Provincia Bauzanensis

thumb|Despectus ad Alpium montes
**Provincia Bauzanensis** quae et **Tyrolis meridionalis**, **Tirolis Athesina** vel **Athesina superior** appellari potest (Italice saepius *provincia autonoma di Bolzano*; Theodisce saepius *Südtirol*) est provincia sui iuris Italiae, circiter 515&nbsp;.714 incolarum, in regione sui iuris Tridentini Tirolisque Athesinae sita, cuius urbs capitalis est Bauzanum. Pars fuit olim Comitatus Tirolensis.

## Nomina 
* **Tirolis Meridionalis** vel **Tirolum Meridionale**,
* **Athesia Superior** seu **Athesia alta**,  *Oberes Etschland*, nomen Italum Tirolis Meridionalis est quia regio prope flumen Athesim est. 
* **Libera Provincia Bauzanensis - Athesia Superior/Tirolis Meridionalis** nomen Italum officiale Provincia Libera Bauzani est.

### Nomina officialia trium linguarum 
* Theodisce: *Autonome Provinz Bozen - Südtirol*,
* Italiane: *Provincia Autonoma di Bolzano - Alto Adige*,
* Ladine: *Provinzia Autonòma de Bulsan - Südtirol*.

### Latine 
* Latine versione Germanica: *Libera Provincia Bauzani - Tirolis Meridionalis* (*Provincia Libera Bauzani - Tirolum Meridionale*)
* Latine versione Italica: *Libera Provincia Bauzani - Athesia Superior*

## Historia 
Vide etiam Tridentinum et Tirolis Meridiana. Usque ad primum bellum mundanum pars Tirolis Austriae erat. In Tirole Meridiana tres linguae officiales sunt: Lingua Theodisca (70 centesimae oratricis), Lingua Italiana (25 centesimae oratricis) et Dolomiana Latina lingua (5 centesimae oratricis). Qua lingua circa triginta milia hominum in vallibus Dolomianorum montium loquuntur.

### Urbes antiquae 
* Saebatum seu Saevatium

## Geographia politica 
### Communitates Comprehensoriales Athesiae Superioris/Tirolis Meridionalis 
300px|thumb|left|Confoederationes regionalis in Provincia Bauzanensis
Confoederatio regionalis in Libera Provincia Bauzanensi **8** sunt et Latine vocari possunt.

# **Vallis Pustriosa** (*Communitas Comprehensorialis Pustriosana*; etiam *Communitas Comprehensorialis Vallis Pustriosae*) (Italiane: *Val Pusteria / Valle Pusteria*; Theodisce: *Pustertal*; Ladinice: *Val de Puster*)
# **Vallis Vipitina** (alia nomina: Vallis Vipitena, Vallis Hisara Summa) (*Communitas Comprehensorialis Vipitina*; etiam *Communitas Comprehensorialis Hisarae Summae*) (Italiane: *Alta Valle Isarco*; Theodisce: *Wipptal*),
# **Vallis Venusta** (alia nomina: Vennonum Pagus, Vennonum Vallis) (*Communitas Comprehensorialis Venustana*; etiam *Communitas Comprehensorialis Vallis Venustae*) (Italiane: *Val Venosta*; Theodisce: *Vinschgau / Vintschgau*; Ladinice: *Val Venuesta*; Rhaetice: *Vnuost*),
# **Vallis Hisara** (*Communitas Comprehensorialis Hisara*; etiam *Communitas Comprehensorialis Vallis Hisarae*) (Italiane: *Valle Isarco*; Theodisce: *Eisacktal*; Ladinice: *Val dl Isarch*),
# **Praefectura Burgravia** (*Communitas Comprehensorialis Burgravia*; etiam *Communitas Comprehensorialis Praefecturae Burgraviae*) (Italiane: *Burgraviato*; Theodisce: *Burggrafenamt*),
# **Ultra Athesis-Athesia Ima** (*Communitas Comprehensorialis Ultrae Athesis-Athesiae Imae*; etiam *Communitas Comprehensorialis Ultrathesina-Athesina Ima*) (Italiane: *Oltradige-Bassa Atesina*; Theodisce: *Überetsch-Unterland*),
# **Saltus-Mons Sclerianus** (*Communitas Comprehensorialis Saltensis-Sclerianenis*; etiam *Communitas Comprehensorialis Salti-Montis Scleriani*) (Italiane: *Salto-Sciliar*; Theodisce: *Salten-Schlern*; Ladinice: *Sauté-Sciliër*),
# **Bauzanum** (Italiane: *Bolzano*; Germanice: *Bozen*; Ladine: *Bulsan*).

