Scriptura Beneventana

, annis 1075–1090, de bibliotheca Montis Casini.]]

**Scriptura Beneventana**, quae etiam **scriptura Longobarda**, **Langobardica** vel **littera Langobardisca** nuncupatur, est forma minuscula scripturae quae ample in usu fuit a fine saeculi VIII usque ad saeculum XIII –etiamsi posteriora sunt exempla his litteris exarata– in regione ducatus Beneventi in Italia meridiana, etiam nomine *Langobardia Minor* nota. In usu erat in monasteriis Benedictinis, quae usque ad Dalmatiam eius usum propagaverunt. Eius origo non est Longobarda, sed originem trahit a scriptorio Abbatiae Montis Casini.

Ioannes Mabillon, eruditus Francicus, eam Longobardam nuncupare malebat, eam scripturam nationalem populi Longobardorum fuisse perperam putans. Palaeographus E. A. Lowe nomen *Beneventana* posuit, quo eruditi mediaevales iam usi erant.

## Proprietates 
Formae litterarum abundant curvaminibus, quamquam plurima habemus exempla quorum litterae fractiores et angulusiores videntur. Tractus ascendentes et descendentes plerumque sunt breves.

Plurimae sunt compendiariae notae, permultae vincturae inter litteras; e.g. *ei*, *fi*, *gi*, *li*, *ri*, *si*, *st*, *ti*, *tu*, rarius *sp*, et cetera.

### Formae peculiares 
thumbnail|right|Species Casinensis (supra) et species Barensis (infra), circa XI saec.
* Littera **a** duabus exsistit formis: culmine aperto (quasi littera "u"; plerumque in vetustioribus manuscriptis) aut clauso (quasi vinctus litterarum "o+c");
* littera **c** interdum cristata est, quasi inversum tres;
* litterae **e** pars superior similis est flocco;
* litteram **r** descendentem et angulosam videmus;
* littera **t** mutat secundum subsequentem litteram: crebro similis est litterae "a"; non infrequenter, si aliae litterae est alligata, formam sumit numeri octo (**8**) dimidiati vel inversi *beta* (**β**).

### Species Casinensis 
Scriptura Beneventana quae apud monasterium Montis Casini elaborata expolitaque est **Cas(s)inensis** appellatur. Quae artificiosa, parvior nec non angulosior est et exarabatur pinna avis obliquo acumine. 

### Species Barensis 
Orta saeculo X in scriptoriis Barensibus, originem trahit a specie Casinensi. Litterarum formae rotundiores et ampliores sunt et exarabantur stilo duro more Graecorum.

* Scriptura Merovingica

## Notae 

## Bibliographia  
* J. Stiennon, *Paléographie du Moyen Âge*, Parisii, Armand Colin, 1973, p. 87-89.
* E. A. Loew, *The Beneventan script : a history of the South Italian minuscule*. Second edition prepared and enlarged by Virginia BROWN. Romae, Storia e letteratura, 1980. 2 volumina in-8°, XX-361 
* E. A. Lowe (olim ante bellum Loew), *The Beneventan script: a history of the South Italian Minuscule*, capitulo 2 «*The Name*», p. 22-40, Oxonii, 1914
* A. Petrucci, *Breve storia della scrittura latina*, Romae, Bagatto Libri, 1992.
* G. Cencetti, *Lineamenti di storia della scrittura latina*, Bononiae, Patron, 1997.
* G. Cavallo, ''Rotoli di Exultet dell'Italia meridionale*, Barii, 1973.
* L. Miglio, C. Tedeschi, *Echi romaneschi* in *Scripta, an International Journal of Codicology and Palaeography* 6, 2013.

## Nexus externi
*F. Steffens, Paléographie latine, Trèves, Paris 1910 apud situm www.icar.beniculturali.it
*E. A. Lowe, *The Beneventan Script: a History of the South Italian Minuscule'' (1914)

Categoria:Scripturae
Categoria:Palaeographia