open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andreas Celsius

**Andreas Celsius** (Suecice: *Anders Celsius*) 27 Novembris 1701 oppido *Ovanåker* nomine natus, 25 Aprilis 1744 Upsaliae ex tuberculose mortuus, astronomus suecianus.

Celsius docuit scientiam astronomicam apud Universitatem Upsaliensem ex anno 1730 usque ad 1744, sed itinera annis 1732-1735 faciebat ut observatoria notanda in Germania , Italia, et Francia visitaret.

Anno 1733 Norimbergae 316 observationum aurorae borealis collationem, a se cum aliis factarum inter annos 1716 et 1732, in medium protulit.

Lutetiae suadebat methodum arcus meridialis in Lapponia metendi, et denique anno 1736 expeditionem in eam rem, sumptibus Scientiarum Academiae Francicae, duxit.

Celsius inter alios Observatorium Astronomicum Upsaliense anno 1741 condidit. Maxima causa famae suae hodie est scala temperaturae, nomen suum ferens, quam primum in commentationem apud Regiam Societatem Scientiarum Upsaliensem anno 1742 datam proposuit.

## Opera 
* Nova Methodus distantiam solis a terra determinandi, 1730
* *De observationibus pro figura telluris determinanda,* 1738
## Nexus interni
*4169 Celsius
*Gradus Celsianus

## Nexus externi 
Categoria:Astronomi Sueciae
Categoria:Alumni Universitatis Upsaliensis
Categoria:Sodales Academiae Regiae Scientiarum Suecicae
Articulata

**Articulata** erant superphylum animalium primum a Georgio Cuvier anno 1817 propositum, cui sunt corpora articulata, systema nervosum ventrale, ac ganglia. Annelida, crustacea, arachnida, insectaque continebat. Hodie hypothesis de Ecdysozois praeponitur.

## Classificatio 
Cuvier articulata in classes et ordines sequentes divisit:

* Annelida
** Tubicolae (*Tubicoles*)
** Dorsibranchia (*Dorsibranches*)
** Abranchia (*Abranches*)
* Crustacea
** Decapoda
** Stomatopoda (*Stomapodes*)
** Amphipoda
** Isopoda
** Branchiopoda
* Arachnida
** Pulmonaria
** Tracheana
* Insecta
** Myriapoda
** Thysanura
** Parasita
** Suctores (*Suceurs*)
** Coleoptera
** Orthoptera
** Hemiptera
** Neuroptera
** Hymenoptera
** Lepidoptera
** Strepsiptera (*Ripiptères*)
** Diptera

## Notae 

Categoria:Animalia
Ars rhetorica

[thumb|Imago e libro de *Chironomia* a Gilberto Austin, [oratore Hibernico, scripto. Actio est pars artis oratoris, ut saepe dicit Cicero, in e.g. De oratore 2.73.]]
**Ars rhetorica** est ars liberalis bene dicendi et scribendi, pars *trivii* habita. Scribit Isidorus: "Quae propter nitorem et copiam eloquentiae suae maxime in civilibus quaestionibus necessaria existimatur" (Etym. 1, 2). Ars grammatica est fundamentum artis rhetoricae.

## Figurae rhetoricae
Figura rhetorica est transmutatio in verbis coniunctis, distincta a tropo, a transmutatione in verbis singulis. Modi transmutationis sunt quattuor:
# adiectio
# detractio
# immutatio
# transpositio

Transmutatio potest applicari ad quattuor elementa, scil. ad elementa
# vocis, e.g. allitteratio: veni, vidi, vici
# positionis, e.g. geminatio: fuit, fuit quondam in hac re publica virtus
# sensus, e.g. antithesis: ars longa, vita brevis
# cogitationis, e.g. hyperbola: te plus oculis meis amo

Secundum haec quattuor elementa figurae sunt denominata; exempli gratia figurae vocis, positionis, etc.

## Historia
In Graecia antiqua, sophistae artem rhetoricam ut eloquentiae publicae artem pecuniae faciendae causa docuerunt. Contra illos, Plato philosophiam posuit, sed ars rhetorica ut disciplina nihilominus semper graviter aestimabatur.

Romae "nemo fere laudis cupidus adolescens non sibi ad dicendum studio omni enitendum putavit" (Cicero, *De oratore*, I.4).

Anno 1519, libris de arte dicendi primum editis, Philippus Melanchthon aliter atque Aristoteles artem oratoriam non persuadendi, sed, ut Cicero et Quintilianus, artem docuit recte et copiose esse dicendi. Qui quid esset eloquentia numquam perspicacius exposuit, quam cum Ioanne Pico Mirandula se respondere simulavit. Picus enim illud Platonis, quod est in dialogo "Gorgias", qui Gorgias inscriptus est, Hermolao Barbaro litteris exprobraverat, oratorem ab adulatione profectum et adeo contrarium esse philosophi, qui sapientiam amaret, ut, cum falsa pro veris probari vellet, quasi fuco, quo facies mulieris ingenua operiretur, arte sua dissimularet res ipsas. Contra Melanchthon adfirmavit, quam renatis litteris recentiores dicerent eloquentiam: invitis enim oratorem ita persuadere nolle, ut res ipsas his verbis laudare studeret, quibus essent dignae.

*Allegoria
*Ars dictaminis
*Captatio benevolentiae
*Chiasmus
*Epizeuxis
*Falsismus
*Fenestra Overtoniana
*Figura loquendi
*Homoeoteleuton
*Metaphora
*Paromoiosis
*Rhetorica digitalis
*Similitudo
*Sophistae
*Spoudaiogeloion

## Nexus externi
*A Glossary of Rhetorical Terms with examples (Anglice, Latine)
*Boncompagnus (1194–1243). *Rhetorica novissima*
*Carsughi, Ranieri (1647–1709). *Ars Bene Scribendi / Studiosis Rhetoricae / Adolescentibus*
*Thorbecke, J. R. 1819. Ciceronis de perfecto Oratore sententia.

Categoria:Ars rhetorica
Categoria:Linguistica adhibita
Categoria:Narratologia
Categoria:Verba Graeca
Archaeologia

[thumb|upright=1.2|Cavatores [Pompeiis.]]
**Archaeologia** est scientia exstantium antiquitatum, quae multum historiae auxilium confert. Etenim, velut scientia rerum antiquarum, non solum historiae scriptis, sed etiam inscriptionibus, aedificiis, supellectilibus, ornamentis, sepulcris, ceterisque rebus ad humanam vitam pertinentibus quae auxilium supersunt ducit.

## Etymologia 
Nomen *archaeologiae* a vocabulis Graecis  'antiquus' et  'studium' deducitur.

## Prospectus
Saepe labor archaeologicus est per agros ambulare, fictilia colligendi causa. Archaeologi hunc modum prospectionem vocant. Prospectio archaeologica ita est modus agrorum et montium recensendorum et indiciorum archaeologicorum colendorum. In prospectione ambulanti per agrum, archaeologi in singulam lineam ambulant, in spatiis aequis dispersi. Tandem in charta agri inventa collocant. Postea, res collectae in laboratoriis explicantur. Saepe ante ambulationem, archaeologi studium de regione faciunt in libris antiquis aut incolis inquaerens.

Adsunt aliae rationes  prospectionis praeter ambulationem. Photographia aerea est studium imaginum locorum, ut monumenta aut relicta monumentorum ab aere videri possint. Quoque adsunt rationes prospectionis per geophysicam.

Saepe prospectio est studium praevium fossionis.

