Antoninus Pius

[thumb|Antoninus Pius/ [Prado Matriti.]]

**Titus Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus** senator (86–161) fuit imperator Romanus ab anno 138 usque ad mortem. Ab imperatore Hadriano heres adoptatus nomen ita mutavitː **Titus Aelius Hadrianus Antoninus Pius**.

## Familia 
Filius fuit consulis Aurelii Fulvi, cuius familia Nemauso in Gallia oriunda erat et Arriae Fadillae. Antoninus Pius prope Lanuvium natus est die 19 Septembris 86. Mortuo patre educatus est Antoninus a Publio Arrio Antonino, avo suo et Plinii Minoris amico.

## De cursu honorum 
Magistratus, quaestoris (circa annum 111), praetorisque (circa annum 117) munere functus, etiam consulatu anno 120 gesto, Antoninus ab Hadriano unus ex quattuor proconsulibus Italiae creatus est. Deinde fama eius in proconsulatu Asiae annis 135-136 magnopere amplificata est. Hadrianus eum die 25 Februarii anno 138 post mortem filii sui Aelii Veri adoptavit ea condicione, ut Antoninus Marcum Annium Verum et Lucium Verum, alium filium fratri uxoris Hadriani et alium filium Aelii Veri, adoptaret.

## De titulis 
Postquam Hadriano successit *Titus Aelius Caesar Antoninus Pius* ita publice appellatus estː  *Imperator Caesar Titus Aelius Hadrianus Antoninus Augustus Pius*. Consul iterum anno 139, consul tertium anno 140, consul quartum anno 145 fuit. Iam ab initio regni pontifex maximus factus pater patriae appellatus est. Primam tribuniciam potestatem die 25 februarii 138 accepit, quae die 10 decembris eiusdem anni renovata est (TR POT II). Postea quotannis die 10 decembris renovabatur usque ad vicesimam quartam. Ex numero igitur tribuniciarum potestatum annum quo titulus aliquis inscriptus est cognoscere licet. Post mortem inter deos a senatu relatus *Divus Pius* appellari solebat.

## Imperator 
[thumb|upright=1.2|[Statua Antonini Pii ad portam praetoriam castelli Saalaburgensis. Inscriptio est: GUILELMUS II FRIDERICI III FILIUS GUILELMI MAGNI NEPOS ANNO REGNI XV IN MEMORIAM ET HONOREM PARENTUM CASTELLUM LIMITIS ROMANI SAALABURGENSE RESTITUIT. Et: IMPERATORI ROMANORUM TITO AELIO HADRIANO ANTONINO AUGUSTO PIO GUILELMUS II IMPERATOR GERMANORUM.]]
Paucis posthac mensibus, Hadriano mortuo  a populo Romano ad imperium summo studio acceptus est. Vir fuit mitis et benigni animi, peritus et eruditus, et salutem civium sincere cupivit. Fiscum privatum urbium provinciarumque iuvandarum causa exhausit. Clemens erga coniuratos fuit, et Christianos per imperium protexit. Dissimilis imperatoribus prioribus per omne regnum suum Romae moratus est. 

Unus ex primis gestis fuit imperatoris apotheosis Hadriani, quae Senatus primo denegavit. Templa, mausolea, et theatra aedificavit et artibus favit, dignitates magistris rhetoricae philosophiaeque conferens. Reos morte ab Hadriano damnatos absolvit. Propter haec gesta, dignitas *Pii* ei tributa est. 

Regnum suum ex comparatione tranquillum erat, forsitan quod eventus extra Roma sua non interessent. Aliquot tamen perturbationes militares inter regnum suum, in Mauretania, Iudaea, et Britannia fiebant, sed nulla esse gravis habita est. Perturbatio in Britannia cum aedificatione Valli Antonini evenit.

Cum uxore sua, Faustina, duo filios et duas filias habuit. Tres ex eis ante regnum suum mortui sunt, sed Faustinam minorem Marcus Aurelius in matrimonium duxit. Inter tertium annum regni sui mortua est, et Antoninus alimentarium pro orbis instituit.

Antoninus anno 161 "cum Alpinum caseum in cena edisset avidius, nocte reiectavit atque alia die febre commotus est;" sic die 7 Martii mortuus est, et a Marco Aurelio successus.

## Fontes de vita et principatu Antonini Pii 
* Aurelius Victor, *De Caesaribus* 15
* Cassius Dio, *Historia Romana* liber 70 (pars huius operis deperdita quidem sed a monacho Byzantino Xiphilino abbreviata)
* *Epitome de Caesaribus* 15
* Eutropius, *Breviarium* 8.8
* *Frontonis, Marci Aurelii, aliorum epistulae* (Latine) 
* *Historia Augusta*, "Antoninus Pius" Iulio Capitolino tributa
* Marcus Aurelius, *Ad se ipsum libri* I.16 ; I.17.5 ; VI.30

## Plura legere si cupis 
*C. Harold Dodd, "The Cognomen of the Emperor Antoninus Pius: Its Origin and Significance considered in the Light of Numismatic Evidence", *The Numismatic Chronicle and Journal of the Royal Numismatic Society*, 1911ː 6-41

## Notae 

Categoria:Imperatores Romani
Categoria:Praetores
Categoria:Proconsules Asiae
Categoria:Senatores
Categoria:Nati 86
Categoria:Mortui 161