Litterae Poloniae

[thumb|[Pagina titularis editionis anni 1834 *Pan Tadeusz* Adami Mickiewicz, notabilissimi inter romanticos Poloniae vates.]]
**Litterae Poloniae literature** sunt traditio litterarum in Polonia, ubi plurimae litterae Poloniae Polonice conscriptae sunt, sed aliae linguae ibi adhibitae Polonicas traditiones litterarum auxerunt, inter quas Latina, Iudaeo-Germanica, Lithuanica, Ucrainica, Ruthenica Alba, Theodisca, Esperantica. Secundum Czeslavum Milosz, litterae Poloniae nonnulla saecula drama et poesin plus quam fictionem tractare solebat.

## Aetas baroca
Inter scriptores et poetas aetatis barocae erant:

*Sebastianus Grabowiecki (1543–1607)
*Nicolaus Sęp Szarzyński (1550–1581), *Rymy*
*Caspar Miaskowski (1550?–1622)
*Petrus Kochanowski (1566–1620)
*Daniel Naborowski (1573–1640)
*Hieronymus Morsztyn (1581–1623)
*Simon Starowolski (1588–1656)
*Caspar Twardowski (ca. 1592–ca. 1641), *Lekcyje Kupidynowe* ('Praecepta Cupidi')
*Maciej Kazimierz Sarbiewski (1595–1640)
*Iosephus Bartłomiej Zimorowic (1597–1677)
*Samuel Twardowski (1600?–1661)
*Simon Zimorowic (1608?–1629), *Roksolanki*
*Christophorus Opaliński (1611–1655)
*Lucas Opaliński (1612–1666)
*Ioannes Andreas Morsztyn (1621–1693)
*Vaslaus Potocki (1621–1696), *Wojna Chocimska*
*Zbigniew Morsztyn (Morstyn, 1628?-1689)
*Stanislaus Grochowski (1633–1645)
*Ioannes Chrysostomus Pasek (1636–1701), *Pamietniki* (memoriae)
*Ioannes z Kijan (Dzwonowski?, saeculo 17o ineunte)

## Illuminatio
Inter scriptores et poetas Illuminationis erant:

* Ioannes Cochanovius (1530-1584)
* Stanislaus Leszczyński (1677–1766), "Głos wolny..."
* Elizabetha Drużbacka (1695?–1765)
* Stanislaus Konarski (1700–1773), "O skutecznym rad sposobie"
* Barbara Sanguszko (1718-1791)
* Franciscus Bohomolec (1720–1784), *Monitor* magazina
* Stanislaus Augustus Poniatowski (1732–1798)
* Adam Naruszewicz (1733–1796)
* Ignatius Krasicki (1735–1801), *Fabulae et Parabolae*
* Onufry Kopczyński (1736–1817)
* Stanislaus Trembecki (1739–1812)
* Franciscus Salezy Jezierski (1740–1791)
* Franciscus Karpiński (1741–1825)
* Ioannes Petrus Norblin (1745–1830)
* Isabella Czartoryska (1746–1835), Czartoryski Museum
* Franciscus Kniaźnin (1750–1807)
* Hugo Kołłątaj (1750–1812), *Kuźnica Kołłątajowska*
* Franciscus Zabłocki (1754–1821), *Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych*
* Stanislaus Staszic (1755–1826)
* Ioannes Śniadecki (1756–1830)
* Iulianus Ursinus Niemcewicz (1758–1841)
* Iacobus Jasiński (1759–1794)
* Thadeus Czacki (1765–1813)
* Georgius Śniadecki (1768–1838)
* Samuel Linde (1771–1847), *Towarzystwo do Ksiąg Elementarnych*
* Iosephus Maksymilian Ossoliński, *Zakład Narodowy im. Ossolińskich*
* Andreas Stanislaus Załuski et Iosephus Załuski, *Biblioteka Załuskich*

