Glandula adrenalis

**Glandula adrenalis** sive **glandula suprarenalis** est gemina glandula endocrinea, quae supra utrumque renem sita est. Constituta est duabus ex partibus, *cortex* et *medulla*. Hae glandulae varia hormonta, inter quae et glucocorticoida et adrenalinum, effundunt. Gubernatio per hormonta cerebralia fit.

Insufficientia corticis glandularum renalium vocacitur morbus Addisonianus. Si rarius, at repentino, paucis sub horis morbus aggravescat, *crisis Addisoniensis* vel *crisis adrenalis* dicitur.

In animalibus non paucis ambo glandulae organa, cortex et medulla, separata iacent: *organum corticale* enim et *organum medullare*.

## Anatomia 
### Anatomia macroscopica 
[thumb|Glandula suprarenalis dextra [triangulum|trianguli instar, sinistra lunae]]
Sitae sunt glandulae suprarenales, una cum renis, in spatio retroperitoneali, circumclusae renis capsulis et fibrosa et adiposa, velut organi capsula. 

Utraque glandula galeri - latere dex*tr*o *tr*iangularis, *l*aevo *l*unati - instar videtur, supra renem basi imposita. Videntur utroque latere *basis*, *facies posterior*, *msrgo superior*, *margo medialis*, dextro etiam *apex*. Utriusque glandulae pondus est 5-15 g.

In adultis ponderis relatio inter renem et glandulam est 30:1 (in neonatis 3:1).

#### Providentia vascularis 
Providentia sanguinea abunde videtur. Utraque glandula suprarenalis sanguinem arterialem uniformiter trium *arteriarium suprarenalium* ope recipit. Effluxus venosus utriusque lateris diversus est, at invenitur utroque latere *vena suprarenalis*. Vasa lymphacea in regiones et lumbalis et coeliacam currunt. Connectitur quoque utraque glandula suprarenalis cum systemate nervoso autonomico.

**Arteriae.** Utrique glandulae suprarenali tres arteriae ex arteria phrenica inferiore et arteria renali affluunt: Arteriae suprarenales superior, media, inferior. Arteriarum variantes descriptae sunt.

Fasciculus:Gray1120-adrenal glands.png|Situs abdominalis cum glandulis suprarenalibus

### Anatomia microscopica 
In sectione histologica divisio inter capsulam (partem minorem), *corticem* sive *substantiam corticalem* (partem maiorem, usque ad 80%), et *medullam* sive *substantiam medullarem* visibilis est. Sine coloratione histologica  cortex color flava, at medulla color rubescens ostendunt. Inter sustantias corticales et medullares reperiuntur fasciculi textuum connectivorum.
*Capsula adiposa* ex textu adiposo, *capsula fibrosa* ex textu connectivo formantur.

[thumb|450px|Sectio histologica glandulae suprarenalis humanae [microscopium|sub microscopio visa, glandulae laminas ostendens: ab superficie ad centrum visibiles sunt zona *glomerulosa*, zona *fasciculata*, zona *reticularis*, *medulla*. In substantiae medullaris medio vena adrenomedularis centralis secta invenitur. Notanto corticis aspectum columnalem infra zonam glomerulosam (parte magis conspicue colorata).]]
#### Anatomia microscopica corticis 
In *cortice* adultorum ipso distinguuntur tres zonae, ab externa ad internam: 
* zona *glomerulosa* (extrorsum) imprimis generationis mineralocorticoidorum, ut aldosteroni: lamina tenuior; ut zonae nomen indicat invenitur cellulares corticales *glomeruli* ordinatae,
* zona *fasciculata* (in medio) formationis glucocorticoidorum, ut cortisoli: lamina latior, columnis (sive *fasciculis*, ita fasciculata  nominata) ordinata,
* zona *reticularis* (introrsum) formationis androgenorum, ut testosteroni: lamina tenuior, cellulis eosinophilis, *retiumformibus* striis.
Nimirum cellularum formae ab externis ad internas mutat, globuliformibus enim ab externis ad cylindricas internas.

