Neapolis

[thumb|Aspectus Neapolis et [mons Vesuvius|montis Vesuvii a monasterio Cartusiensi Sancti Martini]]
 (Graece  'nova urbs'; Italiane *Napoli*; Neapolitane *Napule*) est regionale Campaniae caput et tertia a maxima urbe in Italia, post Romam et Mediolanum. Numerus civium inter administrativos fines urbanos anno 2017 fuit 967&thinsp;069. Sua municipalitas provincialis est tertia a maxima urbe metropolita Italiae, 3&thinsp;115&thinsp;320 incolas habens, et sua area metropolita viginti fere milia passuum praeter moenia urbana extenditur.

Primum ab antiquis Graecis et a poëtis Latinis dicebatur **Parthenope** ('**), a Sirene quae traditur ibi sepulta esse, et etiam **Palaepolis** (**'), hoc est vetus urbs, cui successit nova, *Neapolis*. Varro etiam nomen antiquum Latinum **Novapolis** refert. 

## Geographia 
* Sinus Puteolanus
* Phlegraei campi

## Historia 
Neapolis septimo saeculo a.C.n. a Graecis ex urbe Cumis condita est, apud urbem *Palepolin*. A Romanis anno 326 a.C.n. capta est.

Anno 1137, Northmanni Neapolim ceperunt. 

Ab anno 1266 usque ad annum 1816, Neapolis Regni Neapolitani caput fuit, denique usque ad annum 1860 Utriusque Siciliae Regni (Italice *Regno delle Due Sicilie*).

## Incolae notabiles 
### Nati 
* 1598 - Ioannes Laurentius Bernini, architectus, sculptor, pictor
* 1668 - Ioannes Baptista a Vico, philosophus
* 1685 - Domenicus Scarlatti, compositor
* 1696 - Alphonsus de Liguori, episcopus ac sanctus
* circa 1760 - Angelus Tarchi, compositor
* Carolus Blasis (1797 - 1878), choreographus et saltator
* 1826 - Rogerius Bonghi, litterarum Graecarum peritus, politicus et scriptor (1895)
* 1853 - Eduardus Scarpetta, histrio (mortuus 1925)
* 1873 - Henricus Caruso, theatri lyrici acuta voce cantor
* 1877 - Henricus De Nicola, primus praeses Reipublicae Italicae (1946–1948)
* 1898 - Antonius de Curtis, histrio (mortuus 1967)
* 1898 - Titina De Filippo, actrix (mortua 1965)
* 1900 - Eduardus De Filippo, histrio (mortuus 1984)
* 1903 - Iosephus De Filippo, histrio (mortuus 1980)
* 1908 - Ioannes Leone, praeses Rei publicae Italiae (1971–1978)
* 1915 - Guido Zappa, mathematicus (mortuus 2015)
* 1925 - Georgius Neapolitanus, praeses Reipublicae Italicae (a mense Maio 2006)
* 1930 - Ludovicus De Filippo, histrio 
* 1953 - Paschalina Sastri, actrix
* 1955 - Iosephus Daniele, musicus et cantor (mortuus 2015)
* 1973 - Fabius Cannavaro, pedilusor, victor Aureae Pilae anno 2006

### Mortui 
thumb|right|300px|Neapolis
* 1268 - Conradinus, filius regis Conradi IV, die 29 octobris amputatione capitis supplicio affectus
* 1615 - Ioannes Baptista Porta alchemista Italus
* 1647 - Thomas Aniello vulgo dictus *Masaniello* (* 1620)
* 1866 - Gulielmus Gasparrini, botanicus Italicus;(*1803).
* 1921 - Henricus Caruso, theatri lyrici acuta voce cantor
* 1952 - Benedictus Croce, philosophus et homo publicus (* 1866)
* 1962 - Salvator Lucania vulgo *Lucky Luciano* (* 1897)

## Administratio urbis 
A die 30 Maii 2011 praefectus urbi est Ludovicus de Magistris post Rosa Russo Iervolino.

## Aedificia egregia 
* *Ecclesia sancti Ianuarii extra moenia* est veterrimum sanctuarium huic sancto dedicatum et in veterrimis urbis ecclesiis numeratur, condita saeculo V, conexa cum Ioanne I episcopo (mortuo 432), investigatore reliquiarum Ianuarii.
* Castrum Novum (Neapolis) hodie vulgo *Maschio Angioino*,
* Ecclesia Cathedralis Assunptionis Beatae Virginis Mariae,
* Platea Plebis Sciti,

## Institutiones publicae 
[thumb|upright=1.2|[Platea Plebis Sciti]]
* Statio zoologica *Anton Dohrn* cum aquario marino

### Scholae 
* Academia Pontaniana
* Universitas Neapolitana

### Musea 
* Museum Archaeologicum Nationale (Neapolis)
* Museum Capodimonte

## Ecclesia Catholica 
Neapolis est sedes archiepiscopalis (Archidioecesis Neapolitana). Archiepiscopus hodiernus est Crescentius Cardinalis Sepe. Multi alii archiepiscopi Neapolis etiam cardinales fuerunt. Pars municipii ad Dioecesem Puteolanam pertinet.

