Provincia Brixiana

[thumb|[Brixia: Palatium "Broletto", sedes provincialis]]
**Provincia Brixiana** (alia nomina: *Provincia Brixiensis* incolarum, in Regione Langobardia sita, cuius caput est Brixia et cuius signum est **BS**.

## Geographia politica 
### Terrae brixianae 
* Ager Brixianus Imus vel Planities Brixianae (Italiane: *Bassa Bresciana*),
** Ager Brixianus Imus Orientalis  (Italiane: *Bassa Bresciana occidentale*),
** Ager Brixianus Imus Medius  (Italiane: *Bassa Bresciana Centrale*),
** Ager Brixianus Imus Occidentalis  (Italiane: *Bassa Bresciana occidentale*),
* Francia Curta seu Curtes Francae seu Francia Cohors seu Franciacurta (Italiane: *Franciacorta*),
* Pagus Circumurbanus Brixianus,
* Riviera Benacensis Brixiana,
* Vallis Camunnorum (alia nomina: Vallis Camunnica, Vallis Camonicae) (Italiane: *Val Camonica*),
* Vallis Triumplina (alia nomina: Vallis Trumplina) (Italiane: *Val Trompia*),
* Vallis Sabia (alia nomina: Vallis Sabina) (Italiane: *Valle Sabbia*).
* Valtenesis (Italiane: *Valtenesi*).

### Municipia in Provincia Brixiana 
Municipia in Provincia  Brixiana, cum urbe, **205** sunt. Urbes, oppida et communia provinciae Latine vocari possunt.

* **Brixia** (Italiane: *Brescia*),

##### Municipia in Pago Circumurbano Brixiano 
# **Brixia**
# Botticinum (Italiane: *Botticino*),
# Collis Beatus (olim: Cubiadum, Cobiatum) (Italiane: *Collebeato*),
# Macianum (Italiane: *Mazzano*),
# Navum (alia nomina: Navis) (Italiane: *Nave*) (*pars*).
# Reciatum seu Retiatum (Italiane: *Rezzato*),
# Fanum Sancti Zenonis (alia nomina: Fanum Sancti Zenonis ad Naviculum) (Italiane: *San Zeno Naviglio*),
** Flerum (Italiane: *Flero*) (*pars*).

##### Municipia in Riviera Benacensi Brixiana (vel in *Pago Gardesano Brixiano*) 
Municipia in Riviera Benacensi Brixiana (vel in *Pago Gardesano Brixiano*) et pars in Valtenesi etiam, sunt:

# Bidiciolum (alia nomina: Bidiciolis, Bidizolae) (Italiane: *Bedizzole*),
# Calvacesis seu Calvacesium (alia nomina: Calvacese *-is*; Calvacesis Ripariae) (Italiane: *Calvagese della Riviera*),
# Decentianum (alia nomina: Desentianum, Disencianum et cetera) (Italiane: *Desenzano del Garda*),
# Fanum Sancti Felicis (alia nomina: Castrum Sancti Felicis, Arx Sancti Felicis; olim: Sinus Felix) (Italiane: *San Felice del Benaco*), 
# Gardo  seu Gardonum (alia nomina: Gardo Rivierae Benacensis Brixianae, Gardonum Rivierae Benacensis Brixianae, Gardo Ripariae, Gardonum Ripariae) (Italiane: *Gardone Riviera*),
# Gargnanum (alia nomina: Garnianum) (Italiane: *Gargnano*),
# Limo  seu Limonum (alia nomina: Limonis, Limes Sancti Ioannis) (Italiane: *Limone sul Garda*).
# Lonatum (vel Lonadum vel Leunatae, nunc Lonatum Benaci) (Italiane: *Lonato del Garda*),
# Magasia (Italiane: *Magasa*),
# Manerba (olim fortasse Minerva, Minerva Arx) (Italiane: *Manerba del Garda*),
# Munychia seu Munichia (alia nomina: Monica) (Italiane: *Moniga del Garda*),
# Nebularia (alia nomina: Nigolera) (Italiane: *Nuvolera*),
# Nebulentum (alia nomina: Nigolentum) (Italiane: *Nuvolento*),
# Padengis (alia nomina: Patengulis) (Italiane: *Padenghe sul Garda*),
# Polponacium (Italiane: *Polpenazze del Garda*),
# Posolengum (alia nomina: Pozelengum) (Italiane: *Pozzolengo*),
# Pueniagum (Italiane: *Puegnago del Garda*),
# Salodium (alia nomina: Longa Salina, Sallodium, Salodum, Pagus Salodium) (Italiane: *Salò*),
# Sirmio (Italiane: *Sirmione*),
# Soianum (Italiane: *Soiano del Lago*),
# Tignalis (Italiane: *Tignale*),
# Tremosinum (alia nomina: Tremosinis, Trimosenum, Trimosinum) (Italiane: *Tremosine sul Garda*),
# Tuscolanum-Madernum (Italiane: *Toscolano-Maderno*),
# Vallis Vestini (Italiane: *Valvestino*),
** Goionum (alia nomina: Prevallis) (Italiane: *Prevalle*) (*pars*), 
** Muscolini seu Moscolini (alia nomina: Moscolinae, Muscolinis) (Italiane: *Muscoline*) (*pars*).

