Homologia

thumb|Membra anteriora Vertebratorum (a sinistris: manus hominis et canis, ala avis atque pinna ceti) homologa esse monstrantur, eo quod e totidem ossibus easdemque positiones habentes constituuntur
**Homologia** est notio in theoria evolutionis biologicae, quae ad explicationem similitudinum inter organismos refertur. 

## Definitio 
Homologiae sunt characterum qualiumcumque similitudines, quarum ratio in origine communi consistit; secus autem sunt analogiae vel homoplasiae (secundum varias terminologias).

Omnia quae homologa sunt tamquam ‘eadem’ habentur, quae vero analoga, similia, sed haud eadem. Iuxta aliam definitionem, homologia est similitudo ‘essentialis’, analogia vero in superficie tantum.

## Historia notionis 
thumb|Sceletus hominis cum sceleto avis comparatur: paginae libri Petri Bellotii anno 1555 editi
Notionem homologiae anno 1848 a Ricardo Owen, palaeontologo Anglico introductam esse communiter dicitur, etiamsi sceleta hominum aviumque comparavit et similitudinem eorum monstravit iam saeculo sexto decimo Petrus Bellonius. 

Ab Owen homologa dicuntur organa vel partes animalium aliis organis partibusve aliorum animalium respondentia propter positionem relativam vel connexiones. Owen ipse non ad evolutionem biologicam, sed ad ‘archetypum’ sese referebat. Notandum est vero auctores veteriores ad eandem notionem exprimendam vocabulo ‘analogiae’ usos fuisse.

Secundum alias interpretationes recentiores homologia ad continuitatem informationis vel ad identitatem structurarum quarundam geneticam refertur. hisce ossibus apud embryones Mammalium ad mandibulam connexis, deindeque a mandibula sese separantibus et in cavitatem tympanicam transmotis, posteaque inventis Vertebratis fossilibus characteres intermedios exhibentibus confirmata: *Morganucodon*, mammale Triadicum, duplicem articulationem possidet, scilicet et inter squamosum et dentale, et inter quadratum et articulare.

#### Arthropoda 
Insecta alas habentia (Pterygota) alas tum binas, tum quaternas (tum senas apud nonnullas species fossiles) habent. Apud Diptera alae posteriores in halteras, apud Coleoptera autem alae anteriores in elytras mutatae sunt, unde et elytrae alis anterioribus aliorum Pterygotorum hodiernorum homologae dicuntur, halterae vero posterioribus. 
### Plantae 
Apud Angiospermas folia, sepala et petala homologa sunt. Talis conguentia inter partes unius organismi **homologia serialis** dicitur.

Phases alternationis generationum apud diversas Plantas aequivalere primus Wilhelmus Fridericus Benedictus Hofmeister monstravit. Exempli gratia, sacculus embryonalis Angiospermarum prothallo Filicum homologus, cum sint ambo gametophyta. 

E contra, si plantae terrestres seu Embryophyta cum algis ad Chlorophyta pertinentibus comparantur, constat in terrestribus alternationem generationum semper occurrere (cum sporophyto et gametophyto), in algis vero haud semper (nonnullis tantum gametophytum habentibus). Unde et quaestio orta est, an sporophytum Embryophytorum sporophyto algarum homologum esset; quod falsum esse primo rationibus anatomicis Fridericus Orpen Bower demonstravit, quae conclusio negativa studiis cytologicis denuo confirmata est. Quod ita intelligendum est: proavus communis Chlorophytorum Embryophytorumque alternationem generationum exhibentium gametophytum tantum possidebat, sporophyta vero apud has algas et apud plantas terrestres bis apparuisse.

## Difficultates in hac notione adhibenda 
Homologiae haud eodem modo ab omnibus intelleguntur. Exempli gratia si structura aliquis multoties apud organismos affines apparuit, e praedispositione quadam genetica, quae eis communis est, oriens, hoc apud animalia evolutio parallela dicitur atque numeratur inter casus homoplasiae (quae homologiae opponitur);

## Notae 
Categoria:Biologia
Categoria:Evolutio