Innocentius III

**Innocentius III** (nomine primo *Lotharius Signinus* seu *de comitibus Signiae*; natus anno circiter 1160 Gavignani; Perusiae die 16 Iulii 1216 mortuus), theologus et iuris consultus, fuit Papa, id est, episcopus Romanus a die 8 Ianuarii 1198. Fuit inter celeberrimos pontifices Medii Aevi et praeclarus iuris canonici doctor.

Lotharius Signinus, Romae a principio educatus, philosophiae et theologiae apud Parisienses studuit. Ibi contubernium habebat Ioannem de Tociaco; eisdem annis Robertus de Cursone et Conradus de Querfurt alumni fuerunt, Stephanus Langton aut alumnus aut iam magister. Lotharium in rebus theologicis docuit Petrus de Corbolio; audivisse censetur David de Dinant. Eo tempore apud Parisienses de theologia Petri Lombardi disputabatur. Innocentius vitam et studia Parisiensia in scriptis suis interdum refert. Ob annos iuventutis ibi transactos Franciam laudavit "regnum benedictum a Deo". Regi Philippo II sic adloquitur: "Tibi et regno tuo specialiter nos fatemur teneri, in quo nos recolimus in studiis litterarum aetatem transegisse minorem, ac divino munere quantaecunque scientiae donum adeptos, beneficiorum impensam multiplicem suscepisse," sic autem episcopis Francicis: "Reducentes ad mentem et infra nos ipsos saepius recolentes beneficia nobis olim in ipso regno scholasticis insistentibus disciplinis impensa, nos tam regi quam regno specialiter teneri fatemus." 

Annis studiorum paene absolutis iter Cantuariam fecit. Aut cum cardinale Octaviano profectus est, aut eum in itinere occurrit: ambo enim, ab Anglia rediti, ad abbatiam Grandismontis venerunt medio anno 1187; ambo Romae fuerunt inter menses Octobrem et Decembrem sub pontificatu Gregorii VIII, qui Lotharium subdiaconum creavit.

Deinde ab autumno anni 1187 iuri Bononiae studuit. Anno 1190 Cardinalis creatus est.

## Pontificatus 
thumb|Bulla papae Innocenti III

Quarta expeditio sacra tempore Innocentii annis 1203 et 1204 saevivit; ille quintam proclamavit (epistula "Quia maior nunc" anno 1213 missa) sed non vidit; illius iussu (per epistulas "Rem crudelem", "Ut contra crudelissimos" et "Benedicti vos") expeditio sacra in Albigenses anno 1209 incepta est; ille etiam expeditionem Hispanicam praeparavit (bulla "Recepimus litteras") anni 1212. Innocentius III regulam fratrum Franciscanorum confirmavit et initia Ordinis Dominicani fovebat.

[thumb|left|Innocentius [Sanctus Franciscus Assisiensis|Francisco Assisiensi inceptum Ordinis Fratrum Minorum praecipit; a Giotto Bondoni pictus]]
Ad expeditionem in Albigenses suadendam die 1 Martii 1209 legatos misit duos, scilicet Milonem qui iam notarius apud eum meruit et Thedisium canonicum Genuensem.

## Mors 
Episcopus Iacobus de Vitry enarrat: *Post hoc veni in civitatem quandam que Perusium nuncupatur, in qua papam Innocentium inveni mortuum, sed nundum sepultum, quem de nocte quidam furtive vestimentis preciosis, cum quibus sci  erat, spoliaverunt; corpus autem eius fere nudum et fetidum in ecclesia reliquerunt. Ego autem ecclesiam intravi et oculta fide cognovi quam brevis sit et vana huius seculi fallax gloria*.

