Apulia

**Apulia** (Italiane *Puglia* atque olim *Puglie*, Graece Ἰαπυγία *Iapygia*) est regio administrativa Italiae meridianae, circiter 4&nbsp;090&nbsp;266 incolarum, cuius fines sunt ad septentrionem Molisio, ad meridionem mare Ionium, ad orientem mare Hadriaticum, ad occidentem Basilicata et Campania.

## Etymologia 
Nomen *Apulia* venit a Iapygia (Graece: *Ιαπυγια*), vicissim ab Iapygibus, populo Illyrico vel proto-Græco, qui mare Hadriaticum transiit per Fretum Hydruntinum et Apuliam invasit.

## Historia 
### Urbes antique 
* Arpi,
* Baletum vel Valesium,
* Egnatia sive Gnatia (Messapie *Gnathia*, Graece *Egnatia* sive *Gnathia*), Italice *Egnazia/Agnazzo di Fasano*,
* Leuca vel Sancta Maria Leucadense, Italice *Santa Maria di Leuca*,
* Rudiae sive *Rudae*, Italice *Rugge* (San Pietro in Lama), patria Ennii poetae.
* Salapia, Salapia Vetus, Salpia ac Salpi,
* Thuria Sallentina (Italice *Roca Vecchia*),
* Veretum, Messapie etiam *Hyretum*, Italice *Vereto*.

## Geographia 
Apulia e duabus partibus composita est:
* **Apulia**
** Daunia (Italiane: *Daunia*) sive Provincia Fodiana (Italiane: *Provincia di Foggia*)
*** Diomedeae insulae (Italiane: *Isole Tremiti*)
*** Garganus mons (Italiane: *Monte Gargano*)
*** Daunius mons (Italiane: *Subappennino Dauno* sive *Monti Dauni* sive *Monti della Daunia*)
*** Tabula Apula (Italiane: *Tavoliere delle Puglie*)
*** Cannae (Italiane: *Candelaro*)
*** Aufidus (Italiane: *Ofanto*)
*** Bradanus (Italiane: *Bradano*)
*** Cerbalus (Italiane: *Cervaro*)
*** Frentus (Italiane: *Fortore*)
*** Pantanus lacus (Italiane: *Lago di Lesina*)
*** Varanus lacus (Italiane: *Lago di Varano*)
*** Sipontinus sinus (Italiane: *Golfo di Manfredonia*)
** Peucetia sive Ager Barensis (Italiane: *Terra di Bari*);
*** Calabri montes (Italiane: *Altopiano delle Murge*)
*** Urbs metropolitana Barensis (Italiane: *Città metropolitana di Bari*)
*** Provincia Barolensis-Andriensis-Tranensis (Italiane: *Provincia di Barletta-Andra-Trani*)
* **Sallentum** (Italiane: *Salento*, Sallentine: *Salentu*)
** Provincia Brundisina (Italiane: *Provincia di Brindisi*)
*** Planities Messapica (Italiane: *Pianura Messapica*)
** Provincia Lupiensis (Italiane: *Provincia di Lecce*)
*** Tabula Lupiensis (Italiane: *Tavoliere di Lecce*)
** Provincia Tarentina (Italiane: *Provincia di Taranto*)
*** Cherades Insulae (Italiane: *Isole Cheradi*)
*** Sinus Tarentinus (Italiane: *Golfo di Taranto*).

### Geographia politica 
#### Provinciae Apulae 
* **Urbs metropolitana Barensis**,
* Provincia Brundisina,
* Provincia Fodiana,
* Provincia Lupiensis,
* Provincia Tarentina,
* Provincia Barolensis-Andriensis-Tranensis, nova, facta est anno 2004, cuius capita sunt Barolum (*Barletta*) et Andria et Turenum (*Trani*).

#### Urbes maiores 
* **Barium**,
* Tarentum,
* Fovea vel Fodia,
* Andria,
* Barolum,
* Lupiae,
* Brundisium, Messapie *Brention* sive *Brentesion*,
* Turenum.

