ut ex aristis plurimis ibi repertis constat. Carpas Aristoteles Graece descripsit, sed e quo flumine nescimus. Anno fere 535 ad cenas regis Theoderici in Italia celebratis carpae in Danubio captae mittebantur. Antiquissima recepta culinaria e saeculo XIV nobis servantur, unum e Lutetia Franciae, alterum e Pechino Sinarum. Medio saeculo XVII Isaacius Walton carpas inter praecipuos pisces fluviatiles Angliae enumeravit.

In omnes orbis terrarum regiones praeter polos introductae sunt. Loco tertio ordinantur inter pisces crebrissime introductos. Carpiones cibo in multis regionibus prosunt, sed etiam pestes in aliis regionibus habentur.

## Notae 
## Bibliographia 
[thumb|upright=0.8|[Sceletus *Cyprini carpionis.*]]
[thumb|upright=0.8|[Photographema radiographicum *Cyprini carpionis.*]]
[thumb|upright=0.8|*Cyprini carpiones* ex [Multavia, flumine in Republica Cechiana.]]
; Fontes antiquiores
* ante 322 a.C.n. : 
* saec. III ineunte : Aelianus, *De natura animalium* 14.23, 14.26
* saec. II : Oppianus, *Halieutica* 1.101
* c. 220 : Athenaeus, *Deipnosophistae* 309a-b
* ante 537 :  ("Destinet carpam Danuvius")
* 1653 :  ("The Carp is the Queen of Rivers: a stately, a good, and a very subtle fish")

; Eruditio
* 
* 
* 
* 

; De piscicultura
* "Poles forced to fork out more for Christmas carp as prices soar" in *The Guardian* (21 Decembris 2022)
* 
* Peter J. Smith, S. Margaret McVeagh, *Genetic Analysis of Carp, Goldfish and Carp-Goldfish-Hybrids in New Zealand* (*DOC Research and Development Series*, 29). New Zealand Department of Conservation, 2005

; Praecepta culinaria
* 1330 : 
* c. 1393 :  ("Galentine pour carpe" etc.)
* 1654 : Iosephus Cooper, ''The Art of Cookery Refin'd and Augmented, containing an Abstract of Some Rare and Rich Unpublished Receipts of Cookery collected from the Practise of that Incomparable Master of These Arts, Mr. Jos. Cooper, Chiefe Cook to the Late King*. Londinii: R. Lowndes  ("How to stew a carp ... How to make a carpe-pie")
* 1658 : 
* 1665 : 
* 1796 : Yuan Mei, *Suiyuan shidan'' (Sean J. S. Chen, ed. et interpr., 糟鯗 = Xiang in Wine-lees)

; Aliae encyclopaediae
* 
* D'Arcy Wentworth Thompson, *Glossary of Greek Fishes* (Londinii: Oxford University Press, 1947) p. 135

## Nexus externi 
* Pagina de *Cyprino carpione* apud Arkive.org.
* How to Farm Common Carp" (FAO Cultured Aquatic Species Information Programme, 2010) 

Categoria:Cyprinus
Categoria:Cyprininae
Categoria:Pisces Americae Septentrionalis
Categoria:Pisces Asiae
Categoria:Pisces Coreae
Categoria:Pisces culti
Categoria:Pisces Europae
Categoria:Species animalium
Categoria:Taxa Linnaei
Categoria:Taxa 1758