Charles Henderson

**Charles Gordon Henderson** (11 Gorthern 1900 – 24 Gwynngala 1933) o istorier hag hendraour Kernow.  

## Bewskrif
Y das, Major J. S. Henderson, o hanter albanek ha hanter dhyworth teylu iwerdhonek Newenham: y vamm o dhyworth teylu Carus-Wilson a Westmorland. Byttegyns, an dhew a veu genys ha megys yn Kernow. 

Rag termyn, adhyskys veu yn Kolji Wellington , Berkshire  mes res o dhodho gasa drefen yeghes gwan. Rag henna, yn fenowgh danvonys veu tre rag powes, hag ev a spena meur a dermyn ow kerdhes hag ow studhya kovebow hag istori Kernow. Ev a guntellas niver meur a skrifow a bub rann a’n wlas. 

Henderson eth dhe Kolji Nowydh, Rysoghen, ow kradhya yn istori arnowydh gan bri yn 1922.  Arethor o yn Kolji Pennskol Karesk, hag awosa yn Kolji Corpus Christi, Rysoghen may feu etholys dhe felshyp avel dyskador istori arnowydh yn 1929. Ev a drevesigas yn Rysoghen, ow tiskwedhes promys avel dyskader 

Yn 1928 Henderson a dhyllas lyver ow tochya ponsow Kernow warbarth ha Henry Coates. Peskweyth may kallsa, ev a dehweles dhe Gernow ow pesya gans y hwithrans istorek. Y’n dedhyow a-varr brassa rann a’y hwithrans o ow tochya an peder keverang west, Pennwydh, Keryer, Pedera ha Pow Eneder, mes wortiwedh ev a dowlas towl dhe skrifa a-dro dhe bub pluw yn Kernow. 

### Demedhyans ha mernans
19 Metheven 1933, ev a dhemedhis (Mary) Isobel Munro, dyskadores Kolji Somerville, Rysoghen  ha myrgh dhe J. A. R. Munro, pronter Kolji Lincoln, Rysoghen. Diwedh mis Est, an dhewbries a dhallathas war viaj dhe Itali soth. Ev re grodhvolsa drefen paynys yn y vrest a-dhia nebes misyow, hag ev a gavas shora yn Monte Sant'Angelo le mayth esa ow vysytya krerva San Myghal, an mabsans kernewek. Ev a verwis unnek dydh wosa henna yn Rom, 24 a vis Gwynngala drefen fagel kennen skevens (‘’pleurisy’’). 

Ynkleudhys yw yn korflan Protestant, Rom, ynter an Porta San Paolo ha’n Monte Testaccio, tyller pur aswonnys dhodho. Y'n keth korflan yw bedhow Keats, Shelley hag Edward John Trelawny. 

## Oberyow skolheygel
Dyllansow Henderson a gomprehendas  *Cornwall; A Guide* warbarth ha J. C. Tregarthen yn 1925; tri lyver ow tochya eglosow Kernow; hag onan aral ow tochya gonyow, arvorow ha nansow Kernow gans notennow yn kever hendraow. Yn 1928 ev a veu berdhys gans Gorsedh Kernow gans an hanow bardhek , an bagas kynsa a Gernowyon dhe vos berdhys yn Kernow. Kuntel y skrifow yw gwithys yn Lyverva Courteney, Fondyans Riel Kernow yn Truru. An kuntel a gomprehend 16,000 skrif koth, lies kans a dreuskrifow yn y dhornskrifans y honan, ha’y skrifow y honan, po avel dyllans po yn furv dornskrif. 

Wosa gorfenna y lyver ow tochya ponsow, Henderson a bareusas notennow rag lyver haval ow tochya ponsow Dewnans.  Wosa y vernans, an ynjynor Edwyn Jervoise a gowlwrug an lyver. Dyllys veu yn 1938. 

## Oberyow dewisys
* *The Cornish Church Guide* (rann gans Henderson) 1925  ISBN 0-85153-052-4
* “Old Cornish Bridges and Stream” 1928 (warbarth ha Henry Coates) 
* *Records of the Church and Priory of St. Germans in Cornwall*; 
* *Cornwall: a Survey of its Coast, Moors, and Valleys* 1930
* *St. Columb Major Church & Parish* 1930
* *Mabe Church and Parish, Cornwall* 1931
* *Essays in Cornish History* gol. A. L. Rowse ha M. I. Henderson (y wrek) 1935 
* *Some Notes on the Parish of Goran, otherwise St. Goronus* 1936 
* *A History of the Parish of Constantine in Cornwall*; gol, G. H. Doble. 1937
* *A History of the Parish and Church of Saint Euny-Lelant* gans Gilbert Hunter Doble haR. Morton Nance. 1939
* *A History of the Parish of Crowan ... with explanations of place-names*  gans Robert Morton Nance, 1939
* “Old Devon Bridges”. 1928 (kowlrwys gans Edwyn Jervoise wosa mernans Henderson)
* *The 109 Ancient Parishes of the Four Western Hundreds of Cornwall* 1955 
* *The Ecclesiastical History of Western Cornwall*. 2 lyver, 1962

### Sens Kernow
* *Cornish Saints*; warbarth ha Gilbert Hunter Doble 1927
* *Four Saints of the Fal: St Gluvias, St. Kea, St. Fili, St Rumon* 1929 
* *Saint Carantoc* 1928 
* *Saint Clether* 1930 
* *Saint Cuby* 1929 
* *Saint Day* 1933 
* *Saint Euny* 1933 
* *Saint Gerent, Gerendus, Gerens* 1938 
* *Saint Gudwal or Gurval* 1933 
* *Saint Mawgan* 1936 
* *Saint Melor* 1927 
* *Saint Nectan, S. Keyne and the Children of Brychan in Cornwall* 1930 
* *Saint Neot* 1929 
* *Saint Nonna* 1928 
* *Saint Perran, Saint Keverne, & Saint Kerrian* 1931 
* *Saint Petrock* 1938 
* *Saint Rumon and Saint Ronan* 1939 
* *Saint Selevan* 1928 
* *Saint Senan* 1928 
* *Saint Sezni* 1928 
* *Saint Tudy* 1929 
* *Saint Winnoc* 1940 
* *St. Constantine, King and Monk, and St Mervyn* 1930