Municipia Vallis Vestini  sunt:
** Magasia *Magasa*,
** Vallis Vestini *Valvestino*.

##### Municipia in Agro Brixiano Imo 
right|thumb|300px|Terrae Provinciae Brixianae

Municipia in Agro Brixiano Imo sunt:

Municipia in **Agro Brixiano Imo Occidentali**:
# Castrum Covatorum (alia nomina: Castrum Coatorum) (Italiane: *Castelcovati*),
# Castrum Novum seu Castrum Novum cum Colorno et Onsato (deinde: Castrum Mellae) (Italiane: *Castel Mella*),
# Castrezatum (alia nomina: Castreciatum) (Italiane: *Castrezzato*),
# Clarium seu Clarae (Italiane: *Chiari*),
# Comezanum-Cizagum (alia nomina: Comecianum-Ciciagum) (Italiane: *Comezzano-Cizzago*),
# Laberinthum (alia nomina: Leberintum) (Italiane: *Berlingo*),
# Maclodium (Italiane: *Maclodio*),
# Palatiolum seu Palazolum (deinde Palatiolum ad Ollium; olim fortasse Palatium) (Italiane: ''Palazzolo sull'Oglio*),
# Pompeianum (Italiane: *Pompiano*),
# Pons Ollii (alia nomina: Pons Oleum, Pontolium) (Italiane: *Pontoglio*),
# Rocca Franca (alia nomina: Rocha Franca) (Italiane: *Roccafranca*),
# Roncadellae (alia nomina: Runcatellae seu Roncatellae) (Italiane: *Roncadelle*),
# Rudianum (Italiane: *Rudiano*),
# Travalliatum (alia nomina: Travaleadum, Travajadum) (Italiane: *Travagliato*), 
# Trenzanum (alia nomina: Trentianum) (Italiane: *Trenzano*),
# Uragum (deinde: Uragum Ollii) (Italiane: *Urago d'Oglio*),
# Urcei Novi seu Urcii Novi  (alia nomina Castrum Urceorum Novorum; deinde: Orci Novi) (Italiane: *Orzinuovi*),
# Urcei Veteres seu Urcii Veteres  (alia nomina Castrum Urceorum Veterum; deinde: Orci Veteres) (Italiane: *Orzivecchi*),
# Villa Clara (Italiane: *Villachiara*).

