Milagu-tanni

[thumb|[Gastronomia Coromandelica seu Malabarica: *Veg[etarian] pepper soup* ("sorbitio milagu-tanni castimonialis") ita nomine Tamulico converso in popina oblata]]
**Milagu-tanni** (ita Tamulice: litteris indigenis மிளகு தண்ணி), lingua Anglica Indorum saepius *mulagatanni*, est categoria sorbitionum aromaticarum in gastronomia Coromandelica et Srilankensi. Brodium huius ferculi imitator, orthographia **mulligatawny**, saeculo XIX ineunte in arte coquinaria Britannica receptum est.

[thumb|[Gastronomia Bombayensis: *Mulligatawny soup* in popina "Peshawri" Bombayae in urbe inlatum]]
Primus fortasse Anglorum, qui de hoc ferculo cantitaverint, fuit miles classiarius captivitatem Bengalurensem anno 1784 his verbis lamentans:
:*In vain our hard fate we repine;*
:*In vain on our fortune we rail;*
:*On mullaghee-tanny we dine,*
:*Or congee, in Bangalore Jail*
("vano malum casum maeremus nostraque fortuna clamamus: milagu-tanni tisanaeque Bengaluri inclusi cenamus").  Deliciae ita a captivo nolente sumptae multo laetius a missionario Anglo in eadem regione anno fere 1820 acceptae sunt, hospite indigena cenam nocturnam offerente quam constituerunt "magna oryzae elixatae copia in patina aenea, duae cariles foliis singulis inlatae, alium folium in formam cyathi consertum cui butyrum solutum immissum est, atque in hirnula aenea *mulugu tanni* vel sorbitio calida ex holeribus cum pipere et capsicis confecta", quae res omnes e foliis *Fici benghalensis* consertis in similitudinem patellae comedendae erant.

[thumb|[Ars coquinaria Civitatum Foederatarum: *Mulligatawny* Cleveland in urbe inlatum]]
Mox magistratus colonique Britanni, qui Indiam sibi vindicabant, milagu-tanni in suam artem coquinariam acceperunt. Horum primus fortasse, qui praeceptum divulgaverit, Robertus Riddell duas recensiones praebuit, unam nomine Tamulico Anglice verbatim converso *Pepper water sour*, altero nomine mutuato *Mullagatawney soup*. Hoc nomine, non illo, ferculum classicum in gastronomia Anglo-Indica acceptum est. Dionysius Kincaid rerum socialium commemorator "prandium diei dominico" ait "semper a sorbitione *mulligatawny* incipiebat: hic immutabilis erat ritus omnium familiarum Anglo-Indicarum annos iam sexaginta obsecutus".

Optimates illi, qui in insulis Britannicis manserant, interea saporem sorbitionis *malakatanni* sicut iam diu  testudinum epulis publicis cognoscere discebant, si anonymus chirurgus modestus de archiepiscopo Dublinensi res veras susurravit. Erant autem qui calefacientem huius ferculi facultatem deprecabant eodem modo quo "carilum siccorum, biscoctorum aromatizatorum, allecis, *pepper-pot* ... liquaminis Vigorniensis, gingiberis conditi, salsamentorum calidorum, vini Xerae ardentis, spiritus vini Cognacensis meri".

Ad sorbitionem stilo Anglo-Indico expeditius temperandam tritura liquida nomine **mulligatawny-paste**, medio saeculo XIX in Britannia venditata, ab iter facientibus adhibita est; inter quos explorator David Livingstone anno 1859 usum et effectum huius triturae descripsit, quam ad sorbitionis confecturam, ne tempus aliorum ciborum parandorum caruerit, adduxerat. Servus autem Africanus, qui coquus exploratoribus merebat, neque usum elixirum Britannicorum nec naturam holerum Americanorum bene sciebat: loco duorum coclearium triturae, "lagoenam omnem effudit. Sorbitioni ergo calidiori oryzam elixatam addidimus fameque magna pulsi generosius comedimus". Aut huius ferculi aut *Jatrophae curcae* venenosae comesu aliquot dies aegrotaverunt.

## Notae 
## Bibliographia 
[thumb|upright=1.5|Praeceptum *Mulligatawny* ab auctore anonymo in symbolis *[All the Year Round* editum ()]]
; Lexicographica
* "mulligatawny" in 
* 

; Eruditio
* 
* 

; Praecepta
* 1817 : 
* 1826 : Margaret Dods [i.e. Christian Isobel Johnstone], ''The Cook and Housewife's Manual* (Edinburgi) pp. 83-85 ("Mullagatawny soup or Indian pepper liquor")
* 1845 : 
* 1852 : 
* 1861 : Isabella Beeton, *Beeton's Book of Household Management* (Londinii, 1861) pp. 90-91 ("Mullagatawny soup")
* 1868 : 
* 1869 : 
* 1883 : 
* 1888 : *Dainty Dishes for Indian Tables* (2a ed. Calcuttae: Newman, 1888) pp. 32-33 ("Mulligatawny soup, Pea fowl mulligatawny soup")
* 1893 : Flora Annie Steel, Grace Gardiner, *The complete Indian housekeeper and cook* (3a ed. Edinburgi: Edinburgh Press, 1893) p. 269 ("Mulligatawny soup")
* 1894 : *Spons' Household Manual: a treasury of domestic receipts and guide for home management* (Londinii: Spon) p. 500 ("Malagatani soup")
* 1900 : P. O. P., *The Nabob's Cookery Book: a manual of East and West Indian recipes* (Londinii: Warne) no. 1, 2, 5 ("Mulligatawny, Mulligatawny soup, Vegetable mulligatawny")
* 1903 : Adolphe Meyer, *The post-graduate cookery book* (Novi Eboraci: Caterer, 1903) pp. 30-31 ("Potage mulligatawny de volailles [etc.]")
* 1903 : 
* 1909 : Eleanor Jenkinson, *The Ocklye Cookery Book: a book of recipes by a lady and her cook*. Crowborough: H. Wilkins, 1909 p. 10 ("Mulligatawny soup")
* 1911 : Robert H. Christie, *Banquets of the Nations: eighty-six dinners characteristic and typical each of its own country* (Edinburgi: Gray) pp. 287-288 ("Ceylon: Mulligatani")
* 1914 : May Byron, *Pot-luck, or The British home cookery book*. Londinii: Hodder & Stoughton 2a ed., 1915, p. 65 ("no. 150 Mulligatawny soup [Hertfordshire]; no. 151 Mulligatawny [Kent, 1809]")
* 1988 : 

## Nexus externi 
* "Mulligatawny Soup" apud *The Foods of England Project''

Categoria:Sorbitiones
Categoria:Ars coquinaria Srilankensis
Categoria:Ars coquinaria Indica
Categoria:Gastronomia Anglo-Indica
Categoria:Verba Tamulica