## Chronologia absoluta 
Adsunt rationes permultae, per quas possibile est aetatem accurate rerum aut obiectorum investigare. Praeclarae rationes declinationis atomorum radiactivorum in usu sunt.

### Carbonium 14
Carbonium 14 est ratio ad calculandam aetatem rerum archaeologicarum, solum si rebus insunt materiae substantiae organicae. Inventa est haec ratio anno 1949, a W. F. Libby.

### Dendrochronologia
Dendrochronologia est disciplina chronologica, quae aetatem lignorum et tabularum dat, ob comparationem inter anullos arborum.

## Chronologia relativa
Stratigraphia est studium stratuum in quodam loco archaeologico. Ob legem superimpositionis stratuum, stratus profundissimus est stratus veterrimus.

## Bibliographia 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Mortillet, Gabriel de. 1883. ''Le préhistorique: antiquité de l'homme.* Lutetiae: Reinwald. Textus apud archive.org.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

* Aevum Praehistoricum
* Ager desertus
* Architectura

* Archaeologia regionum:
** Archaeologia Europaea
** Archaeologia Mediterranea
*** Archaeologia Classica
** Archaeologia Mesoamericae
** Archaeologia Andina
** Archaeologia America Septentrionalis
* Archaeogenetica
* Civilizatio
* Chronologia brevis
* Epigraphia
* Evolutio hominis
* Historia
* Historia artium
* Historia mundi
* Instrumentum
* Magatama
* Opus fictile
* Palaeographia
* Palaeontologia
* Reconstructio historica
* Ruina
* Traditio

## Nexus externi
* "Archäologie Online." Apud *archaeologie-online''

!
Categoria:Scientia ad historiam scribendam pertinens
Aëroplanum

[thumb|Aëroplanum [fratres Wright|fratrum Wright.]]
thumb|Aëroplanum "Concordia" nominatum.
[thumb|Aëroplanum militare [propulsorium|propulsorio instructum.]]
[thumb|Aëroplana probanda ex [NASA.]]

**Aëroplānum**, vel **aëriplānum**, vel sine arte **machina volatilis**, Sed primum aëroplanum sua potentia volans ab Alberto Santos Dumont, viro Brasiliensi, anno 1906 Lutetiae constructum est. Aëroplanum Dumontii 14-Bis appellatum putatur fuisse primum aëroplanum per se mobile.

## Aëroplana praeclara
### Aëroplana militaria 
* Bf-109 (Germania 1937)
* F-22 Raptor (CFA 1990)
* Aëroplanum furtum
* Aëroplanum insectatorium

### Aëroplana civilia 
* Airbus A380 (Europa 2007)
* Boeing 727 (CFA 1963)
* Tupolev Tu-154 (Russia 1968) 

## Teleplana 
* Aerodynamica
* Aëroportus
* Aëronavis
* Calamitas vehiculi aeris
* Navis aeria
* Gubernator aëroplani
* Laophorum aërium
* Pyrauloplanum

## Notae 
## Bibliographia 
*Bölkow, Ludwig, ed. 1990. *Ein Jahrhundert Flugzeuge: Geschichte und Technik des Fliegens.* Dusseldorpii: VDI. ISBN 3-18-400816-9.
*Grant, R. F. 2003. *Fliegen: Die Geschichte der Luftfahrt.* Starnberg: Dorling Kindersley. ISBN 3-8310-0474-9.

## Nexus externi 
Categoria:Inventiones Civitatum Foederatarum
Categoria:Vehicula aëria
Augusta Praetoria

thumb|Despectus in Augustam Prætoriam e montibus
**Augusta Praetoria** vel *Augustenses* sunt.

Ad septentrionem Augustae anno 1965 cuniculus Rupis Albae itineris ad Franciam constructus est.

### Industria 
Societas *Cogne* anno 1909 condita magnam ferrariam apud Augustam gerit.

## Clari cives 
### Nati 
* Anselmus Cantuariensis
* Francus Lovignana

## Aedificia egregia 
Vestigia antiquitatis adhuc supersunt: muri turresque, Porta Praetoria, arcus triumphalis, theatrum, amphitheatrum, pons.

Monumenta medii aevi sunt ecclesia cathedralis Sanctae Mariae et Sancti Johannis, ecclesia Sanctorum Petri et Ursi et Aquaeductus Arvou magni.
* Ecclesia cathedralis Assumptionis B.M.V. et S. Ioannis Baptistae.

## Lingua 
Incolae Augustae Praetoriae praecipue lingua Arpitanica, lingua Romanica Alpium occidentalium, utuntur.

## Institutiones 
* Universitas Vallis Augustae Praetoriae
* Museum archaeologicum Augustae Praetoriae
* Saeptum nationale Grandis Paradisi

## Provincia 
Augusta Prætoria provincia non est; vide Provincia Augustana.

## Ecclesia Catholica Romana 
Augusta Praetoria sedes episcopalis et sedes Dioecesis Augustana est.

## Fractiones, vici et loci in municipio 
### Fractiones 
*Arpuilles, Beauregard, Bibian, Bioulaz, Borgnalle, Brenloz, Busséyaz, Cache, La Combe, Les Capucins, Chabloz, Champailler, Collignon, Cossan, Cotreau, Duvet, Entrebin, Excenex, Les Fourches, Laravoire, Montfleury, Movisod, Pallin, Papet, Pléod, Porossan, La Riondaz, La Rochère, Roppoz, Saraillon, Saumont, Seyssinod, Signayes, Talapé, Tsanté, Tzambarlet, Vignole*.

## Municipia finitima 
* Carvantium (seu Calventianum) (hodie vulgo *Charvensod*), 
* Fanum Sancti Christophori,
* Ginodium (hodie vulgo *Gignod*),
* Gressanum (hodie vulgo *Gressan*), 
* Pollenum (hodie vulgo *Pollein*),
* Roisanum (hodie vulgo *Roisan*),
* Sarra (hodie vulgo *Sarre*).

## Notae 
* Vallem Augustanam,
* Viam Francigenam,
* Portam Magni Sancti Bernardi,
* Aquaeductus Augustae Salassorum
* Urbes Italiae.

## Nexus externi 
* Situs publicus urbis Augustae Praetoriae.

## Pinacotheca 

Map of comune of Aosta (region Aosta Valley, Italy).svg|Collocatio Finium Municipii Augustæ Praetoriæ in Valle Augustana.
Porta pretoria Aosta1.jpg|Ianua Praetoria.
Arco Augusto Aosta.jpg|Arcus triumphalis Augusti imperatoris.
VSAostaRömMauer.jpg|Moenia Romana.
2143AostaCattedrale.jpg|Ecclesia cathedralis.
Saint-Anselme, rue De Maistre_AO.JPG|Sculptura Anselmi Cantuariensis.
Cogne acciai speciali 2.JPG|Ferraria Cogne.


Categoria:Alpes
Aquae Mattiacae

[thumb|[hortus]]
**Aquae Mattiacae** sive **Aquae Mattiacorum** (Germanice *Wiesbaden*) sunt urbs in Germania sita, caput Hassiae terrae foederalis, numero incolarum secunda (post Francofurtum ad Moenum) huius terrae. Urbs viginti sex fontes habet et ibi fortasse omnium Germanarum veterrimae thermae sunt.

Aquis Mattiacis Officium Rerum Statisticarum Foederale sedem habet. 

## Historia 
Aquae Mattiacae inter annos 6 et 15 a Romanis conditae sunt, qui iam fontes aquarum detexerunt. Anno 260 Alamanni urbem deleverunt.