Municipia in **Agro Brixiano Imo Medio**:
# Alphianellum (alia nomina: Fianellum, Alfianellum) (Italiane: *Alfianello*),
# Azzanum (alia nomina: Acianum; deinde: Azzanum Mellae) (Italiane: *Azzano Mella*),
# Barbarigha (alia nomina: Barbariga) (Italiane: *Barbariga*),
# Bassanum (alia nomina: Bassianum, Bassanum Brixianorum) (Italiane: *Bassano Bresciano*),
# Brandicum seu Brandisium (Italiane: *Brandico*),
# Caprianum (alia nomina: Caprianum Collis) (Italiane: *Capriano del Colle*),
# Cigolis seu Cigolum (Italiane: *Cigole*),
# Corzanum (Italiane: *Corzano*),
# Dellum (alia nomina: Ellum) (Italiane: *Dello*),
# Fanum Sancti Gervasii (alia nomina: Fanum Sancti Gervasii Brixianorum)  (Italiane: *San Gervasio Bresciano*),
# Fanum Sancti Pauli (alia nomina: Pederniaga Orianum, Pedergnagha Orianum) (Italiane: *San Paolo*),
# Gabianum (alia nomina: Burgus Sancti Iacobi) (Italiane: *Borgo San Giacomo*),
# Logradum (Italiane: *Lograto*),
# Longhena (alia nomina: Longena) (Italiane: *Longhena*),
# Mairanum (Italiane: *Mairano*),
# Manerbium (olim: Minervium vel Minerbium) (Italiane: *Manerbio*),
# Milzanum (alia nomina: Milcianum) (Italiane: *Milzano*),
# Offlaga (Italiane: *Offlaga*),
# Pavonum (alia nomina: Pavonum Mellae) (Italiane: *Pavone del Mella*),
# Pontis Vicus (alia nomina: Pontevicum) (Italiane: *Pontevico*),
# Pratum Alboinum (alia nomina: Pralboinum) (Italiane: *Pralboino*),
# Quinzanum (alia nomina: Quintianum) (Italiane: *Quinzano d'Oglio*),
# Senigha (alia nomina: Seniga) (Italiane: *Seniga*),
# Turbulum Casalium (alia nomina: Turboli Casalis) (Italiane: *Torbole Casaglia*),
# Verola seu Virola (alia nomina: Verola Nova, Virola Nova)  (Italiane: *Verolanuova*),
# Verola Vetus seu Virola Vetus (alia nomina: Virola Vetula)  (Italiane: *Verolavecchia*).

Municipia in **Agro Brixiano Imo Orientali**:
# Aqua Frigida (alia nomina: Aquafrigida) (Italiane: *Acquafredda*),
# Bagnolum (alia nomina: Balneolum, Bagnolum Mellae) (Italiane: *Bagnolo Mella*),
# Burgus Saturus (Italiane: *Borgosatollo*),
# Calcinatum (Italiane: *Calcinato*),
# Calvisanum (alia nomina: Calvisii Forum) (Italiane: *Calvisano*),
# Carpenedulum seu Carpenedolum (Italiane: *Carpenedolo*),
# Castenedulum seu Castenedolium (Italiane: *Castenedolo*),
# Fiescum seu Fiessum (alia nomina: Flexum) (Italiane: *Fiesse*),
# Flerum (Italiane: *Flero*),
# Gambara (Italiane: *Gambara*),
# Gada seu Gaydum Castrum (alia nomina: Gaydi Castrum, Gedi, Ghedum, Gaiidum, Guayta, Glanetum, Gide, Gade) (Italiane: *Ghedi*),
# Gottolengum (alia nomina: Cotolongum) (Italiane: *Gottolengo*),
# Isorella (Italiane: *Isorella*),
# Lenum (Italiane: *Leno*),
# Mons Clarus (alia nomina: Monteclarum) (Italiane: *Montichiari*),
# Montaronum (alia nomina: Montiro *-onis*) (Italiane: *Montirone*),
# Pons Caralli seu Poncarallum (alia nomina: Poncaralis) (Italiane: *Poncarale*),
# Remetellum (Italiane: *Remedello*),
# Visanum (Italiane: *Visano*).

