Odyssea

thumb|*Odysseae* manuscriptum (codex Vaticanus Palatinus Graecus 7). Carminis quinti versus 319–350 cum scholiis.
[thumb|*[Odysseus.* Opus tessellatum in villa La Olmeda apud Pedrosa de la Vega in Hispania, saeculis quarto exeunte vel quinto.]]
[thumb|upright=1|*Odysseus et Sirenes.* Eponymum [Pictor Sirenum|Pictoris Sirenum vas, circa 480–470 a.C.n. Museum Britannicum.]]
[thumb|upright=1|*Odysseus et Sirenes: [scaena maritima.* Opus tessellatum Romanum,  Carthagini, saeculo secundo, nunc in Bardo Museum Tunisiae.]]

 est carmen epicum Graece saeculo octavo seu septimo a.C.n. compositum et Homero adscriptum. Historiam Iliadis post intervallum continuans, de itinere Ulixis post Bellum Troianum tractat.

## Argumentum
## Versiones
### Latinae
[thumb|Exemplar anno 1794 editum Homeri *Odysseae* et *[Batrachomyomachiae* falso Homero ascriptae.]]
Livius Andronicus primus *Odysseam* Latine versu Saturnio vertit, cuius versionis fragmenta habemus. Horatius in *Arte poëtica* (141—142) tres primos versus duobus reddit. De versione *Odysseae* Attii Labeonis, quam Persius (I 4) memorat, nihil servatur (dimidia pars versus *Iliadis* nota est). Aevum Medium Homerum nesciebat. Leontius Pilatus a Petrarca inspiratus *Odysseam* totam oratione soluta vertit, sed versio illius minime laudatur. Raphael Volaterranus *Odysseam* etiam oratione soluta cum primis tantum versibus hexametricis vertit (edita est versio cum versione *Iliadis* Laurentii Vallae, Brixiae 1474). Versio Francisci Aretini, anni 1462 facta, solum 1507 Argentorati sine nomine eius, sed Georgio Maxillo attributa, edita est. Andreas Divus et Henricus Stephanus *Odysseam* cum versione Latina prosaica ediderunt. Simon Lemnius totam *Odysseam* hexametris Latinis vertit. Alteram versionem plenam  hexametricam elegantiorem Bernardus Zamagna edidit anno 1777.

### Theodiscae
Inter linguas novas prima *Odysseae* versio Theodisca fuit, a Simone Minervio e Volaterrani textu Latino facta et anno 1537 edita. Post Minervium Ioannes Iacobus Bodmer versionem hexametricam fecit (1780) et Ioannes Henricus Voß (1781, editio altera 1792), cuiis versio Germaniae maxime laudatur; post eum etiam multae versiones hexametricae factae sunt. Ex oratione soluta factis notissima est versio a  composita; saeculo XX et aliae factae sunt metricae et prosaicae.

Anno 1956  versionem hexametricam in dialectum Bernanum confecit; anno 2008 Henricus Muller in linguam Luxemburgensem sex carmina interpretatus est.

### Hispanicae
Secunda versio *Odysseae* vulgaris a Gundisalvo Pérez facta est, qui anno 1556 versionem Hispanicam hendecasyllabis compositam edidit, quae et prima poetica, et prima e textu Graeco facta est. Sed post Perez tantum Mariano Esparza versionem octavis compositam anno 1837 Mexicopoli edidit. Versio poetica Antonii de Gironella (1851) Hispaniae notissima videtur. Versionem doctam oratione soluta Ludovicus Segalá y Estalella edidit anno 1910; factae sunt et aliae tempore recentiore.

### Francogallicae
Ab Iacobo Peletario prima versio Francogallica facta est; carmen primum et secundum versu decasyllabo rimis binis vertit anno 1547. Vesrionem plenam  versu Alexandrino edidit anno 1594. Saeculo XVII versiones vel imitationes oratione soluta factae duae editae sunt: Claudii Boitel (1619) variatio libera et Achillis de La Valterie, fabulae Romanicae assilmilata (1681).

Anna Daceria versionem prosaicam a multis laudatam anno 1716 edidit. Post Daceriam anno 1777 versio nova a  docta, sed versu Alexandrino; quam autem  (1785)oratione soluta facta est, sed pro ornametis falsis reprehendebatur. 

