Cobaltum

|-
! colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0" | **Geralis**
|-
| Nomen, symbolus, numerus
| Cobaltum, Co, 27
|-
| Familia
| transitionis metallum
|-
| Grex, Periodus, Columna
| 9, 4, d
|-
| Densitas
| 8.90 g/cm³
|-
| Color
| align="center" | metallicum argentoalbum
100px|Cobaltum
|-
! colspan="2" align="center" bgcolor="#ffc0c0" | **Proprietates atomicae**
|-
| Massa atomica
| 58.933195(5) g/mol
|-
| Atomicus radius
| 135 (145) picometra
|-
| Covalens radius
| 126 pm
|}

**Cobaltum**, nota **Co**, est elementum chemicum metallicum transitionis numeri atomici **27**. In grege nono et periodo quarta systematis periodici ponitur. Eius massa atomica 58,93 valet (32 neutrones et 27 protones)  et eius configuratio electronica notatur 3d74s2. Temperatura qua liquidum fit: 1494 gradus Celsiani. Qua gas fit: 2900 gradus Celsiani. Massa per volumen: 8,80g/cm3.

## De nomine 
Verbum "cobaltum" deductum est a verbo germanico *Kobold,* quod manem malum significat, ita appellatum a metallicis qui in fodinis laboraverunt, quia veneficium fuit et aerumnas multas fecit . Etiam putabatur a metallicis operariis illi *Kobolde* in fodinas argenti nocte intrare argentum cleptum et cobaltium repositum. Nomen ultimo fortasse est derivatum ab verbo Graeco antiquo *Κόβαλος,* quod "furcifer" significat, et nonnulli id dicunt  verbi *Kobold*, verbi anglici *goblin,* et cobalti scilicet ipsius, tametsi Lexicon Linguae Anglica Oxoniensis hanc etymologiam esse incertam dicit.

## In biologia 
[thumb|Molecula cobalamini cum [Cation|cationte cobalti medio.]]
Cobaltum est micronutrimentum saluti necessarium ob coniunctionem cum vitamino B12 (cobalamina). Raro tamen deficit quia in cibo communi versatur. Synthesi neurotransmissorum inter alia adest. Sed nimia copia toxica est.

Pecoris diaetae additamentum vulgo habetur praesertim ruminantibus utile.

## Proprietates 
left|thumb|Vasa vitrea per cobaltum colorata.

Cobaltum purum est durum, magneticum et argentoalbum.  

Pulvis cobalti perfacile incenditur.

## Geologia 
thumb|upright|Cobalti aes
Cobaltum saepius existit in forma aeris et in eisdem locis atque sulphidum cupri(II). Non solet solum effodi, immo producitur . Maxima cobalti deposita in Respublica Congensi, Sina, Zambia, Russia et Australia.  Invenitur etiam in Finnia, Atropatene, et Casachia. Ob crescentem usum hoc metallum rarius videtur et penuria timetur.

## De usu humano 
Cobaltum praecipue ferro et aliis metallis mixtum ad chalybes sui generis fabricandos. Illa aciaria in chirurgia et orthopaedia utilia sunt. In accumulatris electricis ubi una ex electrodis e LiCoO2 facta est hodie frequentissime invenitur. Quia cobaltum ferromagneticum est aciaria cobalto mixta optimos magnetes perpetuos faciunt. Aciaria AlNiCo saepe appellantur quia praeter ferrum adsunt aluminium, niccolum, cobaltum.

Cobaltum-60, isotopium manu factum, quod radioactivum est, in radiotherapia ad morbos cancrosos medicandos adhibetur. Ratio sterilizationis quoque habetur.

Pigmentum caeruleum cobaltum continens iam antiquitus in Aegypto et Sina fabricabatur, postea etiam Romae et in Graecia. Hodie cobalti oxidum silicio et aluminio mixtum colorem vitri ad caeruleum mutat.

## Notae 
## Plura legere si cupis 
thumb|Magnes Alnico.
*J.A. Betancourt-Cantera, F. Sánchez-De Jesús, A.M. Bolarín-Mir, G. Torres-Villaseñor, L.G. Betancourt-Cantera. "Magnetic properties and crystal structure of elemental cobalt powder modified by high-energy ball milling", *Journal of Materials Research and Technology*, 2019: 4995-5003
*Benjamin L. Brugman, Manuel Scharrer, Tullio S. Geraci, Alexandra Navrotsky. "Cobalt blues: An overview of the thermodynamics of a critical element in short supply", *Materials Today Energy*, 2023: 101382
*Xinkai Fu, Danielle N. Beatty, Gabrielle G. Gaustad, Gerbrand Ceder, Richard Roth, Randolph E. Kirchain, Michele Bustamante, Callie BabbittElsa, A. Olivetti. "Perspectives on Cobalt Supply through 2030 in the Face of Changing Demand", *Environmental Science & Technology*, 2020: S1-12
*Giuseppe Genchi, Graziantonio Lauria, Alessia Catalano, Alessia Carocci et Maria Stefania Sinicropi. "Prevalence of Cobalt in the Environment and Its Role in Biological Processes", *Biology*, 2023: 1335
*Michael J. Russell, "Cobalt: A must-have element for life and livelihood", PNAS, 2022: 2121307119

## Nexus externi 
* WebElements.com – Cobalt
* Hoc elementum apud *Patreon: periodic videos*
* De cobalto aliis metallis mixto

Categoria:Elementa chemica
Categoria:Metalla