Pulmo

sive  in multis animalibus est necessarium respirationis organum  quod aerem spirat, inter quae animalia plurima tetrapoda, pauci pisces, et pauca mollusca gastropoda terrestria. In mammalibus et multiplicibus vitae generibus, bini pulmones prope spinam in ullo cordis latere siti sunt.

Respiratio externa est permutatio per propagationem oxygenii ac dioxidi carbonii inter sanguinem et aerem. Antequam in pulmones pervenit, aer os aut nasum et tracheam transit. In mammalibus ut in hominius, pulmones, ab ossibus protecto, siti sunt in cavitate thoracis, quo spatium aere vacuum cum pressione negativa exstat. Pulmones motibus thoracalibus et musculo diaphragmate sequuntur: si diaphragma procumbat vel volumen thoracis augeat, ita volumen pulmonum mutet.

Intra pulmonem arbor bronchialis aer inspiratus totum in spatium pulmonalem distribuit. Post tenuissimos bronchiolos alveoli inveniuntur, quo transmissio oxygenii O2 et carbonii dioxidi inter aerem et sanguinem circuli sanguinis minoris fit.

Multi morbi et mala pulmonum nota sunt, per exemplum asthma bronchiale, pneumonia, carcinoma bronchiale.

## Anatomia 
### Anatomia macroscopica 
[thumb|Pulmones [sus|suilli.]]
Pulmones in cavitate thoracis a cordis ambobus lateribus locati et cavea thoracis complexi sunt. Pulmoni dextro tres, sinistro autem duo lobi sunt.

*Pulmo dexter* ex lobis superiori, medio, et inferiori constat. Inter lobum inferiorem et ceteros invenitur *fissura obliqua*, inter lobos et superiorem et medium *fissura horizontalis* locata est. Compositus est *pulmo sinister* ex lobis superiore et inferiore, inter quos *fissura obliqua reperitur.

Cuiusque pulmonis supra *apex* de conicis forma est. Infra *basis pulmonis* concava, *facies diaphragmatica*, supra diaphragmatis convexitatem iacet. Pulmones tecti sunt in pleura membrana serosa et duplici (pleura parietalis, pleura visceralis).

#### Arbor bronchialis 
[thumb|Aer pulmones per bronchos et bronchioles entrat absceditque. Sectio parenchymatis pulmonalis.

#### Vasa privata et publica 
Intra pulmones non solum inter ateriam et venam distinguitur, sed etiam duo genera [vas sanguineum|vasorum sanguineorum, ad functiones eorum principales respicientia, separantur, vasa privata et vasa publica. *Vasa privata* sunt arteriae venaeque pulmonis, quae vasa pulmonis propria providentiae arterialis et venosae proferunt. *Vasa publica* autem corpori toto servant (circulus sanguinis minor).

**Vasa privata**. *Vasa arterialia* propria pulmones irrigantia nominantur *rami bronchiales*, qui pulmonis dextri duo rami ex arteriis intercostalibus tertia et quarta oriuntur, at pulmonis sinistri directe ex aorta thoracali effluunt. Ut supra scriptum quoque segmento bronchopulmonali *arteria segmentalis pulmonis* propria attribuitur; sic segmentis:
* I: *arteria segmentalis apicalis pulmonis dextri* et *arteria segmentalis apicoposterior pulmonis sinistri*
* II: *arteria segmentalis posterior pulmonis dextri*
* III: *arteria segmentalis anterior pulmonis dextri* et *sinistri*
* IV: *arteria segmentalis lateralis pulmoni dextri* et *arteria segmentalis lingularis superior pulmoni sinistri*
* V: *arteria segmentalis medialis pulmoni dextri* et *arteria segmentalis lingularis inferior*
* VI: *arteria segmentalis basalis superior pulmoni dextri* et *arteria segmentalis basalis superior pulmoni sinistri*
* VII: *arteria segmentalis basalis medialis pulmoni dextri*
* VIII: *arteria segmentalis basalis anterior pulmoni dextri* et *arteria segmentalis basalis anterior pulmoni sinistri*
* IX: *arteria segmentalis basalis lateralis pulmoni dextri* et *arteria segmentalis basalis lateralis pulmoni sinistri*
* X: *arteria segmentalis basalis posterior pulmoni dextri* et *arteria segmentalis basalis posterior pulmoni sinistri*

### Anatomia microscopica 
*Alveoli pulmonis* cellula respiratoria sunt; diameter alveoli singularis 0.06 - 0.2 mm est. Constituti sunt alveoli ex tribus typis cellularum: 
* cellulae typi I,
* cellulae typi II,
* macrophagocyti alveolares.
Ab annis 3-4 natis generantur pori interalveolares Kohnienses.

### Anatomia topographica 
Pulmo in thorace, *cavitatem thoracis* dictam, situs est. Ipsae cavitati thoracis, quae sensu stricto non cavitas (ut cavitas abdominalis) est, at tres vero cavitates continet: duae cavitates pleurales, una cavitas pericardialis, uterque pulmo intra ipsam propriam *cavitatem pleuralem* inest. Supra, quo pleura mediastinalis in pleuram costalem transit, uterque *apex pulmonis* cum convexitate sua, totam pleura cavitatem replens, cum pleura tholum pleurae formans, *aperturam thoracis superior* eminet. Infra utraque *basis pulmonis* diaphragmati se applicat.

