Ciris (poëma)

[right|thumb|300px|Scylla crinem purpureum in capite patris dormientis secans, in editione [Metamorphoses (Ovidius)|Metamorphoseon Ovidii (1806) delineata.]]
**Ciris** est carmen epicum Messallae dedicatum fabulam regis Megarensis Nisi et filiae Scyllae hostem Minoem amantis 541 hexametris retractans. Ciris est avis in quam extremo carmine Scylla a deis convertitur, nomen e verbo Graeco *κείρω* (latine secare) ductum, ut quidem poetae videtur, quia fatalem crinem purpureum in capite patris secuit.

## De attributione Vergiliana
Antiquitate et medio aevo hoc carmen vulgo Vergilio attributum est, in primis a grammaticis Servio et Donato (qui materiam suam e Suetonio sumpsisse creditur), Itaque Iosephus Scaliger *Cirim* in collectionem minorum poematum Vergilii inclusit quam primus omnium anno 1573 in unum librum collegit sub titulo *Vergilii appendix*. Hodieque haec carmina vulgo "Appendix Vergiliana" dicuntur. In editione Elseviriana operum Vergilii quinque poemata prodebantur : Bucolica, Georgica, Aeneis, Ceiris (sic), Culex. Nunc vero nec de auctore nec de tempore quo scriptum est periti harum rerum consentiunt. Nihilominus editores recentiores nonnumquam collectionem tralaticiam servant nisi *Cirim* et cetera poemata seorsum excudunt.

## Argumentum
Hoc carmen cruciatus et querelas Scyllae longis soliloquiis explicat atque ita ostendit quemadmodum gradatim ad parricidium insania amoris adducatur. Praeclara inventio est persona nutricis Carmae, cuius filia, Britomartis nomine, et ipsa victima olim illecebrarum eiusdem Minois in Creta cecidisset. Dialogus inter duas feminas mediam partem carminis tenet (versus 224-339). Primo spe alumnam solatur atque a scelere avertit dum magicis artibus apud regem Cretensem amorem mutuum suscitare frustra temptat. Mox, cum nihil proficeret, victa spectaculo marcescentis virginis dat manus atque socia parricidii fit. Eandem fabulam aliter narravit Ovidius octavo libro *Metamorphoseon*.

## De stilo
Stilo neotericorum scriptum est hoc carmen, qui doctis ludis mythologicis ad imitationem Alexandrinorum poetarum gaudebant. Nec multum differt a maioribus poematibus mythologicis Catulli (quod genus litterarium nonnumquam *epyllium* dicitur, id est poema epicum breve). Usus metricarum licentiarum quoque Catullo propior quam Vergilio. Notabile est multos versus aliorum poetarum, praecipue Vergilii sed etiam Catulli et Lucretii insertos huic operi inveniri.

## Nonnullae editiones recentes
* Augustus Haury, *La Ciris : édition critique*. - Burdigalae : Editions Bière, 1957. Recensio critica Altera recensio critica
* Rudolfus Helm, *Die Pseudo-Virgilische Ciris*. - Heidelbergae : C. Winter, 1937.
* Danielis Knecht, *Ciris : authenticité, histoire du texte, édition et commentaire critiques.* - Brugis : De Tempel, 1970. Recensio critica
* R. Lyne, *Ciris : a poem attributed to Vergil* ed. with an introd. and commentary by R.O.A.M. Lyne. - Cambridge university press, 1978 Recensio critica Altera recensio critica Tertia recensio critica Nonnullae paginae apud Guglum librorum
* *Poetae latini minores. Volumen I, Appendix Vergiliana*, post Aemilium Baehrens ; iterum recensuit Fridericus Vollmer. - Exemplar anastatice iteratum curavit, adnotationis supplemento auxit, denuo emendavit Willy Morel. - Lipsiae : B.G. Teubneri, 1930
* Armandus Salvatore, *Studi sulla tradizione manoscritta e sul testo della Ciris. II, Commentario e testo critico. In appendice: Iuppiter Magnus*. - [Neapoli] : Istituto editoriale del Mezzogiorno, [1955]. Recensio critica Altera recensio critica Tertia recensio critica
*Paul Sommer-Weisel, *[Das Proömium der Ciris. Ein Kommentar](https://la.wikipedia.org/w/index.php?title=Ciris_(po%C3%ABma)&action=edit&section=4)*, Lipsiae, 2015

## Plura legere si cupis 
*M. L. Clarke, "The Date of the Ciris", *Classical Philology*, 1973ː 119-121
*Wendell Clausen, "On Editing the "Ciris"", *Classical Philology*, 1964ː 90-101 
*Wilhelm Ehlers, "Die Ciris und ihr Original", *Museum Helveticum*, 1954ː 65-88 
*Laurel Fulkerson, "Trapped between Scylla and Ciris: Some Thoughts on Poetic Structure", Dictynna, 2020
*R. F. Thomason, "The Ciris and Ovid: A Study of the Language of the Poem", *Classical Philology*, 1923ː 239-262
*Heather White, "Textual Problems in the "Ciris"", *Quaderni Urbinati di Cultura Classica*, 1999ː 145-148

## Notae 
Categoria:Litterae Latinae aevi Augustani
Categoria:Italiae scripta
Categoria:Carmina epica
Categoria:Publius Vergilius Maro