* Vide: **Communitates Comprehensoriales Athesiae Superioris/Tirolis Meridionalis**.

### Municipia in Libera Provincia Bauzanensi (*Athesia Superiori/Tirole Meridionali*) 
Municipia in Libera Provincia Bauzanensi, cum urbe, **116** sunt. Urbes, oppida et municipia liberae provinciae Latine vocari possunt.

# **Bauzanum**  (alia nomina: **Bulsanum, Pisonium, Pauzana** et cetera; olim fortasse: **Pons Drusi**),
# Abbatia Ladinorum (Italiane: *Badia*; Theodisce: *Abtei*; Ladinice: *Badia*),
# Ad Fictas (deinde: Phize *is*, Vallis Phizis) (Italiane: *Val di Vizze*; Theodisce: *Pfitsch*),
# Aldeinum (Italiane: *Aldino*; Theodisce: *Aldein*),
# Algundium seu Algundum (alia nomina: Algundis ac Alagumna) (Italiane: *Lagundo*; Theodisce: *Algund*),
# Altaripa (alia nomina: Anterivum) (Italiane: *Anterivo*; Theodisce: *Altrei*),
# Andrianum (Italiane: *Andriano*; Theodisce: *Andrian*),
# Aulacum (alia nomina: Aulicum, Olanga) (Italiane: *Valdaora*; Theodisce: *Olang*),
# Aura, olim Auria, (Italiane: *Ora*; Theodisce: *Auer*),
# Barbianum (alia nomina: Parpianum) (Italiane: *Barbiano*; Theodisce: *Barbian*),
# Brennus (alia nomina: Brenner *-is*) (Italiane: *Brennero*; Theodisce: *Brenner*),
# Brixino, *-onis* vel Brixina (alia nomina: Bressenon *-onis*, Pressena, Prixina) (Italiane: *Bressanone*; Theodisce: *Brixen*),
# Branzolum (alia nomina: Bronzilum, Berinzeoulus) (Italiane: *Bronzolo*; Theodisce: *Branzoll*),
# Brunopolis (alia nomina: Brunecca, Brunecium) (Italiane: *Brunico*; Theodisce: *Bruneck*),
# Burgstallum (Italiane: *Postal*; Theodisce: *Burgstall*),
# Cainina (Italiane: *Caines*; Theodisce: *Kuens*),
# Caldarium (Italiane: *Caldaro sulla Strada del Vino*; Theodisce: *Kaltern an der Weinstraße*),
# Campus Torrentis (alia nomina: Campus Trentis) (Italiane: *Campo di Trens*; Theodisce: *Freienfeld*),
# Carnedium (alia nomina: Cornetum ad Hisarcum) (Italiane: ''Cornedo all'Isarco*; Theodisce: *Karneid*),
# Castrum Bellum-Sardis seu Castelbellum-Sardis (Italiane: *Castelbello-Ciardes*; Theodisce: *Kastelbell-Tschars*),
# Castrum Ruptum seu Castroruptum (alia nomina: Castellum Ruptum) (Italiane: *Castelrotto*; Theodisce: *Kastelruth*),
# Cerones (alia nomina: Schirmis, Sermis; olim Cembra) (Italiane: *Cermes*; Theodisce: *Tscherms*),
# Chienes (alia nomina: Chiens) (Italiane: *Chienes*; Theodisce: *Kiens*),
# Clivus (Italiane: *Laives*; Theodisce: *Leifers*),
# Clornum (alia nomina: Clurnis, Clurnum, Glurna, Glurnes, Glurnis, Glurns, Glorentia, Colurnus) (Italiane: *Glorenza*; Theodisce: *Glurns*),
# Clusa (alia nomina: Clausina, Clusina, Clausa, Clausium) (Italiane: *Chiusa*; Theodisce: *Klausen*),
# Corvaria (Italiane: *Corvara in Badia*; Theodisce: *Corvara*),
# Curtaccia (alia nomina: Curtacium) (Italiane: *Cortaccia sulla Strada del Vino*; Theodisce: *Kurtatsch an der Weinstraße*),