Saeculo XIX multae versiones oratione soluta factae sunt, quarum Caroli Francisci Lebrun (1819) et  (1843), quae multis usui erat, et Caroli Leconte de Lisle poetae Parnassici notemus. Postrema versio versu Alexandrino vero anno 1895 a  edita est.  *Odysseae* vertendae versu Alexandrino sine rimis usus est (1924), versu libero  (1955) et  versu quattuordecim syllabarum sine rimis (1995).  versionem suam (2010) hexametricam appellat.

### Nederlandicae
 primus *Odysseam* Nederlandice vertit, versu quinque accentibus cum rimis multis ordine complexo positis; e textu Latino versio facta est; carmina duodecim anno 1561 edita sunt, cetera 1601. Anno 1651 versio libera oratione soluta facta edita est, "G. v. S." inscripta; interpres fortasse Gilles van Staveren fuit.

Versionem novam oratione soluta   anno 1654 edidit. Prima versu Alexandrino a  anno 1719 edita est, altera ab Ioanne van 's Gravenweert (1823–1824). Anno 1889  primam hexametricam edidit. Inter recentiores multas hexametricas vel prosaicas versionem iambis quinque pedum a  anno 2016 editam notemus.

### Italicae
*Odysseae* prima versio fuit  opus posthumum anno 1573 editum octavis factum; satis libera est variatio. Versio plen oratione soluta a  edita est (1643), et illa libera.  versionem plenam et exactam, quamvis versu exsoluto (*verso sciolto*) compositam, fecit (1723) 

Anno 1822 versio Hippolyti Pindemonte edita est versu exsoluto facta, quae in Italiae laudes maximas accepit.

E recentioribus multis versionem hexametricam primam (sed non solam) a  factam (1924) nominemus et versionem  (1963), cuius oratio soluta in Italia serena et lectui apta habetur.

### Anglicae
Iambis septem pedum (cum dihaeresi post quartum) rimis binis primam versionem fecit Georgius Chapmanus, quam ab anno 1611 ad 1615 edebat. Multas laudes versio Chapmaniana accepit. Anno 1665 versio Ioannis Ogilbii chartographi rimata edita est et anno 1675 Thomae Hobbii philosophi clarissimi (iambis quinque pedum cum rimis cruce positis, *abab*). Anno 1726 versio Alexandri Pope distichis heroicis facta edebatur, Pope ipse carmina duodecim vertit;  carmina II, VI, VIII, XI, XII, XVI, XVIII, XXIII,  I, IV, XIX, XX.

 versu Miltonio (i.e. iambis quinque pedum sine rimis) factam versionem anno 1791 edidit. quae exacta putatur. 
Permultae tempore posteriore versiones factae sunt.

### Slavicae
Russice primam versionem Cyriacus Kondratovič ex editione Spondani oratione soluta annis sexagesimis saeculi XVIII fecit; adhuc inedita manet. Petrus Iekimov versionem alteram prosaicam anno 1788 edidit et tertiam Ioannis Martynov anno 1828. Basilii Žukovskij versio hexametrica tum laudatur, tum reprehenditur, sed multum in Russia valet. Alteram hexametricam  anno 1948 et tertiam, a multis laudatam, Vincentius Veresaev anno (1953) confecerunt. Sunt et recentiores aliquot.

Polonice primus Hyacinthus Przybylski tridecasyllabo *Odysseam* vertit anno 1815.  alteram tridecasyllabicam fecit (1873) et  tertiam (1924), ter editam. Ioannes Parandowski oratione soluta (1953). Recentissima est versio  (2020).

Bohemicam versionem primam oratione soluta  edidit (1844–1848). Hexametricas fecerunt  (1873) et Antoninus Škoda (1883–1885). E recentioribus versionem  versu libero factam (1940) notemus.

 versionem Croatam anno 1880 edidit.

Ucrainice saeculo XIX exeunte fragmenta *Odysseae* , Alexander Potebnja (partes rhapsodiarum  III, VII et VIII), Ioannes Franko (rhapsodiam primam) et Lesja Ukrajinka (tertiam et pars quartae) hexametris verterunt.  versionem hexametricam plenam edidit (pseudonyno *Petrus Bajda*, 1889–1892). Alteram  Boris Thenes anno 1963 edidit.

Primam versionem Slovacam hexametro compositam Miloslaus Okál edidit anno 1966.

