open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rubus (fructus)

[thumb|Rubi: nondum maturi (albi), maturescentes ([roseus|rosei vel purpurei) et maturi (caesii et lividi, paene nigri).]]
thumb|Rubus maturus

**Rubus**, interdum **morum** et **morum silvaticum**, est fructus, quem aliqui frutices generis *Rubi* ferunt; saepius fructus *Rubi caesii* et *Rubi fruticosi* sic nominantur (sed non *Rubi idaei*). Drupae sunt polypyrenae. Colore mutantur dum maturescunt: primo albi, postea rosei et purpurei sunt, donec maturi lividi et paene nigri fient.

## Proprietates botanicae 
[thumb|Laeva: [caulis|caules florentes et fructiferentes; dextra: caules anni primi, sine floribus et fructibus.]]
Rubi sunt plantae perennes quae plerumque caules bienniales e radicibus anni prioris ferunt.

Flores vere maturo primaque aestate in racemis ad laterales ramulorum florentium apices generantur., et Calpurnius Siculus:
Spes magis arridet: certe ne fraga rubosque
colligerem.

Sed Ovidius:
Et in duris haerentia mora rubetis.

* *Morus*

## Notae
## Bibliographia 
* Allen, D. E., et P. Hackney. 2010. "Further fieldwork on the brambles (*Rubus fruticosus* L. agg.) of North-east Ireland." ''Irish Naturalists' Journal* 31: 18–22.
* Blamey, Marjorie. 1989. *The illustrated flora of Britain and northern Europe.* Londinii: Hodder & Stoughton. ISBN 978-0-340-40170-5. OCLC 41355268.
* Bushman, B.S., B. Phillips, T. Isbell, B. Ou, J. M. Crane, et S. J. Knapp. 2004. "Chemical composition of caneberry (*Rubus* spp.) seeds and oils and their antioxidant potential." *Journal of Agricultural and Food Chemistry* 52, no. 26 (December): 7982–7. . PMID 15612785. S2CID 32100735.
* Harding, Deborah. 2017. "The History of the Blackberry Fruit." *Garden Guides,* 21 Septembris 2017. Leaf Group Ltd. Textus interretialis.
* Sellappan, S., C. C. Akoh, et G. Krewer. 2002. "Phenolic compounds and antioxidant capacity of Georgia-grown blueberries and blackberries." *Journal of Agricultural and Food Chemistry* 50 (8): 2432–38. . PMID 11929309.

## Nexus externi
sub verbo *rubus* et sub verbo *morum''

Categoria:Drupae
Categoria:Fructus
Categoria:Plantae medicinales
Categoria:Rubus
Petrus Sanfourche-Laporte

**Petrus Sanfourche-Laporte**, (natus die 24 Martii 1774 Sarlati et mortuus 30 Iunii 1856 Lutetiae) advocatus et scriptor Gallicus fuit. Ab 1832 ad 1852 Bruxellis in Curia Cassationis advocatus functus est. Eius opus maius, *Le Nouveau Valin* (1809), refert  et eius commentarium in *Ordonnance de la Marine* (1681).

## Notae 
Categoria:Nati 1774
Categoria:Mortui 1856
Categoria:Scriptores Franciae
Categoria:Auctores Francogallici
Categoria:Iuris consulti
Lycianthes acapulcensis

***Lycianthes acapulcensis*** est species plantarum florentium familiae Solanacearum in Mexico sponte crescens. Ibi fructus ad comedendum colliguntur.

## Bibliographia 
* William G. D'Arcy in *Solanaceae Newletter* vol. 2 no. 4 (1986) pp. 11, 23 
* Ellen Dean et al., "The genus Lycianthes (Solanaceae, Capsiceae) in Mexico and Guatemala" in *PhytoKeys* vol. 168 (2020) no. 3093; eadem res alibi

## Nexus externi 
Categoria:Solanaceae
Categoria:Species plantarum
Categoria:Taxa W. G. D'Arcy
Categoria:Taxa 1986
Categoria:Fructus
Categoria:Pabulata Americae mediae
Vallis vere inundata

[thumb|[Tamesis (fluvius)|Tamesis fluvius vallem adiacentem vere inundat.]]
**Vallis vere inundata**, vel **alveus maior** vel **planities inundationis**, est conformatio terrestris, quae secundum ripas fluminis extenditur; demissio humida est, quae tempore eluvionis vernae inundatur. Saepe maeandris et bracchiis caecis abundat. Prata inundata, ad pecuda pascenda optima, late per valles inundatas stratae sunt; interdum et silvae humiles (e.g. saliceta) hic crescunt. Ripa ipsa saepe altior est, quam vallis inundatae pars principalis; nam sedimenta alluvialia hic congeruntur. Valles inundatae antiquiores interdum terrassas, quasi gradus, a flumine ascendentes, faciunt.

## Notae
## Bibliographia 
* Powell, W. Gabe. 2009. *Identifying Land Use / Land Cover (LULC) Using National Agriculture Imagery Program (NAIP) Data as a Hydrologic Model Input for Local Flood Plain Management.* Applied Research Project, Texas State University. Situs interretialis.

## Nexus externi
* De vallibus inundatis (*Britannica*) 
* De vallibus inundatis (*Encyclopaedia Russica magna*) 
* De vallibus inundatis (*Encyclopaedia Norvegica*) 

Categoria:Hydrologia
Categoria:Conformationes terrestres
Categoria:Valles
Nucleus Telluris exterior

[thumb|Structura Telluris: 1a, [Cortex Telluris|cortex oceanicus; 1b, cortex continentalis; 2, mantele Telluris; 3, nucleus Telluris; 4, lithosphaera; 5, asthenopshaera; 6/3a, **nucleus exterior**; 7/3b, nucleus interior.]]
**Nucleus Telluris exterior** est pars Telluris (vel geosphaera) quae nucleum interiorem circumcingit. Liquidum est, et latitudinem circa 2266 chiliometra habet; exterior nuclei margo circa 2890 chiliometra sub superficie Telluris iacet. Temperatura in superficie nuclei liquidi circa 4400 °C, est, in confinio cum nucleo interiore circa 6100 °C. Ligationibus ferri et niccoli compositus esse putatur; etiam sulphur et oxygenium in nucleo exteriore adsunt.

Ab Inge Lehmann, quae undis seismicis studuerat. anno 1936 nucleus exterior inventus est. Undae aliquae a margine nuclei interioris refringuntur; hoc confinium disiectio Bulleniana et disiectio Lehmanniana' nuncupatur.

Convectio metallorum liquidorum in nucleo exteriore campum magneticum Telluris efficit.

## Notae
## Bibliographia 
* Gutenberg, Beno. 2016. "Physics of the Earth's interior." Academic Press. ISBN 978-1-4832-8212-1.
* Jeffreys, Harold. 1926. "The Rigidity of the Earth's Central Core." *Geophysical Supplements to the Monthly Notices of the Royal Astronomical Society* 1, no. 7 (1 Iunii): 371–83. Bibcode:1926GeoJ....1..371J. . ISSN 1365-246X. Textus interretialis.
* Young, C. J., et T. Lay. 1987. "The Core-Mantle Boundary." *Annual Review of Earth and Planetary Sciences* 15 (1): 25–46. Bibcode:1987AREPS..15...25Y. . ISSN 0084-6597.

