Formosa

:***Taivania** hic redirigitur. Si de natione Taivaniae quaeris, vide Res publica Sinarum.*

**Formosa** seu **Calonnesus** sive **Taivania** (Sinice 臺灣 *Táiwān*) est insula in Asia Orientali sita, quae 99 centesimas areae terrestris rei publicae Sinarum constitit. Urbs principalis et caput est Taipeia. Urbs Tainan ad oram occidentalem anno 1624 condita est; urbs Kaohsiung in ora austroccidentali a saeculo XVII nota est.
[thumb|upright=0.8|left|[Tabula geographica|Tabula archipelagi Formosani.]]

Omnis insulae area geographica est 35808 chiliometra quadrata, et insula 180 fere chiliometra ante meridianum et orientali Sinae continentalis litus per Fretum Formosanum iacet. Mare Sinense Orientale ad septentriones, Mare Philippinense ad orientem, Fretum Luconiense recte ad meridiem, et Mare Sinense Australe ad meridiem et occidentem versus patent.

Insula geologice est *fault block* proclinatum, cuius proprietas est comparatio inter duas partes orientales, quae plerumque in quinque iugis montanis e regione litoris orientis iacentibus consistunt, ac campestres leniterque volventis unius partis occidentalis planities, ubi maior incolarum pars habitat. Aliquot cacumina sunt plus quam 3500 metra alta; propter Yu Shan (3952 metra), altissimum horum montium, Formosa est quarta ab altissima orbis terrarum insula. Fines tectonici qui haec iuga genuerunt actuosi manent, et insula multos terraemotus patitur, quorum aliquot exitiales sunt; praeterea in Freto Formosano iacent aliquot montes igniferi submarini.
thumb|upright=0.8|Despectus in Formosam e caelo.

Clima insulana a climate hippali tropici in meridie ad clima humidum subtropicum in septentrionibus variat, et a magno hippalo Asiae Orientali regitur. Quattuor typhoni marini insulam peraeque quotannis afficiunt. Montes orientales, penitus silvosi, sunt naturalis pervariorum animalium habitatio, et homines terram in humilibus campestriis occidentalibus septentrionalibusque valde utuntur.

## Flora et fauna
[thumb|upright=0.7|left|[Arbor *Cinnamomum camphora* in hortis botanicis Adelaidensibus viget.]]
### Flora
Ante homines in insulam adventos, vegetatio Formosana a silvis pluvialibus in terris humiles per silvas temperatas silvasque boreales, ad plantas alpinas in altitudine crescente variabat. Hodie autem plurimae planities et colles occidentales septentrionalesque agriculturae prosunt ex migrantibus saeculis septimo decimo et duodevicensimo adventis; silvae autem montanae iam variae nonnullas species endemicas, sicut *Chamaecyparem formosensem* et *Abiem kawakamii,* sustinent, et *Cinnamomum camphora* olim in altitudinibus humilioribus late crescebat.

### Fauna
[thumb|upright=0.7|left|*[Machlolophus holsti,* solum in media Formosa endemicus.]]
[thumb|upright=0.8|*[Neofelis nebulosa.* Adumbratio anno 1862 edita.]]
[thumb|upright=0.8|*[Capricornis swinhoei* est caprina in Formosa endemica.]]
Formosa est sedes endemismi avium.

Ante industrializationem institutam, regiones montanae nonnullas animalium species et subspecies sustinebant, sicut *Lophuraa swinhoii,* *Urocissam caeruleam,* *Cervum nippon taiwanensem* (*Cervum nippon taiouanum*), et *Oncorhynchum masou formosanum,* quarum aliquot sunt exstinctae, aliaeque in discrimen adducuntur.

Olim habitant in insula pauca carnivora: undecim species, quarum *Neofelis nebulosa* exstincta videtur, et lutra solum Kinmen in parva insula inventa. Maximum carnivorum est *Selanarctos thibetanus formosanus,* ursus niger, rara species, quae in discrimen adducitur.

* *Bambusa oldhamii*
* Confucianismus
* Linguae Austronesicae
* *Sassafras randaiense*
* Universitas Catholica Fu Jen
* Universitas Nationalis Centralis
* 2169 Taiwan

## Notae 
## Bibliographia
* Chun Lin, et Hans Hendrischke. 2002. ''The Territories of the People's Republic of China.'' Londinii: Europa Publications. ISBN 1-85743-149-9.
* Knapp, Ronald G. 1999. "The shaping of Taiwan's landscapes." In  *Taiwan: A New History,* ed. Murray A. Rubinstein, 1–26. Armonk Novi Eboraci: M. E. Sharpe.  ISBN 978-0-7656-1494-0.
* Tsukada, Matsuo. 1966. "Late Pleistocene vegetation and climate of Taiwan (Formosa)." *Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America* 55 (3): 543–48. PMC 224184. PMID 16591341. . Bibcode 1966PNAS...55..543T.
* Williams, Jack Francis, et David Chang. 2008. ''Taiwan's Environmental Struggle: Toward a Green Silicon Island.'' Novi Eboraci: Routledge. ISBN 978-0-415-44723-2.

## Nexus externi 
*"Taiwan datums." Open Source Geospatial Foundation Wiki.
*"National Parks of Taiwan." Construction and Planning Agency, Ministry of the Interior, Taiwan.
*"Taiwan Pass." Tourism Bureau, Ministry of Transportation and communications, Taiwan.

!