## Artes 
### Gastronomia et alimenta 
* Placenta Neapolitana

### Musica 
Perclarae sunt cantiones populares in lingua neapolitana compositae, etiam a maximis cantoribus aestimatae. Quarum omnibus acceptissimae sint "O sole mio" et "Santa Lucia."

## Ludi athletici 
SSC Napoli pediludii urbis Neapolis turma est.

## Vecturae 
### Aeroportus 
* Aeroportus Neapolis-Capitis Clivii seu Aeroportus Internationalis "Hugo Niutta"

## Fractiones, vici et loci in municipio 
### Vici et regiones urbanae 
* I Municipalitas (Neapolis): 
** Playa (Neapolis) seu Chiaia *Chiaia*, 
** Pausylipus, 
** Fanum Sancti Ferdinandi (Neapolis) *San Ferdinando*

* II Municipalitas (Neapolis):	
** Advocata (Neapolis) *Avvocata*, 
** Mons Calvarius (Neapolis) *Montecalvario*, 
** Pendinum *Pendino*, 
** Portus (Neapolis) *Porto*, 
** Mercatus (Neapolis) *Mercato*, 
** Fanum Sancti Iosephi (Neapolis) *San Giuseppe*

* III Municipalitas (Neapolis):	
** Stella (Neapolis) *Stella*, 
** Fanum Sancti Caroli ad Arenam ''San Carlo all'Arena*

* IV Municipalitas (Neapolis):	
** Fanum Sancti Laurentii (Neapolis) *San Lorenzo*, 
** Vicaria *Vicaria*, 
** Podium Regale (Neapolis) *Poggioreale*, 
** Area Industrialis (neapolis) *Zona Industriale*

* V Municipalitas (Neapolis):	
** Paturcium *Vomero*
** Arenulae *Arenella*

* VI Municipalitas (Neapolis):	
** Ponticelli seu Ponticulum *Ponticelli*
** Barra (Neapolis) seu Barra Serini *Barra*
** Sanctus Ioannes ad Teducium (alia nomina: Sanctus Ioannes ad Tudusculum, Sanctus Ioannes de Teducculo, Sanctus Ioannes ad Theodusium) *San Giovanni a Teduccio*

* VII Municipalitas (Neapolis):	
** Mianum *Miano*
** Secundillianum *Secondigliano*
** Fanum Sancti Petri ad Paternum *San Pietro a Patierno*

* VIII Municipalitas (Neapolis):	
** Piscinumla *Piscinola*
** Scampia *Scampia*
** Playanum (alia nomina: Ployanum, Choyanum, Chiaianum) *Chiaiano*
*** Marianella *Marianella*

* IX Municipalitas (Neapolis):	
** Sucava seu Sub Cava *Soccavo*
** Planuria (alia nomina: Planura, Planurium (Neapolis)) *Pianura*

* X Municipalitas (Neapolis):	
** Balneoli (Neapolis) *Bagnoli*
** Foris Cryptam *Fuorigrotta''

## Municipia finitima 
* Arzanum
* Casauria
* Casandrinum
* Casavator
* Cercula
* Maranum
* Malitum
* Munianum
* Porticus Herculanenses
* Puteoli
* Ad Quartum lapidem Campaniae Viae
* Fanum Sancti Georgii ad Cambranum
* Fanum Sancti Sebastiani ad Vesuvium
* Volla

## Coniunctiones oppidorum 
Neapolis coniunctionem oppidorum cum Călărași (Romania) habet.

* Provincia Neapolitana
* Urbes Italiae

## Notae 
## Nexus externi 
* Situs publicus 

## Pinacotheca 

Fasciculus:Map of comune of Naples (Metropolitan city of Naples, region Campania, Italy).svg|Collocatio finium municipii in Urbe metropolitana Neapolitana.
Fasciculus:01072701Napoli.jpg|Despectus in urbem.
Fasciculus:Naples_duomo_facade.jpg|Ecclesia cathedralis Assunptionis Beatae Virginis Mariae
Fasciculus:Napoli - Maschio Angioino.JPG|Castrum Novum.

!
Categoria:Urbes milies milium incolarum
Categoria:Portus maris Mediterranei