open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hansa

thumb|right|Hansa 1241
thumb|Urbes hanseaticae
**Hansa** vel **Hansa Teutonica** sive **Liga Hanseatica** (vulgo *Hanse*) fuit foedus oppidorum collegiorumque mercatorum plerumque Germaniae septentrionalis, quod duodecimo saeculo ortum, diu commercium in mari Baltico et parte maris Germanici dominatum, post annum 1450 deminutum, denique saeculo septimo decimo potestate privatum est.

## Urbes hanseaticae 
Principales Hansae urbes fuerunt Brema, Hamburgum seu Hammonia et Lubeca.

Aliae urbes Hansicae fuerunt:
* Einbeck
* Gedanum
* Gryphiswalda
* Hamala (ab anno 1426)
* Memela
* Quedlinburgum (ex anno 1426 ad annum 1477)
* Rostochium
* Wismaria
* Campen

## Res gestae 
### Exordia 
Privilegium Londiniense de mercatoribus Hanseaticis memorabat caupones Hanseaticos anno 1270: "illis videlicet, qui habent domum in civitate nostra Londoniensi, que gildehalla Theutonicorum vulgariter nuncupatur." In Privilegio Londiniensi anni 1282 scriptum est: "mercatores de hansa Alman[ia] in eadem civitate tunc morantes." Id est prima nota verbi *Hansa.*

### Hansa potestate florens 
Hansa Sueciae et Norvegiae alligata Daniae regem Valdemarius IV in bello ab anno 1361 ad annum 1370 gesto vicit. Pax Stralsundae facta est.

Ab anno 1420 ad annum 1435, iterum in Danos bellum gestum est, quia rex Ericus VII vectigal pro navibus angustias Danias transientibus poscebat. Iterum Dani victi sunt. Pax facta est Vordingburgi.

### Finis Hansae 
America anno 1492 inventa, mercatura in mare Baltico minoris momenti facta est. Civitates non iam ita ab Hansa debendebant. Anno 1669, ultimae Hansae civitates — Lubeca, Hamburgum, Brema, Gedania, Rostochium, Brunsvicum, Hildesia, Osnabruga, Colonia — ultimo Lubecae congressae sunt.

## Notae 
## Bibliographia 
* Job Weststrate: *Des kopmans Hense ende vriheden. Organisatie en structuur van de Hanze, ca. 1300-ca. 1450*, Leidschrift, 15, 2000.

*Historia Germaniae
*480 Hansa

## Nexus externi 
* littera ab mercatoribus hanseaticis ad Senatum Hamburgi A.D. MCCCCLI.

!
Categoria:Societates mercatoriae Germaniae
Categoria:Historia Nederlandiae
Categoria:Mare Germanicum
Categoria:Historia Germaniae
Gaius Cilnius Maecenas

[thumb|upright=1.25|[Calliope cum Maecenate, Augusto variisque poëtis Romanis in editione Vergiliana anni 1517 ficta]]
**Gaius Cilnius Maecenas** (circa 70/65–8 a.C.n.) fuit dives eques Romanus, artium patronus, amicus Octaviani Augusti, Horatii, Vergilii, et aliorum poetarum. Ex Tuscia provenit ex regia familia Etrusca. Quandam Terentiam in matrimonium duxit.

De Maecenate scripsit Horatius: "Maecenas atavis edite regibus" (Carmina 1.1), quia cognomen eius ex Tuscis regibus deductum erat. Ipsum cognomen in toto orbe notum, quia liberalis artium patronus significat. Propertius quoque eum in carminibus celebravit. 

Augustus ei latifundia Aegypti dedit, ubi Maecenas vinum colebat, quod nomine "Vineae Maecenatianae" Romae vendit. Ut homo politicus, Maecenas principatui favebat quoniam antiquam maiorum rem publicam perditam putabat. Adiuvit cum Pacto Brundisii. Suum ingenium fuisse Octavianum non nomen Romuli accepisse sed adhuc novum nomen Augusti. Ita metus regius demeretur. Maecenas Vergilio pecuniam dabat ut hic Aeneida, carmen heroicum, scribere posset, quod Octavianum ut progeniem Aeneae celebraret. Maecenas voluit esse poetam, sed non erat bonus poeta. Magnos hortos conseruit. Augustum solum haeredem bonis suis fecit.

## Bibliographia 
* Jean-Marie André, *Mécène: essai de biographie spirituelle*. 1967 
* Albertus Lion, *Maecenatiana*. Gottingae: Vandenhoeck & Ruprecht, 1834 Textus apud archive.org
* "Maecenas, C. Cilnius" in  vol. 2 pp. 890-895
* "Der wahre Mäzen" in *Frankfurter Allgemeine Sonntagszeitung* (die 4 Iunii 2006). 

Categoria:Nati saeculo 1 a.C.n.
Categoria:Mortui 8 a.C.n.
Categoria:Augustus
Categoria:Maecenates
Categoria:Politici Romani antiqui
Categoria:Poetae Latini Romae antiquae
Categoria:Publius Vergilius Maro
Categoria:Quintus Horatius Flaccus
Categoria:Sextus Propertius
Hammonia

[thumb|Hommonia dea in [curia Hamburgi depicta]]
**Hammonia** et nomen urbis Hamburgi et deae eiusdem urbis est. Nomen Hammoniae a lingua Saxonica *hamma* vel *hamme* derivatum, quod locum arboribus et aqua ornatum significat. 

Dea Hammonia picta est mercurii ligno, nave insignibusque libertatis.

Hammonia est pars nominis multorum institutorum Hamburgi sitorum, e. c.
*Ruderclub Favorite-Hammonia (collegium remigium)

## Nexus externi
* Cantus Hammoniae et imago deae 

Categoria:Hamburgum
Categoria:Mythologia neoclassica
Halogenia

**Halogenia** sunt elementa chemica  quae ad gregem 17 in systemate periodico pertinent quibus elementis unus electro tantummodo deest quominus configurationem electronicam proximi gasis nobilis  accipiant: itaque anionta formare solent  et cum metallis coniuncta sales gignunt (unde nomen e verbis Graecis ἂλς, ἁλός 'sal' et γεννᾶν 'gignere', tamquam substantiae quae salem generant). Illa autem corpora pura, cum maneant, moleculas biatomicas formant; F2, Cl2... Haec sunt:

* Fluorum: format cum metallo fluorida, exempli gratia lithii fluoridum (LiF) , natrii fluoridum (NaF), kalii fluoridum (KF).
* Chlorum: format cum metallo chlorida, exempli gratia natrii chloridum (NaCl), quod salis maris maxima pars est.
*Bromium: format cum metallo bromida, exempli gratia natrii bromidum (NaBr)
* Iodum: format cum metallo iodida, exempli gratia kalii iodidum (KI).
*Astatium, radioactivum: format cum metallo astatida, exempli gratia kalii astatidum (KAt)

Halogenia cum hydrogenio acida faciunt (HF, HCl, HBr, HI, HAt), cum in aqua solvuntur. 

Ex chloro etiam acidum chloricum (HClO3) et acidum perchloricum (HClO4) nascuntur. Sales chlorates vel perchlorates nominantur, exempli gratia kalii chloras (KClO3) vel kalii perchloras (KClO4).

