Tridentinum et Tirolis Athesina

**Tridentinum et Tirolis Athesina** (Italiane *Trentino-Alto Adige*, Theodisce *Trentino-Südtirol*) est regio sui iuris Italiae. Quae regio, olim **Venetia Tridentina** nuncupata, aream 13.619 km² continet et circiter 1.051.951 incolarum habet. Regionis linguae sunt Italica, Germanica et Ladina. Incolae *Tridentini et Tirolenses* appellantur.

## Fines 
[left|thumb|Provinciae Tridentini et Tirolis Meridianae. [Viridis color Bauzanum, Caeruleus color Tridentinum]]
Tridentinum et Tirolis Meridionalis ex Italiae finibus septentrionalissimi sunt. Ut multi viri docti Latinis litteris opinantur, hi agri etiam Alti regio Athesis Tridentinaque regio vocantur; praetera, ex eorum sententia, incolae Germanice loquentes suum territorium Raetiam Australem quoque nominare possunt. Priore vicesimi saeculi parte huic loco Venetia Tridentina nomen erat. Usque ad primum bellum mundanum Tridentinum et Tirolum Meridionale pars Tirolis Austriae erat. In parte septentrionali - hodie Bauzani provincia vel etiam ab Italicis provincia Athesis Superioris nuncupata - plures hominum Theodisce loquebantur (et iam loquuntur), in meridionali parte Italice - hodie provincia Tridentina.

## Geographia politica 
### Provinciae Liberae Tridentinae-Tirolenses 
* Libera Provincia Tridentina - Tridentinum (alia nomina: Libera Provincia Tridenti): Tridentina regio est.
* Libera Provincia Bauzanensis - Athesia Superior/Tirolis Meridionalis (alia nomina: Libera Provincia Bauzani): Athesia Superior regio vel Rhaetia Australis est.

### Capita 
* Tridentum
* Bauzanum

### Comprehensoria 
* Communitates Vallis Tridentinae
* Communitates Comprehensoriales Athesiae Superioris/Tirolis Meridionalis

### Fines 
#### Regiones 
* Langobardia
* Venetia

#### Civitates 
* Austria
** Salisburgum (civitas) (AT-5)
** Tirolis (civitas Austriae) (AT-7)

* Helvetia:
** Grisonia (CH-GR)

## Geographia physica 
### Morphologia 
#### Montes 
* Dolomiani montes (Italiane *Dolomiti*, Germanice *Dolomiten*, Ladinice *Dolomites*)
et cetera.

#### Valles 
* Anaunia, *Val di Non*
* Vallis Athesina, ''Valle dell'Adige*
* Vallis Ausuganea seu Vallis Ausugi, *Valsugana*
* Vallis Clesis, *Valle di Chiese*
* Vallis Cimbriana seu Vallis Cimbriae , *Val di Cembra*
* Vallis Davoni *Val di Daone*
* Vallis Fasciae seu Vallis Fassiae, *Val di di Fassa*
* Vallis Flemmarum seu Vallis Flemmis, *Val di Fiemme*
* Valles Iudicariae seu Valles Iudicarienses, *Valli Giudicarie*
* Vallis Lagarina, *Vallagarina*
* Vallis Lacuuum, *Valle dei Laghi*
* Vallis Leudrina
* Vallis Mochenorum seu Vallis Fersinae, *Valle dei Mocheni/Valle del Fersina*
* Vallis Primeriensis seu Vallis Primerii
* Vallis Randena, *Val Rendena*
* Vallis Soletana (vel Vallis Sulis, Vallis Solis) , *Val di Sole*
* Vallis Abbatiae (alia nomina: Vallis Gaderae) (Italiane: *Val Badia*; Theodisce: *Gadertal*)
* Vallis Aurina (Italiane: *Valle Aurina*; Theodisce: *Ahrntal*)
* Vallis Casium (olim Gesize) (Italiane:*Valle di Casies*; Theodisce: *Gsies*)
* Vallis Gardeina (alia nomina: Vallis Gredina, Gredine) (Italiane: *Val Gardena*; Theodisce: *Gröden / Grödnertal*; Dolomiane: *Gherdëina*)
* Vallis Hisara
* Vallis Nassicae (alia nomina: Volnescis) (Italiane: *Funes*; Theodisce: *Villnöß*)
* Vallis Passiria (*Vallis Passyria*) seu Vallis Passiriae (*Vallis Passyriae*) (Italiane: *Val Passiria*; Theodisce: *Passeiertal*)
* Vallis Pustriosa (Italiane: *Val Pusteria*; Theodisce: *Pustertal*; Dolomiane *Val de Puster*)
* Vallis Venusta vel Vennonum Vallis (Italiane: *Val Venosta*; Theodisce: *Vinschgau / Vintschgau*; Ladinice: *Val Venuesta*; Rhaetice: *Vnuost*)
* Vallis Ultimis seu Vallis Ultimi

et cetera.

#### Altae planities 
[350px|thumb|[Stilvis (Italia)|Stilvis: ecclesiola *Trafoi*]]
* Banalum, *Banale*
* Ager Tesinus seu Pagus Tesinus, *Tesino*
* Alta Planities Fulgaridae
* Mons Sclerianus
* Pascuum Siusense
* Brennus Mons (vel Pyrenaeus Transitus, Pyrius Transitus, Pyricaeus mons, Pyrendum Transitus) (Italiane: *Passo del Brennero*; Germanice: *Brennerpass*)
* Iugum Iovis
* Stilvis transitus (Italiane: *Passo dello Stelvio*; Germanice: *Stilfser Joch*)

### Hydrographia 
[350px|thumb|[Resiae lacus]]
#### Flumina 
* Athesis (Italiane: *Adige*; Germanice: *Etsch*; Ladinice: *Adiç*)
* Hisarcus (Italiane: *Isarco*; Germanice *Eisack*)
* Byrrha (Italiane: *Rienza*; Germanice *Rienz*)
* Clesis (Italiane: *Chiese*)
* Passirium (flumen) (vel Amnis Passires ac Fluvius Pezzerair) (Italiane: *Passirio*; Germanice *Passer*)

#### Lacus 
* Benacus
* Caldarii lacus (Italiane: *Lago di Caldaro*; Theodisce: *Kalterer See*)
* Caldonatii lacus
* Cavedini laus
* Lavaroni lacus
* Leudri lacus
* Levici lacus
* Mulveni lacus
* Resiae lacus

#### Aquae cadentes 
* Colphi aquae cadentes (Italiane: *Cascate di Stanghe*; Theodisce: *Gilfenklamm*),
* Ripuariae aquae cadentes vel Harenae Taurensis aquae cadentes (Italiane: *Cascate di Riva / Cascate di Campo Tures*; Theodisce: *Reinbach-Wasserfälle / Reinbachfälle*)

## Notae 
* Tirolis

## Nexus externi 
* Situs publicus

## Imagines regionis 

Fasciculus:AbbaziaMonteMaria2.JPG|Malles: Abbatia Montis Mariae
Fasciculus:Pale di san martino tramonto.jpg|Dolomiani montes: *Pale di San Martino*
Fasciculus:Gruppo del Sella.JPG|Dolomiani montes: *Gruppo Sella''

!
Categoria:Subdivisiones sui iuris