##### Municipia in Francia Curta et in Sebino Brixiano Inferiori 
Municipia in Francia Curta et in Sebino Brixiano Inferiori sunt:
# Adrum (alia nomina: Ater) (Italiane: *Adro*),
# Capriolum (alia nomina: Capriolis, Capreulus) (Italiane: *Capriolo*),
# Castegnatum seu Castiniatum (alia nomina: Castinea) (Italiane: *Castegnato*),
# Cazagum (alia nomina: Casiagum, Casagum, Cacciagum) (Italiane: *Cazzago San Martino*),
# Celatica (Italiane: *Cellatica*),
# Cocallium seu Cocalium (Italiane: *Coccaglio*),
# Colonium (alia nomina: Coloniae, Colonia) (Italiane: *Cologne*),
# Curtis Franca (Italiane: *Corte Franca*),
# Gussagum (alia nomina: Guciagum, Guzagum, Guisagum, Gussiacum) (Italiane: *Gussago*),
# Herbuscum (alia nomina: Herbustum, Erbuschum) (Italiane: *Erbusco*),
# Homi (alia nomina: Omis, Homae) (Italiane: *Ome*),
# Hospitalectum seu Hospitalettum (Italiane: *Ospitaletto*),
# Iseum (etiam: Iseus, Isaeum, Yseum; in antiquo: Sebum) (Italiane: *Iseo*),
# Monticellum seu Monticellus (alia nomina: Monticelli, Monticellis) (Italiane: *Monticelli Brusati*),
# Paternum (alia nomina: Padernum) (Italiane: *Paderno Franciacorta*),
# Paraticum (Italiane: *Paratico*),
# Passiranum (Italiane: *Passirano*),
# Provalium (alia nomina: Provallium, Provalium Sebinense, Provallium Sebinense) (Italiane: *Provaglio d'Iseo*),
# Rodengum-Saianum (alia nomina: Rodengum-Sajanum, Rotingum-Saianum) (Italiane: *Rodengo-Saiano*),
# Rovatum (Italiane: *Rovato*).

** Briolum (alia nomina:  Brionis, Brionum) (Italiane: *Brione*) (*pars*),

##### Municipia in Valle Camunnorum et in Sebino Brixiano Superiori 
* **Vallis Camunnorum**
Municipia in Valle Camunnorum sunt:

# Ancuzenum (alia nomina: Incuzenum) (Italiane: *Incudine*),
# Angulum (alia nomina: Angulus, Angolum) (Italiane: *Angolo Terme*),
# Artoneae (alia nomina: Artonium, Artognis) (Italiane: *Artogne*),
# Bercium Demum (alia nomina: Berzum Demum; olim: Bersium cum Demo) (Italiane: *Berzo Demo*),
# Bercium Inferius (alia nomina: Berzum Inferius; etiam Bergium Inferius; olim: Bersium Inferius) (Italiane: *Berzo Inferiore*),
# Biennum (alia nomina: Buennum) (Italiane: *Bienno*),
# Bornum (Italiane: *Borno*),
# Brahonum (alia nomina: Brago *-onis*, Bragonis, Bragonum) (Italiane: *Braone*)
# Brenum (Italiane: *Breno*)
# Caput Pontis Cemmi (Italiane: *Capo di Ponte*),
# Cedigolum (alia nomina: Gola, Golae) (Italiane: *Cedegolo*),
# Cervenum (Italiane: *Cerveno*),
# Cetum (Italiane: *Ceto*),
# Cevum (alia nomina: Coevum) (Italiane: *Cevo*),
# Cimbergum (Italiane: *Cimbergo*),
# Civitas Camunnorum (alia nomina: Civitas Belasiae, Cevedatum) (Italiane: *Cividate Camuno*),
# Curtenum (alia nomina: Cortenum) (Italiane: *Corteno Golgi*), 
# Dalegnum (alia nomina: Dalignum, Pons Allenius, Pons Ligneus) (Italiane: *Ponte di Legno*),
# Darfum (deinde: Darfum Boarium) (Italiane: *Darfo Boario Terme*), 
# Edolum (alia nomina: Edulum Idulum vel Ydulum) (Italiane: *Edolo*),
# Esenum (Italiane: *Esine*),
# Honum (alia nomina: Onum, Onum Sancti Petri, Honum Sancti Petri) (Italiane: *Ono San Pietro*),
# Ianicum (vel Janicum) (Italiane: *Gianico*),
# Losenum (alia nomina:  Cosenum) (Italiane: *Losine*),
# Lotium (alia nomina: Losium) (Italiane: *Lozio*),
# Malegnum (Italiane: *Malegno*),
# Malonnum (Italiane: *Malonno*),
# Monnum (Italiane: *Monno*),
# Niardum (alia nomina: Gnardum) (Italiane: *Niardo*),
# Ossemum (alia nomina: Osemum) (Italiane: *Ossimo*),
# Paiscum Lovenum (Italiane: *Paisco Loveno*),
# Paspardum (Italiane: *Paspardo*),
# Planum Camunnorum (alia nomina: Planum Artonearum) (Italiane: *Pian Camuno*),
# Planum Cognum vel Planum Burni et Cognum (Italiane: *Piancogno*),
# Pisoneae  (alia nomina: Pisognis, Pisoneis) (Italiane: *Pisogne*),
# Saviorum (alia nomina: Savioris, Saviori) (Italiane: *Saviore dell'Adamello*),
# Sellerum (alia nomina: Selarum, Selerum) (Italiane: *Sellero*),
# Sonicum (alia nomina:  Sonecum, Xonicum) (Italiane: *Sonico*),
# Themus (alia nomina: Themu) (Italiane: *Temù*)
# Vezia seu Veza (alia nomina: Vicia) (Italiane: *Vezza d'Oglio*),
# Vionum (alia nomina: Vionis) (Italiane: *Vione*).