Compositum chemicum halogeniorum saepe exitium strato ozontis parit.

## Plura legere si cupis 
*J. Rabiant, "Les halogènes : des découvertes de pharmaciens", *Annales Pharmaceutiques Françaises*, 2008: 45-49

## Notae
Categoria:Chemica
Categoria:Halogenica
Hispalis

thumb|Ecclesia cathedralis et regio circum eam in Hispale

**Hispalis** (Hispanice: *Sevilla*; IPA: [seˈβi.ʝa]) est urbs Hispanica. Urbem conditam ab Hercule esse dicunt. Carthaginienses Hispal incolebant. Nomen proprium a lingua punica ducit (Hisbaal). Romanorum temporibus Hispal primum et postea Colonia Iulia Rómula Híspalis nominabatur et caput conventus Hispalensis in provincia Baetica erat.

Isidorus Hispalensis episcopus hispalensis erat et in urbe mortuus est.

Hodie, Hispalis est caput provinciae Hispalis atque regionis Vandalitiae.  Quarta quoque maxima urbs in Hispania est. Esperantistas congregat Sodalitas Esperantica Hispalensis.

## Cives praeclari 
### Nati 
* Bartholomaeus a Casaus
* Matthaeus Alemán
* Didacus Velázquez
* Nicolaus Patricius Stephanus Wiseman
* Michael Angelus Ayuso Guixot
* Hieronymus Córdoba Roldán, magister, presbyter et scriptor

### Mortui 
* 1284 - Alphonsus X Sapiens.
* 1512 - Americus Vespucius, navigator.
* 1832 - Cristóbal Bencomo y Rodríguez, confessoris Ferdinandus VII (rex Hispaniae) et archbishop of Heraclea.

## Universitates 
* Universitas Hispalensis
* Universitas Pauli de Olavide (Hispanice)

## Bibliographia 
* 1911 : Nathaniel Newnham-Davis, ''The Gourmet's Guide to Europe'' (3a ed. Londinii: Grant Richards, 1911) pp. 289-295

## Nexus externi 
Pictura muri Hispalis
Hostia

**Hostia**, hostiae, *f*.

Hostia est victima aliqua quae mactatur deo in sacrificium.  Ergo:

# In religione Romana **Hostia** vivum animal quod in sacris mactatur in honorem deorum "purae hostiae" dicuntur, quae ad sacrificium idoneae sunt. C. Iulius Caesar, B. G. 8, 51: Exceptus est Caesaris adventus ab omnibus municipiis et coloniis incredibili honore atque amore... hostiae omnibus locis immolabantur".
#In religione christiana **Hostia** Corpus Christi in Eucharistia est, cum Christus sibi obtulit Patri in cruce, et oblationem representatur in missa per transubstantiationem.

Categoria:Religiones
Hominidae

**Hominidae** sunt familia ordinis primatum, qua species vivae horum generum sunt homo, pan, gorilla, et pongo.

## Pinacotheca 

Fasciculus:Schimpanse zoo-leipig.jpg|*Pan troglodytes*
Fasciculus:Male silverback Gorilla.JPG|*Gorilla gorilla gorilla*
Fasciculus:Orang Utan, Semenggok Forest Reserve, Sarawak, Borneo, Malaysia.JPG|*Pongo pygmaeus*

* Anthropologia
* Evolutio hominis
* Hominoidea

## Nexus externi 
*
Categoria:Taxa Gray
Categoria:Taxa 1825
Categoria:Familiae animalium
Hominoidea

**Hominoidea** (nomen a Gray anno 1825 inventum) est superfamilia ordinis Primatum, in qua comprehenditur familia Hominidarum, ergo etiam species *Homo sapiens.*

## Bibliographia
*Geissmann, Thomas. 2003. *Vergleichende Primatologie.* Berolini: Springer-Verlag. ISBN 3540436456.
*Simpson, G. G. 1931. "A new classification of mammals" in *Bulletin of the American Museum of Natural History* vol. 59 pp. 259-293

*Clura

## Nexus externi 
Categoria:Primates
Categoria:Taxa Gray
Categoria:Taxa 1825
Categoria:Superfamiliae animalium
Hasdrubal

**Hasdrubal Barca**, vel **Asdrubal** (natus anno incerto; mortuus anno 207 a.C.n.) fuit filius Hamilcaris, frater minor Hannibalis, et dux Punicus.

Est alter Hasdrubal (Hasdrubal Major, vel "Hasdrubal Pulcher", Hamilcaris gener, mortuus anno 221 a.C.n.), qui Carthaginem Novam condidit.

## Hasdrubal in Hispania 
Hasdrubal Barca vitam adultam paene totam confit contra Romanum in Mediterraneum regium bellum gessit, in secundo bello Punico. Adversus Romanos ipse parum profectum congreditur. Ex Tito Livio dicitur, hoc propter partim avaritiae, superbiae, et sine auxilio erat. Cum dumtaxat quadraginta quinqeremes advenerat, sexaginta quinquereum Romanum in Hispania assimulavit. Tot multas divitas varias obtinuit, ingens copia auri et argenti complecti, ut urbes captas multa levior reretur. Saepe proelium cum Romano exercitu cavit. Pro, suum consilium erat partes paeninsulae Iberiae pertinere priusquam Gnaeus Scipio, dux Romanorum in Hispania, possidiret. Demum per Pyreneas Montes ad Galliam et per Alpis ad Italiam mearit. Post advenit Italiae proelio occisus est.

## Fontes 
*Titus Livius, ab urbe condita libri (liber XXI, partiti XLI-XLVII)
*Polybius, historiae libri III et X-XI.

## Notae 
## Nexus externus
* De Hasdrubale in *A dictionary of Greek and Roman biography and mythology*, I, Londinii, anno 1870

Categoria:Mortui 207 a.C.n.
Categoria:Nati saeculo 3 a.C.n.
Categoria:Ductores exercitus
Categoria:Proelio interfecti
Categoria:Secundum Bellum Punicum
Horae

**Horae** (Graece ) deae sunt, quae horis praesunt, Iovis ac Themidis filiae, apud mythologos communiter tres Horae sunt tribusque temporibus anni respondent.

## Nomina Horarum 
Alii scriptores aliter Horas numerant et nominant. Apud Hesiodum enim Eunomia, Dice et Irene reperiuntur, tres filiae Themidis; apud Athenienses Carpo et Thallo; Hyginus mythographus igitur novem Horas enumerat, quarum nomina sunt Auxo, Eunomia, Pherusa, Carpo, Dice, Euporia, Irene, Orthosia et Thallo. Nonnus Horas quattuor enumerat ob quattuor anni horas, Ear, Therus, Phthinoporon et Chimon (quae nomina Latine sonant "ver, aestas, autumnus, hiems"). Sed fuerunt secundum alios decem fere deae ob horas diei, scilicet Auge, Anatole, Musica, Gymnastica, Nymphe, Mesembria, Sponde, Elete, Acte, Hesperis, Dysis.

## Notae 

!
Heidiba

thumb|Heidibia.

