open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bremogartum

thumb|Municipii situs

**Bremogartum** (Theodisce *Bremgarten*), etiam **Prima Guardia** et **Bremveartum** appellatum, est oppidum Praefecturae Liberae Helvetiae, iuxta Rusam flumen.

Bremogarti 8000 civium habitant, in oppido antiquo. In ecclesia decorata Catholica Romana Bremogarti iacent ossa Sancti Synesii, cuius benedictionem cives regionis Bremogarti etiam hodie amant.

In oppido quaternis annis est mercatus maximus: secunda feria paschali, secunda feria pentecostali, die Sancti Synesii, sabbato et dominica post diem Sancti Nicolai (*Chrischchindlimärt*). Unus ex iis ille Chrischchindlimärt (Mercatus Iesu pueri) maximus mercatus ante Nativitatis Domini Festum in tota Helvetia esse dicitur.

*Bremogartum* etiam districtus nominatur, cui Bremogartum est caput.

## Ex Lexico universali 
thumb|Pars antiqua Bremogarti
Scripsit Hofmann in Lexico Universali de Bremogarto oppido:

BREMOGARTUM, vulgo Bremgarten, oppid. Helvetiorum, ad Ursum amnem, 15. mill. pass. ab aquis Helvetiis, Lucernam versus. Fuit olim civitas Romani Imperii, postea Habspurgicis, et qui ex his orti, Austriis Principibus paruit. A Sigismundo Imperatore cum Mellinga, Helvetiis, qui loca haec Imperii nomine A. C. 1415. occuparunt, oppignorata est: a quo tempore octo veter. Pagorum imperium agnoscit. Fortitudine insignes incolae. Missa hic imaginesque abolitae, A. C. 1529. Restitutae sunt A. C. 1531. Imperat vicis aliquot, quos vocant Cellae praefecturam, das Keller-amt: in qua tamen summum imperium et animadversio in capitis reos Tigurinis competit. Vide Stumpf. Chron. Helv. Simlerum, Guillimannum, etc.

## Nexus externus 
* Verkehrsverein Bremgarten - pagina facta pro urbem visitaturis

* Henricus Bullingerus

## Notae 
Categoria:Municipia Helvetiae
Categoria:Rusae vallis
Georgius VI (rex Britanniarum)

thumb|Georgius VI
**Albertus Fredericus Arthurus Georgius** (familiariter appellatus Albertus, die 14 Decembris 1895 natus, filius secundus Georgii V Britanniae Hiberniaeque (septentrionalis) regis uxorisque Mariae de oppido Teck; mortuus 6 Februarii 1952) fuit Britanniarum Regni rex et Imperii Britannici imperator.

## Vita 
Die 26 Aprilis 1923 in matrimonium duxit Elisabetham Bowes-Lyon (1900–2002), minimam Scoti nobilis Claudi, quattuordecimi et primi Comitis Strathmore et Kinghorne, et comitissae Caecilia (natae in familia Vindelis Ducum, Cavendish-Bentinck cognomine, et Anglicarum, Batavarum et Hibernicarum nobilum familiae prognatae) filiam, quacum genuit filias duas:
* Principissam Elizabeth Alexandram ( 21 Aprilis 1926- 8 Septembris 2022), Regni Britanniarum reginam fuit.
* Principissam Margaretam Rosam (21 Augusti 1930–9 Februarii 2002), quae anno 1960 nupsit Antonio Armstrong-Jones (7 Martii 1930–13 Ianuarii 2017), facto Comiti Snowdown ante matrimonium, et sic Comitissa Snowdown facta est divortiumque fecit anno 1978 (a viro suo duos liberos genuit: filium Davidem, natum anno 1961, Vicecomitem Linley a natu usque ad 13 Ianuarii 2017, tum secundum Comitem Snowdon, virum ab anno 1993 Hibernicae nobilis Serenae Stanhope duodecimi Comitis Harrington filiae, patrem Caroli Armstrong-Jones, nunc Vicecomitem Linley, et dominam Margaritam Armstrong-Jones, et filiam dominam Saram, natam anno 1964, uxorem Danielis Chatto ab anno 1994 matremque Samuelis et Arthuri Chatto).

Cum frater Eduardus VIII abdicavisset post decem menses illo rege, ut posset nubere civi Civitatum Foederatarum Americae, quae iam bis nupserat divortiumque fecerat, rex erat nomine **Georgius VI** Britanniarum Regni ab anno 1936 usque ad mortem 1952.

## Bibliographia 
*James, Robert Rhodes. 1998. *A Spirit Undaunted: The Political Role of George VI.* Londinii: Little, Brown. ISBN 0316647659.

**The King’s Speech* (pellicula anni 2010)

Categoria:Nati 1895
Categoria:Mortui 1952
Categoria:Equites Crucis Grandis Ordinis Sancti Michael et Sancti Georgii
Categoria:Reges Reginaeque Britanniae
Categoria:Georgius V (rex Britanniarum)
!
Categoria:Imperatores Indiae
Elisabetha Bowes-Lyon

**Elisabetha Angela Margarita Bowes-Lyon** (nata Londinii die 4 Augusti 1900 - mortua apud Vindesorium Castrum die 30 Martii 2002), uxor regis Georgii VI et mater reginae Britanniarum Regni Elizabeth II. Post annum 1952, "Queen Mum," h.e. "Regina Mater," vulgo vocabatur.
## Nexus externus
Categoria:Nati 1900
Categoria:Mortui 2002
Categoria:Incolae Angliae
Categoria:Mulieres
Categoria:Participes secundi belli mundani
Categoria:Reginae Angliae
Categoria:Georgius VI (rex Britanniarum)
Categoria:Centenariani
Ioannes III (rex Poloniae)

right|thumb|Ioannes III rex Poloniae

**Ioannes III** (Sobieski) ( Polonice *Jan III Sobieski*), natus 17 Augusti (1629), mortuus 17 Iunii (1696), a 1674 usque ad mortem fuit rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae, etc.

## Vita 
Anno 1683 vicit pugnam apud Vindobonam contra Turcas.

## Nexus externi
Categoria:Reges Poloniae
Categoria:Nati 1629
Categoria:Mortui 1696
Categoria:Magni duces Lituaniae
Jigoro Kano

**Kanō Jigorō** iudonem seu luctum iudoicum condidit.

## De Kano Iuvene 
Natus est Miako urbe, in Iaponia die 10 Decembris ( vetus stylo die 28 Octobris) 1860 ex familia samurai equitum. decem annis post, mater eius obiit. Qua de causa familia iebat urbem Tocio, vitam agentes. Cum XV annis, Jigoro Kano frequentabat iudum linguis alienis. ab anno 1877 studebat Kano in universitate *Tōkyō Daigaku*, ubi cognovit professorem Erwin von Bälz. Qui Kano proposuit yawaram sive iuiutsum agere. Tunc iniebat studere hanc artem apud magistrem *Ryuji Katagiri* ubi discebat artes tenendi (katame waza) ac iactandi (nage waza). Postea studebat apud alios magistros: Fukuda Hachinosuke, qui autem postea obiit et Iso Masatomo. Ibi multa discebat ut a magistro Iso Masamoto ipse docens nominabatur. Cum magister autem a morbo vexatus sit discebat Kano apud Ikubo Kuwakichi *Kito* iudi.

