Marani

[thumb|Marani [Inquisitio haereticae pravitatis|inquisitioni Hispanicae subiecti. Pictura a *Moshe Maimon* picta, 1892–1893.]]

**Marani** sive **Marrani** (Hispanice: *Marrano*) sunt Iudaei Iberici progeniesque eorum, qui vi externa ad religionem Christianam conversi sunt. Nomen in Hispania mediaevali apparet, saepe autem simpliciter conversi sive Iudaei conversi appellati sunt vel etiam Christiani novi (Hispanice *Cristianos nuevos*, Lusitanice *Cristãos novos*). Plerumque Crypto-Iudaei dicti ritus Iudaicos clam observare suspecti erant.

Verbum hispanicum *Marrano* porcum significans sensu maligno adhibitum est, interdum simul et Iudaeos et Musulmanos denotans. Lingua Hebraica illi, qui vi baptizati sunt, *Anusim* (אֲנוּסִים, vi coacti) sive *Benei anusim* (בְּנֵי אֲנוּסִים, filii vi coactorum), vocantur.

## Etymologia 
Origo verbi Marani (Marrani) incerta est. Alii aliam originem variis ex linguis coniciunt:
* Linguis Hispanica et Lusitanica *marrano* (*marrão*) porcus sonat. A verbo Latino *verres* deducta vox magis sensu maligno adhibetur. Etiam a verbo Hispanico *marrar* (*errare*) repetere possit, quo modo *apostata* valeret.
* Alii verbum a lingua Arabica deducunt, sive a *barran, barrânî* (*peregrinus, extraneus*) sive a *máharam* vel *muharram* (*res prohibita*) vetitam in religionibus Iudaica ac Islamica carnem suinam denotans. Etiam *marana* (*lentus, mollis*) tamquam origo profertur.
* Sunt etiam, qui originem Hebraicam opinentur: *marit ayin* (*species oculi*), quod Marani specie Christiani facti sunt, re vera autem Iudaei permanebant, sive *mohoram attah* (*excommunicatus es*).
* Alii verba Aramaica *maran atha* (*Dominus noster venit*) vel *Mar Anus* sive *Bar Anus* (*Dominus* sive *filius coacti*) originem verbi Marani esse putant.
* In insulis Baliaribus progenies Iudaeorum vi baptizatorum *Xuetas* appellatur. Etiam huius verbi origo incerta est.

## Historia 
Historia Maranorum est historia Iudaeorum in Paeninsula Iberica varia tempora persecutionis comprehendens, quibus Iudaei vexati, vi conversi ac patria expulsi sunt. Est etiam historia emigrationis maranorum et historia Sephardim. Horribiles memorantur annus 1492, cum Iudaei e regno Hispanico expulsi, et annus 1497, cum in Portugallia plerique Iudaeorum vi baptizati sunt.

## Iudaei Christiani et Marani noti 
### Hispania 
;ante annum 1391
* Iulianus Toletanus (652-690), episcopus Toletanus
* Petrus Alphonsus / Moses Sephardi (11./12. saeculo), medicus et scriptor 

;1391-1492
* Paulus Burgensis / Rabbi Shlomo Halevi (1351–1435), rabbi, episcopus Burgensis
* Ioannes a Turrecremata (1388–1468), cardinalis, theologus, avunculus inquisitoris Thomas a Turrecremata
* Thomas a Turrecremata (1420–1498), inquisitor clarissimus

;post annum 1492
* Ioannes Valdessus (1490–1541), humanista et theologus
* Ioannes Ludovicus Vives (1492–1540), humanista et philosophus
* Ioannes Abulensis (1499–1569), sacerdos et scriptor, "apostolus Andalusiae"
* Andreas Lacuna Secobiensis (1499–1559), medicus, pharmacologus et humanista Hispanus
* Didacus Laínez (1512–1565), secundus praepositius Societatis Iesu
* Teresia Abulensis (1515–1582), monialis et scriptrix 
* Matthaeus Alemán (1547–1615), scriptor Hispalensis
* Michael Montanus (1533–1592), rerum politicarum peritus et philosophus Francogallicus

### Portugallia 
* Christophorus Acosta (1515-1594), medicus et botanicus Portugaliae
* Ioseph Nasi / João Miques (1524–1579), jüdischer Bankier und Politiker
* Alexander de Rhodes (1591–1660), Iesuita Francicus et missionarius

### Europa septentrionalis 
* Benedictus de Spinoza/Bento de Espinosa (1632–1677), philosophus originis Lusitanicae, qui in Batavia (hodie Nederlandia) vixit

## Bibliographia 
* Yirmiyahu Yovel: *The Other Within. The Marranos. Split Identity and Emerging Modernity*. Princeton 2009. ISBN 978-0-691-13571-7.
* Norman Roth: *Conversos, Inquisition, and the expulsion of the Jews from Spain*. Wisconsin (1995) 2002. ISBN 0-299-14230-2.

## Notae 

## Nexus externi 
* Joseph Jacobs / Meyer Kayserling: Marrano, in: Jewish Encyclopedia, 1901 (Anglice)
* Marranos, Conversos, and New Christians, in: Jewish Virtual Library (Anglice)

Categoria:Historia Hispaniae
Categoria:Iudaei
Categoria:Historia Portugalliae