**Heidiba** (-ae, *f*) nomen urbis vel emporium magnae Vicingorum erat apud Sliasvig ad Sliam in Dania australi vel Germania septentrionali. Etiam *Hedeby* vel *Haithabu* nominatur postea.

Heidiba sedes mercatorum multorum et portus maritimus erat.  

## Fontes 
Adamus Bremensis dicit: *Ex eo portu naves emitti solent in Sclavaniam vel in Suediam vel ad Semlant usque in Graeciam.*.

Categoria:Urbes Slesvici et Holsatiae
Terra Sacra (insula)

thumb|Scopulus amoenus Terrasacrensis, *Anna procera* nominatus
**Terra Sacra** vel **Farria** est parva insula unius tantum chiliometri quadrati in mari Germanico sita. Incolarum sunt mille fere et quingenti. Lingua ingenua est Frisica.

## De temporibus insulae recentioribus 
[thumb|Conspectus oppiduli Terrasacrensis, quod ante [bellum fuit]]
Die 1 Iulii 1890, Germani cum Britannis Zanzibar insulam cum Terra Sacra mutaverunt, quam postea magno impensu et labore in portum bellicum muniverunt. Ideo bello per totum orbem terrarum gestum primo duabus pugnis navalibus non procul a Terra Sacra Germani cum Britannis dimicaverunt. Bello autem altero decertato Britanni consilium ceperunt, ut insulam sibi perniciosam delerent. Ideo quantum bombarum supererat, ea copia Terrae Sacrae collocata incolisque evectis anno 1947. Die 18 Aprilis, bombis omnibus simul accensis insulam diruere et in oceano demergere conati sunt. Quae cum ita essent, aedificiis quidem praeter pharum omnibus erasis tamen maxima pars insulae remansit. Quamobrem anno 1952, incolae patriae desiderio commoti ad sedes suas reverterunt.

## Quid Adamus Bremensis de Terra Sacra memoriae tradiderit 
"Archiepiscopus vero de suis clericis ordinavit in Sliaswig Ratolfum, in Seland Willelmum, in Funem Eilbertum, quem tradunt, conversum a piratis, **Farriam** insulam, quae in ostio fluminis Albiae longo secessu latet in occeano, primum repperisse, constructoque ibi monasterio fecisse habitabilem. Haec insula contra Hadeloam sita est, cuius latitudo vix octo miliaria panditur, latitudo quattuor; homines stramine fragmentisque navium pro igne utuntur. Sermo est, piratas, si quando praedam inde vel minimam tulerint, aut mox perisse naufragio aut occisos ab aliquo, nullum domum redisse indempnem. Quapropter solent heremitis ibi viventibus decimas praedarum offerre cum magna devotione. Est enim haec insula feracissima frugum, ditissima volucrum et pecudum nutrix, collem habet unicum, arborem nullam, scopulis includitur asperrimis, nullo aditu praeter unum, ubi et aqua dulcis, locus venerabilis omnibus nautis, praecipue vero pyratis. Unde accepit nomen, ut **Heiligland** dicatur. Hanc in vita sancti Willebrordi, Fosetisland appellari discimus, quae sita est in confinio Danorum et Fresonum. Sunt et aliae insulae contra Frisiam et Daniam, sed nulla earum tam memorabilis."

## Cives Terrae Sacrae et hospites illustres 
* Henricus Heine, scriptor et poeta Germanus
* Garnerius Heisenberg, rerum physicarum professor et investigator
* Augustus Hinricus Hoffmann de Fallerslebia, poeta Germanus, qui anno 1841 *carmen* illud *Germanorum* hymnum Germaniae nationalem Terrae Sacrae exul moratus conscripsit
* Iacobus Hinricus Krüss, scriptor librorum liberis legendorum maxima populi caritate affectus

## Notae 
## Nexus externi 
* http://www.helgoland.de
* https://web.archive.org/web/20060206213304/http://www.heiligland.de/
* https://web.archive.org/web/20030424041104/http://www.sungaya.de/schwarz/germanen/geographie/helgoland.htm

Categoria:Insulae Germaniae
Categoria:Insulae Maris Germanici
Holsatia

thumb|right|Holsatia
**Holsatia** terra septemtrionale Albis fluvii est et meridionale Egdore.

Adamus Bremensis nuntiabat: *Transalbianorum Saxonum populi sunt tres: primi ad occeanum sunt Tedmarsgoi, et eorum ecclesia mater in Melindorp, secundi Holcetae dicti a silvis quas accolunt; eos Sturia flumen interluit, ecclesia Scanafeld; tercii et nobiliores Sturmarii dicuntur, eo quod seditionibus ea gens frequens agitur. * Adami temporibus Holsatia erat ubi Holcetae acolubantur. Hodie etiam Tedmarsgoorum et Sturmariorum terra in Holsatiam computatus. Holsatia nunc *Holstein* nominatur, quid est pars nationis Slesvici et Holsatiae.

Holsatici clari:
* Helmoldus presbyterus Bozoviensis, auctor libri * Chronica Slavorum*
* Vicelinus

Categoria:Slesvicum et Holsatia
H

**H** ([] subs. indecl.) est octava littera abecedarii sive alphabeti Latini.

## Abbreviationes 
#H (rarum scriptum) = 200 (CC, ducenti)
#H. {abbrev} = Hic, habet, hastata (cohors), heres, honos.
#H {abbrev} = Hydrogenium

*littera
*alphabetum

## Nexus externi 
* Michael Everson, *The Alphabets of Europe*

Categoria:Litterae abecedarii Latini
Categoria:Abbreviationes
Homo heidelbergensis

thumb|250px|Homo heidelbergensis

**Homo heidelbergensis** species generis Homo est familiae Hominidarum. Etiam Homo erectus heidelbergensis nominatur in literatura scientifica. 

Nomen *heidelbergensis* nascitur ex nomine urbis Heidelbergae, cui vicino in vico Mauer mandibula detecta sunt anno 1907. 

Habitus inter Hominem antecessorem et Hominem neanderthalensem. 

Sceleton similis Hominis neanderthalensis, sed cerebrum minus (1200 centimetra cubica). Cerebrum maius quam cerebrum Hominis erecti, frons fugans.

Cultura Palaeolithica, usus ignis. 

In Europa abs septingentiens milliens annis usque ad centiens milliens annos. Exemplum singulum ex africa (circa ducentiens milliens annos).

!
Categoria:Heidelberga
Homo erectus

***Homo erectus*** est exstincta ordinis Primatum species familiae Hominidarum ex Pleistocaeno, primum abhinc annorum 2 fere milliones nota. Una est e primis generis *Hominum* speciebus orta, secundum *Hominem habilem,* e quo evolvisse putatur. Haec species saepe in duas partes dividitur: *Hominem erectum* sensu stricto in Asia situm, et *Hominem ergastrum* in Africa situm.
[thumb|upright=0.8|[Calvaria *Hominis erecti.*]]

Ossa huius speciei antiquiora apud Dmanisi in Georgia hodierna ab anno 1&thinsp;850&thinsp;000 ad annum 1&thinsp;770&thinsp;000 ante praesens (subspeciei *Homini erecto georgico* adscribenda), iuxta Sangiran in insula Iava ab anno 1&thinsp;600&thinsp;000 ad annum 1&thinsp;500&thinsp;000 ante praesens (subspeciei *Homini erecto erecto*) deposita sunt.