## De kodokan 
Anno 1881, Kano ipse condidit iudonem parvum nomine kodokan. Primo adiuvit magister Ikubo, sed magistro a Kano vincto, Kano ipse magister *Kito* ludi nominabatur. Eo tempore, invenit iudonem artem, et in 1884 dicere potuit: "Inveni novam artem, quam appello *Kodokan-Judo.*" Iudo, Iaponice 柔道, significat *via mittis.* Haec ars facta est ex iuiutso, sed ei non erant periculosae res, ut pugnare sine pericula possibilis sit. Kodokan a multis ludis provocato, semper fere vinxerunt iudoca, quod significat: Homo qui agit iudonem, et kodokan iudo notus factus est. 1918. Gunji Koizumi docebat iudonem primus extra Iaponia, in Britannia. 1930. I certamen nationalis artis iudonis erat in Iaponia. 1938. Jigoro Kano itinere ab Europa ad Iaponiam obiit.

## Nexus externi 
*  Britannica

Categoria:Nati 1860
Categoria:Mortui 1938
Categoria:Athletae Iaponiae
Categoria:Iudo
Categoria:Periti artium martialium
Jujutsu

[thumb|175px|[lingua Iaponica|Litterae Iaponicae quae *jujutsu* sonant ]]
**Jujutsu,** vel litteris Iaponicis 柔術, aliter interdum **Yawara,** est ars quot reperta essent, ex quibus artes recentiores, quibus hodie generaliter utantur, conceptae sunt. Iuiutsu excultus est ut dimicet samurai ut modo vincat adversarium armati in qua non armam utitur aut breve armam.
thumb|left|Iuventus in disciplina, circa 1920

## Bibliographia 

## Nexus externus 
Categoria:Artes martiales
Categoria:Verba Iaponica
Un chien andalou

(titulus Francogallicus,  ‘Canis Vandalitiae’) est brevis pellicula protoporiaca in Francia anno 1928 a Ludovico Buñuel et Salvatore Dalí creata.

In pellicula est series scaenarum perturbantes. In una oculus feminae novacula secatur. In alia formicae ex vulnere in manu viri repunt. In ulteriore alia vir trahit duo clavilia in quibus sunt asini mortui, tabulae decalogi et sacerdotes vivi. Pelliculae fabula princeps de acri difficilique amore viri mulierisque narrat.

## Nexus externi 
* 

Categoria:Pelliculae 1928
Categoria:Pelliculae Francicae
Categoria:Pelliculae mutae
Categoria:Pelliculae nigrae et albae
Pohjola

**Pohjola** (a nomine Finnico *pohja* 'fundus') vel **Aquilo** est locus in mythologia Finnica, regio arctoa, quae in mundo Kalevalae est terra Lapponum; in vero autem mundo, hic Aquilo partes Lapponiae Caianiaeque antiquas comprehendit. Pohjola, locus mythicus, fons malorum est, terra borealis semper frigida et tenebrosa, inde morbus et gelu diffunduntur. Pohjola inimica est terrae Väinölensi Kalevalanorum.

In mytho Louhi, domina Pohjolae, saga mala potestate magna est. Seppo Ilmarinen faber magnus Samponem iussu Louhis fabricatur quem quasi dotem pro filia ei affert. Sampo mola copiae est tamquam Cornucopia, quae molit copiam Aquiloniales. Operculum molens est symbolus caeli, stellis variegatum, quod circum axem orbis terrarum volvit. Alii homines Kalevalenses filias Aquilonis petunt, sicut Lemminkäinen fortis et Väinämöinen sapiens magnus. Louhi alia miracula ab eis postulavit, exempli gratia Cygnum amnis Mortis sagitta transfigere. Quando procus denique filiam assecutus est, nuptiae et compotationes et dapes in atrio magno Aquilonis fuerunt.

Fundamentum axis mundi erat radix huius "arbor mundi," secundum mythologiam Finnicam, super horizonte septentrionali, in Pohjola. Fabricatio et reconditio Samponis et copiae a Louhi saga in monte magno in plagis tenebrosis Aquilonis; pugna et bellum ab homines meridionalibus in Samponem liberandum et appropriandum; et fragor subsequens Samponis et amissio operculi (qui fragor arboris mundi in polo septentrionali significat) magnam partem Kalevalae simul constituunt.

## Notae
## Bibliographia 
* Pentikäinen Juha; Poom, Ritva (interpres). *Kalevala Mythology*, editio emendata. Bloomington: Indiana University Press, 1999. p. 170.

Categoria:Kalevala
Categoria:Mythologia
Episcopus

[thumb|[Raimundus Leo Burke, cum Archiepiscopus Sancti Ludovici erat, mitram, croceam, et anulum episcopalem gerebat.]]

**Episcopus** (Graece ἐπίσκοπος 'inspector') est praesul ecclesiae, qui pro fidelibus in Christi persona agit. In Ecclesia Catholica Romana, episcopatus est summus ordo in sacramento ordinum sacrorum; in Ecclesia Anglicana, sacri ordines sunt unum e quinque sacramentis non dominicis. Iuxta Sanctae Romanae Ecclesiae morem, episcopi et pontifices et antistites vocantur, quia summi sacerdotes sunt.

## In Ecclesia Catholica Romana 
In Ecclesia Catholica Romana, munus episcopale hoc modo intellegitur: per successionem apostolicam, episcopus fit apostolorum successor. Episcopi, qui ex divina institutione in apostolorum loco succedunt per Spiritum Sanctum qui vi consecrationis eis datur, in ecclesia pastores constituuntur, ut sint et ipsi doctrinae magistri, sacri cultus sacerdotes gubernationisque ministri. Ipsa consecratione episcopali recipiunt cum munere sanctificandi munera quoque docendi et regendi, quae tamem natura sua nonnisi in hierarchica communione cum Collegii Capite (cum Petro et sub Petro) et membris exercere possunt.

## Bibliographia 
* Franciscus Godwinus, *De praesulibus Angliae commentarius*. Londinii, 1616 
* Alphonsus Van Hove, 

*Archiepiscopus
*Episcopium
*Episcopus titularis

!
Categoria:Munera in Ecclesia
Categoria:Munera ecclesiastica Catholica Romana
Millennium 3

millennium 1 | millennium 2 | **millennium 3**

saeculum 21 | saeculum 22 | saeculum 23 | saeculum 24 | saeculum 25 | saeculum 26 | saeculum 27 | saeculum 28 | saeculum 29 | saeculum 30

2001 – 3000

----

**Tertium millennium** est spatium mille annorum quod die 1 Ianuarii 2001 (calendarii Gregoriani) coepit et die 31 Decembris 3000 finiet.

Categoria:Millennia
Lacus Falconum

thumb|Aula urbana

thumb|left|Situs oppidi in regione
**Lacus Falconum** (Theodisce *Falkensee*) est oppidum Germanicum in Brandenburgo non procul a Berolino capite Germaniae situm. 

