Aenus (flumen)

[thumb|upright=1|A dextra imaginis flumen principale **Aeni** prope [Malogiam]]
thumb|upright=0.8|Fons **Aeni** in mappa Warmundi Ygl anno 1605 delineatus
[thumb|upright=0.8|Finis inter [Pelvis hydrographica|areas fluminum Europae in monte Longino]]
**Aenus**  seu *Oenus* (Theodisce *Inn*, Rhaetice *En*) est fluvius in Valle Eniatina oriens, qui post cursum 517 chiliometrorum per Helvetiam, Austriam Germaniamque ducentem apud urbem Bataviam in Danuvium influit nonnumquam maiorem aquae copiam secum ferens quam ipse Danuvius.

## Historia 
Flumen annis 105 a 109 a Publio Cornelio Tacito in historiarum libri tertio nuncupatus est: *Sextilius Felix ... ad occupandam ripam Aeni fluminis quod Raetos Noricosque interfluit missus.* Nomen fluminis *Oenus* in Itinerario Antonini et ’’Αἶνος’’ apud Claudium Ptolemaeum invenimus.

## Geographia 
Aenus in Eniatina pago Grisoniae in *Lacu Longino* apud transitum *Lunghin* ad occidentem vici Malogiae oritur. Locus altissimus areae fluminis culmen montis Barnyniae 4049 metrorum est. In Valle superiore Aeni a transitu Moleio rivos accepit e.g. rivum a Glaciario Furni in vallum ad lacum de Silles descendentem. Deinde Aenus lacum Silvaplanae et lacum Fani Sancti Mauritii auget, ubi super cataractam descendebat ante constructionem molis electrificinae Sancti Mauritii.

De Ponte Sarasina *Aqua Berninae* (Raetoromanice *Ova da Bernina*) a transitu Berninae (Vallis Barnynia) et a glaciario Morteratsch orta flumini Aeno accedit.

Prope *Martinam* et voraginem *Finstermünz* a Valle Eniatina ad districtum Tirolim Austriae fluit; quae regio Vallis Aeni superior dicitur. Apud locum Fundum via Romanorum Via Claudia Augusta de Glurns et MeranoAlpes super transitum *Reschen* transiens vallem Aeni advenit.

In Valle Aeni superiore sunt maiores urbes Landeck et Pons Aeni, ubi autovia lineaque ferriviae de transitu Brenni descendit de alpibus.

Apud fluvium tributarium *Merlach* prope vicum Zirl Vallis Aeni inferior incipit.

Magna urbs Rosenheimium olim *Pons Aeni* nuncupata fuit a Romanis, qui anno 15 a.C.n. regionem occupaverunt creantes ad occidentem Aeni provinciam Raetiam et ad orientem fluminis provinciam Noricum. Ibi compitum viarum ad civitates Castra Regina, Iuvavum, Bedaium et Augustam Vindelicorum creaverunt. Vide mappam de viis Pontis Aeni in Tabula Peutingeriana.

## Adfluentes maiores 
* Aqua Berninae
* Aqua Spöl
* Lache
* Sanna
* Aqua Vallis Oetia
* Ziller
* Aqua Brandenberg
* Aqua Vallis Brixiensis
* Manachfialta
* Isana (Theodisce: Isen)
* Altisia (Theodisce: Alz)
* Salzaha
* Rott

## Urbes ad ripas Aeni 
* Fanum Sancti Mauritii (Grisoniae)
* Samedan
* Beverus
* Gumpus de Ernece
* Susis
* Tarasp
* Schulles
* Martinas
* Fundum
* Landeck
* Pons Aeni (Tirolis/Austria)
* Kufstein (Tirolis/Austria)
* Rosenhaimium (Bavaria/Germania)
* Aquaeburgum (Bavaria/Germania)
* Muldorfensis (Bavaria/Germania)
* Oettinga Nova (Bavaria/Germania)
* Simbacum (Bavaria/Germania)
* Braunavia (Austria Superior/Austria)
* Batavia (Bavaria/Germania)

## Navigatio 
Merces Tirolenses navibus super Aenum et Danubium usque ad civitatem Vindobonam conductae sunt ante constructionem molum.
Hodie navigatio Aeni ad viatores vehendos in parte inferiore Aeni fit.

