Imperium Incarum

[upright=1|thumb|Despectus in [Machu Pikchu.]]

**Imperium Incarum** in America Australi rexit, antequam conquisitatores Hispani id ceperunt ubi maximum imperium in America Praecolumbiana fuit. Caput imperii fuit Cuscum. Imperium linguá Quechua *Tawantinsuyu* nominabatur. Linguá Quechua *tawa* est quattuor; *-ntin*, colligatus,a,um; *suyu*, regio;  *Tawantinsuyu* igitur "quattuor regiones colligatas" significat. Tavantinsuius territoria fuerunt Peruvia, Aequatoria, Columbia, Chilia, Argentina et Bolivia, et pars Amazonium Nemoris, ubi quoque Indi Americani alii vivebant. Tavantinsuiu in "dominia" (Hispanice *señoríos*) dividebatur, societate etiam in classes divisa. Imperator Sapae Incae titulum habebat.

Vocabulum *inca* 'deum in terra' significat. Cuscum caput fuit, ubi Sacsaiuaman, sedes imperii, patebat. Tavantinsuiu in suiua quattuor: Chinchasuiu, Antisuiu, Contisuiu et Collasuiu (linguá Quechua *Chinchay Suyu, Antisuyu, Kuntisuyu* et *Qulla Suyu,* proprie) dividebatur. Quechua lingua Incarum erat.

## Origo 
[thumb|[Lapis|Lapides instructi in Machu Pikchu.]]
Duae fabulae asseverant Mancum Capacum et Mamam Ocllonem primos Incas fuisse. 

### Prima fabula 
Secundum primam fabula, Mancus Capac et Mama Ocllo exiverunt e Lacu Titicaca, Solis iussu, ut quaererent bonum locum ad colendum imperium et caput, Cuscum.

### Secunda fabula 
Altera fabula dicit fratrem Ayares Imperium Incarum condidisse.

## Ordinatio imperii 
[thumb|Prima imago Incarum in [Europa visa, in Petri Cieza de León *Cronica del Peru* (1553).]]
[thumb|Manco Cápac et Mama Ocllo, [filius|filii Inti.]]
[thumb|Unus ex maioribus eventibus per Imperium Incarum victum fuit [mors , ultimi Sapa Inca imperii, die 29 Augusti 1533.]]
### Ordinatio Politica 
Maxima auctoritas Sapa Inca fuit. Suiu regebatur a suiuiuquo (gubernator delegatus).

#### Imperator 
Sapa Inca maximus imperatoris Incarum titulus erat. 
* **Imperium Fabularum**
** **Parvum Cuscum** (linguá Quechua *Rurin Qusqu*):
*** ~1200 - ~1230: Mancus Capac
*** ~1230 - ~1260: Sinchius Roca
*** ~1260 - ~1290: Lloceus Iupancius
*** ~1290 - ~1320: Maita Capacus
*** ~1320 - ~1350: Capacus Iupancius
** **Altum Cuscum** (linguá Quechua *Hanan Qusqu*):
*** ~1350 - ~1380: Inca Roca
*** ~1380 - ~1400: Iavar Vacacus
*** ~1400 - 1438: Viracocha Inca

* **Imperium Historicum** 
** **Altum Cuscum** (linguá Quechua *Hanan Qusqu*):
*** 1438 - 1471: Pachacutecus
*** 1471 - 1493: Tupacus Yupanquius
*** 1493 - 1525: Huayna Capacus 
*** 1525 - 1532: 

#### Consilium Imperantium 
Consilium Imperantium constitutum erat ex his:
* Suius praefectus (Suiuiuquus)
* Princeps Incarum (Aucius)
* Summus Sacerdos (Vilca Umus)
* Magister Imperii (Amauta)
* Militaris praefectus (Apuscipaius)

### Ordo Territorii 
#### Quattuor suiua 
*Suyu* (Latine fere *suiua*) est verbum Quechua quod significat 'regionem' vel 'quadrans'.

Quattor suiua Tahuansuiu constituebant:
* Superiora suiua (linguá Quechua *Hanan suyukuna*) erant:
** Chinchasuiu (*Chinchay Suyu*)
** Collasuiu (*Qulla Suyu*)

* Inferiora suiua (*Rurin suyukuna*) erant:
** Antisuiu (*Anti Suyu*)
** Contisuiu (*Kunti Suyu*)

Suiua dividebantur in provincias (regio 10000 incolarum), quae dividebantur in *saiacuna*, quae dividebantur in *aellucuna* (familiae).

### Ordo societatis 
#### Classes societatis 
In consociationes Incae dividebantur. Erant magnae differentiae in consociatonibus. Inca potestatem habebat. Plebs basis societatis erat.

#### Ratio controli plebis 
## Ars Incarum 
Ars et Architectura Incarum progressae erant. Architecturae Incarum aedificia sunt:
*Archaeoropolis sive *Machu Pikchu*
*Ollantaytambum
*Palatium regis
*Pisacum
*Sacsayhuaman
*Solis Templum

## Bibliographia
; Fontes antiquiores
* 1609-1617 : Garcias Lasus Inca, *Comentarios Reales de los Incas* pars 1; pars 2; recensio interretialis

; Eruditio recentior
*.
*.
* .
* .
* .
* McEwan, Gordon Francis. 2008. *The Incas: New Perspectives.* Novi Eboraci: W. W. Norton & Co. ISBN 978-0-393-33301-5.
*.
*.
*Sanderson, Steven E. 1992. *The politics of trade in Latin American development.* Stanfordiae: Stanford University Press. ISBN 978-0-8047-2021-2.
* Sandoval, José R. et al. 2018. "Genetic ancestry of families of putative Inka descent". *Molecular Genetics and Genomics*, 3 Martii 2018.
*Steward, Julian H., ed. 1946. *The Handbook of South American Indians, 143, vol. 2: The Andean Civilizations*. Vasingtoniae: Smithsonian Institution.

## Nexus externi 
Categoria:Culturae archaeologicae Americae
Categoria:Historia Aequatoriae
Categoria:Historia Argentinae
Categoria:Historia Boliviae
Categoria:Historia Chiliae
Categoria:Historia Columbiae
Categoria:Historia Peruviae
!