### Hungaricae
Hungarice Andreas Dugonicius *Odysseae* variationem prosaicam edidit  anno 1780; versio laudata hexametrica a Stephano Szabó anno 1857 facta est; alteram hexametricam  anno 1906 composuit. anno 1909 versionem oratione soluta et  versionem fragmentorum 1920 ediderunt; hexametricam et Gabriel Devecseri anno 1947 fecit. Postremam  anno 1959 edidit.

### Scandinavicae
Danice Christianus Wilster primam plenam versionem fecit (1837), quae notissima (si non unica) manebat ad annum 2002, cum versio  edita esset. Ambae hexametricae sunt. 

Suecice versionem hexametricam  Erland Lagerlöf anno 1912 edidit. Versiones recentiores a  (1975) et ab  (1995) factae sunt. 

Versionem Norvegicam in *linguam Norvegicam novam* (*Nynorsk*) Arne Garborg anno 1918 edidit, in *linguam librorum* (*Bokmål*) Petrus Østbye fecit et anno 1920 edidit. Ambae hexametricae sunt.

Islandicam versionem Sveinbiörnus Egilli filius oratione soluta fecit.

### In terris Balticis
Anno 1895 Carolus Mīlenbahs versionem Lettonicam confecit. Otto Manninen versionem Finnicam hexametricam anno 1919 edidit; versionem oratione soluta Pentti Saarikoski poeta Finnicus clarus anno 1972 et alteram doctam et exactam Paavo Castrén anno 2016. Versionem Lituanicam primam  anno 1921 edidit. Alteram versionem Lithuanicam Antonius Dambrauskas anno 1979 edidit. Estonice Anna Öpik duodecim carmina anno 1938 edidit; plenam versionem  anno 1963 edidit.

### Lusitanae
Decasyllabo sine rimis poesi Lusitanae epicae proprio primam plenam versionem Udalricus Mendes fecit; multo post mortem eius edita est, anno 1928. Brevis textu Homerico est; nunc auctoritatem quandam habet. Hexametris usus est  (1941),  versu libero  (2003),  et Christianus Werner (2014), dodecasyllabo Traianus Vieira (2011).

### Catalanae
Versiones Catalanae vel oratione soluta, vel hexametro factae sunt.  duas versiones hexametricas fecit, primam anno 1919, secundam 1948, quae magnas laudes accepit. Hexametro et  usus est (2011). Oratione soluta  *Odysseam* vertit anno 1998.

### Ceterae
Neograecae multae versiones factae sunt, quarum versionem  (1914-1923), pentedecasyllabo compositam, sicut et carmina epica Neograeca popularia, et alteram vix non notissimam, a Nicolao Cazantzace et  versu decem et septem syllabis cum caesura post decimum anno 1965 editam.

Dacoromanicam Georgius Coşbuc versionem octavis versu decasyllabo composuit (1918); Georgius Murnu  alteram iambicam (1956); nova hexametrica a Daniele Slușanschi anno 2012 edita. 
 
Versionem Armenicam hexametricam Amazasp Ambartsumian anno 1958 edidit.

Hebraice  *Odysseam* annis vicesimis saeculi XX hexametris vertit. Ab  versu libero et versio anno 1996 edita est et ab  oratione soluta cum notis anno 2012; ab  versio hexametrica altera (2014) facta est.

E versionum Iaponicarum a  facta versu Iaponico quinque et septem syllabarum composita est  (1994) versionem doctam oratione soluta fecit. Sunt et duae recentiores oratione soluta factae;  versu libero (oratione soluta cum lineis abruptis, ut Iaponi dicunt) fragmentorum versio facta est.
 
Versionem Esperanticam plenam oratione soluta factam  edidit anno 1932.