## Notae
## Nexus externus 
Categoria:Urbes Brandenburgi
Tunesia

thumb|Tunesiae tabula

**Tunesia** est civitas sui iuris in Africa Septentrionali, inter Algeriam et Libyam sita; tempore Romano appellabatur tantum Africa. Caput est Tunes, prope Carthaginem sita. Tunesia ad Mare Mediterraneum sita est. Incolae "Tunesiani" Latine appellantur. Multi ad Tunesianum Maris Mediterranei litus apricantur; nonnulli ibi hibernant. Etiam aedificia Romana et ruinas Poenas spectare volunt.

## Aer 
Algeriae aestates calidissimae sunt; hieme in provincis mari Mediterraneo adiacentibus interdum pluvia cadit. Nam magna pars imbrium a mense Octobri usque ad mensem Aprilem effunditur. Provinciae interiores invicem aridissimae sunt.

## Historia 
Temporibus antiquis, provincia Imperii Romani fuit. Romani Poenos, Hannibale duce, superaverunt. Postea Arabi, Turci Ottomani, et Francici Tunesiam regnaverunt, quae colonia Francica usque ad annum 1957 mansit.

## Urbes potiores 
* Cairuana

## Notae 
## Nexus externi 
* Levini Warneri: "Tunesiani" 1883

Categoria:Civitates sui iuris
Categoria:Condita 1957
!
Categoria:Respublicae
Veni Creator Spiritus

[thumb|[Spiritus Sanctus|Spiritus sanctus descendit super Mariam, matrem Iesu, Apostolosque die Pentecoste: imago minio picta ex *Les Très Riches Heures du duc de Berry*]]
thumb|Hymnus cantatur (30 secundas)
**Veni Creator Spiritus** nomen est hymnus et prex, quae auxilium spiritus sancti rogat et Pentecostem celebrat. Hic hymnus a cardinalibus, qui in conclave intrant, cantatur. 

Oratio Rabano Mauro attribuitur.

## Textus hymni 
## In musica 
* Gustavus Mahler in sua Symphonia VIII (Parte I) hoc hymno utitur cum choro magna et orchestra, etiam cum organo.
* Ludgerus Stühlmeyer, *Veni Creator Spiritus* pro chorus (SATB). Editoria: *Cantica nova. Zeitgenössische Chormusik für den Gottesdienst. Chorbuch des Allgemeiner Cäcilien-Verband für Deutschland*, Ratisbona 2012, ISBN 978-3-00-039887-2, no.&nbsp;59.

## Nexus externus 
*Cantus Gregorianus - Archivum

Categoria:Hymni Christiani
Categoria:Preces Christianae
Veni Sancte Spiritus

thumb|Descensus Spiritus Sancti

"**Veni Sancte Spiritus**" est , prex, et in usu Anglicano hymnus, quae auxilium Spiritus Sancti rogat. 

Prex Stephano Langton (circiter 1150–1228)—theologo, archiepiscopo Cantuariae, et cardinali—attribuitur.

## Precis textus 
Verba huius sequentiae sunt:

Sunt etiam  qui sequentiam expandunt. Exempli gratia:

thumb|Sequentia cantatur (2:30)

## Nexus externus 
Categoria:Hymni Christiani
Categoria:Preces Christianae
Categoria:Scripta saeculo 13
Categoria:Angliae scripta
Carnuntum

thumb|Tabula Carnuti
[thumb|[Porta semiruta apud Carnutum]]

**Carnuntum** fuit urbs Celtica, circa quinquanta mille passuum ad orientem Vindobonae vergens, in alta Pannonia, dextra Danubii. Ab anno 14 erat sedes Legionis XV. Marcus Aurelius contra Marcomannos hic pugnavit, et suas discursiones philosophicas fortasse conscripsit.
 
Septimius Severus hic proclamatus est imperator anno 193; post hunc eventum, urbs appellabatur Colonia Septimia. Saeculo quarto, a Quadis vastata, quasi rasa soloque aequata ab Attila.

Nunc pars magna oppidi refecta est et multi turistae adveniunt, quibus pars maxima ab Austria aut Slovacia venit.

* Austria Inferior
* Lauriacum

## Nexus externi 
* http://www.carnuntum.co.at/
* 
* https://web.archive.org/web/20060928073221/http://www.multimediaplan.at/index.php?option=com_content&task=view&id=32&Itemid=79
* http://www.petronell.at/
* http://www.oeai.at/inland/carnun.html
* https://web.archive.org/web/20070927010940/http://www.uni-klu.ac.at/archeo/archeost/carnun.htm

Categoria:Loci archaeologici Austriae
Categoria:Urbes Imperii Romani
Boii

**Boii** sunt populus Celticus, primum habitatus in Gallia, prope Raetiam, ubi incontrabant Gaium Iulium Caesarem, inde in variis terris centri Europae; in "Bohemia" (domus Boiorum), sicut in "Bavaria" (originaliter appellatum Boiaria, scilicet locus Baiuvariorum).

Inter annos 450–400 a.C.n., tribus Boiorum invaserat Italiam transpadanam, sed erant victi prope lacum Vadimonem anno 282, et totaliter a Scipione Nasica anno 191.

Categoria:Gallia Cisalpina
Categoria:Historia Germaniae
!
Euclides

[thumb|Euclides (hic falso [Euclides Megarensis|Megarensis nominatus) ab Iusto Gandavino ca. 1474 pictus.]]

**Euclides Alexandrinus** (Graece ) est clarissimus mathematicus antiquus, qui saeculo quarto a.C.n. Alexandriae, Ptolemaeo I regnante (304–293 a.C.n.), floruit. Plurimum innotuit opere magno, quod *Elementa* (''*) inscribitur. Hoc opus in tredecim consistit libris, quorum primi quattuor theoremata geometriae planae, libri quinti et sexti theoriam , libri septemi usque ad nonum theoriam arithmeticam per formas geometricas descriptam, ultimi denique tres libri  tractant.

## Opera 
Praeter *Elementa,* Euclides nonnullos libros minores scripsit:
* *Optica*
* *Catoptrica,* opera geometriae in visum phaenomenorum luminosorum adhibitae
* *Phaenomena,* descriptionem geometricam sphaerae caelestis continens
* Sectio canonis (Graece **), mathematicam musicae theoriam continens
* *Data,* de quantitatibus vel aliis notionibus datis in problematis geometricis
* ceteros plures partim Arabice tantum conservatos, partim ab aliis auctoribus citatos

* Geometria Euclidea
* Mathematica
* 4354 Euclides

## Nexus externi 
* Euclidis *Elementorum* versio Latina, a  facta (Oxoniae: 1747).
* Euclidis *Elementorum'' versio Latina, ab Isaaco Barrow facta (Londinii: 1659).

