Sicilia (regio Italiae)

**Sicilia** est regio sui iuris Italiae hodiernae, circiter 5&nbsp;094&nbsp;937 incolarum, quae e Sicilia ipsa insulisque Aeoliis necnon aliis minoribus constituitur. Urbs capitalis est Panormus, cui sunt 750&nbsp;000 incolarum.

## Historia 
[thumb|upright=1.5|[Agrigentum|Agrigenti: Templum Concordiae]]
* Saeculum 8 a.C.n.: Elymi et Sicani et Siculi, populi antiqui, in insulam Siciliam veniunt. Cultura Graeca introducitur; variae urbes Graecae in Sicilia fundantur.
* 550-450 a.C.n.: Siciliae occidentalis pars sub potestate Carthaginis.
* 415-413 a.C.n.: Athenarum expeditio in Siciliam. Syracusani Athenas vincunt.
* 264-241 a.C.n.: Primum Bellum Punicum inter Romam et Cartaginem. Carthago Siciliam et insulas Lipares amittit.
* 227 a.C.n.: Sicilia prima provincia imperii Romani fit. Solum Syracusae usque ad annum 212 a.C.n. sub potestate tyrannorum Hellenicorum (e.g Hieron II) remanet.
* 218-201 a.C.n.: Secundum Bellum Punicum - Urbes Syracusae et Acragas (*Agrigento* recens) cum Carthagine se sociant sed anno 212 vel 210 a.C.n. a Romanis vincuntur.
* 212 a.C.n.: Primum Bellum Macedonicum inter Romam Macedoniamque - Romani urbem Graecam Syracusas expugnant et provinciae *Siciliae* addunt.
* 136-132 a.C.n.: Prima seditio servorum in Sicilia quae postremo a Romanis opprimitur.
* 104-101 a.C.n.: Secunda - etiam infructuosa - seditio servorum in Sicilia
* 440 p.C.n.: Incursio Vandalorum in Siciliam cui Gothi sequuntur.
* 535: Insula ab imperio Byzantio vincitur.
* 827: Saraceni in Siciliam invadunt.
* 1139: Rogerius II a papa Innocentio II Siciliae rex coronatur.
* 1194-1197: Henricus VI
* 1197-1250: Fridericus II (* 1194), nepos Friderici I (*Barbarossa*) et Rogeri II. Ab additamento Siciliae in Regnum Sacrum Romanum se abstinet.
* 1266: Carolus I Andegavensis, papa Clemente IV juvante, Manfredum debellat et rex fit
* 1282: Seditio populi Siciliani in Andegavenses. Ex eo Sicilia a Petro III ab Aragonia regnatur.
* 1302: Pax a Caltabellotta - Sicilia (rite **Regnum Siciliae ultra Pharum**) denique Aragoniae datur (Fredericus a Aragonia).
* 1412: Sicilia pars Aragoniae fit. Ab anno 1504 etiam pars Hispaniae est.
* 1647: Seditio infructuosa in Hispanos Panormi
* 1674: Seditio infrucuosa in Hispanos Messinae
* 1713: Sicilia domui Sabaudiae datur.
* 1720: Sicilia Habsburgis traditur
* 1735: Hispania (domus regnatrix *Bourbon*) iterum accipit hanc insulam.
* 1816: Ferdinandus III (1751-1825, filius Hispaniae regis Caroli III) Siciliam et Neapolim unit sic creans Regnum Utriusque Siciliae (*Regno delle due Sicilie*). Ferdinandus sibi imposuit nomen *Ferdinandi I*.
* 1861, Mense Martio: Ioseph Garibaldi (1807-1882) cum copiis Siciliam invadit et eam vincit.
* 1861, 14. Martii: Sicilia pars novi Regni Italiae fit.
* 1943, 10. Julii: CFA et Regnum Unitum copias in Sicilia exponunt.

[thumb|upright=1.5|Sicilia in *Insulario Illustrato* [Henricus Martellus|Henrici Martelli Germani]]

### Urbes antiquae 
* Abacaenum,
* Sergentium (*Gerbini*)
* Segesta,
* Selinus,

## Geographia politica 
### Urbes metropolitanae Siciliae 
* Urbs metropolitana Catinensis,
* Urbs metropolitana Messanensis,
* Urbs metropolitana Panormitana.

### Consortia Libera Municipalia Siciliae 
* Consortium Liberum Municipale Agrigentinum,
* Consortium Liberum Municipale Drepanitanum,
* Consortium Liberum Municipale Hennense,
* Consortium Liberum Municipale Calatanisiadense,
* Consortium Liberum Municipale Ragusiense,
* Consortium Liberum Municipale Syracusanum.

### Urbes maiores et numeri incolarum 
* **Panormus**
* Catina
* Messana
* Syracusae
* Lilybaeum
* Gela
* Ragusia
* Drepanum
* Victoria
* Nissa

### Urbes Italiae in Sicilia 
Urbes Italiae in Sicilia regione **46** sunt et Latine vocari possunt.

# Abola,
# Alicata,
# Acis Aquilia,
# **Agrigentum**,
# Bisbona,
# Bidenum,
# Calata Hieronis,
# Calatafinum vel Calatafinum Segesta,
# Candicattinum,
# Castrum Veteranum,
# **Catina**,
# Cephalaedium,
# **Drepanum**,
# Eryx  seu Mons Sancti Iuliani,
# Fanum Sancti Cataldi,
# **Haenna**,
# Herbita vel Nicosia,
# Hyccara,
# Hyspica,
# Leontini vel Leontium,
# Leontini Caroli seu Carleontini
# Lilybaeum,
# Mazaria,
# Menae vel Minae,
# **Messana**,
# Mistrecta,
# Mons Regalis,
# Mutyca,
# Mylae,
# Narum,
# Netum,
# **Nissa** vel **Calatanissa**,
# Pactae,
# Pachynum,
# **Panormus**,
# Paternio (gen. *Paternionis*),
# Platia vel Platea,
# Politium,
# Portus Empedocles,
# Puteus de Gotho vel Barsalona Puteus de Gotho,
# Sacca,
# **Ragusia**,
# Randatium,
# **Syracusae**,
# Tauromenium,
# Thermae Himerenses.