## Nexus externi 
* De nucleo Telluris. *Encyclopaedia Britannica.*
* De nucleo Telluris. *Magna Encyclopaedia Russica.*

Categoria:Magnetismus
Categoria:Structura telluris
Vitalianus (nomen)

**Vitalianus** est nomen et praenomen masculinum scilicet Latina origine, patronymicum nominis Vitalis. Hodie ut praenomen in Italia (Italiane *Vitaliano*) adhibetur.

## Qui hoc nomen habuerint 
* Vitalianus, pontifex maximus
* 
* Flavius Vitalianus, vir politicus

## Qui hoc praenomen habuerint 
* Vitalianus Brancati
* 
* 
* Vitalianus Vicecomes

## Notae 
* Vitalis (nomen)

Categoria:Nomina
Categoria:Praenomina masculina
Ruben

***Ruben*** (Hebraice רְאוּבֵן *Rəʾūven*; Graece Ῥουβήν) est nomen et praenomen masculinum Hebraica origine. Ex vocabulis Hebraicis *reu* 'vide' (imperativus) et *ben* 'filius' ducitur.

## Qui hoc nomen habuerint 
* Ruben, persona biblica

### Reges Armeniae 
* Ruben I
* Ruben II
* Ruben III

## Qui hoc praenomen habuerint 
* Ruben Bonifaz Nuño
* Ruben Chapman
* Ruben Darío
* Ruben Fenton
* Ruben Fonseca
* Ruben Hinojosa
* Ruben Rivlin
* Ruben Salazar Gómez
* Ruben Serrano Calvo

## Nexus externi
Categoria:Praenomina
Categoria:Praenomina Batava
Categoria:Praenomina Danica
Categoria:Praenomina Francogallica
Categoria:Praenomina Norvegica
Categoria:Praenomina Suecica
Conformatio terrestris

[thumb|[Collis conicus in planitie salsa Argentinae et montes longinqui.]]
**Conformatio terrestris** est superficiei Telluris mutatio vel unitas prominentiae describendae. Geomorphologia conformationibus terrestribus studet. 

Continentes et oceanorum fundus sunt conformationes terrestres maximae. His insulae, paeninsulae, isthmi, linguae terrae, tumuli, sinus, lacunae, fiorda, et ceterae litorum formae, quibus geographia litoralis studet, adduntur. 

Montes et iuga montium sunt formae prominentiae altissimae; valles inter montes iacent et planities vastae, demissiones, depressiones et elevationes habentes, hos circumcingunt. Planities elatae interdum iuga montium coniungunt.

Conformationes terrestres minores plurimae sunt. Haec sunt cannones et pharangia, colles et clusae, coni deiectionis et sellae, speluncae et foibae, carsticae, multaque alia.

## Notae
## Nexus externi
* Hargitai Hetal. (2015) *Classification and Characterization of Planetary Landforms*. In: Hargitai H (ed) Encyclopedia of Planetary Landforms. Springer. DOI 10.1007/978-1-4614-3134-3 
* [Conformationum terrestrium index](https://web.archive.org/web/20090125081143/http://www.glossary.ru/cgi-bin/gl_sch2.cgi?RUuws:!wlr;l(g) 

!
Categoria:Geographia physica
Memorial

**Memorial** (Russice Мемориал) est organizatio re publica vacans ad iura humana defendum et violationes iurum humanorum ex aetate Unionis Sovieticae sicut gulagia memorandum. Organizatio primium ab Andreas Sacharov die 28 Ianuarii 1989 constituta est, et cum motibus perestroika et glasnost ad democratiam et civitatem in legibus positam contra totalismum creata est.

Organizatio Memorial diem 30 Octobris quius anno diem memoriae pro victimis oppressionis decreavit. Sed die 28 Decembris 2021, iudicium superium Russiae orgganizationem agrogare concludet sub rectione. Anno 2004 Praemium Recte Vivendi, deinde 2009 Praemium Sacharov accepit. Tamen organizatio Memoral resistentia, per accusationem ad Iudicium Europaeum Iurum Humanorum conata est. Anno 2022, Praemium Nobelianum pacis cum Ales Bialiatski et Centro pro libertate civili accepit.

## Notae 
## Nexus externi 
*Situs interretialis organizationis proprius. (Anglice)

Categoria:Constituta 1989
Categoria:Praemium Nobelianum Pacis
Categoria:Russia
Categoria:Societates internationales
Categoria:Societates pacis fautores
Categoria:Unio Sovietica
Nucleus Telluris interior

[thumb|Structura Telluris:1a — [Cortex Telluris|cortex oceanicus1b — cortex continentalis2 — mantele Telluris3 — nucleus Telluris4 —  lithosphaera5 — asthenopshaera6/3a — nucleus exterior7/3b — **nucleus interior**]]
**Nucleus Telluris interior** est pars Telluris (vel geosphaera) infima et in medio posita. Solidus est et radium circa 1300 chm habet (70% radii Lunae). Temperatura in superficie nuclei solidi circa 6230±500 K est (5960±500 °C). Densitas in nucleo medio 12,5 t/m, pressio usque ad 3700 milia atm esse possunt. Ligationibus ferri et niccoli compositus esse putatur. 

Ab Inge Lehmann, quae undis seismicis studuerat. anno 1936 nucleus interior inventus est. Undae aliquae a margine nuclei interioris refringuntur; hoc confinium *disiectio Bullen* vel *disiectio Lehmann* nuncupatur. Anno 1940 propositum est, ut solidus est nucleus interior; anno 1971 hoc probatum est. Solidus fit a pressione immani. 

## Notae
## Nexus externi
* *Britannica* de nucleo Telluris
* *Encyclopaedia Russica magna* de nucleo Telluris

Categoria:Structura telluris
Categoria:Sismologia
Geomorphologia

thumb|Tabula prominentiae Telluris
**Geomorphologia** (a Graeco γῆ 'terra' + μορφή 'forma' + λόγος 'ratio') est scientia, quae prominentiae Telluris studet et conformationum terrestrium genera, originem et evolutionem investigat. Geographia physica, geologia, et scientia telluris partes geomorphologiae sunt.

Shen Kuo dicitur primus problemata geomorphologica statuit, cum conchas maritimas medio in deserto invenit. A Ferdinando de Richthofen geomorphologia systematica elaborata habetur.

## Notae
## Nexus externi
* Geomorphologia (*Britannica*) 

!
Tubocapsicum anomalum

***Tubocapsicum anomalum*** est species plantarum florentium, fructus sapore pungente producentium, in Asia Orientali sponte crescentium. Species olim in genere *Capsico* ordinata est.