Categoria:Nati saeculo 4 a.C.n.
Categoria:Mortui saeculo 4 aut 3 a.C.n.
Categoria:Euclides
Categoria:Mathematici Graeci antiqui
Lingua Finnica

**Lingua Finnica** est una ex linguis Balto-Finnicis, quae ad ramum Finno-Ugricam linguarum Uralicarum pertinet. Ex linguis Finno-Ugricis tres tantum linguae, q.s. Finnica, Estonica, Hungarica, statu publico utuntur. 

## De Finnice loquentibus 
Circiter 4.9 miliones hominum sunt, qui lingua Finnica utuntur sermone patrio, secundo autem sermone plus dimidia pars milionis. Praeterea Finnice loquentes habitant in Suecia (c. 300&thinsp;000), Norvegia (c. 12&thinsp;000), Carelia orientali et Ingria (50&thinsp;000-100&thinsp;000) atque alibi, sicut in Australia et Civitatibus Foederatis Americae.

[thumb|Linguae Finnicae primum lexicon: [Daniel Iuslenius|Danielis Iuslenii *Fennici Lexici Tentamen*, 1745]]

## Grammatica 
Lingua Finnica ad linguas agglutinativas pertinet. 

### Abecedarium 
[thumb|Linguae Finnicae abecedarium primus compegit [Michael Agricola.]]
Abecedarium Finnicum abecedarium Nordicum est:

A B C D E F G H I J K L M N O P Q R S T U V W X Y Z Å Ä Ö

a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z å ä ö

### Exemplum declinationis casuum 
*** **N.B.** Conversiones non exactae sunt.

## Declinatio nominum Finnicorum Latina 
Finni, qui eximii Latinistae sunt, suum habent modum indigena nomina propria Latine declinandi:

## Exemplum: Pater noster 
## Notae 
!
Festum Gratias Agendi

thumb|"Freedom from Want" ("Libertas a Penuria") a Normano Rockwell.**Festum Gratias Agendi** seu **Gratiarum Agendarum** seu **Gratulationis**, sive **Actio Gratiarum** sive **Supplicatio** sive **Gratiasagentia** sive, Anglice, **Thanksgiving** est festum Americanum (exstat etiam simile Canadense) quod commemorat primam messem Peregrinatorum. Ipsi enim Peregrinatores, magno periculo famis minante, in uberam messim gratias Deo agere volebant, qua de causa magnam cenam dederunt, ad quam et indigenae, e quibus Squantum celeber, ipse fidem Christianam confitens, perigrinatoribus magno fuit subsidio, cibum ferentes advenerunt.

[thumb|[Canada|Canadenses gratiarum agendarum epulae.]]
Et hodie festum epulis celebratur. Americani longa itinera faciunt ut possint una cum familia celebrare. Cenae solita mensa prima constat ex carne gallopavonacea, saepissime farragine quodam farcta et cum iure oxycoccino adposita.

Festum Gratias Agendi celebratur quarta die Iovis mensis Novembris.

## Bibliogrphia 
* James W. Baker, *Thanksgiving: The Biography of an American Holiday*. Hanover: University Press of New England, 2009. ISBN 978-1-58465-801-6

*Dies Gratulationis (Civitates Foederatae)

Categoria:Agricultura in societate
Gratias Agendi Festum
Categoria:Gratitudo
Categoria:Ritus Novembris
Nunc dimittis

**"Nunc dimittis"** est prex Simeonis *prophetae,* canticulum in Evangelio secundum Lucam, saepe ultimum carmen ad operam religiosam adhibitum.

## Liturgia et musica
Nunc Dimittis est usitatum canticulum evangelicum Completorii, sicut Benedictus et Magnificat sunt usitata Precum Matutinarum et Vesperarum canticula. Ergo in liturgia horarum nocturna multarum denominationum occidentalium recitatur, inter quae Preces Nocturnae in  Libro Precum Publicarum Anglicano anni 1662, Completorio in Libro Precum Anglicano anni 1928, et officio precum nocturnarum in *Common Worship* Anglicano, atque in officiis Completorii in ecclesiis Catholica et Lutherana. In moribus orientalibus, canticulum in Vesperis Ecclesiarum Orthodoxarum invenitur. Una ex eius latissime notis carminibus in musica conversis in Anglia et America Septentrionali est cantus planus Thomae Tallis.

## Textus 
Verba huius precis sunt:

:Nunc dimittis servum tuum, Domine,
:secundum verbum tuum in pace.
:Quia viderunt oculi mei salutare tuum,
:quod parasti ante faciem omnium populorum.
:Lumen ad revelationem gentium
:et gloriam plebis tuae Israel.

## Notae

Categoria:Preces Christianae
Categoria:Evangelium secundum Lucam
Nanguinata

[thumb|Nanguinatam vibrat [heros|herois Iaponica nomine *Ishi-Jo*.]] 
thumb|Nanguinata.
**Nanguinata** (*-ae*, f.) sive Iaponice *Naginata* (なぎなた, 長刀 seu 薙刀) est armaturae hastatae genus Iaponicum, vidubio simile. Recentiores Iapones tale ferramentum mulieribus aptum habuerunt. Consistit ex hastili ligneo, cum ferro curvo (acie convexo). Saepe est "crux" seu scutellum inter hastile et laminam. Nonnumquam in calce nanguinatae est pomellum seu cuspis, quae naginatam armamentum biceps efficit. Longitudo conti solet hominis eam deportantis aequari, ferrum autem solet esse duos tresve pedes Iaponicos longum esse. Sicut gladiorum Iaponicorum lamina nanguitatae egregia chalybis temperatura excuditur. 

## Historia
Nanguinata primum evidetur in libro *Kojiki* anni 712, et a sacerdotibus bellatoribus Iamambuxis, in aevo qui Nara dicitur, circa 750 adhibebatur. In tabulis proeliis anno 936 depictis, nangitata in usu videtur. Additio ocrearum (*sune-ate*) armis Iaponicis verisimiliter effecta est causa vulnerum nanguitatis inflictorum. Saeculo 17 praevalentibus sclopetis usus nanguitatae in pugno commisso valde diminuta est.

## Usus
Nanguinata punctim feriri potest, sed eo quod tam bene libratur pondus ferramenti, saepius vibrantur vel volvuntur ut magnum et latum contiguum describitur: ferri curvitura praestat caesim vulnerare. Deportans peritus quinque pedes altus posset, aiunt, 380 pedes quadratos terrenae apertae et planae contegere, qua de casa tales homines saepe dispositi sunt ut campum ab hostibus apperirent. Et ars naguinatae ars martialis Iaponica est.

