Cuprum

|}

**Cuprum** vel **aes**  Vitio autem in cancellos crystallinos inserto, exempli gratiá, apud fines crystallinos, materiam sub tensione fluere impedit, sic durescit, quam ob rem cuprum in forma monocrystallina haud fere venditur, potius polycrystallina, quae potentior est.

Quia cuprum haud est durum, tam electricitatem magnopere conducit (59.6 x 106 Ω-1/m) quam calorem (401 W/m/K), quod est secundus optimus temperaturá 20&nbsp;°C ex metallis puris, quia resistentia ex electronibus dilapsis plerumque oritur, vibratuum caloricorum in cancellis causá, qui haud sunt magni in metallo molli.

Si cuprum cum alio metallo contigit, galvanice erodit.

Cuprum elementum colorem naturalem habet quae a colore aut argenteo aut cano omnium aliorum metallorum differt, nisi osmio (aliquantum caeruleo colore) et auro (flavo colore). Cuprum purum colorem inter aurantium et rubrum medium habet, in colorem subrubrum in aëre infuscatur. Hic color ex transitu electronico ab s-ambitu ad d-ambitum oritur, cuius vis cum luce aurantiaca congruit. Aquá non affectum est, sed cum oxygenio atmosphaerico lente affectum est, patinam oxidum cupri colore fusco-nigro suscipit, quod rosionem defodere prohibet. Aeruginem (carbonatem cupri:  Cu2(OH)2CO3), patinam viridem, in aedificiis statuisque cupro indutis saepe videmus, exempli gratiá in statua Libertatis, una ex maximis statuis cupreis in mundo. Item nummi antiqui ex cupro, ut asses Romanorum, cum effodiuntur tenui tegumento viridi cooperti inveniuntur quod metallum interius ab oxidatione maiore tuetur. Quod fit in aëre humido secundum reactionem infrascriptam:
:2 Cu(s) + H2O(l) +O2(g) +CO2(g) →  Cu2(OH)2CO3
Cuprum enim omni tempore metallum monetale fuit quia satis iners est nec nimis toxicum.

Cum sulphida hydrogenii et alia sulphida cuprum afficit, sulphida cupri in superficie formantur. Aër cum compositionibus sulphidis cuprum erodere sic facit. Solutio ammoniaca oxygenifera cum cupro compositionem congregatam aquá dissolubilem format. Oxygenium et acidum hydrochloricum cum cupro chlorida cupri formant. Peroxidum hydrogenii acidicum cum cupro sales cupri(II) format. Chloridum cupri(II) cum cupro chloridum cupri(I) format.

### Isotopia 
Sunt undetriginta isotopia cupri. Isotopia 63Cu et 65Cu sunt radioactivitate stabilia. Cuprum naturale ex undeseptuagina per centum 63Cu constat; reliqua est 65Cu. Ambo isotopium numerum versandi 3/2 mechanice quantali habet. Omnia alia isotopia sunt radioactiva, ex quibus diutissimum est 67Cu cuius toti dimidium 61.83 horis exstat.

### In natura 
Cuprum naturá in forma vel nativa vel minerali exsistit. Cuprum nativum est polycrystallum, cuius maximum crystallum inventum erat 4.4×3.2×3.2 cm. Moles maxima cupri nativi, cum anno 1857 in Keewenaw Paeninsula, Michiganiae, inventa est, erat pondere 840 milia librarum. Sunt permagna metalla cuprifera: chalcopyrites (CuFeS2) chalcocites sunt sulphida cupri, caeruleum autem et molochitis sunt carbonates cupri, cuprites est oxidum cupri.

## In biologia 
[thumb|In photosynthesis descriptione  videmus [plastocyaninum, metalloproteinam cum cupro hic caeruleam pictam.]]
Cuprum est micronutrimentum saluti humanae necessarium: etenim cofactor enzymorum ad metabolismum ferri et carbohydratorum et erythrocytorum pertinentium reperitur. Statu oxidationis mutando inter 0 et +2 ad electrones transferendos et reactiones 'redox' multa confert. Econtra nimia copia cupri in corpore inter hepatitis causas ponitur. Bacteriocida et fungicida in viticultura adhibetur et antiqui cupro adversus infectiones utebantur.