# Curtina (alia nomina: Cortinegum) (Italiane: *Cortina sulla Strada del Vino*; Theodisce: *Kurtinig an der Weinstraße*),
# Curun (alia nomina: Curunes, Curun apud Lacum, Graunum Venustanum) (Italiane: *Curon Venosta*; Theodisce: *Graun*),
# Duplagum (seu Toblacum et Toplacum) (Italiane: *Dobbiaco*; Theodisce: *Toblach*),
# Ennia, olim Innia, (etian: Novum Forum; olim Mansio Endidae) (Italiane: *Egna*; Theodisce: *Neumarkt*),
# Eppianum (Italiane: *Appiano sulla Strada del Vino*; Theodisce: *Eppan an der Weinstraße*),
# Fanum Sanctae Christinae (alia nomina: Fanum Sanctae Christinae Vallis Gardeinae) (Italiane: *Santa Cristina Valgardena*; Theodisce: *St. Christina in Gröden*),
# Fanum Sancti Genesii (alia nomian: Mons Sancti Genesii) (Italiane: *San Genesio Atesino*; Theodisce: *Jenesien*),
# Fanum Sancti Laurentii (alia nomina: Fanum Sancti Laurentii Saevatiensis, Fanum Sancti Laurentii Saebati; etiam: Sebatum Novum, Saebatum Novum, Saevatium Novum) (Italiane: *San Lorenzo di Sebato*; Theodisce: *St. Lorenzen*),
# Fanum Sancti Leonardi (alia nomina: Fanum Sancti Leonardi in Valle Passiriae) (Italiane: *San Leonardo in Passiria*; Theodisce: *St. Leonhard in Passeier*),
# Fanum Sancti Pancratii in Ultum (olim: Ecclesia Sancti Pancratii in Ultum) (Italiane: *San Pancrazio*; Theodisce: *Sankt Pankraz*),
# Fellis (alia nomina: Vellis, Velles, Veles) (Italiane: *Fiè allo Sciliar*; Theodisce: *Völs am Schlern*),
# Foyandrum (alia nomina: Filandres, Filanders, Vilandres) (Italiane: *Villandro*; Theodisce: *Villanders*)*, 
# Francisci Oppidum (Italiane: *Fortezza*; Theodisce: *Franzensfeste*),
# Gaizes (alia nomina: Geizes, Gaizis, Gais) (Italiane: *Gais*; Theodisce: *Gais*),
# Gargezanum (alia nomina: Gargenzon gen, onis) (Italiane: *Gargazzone*; Theodisce: *Gargazon*),
# Haflinga (alia nomina: Haviningum, Heviningen, Heveninga) (Italiane: *Avelengo*; Theodisce: *Hafling*),
# India seu Fanum Sancti Candidi (alia nomina: Inticha, Innicha, Intihha, Intica) (Italiane: *San Candido*; Theodisce: *Innichen*),
# Las (alia nomina: Lasa) (Italiane: *Lasa*; Theodisce: *Laas*),
# Laudes (alia nomina: Laudis, Lauta, Lautum, Lacis, Laqueus, Laces) (Italiane: *Laces*; Theodisce: *Latsch*),
# Lauregnum (Italiane: *Lauregno*; Theodisce: *Laurein*),
# Legianum (alia nomina: Legian *anis*) (Italiane: *Laion*; Theodisce: *Lajen*),
# Lugugnanum seu Lana (alia nomina: Loina, Lounaha) (Italiane: *Lana*; Theodisce: *Lana*),
# Lusina (alia nomina: Lusena) (Italiane: *Luson*; Theodisce: *Lüsen*),
# Margredum (alia nomina: Margretum) (Italiane: *Magrè sulla Strada del Vino*; Theodisce: *Margreid an der Weinstraße*),
# Malles (alia nomina: Malles Venustanae, Malles Vennonum Vallis) (Italiane: *Malles Venosta*; Theodisce: *Mals*),
# Marnea (alia nomina: Marnica, Merniga, deinde Marlengum ac Marlinga) (Italiane: *Marlengo*; Theodisce: *Marling*),
# Martellum (alia nomina: Murtella) (Italiane: *Martello*; Theodisce: *Martell*),
# Marubium (alia nomina: Marebum) (Italiane: *Marebbe*; Theodisce: *Enneberg*),
# Meranum seu Merania (alia nomina: Merona) (Italiane: *Merano*; Theodisce: *Meran*),
# Moeltina (olim Meleta) (Italiane: *Meltina*; Theodisce: *Mölten*),
# Mons Guelfus-Thesidum (Italiane: *Monguelfo-Tesido*; Theodisce: *Welsberg-Taisten*),
# Montana (alia nomina: Muntanea) (Italiane: *Montagna*; Theodisce: *Montan*),
# Mosum in Valle Passiriae (Italiane: *Moso in Passiria*; Theodisce: *Moos in Passeier*),
# Nalles (Italiane: *Nalles*; Theodisce: *Nals*),
# Naturnum (alia nomina: Naturnes, Nocturnis) (Italiane: *Naturno*; Theodisce: *Naturns*),
# Nouces-Scouvis (alia nomina: Nouces-Scoubes) (Italiane: *Naz-Sciaves*; Theodisce: *Natz-Schabs*),
# Nova Latina (deinde: Nova Levantis) (Italiane: *Nova Levante*; Theodisce: *Welschnofen*),
# Nova Teutonica (deinde: Nova Ponentis) (Italiane: *Nova Ponente*; Theodisce: *Deutschnofen*),
# Paludium (alia nomina: Palus) (Italiane: *Plaus*; Theodisce: *Plaus*),
# Parcines ac Parzinnes (Italiane: *Parcines*; Theodisce: *Partschins*),
# Pircha (Italiane: *Perca*; Theodisce: *Percha*),
# Phalanza (olim Palantia) (Italiane: *Falzes*; Theodisce: *Pfalzen*),
# Passirium (alia nomina: Fanum Sancti Martini in Valle Passiriae)) (Italiane: *San Martino in Passiria*; Theodisce: *St. Martin in Passeier*),
# Prages (alia nomina: Pragas et Braies) (Italiane: *Braies*; Theodisce: *Prags*),
# Prataus (alia nomina: Braittenowae, Praitawae) (Italiane: *Predoi*; Theodisce: *Prettau*),
# Provessum (olim Proveis) (Italiane: *Proves*; Theodisce: *Proveis*),
# Rasinae (alia nomina: Rasine, *-is*) (Italiane: *Racines*; Theodisce: *Ratschings*),
# Resinae (alia nomina: Resine *-is*, Rasinae Ante Silvam, Rasinum Ante Silvam) (Italiane: *Rasun Anterselva*; Theodisce: *Rasen-Antholz*),
# Ritanum (deinde Ritena) (Italiane: *Renon*; Theodisce: *Ritten*),
# Rifianum (Italiane: *Rifiano*; Theodisce: *Riffian*),
# Rivus Pistrinorum (alia nomina: Rivus Molinarum, Rivus Molinorum, Rivus Pustriosanus) (Italiane: *Rio di Pusteria*; Theodisce: *Mühlbach*),
# Rodengum (Italiane: *Rodengo*; Theodisce: *Rodeneck*),
# Salurnum (alia nomina: Salurna) (Italiane: *Salorno*; Theodisce: *Salurn*),
# Schennanum (olim Sconium ac Sconia) (Italiane: *Scena*; Theodisce: *Schenna*),
# Silva Pistrinorum (alia nomina: Silva Molinarum, Silva Molinorum) (Italiane: *Selva dei Molini*; Theodisce: *Mühlwald*),
# Silva (alia nomina: Silva Vallis Gardeinae) (Italiane: *Selva di Val Gardena*; Germanice: *Wolkenstein in Gröden*),
# Snales (alia nomina: Snals, Snalls, Snalles) (Italiane: *Senales*; Theodisce: *Schnals*),
# Snales-Fanum Sancti Felicis (Italiane: *Senale-San Felice*; Theodisce: *Unsere Liebe Frau im