Hamlet

[thumb|upright|***Hamlet,*** editio secunda [in quarto.]]
[thumb|*Alas, poor Yorick! I knew him, Horatio*. Amlethus et Horatius in coemeterio ab [Eugenius Delacroix|Eugenio Delacroix picti.]]
***Hamlet***, tragoedia a Gulielmo Shakespeare composita, inter opera praeclarissima litterarum Anglicarum accipitur. Scripta est inter annos fere 1599 et 1601, edita in quarto anno 1603 rursusque 1604 (quae editio saepius reimpressa est, lectionibus variis) et in editione in folio (titulo *Mr. William Shakespeares Comedies, Histories & Tragedies*) anno 1623 complexa.

Fontes, quibus auctor usus est in hoc ludo elaborando, difficiles sunt enumeratu; constat autem historiam ducis Amlethi Dani, a Saxone Grammatico in *Gestis Danorum* libb. 3 et 4 narratam, originem monstrare fabulae. Ante ludum nobis cognitum exstiterat et alius, cuius textus hodie deperditus protypum auctori praebuerit, ab eruditis appellatione *Ur-Hamlet* designatus.

Hi versus notissimi sunt: 
:*To be or not to be: that is the Question:*
:''Whether 'tis Nobler in the minde to suffer*
:*The Slings and Arrows of outragious Fortune;*
:*Or to take armes against a Sea of troubles,*
:*And by opposing end them:*

:Esse an non esse, quaestio est.
:Estne dignius vel aequo animo pati
:fundas sagittasque Fortunae malignae,
:vel arma contra aerumnarum mare capere,
:easque finire oppugnando:

(Actus III, scaenae I)

## Historia 
Historia Amlethi invenitur in *Gestis Danorum* auctoris Saxonis Grammatici. Maxima argumenti pars inventa est a Gulielmo ipso Shakespeare.

### Actio prima 
*Hamlet* (fontibus Latinis "Amlethus") est princeps Daniae, cuius pater, qui appellatur etiam Amlethus, occiditur in castello Elsinoriensi (Danice *Elseneur*) a fratre suo Claudio. Claudius regnat vice Amleti et uxorem ducit matrem ipsius Amleti Gertrudam, res, quae antiquitus turpis habebatur incestuosaque.
Quadam nocte larva regis superioris ante oculos vigiliarum paulisper apparet, antequam e visu evanescere possit. Dum Amlethus ac comes Horatius se larvam regis opperiri constituunt subsequenti nocte; effigies apparet atque filio suo confirmat se dormientem veneno a Claudio posito in aure interfectum esse et cupis Amlethum mortem ulturum esse suam, quod Amlethus ulla dubitatione intermissa probat. Attamen larva imperat, ne Amletus matrem occideret, immo ad divinam voluntatem reliquendam.

### Actio secunda 
Amlethus se insanum esse simulat ad consilia simpliciter cogitanda. Polonius, regalis consiliarius, insaniam mentis Amlethi ortam ob non responsum amore amorem erga filiam suam, Opheliam, putat. Ipso tempore Amlethus coetum histrionum parat ad tragoediam agendam in regia, cuius argumentum est haud dissimile a contextu Amletho dicto a patris umbra.

### Actio tertia 
Tragoedia acta Claudius abit maxime perturbatus et se in cubiculo suo recipit ad preces fudendas. Dein regem rogantem vidit Amlethus nec necare eum vult, ne moriatur in gratia divina. In controversia aspera cum Gertrude Amlethus interfacit Polonium se pone lintea occultantem ac rex in Angliam Amlethum de medio tollendum mittit.

### Actio quarta 
Ophelia, cum patrem mortuum videret atque Amlethum eiectum in exsilium, se occidit a dolore oppressa. Laertes frater ulcisci sororem vult et ad pugnam provocare et quidem sine missione Amlethum, pernicies Claudio machinante et Laertem hortante. Eodem tempore Amlethus ab Anglia effugit, in qua de consiliis Claudii erat necandus.

