Equitatio

thumb|Maria Amalia, regina utriusque Siciliae, equitans medio saeculo duodevicesimo
**Equitatio** est ars et praxis equitandi, scilicet ab homine in dorso equi sedente sese vehendi.

## Historia equitationis 
Homines equitare haud tardius quam medio tertio millennio a.C.n. coeperunt. Sceleta hominum qui inter annos 3021 et 2501 a.C.n. mortui sunt, vestigia mutationum propter equitationem inductarum exhibent, unde et habentur pro antiquissimo argumento de equitando quod dubitari non potest. Secunda parte quarti millenii a.C.n. equi iam ad lac habendum domiti erant, sed incertum est utrum ab hominibus etiam ad vecturam usi fuerint. In tabellis fictilibus  duodevicesimo saeculo a.C.n. scriptis et in civitate Mari inventis iam sine dubio de Zimri Lim rege Mari equitante narratur.  
[thumb|Pugna equestris saeculo quinto decimo a [Paulus Ugiellus|Paulo Ugiello picta]]
A secundo millennio a.C.n. equi in bellando usi sunt, sed primo tantum ad currus trahendos. Celeber tractatus de exercitandis equis, Kikkuli auctore, lingua Hethaea scriptus, solummodo de equis ad currus adiunctos narratur. Milites equestri, equitatus scilicet, circa initium primi millennii a.C.n. apparuerunt apud Scythas et postea apud Assyrios. Ultima autem forsitan participatio copiarum equestrium in bello fuit incursus equitatus Italiani in pedites Sovieticos ad pagum Isbuscenskij (*Избушенский*) non longe a Tanai flumine die 24 Augusti 1942, in qua pugna equites victores exstiterunt.

Inter populos antiquos praxis equitationis particularius apud Scythas valebat, nomadas nempe steppae Ponticae, ubi et viri et feminae equitationem colebant, quod inusitatissimum Graecis videbatur, unde et mythi Amazonum originem traxerunt. Sed et Graeci equitare solebant: superest tractatus *De re equestri* Xenophontis.

Usque ad saeculum undevicesimum equitatio fuit velocissimus omnium vecturae modus. In urbibus equites communiter conspiciebantur, unde et scalae parvae vel aediculae, per quas facilius equos ascenderent, multis in locis inveniebantur, quarum nonnullae usque ad praesentem diem permanserunt. Nunc vero equitatio fit rarius propter commoditatem (ut apud vigiles equestres), sed ante omnia traditionis causa vel erga animalia amoris gratia.

Fasciculus:Amazon_on_the_Tomb_of_Nikeratos_and_Polyxenos_of_Istros_at_Piraeus_Museum_(left_side_frieze).jpg|Amazon equitans (toreuma Graecum, ca. 330 a.C.n.)
Fasciculus:Klöpferlein, Repfergasse 12, Schaffhausen (cropped).jpg|Aedicula ad ascendendos equos Scafusae
Fasciculus:Norwegian-police-equestrian-patrol-oslo.jpg|Vigiles equestres in Norvegia anno 2009
Fasciculus:Trooping the Colour 2023 (GovPM 08).jpg|Pompa equestris Britannica (Anglice *Trooping the Colour*) anno 2023
Fasciculus:Victoria Max-Theurer GPS München-Riem 2013.jpg|Eques post certamen peractum equo suo gratias agens

## Praeparatio equi et equitis 
thumb|Equites Graeci sine ephippiis equitantes in amphora ineunte saeculo quinto picta
Equus, cum ad equitationem praeparatur, primo frenum cum habena in os accepit, postea autem ephippium, cingula fixum et stapedibus instructum, in dorsum. E quibus frenum et habenae semper fere in usu sunt, reliqua autem nec semper nec ubique. Exempli gratia ephippia multo tardius inventa sunt quam ubi homines equitare coeperant, imaginibus secundo millennio a.C.n. pictis semper equites sine ephippis demonstrantibus. Bracae ad equitandum excogitatae esse videntur, sed vestimenta equestria sensu stricto, id est vestitus totus solummodo ad equitandum destinatus, circa medium saeculi septimi decimi tantum apparuerunt. 

## Praxis equitandi 
Equus cum equite multis modis incedere potest, quorum tres frequentiores enumerari possunt.  Lentissimus omnium est **gradus**, cum tres pedes equi in terra simul manent, unus tantum elevatur; atque eo iterum in solo posito, alius movetur. Velocius gradu modus est cum equus duos quoque pedes simul a terra elevat (dextrum anteriorem cum sinistro posteriore et sinistrum anteriorem cum dextro posteriore): quod dicitur **tolutim** incedere. Velocissimus autem modus incedendi est **cursus incitatissimus**: equus incitatus per brevia iterata tempora omnes quattuor pedes a terra seiungit.

Fasciculus:Muybridge horse walking animated.gif|Equus gradu incedens
Fasciculus:Trot animated.gif|Equus cum equite tolutim incedens
Fasciculus:Muybridge race horse animated.gif|Equus cum equite cursu incitatissimo incedens
Fasciculus:THIEL 619.jpg|Equus incitatus simul omnes quattuor pedes a terra elevans
Fasciculus:Helen Langehanenberg Damon Hill NRW - GP - WDM Mechelen 2013 (cropped).jpg|Equus incitatus cum equite, in aere
Praxis equitandi aliquantulum decursu temporum mutata est. Per multa saecula feminae saepissime aliter quam viri equitabant, ephippiis differentibus; quod hodie raro tantum fit. Item praxis saliendi: ineunte saeculo vicesimo Fredericus Caprilii eques Italianus animadvertit pondus equitis, si antrorsum producatur, melius cum motibus equi naturalibus congruere quam si eques retrorsum inclinetur, ut saeculo undevicesimo moris fuerat. Hodie equitatio ad artem athleticam saepe pertinet, ubi equites certantur tum transiliendo obstacula, tum motus certa dispositione determinatos pulchritudinis gratia efficiendo (Anglice: *dressage*). Altissimum omnium obstaculum quod umquam equus cum equite transilire potuit altitudine 247 cm erat. 

Fasciculus:Horace Luthrell, Miss Sidney C. Graves, 4-18-23 LOC npcc.08248.jpg|Vir et femina equitantes anno 1923, ephippiis differentibus, ergo haud eodem modo sedentes
Fasciculus:Horse riding LCCN2016894143.jpg|Femina anno 1925 equitans, in ephippio quo viri semper uti solebant
Fasciculus:STACE-Esther M.jpg|Esther Stace obstaculum 198 cm altum anno 1915 transiliens
Fasciculus:Record salto.jpg|Albertus Larraguibel anno 1949 obstaculum 247 cm altum transiluit
Fasciculus:North Forks Cardi Jessica Wisdom Final Salute 5-Apr-09 3-53 PM.jpg|Ante et post certamen equestre eques iudices gestu capitis manusque salutat

## Notae 
Categoria:Equites (equitantes)