## Bibliographia 
thumb|upright=0.8|Fructus *Tubocapsici anomali*
* William G. D’Arcy et al., "The genus Tubocapsicum (Solanaceae)" in *Botanical Bulletin: Academia Sinica* [Taipei] vol. 42 (2001) pp. 67-84
* Adrianus Franchet, Ludovicus Savatier, *Enumeratio plantarum in Japonia sponte crescentium hucusque rite cognitarum* vol. 2 (Parisiis: Savy, 1879) pp. 452-453
* Tomitarō Makino in *Botanical Magazine* [Tokii] vol. 22 (1908) pp. 19-20
* Brian M. Walsh, Sara B. Hoot, "Phylogenetic Relationships of Capsicum (Solanaceae) using DNA sequences from two noncoding regions" in *International Journal of Plant Sciences* vol. 162 (2001) pp. 1409–1418

## Nexus externi 
Categoria:Fructus
Categoria:Solanaceae
Categoria:Species plantarum
Categoria:Taxa Makino
Categoria:Taxa 1908
Speleologia

[thumb|Spelaelologi in *Armintxe* spelunca [Pyrenaei montes|Pyrenaeica.]]
**Speleologia**, vel accuratius **spelaeologia** (a Graecis σπήλαιον 'specus' + λόγος 'ratio'), est scientia, quae speluncarum generibus, origini, evolutionique studet, vel speluncarum exploratio tantum est. 

## Notae
## Nexus externi
* Spelaeologia (*Britannica*) 

!
Melitopolis

(Ucrainice ) est urbs regionis Zaporizhiensis Ucrainae, ad flumen Lacteum (*Moločnaia*) prope limenem Lacteum paludis Maeotidis situm. Incolas 149 926 habet (anno 2022).

thumb|left|Melitopolis tabula anno 1866 edita
Vicus Nogaicus *Kiz Iar* (*Ripa Rubra*) chanatus Taurici hoc loco situs erat; ab anno 1814 *Alexandria Nova* (*Novoalexandrvka*) nomen habuit. Circulus Melitopolitanus gubernii Taurici Imperii Russici, nomine Melitae, urbis Graecae antiquae in limene Lacteo sitae, ab anno 1784 exsistebat, sed locis desertis manentibus capite carebat; anno 1842 Alexandria Nova nomen Melitopolim accepit et in numerum urbium inclusa est. Urbs crescebat; ferrivia Melitopoli anno 1874 constructa est.

## Notae
## Nexus externi 
* Situs officialis

Categoria:Urbes Ucrainae
Categoria:Urbes regionis Zaporizhiensis
Iacobus de Sancto Andrea

[thumb|Iacobus de Sancto Andrea et Lanus Senensis in illustratione *Divinae comoediae* a [Gustavus Doré|Gustavo Doré facta.]]
**Iacobus de Sancto Andrea** (Italiane ''Jacopo da Sant'Andrea*; ... - 1239) fuit homo nobilis Italicus, qui in cantu XIII *Infernorum* Dantis Alagherii apparet.

## Biographia 
Ille filius Ulderici Fontana de Monte Silice ac Speronella Dalesmanni fuit, et cognomen suum e curia ducis Sancto Andreae dicata oritur, quae in regione Patavina possedebat. Anno 1199, magnam hereditatem consecutus est, sed eam brevi tempore dissipavit.

Anno 1216, ille suam curiam Iacobi da Camposampiero, filio Tisonis VI, vendidit, sed postea hoc agrum pretio redimere conatus est. Anno 1230, foedus cum aliis optimatibus Patavinis fecit, et Tisonem gladio petivit, sed scelus erravit. Deinde anno 1232 convenit cum Iacobo Corrado episcopo Patavii, quia episcopus ad operum iustitiae confugeret. Iacobus de Sancto Andrea mortuus est anno 1239: mortem sibi consciscivit, aut occisus est iubente Ecelino III de Romano, vel pauper mortuus est in nosocomio Ferrariae.

## In Divina Comoedia 
[thumb|upright=0.8|[Corpus dilaniatum Iacobi in illustratione *Divinae Comoediae* ab Iohanne Stradano facta.]]
Iacobus de Sancto Andrea est persona in *Inferna*, primo libro Divinae Comoediae, atque apud homines prodigos punitur. In cantu XIII, postea sermone cum Dante Vergilioque a Petro de Vinea facto, Iacobus et Lanus Senensis apparent, fugientes e canibus famelicis in silva hominum qui mortem voluntariam petiverunt. Iacobus delitescit in virgulta, sed canes eum reperiunt et dilaniant. Virgulta vere sunt anima viri Florentini qui se interfecerat et ille Iacobum nomine vocat.

## Notae 
## Bibliographia 
* Umberto Bosco et Giovanni Reggio, *La Divina Commedia - Inferno*, Le Monnier, 1988.
* Cristina Morgante, *Testamento di Speronella 1192* in *Vetrego, storia e vita*, Mediolani, 2000.
* Vittorio Sermonti, *Inferno'', Rizzoli, 2001.

## Nexus externi 
* De historia Iacobi de Sancto Andrea 

Categoria:Incolae Italiae
Categoria:Nati saeculo 12
Categoria:Mortui 1239
Categoria:Personae Divinae Comoediae (Inferna)
Categoria:Viri
Crater vulcanicus

[thumb|[Vesuvius|Vesuvii crater]]
**Crater vulcanicus** est foramen in cacumine coni montis igniferi, In fundo crateris una vel nonnulli fauces sitae sunt, per quas lava et tephra et fumus vulcanicus exeunt. Interdum lacus lavae in fundo crateris manet; interdum conus alter minor medio cratere stat. Crateres montium igniferorum exstinctorum saepe lacubus aquae impleti sunt; tunc conus alter memoratus insulam in medio lacu efficit. 
[thumb|Lacus lavae in cratere *Erta Ale* montis igniferi [Aethiopiae]]

Nonnulli montes igniferi conos non habent (nec montes sensu stricto sunt), sed solum crateres, interdum aqua pleni; vulcani tales, vulgo *maar* dicti, scaturiginibus geyzerianis similes sunt. 

Calderae sunt crateres vulcanici cuius margines tempore vel eruptione explosiva destructae sunt.

## Notae
## Nexus externi
* "Crater vulcanicus." *Encyclopaedia Sovietica magna* 
* "Volcanic Features and Landforms: Craters." National Park Service Civitatum Foederatarum.

Categoria:Conformationes terrestres
Categoria:Vulcanologia
Categoria:Montes igniferi
Lycianthes

***Lycianthes*** est genus plantarum florentium et fructiferarum quae praecipue in America media australique sponte crescunt. Sint etiam species nonnullae in Asia orientali.

## Bibliographia 
* Gloria E. Barboza, Armando T. Hunziker, "Estudios sobre Solanaceae XXXIII. El genero Lycianthes en la Argentina" in *Darwiniana* vol. 31 (1992) pp. 17-34 JSTOR
* Carmen Benitez de Rojas, William G. D'Arcy, "The Genus Lycianthes (Solanaceae) in Venezuela" in *Annals of the Missouri Botanical Garden* vol. 84 (1997) pp. 167-200 JSTOR
* Ellen Dean et al., "The genus Lycianthes (Solanaceae, Capsiceae) in Mexico and Guatemala" in *PhytoKeys* vol. 168 (2020) no. 3093; eadem res alibi
* Sandra Knapp, *A revision of Lycianthes (Solanaceae) in Australia, New Guinea, and the Pacific* (*PhytoKeys*, vol. 209 [2022])

## Species selectae 
* *Lycianthes acapulcensis*

## Nexus externi 
Categoria:Solanaceae
Categoria:Genera plantarum
Categoria:Taxa Hassler
Categoria:Taxa 1917
Agger (discretiva)

* Agger, constructio muniendi causa facta
* Agger (opus terrestre), constructio aquae abstinendae vel abducendae causa facta
* Moles (agger), constructio, quae fluvio obstat, ut piscina vel receptaculum aquae fiat
* Agger (via) (*boulevard*), genus viae urbanae
* Aggeratio maritima, litorum munitio et amplificatio
* Agger, flumen Germanicum
Bracchium caecum

[thumb|100px|[Maeander (versura)|Maeander abscinditur, ut bracchium caecum fiat]]
**Bracchium caecum** est alvei fluminis pars vetus a flumine ipso nunc separata, quae etiam aquae plena est, sed pedetemptim exsiccatur; lacus est oblongus vel formam arcuatam habens, in valle vere inundata situs. 