### Fines 
#### Naturales limites 
* Mare Mediterraneum,
* Mare Ionium,
* Mare Tyrrhenum.

## Geographia physica 
[350px|thumb|[Aetna mons]]
Sicilia est etiam insula maxima Maris Mediterranei.
### Morphologia 
#### Montes 
* Aetna mons maximus et ignifer in Sicilia est. Interdum Aetna hominibus periculosus est propter ignem, saxa, fumos perniciosos.
* Heraei Montes (Italiane: *Monti Erei*),
* Hyblaei Montes (Italiane: *Monti Iblei*),
* Climites Colles (Italiane: *Monti Climiti*),

* Siculus Apenninus (Italiane: *Appennino siculo*):
** Neptunii Montes olim Neptunius Mons (Italiane: *Monti Peloritani*),
** Nebrodes Montes (Italiane: *Monti Nebrodi / Caronie*),
** Maronei Montes (Italiane: *Monti Madonie*),
* Heircte mons (Monte Pellegrino),

### Hydrographia 
#### Flumina 
* Achates deinde Mazarunus (flumen) (Italiane: *Dirillo*),
* Cameris (Italiane: *Camaro*),
* Crinisius (Italiane: *Belice Sinistro*),
* Eryces,
* Gelas (Italiane: *Gela*),
* Halicyas,
* Helorus,
* Hymera seu Hymera Septemtrionalis,
* Hymera Australis seu Salsum,
* Hyrminus,
* Hypsas (Italiane: *Belice*),
* Halycus (Italiane: *Platani*),
* Lissus,
* Simaethus,
* Tauromenius (fluvius) (alia nomina: Assinus, Abolus (alia nomina: Herculeus lacus, Herculis lacus) (Italiane: *Lago di Lentini*),

#### Litora ac maria 
* Mare Mediterraneum
* Fretum Siculum,
* Mare Tyrrhenum
* Mare Ionium
* Sinus Catanensis (alia nomina: Sinus Catanaeus),
* Sinus Cephaloedii (alia nomina: Sinus Cephalaedii, Sinus Cephaludii) (Italiane: *Golfo di Cefalù*),
* Sinus Megarensis (alia nomina: Sinus Megarus, Sinus Megaricus, Sinus Augustanus) (Italiane: *Golfo di Augusta*),
* Sinus Mylarum (alia nomina: Sinus Melatii),
* Sinus Pactensis,
* Sinus Panormitanus,
* Sinus Segestanus

#### Promunturia 
* Aegitarsum (promunturium) seu Aegitarsus (Italiane: *Capo San Vito*),
* Lilybaeum (promunturium) (Italiane: *Capo Lilibeo*),
* Mylarum promunturium (Italiane: *Capo Milazzo*),
* Pelorum (Italiane: *Capo Peloro*),
* Odysseum (promunturium) (Capo delle Correnti),
* Pachynum (promunturium) (Capo Passero),

#### Archipelagi et insulae minores 
* Sicilia insula
* Aegates insulae:
** Aegusa, deinde Favoniana,
** Hiera (alia nomina: Maretama insula, Maritima insula; olim Hieronesus),
** Phorbantia.

* Aeoliae insulae:
** Liparae ,
** Ericussa ,
** Phoenicusa et Fenicussa ,
** Hycesia (-ae, f.) vel Euonymus (-i, m.) (alia nomina: Husia insula, Icesia, Hikesia, Aegina; deinde: Pagnaria, Panaria),
** Strongyle insula (vel Strongilus; alia nomina: Aeoli insula, Aeolia),
** Vulcanus (vel Volcanus; alia nomina: Vulcania insula, Vulcani insula; olim: Therasia, Thermessa, Thermissa, Hiera),
** Didima  (alia nomina Didymae insula, Didyme insula vel Salina),
** Heracleotes (Italiane: *Basiluzzo*),

* Cossyra (insula) vel Costura (insula),

* Motye vel Mothia (Italiane: *Mozia*),

* Pelagies insulae:
** Lopadusa,
** Aethusa (Aithusa) et Algusa,
** Pharus Pelagiensis vel Fanalis Pelagiensis.

* Ustica seu Osteodes.

## Notae 
## Bibliographia 
* Ioannes Georgius Graevius, *Thesaurus antiquitatum et historiarum Siciliae ...*. Lugduni Batavorum               
* "Sicilia" in 
* "Sicilia" in 

* Lingua Sicula
* Mylae
* Liber ad honorem Augusti
* 1258 Sicilia

## Nexus externi 
* Situs interretialis Siciliae proprius.

## Imagines regionis 

Fasciculus:Sicilia_Monreale2_tango7174.jpg|Ecclesia Cathedralis Montis Regalis.
Fasciculus:Segesta, Tempio greco (2).jpg|Segesta.
Fasciculus:PupiSiciliani.jpg|*Pupi siciliani*

!
Categoria:Subdivisiones sui iuris