Caouinum

[thumb|upright=0.9|Vindemia apud [Tupinambae|Tupinambas fructuum cassuviorum, qui ad confectionem caouini adhibentur (André Thévet, *Les Singularitez de la France antarctique* [Lutetiae, 1558] f. 120v)]]
**Caouinum**, Lusitane *cauim*, est potio fortis translaticia Aboriginum Brasiliae ex tempore ante Columbum. Sunt adhuc qui hodie remotis et rusticis locis in Panama et America Meridionali conficiant. Caouinum fit ex mandioca fermentata, vel maizio, nonnumquam additis pomorum sucis. Tribus Cunarum Panamensis platanis utuntur.

Proprium est caouino ut impensum praecipuum coquatur, manducatur, et denique recoquatur ante fermentationem, ut enzyma in saliva amulum sacchara fermentabilia reddat (eodem pacto olim fiebat temetum Iaponicum).

## Caouinum saeculis XVI et XVII apud Tupinambas 
[thumb|upright=1.25|Masticatio suci a mulieribus ad fermentationem caouini ([Andreas Thevetus|André Thévet, *Les Singularitez de la France antarctique* [Lutetiae, 1558] f. 46v)]]
Quae sequuntur, pleraque ex Ioannis Lerii *Historia navigationis in Brasiliam* extracta, ad Tououpinambaultios vel Tupinambas spectant, qui litus medium Brasiliae saeculo XVI habitabant. Similem autem morem Brasilienses indigenae usque ad hunc diem praebent.

Paratio caouini (ut omnium alimentorum) erat munus muliebre tantum, nullis viris adiuventibus:
:[Radices mandiocae] in primis postquam minutatim conciderunt ... inque vasis luteis suffervefaciunt, quoad mollescant, emollitas ab igne removent, ac defervescere sinunt. His ita expeditis, earum pleraeque circa ingentia illa vasa sedentes, frusta illa mollita mandendo comminuunt, [enzymis in saliva amulum saccharos fermentabiles reddentibus,] deinde singula manu ab ore excipientes in aliud vas igni impositum deiiciunt, ut ibi rursus ferveant: baculo autem agitant, donec satis ferbuisse iudicent. Tum secundo a flammis ablatum in alia vasa e cannis, quorum singula cadum minorem Burgundium aequant, minime colatum reponunt. Ubi vero rursus ferbuerit, despumatumque fuerit, cannas illas operiunt quoad ... ebibant ... Nihilominus hoc sibi firmiter persuadent barbari, potionem nullius saporis futuram, si radices aut milium ipsi mandant. Deinde tam hoc indignum arbitrantur, quam ineptum est quod a rusticis Segusianis factitatur, qui et nent et colum gestant.

Potio evenit "subturbida et spissa ... ac fere lactis saporem imitatur". Caouinum sunt varietates et "rubea" et "alba" sicut vini, et pomis sapor tingi potest. Eadem prorsus ratione conficiunt similem potionem ex maizio (quod "*auati*" et "milii" nomine Lerius commemorat). Quoniam autem mandioca ac maizium "quolibet tempore in illa regione proveniunt, ideo quotienscumque visum est potum eiusmodi conficiunt tanta copia, ut semel plusquam triginta cados sexagenum sextariorum Parisiensium in ipsorum aedibus dispositos viderim". Quo dicto Lerius Europaeos potatores his verbis admonet: "Procul estote Germani, Flandri, Helvetii, omnesque adeo qui strenue potando palmam petitis. Vos enim audito barbarorum potandi modo sponte illis cessuros esse video:" unum solum, vel duos tranquille potare posse, sed caouinum frequentius maximis compotationibus bibi, a decem hominibus usque ad sescentos, nunnumquam ex compluribus oppidis; caouinum necessarium esse adhibitis solemnibus caeremoniis, praesertim cum captivus mactetur.

Caouinum compotationibus apponere quoque mulieres contingit. Caouim magis delectabilis habetur tepidum, qua de causa feminae lentum ignem circa vasa medio foro reposita accendunt "ut potus ille tepescat ... Id ubi factum est, primum aperiunt cadum et poculorum loco cucurbitae amplae altera parte, quae tres Parisienses sextarios capiat hauriunt. Tum viri saltando ad illas accedunt, plenosque cyathos ab ipsarum manibus accipiunt, illaeque identidem bibunt et uno haustu plena pocula absorbent. Haustus vero tantisper repetunt dum in cadis omnibus vel una *caou-in* gutta restat. Tres dies et noctes continue bibentes" vidit Lerius Tououpinambaultios, hilares canentes, sibilantes, saltantes, choreas agitantes; viros usque adeo expletos potuque oppressos ut oneri ferendo impares essent; vomere ut bibant "quia incoepti certaminis defectio ignaviam argueret:" sed (mirabile dictu) inter bibendum nihil comedere, atque inter comedendum omnino non bibere.

