Architectura

[thumb|upright=1.4|alt=View of Florence showing the dome, which dominates everything around it. It is octagonal in plan and ovoid in section. It has wide ribs rising to the apex with red tiles in between and a marble lantern on top.|[Philippus Brunelleschi, tholum Cathedralis Florentiae aedificans, non solum cathedralem et urbem, sed etiam partes et statum architectorum convertit.]]
**Architectura** (a Graeco *ἀρχιτέκτων,* ab *ἀρχι-* 'dux' + *τέκτων* 'creator, aedificator') est ars et scientia aedificiorum aliarumque structurarum destinandarum, designandarum, construendarum. Opera architecturalia, formam aedificiorum habentia, saepe signa culturae et operis artis videntur. Identitas civilizationum historicarum saepe in earum exstantibus rebus gestis invenitur.

Vitruvius docet:
:Architecti est scientia pluribus disciplinis et variis eruditionibus ornata, cuius iudicio probantur omnia quae ab ceteris artibus perficiuntur opera. Ea nascitur ex fabrica et ratiocinatione. Fabrica est continuata ac trita usus meditatio ad propositum deformationis, quae manibus perficitur e materia, cuiuscumque generis opus est. Ratiocinatio autem est, quae res fabricatas sollertiae ac rationis proportione demonstrare atque explicare potest.—De arch. I 2.18 et sqq.

## Architecturae theoria 
Theoria architecturae cum aesthetica, ramus philosophiae, coniuncta est, velut semantica sua, quae est studium significationis, denique relationibus incrementorum culturae. Complures architecti et philosophi, ut Plato, Michael Foucault, Aegidius Deleuze, Robertus Venturi, Ludovicus Wittgenstein ad theoriam architecturae contribuerunt.

## Historia 
[thumb|upright=1.25|alt=Plan d'exécution du second étage de l'hôtel de Brionne (dessin) De Cotte 2503c – Gallica 2011 (adjusted)| [Designatio soli|Designatio tabulationis secundae Hôtel de Brionne Lutetiae sitae, 1734.]]
Fines architecturae antiquae multiplices sunt. Monumenta fecerunt saepe imperatores ad victorias celebrandas (vide exempli gratia Romae arces quasdam). Homines templa aedificaverunt, ut pietatem demonstrarent, aut ad se numina verterent. Aquae ductus aedificaverunt, ut aquam salubri potu ad urbes vel castra ducerent.

Vide etiam hos commentarios:
* Architectura antiqua
* Architectura mediaevalis (vide opus romanum, opus francigenum)
* Architectura gothica
* Architectura Renascentiae
* Architectura Georgiana
* Architectura moderna
* Architectura sacra

## Notae
## Bibliographia 
* Carolus de Aquino. 1734. *Vocabularium architecturae aedificatoriae.* Romae. Textus apud *Internet Archive.*
* Comaroff Joshua, et Ker-Shing Ong. 2013. *Horror in Architecture.* Franciscopoli: Oro Editions.
* Confurius, Gerrit. 2017. *Architektur und Geistesgeschichte: Der intellektuelle Ort der europäischen Baukunst.* Bielefeld: Transcript. ISBN 978-3-8376-3849-3.
* Hellman, Louis. 1988. *Architektur für Anfänger (Architecture A-Z - A Rough guide).* Reinbek bei Hamburg: Rowohlt. ISBN 978-3-499-17551-0.
* Hipp, Hermann, et Ernst Seidl, eds. 1996. ''Architektur als politische Kultur. philosophia practica."' Berolini: Reimer. ISBN 3-496-01149-1.
* Koch, Wilfried. 2006. *Baustilkunde: Europäische Baukunst von der Antike bis zur Gegenwart.* Ed. vicensima septima. ISBN 978-3-577-10089-2.
*Martin, Roland. 1988. *Greek architecture: architecture of Crete, Greece, and the Greek world.* Novi Ebroaci: Electa/Rizzoli. ISBN 0847809684
**Nineteenth and twentieth century architecture.* 1976. Novi Eboraci: Garland Publishing. ISBN 0824024214.

