Divina Sapientia

[thumb|Icon (saeculo sexto decimo picta), in quo Sapientia Dei tamquam angelus in throno sedens repraesentatur, ante quam Maria et [Ioannes Baptista se tenent]]
**Divina Sapientia** seu **Sancta Sapientia** (Graece Ἁγία Σοφία) est notio in theologia Christiana: feminina Sapientiae Dei personificatio, vel rarius feminei ipsius Dei aspectus; quae frequentius tamquam titulus Filii Dei intellegitur.

## Theologia 
### Vetus Testamentum 
Haec notio ex Vetere Testamento originem ducit: est enim in libris Sapientiae, Ecclesiastici et Proverbiorum persona, in exegese hodierna Domina Sapientia (Anglice *Lady Wisdom*) nuncupata, quae ‘‘antequam terra fieret’’ (*Prov* 8, 23) ordinata est atque in ipsa terra creanda collaborabat. Vocabula ‘sapientiam’ significantes, tum Hebraice (חכמות, ḥoḵma) quum Graece (σοφία, sophia) feminini generis sunt. Auctor Libri Sapientiae, seipsum Salomoni regi, summo sapienti assimilans, de amore suo erga Sapientiam tamquam sponsus de sponsa loquitur: *Hanc amavi et exquisivi a iuventute mea, et quaesivi sponsam mihi eam assumere, et amator factus sum formae illius* (*Sap* 8, 2).

#### Sapientia titulus Spiritus Sancti 
thumb|upright=0.8|*Sapientia aedificavit sibi domum* (icon Novogardensis anno 1548 picta).
Sanctus Irenaeus, atque nonnulli Patres Ecclesiae post eum, titulum Sapientiae ad Spiritum Sanctum referebant. Vocabula Hebraica, in libro Genesis Spiritum Dei, qui ‘ferebatur super aquas’ (*Gen* 1, 2) describentia, proprie ad feminas avium supra iuvenes suos volantes ad eos protegendos usurpatur.

#### Sapientia tamquam aspectus femineus ipsius Dei 
In theologia et spiritualitate, praesertim hodierna, Sapientia haud raro intellegitur tum tamquam aspectus femineus ipsius Dei, tum adhortatio ad feminas, ut partes gerant, quae in societatibus suis potius ad solos vires pertinere creduntur. 

## Historia artium 
Aedes Sanctae Sophiae, sub titulo hoc, ab hominibus huius temporis communiter tamquam ad Christum se referente intellecto, primo Constantio imperatore anno 360, iterumque Iustiniano imperatore anno 537 consecrata, ecclesia maximi momenti in urbe Constantinopolitana fuit. Inter alias ecclesias sub eodem titulo consecratas enumerandae sunt, exempli gratia, ecclesiae cathedrales Novogardiensis et Kioviensis (ambae medio saeculo XI exstructae), Beneventana (saec. VIII, multoties reconstructa) et Varsoviensis (saec. XXI)..

A saeculo tertio decimo et deinceps icones reperiuntur, quae de more *Sapientia aedificavit sibi domum* (Slavice Премудрость созда Себѣ домъ) inscribuntur, ubi haec verba, e Libro Proverbiorum (9, 1) desumpta, ad incarnationem Christi referuntur, Maria vero tamquam ‘domus Sapientiae’ habetur: haec interpretatio primo apud sanctum Leonem Magnum invenitur. quae canoni Cosmae Hagiopolitae, in liturgia Byzantina feria V in Cena Domini cantando innituntur, ubi descriptio e Libro Provebiorum eucharistiam significare exponitur. Musivum Christi Sapientiae Divinae parietem ecclesiae Universitatis Catholicae Ukrainicae, Leopoli sitae, ornat.
thumb|upright=0.8|Allegoria Sapientiae Dei, ab Andrea Sacchi picta anno circiter 1630.

Femina quae in opere tectorio Michaelis Angeli *Creatio hominis* nuncupato Deum comitatur, Divina Sapientia esse putatur, etiamsi exstant et aliae, vetustiores interpretationes (Eva, Maria, ). Attamen in opere tectorio ab Andrea Sacchi in Palatio Barberinorum Romano picto, Sapientia est persona allegorica: Sapientia in throno suo ab undecim feminis, attributa eius, utpote aeternitatem, dulcedinem vel sagacitatem exprimentibus, circumdatur.

## Aliae interpretationes 
In liturgia Romana, lectio Libri Proverbiorum (8, 22–35), a verbis *Dominus possedit me in initio viarum suarum* incipiens, in festis Immaculatae Conceptionis (8 XII) et Nativitatis (8 IX) Beatae Mariae Virginis sumitur: ita verba de Sapientia Dei loquentia tamquam ad Mariam se referentia tractantur.

In theologia Orthodoxa habetur quaestio, an sophiologia cum religione Christiana vere congruat. Vocabulum ‘sophiologiae’ ad aliquot systemata theologica inter se similia, sed haud eadem refertur: in his ‘Sapientia’ non tamquam titulus Filii Dei habetur, sed ut (inter alia) ‘persona Divina’ et ‘quarta hypostasis Trinitatis’. Quam ‘quartam hypostasin’ nonnumquam eandem ac Mariam esse putabant, vel mariolatria) habetur. In theologia Orthodoxa sophiologia tamquam haeresis damnata est, etiamsi theses, ob quas damnatio pronuntiata est, haud recte intellectas esse a nonnullis affirmatur.

## Notae 
Categoria:Historia artis
Categoria:Theologia Christiana