Vita Alcibiadis (Plutarchus)

**Vita Alcibiadis** est biographia Alcibiadis, viri politici et strategi Atheniensis, a Plutarcho composita, qui eam in *Vitis Parallelis* cum Romano viro Coriolano contulit, quia uterque patriam prodidit hostesque in cives suos incitavit. Ambo quinto saeculo a.C.n. vixeruntː at siquidem multi auctores aequales de Alcibiade aliquid tradiderunt, quorum testimonio Plutarchus utebatur, vita Coriolani magna ex parte ficta a posterioribus annalium scriptoribus videtur. Quinto decimo saeculo a Donato Acciaiolo, sexto decimo a Guilielmo Xylandro in nostrum sermonem versa est.

## De fontibus 
Multa legit ut solebat Plutarchus ad biographiam componendam nec deerant fontes.
* **Rerum gestarum scriptores**ː in rebus publicis et bellicis usque ad annum 411 a.C.n. *Historias* Thucydidis, optimum fontem, sequitur quicum maxime congruit. Postea quattuor historicos nominatː Xenophontem cuius *Hellenica* extant atque cum Plutarcho plerumque consentiunt, Theopompum, Ephorum, Durim Samium quorum opera deperdita sunt nisi quod Diodorus Siculus multa ex Ephoro sumpsisse putatur. Hellanicum quoque memorabat de genealogia Andocidis.
* **Oratores**ː ad privatas res cognoscendas et nomina quae Thucydides omittebat tradenda in primis ad duas orationes Andocidis decurrit, *De Mysteriis* et *Contra Alcibiadem* quae sive genuina sive apocrypha in operibus Andocidis Plutarchi tempore certe circumferebatur. Quae orationes exstant, hodieque legi possunt. Item *Invectivis* incerti Antiphontis (multi Antiphontes tum erant) dubitanter utebatur.
* **Dialogi Socratici**ː ad mores herois sui pingendos et amicitiam Socratis patefaciendam dialogos Platonis quoque adhibebat, in primis *Alcibiadem Maiorem*, dubiae paternitatis, sed etiam *Convivium*. Item ex alio Socratis discipulo, Antisthene, nomen nutricis Amyclae, cognosse dicebat.
* **Poetae comici**ː item iocos poetarum aequalium refert, non tantum Aristophanis sed etiam Eupolidis, Platonis comici, Phrynichi, Archippi...
* **Poetae alii**ː praeter versum tragici ignoti  bis Euripidis versus refert. Item tres versus ex elegia quadam Critiae,  futuri Triginta Tyrannorum ducis, inseruit qua  gloriabatur quod decretum Alcibiadis exsilium abrogans ipse  populum rogasset.

De facultate dicendi Alcibiadis testes facit Demosthenen et Theophrastum. Sunt certo et ignoti fontes quos non nominat e quibus exempli gratia apographum  accusationis a Thessalo filio Cimonis delatae de mysteriis profanatis *Vitae* inseruit.

## De morali descriptione 
Omnes vitae Plutarchi ad moralem investigationem et iudicium  magis spectant quam ad historicam aut politicam. Cupiditatem in animo Alcibiadis dominantem ambitionem (τὸ φιλόνικον) fuisse existimabatː nam in omnibus rebus a pueritia primum locum obtinere cupiebat (τό φιλόπρωτον). Indolem eius non omnino malam fuisse testatur quod adulescens animum Socratis ad se advertisset et eum invicem reverenter coleret. Mox tamen ab adsentatorum multitudine corruptus, quamvis sui compos, multa vitia exhibuitː cum chamaeleonte eum comparabat Plutarchus quia benevolentiae captandae causa mores eorum quibuscum vitam agebat imitari solebatː austerus et severus Spartae, magnificentia et luxuria effrenata apud Persas gaudebat. Ipsum tamen dissolutis moribus fuisse iudicabat. Vitia demagogi in primis praebebatː insinceritatem (ἀναλήθης), dolositatem (ἀπάτη, κακοήθεια), versutiam (πανοῦργος), scurrilitatem (βωμολοχία). Pecunias  turpiter et accipiebat et prodigebat. Ex altera parte industrius, fortis, magnorum consiliorum capax et intelligens erat.

## Summarium 
Res ipsa ita disposita estː
* De gente et decore corporis (1)
* De pueritia et educatione (2)
* De Socratis amore et adulescentia (3-7)
* De uxore et cane (8-9)
* De primis civilibus gestis (10)
* De Olympicis victoriis (11-12)
* De publicis consiliis et certamine cum Nicia (13-20)
* Alcibiades mysteriorum profanatorum accusatus et morte absens damnatus (21-22)
* Exsilium Spartae et apud Tissaphernem (23-25)
* Athenas revocatur et hostes plus quam semel vincit (26-34)
* De re a legato male gesta et altero exsilio (35-38)
* De morte (39)
* Comparatio moralis cum Coriolano, Coriolani vitae subiuncta (40-44)

## Editiones 
*Collection des Universités de Franceː Robertus Flacelière et Aemilius Chambry (curatores),	*Vies. Tome III, Périclès-Fabius Maximus, Alcibiade-Coriolan*, Parisiis, 1964. Textus Graecus, apparatus criticus, versio Francogallica, adnotationes.  Recensio critica

*''Vite parallele. Coriolano. Alcibiade : con il saggio 'Plutarco come lo leggeva Shakespeare' di John Denton*ː introduzione e note di Maria Cesa ... di Luisa Prandi  e contributi di Barbara Scardigli e Mario Manfredini. Milano, Rizzoli, 1993 (BUR. Classici greci e latini). Textus Graecus et versio Italiana cum commentario.

## Notae 
## Plura legere si cupis 
* Timothy Duff, "Plato’s Symposium and Plutarch’s Alcibiades", in *Symposium et Philanthropia in Plutarch'', Classica Digitalia Vniversitatis Conimbrigensis, 2009ː 37-50
*Marc Domingo Gygax, "Plutarch on Alcibiades' Return to Athens", *Mnemosyne*, 2006ː 481–500 
* Jean Hatzfeld, ''Alcibiade : Étude sur l'histoire d'Athènes à la fin du Ve siècle*, Parisiis, PUF, 1940 Recensio critica
*Simon Verdegem, *Plutarch's Life of Alcibiades : story, text and moralism'',  Leuven University Press, 2010. Nonnullae paginae apud Guglum librorum

## Nexus externi 
*Textus Graecus cum versione Latina apud Gallica
*Textus apud Vicifontem Comparatio Alcibiadis et Coriolani
*Textus Graecus et versio Francogallica (Remacle)
*Textus apud Perseus

Categoria:Vitae parallelae