#### Commutationationes corticis anatomicae 
In vitae cursu relationes inter tres eas zonas constanter commutatur, sub aetatibus enim atque sub status contentionis animi.

In neonatis zonae *glomerulosa* et *reticularis* tenuiores videntur, posteaquam vialiter crescunt; denique in pubertate illarum latitudines maiores et clariores apparent. Imprimis in feminis distributio triplex clare visibilis est.

Zona *fasciculata* autem contentione animi chronica latior apparet, quia hormontis ACTH ope lipida magis accumulari putatur.
#### Anatomia microscopica medullae 
Constituta est medulla ex cellulis epithelialibus polygonalibus. Colorationes histologicae, quae chromium continent, cellulis his *chromii sales* acceptis, colorationem fuscum dant, hac de causa cellulae *chromaffinae*, rarius *phaeochromaticae*, nominatae sunt.

### Embryologia 
Utraque pars, cortex et medulla, procreationem separatam (originem dualem) ostendit. Origo corticis est mesodermatis; medulla autem ab ectodermate formatur. Uterque cortex una cum utroquo gonado, ovario vel teste, ab plica genitali (in embryone locis renium inferiorum) derivantur, nimirum interdum textus aberrans glandulae adrenalis inter renes et plexum testicularem inveniri potest.
#### Cortex 
Cortex glandulae suprarenalis ex coelomatis epithelio et plicae genitalis crescit. Coeloma in utero cavitas embryonis inter intestinum et corporis parietem externum formatur.
#### Medulla 
Medulla autem de plicae neuralis derivatur.

## Physiologia 
Corticis et medullae munera sunt diversa: Cellulae *corticis* genera tria hormontum secernunt: mineralocorticoida, glucocorticoida, hormonta sexualia. Cellulae *medullae* autem sunt pars systematis nervosi autonomici. Ut in anatomia sub aspectu physiologica glandulis supraerenalibuss late duo organa separata insunt, hac de re separatim disserenda.

### Physiologia corticis glandulae suprarenalis 
Glandulae suprarenales tria genera hormontum secernunt: mineralocorticoida, glucocorticoida, androgena. Coniuncta est generatio mineralocorticoidorum cum sanguinis pressione, glucocorticoidorum cum contentione enervante biologica, androgenorum cum sexualitate. Olim se unice ea in sanguinem liberare putatum est, hodie tamen synthesis extraadrenalis omnium trium generum nota est. Gubernatio principalis per hypothalamum partem cerebri et glandulam pituitariam (axem HPA - hypothalamicum–pituitarium–adrenalem - dictum) oritur.
#### Zona glomerulosa et mineralocorticoida 
Intra *zona glomerulosa* canales iontici calcii tensione pendentes locati sunt. 

*Mineralocorticoida*, per receptoria propria (receptoria mineralocorticoidorum), mutationes aequilibriorum natrii Na+ et kalii K+ et aquae H2O, ita etiam sanguinis pressionis efficiunt. Mineralocorticoidum aldosteronum
* concentrationem sanguineam Na+ auget, reabsorptionis ope natrii ex urina, saliva, faecibus, quo fit, ut aqua in spatium extracelluare influat;
* in renium cellulis parietalibus quoque Na+ retinetur, pariter K+ et hydrogenium H+ in tubulos renales emittuntur, quo fit, ut urinae *K+ diuresis* plus pH deminutionem (urinas acidas) ostendunt.
Vice versa insufficientia glandularum cum generationis deminutione mineralocorticoidorum valores minores natrii, at kalii altiores.

#### Axis hypothalamicus–pituitarius–adrenalis (axis HPA) 
Axis HPA actiones et retroactiones inter cerebri hypothalamum et per hormon resolvens CRH (corticotropini resolvens hormon) hypophysem (= glamdulam pituitariam), denique per hormon ACTH (adrenocorticotropinum hormon) cortices glandularum suprarenalium describit. Munus axis HPA est synthesis corticoidorum adrenalium gubernandi.