Ultimus *Hominis erecti* grex notus, *Homo erectus soloensis* appellatus, in Iava abhinc annorum 117&thinsp;000–108&thinsp;000 vivebat.

## Phylogenia 
Cladogramma *Hominis erecti* infra videtur. Numeri sunt tot milliones annorum ante praesens ("Mya") cum cladi orti essent.

*Homo erectus* ex Africa exortus est. *Homo heidelbergensis* exstans (ad ultimum *Homines sapientes* gignens), qui primum Africanus fuerat, intra *Hominem erectum* Asianum exoriri videtur.

* Acheuleum
* *Homo denisovensis*
* *Homo heidelbergensis*
* *Homo neanderthalensis*
* Pliocaenum
* Potestas ignis

## Notae 
## Bibliographia 
* *Leakey, Richard, et A. Walkre. 1985. "Homo Erectus Unearthed." *National Geographic,* 168, no. 5 (November): 624–29. ISSN 0027-9358. OCLC 643483454.
* Rizal, Y., K.E. Westaway, Y. Zaim, G. D. van den Bergh, E. A. Bettis, M. J. Morwood, O. F. Huffman, R. Grün, R. Joannes-Boyau, R. M. Bailey, M. C. Westaway, I. Kurniawan, M. W.  Moore, M. Storey, F. Aziz, J. X. Zhao, M. E. Sipola, R. Larick, J. P. Zonneveld, R. Scott, S. Putt, et R. L. Ciochon. 2020. "Last appearance of Homo erectus at Ngandong, Java, 117,000-108,000 years ago." *Nature* 577, no. 7790 (Ianuarius): 381–85. PMID 31853068. . S2CID 209410644.
* Sigmon, B. A., et J. S. Cybulski, eds. 1981 *Homo erectus: Papers in Honor of Davidson Black.* Toronti: University of Toronto Press. JSTOR 10.3138/j.ctvcj2jdw.11.
* Theunissen, B., et L. T. Theunissen. 2012. *Eugène Dubois and the Ape-Man from Java.* Amstelodami: Springer Netherlands. ISBN 9789400922099.

## Nexus externi 
* Brown, Peter. 2008. "Australian and Asian Palaeoanthropology."
* Hawks, John D. 2007. De fossile Kocabas et tubreculosi.
* Smithsonian Institution. 2016. "Human Timeline (Interactive)."
* "The Age of *Homo erectus.*" Tabula geographica interactiva de itiner *Hominis erecti* ex Africa.
* *Anthropology* apud observatorium Palomarense
* "Homo erectus" in *Origins: Exploring the Fossil Record* (Bradshaw Foundation).
* De *Homine erecto* apud Archaeology Info.
* *Homo erectus.* The Smithsonian Institution's Human Origins Program.
* *Human Origins.*
* "Possible co-existence with *Homo habilis.* BBC News.

Categoria:Homo
Categoria:Pliocaeno natav
Categoria:Pleistocaeno exstincta
Categoria:Species animalium
Categoria:Taxa Dubois
Categoria:Taxa 1892
Hydroxidum

**Hydroxidum** (-i, n.)

1. Ion formulae OH- est

2. Sal aquae et metalli est quia ionta hydroxida pars salis sunt. Ergo sunt hydroxida exempli gratia:
* NaOH
* KOH
* Mg(OH)2
* Ca(OH)2
* Al(OH)3

## Notae 
*Potentia Hydrogenii

Categoria:Chemica
Harena

[thumb|left|Harena in [ora, in insula *Oahu*.]]
[thumb|Harena in [Deserta|desertis.]]

**Harena** vel **arena** in particulis minimis ex lapide consistit. Chemica indicat harenam consistere maiore parte in oxido silicii silicaforme. Si particula sunt magna, harena etiam **sabulum** nominatur. 

Harena in litore, vallibus fluminum, lacuis, mari et desertis reperitur. Thinium est collis harenae immixtae.

Usus harenae:
* Harena in circo est, ergo pars centralis circo harena vel arena nominatur.
* Harena, qua in silica consistit, est vitrum faciendi basis.
* Harena cum oxidum calcii est caementi vel concreti basis.
* Harena, qua in bituminosa consistit, est petroleum facendi basis.

## Nexus interni
* Arena vaga

## Nexus externi 
Categoria:Chemica
!
Helium

|-
| Punctum liquefactionis || 0,95 K (26 atm)

|-
| Punctum triplex || Nullum

|}
[thumb|Helium Neon [laser. ]]
**Helium**, est elementum chemicum cui symbolus **He** et numerus atomicus 2. Eius massa atomica 4 g/mol valet et ex binis protonibus, binis neutronibus binisque electronibus constat (configuratio electronica 1s2). Duos isotopos tamen habet raros: 3He et 4He. Quia plenum orbem electronicum habet cum ceteris elementis non reagit nec moleculas format sed singulis atomis per spatium commeat. In systemate periodico in primam periodum et gregem 18 ponitur qui grex elementa quae gasia nobilia appellantur et proprietates helio similes praebent comprehendit. Punctum fervoris 4,2 gradus Kelvinos infimum ex omnibus elementis reperitur. Solidum fieri nisi ingenti pressione adhibita non potest. Itaque in natura paene semper gaseosum est, sine colore, sine odore, sine sapore, non toxicum. Solum helium duos status liquidos manifestat. Nam infra 2 Kelvinos helium liquidum miram proprietatem exhibet: superfluiditatem, hoc est fluentiam sine viscositate.

## In universo et in Tellure 
Post hydrogenium helium est elementum in universo abundantissimum, imprimis in stellis. Ita circiter quartam partem solis massae efficit unde nomen habuit e verbo Graeco antiquo ἥλιος. Nihilominus in Tellure rarum est quia eius atomi leviores ac velociores sunt quam ut gravitate terrae retineri possint. Infra saxa tamen inveniri potest inter alia gasia naturalia ubi e particulis radioactivis alpha (4He2+, hoc est nucleus helii) ortum est.

## De usu humano 
Helium per destillationem e gase naturali vehementer refrigerato extrahi solet vel etiam in industria nucleari cum elementa radioactiva uranium et thorium dissiliunt et helium emittunt.

Quia eius densitas minima videtur (quamvis hydrogenio dupla sit)  nec facile inflammatur helium ad navis aërias vel globos aerostaticos levandos adhibetur. Item apud urinatores aut in valetudinariis cum oxygenio (*heliox*) miscetur ne nimia pressio aerii nitrogenii fiat. Ut substantia maxime refrigerans in cryogenia adhibetur et technologiae medicinali IRM necessarium est. Unde aliqua sollicitudo oritur quia helium satis rarum est. Praeterea in missilibus igneis propulsandis adhibetur ad pressionem constantem servandam.

.