## Notae
## Editiones et versiones aliquae 
* 1510 : Gregorius Maxillus, ed., *Homeri poetarum clarissimi Odyssea de erroribvs Ulyxis*. Argentoraci: ex officina Ioannis Schotti  (textus apud *e-Rara*)
* 1799 : Samuel Clarke, ed., *Odyssea*. 2 voll. Edinburgi, etc., 1799  (vol. 1; vol. 2)
* 1827 : Ricardus Porson, ed., *Homeri Odyssea cum scholiis veteribus; accedunt Batrachomyomachia, Hymni, fragmenta*. 2 voll. Oxonii, 1827  (vol. 1; vol. 2)
* 1855 : Gulielmus Dindorfius, ed., *Homeri Odyssea*. Oxonii: e typographeo academico, 1855  (textus apud *archive.org*)
* 1856 : Gulielmus Dindorfius, ed., *Homeri Odyssea*. Lipsiae: Teubner, 1856. 4a ed.  (textus apud *archive.org*)
* 1890 : J. van Leeuwen, M. B. Mendes da Costa, edd., *Homeri Odysseae carmina cum apparatu critico*. Lugduni Batavorum: Sijthoff, 1890  (textus apud *archive.org*)

### Bibliographia
*Austin, N. 1975. *Archery at the Dark of the Moon: Poetic Problems in Homer’s Odyssey.* Berkeleiae: University of California Press.
*Bakker, E. J. 2013. *The Meaning of Meat and the Structure of the Odyssey.* Cantabrigiae: Cambridge University Press.
*Barnouw, J. 2004. ''Odysseus, Hero of Practical Intelligence. Deliberation and Signs in Homer's Odyssey.* Lanhamiae Terrae Mariae: University Press of America.
*Clayton, B. 2004. *A Penelopean Poetics: Reweaving the Feminine in Homer's Odyssey.* Lanhamiae Terrae Mariae: Lexington Books.
*Clayton, B. 2011. "Polyphemus and Odysseus in the Nursery: Mother’s Milk in the Cyclopeia." *Arethusa* 44 (3): 255–77.
*Dougherty, C. 2001. *The Raft of Odysseus: The Ethnographic Imagination of Homer's Odyssey.* Novi Eboraci: Oxford University Press.
*Fenik, B. 1974. "Studies in the Odyssey." In *Hermes: Einzelschriften* 30. Wiesbaden: F. Steiner.
*Griffin, J. 1987. *Homer: The Odyssey. Landmarks in World Literature.* Cantabrigiae: Cambridge University Press.
*Lattimore, Richmond, conv. 1975. *The Odyssey of Homer.* Novi Eboraci: Harper & Row.
*Louden, B. 2011. *Homer’s Odyssey and the Near East.'' Cantabrigiae: Cambridge University Press.
* Alessandra Lukinovich, "Le cercle des douze étapes du voyage d'Ulysse aux confins du monde", *GAIA. Revue interdisciplinaire sur la Grèce ancienne*, 1998ː 9-26
*Louden, B. 1999. *The Odyssey: Structure, Narration and Meaning.* Baltimorae: Johns Hopkins University Press.
*Minchin, E. 2010. "The Expression of Sarcasm in the 'Odyssey'." *Mnemosyne*  63 (4): 533–56.
*Müller, W. G. 2015. "From Homer’s Odyssey to Joyce’s Ulysses: Theory and Practice of an Ethical Narratology." *Arcadia* 50 (1): 9–36.
*Perpinyà, Núria. 2008. *Las criptas de la crítica: Veinte lecturas de la Odisea.* Matriti: Gredos. Summarium.
*Reece, Steve. 1993. ''The Stranger's Welcome: Oral Theory and the Aesthetics of the Homeric Hospitality Scene.* Ann Arbor: University of Michigan Press.
*Reece, Steve. 2011. "Toward an Ethnopoetically Grounded Edition of Homer’s Odyssey." *Oral Tradition'' 26: 299–326.
*Reece, Steve. 2011. "Penelope's Early Recognition’ of Odysseus from a Neoanalytic and Oral Perspective." *College Literature* 38 (2): 101–17.
*Saïd, S. (1998) 2011. *Homer and the Odyssey.* Novi Eboraci: Oxford University Press.
*Turkeltaub, D. 2014. “Penelope's ‘Stout Hand’ and Odyssean Humour.” *The Journal of Hellenic Studies* 134: 103–19.
*West, E. 2014. “Circe, Calypso, Hiḍimbā.” *Journal of Indo-European Studies* 42 (1): 144–74.

*Aeneis
*Cyclus epicus
*''Gulliver's Travels''

## Nexus externus 
Categoria:Carmina epica
Categoria:Itinera ficta
Categoria:Libri de bello Troiano
Categoria:Litterae Graecae antiquae
Categoria:Litterae Latine versae
!
Categoria:Scripta saeculo 7 a.C.n.