Linguae Polynesicae

**Linguae Polynesicae** sunt membra subfamiliae linguarum praecipue in Polynesia usurpatarum. Subfamilia est pars subfamiliae Linguarum Orientalium Malaico-Polynesicarum, quae autem sunt pars familiae linguarum Austronesicarum. Linguae Polynesicae se dividunt in duos ramos: linguas Tongicas et linguas Polynesicas Nucleares. Sunt fere quadraginta linguae Polynesicae, quorum praestantissimae sunt Samoana, Māoriana, Havaiana, Tahitiana, et Tongana. Quia homines in insulis Polynesiensibus recentiore consederunt et linguistica inter has insulas diversificatio abhinc duo milia annorum coepit, hae linguae iam sunt simillimes.

## Elementa
Haec classificatio in studio (Marck 2000) mutationum sonorum fortuitorum in variis linguis posita est.
*Linguae Tongicae
**Tongana
**Niueana
**Niuafoʻouana
*Linguae Polynesicae Nucleares
**Uveana vel Fakauveana vel *wallisienne,* lingua Uveae Insulae
**Uveana Occidentalis vel Fagauvea vel *faga-ouvéa,* lingua Insulae Ouvéa, in Insulis Fidelitatis in Nova Caledonia
**Futunana vel Fakafutuna
**Futunana-Aniwana vel Futunana Occidentalis, in (Vanuatu)
**Pukapukana
**Bellonana, in insulis Rennell et Bellona
**Tikopiana
**Ifira-Meleana
**Emaeana
**Anutana
**Linguae Elliceanae
***Linguae Samoicae
**** Samoana
**** Tokelauana
***Linguae Elliceanae Extraneae
**** Tuvaluana
**** Nukuoroana
**** Kapingamarangiana
**** Nukuriana
**** Takuuana
**** Nukumanuana
**** Luangiuana
**** Sikaianana
**** Pileniana
*** Linguae Polynesicae Orientales
**** Rapanuiana
**** Linguae Polynesicae Orientales Centrales
*****Linguae Marquesicae
****** Havaiana
****** Marquesana
****** Mangarevana
*****Linguae Tahiticae
****** Maoriana
****** Morioriana
****** Tahitiana
****** Tuamotuana
****** Penrhynana
****** Rarotongana
*****Lingua Rapana

## Congruentiae internae
Cum linguae Polynesicae inter se nuperius diffidissent, multa verba his in linguis ad verba congruentia accedunt. Hanc rem monstrat tabula infra, verbis pro *caelo, septentrione, muliere,* et *parenti* inter linguas selectas: Tonganam, Niueanam, Samoanam Sikaiananam, Takuuanam, Rapanuianam, Tahitianam, Rarotonganam, Maorianam, Marquesanam Septentrionalem, Marquesanam Australem, et Havaianam. Litterae hic sunt phoneticae, non orthographicae:

Nonnullae congruentiae ordinariae incidunt inter linguas Polynesicas. Exempli gratia, soni Maoriani , , , et  ad sonos Havaianos , , , et  accedunt. Ergo, 'homo' est *tangata* in lingua Maoriana et *kanaka* in Havaiana, et Maorianum verbum *roa* 'longum' ad Havaianum *loa* accedit. Verbum *aloha,* incluta salutatio Havaiana, ad Maorianum *aroha* et Samoanum *alofa* accedit. Similiter, Havaianum verbum pro Maorianum kava est *ʻawa.*

Qui diversas insulas habitant saepe possunt similitudinibus principalium verborum sermonem invicem inter se bene comprehendere. Cum in medium profert lingua Polynesica magnam declinationem praeter spem, suspicio habetur causam fuisse nomina vetita. (Vide exempla Tahitiana in commentario Nomina vetita.) Multae linguae Polynesicae a colonizatione Europaeana adfectae sunt. Havaiana Maorianaque, exempli gratia, ab Anglicana deminutae sunt, et ad refectionem solum nuper profecerunt.

## Orthographia
Plurimis alphabetis Polynesicis sunt solum quinque litterae vocales, *a, e, i, o, u,* quae in enunciatione litteras Latinas classicales *a, e, i, o, u* adumbrant. . . .

## Proprietates grammaticae 
### Pronomina personalia 
Linguis Polynesicis generaliter sunt tres numeri pro pronominibus et verbis possessivis: singularis, dualis, pluralis; exempli gratia, Samoane *ia* 'is, ea, id', *lāʻua* 'ei duo, eae duae, ea duo', *lātou* 'ei et tres et plus, eae et tres et plus, ea et tria et plus'. Verba *lua* 'duo' et *tolu* 'tres' iam patefiunt in suffixis pronominum dualium et pluralium; ergo hodierna forma pluralis fortasse orta est ex forma triali, et pristina forma pluralis evanuit. 

Linguae Polynesicae distinguunt inter quattuor formas pronominum et verborum possessivorum: primam personam exclusivam, primam personam inclusivam, secundam personam, tertiam personam. . . .

### Possessio in *a* et *o* 
Multae linguae Polynesicae distinguunt inter duas formas possessivas: formae in *a* (quia plurimae harum linguarum litteram sonamque *a* continent), etiam dictae 'possessivae subiectivae' vel 'alienabiles,' spectant ad possessiones 
ab ipsius hominis actione adeptae; formae in *o,* dictae 'possessivae obiectivae' vel 'inalienabiles,' spectant ad possessiones
homini adfictae, vel immutabiles, vel quae sine ipsius hominis actione adeptae sunt. . . .  Similiter, in lingua Samoana, *laʻu pese* est 'carmen meum (quod cecini vel composui)', sed *loʻu pese* est 'carmen meum (quod aliquis de me cecinit vel composuit)'.

*ʻOkina

## Nexus externus 
*Arbor familiaris Ethnologana

## Notae
## Fontes
* Krupa, V. 1975–1982. *Polynesian Languages.* Londinii: Routledge and Kegan Paul
* Irwin, Geoffrey. 1992. *The Prehistoric Exploration and Colonisation of the Pacific.* Cantabrigiae: Cambridge University Press.
* Lynch, John. 1998. *Pacific Languages: An Introduction.* Honolulu: University of Hawaii Press.
* Lynch, John, Malcolm Ross, et Terry Crowley. 2002. *The Oceanic Languages.* Richmond, Surrey: Curzon Press.
* Marck, Jeff. 2000. *Topics in Polynesian Languages and Culture History.* Canberrae: Pacific Linguistics.