## Notae 
## Plura legere si cupis 
*Zhongjun Hu, Jingyu Li. "A review of helium resources and development", *Natural Gas Industry B*, 2025: 356-367
*Diandian Jin, Gongkui Xiao, Zhe Lu, Roman Weh, Luke McElroy, Guoping Hu, Eric F. May. "Industrial advances in helium recovery and purification technologies: a review", *Separation and Purification Technology*, 2026: 135136
*I.V. Provornaya, I.V. Filimonova, L.V. Eder, V.Y. Nemov, E.A. Zemnukhova. "Prospects for the global helium industry development", *Energy Reports*, Supplementum 3, 2022: 110-115

## Nexus externi 
*Vicimedia communia plura habent quae ad helium spectant
* Hoc elementum apud *Patreon: periodic videos*
*L'élémentarium
*Stanford advanced materials

Categoria:Elementa chemica
Categoria:Non metalla
Categoria:Gasia nobilia
Categoria:Helium
Iura

**Iura** potest esse:
#forma pluralis verbi Ius
#nomen montis in finibus Franciae et Helvetiae: vide Iura (mons)
#nomen pagi Helvetiae: vide Iura (pagus Helvetiae)
#nomen praefecturae Franciae: vide Iura (praefectura Franciae)
Institutiones Latinae

**Institutiones Latinae**:

*Pontificia Academia Latinitatis
*Centrum Latinitatis Europae
**Sedes: Aquileia Italia
**"Centrum" Latinitatis 

*Circulus Latinus Matritensis
**Sedes: Hispania
**Circuli Matritensis

*EPHEMERIS
**Sedes: Varsovia et Emporiae (Hispania)
**Ephemeris

*Forum Romanum
**Situs: Interretialis
**Forum  (continet fontes Latinos)

*Grex Latine Loquentium 
**Sedes: Torunium, Polonia
**Grex Latine Loquentium
**Fontes Latini a Grege Praebiti

*LATINITAS
**Sedes: Civitas Vaticana
**Editiones: Latinitas et Lexicon Recentis Latinitatis
**Opus Fundatum Latinitas
**Pagina Officialis Lingua Latina Sanctae sedis
*LINGUA LATINA
**Circulus Latinus Albigensis
**Schola aestiva in Gallia
**Acroamata

*Vivarium Novum
**Sedes: Roma
**Pagina interretialis

*LATINUM
**Sedes: Londinium
**LATINUM - Anglice et Latine

*Montis Casini Coenobium
**Sedes: Monasterium Montis Casini
**Coenobium

*MundusLatinus
**Sedes: 
**https://web.archive.org/web/20170911175342/http://munduslatinus.de/

*Nuntii Latini Italici
**Sedes: Catina in Sicilia
**Editio: Nuntii Latini Italici
**Circulus Latinus Catinensis

*Radio Bremen (usque mensem Decembrem 2017)
**Sedes: Brema in  Germania
**Editio: Nuntii Latini (Latine et Germanice)
**Radio Bremen

*Radiophonia Finnica Generalis 
**Sedes: Finnlandia
**Editio: Nuntii Latini
**Radiophonia Finnica

*SALVI 
**Septentrionale Americanum Latinitatis Vivae Institutum
**Societas Didactica Californiana Commoditati Publicae anno MCMXCVII Condita
**SALVI in interreti

*Septimanae Latinae Amoeneburgenses
**Septimanae Latinae semel in anno comparatae
**Sedes: Francofurtum ad Moenum
**Septimana Latina

*Societas Latina
**Sedes: Saravipontum in  Germania
**Editio: Vox Latina
**Vox Latina

*Societas linguae latinae hobartensis
**Sedes: Hobartum, Australia
**Societas Hobartensis

*SCHOLA
**Sedes: interretialis
**Schola

*Statio Radiophonica F.R.E.I.
**Sedes: Erfordia
**Editio: Erfordia Latina

*Studium Angelopolitanum
**Sedes: Angelopolis (Mexicum)
**Studium Angelopolitanum

**The Latin Library* (hoc est "Bibliotheca Latina")

*Thesaurus Eruditionis Universitatis Manhemensis
**Situs: Germania
**Thesaurus Eruditionis universitatis Manhemensis 

*UKY
**Universitas Kentukiana
**Sedes: Lexintonia
**Institutum UKY

*Vita Latina 
**Sedes:Francia
**Pagina prima Vitae Latinae 

*Vita Latinitatis
**Sedes:
**Vita Latinitatis

## Notae
*Circulus Latinus
*Conventiculum Latinum
*Latinitas viva
*Nuntii Latini

!
Informatica

[thumb|alt=Informatics Forum|, anno [2008 confectum, investigatores  apud Universitatem Edinburgensem domo excipit.]]
[thumb|[Aenigma, machina computatralis quattuor rotarum, quam milites in Bello Orbis Terrarum II adhibebantur.]]

 () est studium systematum computationalium. Secundum Europaeum  Concilium et , hoc vocabulum est synonymum vocum *scientiae computatralis* et *professionis computationis,* ubi notio maximi momenti est . In variis autem civitatibus vel culturis, terminus *informatica,* praecipue in , aliam significationem habet, ubi synonymo *datorum coacervatio* et ''* prodest.

Informatica omnes vitarum nostrarum aspectus hodie afficit, quia computatra omnes homines civitatesque per fiscalia, interretialia, et “communicationalia” mundi systemata attingunt.

## Locus notus 
## Origo 
Verbum *informatica* verba *informatio* et *automatica* coniungit. Voces *computer science* et *information systems,* termini Anglici, *informatique'' vocis Francicae idem significant.

## Algorithmus: instrumentum informaticae 
Informaticae finis est informationis organizatio, logica, mathematica, physica, electronica utendo, ut computatra melius gubernentur, res requisitae citius inveniantur, communicatio efficienter agatur, et capacitas rerum servandarum augmentetur. 

Ad tales res efficiendas, ingeniarii meliores algorithmos comminiscunt. Algorithmi sunt partes processus minimae quas ingeniarii informaticales maxime animadvertunt. Ingeniarii informatici etiam alias res maximi momenti comminiscunt, sicut systemata linguarum computatralium, systemata interretialia et telephonica distribuita, et systemata clavium computatralium securarum.

## Notae
* Algorithmus
* Ars electrica
* Automaton communicativum
* Communicatio (informatica)
* Computatio
*Deprehensio et correctio mendorum
* Discus opticus
* Glossarium verborum computatralium
* Humanitates digitales
* Informationis technologia
* Intellegentia artificialis
* Logica Booleana
* Mathematica adhibita
* Queap
* ROM hacking
* Structura datorum
* Systema administrativum computatrale
* Systema digitale
* Tabularium informaticum

## Nexus externi
!
Ius naturale

**Ius naturale** est theoria philosophica quae praecepta fundamentalia iuris e natura universi hominisque deduci posse ponit. Igitur iusnaturalistae verum praescriptum iuris non immorale esse posse censent (quia aliter verum ius non esset). Theoria contraria est positivismi iuridici: iuspositivistae omne ius ab hominibus factum esse censent, et actionem a iure iussam non necessarie moralem esse consequenter concludunt.

Notio iuris naturalis a plerisque (sed non omnibus) auctoribus iungitur cum doctrina philosophiae a Gorgia in dialogo Platonis eodem nomine intitulato explicata, deinde cum ethica Stoicismi. Philosophi qui de eo themate scripserunt sunt Cicero, Thomas Aquinas, Samuel Pufendorf, Stephanus de la Boétie, Hugo Grotius, Thomas Hobbes, John Locke, Benedictus de Spinoza, Lysander Spoonder, Murray Rothbard, et Immanuel Kantius.