## Incolae noti 
### Mortui 
* Hic histrio Eduardus Constantine vivebat et mortuus est.
* 1880 - Manuel Constantinus Epureanu, primus minister Romaniae
* 1912 - Laurentius Alma-Tadema, pictor

### Nati 
* 1848 - Hermannus Alexander Diels, philologus
* 1934 - Carolus Rubricastellanus, Latinista
* Christina Schröder (* 1977 nata Köhler), rebus publicis versata et sodalis Christianae Democraticae Unionis Germaniae.

## Administratio 
thumb|Ecclesia S. Nicolai in regione urbana Bierstadt
thumb|Ecclesia evangelica Delkenheim
thumb|Castellum Freudenberg regionis Dotzheim
Sunt viginti sex circuli urbani Aquarum Mattiacarum, subter enumerati cum numeris incolarum anno 2011 relatis
* Auringen, 3 399
* Biebrich, 37 259
* Bierstadt, 12 109
* Breckenheim, 3 421
* Delkenheim, 4 938
* Dotzheim, 26 234
* Erbenheim, 9 258
* Frauenstein, 2 359
* Heßloch, 695
* Igstadt
* Klarenthal
* Kloppenheim
* Mainz-Amöneburg
* Mainz-Kastel (Castellum Mattiacorum), 12 134
* Mainz-Kostheim
* Medenbach
* Wiesbaden-Mitte (media urbs), 21 159
* Naurod
* Nordenstadt
* Nordost
* Rambach
* Rheingauviertel
* Schierstein
* Sonnenberg
* Südost
* Westend, 16 690

## Notae 
*717 Wisibada

## Nexus externi 
* Aquae Mattiacae Urbis pagina officialis
* Machina cinematographica interretialis Aquis Mattiacis


Categoria:Thermae Hassiae
Categoria:Condita saeculo 1
Categoria:Urbes Hassiae
Augur

[thumb|Augur cum [avis|ave.]]
**Augur** (-is, *m*) in religione Romana fuit vir qui sacras aves auctoritate publica alebat, custodiebat, observabat, atque ex iis futura divinabat. Multus fuit augurum et usus et honos apud Romanos antiquos. Tanta sacerdotio augurum erat auctoritas, ut nihil bello domique Romani gererent, nisi prius per augures deorum voluntatem explorassent. Augures initio tres fuerunt, a Romulo creati, ad quinque autem a Numa creati; posterioribus quidem temporibus, collegium augurum saepe ampliatum est.

## Plura legere si cupis 
*Dominique Briquel, "Art augural et Etrusca disciplina. Le debat sur l'origine de l'augurat romain" in *La divination dans le monde étrusco-italique, 3.* Actes de la table ronde, Paris, Ecole normale supérieure, 22 mars 1986ː 68-100.
*Linderski, i. 1986. "The Augural Law," *ANRW* 2 (16): 3. Textus.

*Augurium
*Augurium Salutis
*Haruspex
*Lituus

Categoria:Religio Romana
Augurium

**Augurium** sacrarum avium ab augure quod astrologiae educatio est, animadversio atque ex iis rerum futurarum divinatio. 

Ex volatu avium capiebant Romani augurium prosperum quidem, si a sinistra parte auguris advolassent, augurium adversum autem, si dextera.
Etiam e fulmine laevo laetum, e dextero triste augurium putabant.

## Nexus externi 
* Paul Sheridan, "The Sacred Chickens of Rome" (2015) apud *Anecdotes from Antiquity*

Categoria:Religio Romana
Apocrypha

**Apocrypha** (Graece, 'abscondita') sunt libri qui ad Biblia Sacra certorum Christianorum non pertinere dicuntur, a personis biblicis scripti vel ab aliis cum biblicis libris consociati. Alii pulchri habentur textus Christianae vel Hebraicae fidei; alii haereses a Christiana fide seiunctas promovere putantur. Cum non sint pars canonis Scripturarum, elenchus generalis non exstat.
## Libri
Libri sequentes plerumque a Protestantibus inter Apocrypha cum Vetere Testamento consociati referuntur:
*Liber Thobis
*Liber Iudith
*Liber Sirach (Ecclesiasticus)
*Liber Sapientiae
*Liber Baruch
*Liber Enoch
*Assumptio Moisis
*Liber III Esdrae
*Liber IV Esdrae
*Apocalypsis Baruch
*Apocalypsis Abraham
*Liber Iubilaeorum
*Additamenta Danielis
*Additamenta Estheris
*Liber I Maccabaeorum
*Liber II Maccabaeorum
*Liber III Maccabaeorum
*Liber IV Macchabaeorum
*Oratio Manasse
Ex iis Liber Thobis, Liber Iudith, Liber Sirach (Ecclesiasticus), Liber Sapientiae, Liber Baruch necnon libri primus et secundus Maccabaeorum (qui omnes in versione Graeca Veteris Testamenti iuxta LXX interpretes inveniuntur) ad Canonem Bibliorum Catholicum  pertinent.

* Libri deuterocanonici
* Novi Testamenti apocrypha
* Septuaginta

!
Albis

**Albis** est flumen magnum in re publica Bohemica Germaniaque, quod in Oceanum Fresonicum fluit. Alia nomina sunt *Alba*, *Albea*, *Albia*, *Albius*, *Alpia*, *Alvea*, *Heilba*, *Helbia* et *Herlba*.
thumb|Albis fluvius visus a Saxo Regali vulgo *Königstein*
thumb|Cursus Albis

## Geographia 
Fontes Albis sunt in montibus Gigantium in Cechia, qui ad Sudetos pertinent. Urbs maxima ab Albe percursa est Hamburgum; Dresda in Saxonia et Magdeburgum in Saxonia-Anhaltio sunt urbes aliae ad Albem sitae. Multavia ex Gabreta et Bohemica silvis delabens, in Albem apud Melnicam fluit. Apud Cuxhaven Albis mari Germanico influit.

Flumen primum a Pomponio Mela notum est.

## Flumina influentia 
* Multavia
* Agara
* Elstra nigra
* Sala
* Habala

## Res oeconomicae 
Pars fluminis inter Hamburgum et Cuxhaven etiam aditus ad portum civitatis Hamburgi est.

* Index fluviorum Germaniae
* 7671 Albis

## Notae 
## Bibliographia 
* Philip Oltermann, "How a German river marks cultural divide between east and west" in *The Guardian* (2 Septembris 2017)

## Nexus externi 
Categoria:Flumina Germaniae
Categoria:Flumina Cechiae
!
Adamus Bremensis

**Adamus** seu **Adam Bremensis** e Saxonia superiore Bremam missus est. Vir doctus magisterque scholarum fuit. 

[thumb|[Germania]]
## Vita 
Nescitur quo anno Adamus natus sit. Putatur circa annum 1050 natus esse. Anno 1066 Bremam venit ibique sub Archiepiscopo Adalberto Bremensi docuit. Adamus circa annum 1081 obiit.

[thumb|[Carta marina ab Olao Magno confecta]]
## Opera 
Praeclarum opus eius est *Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum*, anno 1075 perfectum, quod refert non modo memoriae Europae septentrionalis antiquae, sed etiam ad partis resque publicas sciendas Vicingorum, Danorum, Normannorum, Norvegorum, Sclavorum. Etiam de insulis ad finem mundi tum cogniti iacentibus rettulit Adamus, scilicet de Islandia, Gronlandia ('terra viridi') et Vinlandia (id est America). 

