Astronomia

[thumb|upright=1.2|[Observatorium Paranal Observatorii Meridiani Europaei lasericam stellam ducentam ad Medium Galaxiae emittit.]]
**Astronomia** (Graece  'stella' +  'lex'), vel **scientia sideralis**,

Haec scientia hodie a meteorologia et climatologia distinguitur, quae praesertim astrorum vis et effectus in caelum nostrum investigant, quamvis impetus ad stellas intellegendas primitus fuerat, ut agricolae idonea serendo, plantando, messem faciendo tempora anni scirent. Astronomia etiam distinguitur ab astrologia, arte quae futurum homini cuidam ab astris aliisque indiciis mundanis divinari conatur. At astrologia astronomiam complecti videtur, et astrologi sicut Claudius Ptolemaeus primum indagaverunt leges astronomicas quibus futuri loci planetarum, siderum, et caeterorum caelorum computarentur.
[thumb|upright=0.7|left|[Nebula Oculi Felis, nebula planetaria in constellatione Dracone sita.]]

Physica et astronomia longe tam sibi annixae sunt ut primitus physica idem ac astronomia putari potuisset. Physici fuerunt qui theorias commenti sunt, quibus motus corporum caelestium explicatur et calendaria accuratius fiunt, et novas rationes excogitaverunt stellas observandi per radiationes earum. Galilaeus Galilaei anno 1609 telescopium invenit, quo planetas et lunas primum accuratius observavit indicia reperiens eos montibus et vallibus praeditos similes esse telluri. Isaacus Newtonus magnopere astronomiam tunc anno 1687 protulit, cum leges motus Newtoni comperit, quibus motus omnes planetarum nostri systematis solaris ad amussim mathematice calculati essent, secundum easdem leges quae res communes mundanaeque sequuntur. Anno 1921 Albertus Einstein calculationes astronomicas ad universum totum porrexit, nova fundamenta donans cosmologiae, cum relativitatis generalis theoriam repperit, universi expansionem ab Edwino Hubble observatam explicans.
[thumb|upright=1|[Claudius Ptolemaeus astrologus astra scrutatus theoria geocentrica systematis solaris saeculo secundo proposuit.]]
[thumb|upright=0.8|[Nicolaus Copernicus astronomus qui systema heliocentricum proposuit ut motus astrorum explicarentur.]]

Saeculo vicesimo, nova astronomiae aetas coepit, cum anno 1969 astronautae ad lunam navigarent et homines primum mitteret ruchetas nomine *Voyager* ('Navigator') praeter systema solare, ac multa alia automata ut systematis solaris planetae scrutentur. Hodie magna astronomiae pars origines, evolutionem, et ingenia physica chemicaque corporum caelestium intellegere quaerit. Ad finem illum scientifici praesertim radiationem electromagneticam et radiationem particularum et exempla lapidum ex aliis corporibus caelestibus investigant.

## Etymologia 
[thumb|upright=0.8|Observatorium Astronomicum in [Nova Cambria Australis|Nova Cambria Australi Australiae, 1873.]]
Vocabulum *astronomia* (a Graeco  ab  'stella' + -νομία a  'lex' et 'cultura') 'legem stellarum' significat (vel 'culturam stellarum', secundum interpretationem). Astronomia non confundenda est cum astrologia, systemate fidei quod postulat res hominum cum locis rerum caelestium congruere. Astrologia et astronomia, quamquam originem communem una partiuntur, omnino distinctae hodierno tempore sunt.

### Vocabula *astronomia* et *astrophysica*
Vocabula *astronomia* et *astrophysica* sunt synonyma. Sensu autem stricto, *astronomia* designat "studium rerum materieique extra atmosphaeram telluris et suarum proprietatum physicarum et chemicarum," cum *astrophysica* designat provinciam astronomiae quae tractat "mores, proprietates physicas, et dynamicas rerum caelestium phaenomenorumque rationes." Aliquando, ut in praefatione *The Physical Universe,* libri definitivi a Francisco Shu scripti, *astronomia* ad quantitativum rei studium, sed *astrophysica* ad genus rei ad physicam dicatum describendum adhiberi potest. Quia autem plurimum indagationis astronomicae res ad physicam cognatam tractat, astronomia hodierna revera astrophysica appellari potest.]]