## Physiologia 
Respiratio in pulmonibus, rectius **ventilatio**, animam et attrahere et reddere ad gasiorum transitus (haematosem pulmonalem), imprimis O2 et CO2, levandos comprendit. Per quietem capientem homo quodque minutum a duodeciente ad quinquientem decientem animum attrahit redditque, quod est frequentia respirationis. Animum attrahere *inspiratio*, reddere autem *exspiratio* nominatur. Cum voluminibus pulmonium, circiter semilitrum, per minutum a sex ad octo litrorum gasii inspirantur atque exspirantur. *Hyperventilatio* est actio ventilationis aggravata (frequentia respirationis nimia sive volumen nimium), *hypoventilatio* autem minuta. Pro onerum viribus concordia viarum aeriarum et structurarum pulmonium et functionum gregum musculorum velut eorum gubernationis necesse est. 

### De respiratione in genere et de respiratione externa 
Dividitur respiratio in partes duas: respirationem pulonalem (externam) et respirationem cellularem (internam). Respiratio pulmonalis oxygenium O2 in corpus absorberi (*inhalationem*) et carbonii dioxidum CO2 ex corpore abscedi (*exhalationem*) significat. Respiratio cellularis, ibi in mitochondriis facta, et generationem CO2 per cyclum acidi citrici et consumptionem O2 per phosphorylationem oxidativam comprendit.

### Natura gasium 
Diffusio gasium trans superficies pulmonum respiratorias, haematosis, inter aerem et sanguinem (respiratio externa) differentias pressionum gasium requirit, quia utrumque gas ab area pressionis maioris ad aream pressionis minorem diffundit. Ad intellegendum functionis respirationis externae cognitio naturae gasium *pressionum partialium* imprimis oxygenii PO2 (aeris inspirandi) et carbonii dioxidi PCO2 (aeris exspirandi) velut et aquae PH2O (sanguinis) auxiliatur. Describatur simpliciter aequatio gasium pressionis in spatio: P = \frac{ {n} \cdot {R} \cdot {T}}{V}  (*P* est pressio gasis, *n* est numerus molium gasis, *R* est valor constans gasium generalis, *T* est temperatura, *V* ad volumem spatii valet.

In aere sicco quidem, ut supra indicata, varia gasa sunt. Compositio aeris est: circiter 21% O2, 0.04% CO2, N2 78%, cetera gasa 1% (ut helium). Pressiones partiales in aere PO2 149 mmHg, PCO2 0.3 mmHg, at in corpore humano PH2O circum temperaturam normalem (37°C s. 99 °F) 47 mmHg sunt.

### Ventilatio mechanica 
Respiratio in pulmonibus structuras pulmonales motibus (mechanicis) ventilari significat. Flexibilitate pulmonum, qui intra cavitatem pleuralem in vacuo siti sunt, quaeque voluminis mutatio cavitatis pleuralis *pressione intrapleurali negativa* magnitudinem pulmonum quoque mutat. In physiologia respiratoria valores diversae ad *volumina pulmonalia* describenda notae sunt.

### Gubernatio systematis nervosi autonomici 
Systema nervosi autonomicum musculis levibus vasorum sanguineorum effectus exercet.

## Examen pulmonum 
[thumb|Imago [radius X|radiis X pulmonum humanorum.]]
Examen pulmonum est pars examen clinicum. Examina ope sensuum propriorum sunt: 
* Inspectio - videre superficiem thoracis
* Palpatio - tangere manu superficiem thoracis
* Percussio - elicere structuras pulmonum resonandi 
* Auscultatio - audire sonos spirationis
Praeterea alia examina apparatibus medicis adhibentur:
* Spirometria
* Plethysmographia
* Examina radiologica
### Spirometria 
Spirometria est examen medicum functionis pulmonalis vulgare, quae aeris pulmonalis volumen et fluxum (velocitatem), inhalante exhalanteque, metitur.

## Morbi pulmonum 
Plerisque morborum pulmonum et symptomata generalia et propriis sunt. *Symptomata generalia* sunt fatigatio, febris, sudor nocturnus, signa inflammationis. *Symptomata propria'' sunt tussis (etiam cum sanguine, haemoptysis), dyspnoea, dolor thoracalis.

Inquinatio aëris et tabacum non raro causae morborum pulmonum sunt.

### Inflammationes 
* Pneumonia
** Pneumonia lobaris s. fibrinosa, s. cruposa
** Bronchopneumonia s. Pneumonia focalis
* Bronchiolitis acuta

### Morbi chronici obstructionis pulmonum 
* Asthma bronchiale 
* Emphysema pulmonum

### Morbi restrictivi pulmonum 
* Fibrosis pulmonum

### Mala providentiae vascularis 
* Embolia pulmonis - Obstructio arteriarum pulmonalium
* Hypertensio arteriae pulmonalis essentialis - Hypertensio arterialis in circulo sanguinis maiore

### Cancri pulmonum 
* Carcinoma bronchiale, cuius causa est in primis usus fistularum nicotianarum

### Alia mala pulmonum 
* Atelectasis
* Bronchectasia

## Notae 
* Bronchitis
** Bronchitis acuta
** Bronchitis chronica

## Nexus externi 
Categoria:Apparatus respiratorius
Categoria:Organa
Categoria:Pulmo