Walde-St. Felix*),
# Sexta (Provincia Bauzanensis) vel Sextum (Provincia Bauzanensis) (Italiane: *Sesto*; Theodisce: *Sexten*),
# Schlanderna (alia nomina: Slanderes, Silandrum) (Italiane: *Silandro*; Germanice: *Schlanders*),
# Sludernum vel Scludernum (alia nomina: Sluderns) (Italiane: *Sluderno*; Theodisce: *Schluderns*),
# Stilvis (municipium) (Italiane: *Stelvio*; Germanice: *Stilfs*),
# Stilvis Prata (Italiane: *Prato allo Stelvio*; Germanice: *Prad am Stilfserjoch*),
# Sublavio, *-onis* (alia nomina: Pons Pascui, Pons Gardeinae) (Italiane: *Ponte Gardena*; Theodisce: *Waidbruck*),
# Terentum (Italiane: *Terento*; Theodisce: *Terenten*),
# Terminium (alia nomina: Traminum, Treminum) (Italiane: *Termeno sulla strada del vino*; Theodisce: *Tramin an der Weinstraße*),
# Tesenum vel Tisenum (alia nomina: Tesina, Tesana, Tisinum) (Italiane: *Tesimo*; Theodisce: *Tisens*),
# Tires seu Tiers (Italiane: *Tires*; Theodisce: *Tiers*),
# Tirolis (alia nomina: Tyrolis, Tirolum, Tyrolum, Teriolis) (Italiane: *Tirolo*; Theodisce: *Tirol / Dorf Tirol*),
# Trutina (alia nomina: Trodena, Trudena) (Italiane: *Trodena nel parco naturale*; Theodisce: *Truden im Naturpark*),
# Tuberis vel Duberis (Italiane: *Tubre*; Theodisce: *Taufers im Münstertal*),
# Tufers (alia nomina: Harena Taurensis, Harena Tuferis) (Italiane: *Campo Tures*; Theodisce: *Sand in Taufers*),
# Turlanum (alia nomina: Torilanum, Toerlanum, Terlanum) (Italiane: *Terlano*; Theodisce: *Terlan*)
# Turris Vallis (alia nomina: Fanum Sancti Martini Turris, Fanum Sancti Martini in Valle Abbatiae) (Italiane: *San Martino in Badia*; Theodisce: *St. Martin in Thurn*),
# Ultina seu Ultimis (vel Ultimum) (Italiane: *Ultimo*; Theodisce: *Ulten*),
# Urticetum (alia nomina: Fanum Sancti Uldarici, Fanum Sancti Ulderici) (Italiane: *Ortisei*; Theodisce: *St. Ulrich in Gröden*),
# Vallis Aurina (Italiane: *Valle Aurina*; Theodisce: *Ahrntal*),
# Vallis Casium (olim Gesize) (Italiane:*Valle di Casies*; Theodisce: *Gsies*),
# Vallis Ladinorum (Italiane: *La Valle*; Theodisce: *Wengen*),
# Vallis Nassicae (alia nomina: Volnescis) (Italiane: *Funes*; Theodisce: *Villnöß*),
# Vallis Serenae (alia nomina: Sarentinum) (Italiane: *Sarentino*; Theodisce: *Sarntal*),
# Vallis Uintulla (Italiane: *Vandoies*; Theodisce: *Vintl*),
# Varna (Italiane: *Varna*; Theodisce: *Vahrn*),
# Vatina (olim Feculae) (Italiane: *Vadena*; Theodisce: *Pfatten*),
# Velturnum (alia nomina: Velturnis, Velturnes) (Italiane: *Velturno*; Theodisce: *Feldthurns*),
# Veranum (olim Ferianum) (Italiane: *Verano*; Theodisce: *Vöran*),
# Villa Ima (Italiane: *Villabassa*; Theodisce: *Niederdorf*),
# Vipitenum vel Sterzengum  (alia nomina: Castra Fortia, Castra Striaticorum, Sterzinga, Stiriacum, Stirpiacum, Vepitenum, Vipitenum Rheatorum) (Italiane: *Vipiteno*; Theodisce: *Sterzing*).

