Index omnium praepositionum Latinarum

Hic est index omnium praepositio Latinarum.

## Praepositiones quae accusativum regunt 
### Ad 
Indicat locum, tempus, finem, existimationem numeri, convenientiam, coniunctionem, comparationem aut accretionem. Exempla:
# *Ad omnes introitus* armatos homines opponit.
# Ab angulo catrorum sinistro munitionem *ad flumen* perduxerat.
# *Ad Idus Apriles* reverterentur.
# Sophocles *ad summam senectutem* tragoedias fecit.
# Ne *ad ludos* pecuniae decernebantur.
# *Ad hominum decem milia*.
# *Ad suum iudicium*.
# Vir *ad cetera* egregius.
# Terra *ad universi caeli complexum* quasi puncti instar obtinet.
# *Ad hoc*.

### Adversus seu adversum 
Indicat aut situm, ante quem actio perficitur, aut voluntatem (sive egregiam sive alienam). Exempla:
# *Adversus eum locum*.
# *Adversus deos immortales* impii.
# De pietate *adversus deos* libros scripsit Epicurus.

### Ante 
Potest aut locum, adversus quem fit actio verbi, aut antecessum temporis indicare. Exempla:
# *Ante se*.
# *Ante hunc diem*.
# *Ante templum*: prope templum, sed templum versus

### Apud 
Indicat locum verum aut fictum, iuxta quem actio perficitur. Exempla:
# *Apud Cassum* Sulpicius sedebat.
# Fuisti *apud Laecam*.
# *Apud populum* loqui.
# De sepulcris nihil est *apud Solonem* amplius.

### Circa vel circum 
Indicat primum loci aut temporis vicinitatem aut circumvectionem, deinde aut argumentum aut aestimationem numeri. Exempla:
# Ligna contulerunt *circa casam*, in qua quiescebant.
# *Circa eandem horam*.
# *Circa consilium* eligendi successoris in duas factiones scindebantur.
# Ea fuere oppida *circa septuaginta*.
# Terra *circum suum axem* se summa celeritate convertit.
# Circum annum 850 accidit ...
# Circa annum 150 accidit ...
# Terra *circum suum axem* se summa celeritate convertit.

### Circiter 
Indicat aut temporis vicinitatem aut aestimationem numeri. Exempla:
# *Circiter Calendas Iunias*.
# *Circiter passus sexcentos*.

### Cis vel citra 
Dato puncto quodam, haec praepositio ostendit regionem inter ipsum punctum et locum, ubi fit actio verbi. Exempla:
# Dioeceses, quae *cis Taurum* sunt.
# *Citra Rubiconem*.

### Contra 
Indicat aut situm, ante quem fit actio verbi, aut voluntatem alienam. Exempla:
# Libo insulam, quae *contra portum* est, occupavit.
# *Contra populum Romanum* coniurare.

### Erga 
Indicat voluntatem aut alienam aut egregiam. Exempla:
# Benevolentia *erga nos*.
# Crudelitas *erga nobiles*.

### Extra 
Indicat exceptionem. Exempla:
# *Extra provinciam*.
# *Extra ducem* reliqui erant rapaces.

### Infra 
Indicat locum sive verum sive fictum, sub quo fit actio verbi. Exempla:
# Uri sunt magnitudine paulo *infra elephantos*.
# *Infra Lycurgum*.

### Inter 
Indicat spatium sive temporis sive loci, quo actio perficitur. Exempla:
# Mons Iura est *inter Sequanos et Helvetios*.
# Haec *inter cenam* Tironi dictavi.
# *Inter annos XIIII* tectum non subierant.

### Intra 
Indicat spatium sive temporis sive loci, quo actio verbi perficitur. Exemplum:
# *Intra eas silvas* hostes in occulto sese continebant.

### Iuxta 
Indicat locum vicinum. Exemplum:
# Caesar *iuxta murum* castra posuit.

### Ob 
Indicat aut causam aut locum vicinum. Exempla:
# Pueri officia deserunt *ob pigritiam*.
# Mors *ob oculos* saepe versata est.

