Cogitatio libera

[thumb|*[Viola × wittrockiana,* usitatum cogitationis liberae signum.]]
**Cogitatio libera** est sententia philosophica quae ponit opiniones veritatem attingentes formari debere in logica, ratione, et empirismo conditas, contra auctoritatem, traditionem, vel alia dogmata. Cognitiva cogitationis liberae adhibitio cogitare libere, et exercitatores cogitationis liberae cogitatores liberi appellantur.

Cogitatio libera ponit homines notiones accipere non debere quae veritas propositas sunt sine scientia et ratione consultata. Ergo, cogitatores liberi eorum opiniones iacere conantur in fundamentis factorum, rationis scientificae, et principiorum logicae, ullius fallaciae vel effectus sapienter circumscribentis auctoritatis, praeiudicii confirmationis, praeiudicii cognitivi, sapientiae usitatae, culturae popularis, praeiudicii, sectarianismi, traditionis, legendorum urbanorum, et omnium dogmatum aliorum vacui. De religione, cogitatores liberi habent indicia haud sufficientia exsistentiam sustinere rerum supernaturalium esse.

Dictum in "Clifford's Credo" Gulielmi Kingdon Clifford, mathematici et philosophi Britannici saeculi undevicensimi, propositionem cogitationis liberae fortasse optime describit: "Falsus est, semper et ubique, et pro aliquo, aliquid sine indiciis haud sufficientibus credere."
 
Etiam est significatio *liberum examen* nunc saepe in usu in Belgica (Batavice *vrij onderzoek*, Francice *libre examen*). Quam primo Angelus Politianus usus est, ad finem opinionis hominum describendi qui in re publica litteraria numerabantur. *Liberum examen* etiam erat praeceptum Universitatis Lugduno-Batavae. Hodie in Belgica principium liberi examinis communitatem cosmotheoreticam laicam dictam - etiam lege! - definit.

## Signum
Viola est usitatum et durabile liberae cogitationis signum, cuius usus litteris Unionis Saecularis Americanae exeunte saeculo undevicesimo institutus est. Flos ille symbolicus, qui Anglice *pansy* sonat, sic explicari solet: *Pansy* a vocabulo Francico *pensée* 'cogitatum' originem ducit. Quod nomen ideo accepisse putatur, quia florem faciei humanae similem gerat, et a summa ad praecipitem aestatem cernuus quasi in cogitationem inclinatus nutet.

## Historia
Cogitatio critica in Mediterraneo Hellenistico floruit, in repositoriis scientiae et sapientiae in Hibernia, et in civilizationibus Iranianis (exempli gratia, aetate Omar Khayyam (1048–1131) et eius *Rubaiyat* (poematum non orthodoxorum Sufiorum), atque in aliis civilizationibus, sicut Sinicis (exempli gratia, maritima domus Song Meridianae redintegratio, 420–479), et per cogitatores haereticis de alchemia et astrologia esoterica, ad Renascentiam et Reformationem.

Franciscus Rabelaesus, medicus et scriptor Francicus, libertatem "rabelaesianam" et epulas et potionem cecinit (verbum et symbolum libertatis mentis), simulationes orthodoxiae conformisticae in Thelema (a Graeco θέλημα 'voluntas') contemnens, sua abbatia utopiana, cuius sententia fuit *Fac Quae Vis:*

Gargantua id sic constituerat. In omne eorum regimine et severissimo eorum ordinis vinculo, haec fuit sola sententia observanda, Fac Quae Vis; quia homines liberi . . . honeste se gerunt et flagitia evitant. Quod honorem appellant.

Pantagruel, heros Rabelaesianus, cum ad "Oraculum Ampullae Divinae" iter fiat, vitale discit praeceptum uno vocabulo: *bibe!* Quod significat "Vita simplice frui, sapientiam et scientiam disce, homo liber." Praeter verborum lusus, ironiam, et saturam, prologus metaphoricus Gargantuanus lectori dicit "Os frange, et medullam substantia plenam exsorbe," nucleum sapientiae.

[thumb|[Robertus G. Ingersoll, cogitator liber Americanus.]]

*Aetas aurea cogitationis liberae
*Aevum Illuminationis
*Agnosticismus
*Anarchismus
*Anti-authoritarianismus
*Apologetica
*Atheismus
*Cogitatio critica
*Cynismus
*Deismus
*Dies cogitationis liberae
*Evidentialismus
*Humanismus saecularis
*Individualismus
*Infidelis
*Robertus G. Ingersoll
*Irreligio
*Laicismus
*Libertas cogitationis
*Motus ethicus
*Naturalismus (philosophia)
*Nontheismus
*Novacula de Ockham
*Obiectivismus
*Pantheismus pantheisticus
*Pantheismus
*Positivismus
*Rationalismus
*Saecularismus
*Georgius Sand
*Scepticismus
*Scepticismus religiosus
*Scientismus
**Secular Review*
*Theismus philosophicus
*Thelema
*Ioannes Toland
*Universalismus Unitarianus

## Notae
## Bibliographia
*Brandt, Eric T., et Timothy Larsen. 2011. The Old Atheism Revisited: Robert G. Ingersoll and the Bible. *Journal of the Historical Society* 11(2):211–238. Abstractum. doi:10.1111/j.1540-5923.2011.00330.x.
*Jacoby, Susan. 2004. *Freethinkers: A History of American Secularism.* Novi Eboraci: Metropolitan Books. ISBN 0805074422.
*Royle, Edward. 1974. *Victorian Infidels: The Origins of the British Secularist Movement, 1791–1866.* Manchester: Manchester University Press. ISBN 0719005574.
*Royle, Edward. 1980. *Radicals, Secularists and Republicans: Popular Freethought in Britain, 1866–1915.* Manchester: Manchester University Press. ISBN 0719007836.
*Tribe, David. 1967. *100 Years of Freethought.* Londinii: Elek Books.

## Nexus externi
*Cogitatio libera iuvenis, www.youngfreethought.net
*Historia cogitatio liberae, www.atheistfoundation.org
*Humanist Canada, humanists.ca

Categoria:Agnosticismus
Categoria:Anarchismus
Categoria:Atheismus
Categoria:Deismus
Categoria:Epistemologia
Categoria:Humanismus
Categoria:Motus philosophici
Categoria:Saecularismus
Categoria:Scepticismus