Chebeb

[thumb|[Ars coquinaria Iranica:  (جوجه‌کباب *Ǧūǧe-kabāb*) sicut in Irania paratur]]
**Chebeb** vel **alchubebe** (conversio vocabuli Persica كَبَاب‎ *kabāb* "caro subassata") est modus ciborum praeparandorum a principio Arabicus vel Levantinus, qui cito a Turcis, multo tardius ab Europaeis acceptus est. Praesertim ad carnes, saepe et ad pisces fructusque necnon fungos adhibetur.

## De significationibus 
[thumb|*Chebeb*: praeceptum Latine scriptum. [Iamboninus Cremonensis, *Liber de ferculis et condimentis* (BNF latin 9328 f. 161r)]]
Appellationi sensus latus sensusque strictiores recognosci oportet. Sensu lato chebeb est ferculum sive et epulum quae e cibis in veruculis sive in singulo veru ut assentur tentis constat. Tale ferculum parari potest aut a peregrinis qui focum sub caelo accendunt, aut in coquinis suis a coquis, aut ab institoribus in viis nundinisque. Variis speciebus generis chebeb sive hoc nomine simplici, sive aliis nuncupationibus pluribus, mundus ganeonum comissatorumque fruitur: praecipue *šašlyk* vel *šiškebab* vel chebab, videlicet offulae carnis in veruculis subassatum, iure sive et condimentis inspersis; *döner kebap* insuper seu *šawarma* seu gyrus, qui in Turcia saeculo XIX inventum esse videtur, videlicet cumulus frustulorum carnis agninae vel vervecinae in singulo veru verticali assae, successive desectae ut cibum emptoribus offeretur.

## De fontibus historicis 
[thumb|[Gastronomia Gaziantepensis:  (*patlıcan kebabı*) cum lycopersicis, patatis, capsicis inlatum]]
Etiamsi in Europam non nisi recenter introducatur, chebeb ab iter facientibus antiquioribus crebriter descriptum est, primum a Bertrandone de la Broquière qui narrationem explorationum suarum anno 1433 conscripsit. Aksu in oppido prope Prusam esuriens kaymak de lacte bubalino ad repletionem sumpsit, atque sub nocte Turcis suadentibus "carnem aegre semicoctam" quam "in veru assantes desecavimus". Anno circiter 1580 Prosper Alpinus in *Historia Aegypti naturali* inter cibos Aegyptios "altero modo ipsam [carnem] in parva frusta dissectam et veruculis ferreis acuum modo infixam" enumerat, quam "super crates ferreas igne supposito positam torrefaciunt, quam succo limonum aspersam avidè esitant. Non fit convivium sine vervecina carne hoc quidem modo super craticulas torrefacta."

[thumb|[Ars coquinaria Turcmenensis: Chebab acipenserorum (*nərə balığının kababı*)]]
Hi nullum nomen illo coquendi modo dant, quem iamdudum fontes Arabici *kabāb* auctoresque medici Latini "chebeb, alchubebe" etc. nominaverant. Post centum annos nomen in litteras Europaeas introductum erit, primum fortasse ab Ioanne Fryer qui anno 1673 orthographia Anglica "*cabob*" scripsit "est caro assa in verubus, frustis rotundis ad latitudinem sestertii dissecta, inter quae gingiber et allium immittuntur". Modestiam hospitum Arabum laudavit, qui "e carne tantum hoc modo accommodata nutriuntur". Eodem fere tempore Ioannes Ovington, qui sicut Fryer in Indiam septentrionalem morabat, stilo litterario praecepta plena praebuit:
:*Cabob, that is, bief or mutton cut into small pieces, sprinkled with salt and pepper, and dipt with oil and garlick, which have been mixt together in a dish, and then roasted on a spit, with sweet herbs put between every piece, and stuft in them, and basted with oil and garlick all the while, is another Indian savory dish* ("Chebeb, videlicet bubula seu vervecina in ofellas dissecta, sale et piper inspersis, oleo allioque tincta, sartagine marinata, in veru assa, aromatibus dulcibus intermissis et infarctis atque continuo oleo allioque inspersis, est aliud ferculum Indorum sapidum").
Quibus praeceptis adiicere oportet id quod Iosephus Pitts narravit, captivus servusque per omnes fere partes Africae septentrionales versatus, de ferculo quod *cobbob* appellavit: ofellas carnis tres quattuorve, singulo veru ferreo infixas, ad focum positas: tales ofellas apud tabernas popinariorum (*at the cooks shops*) non maiores fuisse quam puteolum calami fumatorii. Pitts ergo primus fuit, qui chebeb in popinis venditatum rettulerit, primus etiam inter scriptores Europaeos qui chebeb sicut synonymum "carnis assae" acceperit; id quod tardius confirmant scriptores de habitudinibus familiarum Anglicarum in India Britannica habitantium. Thomas Shaw, peregrinator liber per Africam borealem coniunctionem semanticam verbi chebab cum assatione satis pellucide evolvit, contextu cenatico allito:
:Lactis patera crateque ficorum uvarum dactylorum fructuumve siccorum iam adventu nostro oblatis, dominus tabernaculi, ubi morabamus, secundum multitudinem advenarum e suo pecore haedum, capram, agnum, ovem prehendit, cuius dimidiam coniunx statim ferbuerit et e cuscus intulerit; reliquiae *kab-ab* factae ad ientaculum seu cenam diei insequentis servatae erunt.