### Penes 
Indicat in cuius potestate sit res, de qua agitur. Exemplum:
# *Penes Pompeium*.

### Per 
Indicat: locum, quo transitur; spatium temporis, quo res perficitur; aut in cuius vice actio verbi peragitur. Exempla:
# Romani *per densas et obscuras silvas* transierunt.
# Lupi *per agros* currunt.
# Romulus *per multos annos* regnavit.
# Civitates statuerunt istius iniurias *per vos* ulcisci.
# *Per liberos tuos* rogatus.

### Pone 
Indicat posticas partes alicuius rei. Exemplum:
# *Pone eos*.

### Post 
Indicat aut tempus aut posticas partes. Exempla:
# Paucis diebus *post mortem* Africani.
# *Post nostra castra*.

### Praeter 
Indicat locum, exceptionem, comparationem aut voluntatem alienam. Exempla:
# *Praeter oculos*.
# *Praeter ripam*.
# *Praeter illum libellum*.
# Omnibus sententiis *praeter unam*, Scamander damnatus est.
# Me vis ferum *praeter ceteros*.
# Lacus Albanus *praeter modum* crevit.
# *Praeter consuetudinem*.

### Prope 
Indicat locum vicinum. Exemplum:
# *Prope hostium castra*.

### Propter 
Indicat causam aut locum vicinum. Exempla:
# Ridemus *propter avaritiam vestram*.
# *Propter te* sedet.

### Secundum 
Indicat spatium temporis aut loci aut gratiam aut convenientiam. Exempla:
# *Secundum flumen* paucae stationes equitum videbantur.
# *Secundum binos ludos*.
# Quisque *secundum causam nostram* disputavit.
# Quid est tam *secundum naturam* quam senibus emori?

### Supra 
Indicat locum superiorem aut aestimationem numeri. Exempla:
# *Supra terram*.
# Carthaginiensium caesa eo die *supra milia viginti*.

### Trans 
Dato puncto quodam, indicat regionem tantum, quae punctum sequitur. Exemplum:
# *Trans Rhenum*.

### Ultra 
Dato puncto quodam, indicat locum, sive verum sit sive fictum, qui ipsum punctum sequitur. Exempla:
# Caesar paulo *ultra eum locum* castra transtulit.
# Quid est *ultra multam*.

### Versus 
Indicat regionem, cui tenditur. Vocabulum, cui haec praepositio succedendo iungitur, praecedit praepositio **ad** aut **in**. Exempla:
# *In Italiam versus* navigaturus erat.
# Caesar Labienum *ad Oceanum versus* proficisci iubet.

## Praepositiones quae ablativum regunt 
### Ab 
Haec praepositio, cum ponitur ante litteram consonantem, "**a**" tantum scribi potest.

In significatione passiva, indicat id, quod verbi actionem perficit; iungitur adverbiis **prope**, **propius** et **proxime**; et adiectivis **propior** et **proximus**. Exempla:
# Catilina *a Lepido* non est receptus.
# *A populo Romano* impediri.
# Caesar *his rebus* commotus est.
# Nostri *ab duce* e *a fortuna* deserebantur.
# Prope *a Sicilia*.
# Proximus *ab urbe*.

Item indicat: locum, unde disceditur; tempus, cum actio verbi coepit; voluntatem; coniunctionem; et causam. Exempla:
# Sapientia *ab animo* tristitiam fugat;
# Cuius *a morte* hic tertius et tricesimus est annus;
# *Ab adulescentulo*.
# *Ab hora tertia* bibebatur.
# *A se* oritur et sua sponte nascitur.
# Sumus imparati cum *a militibus*, tum *a pecunia*.
# Mare *a sole* collucet.

Cum iungitur nominibus **epistulae**, **bibliothecae**, **libelli**, **pedis** et aliis quibusdam, indicat ipsum hominem, qui tractat res, quas haec nomina ostendunt. Exempla:
# *Ab epistulis* Ciceronis, id est: librarius Ciceronis;
# Servus *a pedibus* meus, id est: servus tabellarius meus;

Forma **abs** iungitur tantum pronomini **te**:
# Nullae *abs te* mihi redditae sunt litterae.

