open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1943

1940 - 1941 - 1942 - 1943 - 1944 - 1945 - 1946


**1943** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 19 Genver: Janis Joplin
* 25 Hwevrer: George Harrison
* 29 Meurth: Eric Idle
* 29 Meurth: John Major, pennmenyster an Rywvaneth Unys
* 9 Me: Vince Cable
* 31 Kevardhu: John Denver

## Mernansow
* 28 Meurth: Sergei Rachmaninoff, komposydh Rusek
1940

1937 - 1938 - 1939 - 1940 - 1941 - 1942 - 1943


**1940** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 26 Meurth: Nancy Pelosi
* 7 Metheven: Tom Jones
* 3 Gortheren: Lamar Alexander
* 9 Hedra: John Lennon
* 14 Hedra: Cliff Richard

## Mernansow
* 29 Metheven: Paul Klee
* 21 Est: Leon Trotsky
1939

1936 - 1937 - 1938 - 1939 - 1940 - 1941 - 1942


**1939** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.

## Hwarvedhyansow
* 1 Gwynngala: An Nessa Bresel an Bys a dhalleth wosa Almayn Nazi a wra goryskynya Poloni.
* 3 Gwynngala: Pow Frynk ha'n Ruwvaneth Unys a dheklar bresel dhe Almayn Nazi.

## Dineythyansow
* 29 Genver: Germaine Greer
* 7 Ebryl: Francis Ford Coppola
* 25 Me: Ian McKellen

## Mernansow
* 28 Genver: William Butler Yeats
* 10 Hwevrer: Pab Piws XI
* 23 Gwynngala: Sigmund Freud
* 26 Gwynngala: Leif Jones
* 12 Kevardhu: Douglas Fairbanks

## Devynnow
1938

1935 - 1936 - 1937 - 1938 - 1939 - 1940 - 1941


**1938** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.

## Hwarvedhyansow
*

## Dineythyansow
* 5 Genver: Juan Carlos I, myghtern Spayn
* 17 Meurth: Rudolf Nureyev

## Mernansow
* 21 Genver: Georges Méliès
* 29 Est: Joseph Bédier
* 18 Hedra: Seiji Noma
* 10 Du: Kemal Atatürk, lywydh Turki

## Devynnow
1937

1934 - 1935 - 1936 - 1937 - 1938 - 1939 - 1940


**1937** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 30 Genver: Vanessa Redgrave
* 31 Genver: Philip Glass, komposydh Amerikanek
* 31 Kevardhu: Anthony Hopkins

## Mernansow
* 15 Meurth: H. P. Lovecraft, skrifor Amerikanek
* 11 Metheven: R. J. Mitchell
* 19 Metheven: J. M. Barrie
* 19 Hedra: Ernest Rutherford
* 9 Du: Ramsay MacDonald
* 8 Kevardhu: Pavel Florenski
* 28 Kevardhu: Maurice Ravel, komposydh Frynkek
1936

1933 - 1934 - 1935 - 1936 - 1937 - 1938 - 1939


**1936** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 28 Meurth: Mario Vargas Llosa, skrifor Perou

## Mernansow
* 18 Genver: Rudyard Kipling
* 20 Genver: Jori V, myghtern Rywvaneth Unys
* 30 Ebrel: A. E. Housman
* 12 Metheven: M. R. James
* 18 po 19 Est: Federico García Lorca

## Devynnow
1935

1932 - 1933 - 1934 - 1935 - 1936 - 1937 - 1938


**1935** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 8 Genver: Elvis Presley
* 31 Genver: Kenzaburō Ōe
* 1 Kevardhu: Woody Allen
* 1 Hedra: Julie Andrews

## Mernansow
* 18 Me: T. E. Lawrence
* 19 Gwynngala: Konstantin Ziolkovsky
* 30 Du: Fernando Pessoa
1942

1939 - 1940 - 1941 - 1942 - 1943 - 1944 - 1945


**1942** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* Nicholas Williams ("Golvan")
* Moammar Al Qadhafi, lywydh Libya
* 8 Genver: 
**Stephen Hawking
**Junichiro Koizumi, pennmenyster Japan
* 17 Genver: Muhammad Ali
* 19 Genver: Michael Crawford
* 12 Hwevrer: Ehud Barak, pennmenyster Israel
* 29 Gwynngala: Ian McShane