Memoriae quoque Germanorum antiquorum aquilonarium liber ille refert. Non solum de Hammonia (Hamburgo), sed etiam de Sleswico et Heidiba narrat, quae fuit oppidum grande Danicum mercatorium inter Mare Balticum ac Oceanum Fresonicum situm.

## Notae 
## Nexus interni 
* *Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum* (Textus in *Intratext*; in *Patrologia Latina*)

## Nexus externi 
Categoria:Geographi Germaniae
Categoria:Historici Germaniae
Categoria:Auctores Latini mediaevales
Categoria:Urbs Hanseatica Brema
Categoria:Nati saeculo 11
Categoria:Mortui saeculo 11
Arbor Felix

thumb|200 px|Ecclesia catholica Arboris Felicis
thumb| Arboris Felicis collocatio
**Arbor Felix** sive **Arbor** (Theodisce *Arbon*) est urbs pagi Turgoviae in Helvetia, olim a Romanis condita ad litora Lacus Bodamici.

## Historia 
Urbs epochae Romanae codice Peutingeriano citata est.

*Notitia Dignitatum* sub Duce Raetiae sic praebet: "Tribunus cohortis Herculeae Pannoniorum, Arbore."

Arbore Felici portus lacus Bodamici est. 13&nbsp;241 incolarum die 31 Decembris 2007 habuit.

## Notae 

## Nexus externi 
* Pagina interretialis
*  

Categoria:Urbes Pagi Turgoviae
Anno Domini

[thumb|[Inscriptio verba ANNO DOMINI ferens, in ecclesia cathedrali Clagenfurtensi Austriae.]]
[thumb|[Ducatus (nummus)|Ducatus reipublicae Tigurinae anno 1712 facta verba ANNO DOMINI in latere reverso fert.]]
Locutio ***anno Domini,*** plenius ***anno Domini nostri Iesu Christi,*** aliter ***post Christum natum,*** indicat numerum annorum in calendariis Iuliano et Gregoriano ab initio aerae quae dicitur *aera Christiana* vel *aera vulgaris*. Compendia traditionalia plerumque sunt ***A.D.*** et ***p.C.n.*** et ***p.Ch.n.*** (sed vide etiam abbreviationem *aer. vulg.).

Computatio annorum est:
:A.D. = annos ab urbe condita minus 753.
Annus Domini putatur annus quo natus est Christus; *anno* autem *Domini'' (casu ablativo) significat 'anno vigente'.

## Notae 
*a.C.n.
*Aera Hispanica
*Aera vulgaris
*Ante praesentem
*AUC
*Dionysius Exiguus
*Holocaenum
*Millennium
*Zerum (annus)

## Bibliographia
*Abate, Frank R., ed. 1997. *Oxford Pocket Dictionary and Thesaurus,* editio Americana. Novi Eboraci: Oxford University Press. ISBN 0-19-513097-9.
*Goldstein, Norm, ed. 2007. *Associated Press Style Book.* Novi Eboraci: Basic Books. ISBN 0-465-00489-X.
*Beda. 731. *Historia ecclesiastica gentis Anglorum.*
**Chicago Manual of Style,* ed. 2a. 1993. Sicagi: University of Chicago. ISBN 0-226-10389-7.
**Chicago Manual of Style,* ed 16a. 2010. Sicagi: University of Chicago. ISBN 0-226-10420-6.
*Blackburn, Bonnie, et Lanfranc Holford-Strevens. (1999) 2003. *The Oxford companion to the Year: An exploration of calendar customs and time-reckoning.* Oconiae: Oxford University Press. ISBN 0-19-214231-3.
*Cunningham, Philip A., et Arthur F. Starr. 1998. *Sharing Shalom: A Process for Local Interfaith Dialogue between Christians and Jews.* Paulist Press. ISBN 0-8091-3835-2.
*Declercq, Georges. 2000. *Anno Domini: The origins of the Christian era.* Turnhout Belgii: Brepols. ISBN 2-503-51050-7.
*Declercq, Georges. 2002. Dionysius Exiguus and the Introduction of the Christian Era. *Sacris Erudiri* 41: 165–246.
*Doggett. 1992. Calendars. In *Explanatory supplement to the astronomical almanac,* ed. P. Kenneth Seidelmann. Sausalito Californiae: University Science Books. ISBN 0-935702-68-7.
*Patrick, J. 1908. General Chronology. In *The Catholic Encyclopedia.* Novi Eboraci: Robert Appleton Company.
*Richards, E. G. 2000. *Mapping Time.* Oxoniae: Oxford University Press. ISBN 0-19-286205-7, ISBN 0198504136.
*Riggs, John. 2003. Whatever happened to B.C. and A.D., and why? *United Church News,* Ianuarius.
*Ryan, Donald P. 2000. ''The Complete Idiot's Guide to Biblical Mysteries.'' Alpha Books. ISBN 0-02-863831-X.

Categoria:Calendarium
Categoria:Chronologia
A

**A** ([] subs. indecl.) est prima littera abecedarii sive alphabeti Latini.

## Abbreviationes 
# A (raro scriptum) = 500 (D, quingenti).
# A {abbrev.} = Aulus, Augustus, absolvo, antiquo, annus.
# Æ (raro scriptum) = 2000 (MM, duo milia).
# a = *littera salutaris* Romanorum antiquorum. Iudices Romani duas tabulas habebant, unam litteram *a* (pro *absolvo*) monstrantem, aliam litteram *c* (pro *condemno*). Si reum innocentem esse putabant, tabulam absolutionis sustulerunt. Denique summa tabularum sublatarum de absolutione aut condemnatione constituit.
# A (phonetica)

## Historia 
A littera a figura capitis bovis orta est, in systemate hieroglyphico Aegyptio.

Circa 1600 a.C.n. Phoenices speciem linearem dederunt litterae quae omnibus formis secutis est, litteram probabiliter *alph* (hoc est "bovem") nominantes.  Formam et nomen eius mutuati sunt Graece ut esset **Α** *alpha*.  Graeci quando hanc litteram receperunt non audiverunt illam mutam glottalem initialem quam littera re vera repraesentat.  Propterea, Graeci phonema /a/ huic litterae, non (quod antea ei fuit) /ʔ/ dederunt.

Ab Etruscis littera mutuata est, quam in Italiam tulerunt, et a forma Etrusca haec littera abecedarium Latinum iniit.

* littera
* alphabetum
* A (sonus)

## Nexus externi 
* Michael Everson, *The Alphabets of Europe*

Categoria:Litterae abecedarii Latini
Categoria:Abbreviationes
AUC

**A.U.C.** sive **A.V.C.** vel etiam **A.U.** abbreviatio est, pro:
* *anno urbis conditae*
* *ab urbe condita*
* *anno urbis"

Et usum annos numerandi causa est ab anno in quo urbs Roma condita est die 21 Aprilis anno 753 a.C.n.. Exempli causa si annum domini I indicere volueris *annum septingentesimum quinquagesimum quartum ab urbe condita* (*DCCLIV A.V.C.'') dicendum est.

Non iam populis vulgarem in usum est, sed Romanis tantum et eis qui Romani esse volunt.

## Notae 

Categoria:Abbreviationes
Categoria:Chronologia
Categoria:Calendarium Romanum
Agaunum

300px|thumb|Tabula Acauni
**Agaunum** (alia nomina: *Acaunum*) (Francice: *Saint-Maurice* ; Germanice: *Sankt Moritz (Wallis)*, id est Fanum Sancti Mauritii), est vicus Helveticus 4002 incolarum (anno 2007) in pago Valesia, situs in valle Rhodani fluvii. Incolae *Agaunenses* appellantur.