Isidorus Hispalensis docet:
:Quid sit ius naturale? Ius autem naturale, aut civile, aut gentium. Ius naturale commune omnium nationum, et quod ubique instinctu naturae, non constitutione aliqua habetur; ut viri et feminae coniunctio, liberorum successio et educatio, communis omnium possessio, et omnium una libertas, adquisitio eorum quae caelo, terra marique capiuntur. Item depositae rei vel commendatae pecuniae restitutio, violentiae per vim repulsio. Nam hoc, aut si quid huic simile est, numquam iniustum, sed naturale aequumque habetur.

Et Edwardus Coke docet:
:Ius naturale est quod apud omnes homines eandem habet potentiam. (Reportatione 4, 12)

Et Benedictus de Spinoza in suo "*Tractatu politico*" docet:
:Per ius naturae intellego ipsas naturae leges. hoc est ipsam naturae potentiam. (II, 4)

Et Hugo Grotius docet:
:Etiamsi daremus non esse Deum

Ius naturale relatio iuris gentium habet et origo humanitarii belli iuris et intranationalis iurum humanorum legis, etiam "Iuris polulorum" ab Iohannes Rawls consideratur.

;Res
* Contractus socialis
* Civitas in legibus posita
* Iurisprudentia
* Ius gentium
* Ius inalienabile
* Thomismus
* Universalismus moralis
;Libri
* *De Legibus* (Cicero, 43 a.C.n.)
* *Summa Theologica* (Aquinas, 1265–1274)
* *Tractatus de Servitute Voluntaria* (La Boétie, circa 1553)
* *Mare Liberum* (Grotius, 1609)
* Declaratio Libertatis Civitatum Americae Foederatarum (1776)
* Charta Hominis ac Civis Iurum (1789)

## Nexus externus 
* Isodorus Hispalensis: De etymologiarum libri XX Liber V: De legibus et temporibus

Categoria:Ethica
Categoria:Ius
Categoria:Naturalismus (philosophia)
Categoria:Philosophia politica
I

**I** (*ī* dicta, subst. indecl.) est nona littera alphabeti Latini. A littera Graeca iota per alphabetum Etruscum deducitur.

## Abbreviationes 
* **Ⅰ** est numerus Romanus unus.
* **i.** est abbreviatio verborum In, infra, intra, ipse, Isis, etc.

*J

## Notae 

## Bibliographia 
* Allen, W.S. 1978. *Vox Latina. A Guide to the Pronuntiation of Classical Latin*, secunda editio. Cambridge: Cambridge University Press.

## Nexus externi 
* Michael Everson, *The Alphabets of Europe*

Categoria:Litterae abecedarii Latini
Categoria:Abbreviationes
Categoria:Numeri Romani
INRI

thumb|350px|Crucifix cum titulo
I.N.R.I. est abbreviatio quae **Iesus Nazarenus Rex Iudaeorum** significat et a Pontio Pilato supra Iesum crucificatum posita est, sicut in evangelio secundum Ioannem (cap. 19) iuxta Vulgatam Versionem legitur:
:*Scripsit autem et titulum Pilatus, et posuit super crucem.* 
:*Erat autem scriptum: Iesus Nazarenus, rex Iudaeorum.*
Cum autem Iudaei hoc legerint ipsi non hanc sententiam delectaverunt:
:*Dicebant ergo Pilato pontifices Iudaeorum:*
:*Noli scribere: Rex Iudaeorum,*
:*sed quia ipse dixit: Rex sum Iudaeorum.*
Tunc, Pontius Pilatus illis responsum sic dedit:
:*Quod scripsi, scripsi.*
Notandum est hanc sententiam esse claram et saepe dici si quis mutare non vult quod iam factum est.

Multi autem, qui Lapicidae (anglice: Masons) appellantur, hanc abbreviationem sic legunt:
*Igne Natura Renovatur Integra.*

Categoria:Abbreviationes
Categoria:Iesus
Categoria:Religio Christiana
Iuppiter (discretiva)

**Iuppiter** () haec dissimilia significat:

# Iuppiter est in mythologia deus maximus Romanorum, cuius instar Graecorum Zeus appellatur. 
# Iuppiter (planeta) est nomen quinti maximique planetae systematis solaris.
# Iuppiter (urbs) est urbs Floridae.
Ios

**Ios** est insula Maris Aegaei in catena Cycladum inclusa ex administratione anno 2010 reformata (vide: Libellus Callicratis) demus regionalis Therae unitatis in Graeca regione Aegaei Australis. In monte Scarco ruinae vici tertii millenii a.C.n. conspiciuntur, medio secundo millenio iam ab incolis desertae.

## Notae 
## Fontes 
*  libro decimo capite quinto 1

## Bibliographia 
* J. Theodore Bent, *The Cyclades, or Life Among the Insular Greeks* (Londinii: Longmans Green, 1885) pp. 151-169 

* Scarcus


Categoria:Demi Graeciae
Categoria:Thera
Categoria:Aegaeum Australe
Iob

**Iob** significare potest:
* Iob(us), nomen et praenomen
* Iob, scilicet *Liber Iob* Biblicus
* Iob, patriarcha Moscuensis
IHS

**IHS** est abbreviatio translitterata imperfecte ex litteris Graecis (ita!) &Iota; = J, &Eta; = E et &Sigma; = S (JES. = Jesus/&Iota;&eta;&sigma;&omicron;&upsilon;&sigmaf;). 

## Usus Catholicus Romanus
Frequenter est visa in hostiis Eucharistiae in Ecclesia Catholica.

Sanctus Bernardinus Senensis populo praedicabat dum monstraret signatam aureis litteris cum his tribus litteris in sole symbolico tabulam.

Societas Iesu maximo usus facit huius monogrammatis vel emblematis. Apparet i.a. in ecclesiis.

## Usus et interpretationes Protestantes
Genavae, Protestantes hoc monogramma non reiecerunt. Usi sunt et utuntur eius Graeca versio (&Iota; &Eta; &Sigma;), quae in summo Genevensis Reipublicae stemmate apparet, necnon et in emblemate Protestantis Ecclesiae Genevensis. Interpretatio est aut initium nominis "Ies(us)", aut "*Iesous hemeteron soter*" (id est "Iesus noster Salvator").

Nonnulli Protestantes abbreviatione hac interpretationem alteram dant. Iacobus Chick putat eam esse abbreviationem nominum deum Aegyptorum, Isis, Hori, et Set, ergo significationem haereticam habet. Non credibilis est ratio hic quia hi dei non trinitas sunt ut ait Chick.

