Linguae Transnovaguineanae

thumb|400px|Spatium propositorum variorum linguarum Transnovaguineanarum.
thumb|400px|Familiae variae quae sunt notio Rossiana phyli Transnovaguineanae. Maxima diversitas is terris altis orientalibus invenitur. (Ex Ross 2005, Anglice signata.)

**Linguae Transnovaguineanae** (TNG) sunt lata familia vel phylum linguarum Papuanarum, quae in usu in Nova Guinea et insulis propinquis est, fortasse tertia a maxima familia linguarum in orbe terrarum nota. Nucleus familiae bene probatum esse habetur, sed eius fines et partes incertae sunt. Fuerunt tres proposita praecipua.

## Phonologia
Proto-Transnovaguinea reconstruuitur cum usitato inventario simplice Papuano: quinque vocales, , tres phonationes occlusivorum in tribus locis,  (Andreas Pawley seriem dictam reconstruit in nasalis ), affricato palatale , fricativo , et approximantibus . Syllabae plerumque sunt (C)V, sed CVC in finibus vocabulorum fieri potest. Multae ex his linguis tonum verbalem habent.
 
## Pronomina
Ross insequens paradigma pronominale pro Transnovaguineana reconstruit, cum **a~*i* ablautum pro singulare~non-singulare:
 
:
 
Est forma coniuncta pro 'nos', minus saepe testificata, **nu*, atque **ja* pro 'tu', quod fortasse, apud coniecturam Rossianam, fuit forma urbana. Praeterea fuerunt suffixa dualia **-li* et **-t*, et plurale suffixum **-nV*, (*n* cum vocale), ac suffixa pro numeris collectivis **-pi-* (duale) et **-m-* (plurale), quae pro nos inclusivum fuerunt cum ad primam personam adhibentur. Reflexa autem suffixorum collectivorum solum in terris altis mediis et orientalibus inveniuntur, et ergo tam vetus quam proto-transnovaguineana fortasse non sunt.

Vocabula lexica, sicut *niman 'pediculus', etiam reconstrui possunt:
::''Reflexa *niman 'pediculus', quae intermedium vocabulum *iman in oriente testificantur:
:Chimbu: Middle Wahgi *numan*
:Engana: Enga & Kewa *lema*
:Finisterrae–Huon: Kâte *imeŋ*, Selepet *imen*
:Gogodala *mi*
:Kainantu–Goroka: Awa *nu*, Tairora *nume*, Fore *numaa*, Gende *(tu)nima*
:Kiwaiana Meridiana *nimo*
:Koiariana: Managalasi *uma*
:Kolopom: Kimaghana & Riantana *nome*
:Kwale *nomone*
:Madang: Kalam *yman*, Dumpu (Litus Rai) *im*, Sirva (Adelberta) *iima*
:Mek: Kosarek *ami*
:Moraori *nemeŋk*
:Lacus Paniai: Ekari *yame* (metathesis?)
:Timor–Alor–Pantar: Pantar Occidentalis *(h)amiŋ*, Oirata *amin* (metathesis?)
:Wiru *nomo*
:Rami dubii:
::Pauwasi: Yafi *yemar*
::Sentani Medium *mi*

*Linguae Enganae
*Linguae Indo-Pacificae

## Bibliographia
*Pawley, Andrew. 1998. The Trans New Guinea Phylum Hypothesis: A Reassessment. In ''Perspectives on the Bird's Head of Irian Jaya, Indonesia,* ed. Jelle Miedema, Cecilia Odé, et Rien A. C. Dam, 655–690 Amstelodami: Rodopi. ISBN 9789042006447. OCLC 41025250.
*Pawley, Andrew. 2005. The Chequered Career of the Trans New Guinea Hypothesis: Recent Research and Its Implications. In *Papuan Pasts: Cultural, Linguistic and Biological Histories of Papuan-Speaking Peoples,* ed. Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, et Jack Golson, 67–107. Canberrae: Pacific Linguistics. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.
*Ross, Malcolm. 2005. Pronouns as a Preliminary Diagnostic for Grouping Papuan Llanguages. In *Papuan Pasts: Cultural, Linguistic and Biological Histories of Papuan-Speaking Peoples,* ed. Andrew Pawley, Robert Attenborough, Robin Hide, et Jack Golson, 15–66. ISBN 0858835622. OCLC 67292782.
*Wurm, Stephen. 1975. *Papuan Languages and the New Guinea Linguistic Scene: New Guinea Area Languages and Language Study 1.''Textus. Canberrae: Department of Linguistics, Research School of Pacific Studies, Australian National University. OCLC 37096514.

## Nexus externi
* Linguae Transnovaguineanae in Proposito MultiTree, multitree.org

Categoria:Linguae Indonesiae
Categoria:Linguae Transnovaguineanae