Sanctus Theodulus reliquias Sancti Mauritii et aliorum Sanctorum Legionis Thebaicae ad Acaunum tulerat, quae tum in Basilica Acauni sepultae sunt. Id fuit initium abbatiae Acauni.

## Geographia
* Ager Caballicensis

## Nexus externus 
*Pagina officialis

## Notae 
Categoria:Municipia Helvetiae
Categoria:Valesia
Categoria:Via Francigena
Categoria:Loci in itinerario Sigerici
Acidum ribonucleicum

thumb|Structura **acidi ribonucleici**
thumb|**RNA** et DNA inter se comparata
**Acidum ribonucleicum** (ARN vel RNA) est molecula polymerica, in omnibus cellulis vivis praesens, quae codicem acidi desoxyribonucleici (ADN, DNA) transfert ad synthesin proteinorum regendum. In multis autem viris in ipso ARN informatio genetica conservatur. Tria praecipua genera sunt acidorum ribonucleicorum functione distincta: in cellula octogena per centena (80%) eorum sunt in ribosomatibus (rRNA), quindena per centena acida aminata ligant atque ad ribosomata gerunt (tRNA), maxima pars reliquorum  "nuntii" dicuntur (mRNA). Sunt etiam moleculae microRNA, quae actionem 'nuntiorum' moderantur. Omnia e transcriptione genorum gignuntur.

ARN ex catena nucleotidorum constat. Unum quodque nucleotidum carbohydratum ribosum continet, cui quinque atomi carbonii insunt. Ad primum atomum adiungitur basis, plerumque adeninum (A), cytosinum (C), guaninum (G), uracilum (U). Adeninum et guaninum sunt purina, cytosinum et uracilum pyrimidina. Tres primae cum ADN communes sunt, quarta acidi ribonucleici propria: nam pro uracilo ADN thyminum habet. Phosphatum ad tertium atomum carbonii prioris ribosi, ad quintum  proximum adiungitur: hoc vinculo *phosphodiester* appellato elementa catenae inter se iunguntur.

*DNA
*mRNA
*tRNA
*rRNA
*Retrovirus - virus cum RNA, contrarie virus ARN

## Notae 
## Plura legere si cupis 
*Xin Liu, David A. Bushnell, Roger D. Kornberg. "RNA polymerase II transcription: Structure and mechanism", *Biochimica et Biophysica Acta*, 2013(1829): 2-8

Categoria:Biologia molecularis
Categoria:Genetica
Acidum phosphoricum

thumb|Acidum phosphoricum
**Acidum phosphoricum** acidum est formula H3PO4 notatum. Sal phosphas nominatur, ut e.g. calcii phosphas Ca3(PO4)2

## Notae 
* Phosphatum

Categoria:Chemica
Alkali

**Alkali**, **alcali**; indecl., *n.*  (-lis, *f.*  aut **alkalium** (a nomine Arabico القلي  *al-qili*, h.e. potassa, a verbo قلی  *qalā*, h.e. 'coquere'), in chemia est sal basicus ionta metalli alkalici aut metalli alkalici terreni continens, qui in aqua solutus solutionem basicam efficit.

Sunt alkalia e.g.:
* Ca(OH)2
* KOH 
* LiOH 
* NaOH 

## Notae 

*Cinis
*Sapo

!
Categoria:Chemica
Categoria:Verba Arabica mutuata
Aminoacidum

thumb|Viginti aminoacida naturalia
**Aminoacidum** est res organica compositum organicum quae radices carboxylicam (-COOH) et aminicam (-NH2) habet. Elementa principalia aminoacidorum sunt carbonium (C), oxygenium (O) et nitrogenium (N). Circiter 500 aminoacidorum nota sunt, ex eis viginti codice genetico in proteina includuntur, profecto non solum 20 sed etiam 22 (+ selenocysteinum et pyrrolysinum) in proteinis reperiuntur, ergo illa *aminoacida proteinogenica* dicitur, et reliqua *non proteinogenica*. Formula generalis est:

                          H   O-H
                          |   |
                      R - C - C = O        
                          |
                        H-N-H

(R=H, CH3 et cetera)

## Aminoacida proteinogenica 
Organismis humanis aminoacida viginti duo proteinogenica sunt, per exemplum: 

* Enzymum
* Glycoproteinum
* Neurotransmissor
* Proteinum
* Translatio genetica
* IUPAC#Codices acidorum aminicorum

## Notae 
!
Categoria:Biochemia
Categoria:Metabolismus nitrogenii
Aër

[thumb|[Atmosphaera telluris e satellite sic pingitur.]]
**Aër** vel atmosphaera telluris est stratum gasium quod tellurem cingit, a gravitate telluris retentum.

Aër necesse est ad existendum organismorum complurium, qui terram habitant. Cum organismi spirant, oxygenium intrat in cellam, deinde oxygenatione facta, energia emittitur a respiratione, quae necessaria est in vita huius organismi. Id est pars rationis quae metabolismus vocatur. Nos in vita et in industria utimur oxygenio ad comburendum et ut calor fiat et ut energia mechanica fiat mobilibus.

Apud antiquos, aër inter quattuor elementa numerabatur. Hodie tamen scimus aëra esse mixturam, volumine et sine vapore aquae, ex
* nitrogenio, 78%
* oxygenio, 21%
* argo, 0.93%
* dioxido carbonii, 0.04%
* neo, 18 per millionem
* helio, 5,2 per millionem
* methano, 1,8 per millionem
* krypto, 1,14 per millionem
* hydrogenio, 0,55 per millionem
* xeno, 0,09 per millionem
et aliis gasibus vestigialibus.

Vocabula *aura, spiritus, ventus* motum aëris significant.

* Aerodynamica
* Atmosphaera (unitas)
* Volatus

## Bibliographia
* Wallace, John M., et Peter V. Hobbs. 2006. *Atmospheric Science: An Introductory Survey.* Ed. secunda. Elsevier. ISBN 978-0-12-732951-2.
* Möller, Detlev. 2003. *Luft: Chemie, Physik, Biologie, Reinhaltung, Recht.* Walter de Gruyter. ISBN 3-11-016431-0.

## Nexus externi 
*Pagina commentarius ex Encyclopaedia Britannica de Aere.

!
Categoria:Scientia terrae
Categoria:Terra
Aes (discretiva)

**Aes** () potest esse:
* Cuprum sive aes Cyprium, elementum chemicum
* Aeris mixturae:
** Aes (mixtura), mixtura cupri stannique
** Aes candidum, arsenico admixto
** Orichalcum, cadmia admixta
** Aes Corinthium
* Pecunia
** Aes alienum, quod nos aliis debemus
** Aes suum, quod alii nobis debent

* Aër (aëris, *m.*)
* "Aes non olet"
Arma

thumb|180px|Miles Romanus cum armis videlicet scuto et hasta
**Arma**  sunt instrumenta bellica, sive ad tegendum sive ad nocendum. Arma nociva saepe ad homines necandum adhibentur, arma tectiva ad protegendum. In usu sunt apud milites et gladiatores.

*Arma* nonnumquam sensu translato pro *bello* sive *proelio* stant.