In multis molluscis et arthropodis cuprum in oxygenio ad cellulas transvehendo partes easdem agit atque ferrum apud mammalia et proteina haemocyaninum pro haemoglogino illis facit. Quibus animalibus sanguis non ruber sed viridis aut caeruleus invenitur.

In plantis quoque cuprum photosynthesi et respirationi cellulari aliquid confert et eas validiores ad morbos repellendos facit.

## Productio 
[thumb|left|[Chuquicamata in Chilia est una ex maximis apertis fodinis cuprigenis in mundo.]]
thumb|Tota productio mundi (milliones tonnae per annum).
left|thumb|upright=1.25|Productio cupri anno 2005.
thumb|Pretium cupri ab anno 1986 ad 2011 (USD per tonnam).
**Haec pars nimis vetus videtur: usque ad hodiernum tempus eam perage si potes.**

Sulphida cupri magnis fodinis apertis e saxis porphyriticis cupriferisque, a 0.4 ad 1.0 centesimas cuprum continentibus, effodiuntur. Exempli gratiá, Chuquicamata in Chilia, Bingham Canyon Fodina in Uta, CFA, El Chino Fodina in Novo Mexico Civitatum Foederatarum. Secundum Mensuram Geologicam Britannicam, Chilia anno 2005, maximum cuprum in mundo effodit; Civitates Foederatae, Indonesia, et Peruvia sequebantur.

### Copia 
Quamquam cuprum in usu plusquam decem milia annos est, plusquam 95 per centena totius cupri effossi liquefactique ex anno 1900 extractum est. Copia cupri in Tellure est permagna: sunt 1014 tonnae in chiliometro summa crusta, id est . Pars autem minima technologiá pretioque hodierno est extrahendo digna. Aestimantur copiam effodendam esse satis ab 25 annos ad 60 annos, secundum, e. g. , normam consumendi. Maior fons cupri in mundo hodierno est recuperatio. Propter hoc et alias causas, aestimatio productionis copiaeque est multa et varia. Ratio quae Cacumen Cupri appellatur est similis Cacuminis Petrolei.

Pretium cupri, quintuplicans ab USD 1.32 per chiliogramma mense Iunio 1999—vilissimum per sexaginta annos—ad USD 8.27/kg mense Maio 2006, olim erat instabile, at minusquam post tres annos mense Februario anni 2009 postulatio in mundo labavit ut pretium ad USD 3.33/kg cecidit.

### Ratio 
Cuprum rude modo est 0.6 partes per centum cupri, facillime horum extrahendo est sulphidi, maxime chalcopyrites (CuFeS2), minus chalcocites (Cu2S), quae contundentes continere 10–15 partes per centenas cupri spumá fluitanti vel purgatione biologica factae sunt. Illuc cum dioxido siliconii processu qui liquefactio ictu temporis appellatur calescit ut maior pars ferri removeretur. Exitus, materia cum Cu2S 70 partes per centenas cupri continens, torretur ut omnia sulphida in oxida mutarentur: Secundum renuntiationem cui nomen est Copia Metalli per Omnes Homines ex sodalitate International Resource Panel, omni homini est a 35 ad 55 chiliogrammta cupri, plerumque per respublicas primas (140–300 chiliogrammata per capita) et minus per respublicas tertias (30–40 chiliogrammata per capita).

Ut cuprum anacyclizaret, . Scruta cuprifera et meraca in fornace liquefiunt, reducuntur, et in lateres magnos parvosque funduntur; scruta minoris puritatis per electrolysim in solutione acidi sulphurici purificatur.

* Chalcolithicum

## Notae 
## Nexus externi 
* ENSAM: de cupri cyclo.

Categoria:Conductores electricitatis
Categoria:Cuprum
Categoria:Elementa chemica
Categoria:Metalla nobilia
Categoria:Metalla transitionis