Russia

**Russia,** etiam **Rossia** seu **Ruthenia** (Russice Россия, tr. *Rossija*), nunc publice et **Foederatio Russica** vel **Rossica** vel **Ruthenica** (Russice Российская Федерация, tr. *Rossijskaja Federacija*), est res publica in Europa Orientali et Asia septentrionali, maxima orbis terrarum civitas sui iuris. Area Russiae est 17 125 191 km2, numerus incolarum aestimatus est fere 146 749 milia hominum (anno 2020).

Russia est res publica libera foederalis, 85 subiecta Foederationis habens.

Caput Russiae est Moscua (Moscovia), quae etiam est urbs maxima huius terrae. Publica et divulgatissima civitatis lingua est lingua Russica.

Cum gentes multae in Russia habitent, Russi gens plurima ibi sunt, 80 fere centesimas numeri hominum civitatis constituentes. Homines religiosi praesertim Christiani (ut plurimum, Orthodoxi) sunt.

Foederatio Russica est sodalis nonnullarum societatum internationalium, quarum sunt Consociatio Nationum (ubi Russia est membrum perpetuum Concilii Salutis), Independentium Civitatum Foederatio, etc.

## Nomen 
Temporibus antiquis, pars Russiae hodiernae etiam ab auctoribus classicis dicta est *Sarmatia* (e Graeco incolarum nomine Σαυρόμμαται ) et *Scythia.*

Origo nominis hodiernae connecta est cum civitate antiqua, saeculo nono in Europa Orientali formata, quae ipso vulgo *Rus’* (Русь, seu modo antiquo Рѹсь, vel etiam Рѹсьскаѧ землѧ, i.e. 'terra Russica'), in textibus Latinis Europae Occidentalis illo tempore *Russia*, *Ruscia*, *Rusca*, *Rutigia*, serius et *Ruthenia* nominabatur. In Imperio Romano Orientali (Byzantino) autem civitas illa una cum gente eius *Rhōs* () vocabatur, et in operibus Constantini Porphyrogeniti *De administrando imperio* et *De cerimoniis aulae Byzantinae*, medio saeculi decimi scriptis, nomen *Rhōsía* () primo inventum est. Abhoc originem suam ducit nomen *Rossia* (in orthographia antiqua Россіа et Россія, hodierna vero Россия, tr. *Rossija*), quo incolae Russiae patriam suam appellant.
[thumb|left|Russiae, vulgo Moscovia, pars australis, auctore Isaaco Massa (tabula geographica, anno [1645 a Blaeu edita)]]
Cum *Russia* (*Rus’*), Latine etiam *Roxolania* et *Ruthenia*, fuit nomen omnium terrarum Slavorum orientalium, *Rossia* facta est appellatio vulgaris partium aquilonis terrarum illarum, non a Polonia ac Magno Ducatu Lituaniae adiunctarum, sed a Magno Ducatu Moscoviae coniunctarum. Haec appellatio ut versio 'graecizata' nominis Russiae iam temporibus Ioannis III (magni ducis Moscoviae "et totius Russiae") utebantur, et facta est officialis cum Ioannes IV, anno 1547, titulum regalem tzaris (czaris) accepit, et regnum eius "Rossicum" nominatum est. In aliis terris Europaeis regnum illud saeculis sedecimo septindecimoque, nonnumquam et serius, nisi *Russia* (*alba*  Moscuam ut metropolim suam habens.

### Praehistoria Russiae 
[thumb|left|175px|[Hypothesis Kurgana: Russia Meridiana ut patria linguistica populorum Indo-Europaeaorum.]]
Homines in terris Russiae hodiernae (e.g. in Siberia et Caucaso Septentrionali) iam aevo Palaeolithico habitabant. Statio hominum sapientium, antiquissima in mundo (circa quinquaginta milia annorum retrorsum), *Kostënki* (*Markina gora*) nominata, sita est in regione Voronegiensi Russiae.

