Ignoramus et ignorabimus

thumb|Aemilius du Bois-Reymond, cuius in libro praeceptum "ignorabimus" datum est.

**"Ignoramus et ignorabimus"** est praeceptum ab Aemilio du Bois-Reymond, physiologo Germanico, anno 1872 datum, quo de finibus cognitionis scientificae monuit. In libro enim *Über die Grenzen des Naturerkennens* ('De finibus scientiae naturae') inscripto ita docuit: 

## Responsum Hilbertianum
Die 8 Septembris 1930, mathematicus David Hilbert se in celebri Societatis Scientistarum et Medicorum Germanorum in urbe Regiomontio habita contione dissidere nuntiavit:

:Nobis necesse est non credere eos qui hodie, philosophici visu gravesque auditu, casum culturae praedicant et *ignorabimus* tolerent. Nobis non est *ignorabimus*, et mea sententia nihil minime in scientia naturali habemus. Contra *ignorabimus* ineptum, nostrum dictum erit: *Wir müssen wissen: wir werden wissen!* ['Nobis est sciendum! Sciemus!']

Iam anno 1900, in Congressu Internationali Mathematicorum Lutetiae dixerat "in mathematica non esse *ignorabimus.*" Ipse aliique formalistae laborabant ut stabilia fundamenta mathematicae saeculo vicensimo ineunte instituerent. Gödeliana autem imperfectionis theoremata anno 1931 probaverunt nullum systema axiomatum, si tam multiplex ut nostram arithmeticam usitatam exprimerent, umquam proposita programmatis Hilbertiani conficere posse, multa Hilberti proposita fieri non posse demonstrans, et fines plurimorum systematum axiomaticorum denotans.

[thumb|[David Hilbert respondit, "*Wir müssen wissen—wir werden wissen!*" (Nobis est sciendum! Sciemus!)]]

## Septem "aenigmata mundi"
Aemilius du Bois-Reymond locutione *ignoramus et ignorabimus* usus est cum res disceptaret quas "aenigmata mundi" in oratione anno 1880 prae Academia Beroliensi Scientiarum appellavit, adumbrans quidem septem aenigmata, quorum tria, declaravit, nec scientia nec philosophia umquam explicare posse, quia "transcendentia" sunt. Ex aenigmatibus, consideravit sequentia transcendentalia, quorum declaravit *ignoramus et ignorabimus:* "1. extrema materiae et virium natura, 2. origo motus, . . . 5. origo simplicium sensuum, quaestio transcendentissima." Secundum autem interpretationem "naturae ultimae" et "originis," nonnulla horum aenigmatum partim aut omnino soluta putari possunt. Exempli gratia, systemata sensoria sensuum usitatorum (visus, auditus, gustatus, olfactio, tactus) nunc plerumque intelleguntur, cum nonnullis ex rationibus nervorum consociatis.

## Responsa sociologica
Sociologus Wolf Lepenies *ignorabimus* explicavit significans du Bois-Reymond se re vera ex suis argumentis de scientia et eius captu non recipere: "id re vera est subsidium incredibiliter confidens superbiae scientificae ut modestia simulata."

Hoc dictum in disceptatione Friderici Wolters fit, sodalis "Circuli Georgiani," gregis litterarii Germanici. Lepenies dicit Wolters non recte intellexisse gradum pessimismi de scientia expressum, sed significationem bene intellexere scientistas commendari non posse ut se ipsos iudicent.

*Administratio ignorantiae
*Agnosticismus
*Hybris
**Ignoramus*
*Ignorantia

## Notae

## Bibliographia 
* du Bois-Reymond, Emil (1872) *Über die Grenzen des Naturerkennens*. Leipzig: Veit & Comp. 

Categoria:Epistemologia scientiae
Categoria:Ignorantia
Categoria:Locutiones Latinae