### Actio quinta 
Pugna inter Laertem atque Amlehtum incipit et de voluntate regis vinum cum veneno est bibendum Amleto, sed hoc non fit. Dein Gertruda vinum bibit, Laertes Amlethum gladio sauciat imbuto veneno, deinde Amlethus carpit gladium Laertis venenatum ac vulnerat eum. Gertruda moritur, Laertes cadit et patefacit omnia regis consilia; quam ob rem Amlethus pugione percutit Claudium, qui emittit animam una cum Laertis illa. Amlethus moriens facit, ut Fortinbras princeps Norvegiae fieret rex in Elsinore, qui Amletho iusta funera et magna solvit.

## Editiones 
* 1603 : Textus apud Bibliothecam Britannicam
* 1604 : *The Tragicall Historie of Hamlet, Prince of Denmarke* Textus apud Bibliothecam Britannicam
* 1605 : *The Tragicall Historie of Hamlet, Prince of Denmarke* Textus apud Bibliothecam Britannicam
* 1611 : *The Tragedy of Hamlet Prince of Denmark* Textus apud Bibliothecam Britannicam
* 1622 : *The Tragedy of Hamlet Prince of Denmark* Textus apud Bibliothecam Britannicam
* 1623 : *Mr. William Shakespeares Comedies, histories & tragedies, published according to the true originall copies* (Londinii) Textus apud Universitatem Victoriae
* 1637 : *The Tragedy of Hamlet Prince of Denmark* Textus apud Bibliothecam Britannicam

## Versiones 
Ludus *Hamlet* multoties Francogallice divulgatus est:
* 1770 : Ioannes Franciscus Ducis, interpr., *Hamlet* (die 30 Septembris 1769 doctus apud *Théâtre de la rue des Fossés Saint-Germain*)
* 1779 : Petrus Letourneur, interpr.
* 1849 : Alexander Dumas, Paulus Meurice, *Hamlet, prince de Danemark* (die 15 Decembris 1847 apud *Théâtre historique* doctus) Textus editionis scaenicae 1853 Textus editionis litterariae 1864
* 1865 : Franciscus Victor Hugo, interpr. *Oeuvres complètes de W. Shakespeare. Vol. 1: Les deux Hamlet* Textus apud Gallica apud Vicifontem
* 1868 : Ambrosius Thomas, compositor; Michael Carré, Iulius Barbier, scriptores: *Hamlet, opéra en cinq actes* (die 9 Martii 1868 apud *Opéra* doctus) [Textus editionum](http://imslp.org/wiki/Hamlet_(Thomas,_Ambroise))
* 1872 : Aemilius Montégut, interpr. *Oeuvres complètes de Shakespeare. Vol. 9* Textus apud Gallica
* 1898 : Iulius Lermina, interpr. *Oeuvres de William Shakespeare. Vol. 1* Textus apud Gallica
* 1899 : Marcellus Schwob, Eugenius Morand, interprr. *La tragique histoire d'Hamlet* Documenta
* 1923 : Guy de Pourtalès, interpr., *La Tragique histoire de Hamlet, prince de Danemark* Textus apud Gallica
* 1944 : Andreas Gide, interpr. *Hamlet*

## Bibliographia 
* Alexandre Büchner, *Hamlet le Danois*. Lutetiae, 1878 Textus apud gallica
* Geoffrey Bullough, ed., *Narrative and Dramatic Sources of Shakespeare. Vol. 7*. Londinii, 1973
* John Casson, "The Annotated Amleth: Belleforest in the British Library" in *eBLJ* (2016) no. 7
* Robert Gericke, Max Leopold Moltke, edd. *Shakespeare's Hamlet-Quellen: Saxo Grammaticus (lateinisch und deutsch), Belleforest und The hystorie of Hamblet*. Lipsiae, 1881 Textus apud archive.org
* William F. Hansen, *Saxo Grammaticus and the Life of Hamlet: A Translation, History and Commentary*. Lincolniae, 1983

## Nexus externi 
* *Hamlet* a *Royal Shakespeare Company* anno 2010 docta, apud *PBS* spectanda
* Textus apud *Project Gutenberg*
* Textus cum adnotationibus apud *Shakespeare Navigators''
* HyperHamlet - opus Universitatis Basiliensis 
* "Hamlet on the Ramparts": adnotationes apud mit.edu
* De picturis

Categoria:Opera Shakespeare
Categoria:Tragoediae
Categoria:Scripta 1603