Ucraina

**Ucraina** (Ucrainice Україна, tr. *Ukrajina*) est civitas sui iuris in Europa Orientali sita. A Russia in oriente et boreoriente, Ruthenia Alba in boreoccidente, Polonia, Slovacia, et Hungaria in occidente, Romania et Republica Moldavica in meridioccidente, et Ponto Euxino et Palude Maeotis in meridie et meridioriente circumventa est. Area geographica est 603&thinsp;628 chiliometra quadrata, secunda civitas confinis in continente Europaea, post Foederationem Russicam. Caput est Kiovia. Lingua publica est lingua Ucrainica. Die 24 Februarii 2022 Ucrainae pacificae a Russia bellum indictum est.

## Nomen 
Antiqua Ucrainae terra nomine Latino classico *Sarmatia* ac etiam ex parte *Scythia* cognita est. Saeculis mediaevalibus nomina *Russia,* *Ruthenia,* et *Roxolania,* ipso vulgo ''Rus' * (Русь), ut designationes terrae Slavorum orientalium (i.e. territoriorum Ucrainae, Rutheniae Albae, et partis Russiae Europaeae nostri temporis) introducta sunt, et sensu stricto saepe denotationes solum terrarum Ducatuum Kioviensis, Czernihoviensis, et Haliciae Volhyniaeque (i.e. territorii, nunc ad Ucrainam pertinentis), cum terrae Rutheniae Albae in Lituania et ducatus Ruthenici partium aquilonis in Moscovia comprehenderentur.

Nomen *Ucrainae* primo anno 1187 in annalibus Kioviensibus, quale appellatio territorii Ducatus Pereaslaviensis, apparuit (qui cum Kioviensi et Czernihoviensi ad nucleum historicum civitatus Russicae antiquae pertinebat). Idem nomen apud annales Russicos (Ruthenicos) annis 1189, 1213, 1280, et 1282 vel *Parvae* (opposito appellationi *Russiae Magnae* vel *Maioris*, et Moscoviae. Inter secundam dimidiam saeculi undevicesimi et initium saeculi vicesimi nomen *Ucrainae* , quae olim *Ruthenia* vocabatur, amplificavit, et ipsum nomen gentile *Ucrainorum* (українці, tr. *ukrajinci*) in locum *Russorum* (русини, tr. *rusyny*) seu *Ruthenorum* gradatim substitutum est.

## Historia 
:*Pagina principalis: Historia Ucrainae*
[thumb|upright=0.7|left|[Aurum|Aureum pectoral Scythianum, ex tumulo regali in Pokrov, ex saeculo quarto a.C.n.]]
[thumb|Victoria Russica contra [Carolus XII (rex Sueciae)|Carolum XII Sueciae et Ioannem Mazepam socium in Proelio Poltavensi (1709) autonomiam Cosacorum destruxit.]]
[thumb|upright|Prima pagina [Constitutio Philippi Orlyk|Constitutionis Benderianae. Quod exemplum, Latine scriptum, a Philippo Orlyk hetman scriptum esse videtur, et in Archivis Nationalibus Suecicis conservatur.]]
Homines primi in terra Ucrainica circa 900–800 milia annorum retrorsum habitabant, cum homines speciei *Homo sapiens* circa 40–35 milia annorum retro formati sunt. Inter culturas archaeologicas in Ucraina inventas, notandae sunt Trypilliensis (4000–2100 a.C.n.), *Jamna* (2800–2300 a.C.n.) et *Srubna* (1700–1300 a.C.n.).

Cum iam in antiquitate in terra Ucrainae hodiernae regna Scytharum, Sarmatarum, Gothorum, ac gentium aliarum exsistebat, initium verum civitatis et culturae Ucrainicae Russia Kioviensis saeculorum noni–tredecimi putatur, e cuius successoribus fuit Regnum Russiae, quod saeculis tredecimo–quattuordecimo in terris Ucrainae occidentalis nostri temporis exsistebat. Postea terrae Ucrainicae comprehensae sunt in Regno Polonico et Magno Ducatu Lituaniae, qui saeculo sedecimo regnum foederale formaverunt.