## Index
### Ad nocendum 
#### Antiquiora 
* Gladius
* Hasta
* Pilum
* Securis (arma lictorum)
* Falx
* Fustis
* Clava
* Arcus, Sagittae
* Tormentum
* Ballista
* Catapulta
* Halebarda

#### Recentiora 
* Arma biologica
* Arma chemica
* Arma ignifera
* Sclopetum
* Bombarda
* Currus cataphractus
* Dynamites
* Granata manuaria
* Granatum displosivum
* Pyrobolus
* Missile
* Bomba atomica
* Bomba subterranea
* ICBM

### Ad tegendum 
#### Antiquiora 
* Lorica (res militaris)
* Scutum
* Galea/Cassis
* Ocrea

#### Recentiora 
* Thorax glandibus invius

* Certamen armorum
* Murex ferreus
* Cippi (munimentum)
* Pactio de mercatu armarum

## Nexus externus 
* http://www.die-roemer-online.de/index.html?/militaer/ausruestung/ausruestung.html

*
Australopithecus

[thumb|Sinciput *[Australopithecus africanus|Australopitheci africani.*]]
***Australopithecus*** (verbum compositum: *australis* + *pithecus* 'simius') est genus hominidarum quae in Africa vivebant et antecessor generis *Hominum*, itaque *Hominum sapientium,* esse putatur. *Australopithecus* duobus pedibus ambulabat, sed etiam bracchia longiora quam bracchia *Hominum sapientium* habebat, quibus fortasse utebatur ut arbores scanderet. Fructus nucesque comedebat.

Inter species sunt
**A. afarensis* 
**A. africanus*
**A. boisei*
**A. robustus* 
**A. sediba*  

*Anthropologia
*Evolutio hominis
*Paranthropus

## Notae
## Bibliographia
*Barraclough, G., et N. Stone. 1989. *Atlas of World History.* Ed. 3a. Times Books Limited. ISBN 0723003041.
*Burenhult, Göran, et al. 2000. *Die ersten Menschen: Die Ursprünge des Menschen bis 10&thinsp;000 vor Christus.* Hamburgi: Jahr-Verlag. ISBN 3828907415.
*Coppens, Yves. 2002. *Lucys Knie: Die prähistorische Schöne und die Geschichte der Paläontologie.* Monaci.
*Foley, Robert. 2000. *Menschen vor Homo sapiens: Warum und wie unsere Art sich durchsetzte.* Jan Thorbecke Verlag. ISBN 3799590846.
*Leakey, Richard. 1994. *The Origins of Human Kind.* Novi Eboraci: BasicBooks. ISBN 046503135
* Kornelius Kupczik, Viviana Toro-Ibacache, Gabriele A. Macho, "On the relationship between maxillary molar root shape and jaw kinematics in Australopithecus africanus and Paranthropus robustus" in *Royal Society Open Science* (29 Augusti 2018)
*Sample, Ian. 2016. "Stepping back 3.6m years: footprints yield new clues to humans’ ancestors". *The Guardian*, 14 Decembris.
*White, Tim D., Giday WoldeGabrie, Berhane Asfaw, Y. Beyene, R. L. Bernor, J. R. Boisserie, B. Currie, et al. 2006. "Asa Issie, Aramis and the Origin of Australopithecus." *Nature* 440 (7086):883–889. DOI 10.1038/nature04629. PMID 16612373.

## Nexus externi 
Categoria:Hominidae
Categoria:Taxa R. A. Dart
Categoria:Taxa 1925
Categoria:Genera animalium
Chalcolithicum

**Chalcolithicum** vel **Aëneolithicum** sive **Aevum cupreum** est pars aevi antiqui vel pars ultima neolithici, nomine de usu cupri metalli deducto. 

Cuprum in Cypro repertum erat, non autem forma metallica, sed forma aeris (aes cyprium).Cuprum metallum est molle; ergo gladii, pili, atque alia res militaria erant pulchra, sed non utilia.

## Bibliographia 
* Peter Rowley-Conwy, *From Genesis to Prehistory: The Archaeological Three Age System and its Contested Reception in Denmark, Britain, and Ireland*. Oxonii: Oxford University Press, 2007

## Nexus interni
*Cultura al Ubeid (cultura chalcolithica in Mesopotamia).
*Cultura poculorum campaniformium  (cultura chalcolithica in Europa Occidentale).

!
Ablativus (lingua Latina)

**Ablativus** est casus qui, sive in lingua Latina sive in aliis linguis, ostendit condiciones separationis et originis, instrumenti et loci. Latine etiam **sextus** vel **Latinus** casus appellatur, ex comparatione cum quinque casibus Graecis.

## Usus ablativi in lingua Latina 
### Ablativus absolutus 
Ablativus absolutus dicitur sententia participialis, cuius vocabula, in casu ablativo constituta, non habent cum sententia praecipua vinculum grammaticum. Huiusmodi sententiae verbum flectitur in ablativum aut participii praesentis aut perfecti.

# *Hostibus pulsis*, Caesar in fines Aeduorum pervenit.
# *Cicerone consule*, Catilina coniurationem fecit.
# *Nobis non sentientibus*, labitur aetas.
# *Deo inscio*, nihil in universo mundo accidere potest.
# Augustus, *Cicerone et Antonio consulibus*, natus est.
# *Publio Cornelio Scipione duce*, Romani in Africam traiecere.

### Ablativus originis 
p.e.: *summo loco ortus*

### Ablativus comparationis 
p.e.: *nemo sapientior erat Socrate*, *spe celerius*, *sole clarior*

### Ablativus instrumentalis 
p.e.: *cernere oculis*, *frumento abundare*, *navis armis instructus*, etc.

Vide, exempli gratia, hanc sententiam:

*Librum stylo scripsi*.

Hac in sententia, obiectum est *librum* et praedicatum est *stylo scripsi.* Nomen *stylus* casu ablativo instrumentali dicitur, quia est instrumentum actionis.

Si instrumentum est actionis persona, non ablativus, sed accusativus cum praepositione *per* utitur:
* *Facile aliquid novi per nuntios cognoscere potes*

### Ablativus causae 
p.e.: gaudio fleret, morbo domi manere

### Ablativus modi 
### Ablativus mensurae
p.e.: tribus pedibus maior

### Ablativus limitationis 
p.e.: Homines moribus inter se differunt.
 GRATISSIMA HAUSTU]]

### Ablativus pretii
### Ablativus sociativus 
### Ablativus qualitatis
### Locativus 
### Ablativus temporis
*Ablativus cum praepositionibus **a/ab/abs, de, e/ex, cum & sine, pro & prae, sub**. Praepositio **in** cum ablativo, si locum indicat.

### Separativus 
**Ablativus separativus** divisus est in hos ablativos:

*Separativus (sensu strictiore)
*Instrumentalis
*Ablativus loci et Ablativus temporis.

Separativus: 
*Quaestio est **"unde?"**

*Roma proficisci. Videlicet: "Ex" Roma proficisci. 
*Item: Thebis proficisci. 
*Item: Delo proficisci.

E contrario casus accusativus, si quaeritur "quo?":

*Romam proficisci. Videlicet: "In, ad" Romam proficisci. 
*Item: Thebas proficisci. 
*Item: Delum proficisci.

Et Ablativus loci, si quaeritur "ubi?":

*Romae esse. Videlicet: "In" Roma esse. 
*Item: Thebis esse. (Non "Thebarum" quod Thebae numerum pluralem habet.) 
*Item: Deli esse.