Maeandri abscissi saepe bracchia caeca fiant: nam flumini errante cum initium maeandri fini eius appropinquat, isthmum tenuem relinquens, vere novo amnis recte per isthmum it; aditus et exitus alvei veteris mox sedimentis alluvialibus obruuntur. Aut, cum multis ramis flumen it, saepe laevius vel dextrius abit et ramum aliquem, cuius initium iam limo paene impeditum est, aqua nova supplere deficit, sed in parte rami aqua vetus manet; et hoc modo bracchium caecum fit. 

[thumb|left|[Tanais Minor|Tanaitis Minoris bracchium caecum]]

## Notae
## Nexus externi
* De bracchio caeco  in *Lexico encyclopaedico Brockhaus et Efron* 
* Bracchium caecum in *Britannica* 

Categoria:Conformationes terrestres
Categoria:Flumina
Categoria:Lacus
Mahometus Ali Jinnah

[thumb|Mahometus Ali Jinnah anno [1945.]]
**Mahometus Ali Jinnah** (Urduice محمد علی جناح *Muhammad Ali Jinnah*; Gujaratice મહંમદ અલી ઝીણા) (natus Karachii die 25 Decembris 1876; ibidem mortuus die 11 Septembris 1948) fuit politicus et propugnator libertatis recuperandae in India, quae tum in dicione Britanniarum Regni erat. Conditor rei publicae Pakistaniae habitus, paucis mensibus post libertatem recuperatam mortuus est. In Pakistania hodierna, Qaid-e Azam (Urduice قائد اعظم 'maximus dux') et Baba-e-Qaum (Urdu بابائے قوم 'pater patriae') celebratur. Eius  dies natalis et mortis feriae publicae in Pakistania sunt.

## Bibliographia 
* Ahmed, Akbar S. Jinnah. 1997. *Pakistan and Islamic Identity: The Search for Saladin.*
* Valiaparampil, Philip. 1963. "Jinnah, Mohammed Ali." In *Geschichte in Gestalten,* ed. Hans Herzfeld, 2: 256–57. Fischer Taschenbuch Verlag. Das Fischer Lexikon Sonderband, 38.
* Wolpert, Stanley. 2002. *Jinnah of Pakistan.* Oxoniae: Oxford University Press.

## Nexus externi 
*De vita eius. *Encyclopaedia Britannica.*

Categoria:Politici Indiae
Categoria:Politici Pakistaniae
Gaius Valerius Flaccus (discretiva)

* Gaius Valerius Flaccus (praetor)
* Gaius Valerius Flaccus (monetarius)
* Gaius Valerius Flaccus (consul 93 a.C.n.)
* Gaius Valerius Flaccus, poeta
Agger (opus terrestre)

[thumb|Agger inter *Kesteren* et *Opheusden* [Nederlandiae inundationem anni 1995 cohibet]]
**Agger** est acervus terrae oblongus aquae cohibendae causa constructus. In ripis fluviorum et in litoribus marinis, aggeres iis locis construuntur, quae inundari solent; vel, cum piscina aut receptaculum aquae construitur, agger additur, ut forma certa superficiei aquae detur terraeque, quibus inundari opus non est, siccae manent. Interdum et maris pars aggeribus a mari seiungi potest, ut aqua antliis auferatur et polra fiat. Aggeres ad litora marina undis fatigandis aedificantur, ne litora destruantur; tales aggeres moles fluctifragae nominantur. Aggeribus et introitus in portus defenditur. Cum aggeratio maritima producitur, humus hoc modo additur, ut superior aequore maris terra nova fiat; multae tales aggerationes Singapurae et Petropoli constructae sunt.

Agger terrenus saepe lapidibus vel rudere concreto munitur; super aggerem haud raro via construitur. 

## Notae
## Nexus externi
* "Agger" in *Lexico encyclopaedico Brockhaus et Efron* 
* "Agger" in *Cambridge English Dictionary*

Categoria:Aedificia
Categoria:Hydrologia
Categoria:Ingeniaria litoralis
Categoria:Opera terrestria
Capsicum eximium

***Capsicum eximium*** est species plantarum florentium et fructiferarum, anno 1950 ab Armando Hunziker descripta, quae in Bolivia Paraguaiaque et Argentina septentrionali sponte crescit ibique interdum in hortis popularibus colitur. Fructus parvi sapore pungenti ad fercula accommodanda adhibentur.

## Bibliographia 
* Louis Girault, *Kallawaya: guérisseurs itinérants des Andes* (Lutetiae: ORSTOM, 1984) pp. 398-399 
* Colin K. Khoury et al., "Modelled distributions and conservation status of the wild relatives of chile peppers (Capsicum L.)" in *Diversity and Distributions* vol. 26 (2020) pp. 209-225  JSTOR
* Armando T. Hunziker, "Estudios sobre Solanaceae. I. Sinopsis de las especies silvestres de Capsicum: de Argentina y Paraguay" in *Darwiniana* vol. 9 (1950) pp. 225-247 JSTOR
* Eduardo A. Moscone et al., "The evolution of Chili Peppers (Capsicum-Solanaceae): a cytogenetic perspective" in *Acta horticulturae* vol. 745 (2014) p. 137 ff.
* Joshua Tewksbury et al., "Where did the Chili Get its Spice? Biogeography of Capsaicinoid Production in Ancestral Wild Chili Species" in *Journal of Chemical Ecology* vol. 32 (2006) pp. 547-564

## Nexus externi 
Categoria:Capsicum
Categoria:Species plantarum
Categoria:Fructus
Categoria:Aromata
Categoria:Pabulata Americae australis
Categoria:Taxa Hunziker
Categoria:Taxa 1950
Categoria:Plantae medicinales
Vitulus aureus

[thumb|[Nicolaus Poussin: *Adoratio vituli aurei* (1633–1634).]]
[thumb|*Chorea circa vitulum aureum* – Imago ex *[Hortus Deliciarum|Horto Deliciarum* Herradis Landsbergensis (circa annum 1180).]]
[thumb|Imago ex [Liber chronicarum (Schedel)|libro chronicarum a Hartmanno Schedel anno 1493 facto.]]

**Vitulus aureus** fuit, ut in Bibliis in libro Exodus (Ex 32,1–29) narratur, simulacrum, quod Israëlitae in deserto, postquam Aegyptum reliquerunt, ex ornatu aureo conflaverunt, dum Moysi duci eorum a Deo JHVH in monte Sinai Thora cum decalogo relevata est. Narratio ficticia clare demonstrat, quam difficile fuerit inter gentes idola colentes ad cultum sine imaginibus transire.