Territorium, nunc ad Russiam pertinens, fuit locus habitationis et migrationis variarum gentium antiquarum: Scytharum, Sarmatarum (Roxolanorum, Alanorum, etc.), Gothorum atque Hunnorum. In litoribus Ponti Euxini saeculis sexto – quinto a.Chr.n. coloniae Graecorum conditae sunt, et postea Regna Scythicum et Bosporanum ibi exsistebant. Annis 552 – 745 pars territorii Russiae hodiernae (Siberiae meridianae) a regno Turcico (*Göktürk*) occupabatur. A saeculo septimo ad saeculum decimum in terris prope fluxum inferiorem Rha fluvii, in Caucaso seprentrionali et prope Maeotidem regnum Chazarorum locabatur. Meridies territorii Maritimi (Primorskensis) in Oriente Extremo Russiae initio saeculi octavi pars regni *Bohai* (i.e. 'Maritimi') erat.

### Civitas Russica antiqua 
[thumb|175px|[Russia Kioviensis saeculo undecimo.]]

Ad medium saeculi noni in septentrione hodiernae Russiae Europaeae creata est unio politica gentium Slavicarum orientalium, Finno-Ugricarum et Balticarum.

Initium huius civitatis traditione connectum est cum Rurico, duce "ex Waregis", qui "conditor Monarchiae Russicae" Georgia, Ossetia Meridionalis, aut 17 075 400 km², quorum 90,5% terra et 9,5% aqua format.

### Lacus et flumina 
In Russia, quae enim nonnullos lacus (quorum amplissimi sunt Mare Caspium, Baical, Ladoga et Onega) stagnaque continet, multa flumina fluunt (quorum Lena, Obius, Rha, Ienisea, Amur, Rhymnus, Olenecus, Danapris, Colyma, Tanais ac Petschora longissima sunt).

### Maria 
Litora Russiae a sex maribus Oceani Arctici (qui in Russia "Glacialis Septentrionalis" vocatur), tribus maribus Oceani Atlantici et tribus maribus Oceani Pacifici circumluuntur.

### Insulae 
Ad Russiam insulae multae pertinent, quarum maximae sunt Nova Zembla, Sachalina, Insulae Sibiriae Novae, Terra Borealis, Terra Francisci Iosephi, Insulae Curilenses et Insula Wrangelii.
[thumb|left|150px|[Silva taiga hieme visa, regio Archangelopolitana.]]

### Clima 
Russia, in Eurasia septentrionali sita, ut plurimum clima continentale habet, sed etiam nonnullas terras cum climatibus polari (in Arctica), alpino (in montibus) et arido (in desertis prope Mare Caspium) tenet.

Varietas biotoporum Russiae maxima est in parte eius Europaea, ubi a septentrio ad meridiem zonae desertorum arcticorum, tundrae, silvitundrae, silvarum piniferarum ('taiga' nominantur), silvarum mixtarum, silvisteppae, steppae et semidesertorum sequuntur. Ad orientem tamen clima plurumque continentale est, et numerus biotoporum per spatium latitudinis minor est.

Temperaturae mediae in variis partibus Russiae mense Ianuario ab +6 ad −50&nbsp;°C, mense Iulio autem ab +1 ad +25&nbsp;°C sunt, cum lapsu ab 150 ad 2000 mm per annum. Temperatura maxima, in territorio Russiae hodiernae nota, est +45,4&nbsp;°C, die 12 Iulii 2010 in vico *Utta* Calmucciae permensa; minima nam est −71,2&nbsp;°C, in vico *Ojmjakon* Iacutiae hieme anni 1924 nota. Differentia maxima temperaturarum 116,6&nbsp;°C est.

[thumb|150px|[Silva arborum generis *Betulae* prope Novosibirscum. *Betula* est arbor civitatis Russica.]]
[thumb|left|150px|*[Ursus arctos* est popularis Russiae signum, praecipue in Occidente.]]

