Abecedarium

[thumb|300px|*A Specimen* [fons|fontium typicorum et linguarum, a Gulielmo Caslon, litterarum conditore, factum; ex *Cyclopaedia* (1728).]]
[thumb|Specimen [Abecedarium Protosinaiticum|scripti Proto-Sinaitici, unius ex primis (et fortasse primum) scriptis phonemicis.]]
[thumb|Alphabetum Graecum in [cylix|cylice inscriptum.]]

**Abecedarium** sive **alphabetum** est litterarum aliarumve notarum series statuto ordine digesta. Abecedario plerumque litterae alicuius linguae, sicut Graecae aut Russicae, enumerantur. Constat ordinem alphabeticum ad multas res utilem esse, ut puta ad lemmata in encyclopaediis, vocabulariis variisque aliis indicibus reperienda. 

In quibusdam abecedariis obsoletas invenimus litteras, quae in solitis inscriptionibus non dantur. Exempli gratia, quaedam abecedaria Etrusca adhibent litteras B, D et O, quae designant appellationes litterarum non in lingua Etrusca praesentium quaeque ergo non inveniuntur in Etruscis inscriptionibus. Alia, ut quae invenimus in Safaiticis inscriptionibus, redigunt litteras ordinibus diversis, unde videtur fuisse instructio litterarum aliquantulum fortuita.

Ex temporibus Romanorum, abecedaria satis multa exstant, nempe in tabellis quibus utebantur lapicidarum discipuli. Ex temporibus Christianorum non tam multa exceptis duobus vasis Carthagine inventis, sed exstant etiam lapides in catacumbis litteris A, B, C, ceteris, inscripti. Nonnumquam litterae ordine leguntur qui studiosos obstupefacit, sicut quae repertae sunt in sepulcro Sancti Alexandri, in via Nomentana sito, huius modi:

    AXBVCTESDR . . . . . .BCCEECHI
    EQGPH. . . .M MNOPQ
    RSTVXYZ

Videtur hoc fuisse exercitamentum quoddam, quod potest comparari cum Lucii Cassii Caeciniani denario, in quo inscriptio est sic:

        AX, BV, CT, DS, ER, FQ, GP, HO, IN, KM 

Hieronymi gratias possumus huiis arcani sensum extricare. Refer enim ipse discipulos, ut memoriam exercerent, discere debuisse abecedarium bifariam, iunctis A cum X et ita porro.

Lapis Romae anno 1877 repertus, qui originem ducit a saeculo sexto vel septimo, videtur in usu fuisse in schola quadam ut exemplar quo disceretur abecedarium, quod durationem demonstrat antiquorum docendi morum.

Aevo Medio abecedaria inveniuntur in ecclesiis, monasteriis, aliisque aedificiis ecclesiasticis.

Abecedariis attribuebantur vires supernaturales. Litteraeque sensús arcanos habebat devotorum interpretatione. Notae sunt series ABRACADABRA et SATOR AREPO TENET OPERA ROTAS, quae a talibus exercitamentis litterarum originem ducunt.

Extant etiam carmina psalmique abecedarii, sicut Psalmus 119, cuius alii versus aliis incipiunt ordine litteris.

Sensu abstracto, **abecedarium** est systema litterarum alicuius linguae quod potius vocatur **alphabetum.**

## Abecedarium Latinum 
[thumb|Usus abecedarii Latini in [papyrus|papyro.]]
Abecedarium Latinum in multis linguis usurpatur quarum multae etiam alias litteras habent quae abecedario cognatae sunt, e.g. alphabetum Nordicum.

Abecedarium Latinum litteras magnas et parvas habet, velut A et a, B et b, C et c, etc. In antiquis temporibus homines non nisi litteris magnis scribebant, quae autem alias in formas variabantur cum in papyro scribebatur.

Abecedarium Latinum habet:

* A, a
* B, b
* C, c
* D, d
* E, e
* F, f
* G, g
* H, h
* I, i
* K, k
* L, l
* M, m
* N, n
* O, o
* P, p
* Q, q
* R, r
* S, s
* T, t
* U, u
* X, x
* Z, z

* Sed nomina litterarum nonnumquam ab his discrepuntur. Posterius novae litterae his accederunt-
** i triplicatus est: i, j, y
** u triplicates est: u, v, w
* Aliis linguis et alterae litterae adduntur.

### Abecedarium Nordicum 
Sueticophoni utuntur Abecedario Nordico tribus litteris ä, ö , å additis quae eos sonos designant, qui Abecedarium Phoneticum Internationale notis æ, ø, o notantur.

