Oceanus

[thumb|upright=1.2|[Superficies Oceani Atlantici ad stratum limitis planetarii et troposphaerae Telluris incidit.]]
**Oceanus** (Graece ''*) est magnum aquae salsae corpus et principalis hydrosphaerae pars. Quod ad Tellurem spectat, oceanus est quaelibet ex maioribus mundi oceani divisione huius planetae, sicut Oceanus Atlanticus. Vocabulum *mare* saepe pro *oceano* adhibetur, sed sensu stricto mare est corpus aquae salsae in locis mediterraneis situm.

Oceanus orbis terrarum est maximus oceanus superficialis in omnibus planetis iam inventus. Circa 71 partes per centum superficiei planetae (~3.6×108 km²) ab aqua marina conteguntur, continuum aquae corpus quod in nonnullos oceanos principales et maiora maria usitate dividitur. Ut principalis hydrosphaerae Telluris, oceanus mundi omnem vitam notam sustinet, partem circuli carbonii constituit, atque clima et exemplaria caeli movet. Volumen est circa 1.3 billiones chiliometrorum cubicorum, et altitudo media 3790 m. Oceanus habitationem circiter 230&thinsp;000 specierum hominibus scientiae peritis notarum suppeditat. Quamquam multa oceani loca nondum explorata sunt, plus duae milliones specierum marinarum vivere aestimantur. Origo oceanorum Telluris non iam certiorem fit, sed ei putantur aevo Hadeano apparuisse, cum, secundum multas abiogenesis doctrinas, fontes originis vitae fuissent.

Oceani extraterrestres ex variis elementis chemicis et compositis chemicis componi possunt. Sola autem magna et constantia liquidorum superficialium extraterrestrium corpora confirmata sunt Lacus Titanis, sed adsunt indicia praesentiae oceanorum alibi in Systemate Solaris. Mars et Venus, ab ineunte aevo in eorum historiis geologicis, magnos oceanos aquaticos habuisse putantur. Coniectura de Oceanis Martis subicit paene tertiam superficiei Martis partem aqua contegi, quamquam aqua in Marte non iam oceanica est. Fugitivus effectus thermocepicus fortasse globalem Veneris oceanum decoxit. Certo sciuntur composita sicut sales chemici et ammonia cum aqua mixta punctum congelationis demittere, quod fieri potest ut aqua in multitudinibus fiat, in circumiectibus extraterrestrialibus ut muria vel glacies convehens. Planeta gigantes gasii Systematis Solaris etiam putantur atmosphaerica habere strata liquida compositorum non iam conformatorum. Traduntur oceani non confirmati sub superficie multorum planetarum nanorum et satellitum naturalium fieri, insigniter in oceano lunae Europae, qui putatur habere plus quam bis tantum Telluris volumen aquae. Oceani, inter quos oceani superficiales aquae liquidae intra zonam habitabilem circumstellarem, fortasse etiam in exoplanetis et exolunis fiunt. Planetae oceanici sunt opinabile genus planetae, cuius superficies omnino liquido tegitur.

## Etymologia 
*Ōceanus'' a Graeco '** deducitur, quem Homerus magnum flumen circum orbem terrarum fluens esse concipiebat, unde locutiones ut **', "fluctus Oceani", et , "flumen Oceani". Etiam pro deo habebatur: Oceanus, filius Urani (Caeli) et Gaeae (Terrae), maritus Tethyos, omnium fluminum et Oceanitidum pater. Postea, apud scriptores Graecos et Romanos, Oceanus non iam ut flumen intellegi coepit, sed mare immensus, distinctus a mari interno seu Mediterraneo, unde appellationes ut oceanus Britannicus, oceanus Atlanticus ortae sunt.