## Mernansow
* 22 Kevardhu: Franz Boas
1941

1938 - 1939 - 1940 - 1941 - 1942 - 1943 - 1944


**1941** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 14 Genver: Faye Dunaway
* 16 Hwevrer: Kim Jong-il
* 27 Hwevrer: Paddy Ashdown
* 21 Metheven: Joe Flaherty
* 27 Metheven: Krzysztof Kieślowski
* 8 Gwynngala: Bernie Sanders
* 29 Hedra: Paul Tyler

## Mernansow
* 28 Meurth: Virginia Woolf
1934

1931 - 1932 - 1933 - 1934 - 1935 - 1936 - 1937


**1934** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 11 Genver: Jean Chrétien, pennmenyster Kanada
* 9 Meurth: Yuri Gagarin
* 20 Gwynngala: Sophia Loren
* 9 Du: Carl Sagan
* 9 Kevardhu: Judi Dench

## Mernansow
* Henry Jenner
* 4 Gortheren: Maria Skłodowska-Curie
1933

1930 - 1931 - 1932 - 1933 - 1934 - 1935 - 1936


**1933** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.

## Hwarvedhyansow
* 17 Genver: An Senedh Statys Unys a vot rag anserghogeth filipinek, owth ughlewya an veto a lewydh Herbert Hoover.
*30 Genver: Adolf Hitler, ledyer an Parti Nazi, a veu appoyntys Chansler a Almayn gans lewydh Paul von Hindenburg.

## Dineythyansow
* 25 Genver: Corazon Aquino
* 21 Meurth: Michael Heseltine
* 22 Metheven: Dianne Feinstein
* 23 Du: Krzysztof Penderecki, komposydh Polek

## Mernansow
* 5 Genver: Calvin Coolidge, lywydh Statys Unys
* 20 Metheven: Clara Zetkin
* 24 Gwynngala: Charles Henderson
* 12 Hedra: Virginia Zucchi

## Devynnow
1932

1929 - 1930 - 1931 - 1932 - 1933 - 1934 - 1935


**1932** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.

## Hwarvedhyansow
* 4 Hwevrer: An Gwariow Olympek Gwav a yger yn Lake Placid, Stat Evrek Nowydh, Statys Unys. An gwariow a wer bys 15 Hwevrer.
* 9 Meurth: Éamon de Valera yw etholys lewydh an Konsel Gweythresans an Stat Rydh Iwordhen wosa y barti Fianna Fáil a wayn an rann vrassa an esedhow y'n Dáil.
* 3 Hedra: anserghogeth Irak

## Dineythyansow
* 5 Genver: Umberto Eco
* 16 Genver: Dian Fossey
* 2 Est: Peter O'Toole

## Mernansow
* 14 Genver: Sidney Low
* 6 Meurth: John Philip Sousa
* 15 Me: Richard Hall

## Devynnow
1931

1928 - 1929 - 1930 - 1931 - 1932 - 1933 - 1934


**1931** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 1 Hwevrer: Boris Yeltsin, lywydh Russi
* 8 Hwevrer: James Dean
* 2 Meurth: Mikhail Gorbachev
* 26 Meurth: Leonard Nimoy

## Mernansow
* 10 Ebryl: Khalil Gibran
* 18 Hedra: Thomas Edison
1930

1927 - 1928 - 1929 - 1930 - 1931 - 1932 - 1933


**1930** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.

## Hwarvedhyansow
* Mohandas Gandhi ha'y dhyskyblyon a wra hoelan ryb an mor, ow teffola an lagha Predennek

## Dineythyansow
* Ebryl: Ann Trevenen Jenkin
* 3 Ebryl: Helmut Kohl
* 6 Hedra: Hafez al-Assad
* 10 Hedra: Harold Pinter
* 16 Du: Chinua Achebe, skrifor Nijerian

## Mernansow
* 7 Gortheren: Arthur Conan Doyle
1927

1924 - 1925 - 1926 - 1927 - 1928 - 1929 - 1930


**1927** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 16 Ebryl: Pab Benedikt XVI

## Mernansow
*
1926

1923 - 1924 - 1925 - 1926 - 1927 - 1928 - 1929


**1926** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 2 Hwevrer: Valéry Giscard d'Estaing, lywydh Pow Frynk
* 14 Metheven: Jowann Richards, skrifor Kernewek

## Mernansow
* Emily Hobhouse
* 5 Kevardhu: Claude Monet
1925

1922 - 1923 - 1924 - 1925 - 1926 - 1927 - 1928


**1925** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
 
* 7 Genver: Gerald Durrell
* 19 Me: Pol Pot
* 19 Me: Malcolm X
* 10 Gortheren: Mahathir Mohamad, pennmenyster Malaysi 
* 8 Est: Alija Izetbegović
* 13 Hedra: Margaret Thatcher, pennmenyster Rywvaneth Unys