## Fontes Latini
*1589 Maffeii *Historiae Indicae*, p. 294: 
:"accedit pilum auro argentoue bracteatum, falce præfixum: nanguinatam appellant."http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/mylimedio/dl/page.do?bookid=607596&tocid=0&page=150&pageseq=150 
*1605 Hayi *De Rebus Iaponicis Indicis et Peruanis Epistolae Recentiores*, p. 168
:"Adhæc misit Nanguinatã, (quod instrumentum est bellicum, simile hellebardæ, sed longiore hastili) perinde ornatam."http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/mylimedio/dl/page.do?bookid=569983&tocid=0&page=86&pageseq=86
*1649 Varenii *Descriptio Regni Iaponiae*:
:"Peditum singuli acinaces duos gestant : præter hos sclopetum, hastas longas & quas vocant Nanguinatas, Maffeus Nanguinatam interpretatur pilum auro argentóve, bracteatum, falce præfixum." (p.57)http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/mylimedio/dl/page.do?bookid=472563&tocid=0&page=37&pageseq=37
:"milites tam Dayri quam Cæsaris dispositi *(*omnes induti oblongis albis tunicis, capite gestabant nigram lacca oblitam galeam, armati duobus gladiis incurvis, quos acinaces vocamus, & una Nanganetta (sive Japonica hasta) arcebant populum & liberum carpebtis atque equitatui fervabant iter." (pp. 97-9)http://www.tulips.tsukuba.ac.jp/mylimedio/dl/page.do?bookid=472563&tocid=0&page=57&pageseq=57

## Notae

Categoria:Arma nociva
Categoria:Verba Iaponica mutuata
Constantinus Cabaphes

[thumb|Cabaphes anno fere [1900.]]
**Constantinus Petri f. Cabaphes** (Graece: Κωνσταντίνος Πέτρου Καβάφης; Anglice: *Constantine P. Cavafy*; natus Alexandriae in Aegypto 29 Aprilis 1863; vitae defunctus Alexandriae 29 Aprilis 1933) fuit diurnarius et poeta magni momenti Graecus.

## Vita
Cabaphes natus est Alexandriae in Aegypto, patri mercatori diviti. Patre autem anno 1870 mortuo, opus erat ut familia in Liverpolium Britanniae migraret. Cum ei anno 1882 Alexandriam remigrarent, anno 1885 odio in peregrinos saeviente et ad tumultum incitante, coacti sunt et iterum se Constantinopolin effere. Denique Cabaphae contigit ut Alexandriam regrederetur, ubi totam vitam reliquiam peregit.

Diurnarii munere in principio fungebatur, dein triginta annos magistratus Aegyptii. Annis a 1891 ad 1904, carmina amicissimorum gratia luci dabat, modicas laudes vitae suae accipiens. Anno 1933, mortui Cabaphae fama aucta est, et nunc poeta summus huius aetatis Graecitatis esse late habetur.

## Opera
Cabaphae opera facta est ut poesis Graeca revivisceret et ab omnibus et domi et per orbem agnosceretur. Poemata solent breviter sed intime hominum (aut fictorum aut verorum) vel cultuum civilium mores depingere, qui magnas partes in cultu civili Graeco egerant. Dubia futura, voluptates sensuales, mores et psychologia hominum singulorum, homosexualitas, et nostalgia sunt themata praecipua. Vitam reclusam agens, paene omnino ignotus erat usque ad summos dies. Praeter argumenta tempori suo insolita, carmina versuta et versitili arte componuntur, quae per translationem modo aegre elucet. Hodie carmina sua in scholis Graecis docentur.

## Bibliographia
Cabapha vivo, carmina selecta in parvis libellis, ex suo impressis tantum edebantur. Primus liber publicus erat *Ποιήματα* (*Poemata*) (Alexandriae, 1935).

; Eruditio
*Keeley, Edmund. 1976. ''Cavafy's Alexandria''. Princetoniae: Princeton University Press. ISBN 0-691-04498-8. 

## Carmina nonnulla
*Θερμοπύλες
*Περιμένοντας τους Βαρβάρους

## Nexus externi
*Situs proprius, cavafis.compupress.gr

Categoria:Auctores Neograeci
Categoria:Homosexualitas
Categoria:Poetae Graeciae
Categoria:Scriptores Aegypti
Shangri-La

**Shangri-La,** in mythistoria *Lost Horizon* Iacobi Hilton, anno 1933 edita, est locus amoenus in montibus Himalayanis situs. Prospectus valde mirifice amoenus est, ubique detentus, pacis in ambitu atque iucunditatis, tempus.

*Shambhala

## Nexus externi
* Liisa Berg, Shangri-La, www.kaiku.com

Categoria:Himalaia
Categoria:Loci ficticii
Categoria:Utopiae
Avia

[thumb|Deliciae aviae ([Graece Η Αγαπημένη της Γιαγιάς). Opus pictoris Graeci Georgii Iakovidis (1853–1932)]] 

**Avia**  est mater vel patris vel matris. Avia est uxor avi.

Categoria:Familia
Testis

**Testis**, saepe sensu iuridiciali, est quaevis persona naturalis, quae aliam personam vel eventum observavit. Vocabulum est *testor, testātus sum, testārī* atque actio visibilis *testimōnium, -ī *n* appellatur. 

### Sensu iuridiciali 
Iudices saepe testes rogant, ut casum iuris iudicare possint.

### Sensu religioso 
In Bibliis Sacris, evangelistae Matthaeus et Ioannes Evangelista testes vitae Iesu Christi fuisse dicuntur.

* Ius
* Notarius
* Testes Iehovah
* Testimonium fidei

## Bibliographia
* Garraghan, Gilbert J. 1946. *A Guide to Historical Method.* Novi Eboraci: Fordham University Press. ISBN 0-8371-7132-6.
* Gottschalk, Louis. 1950. *Understanding History: A Primer of Historical Method.* Novi Eboraci: Alfred A. Knopf. ISBN 0-394-30215-X.
* Johnson, M. K. 2001. "False Memories, Psychology of." *Encyclopedia of the Social and Behavioral Sciences,* ed. N. J. Smelser et P. B. Baltes, 5254–59. Amstelodami: Elsevier.
* Lakatos, I. 1970. "Falsification and the methodology of scientific research programmes." In *Criticism and the Growth of Knowledge,* ed. I. Lakatos et A. Musgrave, 59–89. Cantabrigiae: Cambridge University Press.
* Loftus, Elizabeth F. (1979) 1996. *Eyewitness Testimony.* Ed. retractata. Cantabrigiae Massachusettae: Harvard University Press.
* Read, J. D. 2001. "Eyewitness Memory: Psychological Aspects." *Encyclopedia of the Social and Behavioral Sciences,* ed. N. J. Smelser et P. B. Baltes, 5217–21. Amstelodami: Elsevier.
* Roediger III, H. L. 2001. "Reconstructive Memory, Psychology of." *Encyclopedia of the Social and Behavioral Sciences,* ed. N. J. Smelser et P. B. Baltes, 12844–49. Amstelodami: Elsevier.
* Ross, D. F., J. D. Read, et M. P. Toglia. 1994. *Adult Eyewitness Testimony: Current Trends and Developments.* Novi Eboraci: Cambridge University Press.
* Shepherd, J. W., H. D. Ellis, et G. M. Davies. 1982. *Identification Evidence: A Psychological Evaluation.* Aberdoniae: Aberdeen University Press.
* Thompson, C. P., D. Herrmann, J. D. Read, D. Bruce, D. G. Payne, et M. P. Toglia. 1998. *Eyewitness Memory: Theoretical and Applied Perspective.'' Mahwah Novae Caesareae: Erlbaum.