## Superficialis Telluris oceanus 
:*Vide Oceanus Mundi.*
[thumb|Tabulae oceanicarum orbis terrarum aquarum. [Oceanus Mundi, continuum aquae corpus quod Tellus circumdat, dividitur in nonnullas regiones principales. Quinque divisiones oceanicae usitate agnoscuntur: Pacificus, Atlanticus, Indicus, Arcticus, et Australis. Arcticus et Australis in Atlanticum, Indicum, Pacificum aliquando commiscentur.]]
[thumb|Tabula oceanorum ([Anglice designata).]]
[thumb|Tabula finium [quinque oceanorum (Francice designata).]]

Aquae superficialis Telluris oceani, quamquam plerumque nonnulli oceani separati habitae, unum per mundum coniunctum aquae salsae corpus amplectuntur, quod aliquando Oceanus Mundi et oceanus globalis appellatur. Notio continui aquae corporis cum libera permutatione inter eius partes oceanographiae est principalis momenti.

Maiores divisiones oceanicae a continentibus, variis archipelagis, et aliis normis partim definiuntur. Hae divisiones, ordine magnitudinis descendenti, sunt:
* Oceanus Pacificus, qui Asiam et Australiam ab Americis separat
* Oceanus Atlanticus, qui Americas ab Europa et Africa separat
* Oceanus Indicus, qui Asiam meridianam lavat et Africam Australiamque separat
* Oceanus Australis, aliquando propagationem oceanorum Pacifici, Atlantici, et Indici habitus, qui Antarcticam circumplectitur
* Oceanus Arcticus, aliquando mare Atlantici, qui plurimum regionis Arcticae contegit et Americam Septentrionalem septentrionalem et Eurasiam lavat.

Pacificus et Atlanticus ab aequatore porro in partes septentrionales et australes dividi possunt. Minores oceanorum regiones sunt maria, sinus, freta, et aliae conformationae terrestres et marinae.

Magis quam dimidium huius areae est circa 4267 metrorum profundum. Media salinitas oceanica est circa 35 partes per mille (‰) (3.5%), et paene omni aquae marinae est salinitas inter 30 et 38 partes per mille. Eruditi aestimant 230&thinsp;000 marinas animalium et plantarum species quae in biotopis oceanicis habitant nunc notas esse, sed summam fortasse usque ad decies illum numerum esse. Inter has species insigniter sunt algae, balaenae, bivalvia, crustacea, octopoda, et pisces, quarum multae in cultura, oeconomia, et societate humana magni momenti sunt.

In geologia, oceanus est regio crustae oceanicae ab aqua contecta. Crusta oceanica est tenue basaltis volcanici solidifacti stratum quod amiculum Telluris contegit; crusta continentalis est crassior sed minus densa. Ex hoc perspectu, Telluri sunt tres oceani: Oceanus Mundi, Mare Caspium, et Pontus Euxinus, quorum secundus et tertius a concursu Cimmeriae et Laurasiae formati sunt. Mare Mediterraneum aliquando oceanus fuit distinctus, quia motus tectonicae laminarum iterum atque iterum eius adligationem ad Oceanum Mundi per Fretum Gaditanum fregit. Pontus ad Mediterraneum per Bosporum adligatur, sed Bosporus est canalis naturalis per saxum continentale persecatum abhinc annorum circa 7000, potius pars alvei maris sicut Fretum Gaditanum.

Contra nomina, minora aquae salsae corpora interclusa quae cum Oceano Mundi non conectuntur, sicut Lacus Oxianus, re vera sunt lacus salsi.

## Fines oceanorum 
*Pro indice finium oceanorum, vide Fines oceanorum.*

## Oceanus et vita 
Oceanus biosphaerium magnopere adficit. Evaporatio oceanica, ut circuli aquae pars, est fons plurimarum pluviarum, atque temperaturae clima et exemplaria ventorum constituunt quae vitam in terra moderantur. Vita se intra oceanum facta est 3 billiones annorum antequam vita in terra evolvit. Ambae profunditas et distantia ab ora magnopere numeros et genera plantarum et animalium impellunt quae ibi habitant.