Formatio civitatis Ucrainicae hodiernae conecta est cum bello annis 1648–1657 contra regnum Poloniae et Lituaniae a Bohdano Chmielnicio ducto. Belli causa, civitas Cosacorum Zaporoviensium in Ucraina formata est, dein inter Poloniam et Russiam divisa. In Imperio Russico terrae Cosacorum Ucrainensium ad dimidium secundum saeculi duodevicesimi autonomiam certam habebant, quo tempore, post divisiones regni Polono-Lituanici, terrae Ucrainae occidentalis in Imperium Austriacum comprehensae sunt, cum Ucraina media et orientalis vero pars Russiae essent.

Annis ab 1917 ad 1918, post res novas Russicas, creatae sunt nonnullae res publicae Ucrainicae, inter quas Res Publica Popularis Ucrainica, Civitas Ucrainica, Res Publica Popularis Ucrainica Occidentalis. Anno 1917 declarata et anno 1919 de facto firmata est Res Publica Sovietica Socialistica Ucrainica, quae maiorem terrarum Ucrainicarum partem comprehendit, et anno 1922 pars Unionis Sovieticae facta est. Ucraina occidentalis, tempore Belli Orbis Terrarum II, pars RSS Ucrainicae facta est, et Crimaea ad eam adiuncta est anno 1954. Unione Sovietica dissoluta, Ucraina anno 1991 res publica sui iuris facta est.

In praesidis suffragio anni 2004 instrumentis divulgationis nomine revolutionis aurantiae appellato Victor Juščenko, qui Ucrainam civitatibus occidentalibus admovere studuit, electus est. Anno 2010 autem cives spe rerum meliorum amissa Victorem Juščenko praesidem eligerunt, qui regimini Russico favit.

Mense Novembri 2013 homines, postquam foedus, quo Ucraina Unioni Europaeae associata esset, suspensum est, adversam voluntatem in foro Kioviae "Maidan" dicto occupando declarabant.   Mense Februarii 2014, cum conciliatio inter factiones adeptus esset, pristina constitutio, quae usque ad mensem Septembrem 2010 in usu erat, redintegrata est, Victor Janukovyč autem potentia pulsus est.

### 2022: Incursio Russica 
Eodem anno Russia contra ius internationale Crimaeam peninsulam occupavit et in regionibus Ucrainae orientalibus secessionem sustentavit, ex quo pugnae ortae sunt, quae usque ad hunc diem perdurant.

Die 21 Februarii 2022 Vladimirus Putin decreto  rem publicam popularis Donetskensis et rem publicam popularis Luganskensis liberas ac solutas esse declaravit. Die 24 Februarii 2022 Russia Ucrainam contra ius internationale a pluribus partibus aggressa est: a Vladimiro Putin signo dato, russicus exercitus, a Crimea, a oriente et a Ruthenia Alba ingressus, in multis urbis proelium commisit. Die 25 Februarii 2022 etiam  Kiovia, Ucrainae caput, oppugnata est.

## Institutio publica 
Ucraina est res publica democratica, cuius constitutio hodierna anno 1996 accepta est. Potestas executiva in Ucraina repraesentata est a Praeside et Grapheo Ministrorum. Institutum legum latoris reipublicae est parlamentum, Concilium Publicum Ucrainae (Верховна Рада України, tr. *Verchovna Rada Ukrajiny*) vocatur.

## Divisio administrativa 
:*Pagina principalis: Divisio administrativa Ucrainae*

Ucraina 24 regiones (in sg., область, tr. *oblast’*) comprehendit. Kiovia metropolis est urbs dignitatis civitatis. Praeterea, secundum positionem officialem Ucrainae (quae a multis aliis civitatibus mundi sustinetur) partes eius de iure sunt res publica autonoma Crimaea et urbs dignitatis civitatis Sebastopolis (quum terrae illae de facto inclusae sunt in Foederationem Russicam, mense Martio anno 2014).

## Geographia 
[thumb|left|[Lacus Synevir est maximus lacus in montibus Carpaticis Ucrainis.]]
thumb|Tabula topographica Ucrainae.
Ucraina in Europa Orientali patet, inter Poloniam, Rutheniam Albam, Russiam, Moldaviam, Romaniam, Hungariam, et Slovaciam sita.
Regiones vastaeque plerumque Ucrainae occupant. Fere 95 centesimae terrae sunt planities. Montes Carpates in occidentali Ucrainae parte siti sunt.

