Manihot esculenta

***Manihot esculenta*** (binomen a Henrico Ioanne Nepomuk de Crantz anno 1766 statutum) sive vulgo **mandioca** vel **iucca** est radix esculenta plantae familiae Euphorbiacearum.

## Loci 
thumb|upright=0.8|left|Mandiocae cumulus radicum esculentarum.
* 1516: Petri Martyris *De orbe novo decades*
:"Et qui primi iucca vescebantur cruda, breui peribant. Cum esset eius gustus suauus, decreuerunt diuersis exeperiri modis pertinaciter eius Vsum. Assa elixáque minus nocebat. Deuenêre tandem tandem ad agnitionem veneni, succo letentis. & eò modò exiccata conditàque & deductá in cazabys panem præbet stomachis humanis triticeo saniorem, quod aptior sit digestioni." (3:9, p. 162)
* 1586: Lerii *Historia navigationis in Brasiliam*
:"Duorum generum radices habent, quibus *Aypi* & *Maniot* nomina indidere: hæc inter tres quatuorve menses adeo crescunt, vt sint longitudine sesquipedales, femoris crassitudine. Erutas foeminae (neque enim isthaec occupantur viri) igne exsiccatas, *Boucano* nimirum impositas, nonnumquam etiam recentes acutis silicibus posti infixas atterunt, prout caseum & odoratas nuces corradere solemus, farinamque candidissimam ex ea conficiunt. Tum vero cruda illa farina, atque adeo succus albus, de quo mox, qui ab ea exprimitur recentis & liquidi amyli triticei, aqua diu madefacti, saporem prorsus refert." (Cap. 9, pp. 98-99)
* idem apud Theodorum de Bry *e pars tertia*:
:"ARbores ijs in locis incidunt, quo plantationem suam instituere constituerunt, incisas relinquunt ad menses tres, doec exiccentur, hinc igne supposito eas comburunt, & plantant radices medio inter truncos spatio, quibus [?] nomine Mandiocæ vocantur, & nascuntur instar [?], singuli tres radices proferunt. Quando [?] fruticem, & radices decerpunt: caulis autem ramulos abrutos terrae detigunt, ij radices agunt; quæ semestri spatio suucrescentes, [vsuitu?] fas esse possunt Præparantur autem tribus potissimum modis. Primus est, vt super lapidem contritæ in minutissima frustula comminuuntur: & succus exprimatur, quod fit instrumento ex folijs ramorum palmæ parato, cui nomẽ est [Tippiti?]: express… siccantur, post per cribrum transmittuntur, ex farina autem illa liba pinsitant. Instrumẽntum illud in quo farinam torrent & pinsant, ex luto figulino confectum est, forma patine capacioris...." (cap. 40, p. 109)
* 1589: Maffeii *Historiae Indicae*:
:"Vino ac frumento in hæc vsque tempora caruere, satiua radice victitantes, in farinam redacta, quam mandiocam appellant." (p.40) http://wwwopac.tulips.tsukuba.ac.jp/cgi-bin/limedio/limewwwopac/page?sessionId=20050903.7176;sessionSeq=19483;sessionLang=eng;sessionCode=jis;bookid=607596;tocid=0;pageseq=24;sessionId=20050903.7176
* 1601 : 

Anno 1781 Iosephus Rodrigues de Mello Iesuita carmen epicum de mandiocae ciltura et usu edidit.

## Notae 
## Bibliographia 
; Fontes antiquiores
* 1526/1557 : 
* 1557 : Hans Staden, *Warhaftige Historia und Beschreibung eyner Landtschafft der wilden, nacketen, grimmigen menschfresser Leuthen in der Newenwelt America gelegen* lib. 2 cap. 11; p. 109 versionis Latinae

; Eruditio
* Charles R. Clement, Michelly de Cristo-Araújo, Geo Coppens d’Eeckenbrugge, Alessandro Alves Pereira, Doriane Picanço-Rodrigues, "Origin and Domestication of Native Amazonian Crops" in *Diversity* vol. 2 (2010) pp. 72-106.
* Charles Roland Clement et al., "Crop domestication in the upper Madeira River basin" in *Boletim do Museu Paraense Emílio Goeldi. Ciencias Humanas* vol. 11 (2016) pp. 193-205
* Sophie D. Coe, ''America's First Cuisines* (Austinopoli: University of Texas Press, 1994) pp. 16-18,
* Henricus Ioannes Nepomuk de Crantz, *Institutiones Rei Herbariae* vol. 1 (1766) p. 167.
* Guillaume Léotard, Anne Duputié, Finn Kjellberg, Emmanuel J.P. Douzery, Chantal Debain, Jean-Jacques de Granville, Doyle McKey, "Phylogeography and the origin of cassava: new insights from the northern rim of the Amazonian basin" in *Molecular Phylogenetics and Evolution* vol. 53 (2009) pp. 329–34,
* Kenneth M. Olsen, Barbara A. Schaal, "Evidence on the origin of cassava: Phylogeography of *Manihot esculenta*" in *Proceedings of the National Academy of Sciences* vol. 96 (1999) pp. 5586–5591.

## Nexus externi 
## Descriptio 
[thumb|upright=3|left|[Henricus Ioannes Nepomuk de Crantz, *Institutiones Rei Herbariae* vol. 1 (1766) p. 167. ]]
[thumb|upright=0.8|[Semen|Semina *Manihot esculentae.'']]

Categoria:Fruges Americae australis
!
Categoria:Radices esculentae
Categoria:Species plantarum
Categoria:Victualia
Categoria:Taxa Crantz
Categoria:Taxa 1766