## Proprietates physicae 
:*Vide Aqua marina*
Area Oceani Mundi est 361 millionae chiliometrorum quadratorum (139 millionae milium quadratorum),
Eius volumen est circa 1.3 billionae chiliometrorum cubicorum (310 millionae milium subicorum). magnitudo quae cubus aquae cui longitudo marginis est 1111 chiliometra animo concipi potest. Media profunditas est 3790 metra, et sua maxima profunditas est 10923 metra. maribus ad Oceanum Mundi non adligatis, sicut Mare Caspium, exclusis.
[thumb|350px|Tabula magnarum proprietatum submarinarum. [Photogramma colorum falsorum a NOAA anno 1995 factum.]]

Massa hydrosphaerae est circa 1&thinsp;400&thinsp;000&thinsp;000&thinsp;000&thinsp;000&thinsp;000 tonnarum metricarum, quod est 1.4×1021 kg, circa 0.023 centesimae partes massae Telluris. Minus quam 3 centesimae sunt aqua dulcis; reliquium est aqua marina, plerumque in oceano.

### Color 
Caeruleus oceani color est compositum nonnullarum rerum contribuentium, inter quas materies organicae dissolutae et chlorophyllum.

### Ardor 
Nautae et alii marinarii rettulerunt oceanum saepe aspectabilem emittere ardorem, luminescentiam quae nocte milia passuum videtur. Anno 2005, eruditi nuntiaverunt eos tempore primo photographica huius ardoris indicia adeptos fuisse. Hic ardor a bioluminescentia fortasse effici potest.

## Exploratio 
:*Vide Exploratio oceanorum*
Peregrinatio oceanica in navibus post aeva praehistorica fit, sed solum temporibis hodiernis possunt homines itinera submarina late facere.

Altissimus locus in oceano est Fossa Mariannensis, in Oceano Pacifico prope Insulas Mariannae Septentrionales sita. Maxima altitudo aestimatur circa 10&thinsp;971 metrorum esse (plus vel minus 11 m). *Challenger II,* navis Britannica, anno 1951 mensuram fossae egens altissimam fossae partem "Challenger Deep" nominavit. Anno 1960, bathyscapha *Trieste,* a duobus exploratoribus conducta, prospere fundum abyssi attigit.

Multum fundi abyssi oceanici inexploratum et non tabulatum manet. Globalis multarum proprietatum submarinarum imago maiores quam 10 chiliometra anno 1995 effecta est, ex pravitatibus gravitatis superficiei propinquae computata.

## Regiones et profunditates 
[thumb|left|Maiores oceanorum zonae, inter quas [vita marina quae in quaque divisione habitat (tabula Anglice designata)]]
300px|thumb|Maiores divisiones oceanicae
[thumb|Sana [alga marina et una ex Carangidis. Imaginis ID: sanc0208, "Sanctuary Collection Location: Florida Keys National Marine Sanctuary." Photographus: Heather Dine.]]
Oceanographi oceanum in regiones dividunt ob physicos et biologicos harum regionum status. Zona pelagica omnes regiones oceanicas apertas comprehendit, et dividi porro potest in regiones secundum profunditate et abundantia lucis. Zona photica oceanos a superficie desuper ad 200 metra contegit. Haec est sola regio ubi photosynthesis fieri potest et ergo est biodiversissima. Cum plantae photosynthesin requirant, vita in regionibus altioribus materiei quae desuper cadit confidit (vide nix marina), vel alium energiae fontem invenit; emissaria hydrothermalia sunt principalis optio in regione zona aphotica (altitudines plus quam 200 m) appellata. Pelagica zonae photicae pars zona epipelagica appellantur.