Maria, litora Ucrainae e meridie alluentes, sunt Pontus Euxinus (Mare Nigrum) et Palus Maeotis (Mare Asoviense). Ucraina plus quam 63 milia fluminum rivorumque habet, quorum maxima sunt Danapris (Borysthenes), Danastris (Tyras), Danubius, Pripetius.

Multae urbes in Ucraina sunt, quarum Kiovia, Charcovia, et Odessa (statu 2013) plus decies centena milia incolarum habent.

Euroregiones ad quas nonnullae terrae Ucrainicae pertinent sunt Buga, Carpathia, Prut Superior, et Danubius Inferior.

## Biodiversitas 
Ucrainae sunt permulta species animalium, fungorum, micoorganismorum, plantarum.

### Animalia 
[thumb|*[Spermophilus suslicus* est in steppis Ucrainae orientalis endemicus.]]

Ucraina plerumque dividitur in duas regiones zoologicas, quarum una, in oriente civitatis inventa, in finientibus Europae terris consistit, ubi sunt usitatae silvarum mixtarum species, atque in alia, in Ucraina orientali, species steppas amantes vigent. In silvestribus civitatis regionibus, lynxes, lupi, sus scrofi, martes, et species similes usitate inveniuntur, praecipue in montibus Carpaticis, sed hic numerus est imperfectus. Vera specierum fungorum in Ucraina summa, inter quas species non iam descriptae, veri simile est multo maior, quia aestimantur solum circa 7 centesimae omnium orbis terrarum fungorum iam inventae esse.

## Demographia 
### Multitudo 
Census civium, anno 2001 perfectus, 48&thinsp;457 milia incolarum in Ucraina notavit. Anno 2013 tamen aestimantur 45&thinsp;495&thinsp;252 hominum Ucrainam incolere. (locus tricensimus in mundo). E censu anni 2001, 32.5 milia (67.2%) incolarum Ucrainae in urbibus habitant, et numerus mulierum (53.7%) maior est quam numerus virorum (46.3%). 

### Gentes 
Secundum censum anni 2001, maior pars (77.8%) civium Ucrainae sunt gente Ucraini, gentes minores autem sunt Russi (17.3%), Rutheni Albi (0.6%), Moldaviani (0.5%), Tatari Crimenses (0.5%), Bulgari (0.4%), Hungari (0.3%), Dacoromani (0.3%), Poloni (0.3%), Iudaei (0.2%), Armeni (0.2%), Graeci (0.2%), Tatari (0.2%).

### Linguae 
Constitutio Ucrainae linguam Ucrainicam ut publicam civitatis linguam statuit, adiumentum ei suppenditans. Possibilitas usus liberi et protectio linguae Russicae et aliarum linguarum gentium minorium etiam declaratae sunt in Constitutione Ucrainica .
Secundum censum anni 2001, Ucrainica est lingua natalis pro 67.5 centesimis, Russica vero pro 29.6 centesimis populationis Ucrainae.. Illic circa 53 centesimas civium Ucrainae Ucrainice et 45 centesimae Russice inter se communicant. Lingua Ucrainica in occidente, medio et oriente septentrionali Ucrainae praevalet, Russica tamen in oriente meridiano et meridie (e.g., in Crimaea) huius terrae dominatur.

Lex anni 2012, nota ut *lex Kivalov et Kolesničenko'', secundum Chartam Europaeam pro linguis regionalibus, 18 linguas regionales Ucrainae enumerabat: 

* Albaruthenicam
* Armenicam 
* Bulgaricam
* Dacoromanicam
* Gagausicam
* Hebraicam
* Hungaricam
* Iudaicam Tauricam
* Karaiticam
* Moldavicam
* Polonicam
* Neograecam (Ponticam)
* Russicam
* Russinicam
* Slovacicam
* Tataricam Tauricam
* Theodiscam
* Zingaricam

A die 23 Februarii anno 2014, praeside Ianukovič pulso, lex Kivalov et Kolesničenko vi carere habebatur, anno 2018 et omnino abnegata est.