[thumb|upright=1.5|*[Gyrus (ferculum)|Döner kebap* anno 1855 in Turcia ab Iacobo Robertson lucis ope pictum]]
Scriptores saeculi XIX has res variis verbis confirmant. Scotus Iacobus Forbes, artifex scriptorque iuxta Societatem Britannicam Indiarum Orientalium, praecepta chebeb sicut Ovington oblatus est:
:*Kabob, or kab-ab, which is meat cut into small pieces and placed on thin skewers, alternately between slices of onion and green ginger, seasoned with pepper, salt, and kian, fried in ghee, or clarified butter, to be ate with rice and dholl, a sort of split-pea, boiled with the rice* ("Chebab, id est caro in ofellas dissecta, in verubus tenuibus posita inter frustulas cepae gingiberisque viridis, pipere saleque et quiya condita, in butyro fuso fricta ut cum oryza lenteque fracta simul elixis inferretur").

Quibus praeceptis Arthurus de Gobineau mythistoricus variationem dubiam addit, de *brochettes de kébab* vel "veruculis chebab" loquens inter fragmenta adipis foliaque lauri coctis. Sed miles Borussus , de itinere suo in Turcia scribens, corroboravit simul verba Bertrandonis de la Broquière, qui chebab eodem loco ante quattuor saecula comederat, et Iosephi Pitts, qui saeculo XVII popinator pauper id ferculum gustaverat. Ita Moltke contubernalisque suus die 16 Iunii 1836 prandium modo Turcicissimo sub Olympo Mysio apud *Kiebabtschi* (*kabābjī*, "carnis veru assae venditor") pretio 120 *para* avido appetitu sumpserunt, videlicet chebab agninum, oliva sale condita, chaloe, sorbet cum glacie.

## Notae 
## Bibliographia 
; Etymologica et historica
* "France.Le commerce du kebab, un enjeu politique" in *Courrier International* (24 Decembris 2014)
* 
* Margareta Aslan, "Turkish Flavours in the Transylvanian Cuisine (17th-19th Centuries)" in Angela Jianu, Violeta Barbu, edd., *Earthly Delights: Economies and cultures of food in Ottoman and Danubian Europe, c. 1500-1900* (Leiden: Brill, 2018) pp. 99-126 ad p. 114
* Benjamin Baudis, *Kebab: question döner*. Lutetiae: Orients, 2018
* Jean-Laurent Cassely, "La Kebabisation malheureuse, ou la version gastronomique du «Grand remplacement»" (6 Novembris 2015) apud *Slate*
* "Cabob", "Kebab" in 
* Pierre Raffard, "The doner kebab, an unlikely symbol of European identity"/"Le kebab, ce plat européen qui nous rassemble" (12/13 Maii 2019) apud *The Conversation*
* Maxime Rodinson, A. J. Arberry, Charles Perry, *Medieval Arab Cookery* (Totnes: Prospect Books, 2001) pp. 21, 157
* 

; Praecepta
* saec. XIII exeunte : 
* c. 1590 : Abū al-Faḍl al-Mubārak, *Āīn-i-Akbarī* (H. Blochmann, H. S. Jarrett, interprr., *The Aín i Akbari by Abul Fazl Allámi* [Calcuttae: Asiatic Society, 1873-1894] vol. 1 p. 60)
* 1696 : 
* 1813 : 
* 1831 : Sandford Arnot, interpr., "Indian Cookery, as practised and described by the natives of the East" in *Miscellaneous Translations from Oriental Languages* vol. 1 (Londinii) pp. 22-24 ("Kabáb-i khatáe")
* 1852 : 
* 1888 : W. H. Dawe, ''The Wife's Help to Indian Cookery* (Londinii: Elliot Stock, 1888) pp. 70-73 ("Hindústání kabáb")
* 1891 : 
* 1894 : *Spons' Household Manual: a treasury of domestic receipts and guide for home management* (Londinii: Spon) p. 500 ("Khabobs; Khabob hoossainee")
* 1900 : P. O. P., *The Nabob's Cookery Book: a manual of East and West Indian recipes* (Londinii: Warne) no. 8 ("kebobbed currie")
* 1906 : 
* 1911 : Robert H. Christie, *Banquets of the Nations: eighty-six dinners characteristic and typical each of its own country* (Edinburgi: Gray) pp. 120, 256-257, 310, 464, 479, 645-647 ("Egypt: Kabobs; Bombay [Mussulman]: Seik kawab; Madras [Mussulman]: Khabobs; Morocco: Kabab; Palestine [Arab]: Kabobs; Turkestan: Takhoo kabab, Kublar kabab")
* 1980 : Meera Taneja, *Indian Regional Cookery* (Londinii: Mills and Boon) pp. 82-85 et alibi ("kabab")
* 2002 : William Rubel, *The Magic of Fire* (Berkeleiae: Ten Speed Press) pp. 112-113 ("lamb kebab")

## Nexus externi 
* "Histoire et origine du kebab" apud *Kebab-frites.com*
* Camille Guillot, "Le kebab tel qu’il se vit à Istanbul" in *Le Temps'' (16 Augusti/5 Septembris 2017)

Categoria:Ars coquinaria mediaevalis Arabica
Categoria:Ars coquinaria Turcica
!
Categoria:Fercula vervecina
Categoria:Verba Arabica