Pelagica zonae aphoticae pars dividi potest in regiones ex ordine ad perpendiculum digestas, temperaturam sequentes. Zona mesopelagica est altissima harum regionum. Fines altissimus est apud thermoclinum 12 graduum C, qui in tropicis usitate circa 700–1000 metra iacet. Insequens regio est bathypelagica, quae inter 10 et 4 gradus C iacet, usitate inter 700 et 1000 metra et 2000 et 4000 metrorum. Super planitiem abyssi est zona pelagica abyssi, cuius fines altiores ad 6000 metrorum iacent. Ultima regio, zona pelagica hadalis, quae profundissima zona oceanica inter 6000 et 11&thinsp;000 metrorum patet, fossas altas comprehendit.

## Geologia 
:*Vide etiam Geologia marina*
Fundus abyssi (alveum oceani) ab iugis medii oceani expanditur ubi binae laminae inter se adiunguntur; ubi autem binae laminae altera ad alteram moventur, singula lamina sub aliam laminam (oceanicam vel continentalem) subducitur, fossam oceanicam efficiens.

## Effectus climatici 
[thumb|Summarium viae [circulatio thermohalina|circulationis thermohalinae (descriptio Anglice adnotata). Viae caeruleae flumina aquae altae, viae rubrae flumina prope superficiem repraesentant.]]
Flumina oceanica clima Terrae magnopere adficiunt, a calore ex tropicis ad regiones polares, et ab aere calido vel frigido et praecipitatione ad regiones litorales traducendis, ubi venti in continentem portare possunt. Fluxus caloris et aquae dulcis superficialium gradus densitatis (Anglice *density gradients*) generant, qui circulationem thermohalinam (*Great Ocean Conveyor*), partem maioris circulationis oceanicae, pellunt. Graves partes in calore ad regiones polares suppeditando, et ergo in administratione glaciei marinae, agunt. Mutationes in circulatione thermohalina, ut putantur, summa radiationis quam Terra accipit magnopere movent. Quantum circulatio thermohalina velocitatem qua aquae altae superficiem attingant temperat, ea atmosphaericas dioxidi carbonis concentrationes magnopere adficere potest.

Traditur circulatio thermohalina esse ratio principalis quod clima Europae Occidentalis est tam temperatum. Alterna autem coniectura postulat hanc notionem plerumque falsam, nam Europa calet quia in regionibus ventum pelvis oceanicae versus patet, et quia undae atmosphaericae aerem calidum ad septentriones ex subtropicis adferunt.

Flumen Circumpolare Antarcticum continentem circumplectitur, clima Antarcticae adficiens et flumina in nonnullis oceanis coniungens.

Super oceanos fit unum ex violentissimis caeli status generibus: typhones marini, procellosae tempestates tropicae, quae ingentes terrae marisque regiones vastare possunt.

## Biologia 
:*Vide etiam Biologia marina et Mammale marinum 
Inter formas vitae maximi momenti in oceanis endemicae sunt:
* Cephalopoda, inter quae Octopoda et Teuthida
* Cetacea, inter quae Balaenae, Delphinidae, et Phocoenidae
* Crustacea, inter quae Bivalvia, Caridea, Euphausiacea, et Nephropidae
* Echinodermata, inter quae Asteroidea, Clypeasteroida, Holothuroidea, et Ophiuroidea
* Pisces
* Plancton
* Radiata
* Vermes marini

## Pinacotheca

Fasciculus:Aurelia aurita (auge24eu).jpg|*Aurelia aurita* (Ulmaridae), cnidarium perlucidum sine colore.
Fasciculus:Aurelia aurita (aka).jpg|*Aurelia aurita* (Ulmaridae), cnidarium perlucidum sine colore, in luce caerulea visum.
Fasciculus:Vampyroteuthis illustration.jpg|*Vampyroteuthis infernalis* (Vampyroteuthidae), Cephalopus.
Fasciculus:Humpback anglerfish.png|Unum ex Lophiiformibus, piscis abyssi, cui est organum quod lucem emittit.
Fasciculus:Opisthoproctus soleatus.png|*Opisthoproctus soleatus* (Opisthoproctidae), cui sunt magni oculi sursum versus.