Narratio a saeculo 8 repetit, cum in locis sacris regni Israel septentrionalis simulacra forma vitulorum collocata (I Reg 12,28-30), quae praesentiam potentiamque Dei aliorum deorum illius temporis ac regionis modo repraesentarent, a prophetis vituperata sunt (Os 8,4-6). Opus Deuteronomicum tempore exsilii Babylonici et postea confectum venerationem horum simulacrorum, quae "peccatum Ierobeam“ (I Reg 13,34 et saepius) appellatur, causam interitus regni septentrionalis (722 a.C.n.) fuisse affirmat. Narratio aetiologica in Ex 32 Israelitas monet, ne a Deo JHVH deficerent ac interirent. 

## Narratio in Ex 32 
**1 Videns autem populus quod moram faceret descendendi de monte Moyses, congregatus ad Aaron dixit: “ Surge, fac nobis deos, qui nos praecedant; Moysi enim, huic viro, qui nos eduxit de terra Aegypti, ignoramus quid acciderit ”.*
**2 Dixitque ad eos Aaron: “ Tollite inaures aureas de uxorum filiorumque et filiarum vestrarum auribus et afferte ad me ”.*
**3 Fecitque omnis populus, quae iusserat, deferens inaures ad Aaron.*
**4 Quas cum ille accepisset, formavit stilo imaginem et fecit ex eis vitulum conflatilem. Dixeruntque: “ Hi sunt dii tui, Israel, qui te eduxerunt de terra Aegypti! ”.* 

Moyses iratus de monte descendens audit "clamorem cantatantium", cum ad castra appropinquat "vidit vitulum et choros."

**19b iratusque valde proiecit de manu tabulas et confregit eas ad radices montis.*
**20 Arripiensque vitulum, quem fecerant, combussit et contrivit usque ad pulverem, quem sparsit in aquam et dedit ex eo potum filiis Israel.*

## Vide etiam 
* Aniconismus

## Bibliographia 
*Alexandra Grund (2014). Verfehlter Gottesdienst, andere Götter, Kultbilder – Grundformen der Religionskritik im Alten Testament. In: Marco Hofheinz, Raphaela J. Meyer zu Hörste-Bührer (ed.): Theologische Religionskritik: Provokationen für Kirche und Gesellschaft. Neukirchener Verlag, Neoclesiae-Fliunniae. ISBN 3-7887-2779-9, p. 34–62.
*Angelika Berlejung (1998). Die Theologie der Bilder: Herstellung und Einweihung von Kultbildern in Mesopotamien und die alttestamentliche Bilderpolemik. Vandenhoeck & Ruprecht, Gottingae. ISBN 3-525-53308-X.
*Joachim Hahn (1981). Das „Goldene Kalb“. Die JHWH-Verehrung bei Stierbildern in der Geschichte Israels. Peter Lang, Francofurti ad Moenum. ISBN 3-8204-8657-7.

## Nexus externi 
Categoria:Vetus Testamentum+
Categoria:Aniconismus
Capsicum cardenasii

***Capsicum cardenasii*** est species plantarum florentium et fructiferarum, anno 1958 a Carolo Bixler Heiser collegisque descripta e specimine a Martino Cardenas primum reperto, quae in Bolivia et Peruvia australi sponte crescit ibique interdum in hortis popularibus colitur. Fructus parvi sapore pungenti ad fercula accommodanda adhibentur. Embamma seu salsa, nomine *llajua*, e fructibus huius speciei seu *C. pubescentis* in Bolivia parari solet. 

## Bibliographia 
* Charles B. Heiser, Jr., Paul G. Smith, "New Species of Capsicum from South America" in *Brittonia* vol. 10 (1958) pp. 194-201 JSTOR
* Colin K. Khoury et al., "Modelled distributions and conservation status of the wild relatives of chile peppers (Capsicum L.)" in *Diversity and Distributions* vol. 26 (2020) pp. 209-225  JSTOR
* Eduardo A. Moscone et al., "The evolution of Chili Peppers (Capsicum-Solanaceae): a cytogenetic perspective" in *Acta horticulturae* vol. 745 (2014) p. 137 ff.
* Amal Naj, *Peppers: a story of hot pursuits* (Novi Eboraci: Knopf, 1992) pp. 67-90 Exemplar mutuabile

## Nexus externi 
Categoria:Capsicum
Categoria:Species plantarum
Categoria:Taxa Heiser
Categoria:Taxa 1958
Categoria:Fructus
Categoria:Aromata
Categoria:Pabulata Americae australis
Asaph

**Asaph** (Hebraice , "collector", Graece ) potest esse:
* Asaph, filius Barachiae, Levites, cantorum Davidicorum praefectus, cui duodecim tribuuntur psalmi (1 Par. 6.24)
* Asaph, pater Ioahe a commentariis (2 (4) Reg. 18.18)
* Asaph, custos saltus Artaxerxis regis (Neh. 2.8)
Capsicum tovarii

***Capsicum tovarii***, nomine vernaculari *mukúru*, est species plantarum florentium et fructiferarum, anno 1950 a Gulielmo Hardy Eshbaugh collegisque descripta, quae in vannibus fluminis Mantaro Peruviae sponte crescit ibique interdum in hortis popularibus colitur. Fructus parvi sapore pungenti ad fercula accommodanda adhibentur. 

## Bibliographia 
* W. Hardy Eshbaugh, Paul G. Smith and Daniel L. Nickrent, "Capsicum tovarii (Solanaceae), a New Species of Pepper from Peru" in *Brittonia* vol. 35 (1983) pp. 55-60 JSTOR
* Eduardo A. Moscone et al., "The evolution of Chili Peppers (Capsicum-Solanaceae): a cytogenetic perspective" in *Acta horticulturae* vol. 745 (2014) p. 137 ff.
* Amal Naj, *Peppers: a story of hot pursuits* (Novi Eboraci: Knopf, 1992) pp. 91-92 Exemplar mutuabile

## Nexus externi 
Categoria:Capsicum
Categoria:Species plantarum
Categoria:Taxa Eshbaugh
Categoria:Taxa 1950
Categoria:Fructus
Categoria:Aromata
Categoria:Pabulata Americae australis
Telum hypersonicum

[thumb|[Rocheta hypersonica aeroplano B 52 portata.]]
**Telum hypersonicum** est missile vel proiectile, quod celeritatis soni  quina, vicena et quina volat, quod secundo milium unum, quinque est.

Ea sub velocitate tela nominata *subsonica* (s definita sunt, per exemplum in aere sicca cum temperatura 20°C: cs = 343,2 m/s. Relatio velocitatis moventis corporis v [m/s] celeritati fluidi eius cingentis cs [m/s] nominatur numerus Mach (sine dimensione). Itaque aeroplanum velocitate 342,2 m/s numero Mach 1 volat.

Tela volantia nominantur:
* subsonica, si celeritas maxima infra celeritatem soni inveniatur
* supersonica, si celeritas maxima supra celeritatem soni, usque ad celeritatis soni quintuplicem (Mach 5), sit
* hypersonica supra celeritates Mach 5

In genere quaelibet rocheta ballistica aliquando volante ineunte hypersonica invenitur.