## Nexus externi 
*https://web.archive.org/web/20110819074938/http://www.schaflitzl-in.de/latein/ablativ.htm

## Nota 

Categoria:Casus grammatici
Categoria:Grammatica Latina
Agnus Dei

[thumb|Agnus Dei, fenestrae imago in Trinity Moravian Church ad [Winston-Salem in Carolina Septentrionali.]]
[thumb|upright=0.8|Agnus Dei et liber septem sigillis signatus ab [Albertus Durerus|Alberto Durero picti.]]
[thumb|upright=0.8|*[Agnus Dei (Zurbarán)|Agnus Dei* a Francisco de Zurbarán annis a 1635 ad 1640 pictus. Museum Pratense.]]
**Agnus Dei** (Graece Ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ) est nomen Iesu quod in Evangelio Ioannis legitur. In versu 1:29 apparet, ubi Ioannes Baptista, Iesum videns, ait "Ecce agnus Dei qui tollit peccatum mundi." Iterum in versu 1:36 legitur.

"Agnus Dei" etiam est cantus qui in missa Romana et (plerumque in Anglicum conversus) Anglicana dum sacerdos panem frangit peragitur. Etiam litaniae his supplicationibus terminantur.

## Fontes biblici 
Verbum ex libris biblicis et Veteris et Novi Testamenti sumptum est.
* In libro Exodi (Ex 12) de agnis narratur, qui nocte Paschatis vescendi, quorum sanguis autem super utrumque postem et in superliminaribus domorum ponendus sit.
* Tertium "servi Dei carmen" in libro Isaiae prophetae imaginem agni cum servo Dei coniungit: "Afflictus est et ipse subiecit se et non aperuit os suum; sicut agnus qui ad occisionem ducitur, et quasi ovis, quae coram tondentibus se obmutuit et non aperuit os suum." (Is 53:7 - Nova Vulgata)
* In Novo Testamento imago saepius invenitur, maxime autem in scriptis Ioanneis. Sic in evangelio secundum Ioannem Ioannes Baptista bis discipulos ad Iesum delegat dicens: "Ecce agnus Dei, qui tollit peccatum mundi." (Io 1:29 et Io 1:36)
* Imprimis in Apocalypsi Ioannis passim invenitur: Agnus tamquam "occisus" (Apc 5:6) mediis in novis Hierosolymis stat (Apc 14), ut adoretur (Apc 5:8s.). 

## Interpretatio ecclesiastica 
Agnus Dei (vel Graece ) est imago antiquitus in ecclesia diffusa Iesum Christum significans. Tamquam agnus paschalis vexillo victoriae ornatus Christum post resurrectionem significat. Saepe in arte Christiana et in scientia heraldica invenitur.

## Textus liturgicus 
#### Textus quotidie dicendus 
Verba huius cantus sunt:
:Agnus Dei qui tollis peccata mundi, miserere nobis.
:Agnus Dei qui tollis peccata mundi, miserere nobis.
:Agnus Dei qui tollis peccata mundi, dona nobis pacem.

#### Textus nonnumquam mutandi 
In Missalis Romani editionibus recentioribus (ab anno 1975 factis) haec verba numquam mutantur. Attamen in veterioribus editionibus (qui in forma extraordinaria ritus Romani in usu sunt), dum missa pro defunctis celebratur, dicitur: 

:Agnus Dei qui tollis peccata mundi, dona eis requiem.
:Agnus Dei qui tollis peccata mundi, dona eis requiem.
:Agnus Dei qui tollis peccata mundi, dona eis requiem sempiternam.

Feria V in Cena Domini iuxta Missale Ioannis XXIII (1962) ter dicitur: miserere nobis. In ritu Lugdunensi, si missa cantata est, inter primam et secundam invocationem *Agnus Dei* antiphona *Venite populi* canitur. 

## Notae
## Bibliographia
*Bulgakov, Sergei. 2008. *The Lamb of God.* TMCA Press. ISBN 978-0-8028-2779-1.

## Nexus externi
Categoria:Animalia in Bibliis
Categoria:Preces Christianae
Categoria:Musica ecclesiastica
Categoria:Hymni Christiani
Ave Maria

[thumb|upright|Maria, mater Iesu, refugium peccatorum. Opus [Ludovicus Crosio|Ludovici Crosio, Taurini]]
***Ave María*** est antiquissima oratio Mariæ, Iesu matri, dicitur, cuius verba ex sacris scripturis sumpta sunt. Prima verba, "Ave, gratia plena, Dominus tecum," accurate sumpta ex Evangelio secundum Lucam sunt, Luca 1:28, cum Gabriel angelus Mariae salutem dicit, nuntium incarnationis Verbi in utero ferens.

Verba "Benedicta tu inter mulieres, et benedictus fructus ventris tui" sunt sumpta ab eodem Evangelio, Luca 1:42, ubi Sancta Elisabeth salutat Mariam.

Ultimus locus ab Ecclesia Catholica, intercessionem Mariae petendi causa additur.

Oratio *Ave Maria* praecipuam Rosarii Mariae partem format.

## Nexus externus
Categoria:Evangelium secundum Lucam
Categoria:Maria (mater Iesu)
Categoria:Preces Christianae
Ave verum corpus

**Ave verum corpus** est hymnus moteti fere saeculi 14, quem Wolfgangus Amadeus Mozart et alii compositores in musica ornaverunt.

Verba huius hymni sunt:

:*Ave verum corpus, natum de Maria Virgine.*
:*Vere passum, immolatum in cruce pro homine.*
:*Cujus latus perforatum unda fluxit et sanguine;*
:*Esto nobis praegustatum in mortis examine.*
: *(O Dulcis, O Pie, O Jesu, fili Mariae, miserere mei.) Amen.*

## Notae 
Categoria:Hymni Christiani
Categoria:Moteti
Lucius Apuleius

[thumb|*Metamorphoseon* Apulei partem clarissimam, [Psyche (persona mythistorica)|Psychen ab Amore raptam. Pinxit Gulielmus Adolphus Bouguereau.]]

**Lucius Apuleius Madaurensis** (Madaurae in provincia Africana anno circiter 125 natus; anno 180 fere mortuus) fuit scriptor, philosophus, orator. Neque umquam negavit se Africanum, rectius "Seminumidam et Semigaetulum" esse.

## Opera Apuleii 
Apuleium in eis esse numerandum, qui post rem publicam liberam amissam a sophistis veteribus profecti sunt, ex partibus orationum generis demonstrativi apparet, quae *Florida* inscriptae extant:
* *De deo Socratis*
* *De mundo*
* *De Platone et eius dogmate*
* *Florida*
* *De magia* sive *Apologia* 
* *Metamorphoses* vel *Asinus aureus*

## De magia 
*Floridis* cum audientes delectare vellet, hac oratione, quam ante annum 160 habuisse videtur, iocis remotis serio causam dici oportuit. Oratori itaque accusator refellendus, iudex conciliandus erat. Quamobrem omnia hic invenies, quibus niti solebat, qui causas egit. Quodsi tamen Apuleium ad sophistas illos recentiores respexisse constat, id eo efficitur, quod eruditionem ubique ostendit ingentem, scriptores omnium generum saepe repetivit, saepe digressus mores castigavit hominum, multis collationibus argumenta narratiunculisque ornavit, multos denique sales aspersit. Quae cum ita sint, dubium non est, quin Apuleius hoc tanto ornatu non eis tantum, qui in foro se audirent, sed ceteris etiam, quos se lecturos speraret, placere voluerit.