### Absque 
Est rarissima praepositio, quae idem valet ac **sine**:
# *Absque sole*.

### Clam et palam 
Utrumque vocabulum loco adverbii adhibetur: alterum ostendit occultationem; alterum demonstrationem. Aliquando vim habent praepositionis. Exempla:
# *Clam vobis* (occultatio).
# *Palam populo* (demonstratio).

### Coram 
Haec praepositio, quae tantum nominibus hominum iungitur, indicat in cuius praesentia actio verbi perficitur. Exemplum:
# *Coram genero meo*.

### Cum 
Indicat societatem aut modum. Exempla:
# Ego *cum Antonio* ambulo.
# Piratae *cum feris* vivunt.
# Exercitus abiit *cum omnibus impedimentis*.
# Veterani patria *cum cura* defendunt.
# Pueri ludunt *cum magno gaudio*.

### De 
Indicat: causam; locum, unde disceditur; argumentum sermonis; contitutionem corporis; culpam; partem alicuius rei; aut tempus. Exempla:
# *Qua de causa*.
# Flebat uterque non suo supplicio, sed pater *de filii morte*, *de* patris filius.
# Antonius *de Gallia* discessit.
# Disputare *de omni re*.
# Mentio *de pecunia*.
# Epistula in qua *de porticu* Catuli me admones.
# Turris *de latere*.
# Accusare aliquem *de neglegentia*.
# Damnatus *de repetundis*.
# Nemo *de nobis* unus excellat.
# Unus *de multis*.
# *De tertia vigilia*.
# Fac ut naviges *de mense Decembri*.

### Ex 
Haec praepositio, cum venit ante litteram consonantem, potest scribi "**e**". Indicat: partem alicuius rei; locum, unde disceditur; constitutionem alicuius rei; et causam. Exempla:
# Petrus est intelligentissimus *ex fratribus*.
# Redeo *ex Urbe*.
# Anulus *ex auro*.
# Homo constat *ex animo* et *corpore*.
# Laborare *ex capite*.
# *Ex aere alieno* laborare.

Etiam indicare potest: tempus, convenientiam et voluntatem. Exempla:
# *Ex quo* in provinciam venerunt.
# *Ex senatus consulto*.
# *Ex consuetudine*.
# Bestiis ipsa terra *ex sese* fundit pastus.

### Prae 
Indicat: causam, quae actioni impedimento est; in cuius praesentia actio fit; et comparationem. Exempla:
# *Prae lacrimis* loqui non possum.
# Solem *prae iaculorum multitudine* non videbitis.
# Stillantem *prae se* pugionem tulit.
# Gallis *prae magnitudine* corporum suorum brevitas nostra contemptui est.

### Pro 
Indicat: in cuius beneficium res agitur; ante quam rem actio fit; convenientiam; causam; comparationem; locum; statum; et permutationem. Exempla:
# Nos *pro patria*, *pro libertate*, *pro vita* pugnamus.
# *Pro templis*, id est: prope templa, sed templis tergum praebens.
# Reliqua *pro tua prudentia* considerabis.
# Scaevolam omnes amare *pro eius eximia suavitate* debemus.
# *Pro multitudine* hominum angustos fines se habere arbitrabantur.
# Caesar, hac re *pro suggestu* pronuntiata, proficiscitur.
# Esse *pro cive*, qui civis non sit, rectum est non licere.
# Ea *pro falsis* ducit.

### Sine 
Indicat absentiam seu privationem. Exemplum:
# *Sine ulla delectatione*.

### Tenus 
Semper succedit vocabulo, cui iungitur; et, ut ita dicamus, indicat locum ubi actio terminatur. Aliquando **genitivo** iungitur. Exempla:
# *Tauro tenus*.
# *Verbo tenus*.
# *Inguibus tenus*.
# *Cumarum tenus*.
# *Corcyrae tenus*.
# *Oculorum tenus*.