### Fines 
#### Provinciae 
* Libera Provincia Tridentina (Tridentinum),
* Bellunensis (Venetia),
* Sundriensis (Langobardia).

#### Civitates 
* Austria,
* Helvetia.

## Geographia physica 
### Morphologia 
#### Montes 
* Dolomiani montes (Italiane *Dolomiti*, Germanice *Dolomiten*, Ladinice *Dolomites*)

#### Altae planities 
* Mons Sclerianus,
* Pascuum Siusense, *Alpe di Siusi* - *Seiser Alm* - *Mont Sëuc*, 
* Saltus (alta planities),

#### Valles 
* Vallis Abbatiae (alia nomina: Vallis Gaderae) (Italiane: *Val Badia*; Theodisce: *Gadertal*),
* Vallis Aurina (Italiane: *Valle Aurina*; Theodisce: *Ahrntal*),
* Vallis Casium (olim Gesize) (Italiane:*Valle di Casies*; Theodisce: *Gsies*),
* Vallis Gardeina (alia nomina: Vallis Gredina, Gredine) (Italiane: *Val Gardena*; Theodisce: *Gröden / Grödnertal*; Dolomiane: *Gherdëina*),
* Vallis Hisara,
* Vallis Nassicae (alia nomina: Volnescis) (Italiane: *Funes*; Theodisce: *Villnöß*)
* Vallis Passiria (*Vallis Passyria*) seu Vallis Passiriae (*Vallis Passyriae*) (Italiane: *Val Passiria*; Theodisce: *Passeiertal*),
* Vallis Pustriosa (Italiane: *Val Pusteria*; Theodisce: *Pustertal*; Dolomiane *Val de Puster*),
* Vallis Venusta vel Vennonum Vallis (Italiane: *Val Venosta*; Theodisce: *Vinschgau / Vintschgau*; Ladinice: *Val Venuesta*; Rhaetice: *Vnuost*),
* Vallis Ultimis seu Vallis Ultimi

#### Transitūs 
* Brennus Mons (vel Pyrenaeus Transitus, Pyrius Transitus, Pyricaeus mons, Pyrendum Transitus) (Italiane: *Passo del Brennero*; Germanice: *Brennerpass*),
* Iugum Iovis
* Stilvis transitus (Italiane: *Passo dello Stelvio*; Germanice: *Stilfser Joch*),

### Hydrographia 
#### Flumina 
* Athesis (Italiane: *Adige*; Germanice: *Etsch*; Ladinice: *Adiç*)
* Hisarcus (Italiane: *Isarco*; Germanice *Eisack*),
* Byrrha (Italiane: *Rienza*; Germanice *Rienz*),
* Passirium (flumen) (vel Amnis Passires ac Fluvius Pezzerair) (Italiane: *Passirio*; Germanice *Passer*),

et cetera.

#### Lacūs 
* Caldarii lacus (Italiane: *Lago di Caldaro*; Theodisce: *Kalterer See*),

#### Aquae cadentes 
* Colphi aquae cadentes (Italiane: *Cascate di Stanghe*; Theodisce: *Gilfenklamm*),
* Ripuariae aquae cadentes vel Harenae Taurensis aquae cadentes (Italiane: *Cascate di Riva / Cascate di Campo Tures*; Theodisce: *Reinbach-Wasserfälle / Reinbachfälle*)

## Notae 
* Libera Provincia Tridentina
* Communitates Comprehensoriales Athesiae Superioris/Tirolis Meridionalis
* Ladinia
* Athesis

## Nexus externi 
* Situs publicus

## Pinacotheca 

Imago:Map of province of South Tyrol (region Trentino-South Tyrol, Italy).svg|Collocatio finium Liberae Provinciae Bauzanensis in Regione Libera Tridentini-Athesiae Superioris/Tirolis Meridionalis.
Imago:Langkofelgruppe.jpg|mons Theodisce Langkofel in Dolomianis montibus
Image:FanSennPrags.JPG|tres linguae in titulo hortuum reipublicae naturalium 
Image:Map of South Tyrol (de).png|Tabula Athesiae Superioris / Tirolis Meridionalis
Image:Flag of South Tyrol.svg|Vexillum Athesiae Superioris / Tirolis Meridionalis

!
Categoria:Subdivisiones sui iuris
Categoria:Bauzanum