Aromatum apud Indos nascentium historia

thumb|Garcia de Orta, *Colóquios*. Editio prima (Goae, 1563)
thumb|Caroli Clusii versio Latina. Editio prima (Antverpiae, 1567)
***Colóquios dos simples e drogas da Índia***, opus mox Latine versum titulo ***Aromatum et simplicium aliquot medicamentorum apud Indos nascentium historia***, est liber manualis, Goae anno 1563 divulgatus, de plantis utilibus et medicamentis quae Portugallenses nuper in India reppererant. Auctor fuit Garcias ab Horto (vulgo *Garcia de Orta*), medicus Portugallensis Iudaeus qui Goae ab anno 1534 habitaverat.

Titulus plenus Lusitanicus sonat *Colóquios dos simples e drogas he cousas medicinais da Índia e assi dalgũas frutas achadas nella onde se tratam algũas cousas tocantes a medicina, pratica, e outras cousas boas pera saber*, scil. "Colloquia de simplicibus, pharmacis et materia medica Indiae atque aliquibus fructibus ibi repertis, ubi etiam tractantur res nonnullae medicina et vita diurna relevantes aliaeque utiles ad sciendum". Dialogi commenticii septem et quinquaginta enarrantur in quibus Garcias contubernalem Ruanum, Indiam visitantem, certiorem facit de medicamentis et aromatibus eius regionis. Aromata ordine alphabetico tractantur, origine, confectione, mercatu necnon utilitate seriatim refertis. Nomina Graeca, Latina, Arabica, Indica, Lusitanica et Hispanica enumerantur. Varia interdum dicuntur de rebus Indiae medicis politicisque, de animalibus et de commercio aromatum inter Hispanis et Portugallensibus disputato. Cholera morbus curiosissime describitur.

Carolus Clusius mense Ianuario 1564 Olisipone hunc librum emit. Mox Latine vertit, textu admodum abbreviato, dialogis in commentationes simplices redactis, atque Antverpiae anno 1567 versionem suam divulgari iussit.

Nicolaus Monardes, qui Hispanice libellum de tabaco aliisque medicamentis Americanis anno 1571 Hispali divulgavit, Garciam nominatim citans (quem Latine ut videtur legit) comparationem inter tabacum et *bague* (lege *bangue*), a Garcia descriptum, facit.

## Index capitulorum 
thumb|Hannibalis Briganti versio Italiana (Venetia, 1576)
thumb|Caroli Clusii *Exoticorum libri decem* (Antverpiae, 1605), in quibus comprehensa est editio quinta versionis Latinae *Colloquiorum*
Hic enumerantur rubricae editionis 1563 Lusitanae cum numeris colloquiorum et foliis, rubricae editionis 1605 Latinae cum libris (i, ii) et capitulis, species principales in quoque colloquio descriptae:

## Auctores citati 
Errores maiorum saepissime corriguntur. "Ne mihi terreas Dioscoride aut Galeno citato," ait Garcias, "dicam enim ea tantum quae vera esse scio;" sed "si in Hispania fuerim nihil contra Galenum aut Graecos dixerim." Citantur scriptores tam Latini et Graeci quam Arabici et Hebraici:
* Graeci antiqui: Hippocrates, Theophrastus, Dioscorides, Galenus; rarius Aristoteles, Plutarchus
* Latini antiqui: Celsus, Plinius maior; rarius Marcus Valerius Probus
* Arabici: Rhazis, Avicenna, Mesue, Serapion; rarius Averroes
* Graeci mediaevales: Autuario (a Ruellio Latine versus)
* Latini mediaevales: Gerardus Cremonensis, Matthaeus Silvaticus
* Latini recentiores: Andreas Belunensis, Andreas de Laguna, Ioannes Manardus, Petrus Andreas Matthioli, Antonius Musa Brassavola, Ioannes Ruellius, Amatus Lusitanus; rarius Sepulveda, Franciscus de Tamara, Ludovicus Vartamanus, Andreas Vesalius

## Notae 
## Bibliographia 
; Editiones et versiones
* 1563 : 
* 1567 : Carolus Clusius, interpr. *Aromatum et simplicium aliquot medicamentorum apud Indos nascentium historia*. Antverpiae: Plantin, 1567  Textus apud *Internet Archive*
** 2a ed., 1574 Textus apud *Internet Archive* (hac in editione coffeum primo inter Europaeos describitur et depingitur)
** 3a ed., 1579 Textus apud *Internet Archive*
** 4a ed., 1582, iterum edita 1593
** 
* 1576 : Hannibal Briganti, interpr. ''Due libri dell'historia dei semplici, aromati, et altre cose che vengono portare dall'Indie Orientali, pertinenti alla medicina, di Don Garzia dall'Horto ...*. Venetiae: Francesco Ziletti, 1576  Textus apud *Internet Archive*
* 1602 : Anthoine Colin, interpr., *Histoire des drogues, espiceries, et de certains médicamens simples, qui naissent és Indes ...* Lugduni, 1602 
* 1872 : F. Ad. de Varnhagen, ed., *Colloquios dos simples e drogas e cousas medicinaes da India e assi de algumas fructas achadas nella*. Olisipone: Imprensa Nacional, 1872  Textus apud *Internet Archive*
* 1891-1895 : 
* 1913 : 
* 2014 : Raquel Madrigal Martínez, *“Colóquios dos Simples” de Garcia de Orta: traducción al español y proceso traductológico'' (versio colloquiorum 1-10: dissertatio universitatis Eborensis)

; Historica et critica
* Clotilde de Almeida Azevedo Murakawa, "Garcia d'Orta, suas plantas e drogas da Índia: um estudo do repertório lexical" in *XXI Seminário do Grupo de Estudos Lingüísticos do Estado de São Paulo. Anais*. Paulopoli, 2002
* V. Ball, "A Commentary on the Colloquies of Garcia de Orta, on the Simples, Drugs, and Medicinal Substances of India" in *Proceedings of the Royal Irish Academy* vol. 1 (1889/1891) pp. 381-415, 647-684 pars 1 pars 2 apud *JSTOR*
* 
* 
* Augusto da Silva Carvalho, *Garcia de Orta*. Olisipone, 1934
* Carolus Clusius, *Aliquot notae in Garciae Aromatum historiam; Descriptiones nonnullarum stirpium, et aliarum exoticarum rerum, quae à ... Francisco Drake ... observatae sunt*. Antverpiae: Plantin, 1582 Textus apud *e-Rara* 
* 
* 
* Palmira Fontes da Costa, ed., ''Medicine, Trade and Empire: Garcia de Orta's Colloquies on the Simples and Drugs of India (1563) in Context*. Farnham: Ashgate, 2013 
* Anabela Mendes, ed., *Garcia de Orta and Alexander von Humboldt: Across the East and the West*. Olisipone: Universidade Católica Editora, 2009
* 
* I. S. Révah, "A família de Garcia de Orta" in *Revista da Universidade de Coimbra'' vol. 19 (1960)

Categoria:Litterae Lusitanicae
Categoria:Indiae scripta
Categoria:Scripta 1563
Categoria:Libri botanici
Categoria:Libri de medicamentis
Categoria:Dialogi
Categoria:Litterae Latine versae
Categoria:Carolus Clusius