## Interpretationes populares 
Sunt interpretationes populares&thinsp;:
*Latine **I**ESUS **H**OMO (HOMINUM) **S**ALVATOR
*Latine **I**n **h**oc **s**igno [vinces]
*Germanice **J**ESUS **H**EILAND **S**ELIGMACHER
*Anglice **I** **H**AVE **S**UFFERED

Categoria:Iesus

Categoria:Signa
Industria (discretiva)

**Industria** (-ae, f.)

#Industria, virtus laborandi. 
#Industria oeconomiae pars qua res fabricatur, vel venditur, vel apparitiones dantur.
Index magnitudinum physicarum

**Index magnitudinum physicarum**

## Fontes
*Alonso & Finn, *Fundamental University Physics*, Addison-Wesley Publishing Company, 1967

*Systema Internationale
*Restitorium
*Condensatrum
Informatio genetica

**Informatio genetica** est informatio hereditaria in DNA vel RNA servata, quae cellulis ipsarum corporisque constructioni suppetit et a generatione parentali ad generationem filialem transfertur. Et ratione informaticae et statisticae studium informationis geneticae datur.

*Acidum ribonucleicum
*Bioethica
*Biotechnologia
*Codex geneticus
*Genoma
*Genotypus
*In silico
*Translatio genetica

Categoria:Genetica
Categoria:Informatica
Categoria:Systemata digitalia
Islandia

**Islandia** seu **Terra glacialis** (Islandice: *Ísland*, "terra gelida" IPA [ˈislant]) est insula et civitas in Oceano Atlantico inter Groenlandiam, Norvegiam, Scotiam, Insulas Faroenses, et Hiberniam sita.

## Varia nomina Islandiae 
Islandia variis nominibus nominatur.
* **Islandia** 
*: Islandice: *Ísland* en

## Historia 
Secundum *Liber originum Islandiae* (Islandice *Landnámabók*), Islandia circa annum 874 incoli coepta est, cum Ingolfus Arnari filius Promontorium Igolfi apud nunctum Flokii Vilgerdae filii consecutus est et Reykiavicam condidit. Nunc patefactum est iam antea incolam fuisse nomine *Náttfari,* servum fugitivum, qui in occidentem profectus est, domino suo Norvegiam navigante. Usque ad vicensimum saeculum populus Islandicus altus est ab agricultura et piscatu.

Ioannes Ögmundi filius (1052-1121) primus episcopus fuit Holae, qui inter alia Islandica nomina dierum finxit. Ab Althing anno 1200 sanctus appellatus est.

Codex *Grágás*, ius Islandicum, anno 1117 conscriptus est.

Insula ab anno 1262 usque ad annum 1918 fuit Norvegiae regni pars, postea Danicae monarchiae. Vicensimo saeculo oeconomia Islandiae celeriter crevit, ut res prosperae auctae sint. Proximis decadibus civitas liberum commercium cum civitatibus Europae fovebat, rerum oeconomicarum varia genera sicut mercatura, argentariae et industria explicavit. Oeconomia Islandiae est libera, vectigalia parva sunt in comparatione cum aliis civitatibus OECD.

Civitas salutem omnium incolarum appetit et educationem gratuitam providet.

Islandia est civitas socia Consociationis Europaeae liberi commercii et Consociationis ex pacto Atlantico Septentrionali, quamquam exercitum non habet.  Islandia ad Unionem Europaeam non pertinet, sed Spatio oeconomico Europaeo pars est huius communis mercati.

## Geographia 
thumb|Octo Islandiae provinciae

* Álftanes
* Akranes
* Borga
* Borgarnes
* Fljótsdalshérað
* Garður
* Grindavík
* Hafnarfjörður
* Heimaey
* Höfn
* Hola (Hólar)
* Húsavík
* Hvalfjordus
** Cuniculus Hvalfjordensis
* Hveragerði
* Mosfellsbær
* Reykjanes (Reykjanes)
* Sandgerðisbær
* Schalholtia
* Tabanorum lacus

### Regiones 
## Noti Islandi 
* Aemiliana Torrini, cantrix
* Anita Briem, actrix
* Björk Gudmundi filia, cantrix
* Rognvaldus Olai filius, primus architectus
* Vigdisa Finnbogii filia, praeses Islandiae ab anno 1980 usque ad annum 1996

* Adamus Bremensis
* Arngrimus Ionas
* Fretum Daniae
* Leivus Erici filius
* Manifestationes Islandicae crisi pecuniaria concitae (2008–2011)
* Gudbrandus Thorlacius
* Snorro Sturlaeus
* Consilium septentrionale

## Bibliographia 
### Fontes 
*Islenzkir annálar sive Annales Islandici ab anno Christi 803 ad annum 1430. Hafniae 1847 (in interrete)

## Notae 
## Nexus externi 
* Pinocatheca www.islandsmyndir.is 
* Charta (imprime ut augescatur)
* Porta Islandiae officialis 
* Scripta primi de Islandiae historia 
* Auxilium peregrinis 

Categoria:Europa Occidentalis
!
Categoria:Insulae Oceani Atlantici
Categoria:Civitates sui iuris
Categoria:Mare Norvegicum
Fasti Imperatorum Romanorum

[thumb|Nummi [imperatorum omnium.]]
Hic habes **Fastos Imperatorum Romanorum.** Omnes imperatores Romani infra enumerantur secundum annos principatuum.

(Nota bene: proprio sensu C. Iulius Caesar nunquam erat princeps, quamquam ab anno 45 a.C.n.  dictator perpetuus dicebatur; maior titulus enim ab historicis Romanis ei non tribuebatur.)

Anno 395, imperium Romanum in partes duas divisum est, quarum una, Imperium Romanum Occidentale dicta, paulo post eversum est. Alter autem superstes, Imperium Romanum Orientale, multa saecula usque ad expugnationem Constantinopolis urbis anno 1453 supervixit. Imperatores orientales separatim enumerati sunt in indice imperatorum Constantinopolitanorum.

## Principatus 
### Domus Iulio-Claudia 
### Annus quattuor imperatorum et Domus Flavia
### Imperatores adoptivi 
### Annus quinque imperatorum & Domus Severana
### Imperatoris discriminis tertii saeculi 
## Dominatus 
### Tetrarchia et Domus Constantinina 
### Domus Valentiniana 
### Domus Theodosiana 
### Ultimi imperatores occidentales 
## Nexus externi
* De Imperatoribus Romanis
* I-Claudius - imagines et verba (Anglice)
* "The Roman Law Library" (Iuris Romani bibliotheca)

!
Roma
Yāsir ʿArafāt

(Arabice محمد ياسر عبد الرحمن عبد الرؤوف عرفات; natus Cairi die 24 Augusti 1929; mortuus Clamart in commune Francico prope Lutetiam die 11 Novembris 2004), plerumque  appellatus, et per  ()  (Arabiceأبو عمار, ʾAbū ʿAmmār), fuit politicus et dux rei publicae Palaestinorum. Praeses Consociationis pro Liberatione Palaestinae ab anno 1969 usque ad annum 2004 et praeses Auctoritatis Nationalis Palaestinae a die 5 Iulii 1994 usque ad mortem meruit.  et  ideologice favens, unus e conditoribus  fuit, factionis politicae quam ab anno 1959 usque ad 2004 ducebat.

Anno 1994, una cum Simone Peres et Yitzhak Rabin, Praemium Nobelianum Pacis accepit, ratione conatus pacis et autonomiae inviolentiae.