### Flora et fauna 
Flora Russiae circa 24&thinsp;700 species plantarum habet. Varietas specierum plantarum in Russia maxima est in Caucaso (6000) et Oriente Extremo (1900–2000), minima in insulis arcticis Siberiae (100—150) est. Silvae plus quam 40 centesimas terrae occupant, partem quintam omnium silvarum mundi formantes.

Species animalium etiam variae sunt. Circiter 1300 species Chordatum et 70 milia species Insectorum in Russia habitant.

Russia 41 saepta nationalia et 103 reservata habet.

## Homines 
### Numerus 
Secundum censum qui mense Octobri anno 2010 in Russia perfectum est, numerus incolarum Russiae erat 142&thinsp;856&thinsp;536 homines. Ergo, Foederatio Russica "populationem" maximam inter terras Europaeas habet, numero incolarum locum nonum inter civitates mundi tenens.

Circa 78 centesimae incolarum Russiae in parte eius Europaea habitant, quae minus quam 25 centesimas territorii civitatis format.

Densitas populi mediocris est circa 8.36 homines per km². Densitas maxima Moscuae est plus quam 4626 homines per km², minima vero in Districtu Autonomo Tschucotico, minus quam 0.07 homines per km².

Circa 73 centesimae numeri incolarum Foederationis Russicae in urbibus anno 2010 habitabant. Statu Ianuarii 2023, 170 urbes Russicae plus quam centum milia incolarum quaelibet habent, e quibus sunt sedecim urbes, plus quam decies centena milia incolarum habentes:
thumb|Moscua, metropolis et maxima urbs Russica, circa 13 decies centena milia incolarum habet.
# Moscua — 13&thinsp;274&thinsp;285 homines;
# Petropolis — 5 652 922 homines;
# Novosibirscum — 1 637 266 homines;
# Catharinopolis — 1 548 187 homines;
# Casanum — 1 329 825 homines;
# Crasnoiarium — 1 256 204 homines;
# Novogardia Inferior — 1 198 245 homines;
# Celiabinsca — 1 176 770 homines;
# Ufa — 1 166 098 homines;
# Crasnodaria — 1 154 885 homines.
# Samara — 1 154 322 homines;
# Rostovia ad Tanaim — 1 143 123 homines;
# Omium — 1 101 367 homines;
# Voronegia — 1 041 722 homines;
# Permia — 1 027 518 homines;
# Volgogradum — 1 012 219 homines;

### Gentes 
Secundum censum anni 2010, plus quam ducentas gentes in Russia habitant, inter quas sunt:

[thumb|150px|*[Templum Omnium Religionum* Casani in urbe multiculturali.]]

### Linguae 
Gentes Russiae plus quam centum linguis et dialectis, ad Indoeuropaeas, Altaicas, Uralicas, Caucasicas et Palaeosibericas pertinentibus, loquuntur. Lingua divulgatissima est Russica, pro circa 130 decies centenis milibus (92%) incolarum Russiae natalis, quae est lingua publica Foederationis Russicae (quum res publicae Foederationis etiam linguas alias ut publicas suas habere possunt).

### Religio 
Russia est terra publice saecularis. Cives quamlibet aut nullam religionem confiteri possunt. Homines religiosi Russiae praecipue sunt Christiani (principaliter Orthodoxi, ut plurimum ad Ecclesiam Orthodoxam Russicam pertinentes), alii sunt Musulmani, Iudaei, Buddhisti, etc. Atheistae in Russia etiam multi sunt.
[thumb|left|150px|upright=0.75|[Michael Lomonosov, polymathes scientista, inventor, poeta, artifex.]]
[upright=0.75|thumb|150px|[Leo Tolstoj, scriptor mythistoriarum et philosophus.]]

## Cultura 
Russia, a gentibus multis inhabitata, gradum magnum varietatis culturalis habet. Cultura Russica, temporibus variis, subiecta est contagione religionis Christianae Orthodoxae (cum influentia quaedam religionis gentilitatis etiam praeservata) atque culturarum externarum (inter alia, Mongolo-Tataricae et Europaeae Occidentalis).