## Mernansow
* 12 Meurth: Sun Yat-sen
1924

1921 - 1922 - 1923 - 1924 - 1925 - 1926 - 1927


**1924** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 21 Hwevrer: Robert Mugabe, lywydh Zimbabwe
* 1 Hedra: Jimmy Carter, lywydh Statys Unys
* 30 Du: Shirley Chisholm

## Mernansow
* 21 Genver: Vladimir Lenin
* 3 Hwevrer: Woodrow Wilson, lywydh Statys Unys
1923

1920 - 1921 - 1922 - 1923 - 1924 - 1925 - 1926


**1923** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 1 Me: Joseph Heller
* 28 Me: György Ligeti, komposydh Hungarek
* 2 Kevardhu: Maria Callas

## Mernansow
* 2 Est: Warren G. Harding, lywydh Statys Unys
1922

1919 - 1920 - 1921 - 1922 - 1923 - 1924 - 1925


**1922** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.

## Hwarvedhyansow
* 28 Hwevrer: anserghogeth Ejyp

## Dineythyansow
* 16 Ebrel: Kingsley Amis
* 10 Metheven: Judy Garland

## Mernansow
* 5 Genver: Ernest Shackleton
* 22 Genver: Pab Benedikt XV
* 2 Est: Alexander Graham Bell
* 22 Est: Michael Collins
1929

1926 - 1927 - 1928 - 1929 - 1930 - 1931 - 1932


**1929** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.

## Hwarvedhyansow
* Robert Morton Nance a sel savon rag an taves dasserghys, Kernewek Unys yn y ober, Cornish For All

## Dineythyansow
* 25 Genver: Martin Luther King Jr.
* 4 Me: Audrey Hepburn
* 12 Metheven: Anne Frank
* 24 Est: Yasser Arafat

## Mernansow
* 24 Du: Georges Clemenceau, pennmenyster Pow Frynk
1928

1925 - 1926 - 1927 - 1928 - 1929 - 1930 - 1931


**1928** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.

## Hwarvedhyansow
* Fondyans Gorsedh Kernow (kynsa Bardh Meur an Orsedh: Henry Jenner)

## Dineythyansow
* 27 Hwevrer: Ariel Sharon
* 4 Me: Hosni Mubarak, lywydh Ejyp
* 4 Ebrel: Maya Angelou
* 26 Gortheren: Stanley Kubrick
* 6 Est: Andy Warhol
* 7 Kevardhu: Noam Chomsky

## Mernansow
* 11 Genver: Thomas Hardy
1920

1917 - 1918 - 1919 - 1920 - 1921 - 1922 - 1923


**1920** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 2 Genver: Isaac Asimov
* 7 Ebryl: Ravi Shankar

## Mernansow
*
1919

1916 - 1917 - 1918 - 1919 - 1920 - 1921 - 1922


**1919** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.

## Hwarvedhyansow
* 21 Genver: anserghogeth Repoblek Wordhon

## Dineythyansow
* 17 Meurth: Nat King Cole
* 7 Me: Eva Peron
* 5 Hedra: Donald Pleasence

## Mernansow
* 6 Genver: Theodore Roosevelt
* 15 Genver: Rosa Luxemburg
* 3 Kevardhu: Pierre-Auguste Renoir
1917

1914 - 1915 - 1916 - 1917 - 1918 - 1919 - 1920


**1917** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.

## Hwarvedhyansow
* Domhwelans Russek
* 6 Kevardhu: anserghogeth Pow Finn

## Dineythyansow
* 29 Me: John F. Kennedy, lywydh Statys Unys
* 21 Hedra: Dizzy Gillespie
* 19 Du: Indira Gandhi, pennmenyster Eynda

## Mernansow
* 14 Ebryl: L. L. Zamenhof
* 15 Hedra: Mata Hari
* 17 Du: Auguste Rodin
1916

1913 - 1914 - 1915 - 1916 - 1917 - 1918 - 1919


**1916** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.

## Hwarvedhyansow

## Dineythyansow
* 13 Gwynngala: Roald Dahl
* 26 Hedra: François Mitterrand, lywydh Pow Frynk

## Mernansow
* 22 Du: Jack London, skrifor Amerikanek
1915

1912 - 1913 - 1914 - 1915 - 1916 - 1917 - 1918


**1915** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 7 Ebryl: Billie Holiday
* 6 Me: Orson Welles
* 25 Du: Augusto Pinochet
* 12 Kevardhu: Frank Sinatra
* 19 Kevardhu: Edith Piaf