## Bibliographia
* Alberdi, Antxón, et Silbia López de Lacalle. 2007. *Un viaje al Cosmos en 52 semanas.* CSIC.
* Bennett, Jeffrey, et al. 2010. *Astronomie: Die kosmische Perspektive,* ed. Harald Lesch, editio quinta. Monaci: Pearson Studium Verlag. ISBN 978-3-8273-7360-1.
* Brooke-Hitching, Edward. 2020. *Der Atlas des Himmels:. Eine kleine Geschichte der Astronomie." Coinvertit Lutz-W. Wolff. Monaci: Knesebeck Verlag. ISBN 978-3-95728-424-2.
* Forbes, George. 1909. *History of Astronomy.* Londinii: Plain Label Books. ISBN 1603031596. Propositum Gutenbergense. Google Books.
* Freedman, R. A., et W. J. Kaufmann. 2004. *Universe.* Freeman Novi Eboraci. ISBN 0-7167-9884-0.
* Hanslmeier, Arnold. 2007. *Einführung in Astronomie und Astrophysik.* Berolini: Spektrum Akademische Verlag. ISBN 978-3-8274-1846-3.
* Harpaz, Amos. 1994. *Stellar Evolution.* A. K. Peters, Ltd. ISBN 9781568810126. Google Books.
* Herrmann, Joachim. 2005. *DTV-Atlas Astronomie,* ed. quinta decima. Monaci: Deutscher Taschenbuch-Verlag, ISBN 3-423-03267-7.
* Keller, Hans-Ulrich. 2019. *Kompendium der Astronomie: Einführung in die Wissenschaft vom Universum.* Franckh-Kosmos, 6. Stutgardiae. ISBN 978-3-440-16276-7.
* Keppler, erhard. 1986. *Sol, lunas y planetas.* Biblioteca Científica Salvat. Editorial Salvat Editores.
* Murdin, P., ed. 2001. *Encyclopedia of Astronomy & Astrophysics.* ISBN 0-333-75088-8. CRC Press.
* Nussbaumer, Harry. 2007. *Das Weltbild der Astronomie,* ed. retractata. VDF Hochschulverlag. ISBN 978-3-7281-3106-5.
* Unsöld, Albrecht, et Bodo Baschek. 2001. *Der neue Kosmos.* Springer. ISBN 3-540-42177-7.
* Unsöld, Albrecht, et Bodo Baschek. 2001. *The New Cosmos: An Introduction to Astronomy and Astrophysics.* Springer. ISBN 3540678778.
* Wächter, M. 2018. *Kleine Entdeckungsgeschichte(n) der Astronomie im Kontext von Zeitgeschichte und Physik.* Wurzburgi: Verlag Königshausen und Neumann. ISBN 978-3-8260-6511-8.
* Weigert, Alfred, Heinrich Johannes Wendker, et Lutz Wisotzki. 2010. *Astronomie und Astrophysik: Ein Grundkurs.* Weinhemiae: Wiley-VCH. ISBN 978-3-527-40793-4.

## Nexus externi
* Flavius Aurelius Cassiodorus, *Institutionum liber II, Capitulum VII: De astronomia*
* Hyginus, *De Astronomia*
* Muḥammad al-Farghānī’, *Muhamedis Alfragani Arabis Chronologica et astronomica elementa*, 1590
* Tycho Brahe, *Astronomiæ instauratæ mechanica''. Nuremberg: Levinus Hulsius, 1602

!
Categoria:Historia astronomiae