## Nexus externi 
* De telis hypersonicis 

Categoria:Arma
Cultura interretialis

**Cultura interretialis** vel **cybercultura** est cultura communicationis inter homines intra reticula computatralia, quoad libertatem informationis, neutralitatem retialem, vitam privatam usorum, adiunctum interretialem, usus generalis, modorum communicandi. Anno 1963, Alicia Maria Hilton scriptrix Anglica de *cypercultura* scripsit: novum tempus fuisse, homines crescentem *cyperculturam* praepare debere. Nexus est cultura interretialis cum scientia et sensu ethico quoque quod bonum quod malum sit.

In praxi, cultura interretialis intra fora interretialia inveniatur. Notiones propriae describunt valores et abusus interretis ut emoticona (logotypi motus animi ostendentes) vel trollus (usor, qui alios negative stimulat, incitat). Ad regulas gubernandas, iram temperandum, abusum supprimendum moderatores et administratores agere queant.

Insuper commercium interretiale, realitas virtualis, commentarii interretiales pars culturae interretialis formant.

* Censura interretialis

## Nexus externi 
* Nathan Allebach, "A Brief History of Internet Culture and How Everything Became Absurd" (9 Martii 2019)

!
Wordle

***Wordle*** est interretialis ludus verborum litterarumque creatus a Iosue Wardle, possessus et editus a The New York Times Company ab anno 2022. In ludo, lusores possunt conari sexies invenire verbum quinque litterarum. Indicia dantur lusoribus per colores quadrorum in quibus litterae inscriptae sunt.
thumb|Wordle Anglici ludus #196, perfectum post quattuor conatus

Wardle creavit hunc ludum pro se, sed edidit eum interreti pro omnibus Octobri 2021. Ianuario 2022, Wordle emptum est a The New York Times Company et motum est ad situm interretialem eius Februario eiusdem anni.

## Modus Ludendi 
Lusores sex conatus habent invenire verbum quinque litterarum, quod novum est quotidie et idem omnibus lusoribus. Post omnem conatum, quadrum omnis litterae fit viride, flavum, aut canum. Si viride est, littera in recto loco est. Si flavum, littera in alio loco in verbo est. Si canum, littera non in verbo est. Lusores possunt ludere in "modo difficili", in quo necesse est uti omnibus litteris iam viridibus flavisque in conatibus. Wordle Anglicum, forma originalis, utitur orthographia Americana.

## Aliae Versiones 
Propter popularitatem Wordle, multae versiones ludi factae sunt ab variis auctoribus. Absurdle est versio Wordle in qua verbum mutatur post omnem conatum, omnibus indiciis prioribus veris manentibus. Quordle est versio in qua quattuor verba invenienda sunt lusoribus. Aliae versiones totam formam Wordle mutant: in Semantle, lusores conantur invenire "verbum clandestinum" significatione eius, non orthrographia, et algorithmus linguisticus dicit lusoribus quam prope verbum clandestinum sint post omnem conatum. Februario 2022, in 350 varias linguas Wordle adaptatum est.

## Fontes 
## Nexus Externi 
* Wordle
* Absurdle
* Quordle
* Semantle

Categoria:Ludi electronici
Amperium (unitas)

[thumb|Simplex [ammetrum|ammetri ferri moventis exemplar exhibitorium. Cum fluxus per spiram augeatur, tubus mergens porro intra spiram trahitur, atque index ad dextram errat.]]
**Amperium**, signo **A**, saepe **amp** imminutum, est unitas basalis SI fluxus oneris electrici, ex Andrea Maria Ampère appellata, mathematico et physico Francico, qui pater electromagntismi cum Ioanne Christiano Ørsted physico Danico aestimatur.

## Definitio mathematica 
Amperium anno 1948 sic definitum est, postulando constantem magneticum in lege Biot-Savartiana:

::: \frac {\mu_0}{4 \pi} = 10^{-7} \; \frac {\mathrm{kg} \; \mathrm{m}}{\mathrm{A}^2 \; \mathrm{s}^2}. 

Fluxus electricus constans fit si in duobus conductoribus parallelis contineatur, longitudinibus infinitis, quorum diametram neglegere possumus, uno metro subtiliter inter eos, vim in quoque conductore creat magnitudinis 2×10–7 Newtonii per metrum conductoris.

## Notae 
## Bibliographia 
* Bodanis, David. 2005, *Electric Universe.* Novi Eboraci: Three Rivers Press. ISBN 978-0-307-33598-2.
* Herman, Stephen L. 2020. ''Delmar's standard textbook of electricity.* Ed. septima. Australia et Brasilia: Cengage. ISBN 9781337900348, ISBN 1337900346.
* Kowalski, L. 1986. "A short history of the SI units in electricity." *The Physics Teacher* 24 (2): 97–99. Bibcode:1986PhTea..24...97K. Archivum.
* Monk, Paul M. S. 2004. *Physical Chemistry: Understanding our Chemical World.'' John Wiley & Sons. ISBN 0-471-49180-2.
 
## Nexus externi 
* "The NIST Reference on Constants, Units, and Uncertainty."
* "Definition of ampere and μ0."'
 
Categoria:Electricitas
Categoria:Electromagnetismus
Categoria:Unitates physicae
Babur

[thumb|Babur in imagine libri Indici saeculi 17. [Bibliotheca Britannica Londinii.]]
[thumb|upright=0.8|[Sepulcrum Baburis in Bāgh-e Bābur ("Hortus Baburis") Caburae.]]
**Zahir ud-Din Muhammad Babur** (Persice ظهير الدين محمد بابر, DMG Ẓahīr ad-Dīn Muḥammad Bābur; Andyan in urbe vallis Ferganicae, hodie in Uzbecia, die 14 Februarii 1483 natus; Agrae, hodie in India, die 26 Decembris 1530 mortuus), saepe etiam **Baburus**, **Baburus Chanus**, et **Baburus Sachus** dictus, fuit primus imperator Mogolicus. E domo Timuridarum ortus est; initio in Asia Media de imperio pugnabat; postea copias in meridiem (in regiones hodiernae Afganiae Indiaeque) direxit. Domo Lodi, quae Afganiae et magnarum Indiae septentrionalis partium potita erat, devicta aliisque regibus Indiae subactis Imperium Mogolicum condidit.

## Notae 
## Bibliographia 
* Alam, Muzaffar, et Sanjay Subrahmanyan, eds. 1998. *The Mughal State, 1526–1750.* Oxonii: University Press. ISBN 978-0-19-563905-6.
* Conermann, Stephan. 2006. *Das Mogulreich: Geschichte und Kultur des muslimischen Indien.* Monaci. ISBN 978-3406536038.
* Gascoigne, Bamber. 1987. *Die Großmoguln: Glanz und Größe mohammedanischer Fürsten in Indien.* Guterslohae: Prisma-Verlag. ISBN 3-570-09930-X.
* Hasan, Mohibbul. 2020. *Babur: Founder of the Mughal Empire in India.* Dellii: Kaveri Books. ISBN 978-9388540940.
* Thackston Jr., W. M. 2010. *The Baburnama.* Novi Eboraci.

## Nexus externi 
Categoria:Ductores exercitus
Categoria:Imperium Mogolicum
Categoria:Incolae Indiae
Categoria:Incolae Uzbeciae
Categoria:Reges
Robertus Riemann

**Robertus Conradus Victor Riemann** (natus die 4 Octobris 1877 Biliveldae, mortuus die 3 Novembris 1962  Berolini) historicus litterarum Germanicus fuit.