## Romanticismus
Inter scriptores et poetas aetatis romanticae erant:

* Maria Wirtemberska (1768–1854)
* Adam Jerzy Czartoryski (1770–1861)
* Antonius Gorecki (1787–1861)
* Alexander Fredro (1791–1876), *Zemsta*
* Casimirus Brodziński (1791–1835)
* Henricus Rzewuski (1791–1866)
* Antonius Malczewski (1793–1826)
* Ioannes Czeczot (1796–1846)
* Thomas Zan (1796–1855)
* Clementina Hoffmanowa (1798–1845)
* Adam Mickiewicz (1798–1855), *Dziady*, *Pan Tadeusz*
* Franciscus Salezy Dmochowski (1801–1871)
* Severinus Goszczyński (1801–1876)
* Iosephus Bohdan Zaleski (1802–1886)
* Mauritius Mochnacki (1803–1834)
* Michael Czajkowski (1804–1886)
* Lucianus Siemieński (1807–1877)
* Vincentius Pol (1807–1882)
* Iulius Słowacki (1809–1849), *Balladyna*, *Kordian*
* Sigmundus Krasiński (1812–1859), *Nie-boska Komedia*
* Iosephus Ignatius Kraszewski (1812–1887), *Stara baśń* ('Fabula antiqua')
* Gustavus Ehrenberg (1818–1895)
* Narcyza Żmichowska (1819–1876)
* Cyprianus Kamil Norwid (1821–1883), *Vade-mecum*
* Theophilus Lenartowicz (1822–1893)
* Vladislaus Syrokomla (1823–1862)
* Kornel Ujejski (1823–1897)
* Theodorus Thomas Jeż (1824–1915)
* Mieczysław Romanowski (1834–1863)
* Iadviga Łuszczewska (1834–1908)

## Positivismus
Inter scriptores et poetas positivismi erant:

* Narcyza Żmichowska (1819–76), praecursor feminismi in Polonia
* Edmundus Chojecki (1822–99)
* Maria Ilnicka (1825 or 1827–97)
* Iosephus Szujski (1835–83)
* Michael Bałucki (1837–1901)
* Adam Asnyk (1838–97)
* Adolphus Dygasiński (1839–1902)
* Eliza Orzeszkowa (1841–1910), *Nad Niemnem*
* Maria Konopnicka (1842–1910), *Rota*
* Henricus Sienkiewicz (1846–1916), *Quo Vadis*; Praemium Nobelianum, 1905
* Boleslaus Prus (1847–1912), *The Doll*, *Pharaoh*
* Casimirus Zalewski (1849–1919)
* Alexander Świętochowski (1849–1938)
* Gabriela Zapolska (1857–1921)
* Maria Rodziewiczówna (1863–1944)

## Polonia Iuvenis (1890–1918)
* Vaclaus Sieroszewski (1858–1945)
* Ioannes Kasprowicz (1860–1926)
* Antonius Lange (1863–1929)
* Stephanus Żeromski (1864–1925), *Przedwiośnie* (trilogy)
* Franciscus Nowicki (1864–1935)
* Casimirus Przerwa-Tetmajer (1865–1940)
* Vladislaus Reymont (1867–1925), *Chłopi*, Praemium Nobelianum, 1924
* Stanislaus Wyspiański (1869–1907)
* Thadeus Miciński (1873–1918)
* Thadeus Rittner (1873–1921)
* Thadeus Boy-Żeleński (1874–1941), *Zielony Balonik*
* Vladislaus Orkan (1875–1930)
* Vaclaus Berent (1878–1940)
* Leopoldus Staff (1878–1957)

## Interbellum (1918–1939)
* Andreas Strug (1871–1937)
* Ferdinandus Antonius Ossendowski (1876–1945), *Lenin: God of the Godless*
* Boleslaus Leśmian (ca. 1877–1937), Academia Litterarum Polonicae
* Kornel Makuszyński (1884–1953), *Koziołek Matołek*, Academia Litterarum Polonica
* Stanislaus Ignacy Witkiewicz (1885–1939), *Nienasycenie* ('Insatisbilitas')
* Maria Dąbrowska (1889–1965)
* Sophia Kossak-Szczucka (1890–1968), *Krzyżowcy* (trilogy)
* Maria Pawlikowska-Jasnorzewska (1891–1945)
* Brunus Schulz (1892–1942), *Sanatorium Pod Klepsydrą*
* Iulianus Tuwim (1894–1953)
* Casimirus Wierzyński (1894–1969), Academia Litterarum Polonica
* Iaroslaus Iwaszkiewicz (1894–1980)
* Stanislaus Młodożeniec (1895–1959)
* Antonius Słonimski (1895–1976)
* Ioannes Lechoń (1899–1956)
* Maria Kuncewiczowa (1899–1989)
* Ioannes Brzechwa (1900–1966)
* Alexander Wat (1900–1967)
* Brunus Jasieński (1901–1938)
* Iulianus Przyboś (1901–1970)
* Józef Mackiewicz (1902–85)
* Witold Gombrowicz (1904–1969), *Ferdydurke*
* Stephanus Grabiński (1887–1936)

