More Baiano

**Mos Baianus** est ratio aedificandi qua veteres Romani, velut Baiis ad sinum Puteolanum, in Aenaria, in Capreis, villas maritimas in declivi montis usque ad mare struebant. Exempli gratia villa Plinii Iunioris Comoedia super rupem ad lacum descendentem aedificata est.

## Villa Plinii et "more Baiano villae maritimae" Romanae 
Villae nobilium Romanorum veterum in locis excelsis amoenissimae semper sitae erant, unde prospectus incomparabilis patebat, praesertim si fontes aquarum salubrium vel thermarum adessent, quos Tibullus sacros appellat fontesque, quos Strabo et Plinius in scriptis suis inter medicamenta recensent (Plinius nat. 31,5-8).

## Historia 
Seneca hanc regionem valde laudat, quam cum Gaio Mario, Pompeio Magno et Iulio Caesare communem habuit. Tacitus pro certo tradit villam ipsius Iulii Caesaris Baiis in summo litore sitam fuisse, unde totus sinus prospici poterat (Tacitus ann. 14.9.3). Compertum est aedificium in area ingentis Castri Aragonensis stetisse, quod reliquias villae antiquae Romanae complectitur, cuius prima aedificatio ad annos 60-50 a.C.n. pertinet.

Archaeologia confirmavit Romanos iam prima parte saeculi primi a.C.n. has villas condidisse. Plerumque in locis arduis supra mare Baianum collocatae sunt (P. Miniero, "et al.", in Sinu Roma a L. Cicala-B. Ferrara, Neapoli, 2017, p.797 (Quaderni del Centro Studi Magna Grecia, 22): "ex octo villis aetatis liberae rei publicae nuper repertis, sex in locis editis prope mare positae sunt".

Aedificationis in promunturiis mari imminentibus ratio non solum ad prospectum spectabat, sed etiam ad securitatem, cum litora perpetuo periculo latronum, proscriptorum piratorumque, qui Puteolos quoque vexabant, obnoxia essent.

Putatur villa Comoedia inter multas villas Baianas fuisse (Jos. Ant. Jud. 18.249), inter duas structuras altas fornicatas posita, cum cenaculis magnificis, nymphaeis, porticibus et deambulationibus (I. Varriale, Villa Imperialis de Pausilypon, in Villa Romana R. Ciardiello, Neapoli, 2007, pp.).

"Mos Baianus" villarum maritimarum novum quiddam in architectura Romana attulit, cum villae in saxis gradatim ad mare descendentibus struerentur. Villa publica Iulii Caesaris in castro Aragonensi aedificata nymphaeum et cuniculos in topho excavatos habebat, qui flexuoso cursu ad mare ducebant. Haec cum villis vicinis coniuncta erat, quae et ipsae per gradus ad mare descendebant (quae structura "basis villae" appellabatur).

Speluncae saepe in villis nobilium Romanorum inveniebantur, ut in villa Tiberiana Sperlongae.

Domus nobiles Romanae saepe in collibus mari imminentibus exstructae erant, variis gradibus ad aquam descendentes, ita ut solaria ad prospectum accommodata et omnia loca praecipua mare spectarent (A. De Simone, Villa Arianna, Configuratio structurarum villae fundamentorum, Stabiae: Historia et Architectura. 250° anniversarium effossionum Stabiae, 1749-1999, ed. G. BONIFACIO-AM Sodo, Roma, 2002, 47). Villae Romanae nobiles non, ut villae rusticae, magnis agris fertilibus cingebantur, sed etiam exiguae magni pretii erant.

Villa Puntae Saparellae, inter duos portus classis Misenensis posita, Plinii Maioris fuisse creditur, qui classi Misenensi praefuit; haec villa xystum amplissimum iuxta mare habebat.

## Urbes et oppida quae Castrum ad nomen suum adiungunt 
* Castra Albigensium
* Novicastrum

## Nexus 
* Villa Comoedia (Lìerna)
* Lierna

## Bibliographia 
* Strenna dei Romanisti, Carro, Ville Marittina More Baiano, 2020, Ed. Roma Amor, ISSN 0291-7878

Categoria:Ingeniaria litoralis