Russia est patria terraque actionum multorum hominum culturae scientiaeque emeritorum, quorum sunt, e.g., eruditus et poeta Michael Lomonosov, poetae Alexander Puškin et Michael Lermontov, scriptores Nicolaus Gogol, Theodorus Dostoevskij et Leo Tolstoj, compositor Petrus Čajkovskij, chemicus Demetrius Mendeleev, physiologus Ioannes Pavlov et multi alii.

## Oeconomia 
E visceris Russiae petroleum, gasium naturale, lithanthrax, metalla, apatita, adamantes, aliaeque opes naturales extrahuntur. Energia electrica in officinis electricis terrae huius productur.

Russia est terra industrialis cum oeconomia crescenti. Surculi industriae Russiae sunt constructio machinarum, metallurgia, industriae chemica naphtochemicaque, silvatica, textiles, cibaria, et aliae. Agricultura et pecuaria in terra etiam evolutae sunt. Russia alimenta ignis, machinas, materias rudes exportat.

Moneta Russiae est rubelus.
thumb|upright=0.6|Pupa *Matrëška* (Matroncula) exposita.

* Index locorum in Russia
* Lingua Russica
* Litterae Russiae
* Suprematismus
* Supremus

## Notae 
## Bibliographia 
;Generalia
* Большая российская энциклопедия : в 30 т.. — М. : Большая российская энциклопедия, 2004. — Т. «Россия». — 1007 с. — ISBN 5-85270-326-5.
* Россия // Большая советская энциклопедия. — М., 1972. — Т. 10. — С. 539—556.
* Ullrich, Volker, ed. 2005. *Russland und der Kaukasus.* Fischer Weltalmanach aktuell (mit Analysen und Reportagen aus der ZEIT und Zahlen, Daten und Fakten aus dem Fischer Weltalmanach). Francofurti: Fischer Taschenbücher, vol. 72303. ISBN 3-596-72303-5.

;Geographia et geopolitica
* Avioutskii, Viatcheslav. 2005. *Géopolitique du Caucase.* ISBN 2200268432.
* Brunet, Roger. 1996. *La Russie et les pays proches, in Géographie Universelle t. 10 : Europes orientales, Russie, Asie centrale.* Belin-Reclus. ISBN 978-2-7011-1673-0.
* Brunet, Roger. 2001. *La Russie. Dictionnaire géographique.* Dynamiques du territoire. Lutetiae: La Documentation française. ISBN 978-2-11-004882-0.
* Cabanne, Claude, et Elena Tchistiakova.2005. *La Russie, perspectives économiques et sociales.* Ed. secunda. ISBN 978-2-200-26972-2.
* Channon. 1997. *Atlas historique de la Russie.* Autrement; Édition : Éd rév et préf. par Marie-Hélène Mandrillon. ISBN 978-2-86260-714-6.
* Ciattoni, Annette, ed. 2007. *La Russie.* Sedes. ISBN 978-2-301-00000-2.