Categoria:Munera
Rafael del Riego

**Rafaël del Riego y Flórez** (* Tuña in vico 9 Aprilis 1784 aut 24 Novembris 1785 – † Matriti 7 Novembris 1823) erat generalis praefectus Hispanicus et vir politicus liberalis.

Del Riego natus est *Tuña* in Asturia. Postquam ab Universitate Oveteni anno 1807 graduatus est, migravit Madrito, ubi nomen dedit. Anno 1808, in Bello Paeninsulari, captus a Francis et in Scoriali inclusus est; inde denique effugit.

Die 10 Novembris, Proelii *Espinosa de los Monteros* fuit particeps; postea, iterum incarceratus est. Post tres dies traditus est Franciae, et denique missum factus est. Per Angliam et Germaniam migravit; anno 1814 in Hispaniam rediit, iterum nomen dans, nunc colonellus locumtenens.

Inter sex annos monarchiae absolutae, cum francomurariis et liberalibus contra Ferdinandum VII coniuravit. Anno 1819, hic rex decem cohortes pugnatum in bellis Australo-Americanis libertatis formavit. Del Riego cohortem Asturica imperavit. In adveniendo autem Gades, cum tribunis aliis tumultuati sunt 1 Ianuarii 1820, restitutionem formae civitatis 1812 postulaverunt. Hoc erat incipium belli civilis Hispanici. Milites del Riego per urbes Baeticas processerunt, expectantes seditionem contra regem incitare, sed incolae neglexerunt. In Gallaecia autem, seditio coepta est, quae per Hispaniam celeriter increvit. Die 7 Martii 1820, regium Madriti palatium a militibus sub generali praefecto Ballesteros circumclusum est, et 10 Martii rex restitutionem formae civitatis adsensus est.

Nova "progressistica" respublica del Riego ad campi marescallum promovit, et capitaneus generalis Gallaeciae fecit. A 8 Ianuarii 1821 imperavit Aragoniam et ad Caesaraugustam migravit. Die 18 Iunii, Maria Teresa del Riego y Bustillos patruelem suam in matrimonium duxit. Die 4 Septembris 1821, propter seditionem republicanam, falso accusatus est republicanismi et incarceratus est. Fama autem eius increvit, et Madriti liberationem eius clamaverunt. Martio 1822, designatus est ad Cortes Generales et denique missum factus est.

Decembri mense 1822, in Consilio Veronensi, civitates Foederis Sancti existimaverunt Hispaniam republicanam periculum esse ad libramentum Europae, et Francia delecta est monarchiam in Hispaniam restitutum. Die 7 Aprilis 1823, exercitus Francicus fines transivit. Del Riego Exercitum Tertium imperavit, hostes repugnans ac regis fautores loci. Die 15 Septembris, proditus est, et vinculatus in oppido *Arquillos,* Iaenae. Matritum traditus est. Etiamsi amnestia absoluta nuntiata erat, regia diiudicavit del Riego sons perduellionis esse, eum parlamentarium qui suffragium contra regem tulisse. Die 7 Novembris 1823, ipse in Cibata trivio Madriti suspensus est. 

## Memoria 
"Himno de Riego," cantus in honore del Riego scriptus, fuit patrium Reipublicae Hispanicae Secundae carmen (1931–1939). Hodierne imago sua in Cortibus Generalibus exhibita est.

Categoria:Ductores exercitus
Categoria:Politici Hispaniae
Categoria:Francomurarii
44 a.C.n.

C. Iulio Caesare et M. Antonio consulibus
## Eventa 
* 14 Februarii : ex senatus consulto Caesar dictator perpetuus factus est.
* 15 Februarii, Lupercalibus, Marcus Antonius qui et consul et magister lupercorum Iuliorum erat, Gaio Caesari dictatori perpetuo in Rostris sedenti diadema sponte sua porrexit. Gemente circumstante populo, ornamentum regium recusavit quidem Caesar sed ab illo tempore adfectator regni esse multis videbatur. Quod factum coniuratos ad caedem properandam incitavit.
* 15 Martii (Idibus) : Caius Caesar a senatoribus coniuratis in Curia Pompeia occisus est.
* 17 Martii : Senatusconsulto amnestia de hac caede decreta quidem est sed acta Caesaris confirmata sunt, in primis magistratus in proximos annos designati. Nec praemia interfectoribus data sunt nec Caesar tyrannus appellatus est. Hanc mediam viam invenerat consul Marcus Antonius.
*Aprili ineunte : lex Antonia de dictatura in perpetuum tollenda.
* 2 Septembris: Philippica Prima Ciceronis in M. Antonium.

## Nati 
## Mortui 
* 15 Martii: C. Iulius Caesar (natus Romae 100 a.C.n.)
* Publius Sittius, eques Romanus
*Mense Maio : Publius Servilius Vatia Isauricus, vir consularis, nonaginta annos natus.
* Pharao Ptolemaeus XIV Aegypti 
* Burebista, rex Daciae

## Principes mundi 
* Aegyptus: Pharao Ptolemaeus XIV; Pharao Cleopatra VII; Pharao Ptolemaeus XV
* Dacia: Burebista rex; Comosicus rex
* Roma: C. Iulius Caesar; Marcus Antonius
Memela

thumb|right|Memela portus plus quam 20 miliones tunnarum onerum per annum tractat.
**Claipeda** (Lituane: *Klaipėda*), olim **Memela** (Germanice: *Memelburg* seu *Mimmelburg*) est solus portus maritimus Lithuaniae ad Mare Balticum. Erant 183 828 incolae anno 2008, anno autem 1989 202 900. Claipeda hodierna portus traiectus est inter Sueciam, Daniam, et Germaniam. Sita est apud ostium Memelae fluminis.

## Historia 
Claipeda a tribubus Balticis saeculo 12 condita est. Perdiu erat Prussiae Orientali et *Memel* vocabatur.

Haec urbs portus ab Equitibus Teutonicis in 1252 condita est, et nota est ut *Castrum Memele.* Anno 1254, Memelae ius urbanum Hanseaticum data est. Ab Equitibus Teutonicis haec area conversa est ad religionem Christianam. Pax ad Mare Mełno finem inter Prussiam et Lithuaniam fixit. Memela in Prussia inclusa est, et hic finis immutatus erat usque ad 1919; fuit inter fines diuturnissimos Europae.

thumb|right|Figura historica Memelae urbis.
Anno 1474, Memela a Lege Culmensi urbium Prussicarum gubernata est. Anno 1525, Memela ducalis, sub Alberto Brandenburgensi conversa est ad Lutheranismum. Hoc erat principium prosperitatis pro urbe et portu, quia Prussia Ducalis erat feudum Polonicum et serius pars Reipublicae Poloniae et Lithuaniae. Haec urbs finalis erat portus pro Lithuania, et benefacta est a loco prope ostium Memelae fluminis. Haec prosperitas finita est inter 1629 et 1639 quando Memela invasa est a Suecia. Pluries restaurata est, et 75 anni postea multi homines in Memela a pestilentia caesi sunt. Cum creatione foederati Germaniae anno 1871, Memela fuit urbs maxime septentrionalis et orientalis Germanica.