## Mernansow
*
1912

1909 - 1910 - 1911 - 1912 - 1913 - 1914 - 1915


**1912** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 6 Hwevrer: Eva Braun
* 4 Est: Raoul Wallenberg

## Mernansow
* 29 Meurth: Robert Falcon Scott
1911

1908 - 1909 - 1910 - 1911 - 1912 - 1913 - 1914


**1911** OK yw bledhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.

## Hwarvedhyansow

* 8 Meurth: kensa Degol Keswlasek Benenes
* 24 Gortheren: Hiram Bingham a dhiskudhas Machu Picchu yn menydhyow Perou
* 18 Hedra: Domhwelans Chinek — Sun Yat-sen a fethas an vyghternedh Manchou
* 11 Kevardhu: selyans Delhi Nowyth avell benncita Eynda

## Dineythyansow
* 6 Hwevrer: Ronald Reagan, lewydh an Statys Unys

## Mernansow
* 18 Me: Gustav Mahler, komposydh
1910

1907 - 1908 - 1909 - 1910 - 1911 - 1912 - 1913


**1910** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sadorn.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 23 Meurth: Akira Kurosawa
* 26 Est: Mamm Teresa a Calcutta

## Mernansow
* 21 Ebryl: Mark Twain
* 6 Me: Edward VII, myghtern an Rywvaneth Unys
* 20 Du: Leo Tolstoy
1909

1906 - 1907 - 1908 - 1909 - 1910 - 1911 - 1912


**1909** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 22 Genver: U Thant

## Mernansow
* 17 Kevardhu: Leopold II, myghtern Pow Belg
1908

1905 - 1906 - 1907 - 1908 - 1909 - 1910 - 1911


**1908** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 26 Hwevrer: Tex Avery
* 5 Ebryl: Bette Davis
* 14 Est: Mary Eve Mills
* 16 Hedra: Enver Hoxha
* 31 Kevardhu: Simon Wiesenthal

## Mernansow
* 21 Metheven: Nikolai Rimsky-Korsakov
* 15 Du: Cixi
1907

1904 - 1905 - 1906 - 1907 - 1908 - 1909 - 1910


**1907** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 6 Gortheren: Frida Kahlo
* 7 Gortheren: Robert Heinlein

## Mernansow
* 2 Hwevrer: Dmitri Mendeleev
1914

1911 - 1912 - 1913 - 1914 - 1915 - 1916 - 1917


**1914** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 6 Hedra: Thor Heyerdahl
* 27 Hedra: Dylan Thomas

## Mernansow
* 25 Meurth: Frédéric Mistral, skrifor Oksitanek
1913

1910 - 1911 - 1912 - 1913 - 1914 - 1915 - 1916


**1913** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 9 Genver: Richard M. Nixon, lywydh Statys Unys
* 22 Du: Benjamin Britten

## Mernansow
* 10 Meurth: Harriet Tubman
1906

1903 - 1904 - 1905 - 1906 - 1907 - 1908 - 1909


**1906** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 19 Meurth: Adolf Eichmann
* 25 Gwynngala: Dmitri Shostakovich

## Mernansow
* 19 Ebryl: Pierre Curie
* 23 Me: Henrik Ibsen
* 22 Hedra: Paul Cézanne
1903

1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904 - 1905 - 1906


**1903** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Yow.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 3 Me: Bing Crosby
* 29 Me: Bob Hope

## Mernansow
* 9 Me: Paul Gauguin
* 20 Gortheren: Pab Leo XIII
1902

1899 - 1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904 - 1905


**1902** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Mergher.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 19 Est: Ogden Nash
* 22 Est: Leni Riefenstahl

## Mernansow
* 26 Meurth: Cecil Rhodes
* 29 Gwynngala: Emile Zola
1900

1897 - 1898 - 1899 - 1900 - 1901 - 1902 - 1903


**1900** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 14 Du: Aaron Copland

## Mernansow
* 25 Est: Friedrich Nietzsche
* 30 Du: Oscar Wilde
1901

1898 - 1899 - 1900 - 1901 - 1902 - 1903 - 1904


**1901** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Meurth.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 1 Hwevrer: Clark Gable
* 4 Est: Louis Armstrong
* 29 Gwynngala: Enrico Fermi
* 5 Kevardhu: Walt Disney

## Mernansow
* 22 Genver: Viktoria, myghternes an Rywvaneth Unys
* 27 Genver: Giuseppe Verdi
Hindoustanek

**Hindoustanek** yw yeth Eyndo-Europek kewsys yn Asi Soth. Yma diw rannyeth soedhogel a'n yeth: **Hindi** (gans gerva sanskrytekhes) hag **Ourdou** (gans gerva persekhes). Hwath pella, lies rannyeth leel usi kewsys yn powyow divers a Eynda Gledh.

