Dementia

**Dementia** est grave et globale facultatis cognitivae damnum in homine olim non debilitato. Hoc damnum superat id, quod ex senectute ordinaria exspectari potest. Dementia est aut constans, effecta per singulare et globale vulneris cerebri, aut progressiva, sequens aliquem morbum, e. g. Alzheimerianum et deminutionem diutinam efficiens. Quamquam dementia inter senes communior est, etiam ante aetatem 65 annorum fieri potest; quo facto, *dementia praecox* appellatur.

Dementia non est morbus uniformis, sed potius syndroma aegritudinis non diserta (i.e., copia signorum et symptomatum), in quibus adfectae cognitionis regiones sunt memoria, attentio, lingua, et solutio problematum. Diagnosis usitate requirit, ut symptomata saltem sex menses adsint.; confusio cognitiva per tempora breviora, praecipue minus quam nonnulla hebdomada rite delirium appellatur. In omnibus confusionum cognitivarum generibus, superiores functiones mentis in progressione morbi primum adficiuntur.

Hodie tres *typi principales* discernuntur, tametsi saepe formae mixtae fiunt: dementia corticalis, dementia subcorticalis, et dementia frontalis. In dementia *corticali* imprimis memoria, calculatio, et lingua imminutae sunt, in dementia autem *subcorticali*, res exsecutivae et celeritas cognitionis, in dementia *frontali* demum personalitas, iudicium, et arbitrium.

In cura aegrotorum cum dementia non raro *morum et psychologica symptomata circum dementiam* valde onerose appareant.

## Mala et morbi syndromam dementiae efficiens 
Dementia syndroma, non morbi eo ipso, cum deductione cognitionis memoriaeque, variis malis morbisque efficitur. Tabula adhuc non completa videatur:

### Mala et morbi neurodegenerativi 
* Angiopathia amyloido cerebralis
* Dementia cum corpusculis Leweyi — frequentia secunda generum degenerativorum dementia; dementia velociter apparet, cum vigilantia fluctuante, alucinationibus opticis, instabilitate posturali, sed ambulatione non inhibita
* Morbus Alzheimerianus — cum cursu tardivo
* Morbus Creutzfeldt-Jakob — cum cursu rapido
* Morbus Gerstmann et Sträussler et Scheinker
* Morbus Huntington
* Morbus Parkinson — dementia tarda (= non prius quam unum annum post symptomata motorica)
* Neurodegeneratio pantothenati kinasi sociata - Dementia cum symptomatibus motoricis, hyperreflexia; ferri aggregationis intracerebrali causa
* Prionopathia *VPSPr*

#### Dementiae frontotemporales 
* Dementia frontotemporalis varietatis se gerendi
* Aphasia progressiva primaria varietatis *semanticae* (dementia semantica)
* Aphasia progressiva primaria varietatis *agrammaticae nonfluentis*
* Degeneratio corticobasalis
* Paralysis supranuclearis progressiva — imprimis *typus Parkinson* cum cursu veloci, casibus ab initio numerosis
* Dementia frontotemporalis cum morbo nervorum motoriorum sociata

### Dementia vascularis 
* cum cursu fluctuante

### Morbi malaque systematis immunitatis dementiis interdum commissa 
* Encephalomyelitis disseminata
* Lupus erythematodes

### Morbi systematis endocrinei 
* Hyperparathyreoidismus
* Hyperthyreosis
* Hypoparathyreoidismus
* Hypothyreosis (functio glandulae thyreoideae iacens)

### Alia 
* CADASIL
* Angiopathia amyloido cerebralis (multiplices haemorrhagiae intracerebrales)
* Hydrocephalus
* Morbus mentis, imprimis depressio ("Pseudodementia")
* Paranoia
* Exsiccosis
* Cancer cerebri
* Alcoholismus

## Morum et psychologica symptomata circum dementiam 
In literatura internationali notio Anglica *behavioral and psychological symptoms of dementia* cum abbreviatura *BPSD* legitur. Quod est, in morbis dementivis non solum symptomata dementia (memoriae et cogitationis), sed etiam alia, ut: 
* Insomnia, perturbatio rhythmi circadiani
* Timor, depressio
* Hyperphagia (nimis edere)
* Dolor
* Mos aggressivus
Quaedam symptomatum horum non raro observari possunt, ut depressio et timor. Non raro quoque cura et tractatio symptomatum istorum pondus maius quam dementiae ipsius requirit. Interventiones sint et non pharmacologicae et pharmacologicae.

## De facultate disceptandi et autonomia in dementia 
Ethica medica inter alias ad autonomiam aegroti spectat. In dementia non gravis facultas disceptandi haud impedita apparet. Quo alter ad aegroti auxilium surrogatus est, saepe disceptationes pro aegrotis instituere res difficiles sunt.

## Dementiae pericula et praesidia contra dementiam 
Pericula, quae processum dementiae incitare possint:
* Auditus diminutus prae causis et centralibus et periphericis
* Solitudo causa certorum morborum, ut dementiae Alzheimerianae, in suspicionem cecidit, nuper anno 2021 investigatione *cardiaca* Framinghamiensi dementiae Alzheimerianae iterum apparuit.
* Televisio
* Schizophrenia. Putatur periculum dementiae apud schizophrenia afflictos homines augeri decies.

Adhuc effectus salubritati utiles noti sunt:
* Eruditio 
* Circumiectus virides arboribus pratisque

* Amnesia
* Aphasiologia
* Hippocampus (cerebrum)
* Neurodegeneratio
* Psychiatria senectutis
* Schizophrenia
* Stultitia
* TDP-43

## Notae 
## Bibliographia 
* S. Peleg, F. Sananbenesi, A. Zovoilis, S. Burkhardt, S. Bahari-Javan, R. C. Agis-Balboa, P. Cota, J. L. Wittnam, A. Gogol-Doering, L. Opitz, G. Salinas-Riester, M. Dettenhofer, H. Kang, L. Farinelli, W. Chen, et A. Fischer (2010), Altered histone acetylation is associated with age-dependent memory impairment in mice, *Science* 328 (5979) :753–56.

## Nexus externi 
* AFAL, www.afal.es
* Alzheimer´s Disease International, www.alz.co.uk
* Alzheimer Europe, www.alzheimer-europe.org
* CEAFA, www.ceafa.es
* Dementiae, www.hipocampo.org
* De dimentia senili, www.salud.es
* Encyclopaedia Dementiarum, www.demencias.com
* *WHO* (Ordo mundi sanitarius): Deminuere pericula dementiae 

Categoria:Cognitio
!
Categoria:Diagnosis psychiatrica
Categoria:Morbi
Categoria:Morbi neurodegenerativi