Crito Atheniensis

[thumb|upright=1.4|Crito mortui Socratis oculos comprimit. Sculpsit [Antonius Canova circa 1790.]]
**Crito** (Graece Κρίτων, natus Athenis circa 470 a.C.n.; mortuus post 399 a.C.n.) fuit dives civis Atheniensis e demo *Alopece*. Praecipue notus est ut Socratis fidelis amicus, cui coaevus et tribulis fuit. Ita protagonistam dialogi eponymi eum fecit Plato philosophus qui eum etiam in *Apologia*, *Phaedone* et *Euthydemo* memorabat. Item Xenophon eum in *Memorabilia* et *Convivium* introduxit.

## De dubio testimonio Diogenis Laertii 
In philosophorum vitis quas scripsit Diogenes Laertius e Critone philosophum Socraticum fecit, cui septemdecim dialogos Socraticos tribuebat. Hodierni hoc testimonium reiciunt, quia Crito iam septuaginta annos natus erat cum Socrates obiret, nec in coaevis scriptis dialecticae peritus videtur. In eadem brevi notitia, quattuor filios ei fuisse adfirmabat Diogenes, qui omnes Socratis discipuli fuissent (quod de Critobulo quidem dubitari non potest). In *Euthydemo* duos tantum filios memorat Crito quorum alter adhuc parvus, alter Critobulus iam adulescens.

## In scriptis Socraticis 
Crito iudicio Socratis adfuit atque pecuniam pollicitus est ad multam triginta minarum solvendam qua aestimatione sententiam mortis ab amico aversurum esse frustra sperabat. In *Critone,* Plato eum ostendit Socratem morte damnatum in carcerem visitantem atque hortantem ut peregre fugere vellet. Filios memorabat quos alioqui orphanos relicturus esset et opprobrium amicorum si homines eos pecuniae suae parcere maluisse quam saluti Socrati fore crediderint. Demonstrat parva pecunia corruptum iri qui eum peregre proficisci sinent atque sibi hospites esse in Thessalia qui libenter eum accipient atque tuebuntur. Postquam vero Socrates praecepta moralia quae omnibus ceteris rebus praeponebat explicare coepit cito intellexit vanumque inceptum deseruit atque cum amico consensit. Ultimis horis philosophi quoque, die quo cicutam bibit, adfuit atque per servos Xanthippen, Socratis uxorem, magna voce maerentem domum abducendam curavit et paulo post Undecim ministri monitiones Socrati rettulit. Philosophicae vero disputationi de immortalitate humanae animae non interfuit, audiendo contentus. Cum autem hora cicutae bibendae adpropinquavit, de ultimis officiis quae amici ei praestare possint Socratem interrogavit, cum de aliis tum et de funere. Socrates subridens ei respondit cum corpus aut sepelietur aut cremabitur, ipse iamdiu in alium locum ubi beati manent profectum fore. Ut sibi visum erit itaque faciat. Quin etiam iocose queritur quod tam longis de immortalitate animae argumentis ne Critonem quidem persuaserit. Haec est Ciceronis interpretatio et iudicium: ''cum enim de inmortalitate animorum disputavisset et iam moriendi tempus urgeret, rogatus a Critone, quem ad modum sepeliri vellet, 'multam vero' inquit 'operam, amici, frustra consumpsi; Critoni enim nostro non persuasi me hinc avolaturum neque mei quicquam relicturum. verum tamen, Crito, si me adsequi potueris aut sicubi nanctus eris, ut tibi videbitur, sepelito. sed, mihi crede, nemo me vestrum, cum hinc excessero, consequetur.' praeclare is quidem, qui et amico permiserit et se ostenderit de hoc toto genere nihil laborare*. Ultima Socratis verba et ipsa ad Critonem diriguntur cui mandat ut gallum Aesculapio debitum immolandum curet. Paulo postquam Crito ita facturum pollicitus est extremum spiritum emittit: tum Crito os oculosque amici comprimit. In *Euthydemo* Crito Socratem consulit de educatione filiorum quos e nobili uxore genuit, in primis Critobuli qui iam ad aetatem philosophicorum studiorum pervenit. De sophistarum et logographi cuiusdam meritis (eius nomen non detegitur sed Isocratem fuisse plerique putant) disputant. Scimus alioqui Critonem filium Socrati tradidisse ad philosophiam colendam.

In *Memorabilibus,* Xenophon Critonem nobis ostendit apud Socratem querentem quod a sycophantis lacesseretur qui falsis criminibus fingendis pecuniam sibi extorquere volebant. Divitias enim multas e pecore et agricultura ducebat. Socrates eum docuit quibus artibus amicum sibi parare posset quo velut cane adversus lupos uteretur. Atque ille Charedemus nomine mox sycophantas fugavit.

## Notae 
## Fontes 
*Cicero libro primo *Tusculanarum disputationum* 103
*Diogenes Laertius, *De vitis et dogmatibus clarorum philosophorum*   2.121
*Plato, *Crito*, *Euthydemus* (271a-d, 290e-293a, 304b-307c), *Apologia Socratis* (33d et 38b), *Phaedo* (59b et 60a et 63d-e et 115a-118a).
*Xenophon, *Memorabilia* (I.2.48 et II.9) et *Convivium''

## Plura legere si cupis 
*Yosef Z. Liebersohn, "Crito's character in Plato's "Crito"", *Harvard Studies in Classical Philology*, 2015ː 103-118 

Categoria:Discipuli Socratis
Categoria:Personae Platonis