## Oeconomia 
Oceani Telluris transportationi magni momenti sunt: plurima orbis terrarum bona a navibus actuariis inter marinos orbis terrarum portus moventur.

Oceani etiam sunt maior industriae piscatoriae fons, inter cuius maiora animalia desiderata sunt Brachyura, Caridea, Nephropidae, pisces.

## Oceani antiqui 
[thumb|Genesis oceani (descriptio [Anglice adnotata)]]
Motus continentalis oceanos continenter figurat, corpora aquae iterum atque iterum adiungens et diffindens. Inter oceanos antiquos sunt:
* Oceanus Bridge River, oceanus inter insulas antiquas Insulares appellatas et Americam Septentrionalem
* Oceanus Iapeti, oceanus in Hemisphaerio Australi inter maria Balticum et Avalonium
* Panthalassa, vastus oceanus mundi qui supercontinentem Pangaeam circumclusit
* Oceanus Rheicus
* Oceanus Slide Mountain, oceanus inter antiquis Insulas Intermontanas et Americam Septentrionalem
* Oceanus Tethys, oceanus inter antiquos continentes Gonduanam et Laurasiam
* Oceanus Chantyensis, oceanus inter regiones Balticam et Sibericam
* Mirovia, oceanus qui supercontinentem Rodiniam circumclusit
* Oceanus Palaeo-Tethys, oceanus inter Gonduanam et terranes Hunic
* Oceanus Poseidonis
* Oceanus Proto-Tethys
* Oceanus Pan-Africanus, oceanus qui supercontinentem Pannotiam circumclusit
* Superoceanus, quilibet oceanus qui quemlibet continentem globalem circumcludit
* Oceanus Uralicus, oceanus inter regiones Balticam et Sibericam

### Argumenta historica 
Prima oceani notio ex mythologia Mesopotamiana et Indo-Europaea deducitur, cum orbis terrarum a grande flumine cingi putaretur. Nomen *Oceanus* in mythologia Graeca antiquam observationem Graecam memorat quod flumen forte ante Calpem fluebat et coniecturam quod id magnum flumen erat. (Confer etiam *Samudra* in mythologia Hinduica et Jörmungandr in mythologia Norica.) Cogitatione finxerunt mundum ab oceano caelesti super caelum oceanoque inferorum infra includi.

Artis opera quae res maritimas depingunt ars marina appellantur, quod nomen ad communia picturae Europaeae saeculorum septimi decimi ad undevicensimum genera praesertim pertinet.

## Oceani extraterrestres 
:Vide etiam *Aqua liquida extraterrestris*
[thumb|[Duo exemplaria compositionis Europae magnum aquae liquidae oceanum sub superficiem planetae. Exemplaria similia pro aliis caelestibus in Systemate Solari corporibus praedicta sunt.]]
Tellus, cum id esset solus planeta in nostro Systemate Solari notus cui sunt magna aquae liquidae in superficie corpora constantia, alia corpora caelestia magnos oceanos habere putantur.

### Planetae 
Iuppiter et Saturnus, gigantes gasii, putantur superficiebus carere et magis stratum habere hydrogenii liquidi; eorum geologia autem planetaria non iam bene intellegitur. Similiter, Uranus et Neptunus, gigantes [glacies|glaciei]], vastos aquae liquidae oceanos sub eorum atmosphaeris densis fortasse habent, quamquam eorum structura interna non iam confirmata est.

Hodie adsunt disceptationes num Marti olim fuit oceanus in eius hemisphaerio septentrionali, et ubi sit; recentiora missionis *Mars Exploration Rover* inventa subiciunt Marti diu fuisse aqua constans in saltem uno loco, sed eius magnitudo est ignota.

Astronomi credunt Veneri olim fuit aqua liquida et fortasse fuerunt oceani. Si exsisterunt, ei deinde ob *resurfacing* evanuerunt.

