Tulna

[thumb|Situs Comagenis in [Austria]]
[thumb|Pons Rosae ([Theodisce|Th. *Rosenbrücke*).]]
**Tulna** vel **Tulnensis civitas** (Theodisce *Tulln an der Donau*) est urbs 16.230 incolarum (status 1. Ianuarii 2020) et caput homonymi circuli in Austria inferiore ad Danubium sita. Tempore Imperii Romani loco hodiernae urbis erant Castra alae nomine **Comagena** vel potius **Comagenis**.

Inter hortos et topiaria sita Tulna etiam "urbs hortorum" dicitur. 

## Historia et nomen urbis 
thumb|Puteus Nibelungorum Tulnae
Tulna inter veterrimas Austriae urbes numeratur. Sunt, qui nomen "Tulln" a verbo Celtico "alluvionem" significante deducant, quod autem certum non est. 

Loco iam ante tempus Imperii Romani habitato primo saeculo medio p.Chr.n. Castra Alae I Commagenorum instructa sunt, quae etiam statio classis Danubii nomine Classis Pannonicae fuerunt. Nomen „Comagenis“, quod in Itinerario Antonini (circa 300), Notitia dignitatum (circa 425), Tabula Peutingeriana (circa 435) et in Eugippii Vita Severini (511) inciditur, forsitan est ablativus loci. Idem Eugippius narrat, Severinum Noricum Comagenis mirabiliter ab hostibus liberavisse, locum autem non iam castra, sed oppidum dicit.

Postquam Odoacer Romanos in Italiam traduci iusserat, pauci Slavi locum habitavisse creduntur; nominis „Comagensis civitas“ ad ultimum anno 791 mentio fit, cum Carolus Magnus ab expeditione contra Avaros revertit. 

Nomen "Catulina Castra", quod saepius cum Tulna aequatur, a Wolfgango Lazio (1514-1565) inventa est, fide historica autem carente.

Avaris devictis „extra civitatem“ – forsitan in fundamentis castrorum antiquorum - novum oppidum cum ecclesia conditum est. Anno 859 oppidum „Tullina“ appellatum est, cives autem (forsitan 985 vel 991) „Tullonenses“. 
In carmine Nibelungorum (saec. 13) Attila, rex populi Hunnorum, Krimhildam in civitate Tulnensi excepit, cuius rei monumentum puteus anno 2005 erectus est.

Tempore Carolingorum Tulna fuit locus iudicii sedesque comitis nomine Ratpot; sub Domo Babenbergensi sedes marchionum quasi comitatus caput facta et locus mercaturae maximi momenti apicem dignitatis adepta est. Rudolphus I, primus Domus Habsburgensis imperator Sacri Romani Imperii, ut Deo grates ageret pro victoria  de Ottocaro II, rege Bohemiae, deque liberatione ex vitae discrimine die 31 Augusti 1280 monasterium virginum Dominicanarum condidit. 

Tulna priores partes ascensu Vindobonae atque serie calamitatum (inter quas inundationes, incendia, devastationes bellicas) amisit. Anno 1683 fuit locus, quo copiae Sacri Romani Imperii ad Vindobonam liberandam coactae sunt; a Tulna ad Calvum montem profectae impetum in Turcos fecerunt secundamque obsidionem Viennensem finiverunt.

Saeculo undevicesimo res oeconomicae vehementer efflorescere coeperunt, cum pons Danubii et ferrivia constructa sunt, Tulna novi circuli sedes facta est; saeculo vicesimo res scholas instituendo industriaeque fovendo progressae sunt. Anno 1986 Tulna petivit, ut caput Austriae inferioris fieret, frustra tamen: Cetium electum est. 

Flightlog_-_Tulln_an_der_Donau.jpg|Despectus in urbem
"Die_Garten_Tulln"_Blick_vom_Baumwipfelweg_-_Juni_2011_-_panoramio.jpg|"Hortus Tulnensis"
GuentherZ_2010-04-24_0034_Tulln_Hauptplatz.jpg|Columna Sanctissimae Trinitatis in foro principali
Tulln_Rathausplatz_3_Hermesbrunnen.JPG|Puteus Mercurii in foro principali
Tulln_-_Minoritenkirche.JPG|Ecclesia Conventualium
Tulln_an_der_Donau_-_Kirche_(1).JPG|Ecclesia paroecialis
Tulln_karner.jpg|Ossuarium
Tulln_an_der_Donau,_Egon-Schiele-Museum.JPG|Museum pictoris Egon Schiele
Egon_Schiele_Denkmal_Tulln.jpg|Monumentum pictoris Egon Schiele
Ehemalige_Synagoge_Tulln.jpg|Synagoga pristina
Friedhof_israelitisch_(Tulln)_06.jpg|Coemeterium Iudaicum
Tulln_an_der_Donau,_der_römische_Salzturm.JPG|Turris salis Romana
Commagenis_03.jpg|Porta principalis dextra
Glasfunde_Tulln.jpg|Reliquiae temporis Romani in Museo Romano Tulnense
Ausschnitt_Tabula.pdf|Pars Tabulae Peutingerianae

* Index urbium Austriacarum

## Notae 
## Nexus externi 
* Situs urbis publicus
* 

Categoria:Austria Inferior
Categoria:Loci habitati Austriae
Categoria:Loci habitati Imperii Romani