## Electrificinae 
In valle Eniatina 4 et in Aeno inferiore 25 moles electrificinarum constructae sunt.

## Museum Aeni 
In urbe Rosenheimio Museum Aeni monstrat res naturales historicasque fluminis Aeni.

## Pinacotheca 

Fasciculus:Innbrücke bei Silvaplana zwischen Silvaplaner See und Champfèrersee bei Tauwetter.jpg|Pons Aeni Silvaplanae
Fasciculus:F'münz1.jpg|Fortificatio loco Finstermünz
Fasciculus:Inn Bever.jpg|Aenus apud Bever
Fasciculus:S-chanf at Inn (En) river with Zuoz in the background.jpg|Aenus, vicus S-Chanf, Zuoz
Fasciculus:Inn Susch.jpg|Aenus in valle Eniatina inferiore
Fasciculus:Punt d’En Vulpera-Tarasp.jpg|Novus pons super vallem Aeni inter vicos Vulperam et Taraspiam
Fasciculus:Wooden Bridge Scoul Switzerland - 13.jpg|Pons ligneus infra Schullem
Fasciculus:Inn Holzbrücke Tösens-Tschubach P6A8307.JPG|Pontes
Fasciculus:Innbrücke Pfunds-Stuben 02.JPG|Pons apud Fundum
Fasciculus:IA INN Altstadt.jpg|Pons Aeni
Fasciculus:Inn Kraftwerk Fließ.jpg|Moles Runserau super Aenum electrificinae Fliessae prope Imst
Fasciculus:Fluss-inn-bei-ried.jpg|Vallis Aeni superior
Fasciculus:Bij Brixlegg, der Inn foto2 2012-08-09 11.18.jpg|Brixlegg
Fasciculus:2010.10.07 Inn Stausee Langkampfen Baggerschiff.JPG|Navis onerarium in lacu Langkampfiae
Fasciculus:Inn bei Kufstein.jpg|Kufstein
Fasciculus:Mangfallmündung GO-2.jpg|Fluvius Mangfall adfluens Aenum
Fasciculus:Inn Rosenheim.jpeg|Aenus apud urbem Rosenheimium
Fasciculus:Wasserburg5.jpg|Aenus et Castellum Aquae
Fasciculus:Inn bei Mühldorf.jpg|Mühldorf
Fasciculus:Schärding Alte Innbrücke mit dt Zollhaus.JPG|Pons super Aenum inter Austriam et Germaniam
Fasciculus:Schloss Neuhaus am Inn 080809-3.jpg|Aenus prope Castrum Novum
Fasciculus:Passau Altstadt Innstadt.jpg|Aenus sub ponte Sanctae Mariae Bataviae
Fasciculus:Dreiflüsseeck-Passau-Aerial (P1140080E).jpg|Aenus (ad laevam) Danubio adfluens Bataviae

## Bibliographia 
* Otto Stolz: *Geschichtskunde der Gewässer Tirols.* In: Schlern-Schriften, tomus 3., Ponte Aeni 1932, pag. 6–14, 83–88.
* Franciscus Princeps ad Sayn-Wittgenstein: *Der Inn*, Monachii 1965, Prestel Verlag
* Gubernatio Austriae Superioris: *Natur und Landschaft - Leitbilder für Oberösterreich. Band 27: Raumeinheit Inntal.* Lentiae 2007 (PDF).
* Ursus Landergott: *Auenentwicklung am Inn seit Inbetriebnahme der Kraftwerkstufe Pradella – Martina (1993-2010).* Turici 2011.
* Stefanus Trux, Franciskus Hilger: *Rosenheim – Tor zum Inntal.* Hamburgi 1997. P. 12.
* Valentinus Weber-Wille, Manfredus Wehdorn: *Die bayerischen Innkraftwerke*, Vindobonae 2012.

## Nexus externi 
## Notae 
Categoria:Alpes
Categoria:Bavaria
Categoria:Flumina Austriae
Categoria:Flumina Germaniae
Categoria:Flumina Helvetiae
Categoria:Res geographicae Grisoniae
Categoria:Tirolis (Austria)
Categoria:Tributarii Danubii