*La Belle et la Bête

## Editiones 
* Vincent Hunink, ed., *Apuleius of Madauros: Pro Se De Magia (Apologia)*. 2 voll. Amstelodami: Gieben, 1997 Textus interretialis
*Collection des Universités de Franceː *Metamorphoses*, tria volumina, 1940-1945 curantibus D.S. Robertson et Paul Valette; *Apologia, Florides* curante Paul Valette, 1922

## Plura legere si cupis 
* Louis Callebat,	''Sermo cotidianus dans les Métamorphoses d'Apulée'', Cadomi, Faculté des Lettres et sciences humaines, 1967 Recensio critica Altera recensio critica
*  pp. 514-528

## Nexus externi 
* Opera Apuleii

Categoria:Auctores Latini antiqui
Categoria:Iuris consulti Romani antiqui
Categoria:Oratores
Categoria:Philosophi
Categoria:Scriptores Africae antiquae
Categoria:Scriptores mythistoriarum Africae antiquae
Ambrosius

[thumb|upright=0.7|left|Ambrosius et [imperator Theodosius I, tela pictoris Antoni de Dyck.]]

**Aurelius Ambrosius**, sanctus et Doctor Ecclesiae, sive "doctor mellifluus," Augustini magister, Augustae Treverorum in Belgica (hodie Germania) anno 340 circiter e familia Romana natus est. Studiis Romae incubuit et Sirmii cursum honorum coepit. Anno 370 consularis Liguriae et Aemiliae factus, anno autem 374 Episcopus Mediolanensis electus est, die 7 Decembris ordinatus. 

Quo in munere, caritatem in omnes maxime exercuisse habetur, verus pastor et doctor fidelium factus. Disciplinam ecclesiasticam strenue tutatus est; rectae fidei doctrinam, una cum diacono et amico Sabino, verbo, scriptis, et opere acriter contra Arianos defendit, quorum multos ad fidem converterunt.

Pro ecclesia Dei Christiani laboribus curisque perfunctus, obiit Sabbato Sancto, die 4 Aprilis anni 397. Postremis aetatis suae diebus viderat Iesum advenisse ad se et arridentem sibi. 

Hymnorum compositor cum simplicium tum dulcissimorum, a quibus Prudentius poeta mox est profectus, musicae ecclesiasticae initium prope fecit. Ambrosius fuit universae ecclesiae donum, cui locupletem insigniter doctrinae ac sanctimoniae reliquit thesaurum.

* Baptisterium
* Controversia de ara Victoriae
* Persecutio Paganorum in Imperio Romano
* Versus Ambrosianus
* Te Deum

## Nexus externi
* Lectio papae Benedicti XVI de Ambrosio inter audientiam generalem die 24 Octobris 2007 (Italiane) et aliis sermonibus.
* Opera in *Vicifonte*
* Opera Ambrosii in Bibliotheca Augustana
* Opera in Latin library
* De vita Ambrosii Mediolanensis episcopi (pars prima) Kath.net 
* De vita Ambrosii Mediolanensis episcopi (pars secunda) Kath.net 

Categoria:Auctores Latini antiqui
Categoria:Consulares Liguriae et Aemiliae
Categoria:Doctores Ecclesiae Catholicae
Categoria:Episcopi et Archiepiscopi Mediolanenses
Categoria:Epistolographi
Categoria:Hymnographi
Categoria:Patres Ecclesiae
Categoria:Philosophi
Categoria:Poetae Latini Romae antiquae
Categoria:Scriptores Galliae
Categoria:Scriptores Italiae antiquae
Categoria:Sancti
Categoria:Theologi Italiae
Bellum Gallicum

**Bellum Gallicum** a Gaio Iulio Caesare ab anno 58 a.C.n. usque ad annum 51 a.C.n. gerebatur. C. Iulius Caesar res gestas in septem libris Commentariorum De Bello Gallico descripsit. 

C. Iulio Caesare proconsule Galliae Transalpinae provinciae Helvetii e patria profecti sunt, qui fines Romanos transirent, qua re Caesar bellabat, quo in bello oppugnatos Helvetios delevit. Tunc cum Suebis bellare coactus est, ut sociis Gallicis auxilio veniret. Ariovisto duce Germani ab exercitu imperatoris Romani victi et interfecti sunt. 

Magnum habet spatium seditio Gallorum Vercingetorige duce 52 a.C.n.. Bellum in montibus silvisque gerebatur ubi Caesari difficile erat vincere. Tandem autem Vercingetorix obsidione ad Alesiam victus est. Artem bellandi Caesar in commentariis de Bello Gallico descripsit et modum agendi cum nationibus Gallorum. Praeterea in iis libris mores et naturam Gallorum eorumque regionis itemque Germanorum  descripsit. 
Porro primus Gallos et Celtas unum atque eundem populum esse - illos latine, hos eorum ipsorum lingua nominatos - intellexit. De qua re in principio commentariorum suorum Romanos fecit certiores.

Expeditiones et in Germaniam Caesar et in Britanniam subiit. 

Gallis victis et Germanis repulsis Caesar Rubiconem fluvium transgressus Romam rediit, quae res finis fuit liberae rei publicae Romanae, deinde enim bellum civile inter Pompeium et Caesarem ortum est.

## Notae 
Categoria:Bellum Gallicum
Gallicum

Categoria:Bella Rei Publicae Romanae
Berolina

thumb|right|I. G. Schadow cum Berolina nuda
thumb|left|Berolina gypso expressa anno 1889
**Berolina**  in artibus neoclassicis est dea protectrix urbis Berolini. Berolinam primus invenit, si sic licet loqui, sculptor Hugo Hagen qui post effigiem collegae sui Iohannis Gottfried Schadow, anno 1869 factam, posuit parvam Berolinam nudam quae mamillas verecunde tegit.

Hanc deam neoclassicam recreavit imperator Gulielmus I qui anno 1871 de Francia debellata triumphavit et in foro *Belle-Alliance-Platz* (hodie *Mehringplatz*) statuam Berolinae erexit. Berolinam denuo creavit sculptor Aemilius Hundrieser qui anno 1889 statuam deae gypso expressam fecit (figuram pinguiculam Annae Sasse fingens) pro feriis receptionis regis Italiae Humberti I. Statua aënea, ab opere Hundrieseri refecta, in foro Alexandri (*Alexanderplatz*) posita anno 1944 eruta est.

[thumb|left|Berolina aënea in [Forum Alexandri|foro Alexandri]]
## Notae 

## Nexus externi 
*Situs recreationis Berolinae anni 2000
*De Berolina
*De Berolina
*De statua in foro Alexandri

Categoria:Mythologia neoclassica
Categoria:Berolinum
Categoria:Deae
Categoria:Personificationes
Biotopus

[thumb|Biotopus [silvae pluviales Amazoniae|silvae pluvialis in Amazonia.]]
[thumb|[Tundra et moles glacialis.]]

 (a vocabulis Graecis  'vita' +  'locus') in oecologia paene idem valet atque habitatio, namque *habitatio* singularum specierum locum, *biotopus* autem locum significat multarum specierum florarum et faunarum, quae in convictu mutuis opibus proveniunt. Res habitationis populatio, res autem biotopi est , sive communitas biologica. 

## Genera biotoporum 
Sunt in tellure multa biotoporum genera.

### Magni biotopi terrestres 
* Deserta
* Silva borealis
* Silva carbonifera
* Silva pluvialis
* Tundra
* Tundrosteppa

### Magni biotopi aquatici 
#### Biotopi marini 
* Abyssalis
* Benthalis
* Hadalis
* Litoralis
* Maris
* Oceanus
* Pelagialis

#### Biotopi lacustres 
* Fluvius
* Lacus
* Rivus
* Rivulus

## Notae 
* Biota
* Circumiecta naturalia
* Hortus botanicus
* Nidus oecologicus
* Oecosystema
* Vegetatio
* Vivarium

## Nexus externi 
* De biotopo in lexicis encyclopaedicis oecologicis. 

Categoria:Biologia
Categoria:Circumiectus