* Dréano, Bernard. 2009. *Guerres et paix au Caucase: Empires, peuples et nations.* Éditions Non Lieu. ISBN 978-2-35270-058-6.
* Eckert, Denis. 2005. *Le Monde russe.* ISBN 978-2-01-145965-7.
* Ferro, Marc, et Marie-Hélène Mandrillon. 2005. *Russie, peuples et civilisations.* La Découverte. ISBN 978-2-7071-4547-5.
* Giuliani, Jean-Dominique. 2007. ''Géoéconomie, N° 43, automne 2007: La Russie et l'Europe.* Institut Choiseul pour la politique internationale et la géoéconomie. ISBN 978-2-916722-10-8.
* Marchand, Pascal. 2007a. *Atlas géopolitique de la Russie: Puissance d'hier, puissance de demain.* Autrement. ISBN 978-2-7467-1051-1.
* Marchand, Pascal. 2007b. *Géopolitique de la Russie.* Ellipse. ISBN 978-2-7298-3258-2.
* Portal, Roger. 1950. *L'Oural au XVIIIe siècle : Étude d'histoire économique et sociale.'' Lutetiae: Institut d'études slaves.
* Radvanyi, Jean. 2008. *La Nouvelle Russie.* ISBN 978-2-200-35289-9.
* Radvanyi, Jean. 2010. *Atlas géopolitique du Caucase: Russie, Géorgie, Arménie, Azerbaïdjan: un avenir commun possible?* ISBN 978-2-246-75391-9.
* Razoux, Pierre. 2009. *Histoire de la Géorgie: la clé du Caucase.* Perrin. ISBN 978-2-262-02645-5.
* Rey, Violette. 1998. ''Les territoires centre-européens: Dilemmes et défis: L'Europe médiane en question.* La Découverte. ISBN 978-2-7071-2834-8.
* Thorez, Pierre, Vladimir Kolossov, Andreï Treïvich, Yvette Vaguet, Samuel Deprez (cartographus). 2007. *La Russie.* Éditions Sedes. ISBN 978-2-301-00010-1.
* Vandermotten, Christian, Julien Vandeburie , Collectif, Quentin Rombaux (cartographus), et Pablo Medina Lockhart (cartographus). 2005. *Territorialités et politique.* Universitas Bruxellensis. ISBN 978-2-8004-1358-7.
* Werth, Nicolas. 2008. *Histoire de l'Union soviétique: De l'empire russe à la communauté des États indépendants 1900-1991.* Presses universitaires de France. ISBN 978-2-13-056120-0.

;Civilitas
* Kanet Roger E., ed. 2011. *Russian Foreign Policy in the 21st century.* Palgrave Macmillan.
* Mommsen, Margarita. 2004. *Wer herrscht in Russland? Der Kreml und die Schatten der Macht.* Ed. secunda. Monaci: Beck. ISBN 3-406-51118-X.
* Pleines, Heiko, et Hans-Henning Schröder, eds. 2010. *Länderbericht Russland.* Bonnae: Bundeszentrale für politische Bildung, Schriftenreihe (Bd. 1066).
* Stachow, D., L. Shevtsova, Roland Götz, J. Scherrer, et E.-M. Auch. 2006. *Aus Politik und Zeitgeschichte: Russland*, Beilage zur Wochenzeitung *Das Parlament.* Bonnae: Bundeszentrale für politische Bildung (13 Martii). PDF).

;Historia
* Карамзин Н. М. История государства Российского. https://web.archive.org/web/20130520185712/http://www.magister.msk.ru/library/history/karamzin/index.htm, https://web.archive.org/web/20130516082430/http://web-local.rudn.ru/web-local/uem/autor/hist/his/KARAMZIN/KARAHIST.HTM
* Ключевский В. О. Курс русской истории http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=60654, https://web.archive.org/web/20101115034055/http://www.magister.msk.ru/library/history/kluchev/index.htm, https://web.archive.org/web/20130516072155/http://web-local.rudn.ru/web-local/uem/autor/hist/his/KLUCHEV/KLUCHLEC.HTM
* Костомаров Н. И. Русская история в жизнеописаниях её главнейших деятелей https://web.archive.org/web/20160305225113/http://magister.msk.ru/library/history/kostomar/index.htm, https://web.archive.org/web/20130516075312/http://web-local.rudn.ru/web-local/uem/autor/hist/his/KOSTOMAR/KOSTLEC.HTM
* Платонов С. Ф. Полный курс лекций по русской истории https://web.archive.org/web/20151031212605/http://www.magister.msk.ru/library/history/platonov/plats001.htm
* Соловьёв С. М. История России с древнейших времен http://runivers.ru/lib/detail.php?ID=60694 https://web.archive.org/web/20130513183224/http://www.magister.msk.ru/library/history/solov/index.htm, https://web.archive.org/web/20130516070615/http://web-local.rudn.ru/web-local/uem/autor/hist/his/SOLOV/SOLOVLEC.HTM
* Schmidt, Christoph. 2009. *Russische Geschichte 1547–1917.* Ed. secunda. Monaci: Oldenbourg Wissenschaftsverlag. ISBN 3-486-56704-7.
* Goehrke, Carsten. 2000. *Russland. Eine Strukturgeschichte.* Paderborn: Schöningh Verlag. ISBN 978-3-506-76763-9. Recensio.
* Pipes, Richard. 1977. *Russland vor der Revolution: Staat und Gesellschaft im Zarenreich.* Monaci.
* Ascher, Abraham. 2005. *Geschichte Russlands.* Essen: Magnus-Verlag. ISBN 3-88400-432-8.
* Guldimann, Tim. 1984. *Moral und Herrschaft in der Sowjetunion. Erlebnis und Theorie.* Francofurti: Suhrkamp. ISBN 3-518-11240-6.
* Kappeler, Andreas. 2003. *Russland als Vielvölkerreich: Entstehung, Geschichte, Zerfall.* Ed. secunda. Monaci: Beck. ISBN 3-406-36472-1.
* Kappeler, Andreas. 2005. *Russische Geschichte.* Ed. quarta. Monaci: Beck. ISBN 3-406-47076-9.
* Wagensohn, Tanja. 2001. *Russland nach dem Ende der Sowjetunion.* Regensburg: Pustet. ISBN 3-7917-1751-0.