Anno 1919, Memela sub protectione Foederis Triplicis data est. Post Pactum Versaliarum, terra circum Memelam separata est a Germania, et autonomia sub occupatione Francica instituta est. Milites Lithuani autem sub Budrys praefecto anno 1923 aggressi sunt, et Franci milites exierunt. Memela a Regno Germanico annexa est 22 Martii 1939, post annexationes Austriae, Sudetenlandiae, et Cechoslovachiae.

In dimicationibus Belli Orbis Terrarum II, ab fine 1944 ad 1945, incolae fugerunt, et urbs capta est ab Exercitu Rubro Ianuario 1945 et reddita est Lithuanae reipublicae sovieticae.

Multi incolae deportati sunt Siberiae, et ceterum Germaniae.

Memela a 1947 nominata est **Claipeda,** pro nomine Lithuano.

## Claipedenses clari 
* Simon Dach, 1605–1659, poeta
* Michael Wohlfahrt, 1687–1741, dux religiosus Americanus
* Fridericus Guilelmus Augustus Argelander, 1799–1875, astronomus
* Georgius Adomeit, 1879–1967, pictor Americanus
* Hans Henning Atrott, natus 1944, philosophus Germanicus

## Nexus externus 
* Situs officialis  
* Historia Memelae et Claipedae (Anglice)
* Claipedae Universitas (Anglice, Lituane)

Categoria:Urbes Lituaniae
Categoria:Urbes hanseaticae
!
Inventor

**Inventor** est homo magni ingenii qui instrumentum facit, quod numquam in hominum mente prius conceptum est. Antiquis *inventor* dicebatur et qui primus aliquid verbis (non utilem vero rem) fecit, velut Lucilius qui *inventor* saturae habitus est, vel Aesopus *inventor* fabellarum.

Alteri inventores ob illud a se inventum gloriam summam atque multum pecuniae adipiscuntur, alteri autem inopes manent.

## Inventores notabiles 
*Archimedes
*Iohannes Gutenbergius
*Leonardus Vincius
*Galilaeus Galilaeus
*Beniaminus Franklin
*Alexander Graham Bell
*Thomas Edison

* Chindogu
## Bibliographia 
*Commentarius de Inventore ex Britannica
Categoria:Munera
Categoria:Technologia
Summa theologiae

thumb|Pagina e libro manu scripto, *Summam* continente
**Summa theologiae** seu **Summa theologica**, opus notissimum Theologiae Scolasticae, a Thoma Aquinati scripta, qua quaestiones responsaque theologiae illius temporis consummabat.

## Partes
STh, in abbreviata, est in partes sequentes divisa:

*Pars Prima vis proemium ad STh I
*Prima secundae partis
*Secunda secundae partis
*Pars Tertia
*Supplementum tertiae partis

## Notae

* Aseitas

## Nexus externi
### Summa theologiae
*Versio Electronica Latina; CORPUS THOMISTICUM, Sancti Thomae de Aquino, Summa Theologiae, prooemium
*THOMAS AQUINAS: SUMMA THEOLOGIAE
*Thomas von Aquin: Die Summa theologiae. (Hrsg. v. Speer, Andreas. ISBN 978-3-11-017125-9)
*: *[…] Summa theologi**ae**: Die Deutsche Thomas-Ausgabe. Vollständige, ungekürzte deutschlateinische Ausgabe der Summa theologi**ca**. Übersetzt und kommentiert von Dominikanern und Benediktinern Deutschlands und Österreichs. […]*

### Summa theologica
*SUMMA THEOLOGICA. ANGELICI DOCTORIS SANCTI THOMAE AQUINATIS

Categoria:Libri theologici
Categoria:Italiae scripta
Categoria:Litterae Latinae mediaevales
Categoria:Scholastica
Categoria:Scripta saeculo 13
Categoria:Thomas Aquinas
Te Deum laudamus

thumb|350px|Locus psalmi idiotici "Te Deum laudamus" in organo duplo parallelo

"**Te Deum laudamus**" est psalmus idioticus vel hymnus Ambrosianus, cantus laudis et gaudii, saepe hodie hymnus gratulationis appellatus, Niceto, episcopo Ramesianae, usitate attributus.

## Textus 
:Te Deum laudamus:
:te Dominum confitemur.
:Te aeternum Patrem
:omnis terra veneratur.
:Tibi omnes Angeli;
:tibi caeli et universae Potestates;
:Tibi Cherubim et Seraphim
:incessabili voce proclamant:
:Sanctus, Sanctus, Sanctus, Dominus
:Deus Sabaoth.
:Pleni sunt caeli et terra
:maiestatis gloriae tuae.
:Te gloriosus Apostolorum chorus,
:Te Prophetarum laudabilis numerus,
:Te Martyrum candidatus laudat exercitus.
:Te per orbem terrarum
:sancta confitetur Ecclesia,
:Patrem immensae maiestatis:
:Venerandum tuum verum et unicum Filium;
:Sanctum quoque Paraclitum Spiritum.
:Tu Rex gloriae, Christe.
:Tu Patris sempiternus es Filius.
:Tu ad liberandum suscepturus hominem,
:non horruisti Virginis uterum.
:Tu, devicto mortis aculeo, aperuisti
:credentibus regna caelorum.
:Tu ad dexteram Dei sedes, in gloria Patris.
:Iudex crederis esse venturus.
:Te ergo quaesumus, tuis famulis subveni:
:quos pretioso sanguine redemisti.
:Aeterna fac cum sanctis tuis in gloria numerari.
:Salvum fac populum tuum,
:Domine, et benedic hereditati tuae.
:Et rege eos, et extolle illos usque in aeternum.
:Per singulos dies benedicimus te;
:Et laudamus Nomen tuum in saeculum, et in saeculum saeculi.
:Dignare, Domine, die isto sine peccato nos custodire.
:Miserere nostri domine, miserere nostri.
:Fiat misericordia tua,
:Domine, super nos, quemadmodum speravimus in te.
:In te, Domine, speravi:
:non confundar in aeternum.

* Cantus Gregorianus
* Antonius Bruckner
* Marcus Antonius Charpentier
* *Tosca*

## Nexus externi 
* Versio Anglica
* Tonus Sollemnis - Cantus Gregorianus

Categoria:Hymni Christiani
Categoria:Psalmi idiotici
Categoria:Preces Christianae
Coburgum

[thumb|upright=0.4|left|[Insigne oppidi Coburgi: Caput Sancti Mauritii]]
thumb|Despectus in mediam urbem.
thumb|Vici oppidani.
thumb|180px|Locus Coburgi in Germania
**Coburgum** seu **Coburgium** est oppidum in Bavaria septemtrionali, cui anno 2012 erant 41&thinsp;022 homines.

Burgus Coburgi (Germanice *Veste Coburg*) inter maiores burgos Germaniae est. 

Insigne Coburgi caput Sancti Mauritii monstrat.

Multi homines oppidum visitant, ut forum, aedificia antiqua, et omne quidem burgum spectent et historiam oppidanam discant.