## Biochemia 
Generant corticis cellulae ex cholesterolo plus quam triginta hormontum steroidorum, quae cellularum itinera metabolica, per exemplum, gluconeogenesem catalysant. Tria genera hormontum steroidorum nota sunt: mineralocorticoida, glucocorticoida, androgena; eorum synthesis quaedam cytochromata P450 enzyma requirit.
### Synthesis hormontum steroidorum 
[thumb|[Cholesterolum est substantia hormontum adrenalium antecessor. Ei 27 atomi carbonii (C27) sunt.]]
Substantia principalis est cholesterolum, cum atomis carbonii viginti septem (C27) et *nucleo cyclopentanoperhydrophenanthreno*. Conversionis primae in pregnenolonum, cum carbonii atomis viginti unis (C21), enzymum mitochondriale *cholesteroli desmolasis*, CYP11A, necesse est. Pregnenolono exeunte partitio fit:
* partim ad mineralocorticoida et glucocorticoida (utrumque C21 quoque) per progesteronum; divisio inter mineralocorticoida et glucocorticoida ab progesterono fit.
* partim ad androgena, cum carbonii atomis undeviginti (C19) per DHEA (dehydroepiandrosteronum).
#### Synthesis aldosteroni mineralocorticoidi 
Adrenocorticotropino hormono (ACTH) stimulata synthesis aldosteroni in zona glomerulosa fit: Ex cholesterolo enzymi CYP11A1 ope oritur pregnenolonum, deinde progesteronum fabricatur, post hoc 11-deoxycorticosteronum, corticosteronum, 18-hydroxcorticosteronum, demum aldosteronum.

Mineralocorticoidum naturale principale, aldosteronum, ex cholesterolo in gradibus sex formatur: 
# Cholesterolum → Pregnenolonum (synthesis pregnenoloni haec in gonadis, glandulis adrenalibus, cerebro)
# Pregnenolonum → Progesteronum
# Progesteronum → 11-Deoxycorticosteronum (enzymi 21-hydroxylasis auxilio) (praeterea per 17α-hydroxylasem in 17-Hydroxprogesteronum - versus cortisolum)
# 11-Deoxycorticosteronum → Corticosteronum
# Corticosteronum → 18-Hydroxycorticosteronum
# 18-Hydroxycorticosteronum → Aldosteronum

#### Synthesis cortisoli glucocorticoidi 
Synthesis cortisoli in corticis adrenalis strato medio (zona fasciculata) fit.
# Cholesterolum → Pregnenolonum
# Pregnenolonum → Progesteronum
# Progesteronum → 17-Hydroxprogesteronum per 17α-hydroxylasem
# 17α-Hydroxprogesteronum → 11-Deoxycortisolum
# 11-Deoxycortisolum → Cortisolum
Extra glandulas adrenales ex cortisolo formantur cortisonum (abhinc tetrahydrocortisonum et allo-tetrahydrocortisolum), 18-hydroxycortsolum (dein oxocortisolum), tetrahydrocortisolum, allo-tetrahydrocortisolum.

## Mala et morbi glandularum suprarenalium 
In senectute *degeneratio* zonae glomerulosae observatur. Chronica *animi contentione* et mentis morbis *latitudo conspicue aucta* zonae fasciculatae observari potest. *Aldosteronismus primarius* sive *syndroma Conn* ad generationem aldonsteroni immoderatam spectat. *Insufficientia corticis* glandularum suprarenalium morbus Addisonianus nominatur. Rarissime mutationes geneticae geni ABCD1 cum glandulae insufficientia quoque coniunctae sunt: adrenoleucodystrophia et adrenomyeloneuropathia. Interdum glandularum tumores *adenomata* observantur.

## Notae 
* Adrenalina
* Hypothalamus
* Mitochondrium
* Receptorium glucocorticoidorum
* Systema endocrineum

Categoria:Abdomen
Categoria:Glandulae
Categoria:Systema endocrineum
Categoria:Systema nervosum autonomicum
Categoria:Spatium retroperitoneale