## Opera 
* *De miseria humanae conditionis*
* *De quadripartita specie nuptiarum*
* *De sacro altaris mysterio*
* 1199 : "Cum ex iniuncto" (Textus apud Vicifontem; versio Anglica)
* 1199 : "Sicut Ecclesiarum praelatis" (Textus apud Vicifontem; versio Anglica)
* 1199 : "Ea est in fovendis" (Textus apud Vicifontem; versio Anglica)

## Fontes vitae et rerum gestarum papae Innocentii III 
* *Gesta Innocentii Papae III*
* Giraldus Cambrensis, *De rebus a se gestis*
* Guillelmus Andrensis, *Chronica Andrensis* Textus
* Caesarius Heisterbachensis, *Dialogus miraculorum* 2.11

## Notae 

[thumb|Innocentius III equitat: a [Matthaeus Paris|Matthaeo Paris medio saeculo XIII pictus]]

## Bibliographia 
; Editiones operum et documentorum
* *Opera D. Innocentii Pontificis Maximi, eius nominis III ...*. Coloniae: Ioannes Novesianus, 1552 
* *Innocentii III Romani pontificis opera omnia* in  voll. 214-217 Textus apud documentacatholicaomnia Textus apud Gallica
* Franciscus Bosquetus, ed., *Innocentii Tertii pontificis maximi epistolarum libri quatuor, regestorum xiii, xiv, xv, xvi, ex ms. bibliothecae Collegii Fuxensis Tolosae*. Tolosae, 1635 ; Franciscus Bosquetus, *In epistolas Innocentii III pontificis maximi notae*. Tolosae, 1635 
* Marco Albertazzi, ed., *Constitutiones Concilii quarti lateranensis - Costituzioni del quarto Concilio lateranense*, La Finestra editrice, Lavis 2016.
* Christopher R. Cheney, ed., *The letters of Pope Innocent III concerning England and Wales*. Oxonii, 1967
* Christopher R. Cheney, W. H. Semple, edd., *Selected letters of Pope Innocent III concerning England, 1198–1216*. 1953
* I. Dujčev, ed., *Innocentii PP. III epistolae ad Bulgariae historiam pertinentes*. Serdicae, 1942
* Paul Fabre, ed., ''Le Liber censuum de l'église romaine*. Lutetiae: Thorin, 1889. 5 fascc. (vol. 1 i-iv; vol. 2 v). Fasc. i ii iii iv v
* Othmar Hageneder, ed., *Die Register Innozenz' III*. 2 voll. Graeciae, 1964; Romae, 1979
* Theodosyj Haluscynskyi, ed., *Acta Innocentii papae III*. Romae, 1944
* Friedrich Kempf, ed., *Regestum Innocentii III papae super negotio Romani imperio*. Romae, 1947.
* Michel Prévost, André Lesort, "Bulles inédites des papes Eugène III, Lucius III, Célestin III et Innocent III" in *Bibliothèque de l'école des chartes* vol. 64 (1903) pp. 554-566

;Libri antiquiores
* Friedrich Hurter, *Geschichte Papst Innocenz des Dritten und seiner Zeitgenossen*. Hamburg: Perthes, 1834-1838 Vol. 1 2 3 4
* Achille Luchaire, *Innocent III*. Lutetiae, 1904-1908. 6 voll. vol. 1 2 3 4 5 6
* Bartholomaeus Platina, *De vitis Pontificum Romanorum* (1479) pp. 214-216 editionis 1600
* Horace K. Mann, *The Lives of the Popes in the Middle Ages* voll. 11-12: *Innocent III*. 2a ed. London: Kegan Paul, 1925 Vol. 11 12

