Ibn Khaldunus

thumb|Statua Ibn Khalduni Tuneti erecta

**Ibn Khaldunus**, nomine Arabico pleniori عبد الرحمن بن خلدون الحضرمي‎ *‘Abd al-Raḥmān ibn Ḫaldūn al-Ḥaḍramī* (natus anno 1332 Tuneti; Cairi mortuus die 17 Martii 1406), rerum gestarum scriptor, inter conditores scientiarum socialium oeconomicarumque (etiam de oblato et quaesito ac theoria valoris) celebratur.

Ibn Khaldunus natus est die 27 Maii 1332, patre Muḥammad erudito filiique praeceptore, avo Muḥammad ibn Abī Bakr erudito et illo, proavo ministro vectigalium calipharum  Tuneti regnantium, abavis autem ex Andalusia medio saeculo XIII profugis ubi olim, urbis Hispalis incolae, inter optimates numerati erant. In urbe natali usque ad annum aetatis duodevigesimum educabatur. Patre eo anno peste affecto et mortuo, iuxta aulam Tunesianam ab anno fere 1350 titulo ''Kātib al-'Alāmah* ("a sigillis") operam dedit iuxta calipham Ibrāhīm II. Eodem tempore eruditionem quaerens philosophum al-Ābilī frequentavit. Quo post duos annos ad urbem Fās profecto, discipulus in eodem urbe ab anno 1354 usque in 1363 apud sultanos  aulicus factus est. Primus eorum, , aulicum iuvenem in carcerem anno 1357 misit. Ipse Abū ʿInān anno insequenti a vaziro al-Ḥassan ibn ʿUmar necatus est, qui captivum statim vinculis liberavit. Deinde ibn Khaldunus sub "regimine vazirorum" sultanis successivis obsecutus est, praecipue  qui annis 1359-1361 imperavit.

Remunerationibus suis sub successoribus Abū Sālim Ibrāhīm haud satisfactus ab aula decedere permissus est. Inde ad Granatam mense Decembri 1362 profectus est ad sultanum  vazirumque  qui eum bene cognoverunt: legationem enim quam in Marocum olim conduxerant ibn Khaldunus faverat et adiuverat. Quibus mox collaborans anno 1364 ipse legationem ad foedera concludenda iuxta  "crudelem" Castellae regem duxit urbemque ancestralem Hispalem visitavit. Sed anno insequenti vazirus aemulationem metuens ibn Khaldunum ex aula Granatensi in exsilium mittere curavit. Qui urbem Saldas mense Martio 1365 petivit. Ibi vazirum in aula sultanum Abū ʿAbdallāh meruit, sed mox, sultano mortuo, ad Cirtam apud Abū al-ʿAbbās, deinde ad Pomaria iuxta sultanum  al-Zaiyānī.

## Opera 
* كتاب العبر *Kitāb al-ʿibar* vel plenius كتاب العبر وديوان المبتدأ والخبر في (معرفة) أيام العرب والعجم والبربر ومن عاصرهم من ذوي السلطان الأكبر *‎kitāb al-ʿibar wa-dīwān al-mubtadaʾ wa-ʾl-ḫabar fī (maʿrifah) ʾayyāmi ʾl-ʿarab wa-ʾl-ʿaǧam wa-ʾl-barbar wa-man ʿāṣara-hum min ḏawī al-sulṭāni ʾl-akbar*, i.e. "Liber consiliorum, relatio initiorum rerumque gestarum e tempore Arabum, Persarum et Berberorum atque virorum potentium eiusdem temporis"
* مقدّمة *Muqaddima* ("Prolegomena" seu liber primus operis prioris)
* التعريف بابن خلدون ورحلته غربا وشرقا *Al-taʿrīf bi-ʾbni Ḫaldūn wa-riḥlatu-hu ġarban wa-šarqan*, i.e. "descriptio Ibn Khalduni et eius peregrinatio per Occidentem et Orientem" (autobiographia)