*Acustica architectonica
*Aedificium
*Architectus
*Ars oculorum
*Basilica
*Caeliscalpium
*Domus
*Fora Imperialia
*Ingeniaria terrae motuum
*Stadium
*Tectum displuviatum
*Templum

## Nexus externi 
*Architectura Biomimetica, architectura natura inflata
*Architecture.com, Architecture.com, Royal Institute of British Architects divulgatum
*Arch-library.com
*Bibliotheca Augustana Museum virtuale: Architectura, Sculptura, Pictura (Praehistoria)
*Sedes architecturae et musea in orbe terrarum, index nexuum ex International Union of Architects
*Structurae
*Vitruvii *De architectura* 
*Worldarchitecture.org, databasis architecturae orbis terrarum

## Pinacotheca 
;Architectura moderna

Fasciculus:Aleksandria raamatukogu IMG 0119.JPG|Planetarium Bibliothecae Alexandrinae, pars Bibliothecae Alexandrinae, Alexandriae situm.
Fasciculus:20090518 Trump International Hotel and Tower, Chicago.jpg|Deversorium Et Turris Internationalis Trump, Sicagi sita.
Fasciculus:Petronas Towers, Kuala Lumpur (3321472593).jpg|Turres *Petronas*, in *Kuala Lumpur* sitae.
Fasciculus:Izumi Garden Tower from Tokyo Tower.jpg|Turris Hortensia *Izumi*, Tokii sita.
Fasciculus:HK Bank of China Tower View.jpg|Turris Argentariae Sinensis, Hongcongi sita.
Fasciculus:Sydney Opera House Sails.jpg|Theatrum Operaticum Sydneianum, Sydneii situm.
Fasciculus:Shiodome City Center 2012.JPG|Medium Urbanum *Shiodome*, Tokii situm.
Fasciculus:Turningtorso2011.jpg|Thyrsus Vertens, Malmogiae situs.
Fasciculus:Ryugyong Hotel - August 27, 2011 (Cropped).jpg|Deversorium Ryugyeong, in Pyeongyang situm.
Fasciculus:30 St Mary Axe, 'Gherkin'.JPG|*30 St Mary Axe*, Londinii situm.
Fasciculus:Nya hovrätten, Malmö, 11-09-2013.jpg|Iudicium Superius Scaniae et Blekingiae, Malmogiae situm.
Fasciculus:FallingwaterWright.jpg|Aqua Cadens, a Francisco Lloyd Wright designata.

;Architectura moderna vetustior

Fasciculus:Bauhaus-Dessau main building.jpg|Bauhaus, facultas architecturae Dessau ab 1925, a Gualterio Gropio designata.

;Architectura vetustior

Fasciculus:HT village house 4.jpg|Architectura vernacularis Daniae.
Fasciculus:Bayon Angkor Spiegelung.jpg|*Angkor* Cambodiae.
Fasciculus:Taj Mahal in March 2004.jpg|Taj Mahal Indiae.
Fasciculus:La Rotonda.png|*La Rotonda* Italiae, ab Andrea Palladio designata.

;Architectura Renascentiae litterarum

Fasciculus:Petersdom von Engelsburg gesehen.jpg|Basilica Vaticana, Civitatis Vaticanae sita.
Fasciculus:Aerial image of Château de Chambord (view from the southeast).jpg|Castellum *Chambord*, in *Chambord* sita.
Fasciculus:House of the Blackheads, Riga, Latvia-24June2009.jpg|Domus Capitum Nigrorum, Rigae sita.

;Architectura mediaevalis

Fasciculus:Wells.cathedral.front.arp.jpg|Ecclesia Cathedralis Wellensis, Wellarum sita.
Fasciculus:Lund domkyrkan2007.jpg|Ecclesia Cathedralis Lundensis, Lundae sita.
Fasciculus:The Great Wall of China at Jinshanling.jpg|Murus Sinicus Grandis.
Fasciculus:Bodiam Castle fromthe north.jpg|Castellum *Bodiam*, prope Pontem Roberti sita.
Fasciculus:Chateau-de-Vincennes-donjon.jpg|Castellum Vilceniense, Vilceniae sita.

;Architectura antiqua

Fasciculus:0 Pantheon - Piazza della Rotonda - Rome (1a).JPG|Pantheum, Romae situm.
Fasciculus:GR-acropolis-parthenon.jpg|Parthenon, Athenis situs.
Fasciculus:Luxor Temple Obelisk.JPG|Obeliscus in Templo Luxorensi, Luxoris siti.
Fasciculus:Rom (IT), Kolosseum -- 2024 -- 0610.jpg|Amphitheatrum Flavium, sive novia longitudine Colosseum, Romae situm.
Fasciculus:Kheops-Pyramid.jpg|Pyramis Cheopis, Necropoli Gizensi situm.
Fasciculus:Bridge Alcantara.JPG|Pons Alcantarensis, Alcantarae situs.
Fasciculus:Aqueduct of Segovia 08.jpg|Aquae Ductus Segoviensis, Segoviae situs.

!