#### Urbes minores 
* Alta Mura,
* Ceriniola,
* Manfredonia seu Sipontum,
* Melphicta.

[thumb|[Andria: Castrum Montis]]

#### Fines 
##### Regiones 
* Molisium,
* Campania,
* Lucania.

##### Naturales limites 
* Mare Hadriaticum,
* Mare Ionium.

### Geographia physica 
#### Morphologia 
##### Montes et planities 
* Mons Daunius
* Garganus mons
* Planities Aufida
* Planities Messapica
* Tabula Apula

#### Hydrographia 
##### Flumina 
* Aufidus,
* Bradanus,
* Cerbalus (Italiane: *Cervaro*),
* Frentus,
* Iapyx seu Iapicon,
* Patemiscus,
* Latus.

##### Lacūs 
* Varanus lacus,
* Pantanus lacus,
* Occhitum lacus.

##### Litoria ac maria 
* Mare Hadriaticum,
* Mare Ionium,
* Fretum Hydruntinum seu Fretum Iapygium,
* Sinus Sipontinus,
* Sinus Tarentinus (Italice: *Golfo di Taranto*),

##### Insulae 
* Choerades insulae (alia nomina: Cheradae insulae, Electrides insulae) (Italiane: *Isole Cheradi*):
** *Sancti Petri insula* et *Sancti Pauli insula*.
* Diomedeae Insulae sive insulae Tremitanae,
** Capraria (Diomedeae insulae), Italice *Capraia* sive *Caprara* sive *Capperaia*
** Cretacius, Italice *Cretaccio*
** Diomedia insula sive Trimerus insula sive Trimetis insula,
** Teutria insula sive Planasia (Diomedeae insulae), Italice *(Isola di) Pianosa*
** Insula Sancti Nicolai, Italice *Isola di San Nicola*

## Linguae quae in Apulia usurpantur 
* vulgo *Tarandine*
* dialectus Bariana, vulgo *Barese*
* dialectus Fodiana, vulgo *Fuggiane*
* dialectus Sallentina, vulgo *Salentinu*
* Lingua Graeca Sallentina sive Graecana sive Grica, vulgo *Grecano* sive *Griko*

## Universitates studiorum in Apulia 
* Universitas Barensis
* "Schola Polytechnica Barensis"
* Universitas Studiorum Lupiaensis
* Universitas Studiorum Foveae
* "Libera Universitas Mediterranea" sive LUM
* "Libera Universitas Mariae Sanctissimae Assunptae" sive LUMSA

## Dioeceses 
: *Vide regionem ecclesiasticam Apuliae*

## Incolae notabiles 
* Dominicus Modugno, cantor
* Didacus Abatantuono, histrio
* Livius Andronicus, comoediographus
* Archytas, philosophus et tyrannus Tarentinus
* Linus Banfi, histrio
* Nicolaus Barensis (''Niccolò dell'Arca''), cantor
* Benedictus papa XIII
* Iosephus Campagna, comicus
* Caparezza, cantor
* Antonius Cassano, pedilusor
* Quintus Ennius, poeta
* Farinelli, cantor
* Blanca Guaccero, actrix
* Innocentius papa XII
* Aldus Moro, vir publicus
* Lucas Medici, cantor
* Anna Oxa, cantrix
* Marcus Pacuvius, poeta
* Sergius Rubini, histrio
* Ricardus Scamarcio, histrio
* Antonius Teocoli
* Rudolphus Valentino, histrio
* Nicolaus Vendola, praeses regionis
* Iosephus Di Vittorio, vir publicus
* Nicolaus Zingarelli, philologus atque auctor Vocabularii linguae Italianae

## Notae 
## Bibliographia 
* "Apulia" in 
* "Apulia" in 

* Geographia Apuliae
* Fridericus II
* Pater Pius
* Bona Sfortia

## Nexus externi 
* Pagina officialis 
* Historia Sallenti Latine scripta a Aelio Nestola in Melissa Latina

## Imagines regionis 

Image:Polignanoamare0001.jpg|Polinianum