### Satellites naturales 
Globale aquae liquidae stratum tam crassum quam id crustum ex amiculo separavit quod praesens creditur in Titane, Europa, et minus certe Callisto et Ganymede. Oceanus magmae creditur praesens in Ione. Nonnullae aquae calidae salientes in Encelado, luna Saturni, inventa sunt, sed eorum origines non iam bene intelleguntur. Aliis lunis glacialibus etiam fortasse sunt oceani interni, vel eis olim erant oceani interni qui nunc conglaciaverunt.

Magna hydrocarboniorum liquidorum corpora putantur in superficie Titanis praesentia, sed parva sunt, usitate lacus vel maria appellata. Missio spatii Cassini–Huygens primum res invenit quae siccorum lacuum alveorum vacuorumque fluminum canalium similes erant, quod significat Titanem quaecunque liquida superficialis habuerat amisisse; recentior autem Cassini transitus Titanis imagines fecit quae vehementer subiciunt lacus hydrocarboniorum prope frigidiores regiones polares. Titan subterraneum aquae oceanum sub mixtura glaciei et hydrocarboniorum habere creditur, quae crustum externum constituit.

* Acidificatio oceanica
* Aequor maris et Incrementum aequoris maris
* Aqua marina
* Atlas Oceanorum Mundi
* Biologia marina
* Civitas marina
* Clima oceanicum
* Dies mundialis oceanorum
* Discontinuitas Mohorovicic
* Europaeus Marium Atlas
* Fiordum
* Fretum
* Geographia physica
* Hydrosphaera
* Mare Flavum
* Mare marginale
* Mare Sinense Australe
* Mare Sinense Orientale
* Maria polaria
* Megacyma
* Monstrum marinum
* Oceanographia
* *Oceans* (pellicula 2009)
* Oceanus Britannicus
* Ogyges
* Organizatio Internationalis Maritima
* Quisquiliae marinae
* Pollutio marina
* Sal marinus
* Septem maria
* *United Nations Convention on the Law of the Sea*
* Zona pelagica

## Notae 
## Bibliographia 
* Braun, C. L., et S. N. Smirnov. 1993. "Why Is Water Blue?" *Journal of Chemical Education* 70: 612ff.
* Heinemann, B. et Open University. 1998. *Ocean Circulation.* Oxoniae: Oxford University Press.
* INKOTA-netzwerk, eds. 2010. *Weltmeere: die globalisierte Ausplünderung.* INKOTA Brief 154. December.
* Leier, Manfred. 2007. *Weltatlas der Ozeane: mit den Tiefenkarten der Weltmeere.* Monaci: Frederking und Thaler. ISBN 978-3-89405-541-7.
* Papon, Pierre. 1996. *Le sixième continent: Géopolitique des océans.* Odile Jacob.
* Pope, F. 2009. "From eternal darkness springs cast of angels and jellied jewels." *The Times,* 23 Novembris 2009, 16–17. 
* Robinson, Ian S. 2008. *Understanding the Oceans from Space.* Berolini: Springer. ISBN 978-3-540-24430-1.
* Stow, Dorrik. 2004. *Encyclopedia of the Oceans.* Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-860687-7.
* Tomczak, Matthias, et J. Stuart Godfrey. 2003. *Regional Oceanography: An Introduction.*
* Vanney, Jean-René. 2001. *Geographie de l'océan global.* Londinii: Gordon & Breach.

## Nexus externi 
* De oceanis. Porta Oceanica Smithsoniana.
* "Interactive Guide to Oceans Governance." Council on Foreign Relations.
* "Marine forecasts for any ocean point." Buoy Weather.
* "Origins of the oceans and continents." *UN Atlas of the Oceans.''
* Situs publicus "National Oceanic and Atmospheric Administration." NOAA.

Categoria:Conformationes litoris et maris
!