## Res gestae 
Reformator Martinus Luther 1530 aliquamdiu in burgo Coburgi vixit, partesque Veteris Testamenti Bibliae in sermonem Theodiscum reddidit.

Quamquam Coburgum per multa saecula ad Thuringiam pertinuit, ab anno 1920 pars Bavariae est.

## Praeclari cives 
Coburgi olim vixerunt aut nati sunt et hodie vivunt multi illustres viri atque feminae:

### Nati 
* Henricus Rückert, historicus et philologus
* Wolfgangus Stammberger (1920–1982), vir publicus factionis FDP

### Mortui 
* Fridericus Rückert (1788–1866), poeta
* Wolfgangus Stammberger (1920–1982), vir publicus factionis FDP

* Indicem Communium Bavariae

## Nexus externi 
* Pagina officialis  
* Conspectus praesens fori Coburgi

Categoria:Urbes Bavariae
Inventum

[thumb|175px|[Alexander Volta primam pilam electricam tenet. Volta unus ex inventoribus maximi momenti agnoscitur.]]
[thumb|150px|Primus [globulus electricus a Thoma Edison inventus.]]
**Inventum**  est aliquid novi ab homine factum vel apertum, quod nemo antea fecerat aut noverat. Inventor est qui inventum parit. Nonnulla inventa, e.g. globulus electricus, vitam hominum faciliorem faciunt. Alia inventa, praesertim ea generis chindogu, sunt haud utilia.

*Creativitas
*Innovatio
*Litterae patentes (articificium)
*Licentia
*Mutatio technologica
*Proprietas intellectualis

## Bibliographia
*Aharonian, Gregory, et Richard Stim. 2004. *Patenting Art and Entertainment.*
*Asimov, Isaac. 1989. ''Asimov's Chronology of Science and Discovery.* Novi Eboraci: Harper & Row. ISBN 0060156120.
*De Bono, Edward. 1974. *Eureka! An Illustrated History of Inventions from the Wheel to the Computer.* Londinii: Thames & Hudson.
*Fuller, Edmund. 1955. *Tinkers and Genius: The Story of the Yankee Inventors.* Novi Eboraci: Hastings House.
*Gowlett, John. 1992. *Ascent to Civilization.* McGraw-Hill, Inc. ISBN 0075443120.
*Meyer, Jerome S. 1956. *Great Inventions.* Novi Eboraci: Pocket Books.
*Platt, Richard. 2003. *Eureka!: Great Inventions and How They Happened.*

## Nexus externi
*Cameron, Julia. *The Artists' Way.''

Categoria:Creativitas
!
Categoria:Scientia
Categoria:Technologia
Oasis

[thumb|Oasis in [Libya sita]]
**Oăsis** (-is f.) est locus in desertis situs herbis arboribusque virens, ubi aqua et fontes sunt, quamquam aqua in solitudine non solet inveniri.

Homines et animalia solitudinem transgressa in oasibus recreari possunt.

## Notae
## Nexus interni
* Geographia
* Oecosystema

## Nexus externi
* De oasibus in *Britannica* 
* De oasibus in *Encyclopaedia Russica magna* 

Categoria:Aqua
Categoria:Geographia physica
!
Varadinum

thumb|450px|left|Curia Varadini.
**Varadinum** (Dacoromanice: *Oradea*;Hungarice: *Nagyvárad*; Theodisce: *Großwardein*) urbs in Romania est, in Biharensi comitatu Transsilvaniae. Urbs ipsa 196.367 incolas habet (secundum censum 2011); area metropolitana cuncta circa 220,000 habet. Varadinum inter urbes florentissimas Romaniae est.

## Geographia 
Urbs prope finem Hungaricam est, ad Chrysium Rapidum flumen.

## Historia 
Varadinum historiam inivit in 1113. Arx Varadinensis, cuius ruinae etiamnunc manent, primo in 1241 nominatus est propter reparationes rapidas et subsidiarios necesse ut impetum in urbem a Mogolibus et Tartaris praeveniant. Non ante saeculum 16 autem erat quod urbs in vero increscere incepit. In saeculo 18, Franciscus Antonius Hillebrandt architectus Vindobonensis urbem designavit secundum modum Barocum; a 1752 multa aedificia historica constructa sunt, sicut Ecclesia Cathedralis Rom.Cat.(baroc), Palatium Episcopi, et *Muzeul Ţării Crişurilor* (Museum Terrae Chrysii).

## Oeconomia nationalis 
Varadinum perdiu inter urbes florentiores Romaniae erat, propter locatione prope finem Hungaricam quae portus ad Europam Occidentalem esse facit. Post 1989, Varadinum renovationem fiscalem expertum est, non nimis de industria technica sed magis de industria ministratoria, propter basim sua consumptorum.

Varadini ratio inopiae negotii 6.0% est, minus quam Romaniae cunctae sed maius quam Biharensis comitatus 2%. Varadinum moderne producit 63% Biharensis comitatus productionem industrialem, dum 34.5% populationis comitatus habet. Industriae praecipuae sunt supellex, textilia et vestis, calceamenta, et cibi.

In 2003, Lotus Mercatus in Varadino patuit, urbis primum forum mercatorium.

## Ethnologia 
Secundum censum 2002, assunt:
* Valachi: 145,295 (70.4%)
* Hungari: 56,830 (27.5%)
* Zingari: 2,466 (1.2%)
* Germani: 566 (0.3%)
* Slovaci: 477 (0.2%)
* Iudaei: 172
* Ucraini: 76
* Bulgari: 25
* Russi: 25
* Servi: 17
* Bohemi: 9
* Turcae: 9

## Quartarii 
Urbs comprehendit hos vicos, qui quartarii vocatur (Dacoromanice: *cartiere*):
* Centru Oradea *(Medii Varadini)*
* Vie *(Vitis)*
* Nufărul *(Nymphaea)*
* Rogerius
* Velenţa
* Cantemir
* Ioşia

## Vehicula publica 
Systema vehiculorum publicorum ab OTL administratur. Compositum est 3 traminum, et nonnullorum laophororum. Urbs tres stationes ferriviae habet: mediam, occidentalem, et orientalem. Occidentalis “Vest” in vico Ioşia est, et media “Oradea” in media urbe, prope vicum Vie.

## Cives clari 
### Nati 
* Nicolaus Olachus (1493 - 1563), archiepiscopus Strigonii
* Ianus Pannonius (1434 - 1473), poëta, episcopus, aulicus regis Hungarorum Matthiae Corvini
* Fridericus Schorr (1888 - 1953), cantor theatri lyrici Hunaricus
* Bruno Franciscus Straub (1914 - 1996), Hungariae praeses
* Ladislaus Ritli, rerum politicarum peritus

### Alii 
* Iohannes Vitez (1408 - 1472), archiepiscopus Strigonii annis 1445 - 1465

## Nexus externi 
* Pagina officialis Varadini (Romanice)
* Bihor Online (Nuntii Biharenses interretiales)


Categoria:Urbes Transsilvaniae