Filius musicologi Hugonis Riemann ipse magister factus est Lipsiae. Praeterea libris edendis studuit, qui res permultas in lucem proferendas iussit. Inter alia etiam opera Goethii et Fratrum Grimm vulgavit. 

Annis inter 1946 et 1950 fungebatur munere lectoris de historiae instruendae methodis in Paedagogico Almae Matris Lipsiensis.

Etiam autobiographiam pepigit praetitulatam *Dummheit und Einsicht – Aus meinem Leben (1877–1957)*.

## Nexus externi 
* https://www.hugo-riemann.de/Rob/index-robert-riemann.html
* https://web.archive.org/web/20250604093320/https://research.uni-leipzig.de/agintern/CPL/PDF/Riemann_Robert.pdf
* https://www.hugo-riemann.de/Rob/riemann-robert-short.pdf

## Notae 

Categoria:Historici
Vannes Fuccius

[thumb|Vannes Fuccius a [Franciscus Scaramuzza|Francisco Scaramuzza pictus.]]
**Vannes Fuccius** (Italiane *Vanni Fucci*; natus Pistorii anno ignoto et mortuus inter 1295 et 1300) fuit homo violentus et fur Italicus qui etiam persona *Divinae comoediae* Dantis Alagherii est.

## Biographia 
Vannes Fuccius filius nothus Fuccio de' Lazzari, homo nobilis, erat. Anno 1288, ille, Guelphus niger, in dimicationes inter familias urbis partecipavit quia praedo ad rixam promptus erat. Anno 1289, ille in bellum contra civitatem Pisanam apud Vicum Pisanorum partecipavit. Anno 1293, nocte carniprivii, ille latroniesque in Ecclesia Sancti Zenonis ingressi sunt et sacellum Sancti Iacobi depredaverunt: culpa sceleris alio viro attributa est et Vannes Fuccius in agro Pistoriense fugit. Anno 1295, mense Februarii, civitas Pistoriensis eum condamnavit ut homicida praedoque. Annus suae mortis non scimus sed certe ante 1300 mortuus est.

## In *Divina comoedia* 
[thumb|Vannes Fuccius, Cacus et alii fures in [minuta tabula *Divinae comoediae* a Priamo della Quercia facta.]]
Vannes Fuccius in cantis XXIV et XXV *Infernorum* Dantis apparet. In bulga (vulgo *bolgia*, pars octavi circuli Inferni) furum damnati a serpentibus tormentantur, igni concremant ac a cinere renantur vel . Cum primum apparet, Vannes Fuccius igni consumatur, sed paulo post ille rursus surgit et Danti Vergilioque occurrit. Ille suum furtum thesauri in sacello Sancto Iacobo dicato narrat; Dante scribente, Fuccius culpam in alium virum, Vannes della Nona, contulit, et hic innocens capite damnatus est. Deinde Vannes Fuccius claedem venturam Guelphorum Blancorum praenuntiat et gestum obscenum (Italice *gesto delle fiche*, e vocabulo obsceno *fica*, "cunnus") contra Deum facit. Serpentes furem blasphemum oppugnant et Cacus, fur in mythologia Graeca qui nunc centaurus est, pervenit.

## Notae 
## Bibliographia 
* Umberto Bosco et Giovanni Reggio, *La Divina Commedia - Inferno*, Le Monnier, 1988.
* Vittorio Sermonti, *Inferno*, Rizzoli, 2001.

Categoria:Incolae Italiae
Categoria:Pistorium
Categoria:Nati saeculo 13
Categoria:Mortui saeculo 13
Categoria:Personae Divinae Comoediae (Inferna)
Categoria:Viri
Dies internationalis Francophoniae

[thumb|[Vexillum Francophoniae.]]
**Dies internationalis Francophoniae** dies quae 20 Martii quotannis inter gentes celebratur ad linguam Franciam promovendum, ab institutione Francophonia decreta. Ratio ex die ubi Francophobiae constituta oritur anno 1970. Programmate dies valorem Franciae sicut iura humana et democratiam promovere aestimat.

Anno 2010, Consociatio Nationum diem Franncophoniae publice admisit ad multilinguismi promovendum.

## Notae 
## Nexus externi 
*Situs publicus (Francogallice)
*Situs publicus(UNESCO, Anglice)

Categoria:Lingua Francogallica
Categoria:Nationes Unitae
Categoria:Ritus Martii
Pumex

[thumb|Pumex e [Mons Nivarius|monte Nivario]]
**Pumex** est saxum igneum, genus vitri vulcanici; lava, quae cito refriguit, est.  Lapis est asper, cavernosissimus, spongiosissmus et levissimus; pumex in aqua natat, donec madescit. Colores habet gilvum vel fuscum vel caesium canescentem.

thumb|Pumex ad poliendum conformatus
Pumice antiquitus cutes et membranae poliebantur, ne aspera sint. Saepius libelli pumice expoliti a poetis Romanis memorantur. Catullus dicit:
Cui dono lepidum novum libellum,
Arida modo pumice expolitum?
necnon:
...cartae regiae, novi libri,
novi umbilici, lora rubra, membranae,
derecta plumbo et pumice omnia aequata.
Martialis addit:
...liber aspero
Morsu pumice aridi politus.
Ovidius in *Tristiis*:
Nec fragili geminae poliantur pumice frontes.

## Notae
## Nexus externi
 sub verbo
* De pumice in *Britannica* 
* De pumice in *Paulys Real-Enzyklopädie der classischen Altertumswissenschaft* 

Categoria:Saxa ignea
Categoria:Vulcanologia
Categoria:Instrumenta
Proiectile

[thumb|Proiectile a [tormenta|tormento iactum.]]
**Proiectile** est iaculum vi externa propulsum, ita ut eius traiectoria per gravitatem et resistentiam aeriam tantum temperetur. Quaeque res trans spatium movens proiectile consideri potest, sed notio proiectilis imprimis in usu militari vel artibus athleticis adhibentur.

In ballistica, mechanicae disciplina ad proiectilium traiectorias spectans, traiectoriae hae aequationibus mathematicis motus describuntur.

## Notae 
*Telum

## Nexus externi 
* *merriam-webster.com*: De proiectili definitione 

Categoria:Ballistica
Lingua Karaitica

**Lingua Karaitica** (ipsa lingua *Karaj tili*) est lingua Turcica cum vocabulis Hebraicis mutuatis permultis, qua loquebantur Karaei. Tres dialectos habebat: Trocensem, Galiciensem et Tauricam. Karaitica Galiciensis et Karaitica Taurica exstinctae sunt, quamvis Tauricam Karaei Taurici renovare temptant. Litteris Hebraicis lingua Karaitica per multa saecula utebatur. Hodie Karaitica Trocensis litteris Lituanicis utitur, Karaitica Taurica  Cyrillicis.