### Religio 
[thumb|[Ecclesia cathedralis Sanctae Sophiae Kioviae in urbe.]]
Ucraina est terra publice saecularis, ubi constitutio libertatem sentiendi declarat.
Principalis religio in Ucraina est Christiana Orthodoxa, hodie ibi divisa inter ecclesias duas: Ecclesia Orthodoxa Ucrainae et Ecclesia Orthodoxa Ucrainica Patriarchatus Moscuensis. Locum secundum numero secutorum suorum Ecclesia Graeco-Catholica Ucrainae tenet. Circa decies centena milia hominum (2.19% omnium) in Ucraina sunt Catholici (ut plurimum, Poloni et Hungari gente). Protestantes Ucrainici totinem numerant. Praeterea, circiter 500 milia Musulmanorum in Ucraina colunt, quarum fere 250 milia sunt Tatari Crimenses.

## Cultura 
Cultura Ucrainae origine sua conecta est cum cultura Ruthenica antiqua, ubi saeculo decimo sumptio religionis Christianae accidit, quae momentum magni valoris in evolutione culturae fuit. Quia terrae Ucrainicae in dicione aliorum regnorum comprehendebantur, nobiles Ucraini a saeculo sexto decimo culturam Polonicam, a saeculo duodevicesimo vero Russicam large acceperunt. Idcirco fundamenta culturae Ucrainicae propriae cultura hominum rusticorum (agricolarum, cosacorum, fabrorum) facta sunt.

Ex hominibus Ucrainicis in cultura emeritis sunt, inter quos Gregorius Skovoroda, philosophus, scriptor, musicus; Ioannes Kotljarevs'kyj poeta dramaticus; Nicolaus Gogol, scriptor; Tarasius Ševčenko, poeta et pictor; Nicolaus Kostomarov historicus et scriptor; Alexander Potebnja, philologus et philosophus; Elias Repin, pictor; scriptores Ioannes Franko et Michael Kocjubyns'kyj; poetria Lesja Ukrajinka; Vladimirus Vernadskij, rerum naturae investigator et philosophus; Ioannes Poddubnyj, athleta; Antonius Makarenko et Basilius Suchomlyns'kyj, paedagogi et scriptores; Georgius Kondratjuk et Sergius Korolëv, eruditi ac inventores; Alexander Dovženko, Alexander Ptuško, et Sergius Bondarčuk, moderatores cinematographici; Ioannes Kozlovs'kyj et Demetrius Hnatjuk cantores. Sed idcirco Ucraina olim parte sua maxima ad Imperium Russicum et dein ad Unionem Sovieticam pertinebat, Ucraini noti (nonnumquam ad Russiam migrantes et opera sua Russice creantes, ut, e.g., Gogol) saepe inter homines claros Russicos seu Sovieticos numerantur.
[thumb|upright=0.8|[Pittacium cursuale|Pittacium Diei Constitutionis Ucrainae.]]

### Dies festi 
Ucrainici dies festi sunt:
* 28 Iunii — Dies Constitutionis Ucrainae
* 23 Augusti — Dies Nationalis Vexilli Ucrainae
* 24 Augusti — Dies Libertatis Ucrainae (Acta Declarationis Libertatis Ucrainae diei 24 Augusti 1991)

## Politica 
Ucrainae systema semipraesidentale est: Praeses Ucrainae secundum primum ministrum et consistorium exstat. Rami potestatis legislativae, exsecutivae, velut iudicialis in operibus sunt. Constitutio Ucrainae (Ucrainice: *Конституція України*) post dissolutionem Unionis Sovieticae capitulis quindecim fabrefacta est, die 28 Iunii 1996 declaratus.

thumb|Parlamentum Ucrainae, Supremum Concilium  (*Verchovna Rada*) vocitatur
Parlamentum Ucrainae 450 legatis electum est, in Kioviae aedificio *Verchovna Rada* (Supremum Concilium) situm est. His temporibus factiones politicae decem in parlamento electae sunt, numerus maxima est factio *CH* (Ucrainice: *Слуга народу*, Latine: SN, Servi Nationis), cum sedibus 240.