; Libri et commentationes recentiores
* Friedrich Baethgen, *Die Regentschaft Papst Innozenz III. im Königreich Sizilien''. Heidelbergae, 1914
* Brenda Bolton, "Philip Augustus and John: two sons in Innocent III's vineyard" in D. Wood, ed., *The Church and Sovereignty c. 590-1918: essays in honour of Michael Wilks* (Oxonii, 1991) pp. 113-134
* Brenda Bolton, *Innocent III: Studies on Papal Authority and Pastoral Care*. Aldershot: Variorum, 1995 (*Collected Studies*, 490)
* Karl Burdach, "Der Kampf Walters von der Vogelweide gegen Innocenz III. und das IV. Laterankonzil" in *Zeitschrift für Kirchengeschichte* vol. 55 (1936)
* Christopher R. Cheney, *Pope Innocent III and England*. Stutgardiae: Hiersemann, 1976. ISBN 3-7772-7623-5
* Thomas Frenz, ed., *Papst Innozenz III. Weichensteller der Geschichte Europas. Interdisziplinäre Ringvorlesung an der Universität Passau*. Stutgardiae: Steiner, 2000. ISBN 3-515-07433-3
* John Gilchrist, "The Lord's War as the Proving Ground of Faith: Pope Innocent II and the Propagation of Violence (1198-1216)" in Maya Shatzmiller, ed., *Crusaders and Muslims in Twelfth-Century Syria* (Lugduni Batavorum: Brill, 1993. ISBN 90-04-09777-5) pp. 65-83 
* Joseph Gill, "Innocent III and the Greeks: aggressor or apostle?" in Derek Baker, ed., *Relations between East and West in the Middle Ages* (Edimburgi, 1971) pp. 95-108
* M. Grabmann, *I divieti ecclesiasticidi Aristotele sotto Innocenzio III e Gregorio IX*. Romae, 1941 (*Misc. hist. pont.*, vol. 5)
* Dietmar Hintner, ''Die Ungarn und das byzantinische Christentum der Bulgaren im Spiegel der Register Papst Innozenz' III.* Lipsiae: Benno, 1976
* Manfred Laufs, *Politik und Recht bei Innozenz III. Kaiserprivilegien, Thronstreitregister und Egerer Goldbulle in der Reichs- und Rekuperationspolitik Papst Innozenz' III.* Coloniae: Böhlau, 1980. ISBN 3-412-02179-2
* John C. Moore, Brenda Bolton, James M. Powell, Constance M. Rousseau, edd., *Pope Innocent III and His World*. Aldershot, 1999
* John C. Moore, *Pope Innocent 3rd 1160/61-1216: To Root Up and to Plant*. Leiden: Brill, 2003. ISBN 90-04-12925-1
* James M. Powell, ed., *Innocent III: Vicar of Christ or Lord of the World?* Washington: Catholic University of America Press, 1994. ISBN 0-8132-0783-5
* James M. Powell, "Innocent III and Alexius III: a Crusade plan that failed" in Marcus Bull, Norman Houseley, edd., *The Experience of Crusading* vol. 1 (Cantabrigiae, 2003) pp. 96-102
* H. Roscher, *Papst Innocenz III. und die Kreuzzüge*. Gottingae, 1969
* Jane E. Sayers, *Innocent III: Leader of Europe 1198-1216*. Londinii: Longman, 1994
* Kenneth M. Setton, *The Papacy and the Levant, 1204-1571. Vol. 1: The Thirteenth and Fourteenth Centuries*. Philadelphiae: American Philosophical Society, 1976 
* Damian J. Smith, *Innocent III and the Crown of Aragon: The Limits of Papal Authority*. Aldershot: Ashgate, 2004. ISBN 0754634922
* Julien Théry, "Innocent III, le rêve de la théocratie" in *Le Moyen Âge des hérétiques*: *Les collections de L'histoire* no. 26 (2005) pp. 58-61
* Helene Tillmann, *Papst Innocenz III*. Bonnae: Röhrscheid, 1954
* Heinrich Zimmermann, *Die päpstliche Legation in der ersten Hälfte des 13. Jahrhunderts*. Paderborn: Schöningh, 1913 Textus apud archive.org

;Aliae encyclopaediae
* 
* 
* "Innocent III (Pope)" in 
* 
* ; [talia in *Federiciana''](http://www.treccani.it/enciclopedia/innocenzo-iii_(Federiciana)/)
* 

## Nexus externi 
* 
* 
* John Paul Adams, "Sede Vacante 1198" et Documenta
* John Paul Adams, "Sede Vacante 1216" et Documenta

Categoria:Papae
Categoria:Cardinales
Categoria:Mortui 1216
Categoria:Nati 1161
Categoria:Iuris canonici eruditi
Categoria:Theologi
Categoria:Alumni scholarum mediaevalium Parisiensium
Categoria:Alumni Universitatis Bononiensis
Categoria:Quarta expeditio sacra
Categoria:Expeditio sacra in Albigenses
Categoria:Quinta expeditio sacra
!