Simon de Vasconcellos in *Chronica da Companhia de Jesu do estado do Brasil* (1663) duodecim fere varietates caouini enumeravit, praecipue per materies digestas, quae materies sunt *Spondias cytherea*, *aypi* et *manihot* (varietates *Manihot esculentae*), *Musa*, *Zea mays*, *Ananas comosus*, *Ipomoea batatas*, *Genipa americana*, *Anacardium occidentale*; insuper e melle silvestri atque e saccharo; insuper varietas *bacutinguy* quem non definit, fortasse e fructu *Platoniae insignis*. Optime ex *Anana comoso*, sed maxima quantitate provenisse rettulit e cassuviis (fructibus *Anacardii occidentalis*) cuius usum Andreas Thevetus iam anno 1558 descripserat. Idem Vasconcellos confectionem caouini e cassuviis breviter evoluit:
:Huius cadum vidi, de quo, nisi originem pro certo habuisses, vinum Portugallense esse dixeris. Hoc modo conficiunt. Cassuvia in hirneas exprimunt. Ibi sucum reponunt dum ferveat spumetque fermenteturque, usque dum substantia vini fiat, plus minusve acida ratione temporis elapsi. Hoc vinum inter eos super alia omnia aestimatur: qui arborem cassuviorum possideat, propter hunc usum, praedium pinguissimum habere reputatur.

## Notae 
## Bibliographia 
; Fontes antiquiores
* 1557 : Hans Staden, *Warhaftige Historia und Beschreibung eyner Landtschafft der wilden, nacketen, grimmigen menschfresser Leuthen in der Newenwelt America gelegen*. Marburgiae lib. 2 cap 15; pp. 111-112 versionis Latinae
* 1558 : André Thevet, *Les Singularitez de la France antarctique, autrement nommée Amérique* (Lutetiae) ff. 46r-47r ("cahouin")
* 1578 : 
* 1586 : 
* 1663 : 
* 1912 : George Earl Church; Clements Markham, ed., *Aborigines of South America* (London: Chapman and Hall, 1912) pp. 231-233

; Eruditio
* Euziclei G. Almeida, Caio C. T. C. Rachid, Rosane F. Schwan, "Microbial population present in fermented beverage ‘cauim’ produced by Brazilian Amerindians" in *International Journal of Food Microbiology* vol. 120 (2007) pp. 146–151
* Alessandro Barghini, "Cauim: entre comida e ebriedade" in *Boletim do Museu Paraense Emilio Goeldi: Ciencias Humanas* vol. 13 (2018) pp. 561-571
* Gabriela Alejandra Chacón Mayorga et al., "Ancestral fermented indigenous beverages from South America made from cassava (Manihot esculenta)" in *Food Science and Technology/Ciência e Tecnologia de Alimentos* [Câmpinas] (2020)
* Fábio Faria-Oliveira et al., "The Role of Yeast and Lactic Acid Bacteria in the Production of Fermented Beverages in South America" in Ayman Hafiz Amer Eissa ed., *Food Production and Industry* (Intechopen, 2015)
* Gilberto G. Gardiman et al., "A morfologia dos vasos Jê na produção de cauim de milho em Vereda III: uma proposição" in *Revista do Museu de Arqueologia e Etnologia* vol. 7 (2016) pp. 111-120
* Jean Guy LeBlanc et al., "Indigenous fermented foods and beverages produced in Latin America" in Jane L. Morrison, ed., *Food Intake* (Nova, 2012) pp. 35-58
* Guilherme Orlandini Heurich, "Outras alegrias: cachaça e cauim na embriaguez Mbyá-Guarani" in *MANA* vol. 21 (2015) pp. 527-552
* Francisco Silva Noelli, José Proenza Brochado, "O cauim e as beberagens dos Guaraní e Tupinambá: equipamentos, técnicas de preparaço e consumo" in *Revista do Museu de Arqueologia e Etnologia* vol. 8 (1998) pp. 117-128

* Cachaça
* Cicha

Categoria:Potiones fortes
Categoria:Alimenta Brasiliana
Categoria:Potiones Latino-Americanae
Categoria:Tupinambae