Municipia Vallis Camunnorum in Provincia Bergomati sunt: Costa Vulpini seu Costa Volpini (Italiane: *Costa Volpino*), Loverum (alia nomina: Luarrum) (Italiane: *Lovere*), Rognum (Italiane: *Rogno*).

* **Sebinus Brixianus Superioris**
Municipia Sebini Brixiani Superioris sunt:
# Maronum (alia nomina: Maronis) (Italiane: *Marone*),
# Mons Insula (alia nomina: Montinsula) (Italiane: *Monte Isola*),
# Salis Maresini (Italiane: *Sale Marasino*),
# Sulzanum (Italiane: *Sulzano*),
# Zonum (alia nomina: Zonis) (Italiane: *Zone*),
** Pisoneae (etiam in Valle Camunnorum).

##### Municipia in Valle Sabia 
Municipia in Valle Sabia sunt:

# Abionum (Italiane: *Bione*),
# Agnosinum (alia nomina: Agnosenum) (Italiane: *Agnosine*), 
# Amfum (Italiane: *Anfo*), 
# Bagolinum (Italiane: *Bagolino*),
# Bargha (alia nomina: Bargae) (Italiane: *Barghe*),
# Boarnum (Italiane: *Vobarno*),
# Castum (Italiane: *Casto*),
# Edrum seu Hidrum (alia nomina: Edrum Euganeorum, Hildros, Idrus, Hydrum) (Italiane: *Idro*),
# Gavardum (Italiane: *Gavardo*),
# Goionum (alia nomina: Prevallis) (Italiane: *Prevalle*) (*pars*), 
# Hanum (alia nomina: Caput Vallis) (Italiane: *Capovalle*), 
# Lavinonum (alia nomina: Lavenonis) (Italiane: *Lavenone*),
# Muscolini seu Moscolini (alia nomina: Moscolinae, Muscolinis) (Italiane: *Muscoline*) (*pars*), 
# Odulum (alia nomina: Odolum) (Italiane: *Odolo*),
# Paitonum (Italiane: *Paitone*), 
# Pertica Ima (Italiane: *Pertica Bassa*),
# Pertica Summa (Italiane: *Pertica Alta*),
# Praeseliae (alia nomina: Preseae) (Italiane: *Preseglie*),
# Provalium (alia nomina: Provallium, Provalium Vallis Sabiae) (Italiane: *Provaglio Val Sabbia*),
# Sabium  (alia nomina: Sabium Clesis) (Italiane: *Sabbio Chiese*),
# Savallum (alia nomina: Mura Savalli, Mura de Savallo) (Italiane: *Mura*),
# Serlis (alia nomina: Serlum) (Italiane: *Serle*),
# Trevisium (alia nomina: Tarvisium Brixianorum) (Italiane: *Treviso Bresciano*),
# Valles (alia nomina: Vallium) (Italiane: *Vallio Terme*), 
# Vestonum (alia nomina: Vestonis) (Italiane: *Vestone*),
# Villa Nova (alia nomina: Villa Nova supra Clisem) (Italiane: *Villanuova sul Clisi*),
# Volcianum (alia nomina: Vulcianum, Rovetum Volcianum) (Italiane: *Roè Volciano*).