## Notae
## Nexus externi
* Lexicon Karaitico-Russicum et vice versa
* Vicipaedia in lingua Karaitica in *Incubatrice*

## Bibliographia
* Kocaoğlu, T., & Firkovičius, M. (2006). *Karay: the Trakai dialect*. Languages of the world, 458 (ars grammattica Karaiticae Trocensis) 
* Прик О. Я. *Очерк грамматики караимского языка (крымский диалект)* — Machaczkalae 1976. (ars grammarica Karaiticae Tauricae) 

Categoria:Linguae Turcicae
Categoria:Linguae Lituaniae
Categoria:Linguae Ucrainae
Categoria:Linguae Russiae
Lingua Pontica

**Lingua Pontica**, vel **dialectus Pontica** linguae Neograecae, ipsa lingua saepe Ρωμαίικον γλώσσαν (i.e. **lingua Romana**) est forma linguae Neograecae quae in litoribus Ponti Euxini pervulgata est. In Turcia, in Caucaso, in Russia (circum Taganrogium et *Gelendžik*), in Ucraina (circa Mariopolim Graecorum) Graeci lingua Pontica utuntur. Numerus locutorum disputatur: non minus, quam 300 milia est, sed interdum et numerus maior quam millio cum dimidia parte indicatur. Aevo Medio a lingua Graeca Cappadociana orta est.

## Notae 
## Nexus externi
* Mark Janse, "Aspects of Pontic grammar", (1997)
* Lexicon Pontico-Anglicum

Categoria:Lingua Neograeca
Categoria:Dialecti
Categoria:Linguae Turciae
Categoria:Linguae Russiae
Categoria:Linguae Ucrainae
Relator

**Relator** sive **notitiarum auceps** diurnarius est qui de rebus maioris momenti in situ indaget et a loco originali informationes referat tradatque.

Nimirum persaepe agitur de eventibus qui omnibus multum intersunt e.g. de iustitia, cultura, novis localibus, politica, terris peregrinis, scientia, re athletica. Omnia genera communicationis socialis tales homines in locum quoquoversus mittere solent.  

Relatio radiophonica televisificave aut modo directo aut post redactionem (pusillam) tradi potest. Inter notitiarum aucipes notissimos Egon Ervinus Kisch Austriacus habetur, cui annis 1920 epitheton ornans *relatoris properantis* datum est. 

Sunt qui in laboribus conficiendis necati sint. Hodie magis magisque cultures voluptarii (nonnumquam gratuito!) labores tales  offerunt - observando, photographando, narrando. Paulo aliter relatores burgenses, qui dicuntur, officium suum implent (e.g. in Corea Meridiana apud *OhmyNews*). 
## Bibliographia 
* Hakan Baykal: *Der erste Reporter. Herodots Berichte aus aller Welt*. Primus, Darmstadii 2013. ISBN 978-3-86312040-5
* Stefan Heijnk: *Die Print-Reportage: Genrekonventionen aus Reportersicht*. Apud: Publizistik, 2/2014, p. 135-157, ISSN 0033 4006 (multis cum nexibus utilissimis)

*Relatores sine finibus, organizatio internationalis succurrens

## Nexus externi 
* cooperationes relatorum in Germania
*Societas relatorum peritorum

## Notae
Ioanna Agalakova

thumb|Ioanna Agalakova, diurnaria (2021)
**Ioanna Agalakova** (Russice Жа́нна Леони́довна Агала́кова *Zhanna Leonidovna Agalakova*; nata Kirov) die 6 Decembris 1965) est diurnaria Russica, televisionis praesentatrix, et notitiarum auceps.

Eius alma mater est Universitas Publica Moscuensis anno 1991. Anno 2002 candidata palmae ferendae fuit in certaminibus professionalibus nationalibus quibus nomen TEFI. Anno 2006, rectio Russica ei insigne pro meritis quoddam praebuit. Mense Martio 2022, declaravit se dimissionem a televisione publica Russica expoposcisse propter invasionem exercitus Russici in Ucrainam.

## Cursus honorum 
Ioanna annorum triginta septem aetate a canale RIA Novosti diurnaria nugas relatura creabatur. Inde ab anno 1996 apparuit in emissorio televisifico *NTV (Russia)*. Mense Octobri 1999 promota est, ut in canale prima publica *Pervij Kanal* quotidie plures nuntios televisificos enuntiatura atque dissipatura esset. Insuper ad vesperas in nuntiis principalibus vulgandis *(Vremja)* operam navabat. Mense Maio 2000 omnes Europaei Ioannam amabilem videre potuerunt, cum ista sententias iudicum praemiorum in Certamine cantionum Eurovisionis attribuendorum promulgavit. Eo anno spectaculum citatum Holmiae celebratum est. Annis inter 2000 et 2002 una cum Vladimiro Pozner Lutetiensi emmissiones praetitulatas *Vremena* confecit.

Mense Septembri 2005 Agalakova ab emissiorio *Pervij Kanal* nominata est referens specialis Lutetiae et annis inter 2012 et 2019 (usque aestatem) Neoeboraci vitam degebat.

Mense Augusto 2019 in Franciae caput reversa est et biennio post etiam ex aliis terris Europaeis occidentalibus labores pretiosos exaravit.

Opus ultimum autem sub servitiis emissorii *Pervij Kanal* die 17 Februarii 2022 pactum est. Die 3 Martii 2022 dixit sese televisioni publicae Russicae non iam disposituram esse; officialiter id effectum est die 17 Martii. Causam prodidit bellum maxime iniustum a Cremlino Ucrainis indictum. Agalakova planxit societatem televisionis Russicae cum regimine.

## Notae 
## Nexus externi 
* Vita in paginis emissorii Russici publici *Pervij Kanal*
* Vita apud peoples.ru
* 

Categoria:Diurnarii
Categoria:Incolae Russiae
Categoria:Televisio
Aeneas (nomen)

**Aeneas**  est praenomen masculinum, Graeca origine (Graece Αινείας). Probabiliter e verbo Graeco αἶνος (*ainos*), "laus" significans, oritur.

## Homines 
* Aeneas, persona mythistorica
* , pedilusor
* 
* Aeneas Mackay
* 
* Aeneas Silvius Picolomineus, verum nomen papae Pii II
* Aeneas Vicus

* 1172 Äneas

## Nexus externi 
* De nomine apud situm *Behind the name* 

Categoria:Praenomina
Categoria:Praenomina masculina
Categoria:Praenomina Anglica
Categoria:Praenomina Dacoromanica
Categoria:Praenomina Norvegica
Categoria:Praenomina Suecica
Aurelius

**Aurelius** olim fuit nomen Romanum et hodie est praenomen masculinum.

## Qui hoc nomen habuerint 
* Lucius Aurelius Avianius Symmachus
* Marcus Aurelius Antoninus Augustus
* Quintus Aurelius Symmachus
* Quintus Aurelius Symmachus (consul 446)
* Sextus Aurelius Victor
* Titus Aurelius Fulvus

## Qui hoc praenomen habuerint 
* Aurelius Arkenau
* Aurelius Augustinus
* Aurelius Ciocoi
* Aurelius Guterres
* Aurelius de Lira Tavares
* Aurelius Novac
* Aurelius Palmieri
* Aurelius Saffi
* Aurelius Theodotus
* Aurelius Tišljar
* Aurelius Valerius Tullianus Symmachus

* Aurelianus (nomen)
* Marcus Aurelius (nomen)

Categoria:Nomina
Categoria:Praenomina masculina
Categoria:Gens Aurelia