## Oeconomia 
Proventus domesticus grossus, ratione paritatis potestatis emptionis habita, aestimatione anno 2019 facta, est $408 milliarda; itaque Ucraina est quadragesima septima inter civitates orbis terrarum. Proventus domesticus grossus per capita est $; secundum hanc mensuram Ucraina est centesima undecima inter omnes civitates. Aestimatione anno 2017 facta, 12.2% haec summae ex agricultura, 28.6% ex industria, 60% ex apparitione provenit.

Producta agriculturae maximi momenti sunt frumenta, betae saccharinae, semina helianthi, olera, bubula, lac. Magnae industriae sunt fodinae carbonariae et metallicae, electricitas, machinae industriales, machinae vecturae, opera chemica, ac fabricatio cibaria.

Moneta Ucrainae est grivna (Ucrainice , *hryvnja*).

*Bibliotheca Nationalis Ucrainae Vernadskiana
*Hymnus Ucrainae
*Ruthenia Subcarpathanea
*1709 Ukraina

## Notae 
## Bibliographia 
### Generalia 
*Boeckh, Kathrin, et Ekkehard Völkl. 2007. *Ukraine: Von der Roten zur Orangenen Revolution.* Regensburg. ISBN 9783791720500.
**Nachbarn im Osten: Ukraine und Belarus*. Bundeszentrale für politische Bildung, 1 Novembris 2006.
*Rainer Lindner. *Das Ende von Orange: Die Ukraine in der Transformationskrise.* Studie der Stiftung Wissenschaft und Politik.
*Landeszentrale für politische Bildung Baden-Württemberg: *Nach der „Orangenen Revolution“.* (PDF; 1,60 MB). Der Bürger im Staat, 4. 2005. Aufsätze zur Entwicklung von Politik und Wirtschaft in der Ukraine, Russland und Weißrussland.
*Böhme, Britta. 1999. *Grenzland zwischen Mythos und Realität: Real- und Ideengeschichte des ukrainischen Territoriums.* Lemberg. ISBN 3931703339.
*Губарев, В. К. 2008. *Історія України: універсальний ілюстрований довідник.* Донецьк: БАО.
*Jobst, Kerstin S. 2010. *Geschichte der Ukraine.* Ditzingen: Reclam. ISBN 315018729X.
*Kappeler, Andreas. 1994. *Kleine Geschichte der Ukraine.* Monaci: Beck. ISBN 3406374492.
*Khiminets, Pavlo. 2006. *Protestantismus in der Ukraine: Rolle und Stellung des Protestantismus im soziokulturellen Kontext der Geschichte der Ukraine.* Francofurti: Peter Lang. ISBN 3631557914.
*Kravchuk, Robert. 2002. *Ukrainian Political Economy: The First Ten Years.* Novi Eboraci: Palgrave Macmillan.
*Reder, Christian, et Erich Klein, eds. 2008. *Graue Donau, Schwarzes Meer: Wien Sulina Odessa Jalta Istanbul.* Recherchen, Gespräche, Essays. Vindobonae et Novi Eboraci: Edition Transfer bei Springer. ISBN 9783211754825.
*Remer, Claus. 1995. Zum Ukrainebild in Deutschland vom 19. zum 20. Jahrhundert. In *Russland & Europa: Historische und kulturelle Aspekte eines Jahrhundertproblems,* ed. Erhard Hexelschneider, 225-243. Lipsiae: Jenaer Forum für Bildung und Wissenschaft. ISBN 3929994445.
*Simon, Gerhard. 2002. *Die neue Ukraine.* ISBN 341212401X.
*Timtschenko, Victor. 2009. *Ukraine: Einblicke in den neuen Osten Europas.* Berolini: Ch. Links Verlag. ISBN 9783861534884.
*Wilson, Andrew. 2002. *The Ukrainians: Unexpected Nation.* ISBN 0300093098.
*Кравчук П. А. 2011. Книга рекордів природи. Луцьк: ПрАТ «Волинська обласна друкарня». ISBN 9789663616421.
*Леонтьева Г. Г. 2002. Економіка і соціальна географія. Україна: навч. посіб. Суми: Вид-во «Університетська книга».
*Руденко В. П. 1993. Довідник з географії природно-ресурсного потенціалу України. К.: Вища школа.
*Рутинський М. 2004. Географія туризму України: навч.-метод. посіб. К.: ЦНЛ.
*Стехун Л. М. 2000. Україна: короткий географічний огляд. Х.: Ранок.
*Україна [Образотворчий матеріал] 2007. авт.-упоряд.: В. Томазов, О. Ясь. К.: Мистецтво.
*Хомяков, В. I., et І. В. Бакум. 2009. Економіка сучасної України: навч. посіб. К.: Кондор.

