Valesia

**Valesia** (Francogallice *Valais* ; Theodisce *Wallis*) est pagus Helvetiae ab anno 1815, quamquam iam antea Valesia pagorum Helveticorum confoederatione connecta fuit. Caput est Sedunum urbs. Valesiae finitimi pagi atque civitates sunt Pagus Valdensis, Berna, Urania, Ticinum, Francia Italiaque.

## Historia 
Regionem Valesianam aetate Celtorum a quattuor gentibus Sedunorum, Uberorum, Nantuatorum, Veragrorum) habitatam Bello Gallico Gaii Iulii Caesaris anno 57 a.C.n. Legio XII Fulminata occupavit. Sub Imperio Romano provincia Poenina in valle condita est.

Occidentalis Valesiae pars medio aevo erat feudum comitatis Sabaudiae. Comites monasterium Sancti Mauritii Acauno situm regebant.

Valesia die 12 Septembris 1814 ad Helvetiam accessit.

## Sermones publici 
In pago Valesia praeter linguam Francogallicam etiam est Lingua Germanica sermo publicus.

## Religio 
Magna pars incolarum Valesiae (Vallensium) (81% anno 2000) se Catholica esse profitetur.

## Institutiones 
Facultas legum faciendi pertinet ad Magnum Consilium (Francice *Grand Conseil* ; Germanice *Grosser Rat*) a 130 legatis populi constitutum et administrandi ad Civitatis Consilium (''Conseil d'État* ; *Staatsrat*) a quinque legatis constitutum.

## Districtus pagi 
In insigni Valesiae apparent 13 stellae quia pago sunt 13 districtus: 
* Acaunus (Francogallice: *Saint-Maurice*)
* Briga (Theodisce: *Brig*, Francogallice: *Brigue*)
* Conches (Theodisce: *Goms*; Francogallice: *Conches*)
* Contextis (Francogallice: *Conthey*)
* Heruens (Francogallice: *Hérens*)
* Inter Montes (Francogallice: *Entremont*)
* Leuca Fortis (Theodisce: *Leuk*; Francogallice: *Loèche*)
* Monteolum (Francogallice: *Monthey*)
* Octodurus (Francogallice: *Martigny*; Theodisce: *Martinach*)
* Rarognus (Theodisce: *Raron*; Francogallice: *Rarogne*; occidentalis et orientalis, 2 semi-districtus)
** Rarognus Occidentalis 
** Rarognus Orientalis 
* Sedunum (Francogallice: *Sion*; Theodisce: *Sitten*)
* Sirrus (Francogallice: *Sierre*; Theodisce: *Siders*)
* Vespia nobilis (Theodisce: *Visp*; Francogallice: *Viège*)
[thumb|Despectus in Valesiam ad [Oriens|Orientem versus ex monte apud vicum Uvronam (Francogallice *Ovronnaz*).]]

## Geographia 
Valesia regio montium Alpium est.

### Valles 
* Conches
* Vallis Illiaca Superior (Theodisce: *Lötschental*)
* Vallis Illiaca inferior
* Vallis ad transitum Summum Poeninum

### Oppida et vici 
* Acaunum
* Ardonum
* Argenta (Francice * Ayent *)
* Baniae (Vallesia) (Francice *Bagnes*),
* Betula (Theodisce * Bürchen *)
* Briga (Theodisce *Brig*)
* Burgus Sancti Petri (Francice * Bourg-Saint-Pierre *), 
* Burgus Warnierus
* Camusia (Francice * Chamoson *)
* Castellio Inferior (Theodisce * Niedergesteln*)
* Columberius-Mura (Francice * Collombey-Muraz *)
* Emesa Superior (Theodisce * Oberems *)
* Eviona (Francice * Evionnaz *)
* Fanum Sancti Gingulphi (Helvetia) (Francogallice: *Saint-Gingolph*; Arpitanice: *Sent-Gingolf* vel *Sent-Gingœlf*)
* Fuliacum (Francice *Fully)
* Graneirolis (Francice *Grengiols*)
* Gruona (Francice *Grône*)
* Musterium (Valesia) (Theodisce *Münster (Goms)*)
* Nares (Germanice: *Naters*)
* Octodurus
* Ponczirrum (Theodisce *Baltschieder*)
* Pratobornum (Theodisce *Zermatt*)
* Sidrium (Theodisce *Siders*)
* Tarnaiae
* Vallis de Vies
* Vios
* Vispach (Theodisce *Visp*)

### Montes 
* Barrhorn
* Bella Tola
* Jungfrau
* Matterhorn
* Mons Silvius
* Pizzo d'Andolla

### Transitus 
* Grimsula Mons
* Furca
* Lötschberg (transitus)
* Porta Magni Sancti Bernardi (Summus Poeninus)
* Sanetsch (transitus)
* Sempronius Mons
* Transitus Forclaz
* Transitus Nufenen

### Flumina 
* Borgna
* Dransa
* Lonza
* Massa (flumen)
* Rhodanus
* Sanona
* Vispa (flumen)

### Lacus 
* Lacus Decium (Valesia)
* Lacus Emosson
* Lacus Grimsulae
* Lemanus Lacus

### Glaciaria 
* Glaciarium Aletsch
* Glaciarium Rhodani
* Planities Mortua

## Notae 
## Bibliographia 
* Christa Ebnöther (red.): *Vallis Poenina. das Wallis in römischer Zeit. 1. Jh.–5. Jh. nach Chr.* (Sedunum 1998)
* Arthurius Fibicher: *Walliser Geschichte.* (Visp 2004)

## Nexus externus 
!
Categoria:Alpes
Categoria:Pagi Helvetiae
Categoria:Sedunum