De morte Alexandri et Hephaestionis

[thumb|Alexandri Magni imago ab eruditis [Pyrgoteles|Pyrgoteli, regis ipsius sculptori, adscripta, et fortasse circa annum 325 facta]]
***De morte Alexandri et Hephaestionis*** (Graece Περὶ τῆς Ἀλεξάνδρου καὶ Ἡφαιστίωνος ταφῆς vel μεταλλαγῆς, seu Περὶ τῆς Ἡφαιστίωνος καὶ Ἀλεξάνδρου τελευτῆς) fuit opus ab Ephippo Olynthio scriptum, hodie deperditum, de ultimis diebus Alexandri Macedonis, de convivio huius regis novissimo, et de morte Hephaestionis Alexandri socii. Ex hoc opere quattuor vel quinque fragmenta, ab Athenaeo in *Deipnosophistis* citata, hodie usque servantur:

*  126 F 1. "Macedones, ut ait Ephippus Olynthius libro primo De Alexandri et Hephaestionis sepultura, modeste bibere nesciverunt, sed initio statum ita largis utebantur propinationibus, ut iam ebrii essent primis iam impositis mensis, et perfrui cibis non possent":  120e
* 2. "Alexander Magnus cum amicis cenans, ut tradit Ephippus Olynthius in libro De Alexandri et Hephaestionis obitu, centum minas impendebat quotidie, cenantibus circa sexaginta aut septuaginta amicis":  146c
* 3. "Bibebat plurimum etiam Proteas Macedo, ut scribit Ephippus in libro De Alexandri et Hephaestionis sepultura, robustoque corpore vitam traduxit, quamvis se strenue in bibendo exercuisset. Alexander igitur aliquando, cum poculum poposcisset bicongium, bibens propinavit Proteae; quod ille sumptum, multis laudibus regem prosecutus, ebibit plaudentibus cunctis. Et haud multo post idem poculum poscens Proteas, rursusque bibens propinavit regi. Alexander vero, accepto poculo, hausit quidem fortiter, at perferre non potuit, sed reclinatus in pulvinar, e manu dimisit poculum. Et ex eo tempore morbo correptus obiit, cum infensus ei esset (ut ait idem auctor) Bacchus, quod patriam ipsius Thebas oppugnasset":  434a
* 4-5: "De Alexandri Magni luxuria Ephippus Olynthius in libro de Hephaestionis et Alexandri obitu ait: In hortis ipsi statutum fuisse aureum solium et lectos argenteis fultos pedibus, in quibus cum amicis sedens responsa dabat. . . . Ephippus scribit Alexandrum etiam sacras vestes in cenis gestavisse, modo Ammonis purpuram et fissiles soleas, et cornua sicut ipse deus; modo Dianae, cuius cultum saepe etiam sumebat cum curru veheretur, Persica quidem stola indutus, sed ita ut supra humeros arcus deae et spiculum emineret; subinde etiam Mercurii cultum. Alias fere ac quotidie chlamydem purpuream et tunicam medio albo intertexto, et causiam, cui diadema regium circumpositum; ubi vero cum amicis una esst, talaria, et petasum in capite et caduceum in manu; saepe vero etiam leoninam pellem et clavam, veluti Hercules. Rigabat Alexander exquisitissimis unguentis et fragranti vino pavimentum: adolebatur vero illi myrrha et reliqua suffimenta: favebantque linguis qui aderant omnes cum alto silentio prae metu. Sanguinarius enim erat, nec ferenda eius ira. Videbatur enim esse melancholicus. Ecbatanis cum Baccho solemne sacrificium perageret, omnibus ad epulum abundantissime comparatis, et Satrabates praefectus milites omnes epulis accepit. Ad quod spectaculum cum multi confluxissent, ait Ephippus, superba multa edebantur praeconia et vel Persica arrogantia insolentiora. Nam cum alii alia per praecones edicerent et coronis honorarent Alexandrum, unus aliquis e novissimi agminis ductoribus, omnes assentatione supergrediens, re cum Alexandro communicata haec edicere praeconem iussit: 'Gorgus, armorum custos, Alexandrum ammonis filium corona donat trium milium aureorum: et quando Athenas oppugnabit, decem milibus armaturarum, et telis omnibus instrumentisque ad belli usum facientibus'":  537d-538b; interprete Carolo Mullero
* T 3: De natura arborum  1.12.13 Charetem Ephippumque et Nicobulam citavit, sed de qua re incertum est; nisi sit Alexandrum militesque suos ex India hedera coronatos rediisse ( 16.144).

Proponitur Ephippum tabernaculum Alexandri Magni descripsisse (sicut aliis verbis Chares Mytilenaeus) atque hanc descriptionem ab Aeliano (*Varia historia* 9.3) Polyaenoque (*Strategemata* 4.3.24) et Phylarcho ( 141f) sine nomine Ephippi citatam esse.

## Notae 
## Bibliographia 
; Editiones fragmentorum
*  fasc. 2 pp. 125-126 (vide pp. 497-498 versionis archive.org) 
* A. P. Gadaleta, "Efippo storico di Alessandro: testimonianze e frammenti" in *Annali della Facoltà di Lettere e Filosofia di Bari* vol. 44 (2001) pp. 97–144
* Robertus Geier, *Alexandri M. historiarum scriptores aetate suppares* (Lipsiae: Gebauer, 1844) pp. 309-317 Textus
*  vol. 2 no. 126. Kommentar (1930) pp. 437-439
* C. Ravazzolo, *Efippo di Olinto: testimonianze e frammenti*. Tivoli, 2017

; Eruditio
* 
* A. B. Bosworth, E. J. Baynham, edd., *Alexander the Great in fact and fiction* (Oxonii: Oxford University Press, 2000) 
* Werner Hoffmann, *Das literarische Porträt Alexanders des Grossen in griechischen und römischen Altertum*. Lipsiae, 1907 Textus
* Felix Jacoby, "Ephippos (4)" in  vol. 5 ii (Stuttgart: Metzler, 1905) cols 2858-2859
* E. Neuffer, *Das Kostüm Alexanders des Grossen* (Dissertatio universitatis Giessensis, 1929)
* 
* Patrick Pfeil, "Die Alexanderhistoriker Ephippos von Olynth (FGrH 126) und Nikobule (FGrH 127) in eAQUA" in *Das Portal eAQUA: neue Methoden in der geisteswissenschaftlichen Forschung IV, Working Papers* no. 9 (2013)
* E. Schwartz, "Kallisthenes *Hellenika*" in *Hermes* vol. 35 (1900) pp. 106-130, vide p. 127
* A. J. S. Spawforth, "The Pamphleteer Ephippus, King Alexander and the Persian Royal Hunt" in *Histos* vol. 6 (2012) pp. 169–207
* W. W. Tarn, *Alexander the Great*. Vol. 2: *Sources and studies* (Cantabrigiae, 1948) p. 354 nota 1 et alibi

* Cena regum Persarum
* Fontes rerum gestarum Alexandri Magni

## Nexus externi 
Categoria:Libri de Alexandro Magno
Categoria:Libri deperditi
Categoria:Litterae Graecae antiquae
Categoria:Scripta saeculo 4 a.C.n.