### Historia 
*Boshyk, Yuri. 1986. *Ukraine During World War II: History and Its Aftermath.* Canadian Institute of Ukrainian Studies. ISBN 0920862373.
*Berkhoff, Karel C. 2004. *Harvest of Despair: Life and Death in Ukraine Under Nazi Rule.* Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press.
*Cliff, Tony. 1984. *Class Struggle and Women’s Liberation. Bookmarks. ISBN 0906224128.*
*Gross, Jan T. 1988. ''Revolution from Abroad: The Soviet Conquest of Poland's Western Ukraine and Western Belorussia.*
*Hrushevsky, Michael. 1986. *A History of Ukraine.*
*Kohut, Zenon E., Bohdan Y. Nebesio, et Myroslav Yurkevich. 2005. *Historical Dictionary of Ukraine.* Scarecrow Press.
*Luckyj, George S. 1996. *Towards an Intellectual History of Ukraine: An Anthology of Ukrainian Thought from 1710 to 1995.*
*Lower, Wendy. 2005. *Nazi Empire-Building and the Holocaust in Ukraine.* University of North Carolina Press.
*Magocsi, Paul Robert. 1996. *A History of Ukraine.* Toronti: University of Toronto Press. ISBN 0802078206.
*Overy, Richard. 2004. *The Dictators.* Novi Eboraci: W. W. Norton & Company. ISBN 0393020304.
*Piotrowski Tadeusz. 1998. *Poland's Holocaust: Ethnic Strife, Collaboration with Occupying Forces and Genocide in the Second Republic, 1918–1947.* McFarland & Company. ISBN 0786403713.
*Redlich, Shimon. 2002. *Together and Apart in Brzezany: Poles, Jews, and Ukrainians, 1919–1945.* Bloomingtoniae: Indiana University Press.
*Reid, Anna. 2003. *Borderland: A Journey Through the History of Ukraine.*
*Roberts, Geoffrey. 2006. *Stalin's Wars: From World War to Cold War 1939–1953.* Yale University Press. ISBN 0920862373.
*Subtelny, Orest. 1988. *Ukraine: A History.* Toronti: University of Toronto Press. ISBN 0802083900.
*Weiner, Amir. *Making Sense of War: The Second World War and the Fate of the Bolshevik Revolution.* Princeton University Press. ISBN 0691095434.
*Zabarko, Boris, ed. 2005. *Holocaust in the Ukraine.* Mitchell Vallentine & Co.
*Ілюстрована енциклопедія історії України : в 3-х т. — Вид. перероб., доп. — К.: Спалах, 2004.
*Губарев, В. К. 2008. Iсторія України : універсальний ілюстрований довідник. Донецьк: БАО.

## Nexus externi 
### Fontes Latini 
*I.I. Hofmanni *Lexici Universalis* tomi IV p. 577 cum descriptione Ucrainae ut provinciae Poloniae saeculi XVII
*I.I. Hofmanni *Lexici Universalis* tomi IV p. 578 cum descriptione Ucrainae ut provinciae Moscoviae saeculi XVII
*Delineatio generalis camporum desertorum, vulgo Ukraina, cum adiacentibus provinciis, 1648

### Generalia 
* Internet Encyclopedia of Ukraine 
* Енциклопедія Сучасної України (Encyclopaeidiae Ucrainae hodiernae) 
* De Ucraina in *The World Factbook'' (CIA) 
* De Ucraina apud BBC 

### Administratio 
*Praeses Ucrainae 
*Porta administrationis Ucrainae 
*Parlamentum Ucrainae 

Categoria:Civitates sui iuris
Categoria:Condita 1917
Categoria:Condita 1991
!