##### Municipia in Valle Triumplina (*Valle Trumplina*) 
Municipia in Valle Triumplina sunt:
# Bovenium (alia nomina: Bovegnum,  Buegnum) (Italiane: *Bovegno*),
# Bovetium (alia nomina: Bovecium, Bovezzum) (Italiane: *Bovezzo*),
# Briolum (alia nomina:  Brionis, Brionum) (Italiane: *Brione*) (*pars*), 
# Caynum (alia nomina: Cainum, Caiinum) (Italiane: *Caino*), 
# Collium (Italiane: *Collio*), 
# Concesium (alia nomina: Concesum) (Italiane: *Concesio*), 
# Gardo  seu Gardonum  (alia nomina: Gardo Vallis Triumplinae, Gardonum Vallis Triumplinae) (Italiane: *Gardone Val Trompia*),
# Hirmum seu Herma (alia nomina: Erema, Irma) (Italiane: *Irma*), 
# Limesanum (alia nomina: Lumezanae) (Italiane: *Lumezzane*), 
# Lodrinum (Italiane: *Lodrino*), 
# Marchetum (alia nomina: Marchenum) (Italiane: *Marcheno*), 
# Marmentinum (Italiane: *Marmentino*), 
# Pessagium (alia nomina: Pesaciae, Pedagium) (Italiane: *Pezzaze*), 
# Pollavenum (alia nomina: Polavenum) (Italiane: *Polaveno*), 
# Saretia (alia nomina: Sarecium) (Italiane: *Sarezzo*), 
# Tabernulae (alia nomina: Tavernolae, Tavernolae supra Mellam) (Italiane: *Tavernole sul Mella*), 
# Villa Carsina (Italiane: *Villa Carcina*),
** Navum (alia nomina: Navis) (Italiane: *Nave*) (*pars*).

### Fines 
#### Provinciae finitimae 
* Bergomas, 
* Cremonensis, 
* Mantuana,
* Sundriensis,
* Tridentina (Tridentinum-Athesia Superior/Tirolis Meridionalis),
* Veronensis (Venetia).

## Geographia physica 
### Planities 
* Planities Padana

#### Montes 
* Adamellus

#### Valles 
* Vallis Camunnorum et Vallis Camonicae,
* Vallis Sabia (alia nomina: Vallis Sabina),
* Vallis Triumplina (alia nomina: Vallis Trumplina),
* Vallis Vestini.

#### Transitūs 
* Transitus Apricae,
* Transitus Thonalis,

### Hydrographia 
#### Flumina 
* Clesis seu Clisis,
* Mella flumen
* Ollius flumen,
* Tusculanus (*rivus*),

#### Navicula 
* Naviculum Brixianum, Italiane: *Naviglio di Brescia*,

#### Lacūs et paludes 
* Benacus,
* Eridius,
* Sebinus,
* Paludes Sebinenses

##### Insulae lacustres 
* Mons Insula seu Montinsula.
* Insula Benacensis (Italiane: *Isola di Garda'')

## Notae 
## Nexus externi 
* Pagina officialis 

## Pinacotheca 

Fasciculus:Map of province of Brescia (region Lombardy, Italy).svg|Collocatio finium Provinciae Brixianae in Regione Langobardia.