Mensurae Romanae

**Mensurae Romanae** sunt mensurae quibus Romani res scilicet metiebantur.

In tabula infra enumerantur mensurae Romanae, et mensurae metricae Anglicaeque paria facientes.

## Longitudo
|

|-
| **&#363;ncia**, *-ae, f.*
|align=center |  pedis
|

|

|-
| **palma**, *-ae, f.*
|align=center | 4 digiti seu 3 unciae
|

|

|-
| **pēs**, *-dis, m.*
| align=center | 16 digiti seu 12 unciae
||

|

|-
| **cubitus**, *-&#299;, m.*
| style="text-align:center;" | 24 digiti
||

|

|-
| **gradus**, *-&#363;s, m.*
| style="text-align:center;" | 40 digiti
||

|

|-
| **passus**, *-&#363;s, m.*
| style="text-align:center;" | 5 pedes
||

|

|-
| **pertica**, *-ae, f.*
| style="text-align:center;" | 10 pedes
||

|

|-
| **actus**, *-&#363;s, m.*
| style="text-align:center;" | 120 pedes
||

|

|-
| **stadium**, *-i&#299;, n.*
| style="text-align:center;" | 625 pedes seu 125 passus
||

|

|-
| **mille passuum**
| style="text-align:center;" | 5&nbsp;000 pedes seu 1&nbsp;000 passus seu 8 stadia
||

|

|-
| **leuga**, *-ae, f.*
| style="text-align:center;" | 15&nbsp;000 pedes seu 3&nbsp;000 passus seu 24 stadia
||

|

|}

## Area 
|

|-
| **scripulum**, *-i, m.*
|align=center | 
|

|

|-
| **actus minimus**
|align=center | 
|

|

|-
| **clima**, *-ae, f.*
|align=center | 
|

|

|-
| **actus quadratus**
|align=center | 1
|

|

|-
| **iugerum**, *-i, n. (pl. in 3ª decl.)*
|align=center | 2
|

|

|-
| **heredium**, *-i, n.*
|align=center | 4
|

|

|-
| **centuria**, *-ae, f.*
|align=center | 400
|

|

|-
| **saltus**, *-ūs, m.*
|align=center | 1600
|

|

|}

Secundum Frontinum (De Aquaeductu Urbis Romae, Liber I, 25), est quoque **quinaria** (*-ae, f.*), quae est fistula a diametro quinque quadratum (5/4 digiti). Ergo, quinaria 420 mm² habet. Est quoque **senaria** (a diametro sex quadratum), **septenaria** (septem quadratum), et deinceps simili incremento usque ad **vicenariam** (a diametro certe viginti quadratum). Hae mensurae ad solas fistulas metiendas adhibebantur.

## Pondera 
*Libra, quae efficit duodecim uncias et 288 scripula. 328.9 g secundum W. Smith.
*Dodrans, id est tres partes librae sive novem unciae. Circiter 246.7 g.
*Selibra, id est dimidia libra sive sex unciae. Circiter 164.5 g.
*Quincunx, id est quinque uncias. Circiter 137 g.
*Triens, id est tertia pars librae sive quatuor uncias. Circiter 109.6 g.
*Quadrans, id est quarta pars librae sive tres unciae. Circiter 82.23 g.
*Sextans, id est sexta pars librae sive duae unciae. Circiter 54.82 g.
*Sescuncia, id est uncia et semis. Circiter 41.11 g.
*Uncia, duodecima pars librae sive 24 scripula. Circiter 27.41 g.
*Semuncia, dimidia uncia. Circiter 13.70 g.
*Scripulum, 1/288 librae sive 1/24 unciae. Circiter 1.142 g.

Apothecarii et medici Romani, ut drachmam passim in libris Graecis usitatam in Latinum sermonem vertere possent, nomen **denarium** usurparunt.
Ita apud Celsum denarius septimam partem unciae pendet (id est paulo minus quam quatuor grammata).
Idem Celsus, ut instar oboli haberet qui sexta pars drachmae erat, "**denarii sextantibus**" utebatur, "paulo plus dimidio scripulo" facientibus.

## Capacitas
*Culleus id est viginti amphorae : **525 litra.**
*Cadus vel metreta, id est amphora et semis vel tres urnae vel duodecim congii vel 72 sextarii : **39,39 l**.
*Amphora vel quadrantal id est duae urnae vel tres modii vel octo congii vel 48 sextarii : **26,26 l** = pes cubicus unus.
*Urna id est quatuor congii vel 24 sextarii : **13,13 l.**
*Modius id est sedecim sextarii vel 192 cyathi : **8,73 l.**
*Congius id est sex sextarii vel 72 cyathi : **3,27 l.**
*Sextarius id est duae heminae vel quatuor quartarii vel duodecim cyathi : **0,54l.**
*Hemina vel cotyla id est sex cyathi : **0,27 l.**.
*Quartarius id est tres cyathi : **0,14 l.**
*Cyathus id est quatuor cochlearia : **0,046 l.**
*Coclear quadragesima octava pars sextarii : **0,011 l.**
Nonnumquam ratio duodecimalis, vel si mavis uncialis, inter cyathum et sextarium eodem modo quo inter unciam et libram usurpatur : sextans valet binos cyathos, quadrans ternos, triens quaternos, quincunx quinos etc.

## Notae 
## Fontes
*Columella libro quinto de Re rustica, capitibus 1-2 necnon libro XII passim.
* Lucas Paetus, *De mensuris, et ponderibus Romanis, et Graecis : cum his quae hodie Romae sunt collatis libri quinque. Eiusdem variarum lectionum liber unus*. Venetiis, 1573.
*Varro libro primo *Rerum Rusticarum* capite decimo.

!