## De vita 
thumb|upright=0.6|left|Yasser Arafat.
[thumb|upright=0.8|[Gulielmus Clinton, Yitzhak Rabin, et Yasser Arafat ad Domum Albam anno 1993 conveniunt.]]
Iasser Arafat Cairi in Aegypto die 24 Augusti 1929 natus est. 

Arafat mortuus est prope Lutetiam die 11 Novembris 2004. Die 6 Novembris 2013, eius vidua nuntiavit eum secundum medicos veneno interfectus fuisse

* Cisiordania
* Gaza
* Palaestini

## Notae 
## Bibliographia 
* Luttwak, Edward N. 2000. "An Insufficient War: The Brilliance of Arafat and His Repeated Failure." *Times Literary Supplement,* 22 Decembris 2000, 11-13

## Nexus externi 
* Pagina officialis .
* De vita apud nobelprize.org. .

Categoria:Duces civitatum
Categoria:Incolae Palaestinae
Categoria:Pacis fautores
Categoria:Praemium Nobelianum Pacis
Decimus Iunius Iuvenalis

thumb|Iuvenalis et personae carminum eius:  frons libri, a Wenceslas Hollar pictus
**Decimus Iunius Iuvenalis** (natus circa annum 60, mortuus anno 130), orator et poeta Romanus saturae.

Parva de vita sua nota sunt. Neque natalis dies, neque dies mortis certi sunt. Dicitur de Aquino venisse. Ipse scripsit se primam saturam aetate media scripsisse (probabiliter fine saeculi primi). Post annum 127, nulla de eo nota sunt. Ex poetis eo tempore, solum Martialis eum commemorat. Marcus Fabius Quintilianus Iuvenalem opere suo *Institutio Oratoria* eum non inter auctores illustres saturarum habuit (q.v. *Insitutio,* liber 93). Solum fine saeculi IV, Servius ipsius virtutem agnovit. Medio aevo, Iuvenalis opus valde amatum est.

Iuvenalis sedecim saturas, in quattuor libros divisas, scripsit, ex quibus satura ultima non est completa. Saturae inter sexaginta (satura sedecim) et sescentos sexaginta (satura sexta) versus continent. In totis saturis, vitia omnium generum flagellavit.

Sententiae clarae ex operibus suis superstitibus:
:"difficile est saturam non scribere" (satura prima)
:"quis custodiet ipsos custodes" (satura sexta)
:"panem et circenses" (satura decima)
:"orandum est, ut sit mens sana in corpore sano," fons sententiae recentis "mens sana in corpore sano" (satura decima): nota bene, Iuvenalis illa sententia aliter usus est. *Non* putavit mentem sanam solum in corpore sano esse.

## Opera 
*Saturae https://web.archive.org/web/20051215154218/http://www.curculio.org/Juvenal/
**Exemplum: *Victrix fortunae sapientia*. (Satura XIII, 20)
***Numquam aliud natura, aliud sapientia dicit*. (Satura XIV, 321)

## Nexus externi 
*The Latin Library, *D. Iuni Iuvenalis Saturae*

## Bibliographia 
*  pp. 451-457

Categoria:Auctores Latini antiqui
Categoria:Oratores
Categoria:Poetae Italiae
Categoria:Satyrici
Categoria:Scriptores Italiae antiquae
K

**K** ([] subs. indecl.) est decima vel undecima littera abecedarii sive alphabeti Latini. 

K haud adhibetur apud auctores classicos, praecipue in verbis Karthago (sane et in eius adiectivis derivatis) et kalendae. A Medio Aevo usque ad hanc aetatem, littera K etiam adhibetur in vocabulis de aliis linguis (Graeca inclusa, quamquam Romani translitteraverunt κ Graecum ut C) mutuatis vel derivatis: Kyrie; Iohannes Keplerus; Kiovia, Kielia, Kazachstania, Kansia, Kentukia; Akysis, Okapia; Franklinia, Ginkgo; Kalium, Krypton, Berkelium; alkali/alcali, kyphosis/cyphosis etc. Etiam videtur in plurimis nominibus in biologia, ut nominibus taxinomicis, exempli gratiae in regione Eukaryota et genere *Kallima* et eius speciebus decem.

## Abbreviationes 
# **K.** (abbrev) = Kaeso, kalendae.

* Littera
* Alphabetum

## Nexus externi 
* Michael Everson, *The Alphabets of Europe*

Categoria:Litterae abecedarii Latini
Categoria:Abbreviationes
Kinorhyncha

**Kīnorhyncha** (Reinhard, 1887) sunt phylum animalium minusculorum, inter quae Protostomia et Ecdysozoa. Maior pars specierum in interstitio harenae maris vivunt; ergo pars miofaunae est. Corpus segmentatum, sunt undecima segmenta. Caput praesentum, retractabile est. Nulla cilia extra corpus adsunt, sed spinae ad corpus caputque, quod motionem perficiunt. Spinae pars cuticulae sunt, ab epidermide secreta. Animalia maria feminaque similia, larvae liberae.
******* Ramus: Protostomia
******** Supraphylum: Ecdysozoa
********* Infraphylum: Aschelminthes
********** Phylum: **Kinorhyncha** (Reinhard, 1887)

## Notae 
* Brusca, R. C., et G. J. Brusca. 1990. *Invertebrates.* Sunderlandiae: Sinauer Associates.
* Margulis, L., et K. V. Schwartz. 1982. *Five Kingdoms: An Illustrated Guide to the Phyla of Life on Earth.* Franciscopoli: W. H. Freeman.
* Margulis, L., et K. V. Schwartz. 1998. *Five Kingdoms: An Illustrated Guide to the Phyla of Life on Earth.* Novi Eboraci: W. H. Freeman.
* Nielsen, C. 1995. *Animal Evolution: Interrelationships of the Living Phyla.* Oxoniae: Oxford University Press.
* Storer, T. I., R. L. Usinger, R. C. Stebbins, et J. W. Nybakken. 1979. *General Zoology.* Ed. 6a. Novi Eboraci: McGraw-Hill Book Company.

## Nexus externi 
* Introduction to the Cephalorhyncha (anglice)

Categoria:Ecdysozoa
Lingua (discretiva)

**Lingua**  est:

# Sermo. Vide *Linguae mundi* et *Lingua Latina* et *Lingua artificiosa*.
# Lingua (membrum), nervus in ore quo in loquendo utimur. 
# Sermo computatri programmandi. Exempla: lingua machinica, Algol, Fortran, Pascal, Tcl, Basic, C, C++, Delphi, Perl.
# Lingua terrae, paeninsula sui generis
# Nomen specierum diversarum botanicae et zoologicae. Exempla: Ranunculus lingua (Ranunculaceae), Serapias lingua (Orchidaceae), Blaesoxipha lingula (Insecta).

## Compositiones verbi *lingua* et verba derivata 
**lingua haesitare*, id est dicere cum voce interrupta.
**linguaculus* adiectivum est. Mulier linguacula est, quae dicit verbis multis.
**Lingula* nomen brachiopodorum generis animalium est.
**Linguatula* nomen pentastomidorum generis animalium est.
** frenulum linguae * frenulum inter linguam et os sub lingua est.

*Dictionarium
*Lingua publica
*Linguarum officialium catalogus
*Officiales Unionis Europaeae linguae
*Auxilium:Lingua