Ysengrimus

***Ysengrimus*** est poema Latinum 3287 distichis elegiacis, in septem libros divisum, saeculo XII compositum, fortasse a Nivardo Gandavensi. Post annum 1149 compositum est, nam auctor eventus Expeditionis sacrae secundae scit. Saeculo XIII pars poematis recomposita est, quae versio *Ysengrimus abbreviatus* nominari solet (interdum et vice versa *Ysengrimus* Nivardi versio amplificata *Ysengrimi abbreviati*, initio saeculi XII compositi, putatur). Ysengrimus nomen radicem Germanicum *ferrum* significantem sine dubio habet (Batavice *ijsen*); elementum secundum incertum est (*helm*, saccum? *grine*, subrisio?).

## Fabula
Ysengrimus lupus, monachus centum et sexaginta annos natus, a Renardo vulpe nepote suo semper decipitur, sola prima fabula poematis excepta. 
* Ysengrimus et Renardus sebum (quod poeta baconem vocat) raptum dividunt; Ysengrimus sebum comedit (I 1–528). 
* Renardus et Ysengrimus piscatum eunt et Renardus lupo suadet, ut caudam suam in lacum pro linea cum hamo demergat; glacie in lacu constricta lupus caudam detrahere nequit et ab agricolis, pro gallinas rapiendo iratis, vapulat, donec effugit cauda abrupta (I 529 – II 158). 
* Ysengrimus campum inter quattuor oves dividit (II 159–688). 
* Leo aeger omnia animalia convocat et Renardus in schola medica Salernitana edoctus dicit, ut remedium optimum sit pellis lupina exsecta (eadem fabula Aesopica in *Ecbasi captivi* narratur). Pellem Ysengrimus miser perdit, leo autem curatus est (liber III).
In libro quarto et in parte maiore libri quinti Grimmus sus poema a Brunone urso compositum declamat.
:*Ysengrimus peregrinatum multis cum animalibus it, comedere ea volens; sed animalia et praecipue Iosephus agnus, fingens se *lupicida* gloriosus esse, lupum terrent et fugant (IV 1–810).
:* Renardus gallum dolo capit, sed ipse ab illo deceptus est (IV 811 – V 316).
:* Renardus Ysengrimo persuadet, ut in monasterium eat, ubi esca secura abundat; ipse Ysengrimo absente in domo eius familiae eius iniurias facit. Ysengrimus qui vitae monasticae se adaptare nequit et noctu ululat, a monachis in apothecam subterraneam conclusus est; sed et ibi lupus vinum bibit et ebrius tumultus magnos facit, pro quibus a monachis severe punitus est (V 317–1128).
* Corvigarus equus Ysengrimo tonsuram eius capillis iterum obductam reficere proponit, et cum Ysengrimus credens appropinquat, ungula eum in frontem ferit, tamquam sigillum imprimens (V 1129–1322).
* Iosephus agnus desiderium simulat, ut a lupo comesus sit, et rogat Ysengrimum prope perticam magnam ore aperto consedisse, ut ipso in os eius desiliat; Ysengrimo sedente salit et caput eius pellit, ut pertica offensatur (VI 1–132).
* Ysengrimus, Renardus et leo venatum eunt et vitulum rapiunt; leo iubet Ysengrimum rapta dividere; in tres partes aequales, sibi, leoni et vulpi, ille dividit et leo iterum pellem eius exsecat; Renardus autem in tres partes dividit, quorum una leoni sit, altera mulieri leonis, tertia liberis, sibi solum pedem reliquit, Ysengrimo autem nihil (VI 133–348).
* Ysengrimo pelle egenti Renardus dicit, ut pater Carcophantis asini pater patri Ysengrimi pellem debebat; Ysengrimus ad Carcophantem debitum petiturus venit, asinus autem rogat eius prope sacra quaedam iurare, ut verum dicat; sacra ista pedica est roborea, qua captus Ysengrimus abire non potest, nisi pede sua abmorsa (VI 349–550).
* Ysengrimus Salaurae scrophae obviam venit et osculum pacis ei proponit; Salaura respondet, ut prius missam serviant, et rogat Ysengrimum prope aurem se mordere, ut sues choro cantaturae colligantur; sues sexaginta et sex aggressae lupum diripiunt et comedunt. Renardus patruum falso deplorat, Salaura ei oratione longa de statu mundi miserrimo et de fine eius appropinquante respondet (liber VII).

## Notae
## Bibliographia
* Fritz Peter Knapp: *Das lateinische Tierepos*. Wissenschaftliche Buchgesellschaft, Darmstadiae 1979.
* Ludwig Gompf: *Ysengrimus und die Gereonsäule*. In: *Festschrift für Pauk Klopsch.* Kümmerle, Göppingen 1988.
* Francisco Rodríguez Adrados: *Historia de la fábula greco-latina II : La fabula en epoca imperial romana y medieval*. Matriti 1985, pp. 526–541.
* Teja Erb: *Pauper et dives im Ysengrimus*. In: *Philologus* 115, 1971, pp. 93–100.

## Nexus externi
* *Ysengrimus*  in editione Ernesti Voigt, 1884
* *Ysengrimus abbreviatus* in editione fratrum Grimm, 1834

Categoria:Litterae Latinae mediaevales
Categoria:Carmina epica
Categoria:Scripta saeculo 12
Categoria:Vulpes