Alexandria antiqua

thumb|upright=1.5|Forma urbis antiquae Alexandriae.

**Alexandria antiqua** (Graece ) in situ oppidi Aegyptii Rhacotidis e novo ab Alexandro Macedone vere anni 331 a.C.n. condita est. Origo urbis ab incolis die 25 Tybi celebrabatur. Alexander ipse cursus murorum viarumque potiorum atque locum fori aedificiorumque maximorum descripsit; reliqua Dinocrates Rhodius architectus ordinavit. Fuit caput regni Ptolemaeorum, sedes regum huius familiae, caputque provinciae Aegypti sub imperio Romano. Pars urbis ob inundationem die 21 Iulii 365 devastata est. Eodem loco stat ubi hodie urbs Alexandria surgit, sed viis et vicis partim retractatis. 

Alexandria a principio in regiones urbanas quinque divisa est, litteris Graecis denotatas, Alpha, Beta, Gamma, Delta, Epsilon. Haec nomina (si in Historia fabulosa Alexandri Magni fidem reponimus) ab Alexandro ipso data sunt ut verba commemoraverit , scilicet "Alexander rex proles Iovis condidit". Quae regiones rarius in documentis reperiuntur; Delta autem fuit regio populi Iudaici. Aliter inter regiones enumerantur Regia (), ubi domus regiae Ptolemaeorum sitae fuerunt; Rhacotis, olim oppidum Aegyptiorum, "hodie ea Alexandriae pars quae Navalibus superiacet"; et Bruchion in media urbe collocatum.

## Nomina 
Quoniam tanta urbs erat, totque gentium, mentio fit Alexandriae multis in linguis. 
* Latine sane solet **Alexandrīa** **Alexandrēa**ve dici, a Graeco Ἀλεξάνδρεια
* Aegyptii usi sunt nomine Graeco simili in locis sollemnioribus, ut in Decreto Ptolemaei V Memphitico: 
** Hieroglyphice *Pɜ-Sbty-n-(Ỉlksdrs)|.t* "Moenia Alexandri." 
** Demotice *Pɜ-ˁ-n-(Ʒlgsɜntrs)| "Portio Alexandri" aut fortasse "Domus Alexandri."
** Coptice Ⲁⲗⲉⲝⲁⲛⲇⲣⲉⲓⲁ *Alexandreia*
* At multo saepius Aegyptie loquentes malebant nomine nativo, Rhacotide, pro urbe tota uti:
** Hieroglyphice *Rˁ-Qdy.t* "Locus Aedificandi" 
** Demotice *Rˁ-Qṱ* "Locus Aedificandi"
** Coptice Ⲣⲁⲕⲟϯ *Racoti*
* Iudaei scribebant אלכסנדריא, et similiter, quod in traditione legendi Thalmudem solet *ˀĂlɛkhsandaryåhˀ* sive *ˀĂlɛkhsandǝrīˀåh* (sive etiam *ˀĂlakh-*) proferri.
* Arabes urbis potiti nomen الإسكندرية *al-ˀIskandarīyah* dicebant, quod nomen usque ad hunc diem invalet.

## Descriptiones 
[thumb|upright=1.5|Columna Diocletiani urbsque Alexandria anno fere [1850 visae.]]

Alexandria a Strabone in *Geographicorum libris* compendiose describitur:
 
Urbem sic protagonista mythistoriae *Leucippae et Clitophontis* descripsit:
.

## Ecclesiae Christianae 
* Ecclesia Dionysii
* Ecclesia Theonae
* Ecclesia Pierii
* Ecclesia ad Mendideum
* Ecclesia Anniani
* Ecclesia ad Baucalidem
* Ecclesia ad Caesareum
* Ecclesia Alexandri
* Ecclesia Petri
* Ecclesia Quirini
* Ecclesiae Serapionis, Persaeae, Dizyae
* Ecclesiae a Theophilo episcopo conditae: Petri intra muros, Theodisii, Arcadii, Marci evangelistae, Mariae matris Dei, Raphaëlis, Trium Infantium, et martyrium Ioannis Baptistae

## Fontes de Alexandria antiqua 
* Satyrus, *De demis Alexandrinorum* (fragmentum)
*  17.1.6-10
* Achilles Tatius, *Leucippe et Clitophon* 5.1
* *Historia fabulosa Alexandri Magni* (pseudo-Callisthenes) α 1.32-33
* Ammianus Marcellinus, *Res gestae* 22.16.7-18
* *Historia ecclesiae Alexandrinae*
* Theodosiani, secta Alexandrina Antiquitatis Posterioris

## Notae 
## Bibliographia 
* N. Bonacasa, A. Di Vita, edd., *Alessandria e il mondo ellenistico-romano: studi in onore di Achille Adriani''. 3 voll. Romae: L'Erma di Bretschneider, 1983-1984 Paginae selectae vol. 1
* A. Adriani, ''Repertorio d'arte dell'Egitto greco-romano*. Palermo, 1961- 
* P. M. Fraser, "Byzantine Alexandria: decline and fall" in *Annual of the British School of Arcaheology at Athens* vol. 45 (1993) pp. 91-106
* P. M. Fraser, *Ptolemaic Alexandria*. 3 voll. Oxonii: Clarendon Press, 1973
* C. Hass, *Alexandria in Late Antiquity: topography and social conflict*. Baltimore, 1997
* C. Jacob, François de Polignac, edd., *Alexandrie IIIe siècle av. J.-C.: tous les savoirs du monde ou le rêve d'universalité des Ptolémées*. Lutetiae, 1992
* F. Jacques, B. Bousquet, "Le raz de marée du 21 juillet 365" in *Mémoires de l'Ecole Française de Rome: antiquité* vol. 96 (1984) pp. 423-461
* Mahmoud-Bey, *Mémoire sur l'antique Alexandrie*. Copenhagen, 1872
* Judith McKenzie, *The architecture of Alexandria and Egypt, 300 B.C.-A.D. 700''. New Haven: Yale University Press, 2007 Paginae selectae
* Annik Martin, "Alexandrie: l'investissement chrétien de la ville" in Jacques-Olivier Boudon, Françoise Thelamon, edd., *Les chrétiens dans la ville* (Mont-Saint-Aignan, 2006. ISBN 9782877753661) pp. 47-64 paginae selectae
* Annik Martin, "Les premiers siècles du christianisme à Alexandrie: essai de topographie religieuse, IIIe-IVe siècles" in *Revue des études augustiniennes* vol. 30 (1984) pp. 211-225
* B. A. Pearson, "The Acts of Mark and the topography of ancient Alexandria" in *Annual of the British School of Archaeology at Athens* vol. 45 (1993) pp. 239-246

## Nexus externi 
* "Alexandria" apud Trismegistos

!
Categoria:Urbes Imperii Romani
Categoria:Urbes Graecae antiquae
Categoria:Aegyptus Graecoromana
Categoria:Loci archaeologici Aegypti