Iuppiter

[thumb|Iuppiter. [Camaeus Romanus in Museo Luparensi curatus.]]
thumb|upright=0.8|Iuppiter Tonans.

 (Graece Ζεύς, gen. ) in mythologia Romana est maximus deus, "rex deorum." Ipse imprimis est deus caeli fulminumque et Saturni filius, qui in Olympo monte domum habet. Videbatur fons omnis auctoritatis urbis Romanae. Secundum Petrum Grimal. quercus ei sacra est.

Uxorem Iuppiter Iunonem (Graece Ἥρα) habet, quam quidem cum aliis mulieribus coeundo saepissime adulterat. Nimirum Iuno valde aemula est. Filiam sibi carissimam Minervam (Graece Ἀθηνᾶ) habet. Eius templum in  et in Capitolino patebat. Eius sacerdoti nomen est *flamen dialis.*

## De etymologia 
Nomen *Iuppiter* initio deductum est a constructione vocativa PIE **dyeu pH2ter*, unde Graecum  et Latinum **Diū pater* > *Iū-piter*., 'deus pater' significans; ex forma h.e. *Iūpiter* evasit *Iŭppiter* non aliter quam e *lītera* *lĭttera*.

## Epitheta Iovis
[thumb|upright=0.8|*Iuppiter et Thétis,* ab [Ioannes Augustus Dominicus Ingres|Ioanne Ingres picti.]]

Multis nominibus Iuppiter appellatur:
* Iuppiter Caelestis
* Iuppiter Conservator Augustorum
* Iuppiter Conservator Orbis (Imperium Romanum protexit)
* Iuppiter Elicius
* Iuppiter Feretrius
* Iuppiter Fulgator
* Iuppiter Lucetius
* Iuppiter Optimus Maximus
* Iuppiter Pluvius
* Iuppiter Stator
* Iuppiter Summanus
* Iuppiter Terminus (fines imperii custodivit; hapax legomenon, vide CIL XI 351)
* Iuppiter Victor (militibus victoriam dedit)
Etiam nomina regionibus gentibusque
* Iuppiter Ammon (comparatus cum Ammone deo Aegypto)
* Iuppiter Brixianus (aequiparatus cum deo Celto e Brixia)
* Iuppiter Capitolinus (cultus per imperium)
* Iuppiter Dolichenus (comparatus cum Baal deo Syrio)
* Iuppiter Indiges (nomen Aeneae datum)
* Iuppiter Ladicus (aequiparatus cum quodam deo Celtiberiano)
* Iuppiter Laterius vel Latiaris (deus Latii)
* Iuppiter Parthinus (cultus prope finibus in Illyria)
* Iuppiter Poeninus (Iuppiter cultus in Hispania)
* Iuppiter Taranis (comparatus cum Tarane deo Celto)
* Iuppiter Uxellinus (deus montium altorum)

## Notae
## Fontes antiqui 
*Arnobius, *Adversus nationes* III.30
*Augustinus Hipponensis in *Civitate Dei* IV.9-11
* Cicero, *De natura deorum* I.13.40 et II.28.66.

## Bibliographia
* Dumézil, George. 1988. *Mitra-Varuna: An Essay on Two Indo-European Representations of Sovereignty.* Novi Eboraci: Zone Books. ISBN 0-942299-13-2.
* Dumézil, George. 1996. *Archaic Roman Religion: With an Appendix on the Religion of the Etruscans.* Baltimorae: Johns Hopkins University Press. ISBN 0-8018-5481-4.
* Green, Miranda J. *Dictionary of Celtic Myth and Legend.* ISBN 0-500-27975-6.
* "Jupiter" in *The Oxford Classical Dictionary*. ISBN 0-19-860641-9.
* Niedermann, Max. 1907. *Historische Lautlehre des lateinischen*. Deutsche Bearbeitung des französischen Originals von Dr Ed. Hermann. Heidelberg: Winter.
* Osbourne, Mary Pope. *Favourite Greek Myths.* *Aedes Iovis Optimi Maximi Capitolini.*
* Platner,S.B. & T.Ashby. 1929. *A Topographical Dictionary of Ancient Rome.* Londinii: Oxford University Press, H. Milford. OCLC 1061481.
* Rüpke, Jörg, ed. 2007. *A Companion to Roman Religion.* Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-2943-5.
* WH3 I = Walde, A. & Hofmann, J. B. 1938. *Lateinisches etymologisches Wörterbuch*, vol. I. 3., neubearbeitete Auflage. Heidelbergae: Winter.

## Nexus externi
* Musei Capitolini, apud www.museicapitolini.org
* Mythologia, apud www.utahskies.org
* Imagines Iovis in *Musaeo Iconographico Warburgiano*

Categoria:Dei caeli
!
Categoria:Mythologia Romana
Categoria:Personae Aeneidos