;Cultura et sociologia
* Figes, Orlando. 2003. *Nataschas Tanz: Eine Kulturgeschichte Russlands.* Berolini: Berlin Verlag. ISBN 3-8270-0487-X.
* Franz, Norbert, ed. 2002. *Lexikon der russischen Kultur.* Darmstadt: Primus. ISBN 3-89678-413-7.
* Goehrke, Carsten. 2003 *Russischer Alltag.* Turici: Chronos. ISBN 3-0340-0583-0.
* Dimitris Michalopoulos, *Russia under Communism: Bulgakov, his Life and his Book*, Saarbruecken: Lambert, 2014, .
* Redepenning, Dorothea. 1994. *Geschichte der russischen und sowjetischen Musik: Das 19. und 20. Jahrhundert in 2 Bänden.* Laaber: Laaber-Verlag. ISBN 978-3-89007-206-7.

## Nexus externi 
* *Historiae Ruthenicae scriptores exteri saeculi XVI*, tomus I.
* *Russia seu Moscovia itemque Tartaria: commentario topographico atque politico illustratae*
* S. Herberstein, *Rerum Moscoviticarum Commentarii*
* I. Hofmannus, *Lexicon Universale*: *Moscovia, et Moschovia*
* Ephemeris: *Caesar unius Russiae*

;Generalia
* Russia apud ucblibraries.colorado.edu (UCB Libraries GovPubs)
* Russia, apud www.bbc.co.uk (BBC News)
* Russia, apud www.britannica.com (*Encyclopædia Britannica*)
* Россия (Russia), apud bigenc.ru (*Encyclopaedia Russica Magna'')
;Administratio
* Situs publicus administrationis Russiae, www.gov.ru
* "Chief of State and Cabinet Members," www.cia.gov
* Russian News Agency "Ria Novosti," en.rian.ru
* Vox Russiae, english.ruvr.ru

;Miscellanea
* Post-Soviet Problems from the Dean Peter Krogh Foreign Affairs Digital Archives, repository.library.georgetown.edu
* "Russia Beyond the Headlines," rbth.ru
* "Way to Russia: An Introduction to Russia and Russian People," www.waytorussia.net
* Urbes et regiones Russicae, russiatrek.org
* "Official Russia Travel Guide," www.russia-travel.com
* Consulatus Russicus, russianconsulate.com
* "Moscow Russia Insider's Guide," www.moscow-russia-insiders-guide.com

Categoria:Civitates sui iuris
Categoria:Condita 862
Categoria:Condita 1917
Categoria:Condita 1991
Categoria:Independentium Civitatum Foederatio