## Praepositiones quae et accusativum et ablativum regere possunt 
### In 
* Iungitur accusativo:

: A. cum indicat: locum, quo ingreditur; modum; mensuram; tempus actionis, cuius effectus futuri sint; finem; voluntatem egregiam aut alienam. Exempla:
# Discipulus *in scholam* intrat.
# Caesar *in Hispaniam* contendit.
# Classis *in portum* venit.
# *mirum in modum*.
# Fines *in longitudinem* milia passuum CCXL, *in latitudinem* CLXXX patebant.
# Pacem inierunt *in triginta annos*.
# Catilina *in proximum annum* consulatum petebat.
# Helvetii *in tertium annum* profectionem lege confirmant.
# Crescit *in dies* hostium numerus.
# *In dies singulos* breviores litteras ad te mitto.
# Tua *in me* maxima merita.
# Populum inflammare *in improbos*.

: B. cum verbis **dividendi**, **distribuendi**, **restituendi**, **imponendi**, **spectandi**. Exempla:
# Gallia est divisa *in partes tres*.
# Cibus *in totum corpus* distribuitur.
# Iphicrates Seuthem *in regnum* restituit.
# Dionysius omnia, quae moveri poterant Dionis, *in naves* imposuit.
# Spectant *in septentriones*.

* Iungitur ablativo, cum indicat tempus et locus, ubi actio verbi perficitur. Aliquando idem valet atque **inter**, **sub** aut **super**. Exempla:
# Non solum *in bello*, sed etiam *in pace*.
# *In hoc tempore*
# Bis *in die*.
# Semel *in vita*.
# Senatus decrevit ut *in diebus proximis decem* legati Iugurthae Italia decederent.
# Sumus *in schola*.
# Cicero *in Asia* pugnavit.
# Caesaris erat *in barbaris* nomen obscurius.
# Ambulare *in sole*.
# Darius pontem fecit *in Histrio flumine*.

### Sub 
* Iungitur accusativo, cum indicat locum (verum aut fictum), quo descenditur; et vicinitatem temporis. Exempla:
# Illa naturae *sub iudicium* sapientis cadunt.
# Helvetii *sub primam nostram aciem* successerunt.
# *Sub vesperum* Caesar portas claudi iussit.
# *Sub eas litteras* statim recitatae sunt tuae.

* Iungitur ablativo, cum indicat inferiorem locum (verum aut fictum), ubi actio perficitur. Exempla:
# *Sub terra* habitare.
# *Sub Hannibale magistro* omnes belli artes edoctus.
# *Sub ipsa profectione*.

### Subter 
Indicat locum sub quo actio verbi perficitur. Accusativo iungitur in oratione soluta; accusativo aut ablativo in poesi. Exempla:
# Plato cupiditatem *subter praecordia* locavit.
# *Sub densa testudine*.

### Super 
* Iungitur accusativo, cum indicat locum, supra quem aut ultra quem actio perficitur. Exempla:
# *Super aspidem* assidere.
# *Super Numidiam* Gaetulos accepimus agitare.

* Iungitur ablativo, cum indicat argumentum. Exemplum:
# Velim ad me scribas *super legatione*.

## Praepositiones quae genitivum regunt 
### Instar 
Est nomen indeclinabile generis neutralis, quod significat similitudinem et aliquando praepositionis loco usui est. Potest aut praecedere aut succedere vocabulum, cui iungitur. Exempla:
# *Instar muri*, id est: in modum muri.
# *Puncti instar*, id est: in modum puncti.

### Ergo 
Est coniunctio, quae idem valet atque **igitur** vel **itaque**. Si loco praepositionis adhibetur, causam indicat et semper sequitur vocabulum, cui iungitur. Exemplum:
# Eius *victoriae ergo*, id est: propter victoriam eius.

### Tenus 
Est praepositio, de qua supra demonstratum est, cum de praepositionibus, quae ablativo iunguntur, agebatur.

## Notae 
Categoria:Ars grammatica
Categoria:Lingua Latina
Praepositiones