Iudaea (provincia Romana)

thumb|Iudaea antiqua primo saeculo
[thumb|Nomina provinciarum anno 115 imperatore [Traianus|Traiano.]]
**Iudaea** fuit provincia Romana, anno 6 instituta postquam Herodes Archelaus regnum, vel potius ethnarchiam abdicare ab Augusto coactus est. Pluribus regionibus Palaestinae constabat, Samaria, Idumaea,  et finibus circum Hierosolyma quae stricto sensu Iudaea appellabantur. Anno 44, Herode Agrippa I mortuo, Peraea quoque, quae regio trans Iordanem flumen et lacum Asphaltiten sita est, provinciae addita est atque circa idem tempus et Galilaea. Anno 132 Iudaea maiori provinciae nomine Syria Palaestina connecta est.

## Historia 
Pompeius primo anno 64 a.C.n. Iudaeam  superavit, tertio bello Mithridatico exeunte, et ibi regem clientem creavit. Iudaei provinciae contra Imperium Romanum rebellaverunt et victi sunt a Tito, qui etiam secundum Templum Hierosolymitanum delevit.

### Fasti praefectorum Iudaeae
Primi equites Romani qui Iudaeam administrabant titulum praefecti gerebant, ut ex inscriptionibus constat, et legatis Syriae subiciebantur. Non Hierosolyma, urbem sacram Iudaeorum, sed Caesaream mittebantur.
*Coponius	        6–9	
*Marcus Ambivulus	9–12	
*Annius Rufus	       12–15	
*Valerius Gratus       15–26	
*Pontius Pilatus   26–36	
*Marcellus	       36–37	
*Marullus	       37–41
Inter 41 et 44 Iudaea fuit pars Herodis Agrippae regni, cui a Claudio data est.

### Fasti procuratorum Iudaeae
Procuratores erant viri equestris ordinis qui in provincias minores a Claudio imperatore mittebantur atque tributis et vectigalibus praecipuam operam dabant. Ius quoque dicebant  et tranquillitati publicae consulebant sed legiones non ducebant, cohortes auxilarium tantum eis praesto erant : si quid novi accidisset procuratores Iudaeae, qui Caesareae Maritimae sedem suam habebant, legatum Syriae et eius legiones accire poterant, quod anno 66 accidit. Iam maior provincia erat quam praefectorum tempore quia regnum Herodis Agrippae tetrarchias Philippi et Herodis Antipae incluserat. Religiosis rebus et Templi administrationi praerant non procuratores sed reges Iudaei Herodes Chalcidensis ab anno 41 usque 48  atque postea Herodes Agrippa II.
*Cuspius Fadus	        44–46
*Tiberius Iulius Alexander	46–48	
*Ventidius Cumanus	48–52	
*Marcus Antonius Felix	52–60	
*Porcius Festus	        60–62	
*Lucceius Albinus	62–64	
*Gessius Florus	        64–66	
*Marcus Antonius Julianus 67-70 (??)

### Fasti legatorum pro praetore Iudaeae 
[thumb|300px|Expugnatio templi Hierosolymae, anno [70, a Francisco Hayez picta.]]
A primo bello Iudaico magistratus qui Iudaeae praeerant *legati Augusti pro praetore* fuere quibus Vespasianus legionem decimam Fretensem tradidit :
*Sextus Vettulenus Cerialis 70-71
*Sextus Lucilius Bassus 71 - 72
* Lucius Flavius Silva Nonius Bassus annis 73 - 78/80 ?
* Lucius Antonius Saturninus annis 78 - 81
* Gnaeus Pinarius Aemilius Cicatricula Pompeius Longinus annis 85/86 - 88/89
* Sextus Hermentidius Campanus anno 92/93
* Gaius Iulius Quadratus Bassus anno 102/103
* Quintus Pompeius Falco inter annos 103 et 107
* Lusius Quietus anno 117
* Quintus Coredius Gallus Gargilius Antiquus annis ignotis inter 120 et 130

## Notae 
*Historia Israelis et Iudae, regnorum antiquorum
*Flavius Iosephus
*Philo Alexandrinus
*Novum Testamentum
*Talmud
*Iudaea (regio)

## Bibliographia
* Tenney Frank, *Roman Imperialism*. Novi Eboraci: Macmillan, 1914 Textus apud archive.org
* Tenney Frank, ed., *An Economic Survey of Ancient Rome*. 6 voll. Baltimorae: Johns Hopkins University Press, 1933-1940
* Mireille Hadas-Lebel, *Rome, la Judée et les Juifs*, Parisiis, Picard, 2009 Recensio critica
* A. H. M. Jones, *The Later Roman Empire 284-602; a social, economic and administrative survey*. 3 voll. Oxoniae: Blackwell, 1964
* Mauritius Sartre, ''L'Orient romain : provinces et sociétés provinciales en Méditerranée orientale d'Auguste aux Sévères : 31 avant J.-C.-235 après J.-C.*, Parisiis, Seuil, 1991 ISBN 2-02-012705-9
*E. M. Smallwood, *The Jews under Roman Rule : from Pompey to Diocletian'', Lugduni Batavorum, Brill, 1976

!
Categoria:Provinciae Romanae