## Bellum et post
Inter scriptores et poetas annos belli et post erant:

* Sophia Nałkowska (1884–1954), *Medallions*
* Melchior Wańkowicz (1892–1974), *Bitwa o Monte Cassino*
* Christina Krahelska (1914–1944)
* Gustavus Herling-Grudziński (1919–2000), *A World Apart: Memoir*
* Christophorus Kamil Baczyński (1921–1944)
* Thadeus Różewicz (1921–2014)
* Thadeus Gajcy (1922–1944)
* Thadeus Borowski (1922–1951), *This Way for the Gas, Ladies and Gentlemen*
* Miron Białoszewski (1922–1983)
* Vislava Szymborska (1923–2012), Praemium Nobelianum, 1996
* Zbigniew Herbert (1924–1998)
* Georgius Ficowski (1924–2006)

## 1956 ad praesens
Inter scriptores et poetas ex 1956 ad praesens sunt:

* Gustavus Morcinek (1891–1963)
* Pola Gojawiczyńska (1896–1963)
* Alexander Wat (1900–1967)
* Sergius Piasecki (1901–1964)
* Constantius Ildefons Gałczyński (1905-1953)
* Ioannes Dobraczyński (1910–1994)
* Marek Hłasko (1934-1969)
* Czeslavus Milosz (1911–2004), Praemium Nobelianum, 1980
* Casimirus Brandys (1916–2000)
* Stanislaus Lem (1921–2006)
* Thadeus Konwicki (1926-2015)
* Andreas Kijowski (1928–1985)
* Andreas Bursa (1932–1957)
* Bogdan Czaykowski (1932–2007)
* Marek Krajewski (natus 1966)
* Ioanna Bator (nata 1968)
* Adam Zagajewski (natus 1945)
* Ricardus Kapuściński (1932–2007)
* Ioanna Chmielewska (1932–2013)
* Halina Poświatowska (1935–1967)
* Ianus A. Zajdel (1938–85)
* Iadwiga Staniszkis (nata 1942)
* Raphael Wojaczek (1945–1971)
* Eva Lipska (nata 1945)
* Andreas Sapkowski (natus 1948)
* Ricardus Legutko (natus 1949)
* Georgius Pilch (natus 1952)
* Paulus Huelle (natus 1957)
* Andreas Stasiuk (natus 1960)
* Olga Tokarczuk (nata 1962)
* Iaroslaus Marek Rymkiewicz (natus 1935)
* Leopoldus Tyrmand (1920-1985)
* Wojciech Kuczok (natus 1972)
* Stanislaus Barańczak (1946-2014)

## Laureati Nobeliani
* Henricus Sienkiewicz (1905)
* Vladislaus Reymont (1924)
* Isaac Bashevis Singer (1978, Iudaeo-Germanica)
* Czeslavus Milosz (1980)
* Vislava Szymborska (1996)
* Olga Tokarczuk (2019)

* Poesis Polonica
* Positivismus
* Romanticismus

## Notae
## Bibliographia
* Miłosz,  Czesław. 1983. *The History of Polish Literature.* Ed. secunda. Berkeleiae: University of California Press. ISBN 0-520-04477-0. Google Books.
* Jakubowski, Jan Zygmunt, ed. 1979. *Literatura polska od średniowiecza do pozytywizmu.* [Litterae Polonicae a medio aevo ad positivismum.] Varsoviae: Państwowe Wydawnictwo Naukowe. ISBN 83-01-00201-8.

## Nexus externi
* De litteris Polonicis in *Catholic Encyclopedia.*
* Kandel, Michael. "Plenty of z's but far from dull: Why you should get to know Polish literature." CNN, 18 Novembris 2013.