Adspirata bilabialis surda

**Adspirata bilabialis surda** est pronuntiatio consonans, quae ceteroqui velut [p] appellatur, sed, resoluta clausura bilabiali, flumen aëris ex trachea per glottidem emeans subitam efficit adspirationem fricativae glottidalis surdae [h] similem, quem flatum in appellatione, si manum ori admoveamus, sentire possimus. Adspirata bilabialis surda pronuntiatio sui generis est, ex quo factum est, ut proprio  symbolo Abecedarii Phonetici Internationalis notaretur. 

## Descriptio 
Adspirata bilabialis surda ex his definitionibus phoneticis cognoscitur:
* In phonatione quasi mussitantes plicis vocalibus parcimus, ex quo fit, ut pronuntiatio surda sit.
* Locus articulationis bilabialis est, ambobus enim labris paulisper compressis [pʰ] appellamus. 
* Modus articulandi clusilis est, labris enim compressis clausura fit, quae in flatum appellationis [h] similem resolvitur. 

Adspirata bilabialis surda pronuntiatio pulmonea et oralis est, nam flumen aëris necessarium ad pronuntiandum e pulmonibus pressum solum per os exit.

## Usus 
In Latinitate urbana constat [pʰ] adspiratam una cum scriptione PH plerumque ex nominibus Graecis medio fere saeculo II a.C.n. in usum esse receptam, quamquam, ut ait Quintilianus, "diu deinde reservatum, ne consonantibus adspirarent, ut in *Graccis* et *triumpis*." Itaque diu ambiguum fuisse videtur, utrum ['triumpus] an ['triumpʰus] appelletur, sed ['triumpʰus] a Cicerone commendabatur. Constat autem [pʰ] pronuntiationem a rustico sermone adeo alienam fuisse, ut vix semper intellegeretur: Quintilianus rusticum quendam testem narrat *Amphīonem* quidem non novisse, sed ubi primum *Ampĭonem* audisset, nosse de homine sibi noto agi. In multis linguis [pʰ] inter /p/ phonematis allophona numeratur, ut puta in normata pronuntiatione Anglica, ubi incipiente verbo /p/ phonemati adspiratur: /pɪt/ → [pʰɪt], *pit* 'fovea'. Sunt etiam nonnullae linguae, in quibus phonetica inter [p] et [pʰ] distinctio significationibus distinguendis servit. Huius modi linguae sunt: 

* Lingua Bengalica: [paṛa] 'carpere' / [pʰaṛa] 'evellere'.
* Lingua Coreana: [pal] 'sugere' / [pʰal] 'bracchium'.
* Lingua Graeca: [po:s] 'quomodo' / [pʰo:s] 'lux'.
* Lingua Hindica: [pɑl] 'educatio' / [pʰɑl] 'acies cultri'.
* Lingua Sinensis Cantonica: [pa˥] 'pater' / [pʰa˥] 'pronum iacere'.
* Lingua Thai: [pā:n] 'naevus' / [pʰā:n] 'belligerens'.

## Notae 
## Bibliographia 
* Allen, W. Sidney (1978). *Vox Latina. A guide to the pronunciation of classical Latin*. 2nd ed. Cambridge: Cambridge University Press.
* Allen, W. Sidney (1987). *Vox Graeca. A guide to the pronunciation of classical Greek*. 3rd ed. Cambridge: Cambridge University Press. 
* Ferguson, C.A. & Chowdhury, M. (1960). The phonemes of Bengali. *Language* 36, 22-59.
* Lee, Hyun Bok (1999). Korea. *Handbook of the International Phonetic Association*, 120-123. Cambridge: Cambridge University Press.
* Ohala, Manjari (1999). Hindi. *Handbook of the International Phonetic Association*, 100-103. Cambridge: Cambridge University Press.
* Tingsabath, M.R.Kalaya & Abrahamson, Arthur (1999). Thai. *Handbook of the International Phonetic Association*, 147-150. Cambridge: Cambridge University Press.
* Zee, Eric (1999). Chinese (Hong Kong Cantonese). *Handbook of the International Phonetic Association*, 58-60. Cambridge: Cambridge University Press.

Categoria:Phonetica