## Notae 
## Bibliographia 
; Editiones operum antiquiores
* Étienne Quatremère, ed., *Prolégomènes d' Abdarrahmān Ibn-K̮haldoūn: texte arabe publié, d'après les mss. de la Bibliothèque impériale*. 2 voll. Lutetiae: Duprat, 1858  vol. 1 2 apud MDZ
* Baron de Slane, ed. et interpr., *Histoire des Berbères et des dynasties musulmanes de l'Afrique septentrionale par Ibn Khaldoun*. 6 voll. Algeriae: Imprimerie du Gouvernement, 1847-1856  Textus: vol. 1 2 Versio: vol. 1 2 3 4 apud MDZ
* C. I. Tornberg, ed. et interpr., "Ibn Khalduni Narratio de expeditionibus Francorum in terras islamismo subjectas e codicibus Bodlejanis ..." in *Nova acta regiae societatis scientiarum Upsaliensis* ser. 2 vol. 12 (1844) pp. 1-154; separatim Upsaliae, 1840   Textus apud MDZ
* C. I. Tornberg, ed. et interpr., "Notitiae de populo Berberorum ex Ibn Khalduno in primordia dominationis Murabitorum" in *Nova acta regiae societatis scientiarum Upsaliensis* ser. 2 vol. 12 (1844) pp. 315-336, 398-400; separatim Upsaliae, 1844 

; Editiones operum recentiores
* Franz Rosenthal, interpr., *Ibn Khaldūn: The Muqaddimah: an introduction to history*. 3 voll. Princetoniae: Princeton University Press, 1958  Recensio interretialis
* Franz Rosenthal, interpr., N. J. Dawood, ed., *Ibn Khaldūn: The Muqaddimah: an introduction to history. Abridged edition*. Londinii: Routledge 
* Muḥammad ibn-Tāwīt al-Tanjī, ed., التعريف بإبن خلدون ورحلته غربا وشرقا [Al-taʿrīf bi-ʾbni Ḫaldūn wa-riḥlatu-hu ġarban wa-šarqan]. Cairi, 1951 

; De vita
* 
* Allen Fromherz, *Ibn Khaldun: Life and Times*. Edinburgi: Edinburgh University Press, 2010
* Bernard Lewis, "Ibn Khaldun in Turkey" in Moshe Sharon, edd., *Studies in Islamic history and civilization in honour of Professor David Ayalon* (Lugduni Batavorum: E. J. Brill, 1986. ISBN 978-965-264-014-7) pp. 527–530

; De scientia
* Fuad Baali, *The science of human social organization: conflicting views on Ibn Khaldun's (1332–1406) Ilm al-umran*. Lewiston Novi Eboraci: Edwin Mellen Press, 2005
* Jean David C. Boulakia, "Ibn Khaldûn: A Fourteenth-Century Economist" in *Journal of Political Economy* vol. 79 (1971) pp. 1105-1118 JSTOR
* M. Dhaouadi, "Ibn Khaldun: the founding father of eastern sociology" in *International Sociology'' vol. 5 (1990) pp. 319–335
* Warren E. Gates, "The Spread of Ibn Khaldûn's Ideas on Climate and Culture" in *Journal of the History of Ideas* vol. 28 (1967) pp. 415–422
* L. Haddad, "A fourteenth-century theory of economic growth and development" in *Kyklos* vol. 30 (1977) pp. 195–213
* Ana Maria C. Minecan, "El vínculo comunitario y el poder en Ibn Jaldún" in José-Miguel Marinas, ed., *Pensar lo político: Ensayos sobre comunidad y conflicto* (Matriti: Biblioteca Nueva, 2012)
* 
* Mahmoud Rabi', *The political theory of Ibn Khaldun*. Lugduni Batavorum: E. J. Brill, 1967
* Joseph J. Spengler, "Economic Thought of Islam: Ibn Khaldun" in *Comparative Studies in Society and History* vol. 6 (1964) pp. 268-306 JSTOR

; Aliae encyclopaediae
* A. Lakhsassi, "Ibn Khaldun, 'Abd al-Rahman (1332-1406)" in S. H. Nasr, O. Leaman, edd., *History of Islamic Philosophy* (Londinii: Routledge, 1996) pp. 350–64 Textus
* Franz Rosenthal, "Ibn Khaldūn (b. Tunis, 27 May 1332; d. Cairo, 17 March 1406)" in *Complete Dictionary of Scientific Biography* (1970/1980? recensio interretialis 2008)
* M. Talbi, "Ibn Khaldun" in Bernard Lewis et al., edd., *The Encyclopaedia of Islam* vol. 3 (2a ed. Lugduni Batavorum: Brill, 1986) pp. 825-831
* A. J. Toynbee, "Ibn Khaldūn" in A. J. Toynbee, *A Study of History* III.C.II.(b) p. 321 ff.

## Nexus externi 
* Ibn Khaldun on the Web
* Muhammad Hozien, "Ibn Khaldun: his life and work"

Categoria:Auctores Arabici
Categoria:Scriptores Tunesiae
Categoria:Historici Tunesiae
Categoria:Nati 1332
Categoria:Mortui 1406
Categoria:Alumni scholarum superiorum Fezzensium
Categoria:Alumni al-Zītūna