## Abecedarium Graecum 
* Α, α alpha
* Β, β beta
* Γ, γ gamma
* Δ, δ delta
* Ε, ε epsilon
* Ζ, ζ zeta
* Η, η eta
* Θ, θ theta
* Ι, ι iota
* Κ, κ cappa
* Λ, λ labda (non *lambda*)
* Μ, μ my
* Ν, ν ny
* Ξ, ξ xi
* Ο, ο omicron
* Π, π pi
* Ρ, ρ rho
* Σ, σ sigma
* Τ, τ tau
* Υ, υ ypsilon
* Φ, φ phi
* Χ, χ chi
* Ψ, ψ psi
* Ω, ω omega

## Abecedarium Hebraicum 
## Abecedarium Arabicum 
## Abecedarium Cyrillicum 
Аа [a]

Бб [b]

Вв [v]

Гг [g]

Дд [d]

Ее [jɛ]

Ёё [jo]

Жж [ʐ]

Зз [z]

Ии [i]

Йй [j]

Кк [k]

Лл [l]

Мм [m]

Нн [n] 

Оо [o]

Пп [p] 

Рр [r]

Сс [s]

Тт [t]

Уу [u]

Фф [f]

Хх [x]

Цц [ts]

Чч [tɕ]

Шш [ʂ]

Щщ [ɕɕ]

Ъъ Indicates non-palatalization

Ыы [ɨ]

Ьь [ʲ]

Ээ [e]

Юю [ju]

Яя [ja]

## Abecedarium Uncialis Minuscula 
λ
φ
c
δ
ŧ
ƒ
ζ
η
ı
к
ﺎ
λ\
λı
ο
ŗ
ф
ŗζ
ς
т
υ
ςζ
ζς
∫

## Abecedaria ficticia 
Nonnulla opera in cultura populari habent abecedaria ficticia quae ad varias linguas simulatas saepe adhibentur. Notissima abecedaria ficticia sunt e.g. tengwar, aurebesh, abecedarium klingon, Antiquorum abecedarium, et abecedaria Hylian. Multa opera etiam varii typi abecedarii Latini habent.

Tengwar ad linguam quenya in J.R.R. Tolkien Terra Media utitur. Forma pulchra habet ubi litterae curvatae et aut cursivae aut non sunt. Aurebesh in Star Wars ad linguam Anglicam utitur et formam futuram habet. Abecedarium klingon in Star Trek litteras infestas et aceras habet, ad Klingon sermoni barbarico usum. Abecedarium Antiquorum in Stargate, aut *Ancients* Anglice, forma quadratica consistit et ad eorum linguam adhibetur, in lingua Latina archaica ficticia fundatam. Varia abecedaria Hylian in The Legend of Zelda sunt ubi in variis ludis electronicis apparent, et ad varias linguas Hylian adhibentur, quas non sunt sed in modo linguae Anglicae monstrantur.

*ABC-DEF-GHI
*Abecedarum Anglicum
*Abecedarium Cyrillicum
*Abecedarium ficticium
*Abecedarium papilionum
*Acrophonia
*Æ
*Akshara
*Alphabetizare
*Carmen alphabeticum
*Ordo alphabeticus
*Effectus alphabeticus
*Hangul
*Historia scribendi
*Index abecedariorum
*Lipogramma
*Littera
*Pangramma
*Syllaba
*Translitteratio
*Unicodex

## Bibliographia 
*Briquel-Chatonnet, Françoise. 2005. ''La Révolution de l'alphabet.'' Les collections de l'Histoire, 29.
* Coulmas, Florian. 1989. *The Writing Systems of the World*. Blackwell. ISBN 0-631-18028-1
* 
*Day, Lewis F. 1906, 1991. *Alte und neue Alphabete: Ein Streifzug durch die Welt der Lettern.* Postscriptum a von Hans A. Halbey. Dortmundi: Harenberg Edition. ISBN 978-3-88379-603-1.
* 
*
* 
* 
*McLuhan, Marshall; Logan, Robert K. (1977). Alphabet, Mother of Invention. *Etcetera* 34:373–383
*
*
* 
* Powell, Barry B. 2009. *Writing: Theory and History of the Technology of Civilization.* Oxoniae: Blackwell. ISBN 978-1-4051-6256-2.
* 
*
*Willberg, Hans Peter. 2001. *Wegweiser Schrift.* Moguntiaci: Verlag Hermann Schmidt. ISBN 3-87439-569-3.

## Nexus externi 
* Origines ABC, apud ilovetypography.com
* "Language, Writing and Alphabet: An Interview with Christophe Rico," *Damqatum 3* (2007), apud www.uca.edu.ar
* Formulae scribendi alphabetici, apud omniglot.com
* Michael Everson's Alphabeta Europaea, apud www.evertype.com
* Evolutio alphabetorum, animatio a Professore Robert Fradkin Universitatis Terrae Mariae facta, apud umd.edu
* Quomodo Alphabetum ex Hieroglyphis Natum Est, *Biblical Archaeology Review,* apud www.bib-arch.org

!
Categoria:Documenta
Categoria:Orthographia