Unn rannyeth Hindoustanek a's kewsir gans an poblans eyndek a Fiji.

## Fonologieth



***[[:hi:|Dyllans Hindi]]*** a Wikipedi




***[[:ur:|Dyllans Ourdou]]*** a Wikipedi
Belarus

**Belarus** yw stat yn Europa est, tir a-dro dhedhi orth pub tu. An powyow kentrevek dhedhi yw Russi, Lithuani, Poloni, Ukrayn, ha Latvi. Yma kevren arbennik ha krev yntra Belarus ha Russi; an dhiw wlas ma a furvi *Unyans Russi ha Belarus*. Belarus yw onan a'n pymthek stat anserghek a gomprehendya an Unyans Sovietek (URSS) seulabrys. Yma hanow an wlas ow styrya 'Rutheni Wynn'.
Elisabeth II

**Elizabeth Alexandra Mary Windsor** (21 Ebryl 1926 – 8 Gwynngala 2022) a reynyas avel Myghternes **Elisabeth II** a-ugh Rywvaneth Unys Breten Veur ha Wordhon Gledh, Kanada, Ostrali, Mordir Nowydh, Jamayka, Ynysow Bahama, Grenayd, Papoua Gyni Nowydh, Ynysow Seleven, Touvalou, Sen Lusia, Sen Vinsent ha'n Ynysow Grenadinek, Antiga ha Barbuda, Belisa, ha Sen Kitts ha Nevis. Arloedh Manow ha Dug Normani (yn reyth Ynysow an Chanel) o hi hwath pella. A-dro dhe 125 milyon a dus a driga yn gwlasow mayth o hi Penn an Stat anedha. Hi o an 38ves yn linenn desedhans Egbert, Myghtern Wessex, onan a rywvanethow koth Pow Sows.

Yn 1947 y temmedhis hi Fylip, Dug Dinedin; Charlys, Pryns Kembra yw aga hynsa mab ha myghtern a-lemmyn. Yma dhedha tri flogh arall (Anna, Andrew, hag Edward) hag lies flogh-gwynn.

Elisabeth a veu an vyghternes a-dhia vernans hy thas Jori yn 1952, bys yn hy mernans hy honan yn 2022.
Aberplymm Nowydh

Tre ha ranndir yn Ynys Gledh Mordir Nowydh yw Aberplymm Nowydh (). Poblans an dre yth yw 49,500, ha poblans an ranndir yth yw 77,100. Yma lies treth dhedhi, hag ogas dhe Venydh Taranaki yma hi. Hanow an dre a govha Aberplymm yn Dewnens, Breten Veur.

## Gevellansow
*Mishima, Japan
*Kunming, China
Myghternedh an Rywvaneth Unys

An Wlaskor Unys yw ruwvaneth a-dhia dermyn hy fondyans yn 1707. Hi a syw an wlaskor sowsnek fondys gans an Hen Sowson hag a besya yn-dann an Normanyon.

Hanow an ruwvaneth re janjyas diwweyth wosa hy fondyans. A-dhia 1707 bys yn 1801, an titel soedhoegel o *United Kingdom of Great Britain* &ndash; poken *Great Britain* yn sempel yn foy menowgh. Wosa Wordhon dhe junya an Unyans, an hanow a dros yn *United Kingdom of Great Britain and Ireland*. Ha wosa anserghogeth an Stat Rydh Wordhonek, an hanow yw devedhys *United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland*.

;Myghternedh Breten Veur
*Anna (1707–1714)
*Jori I (1714–1727)
*Jori II (1727–1760 )
*Jori III (1760–1801)

;Myghternedh an Ruwvaneth Unys a Vreten Veur ha Wordhon
*Jori III (1801–1820)
*Jori IV (1820–1830) 
*Wella IV (1830–1837)
*Viktorya (1837–1901)
*Edward VII (1901–1910) 
*Jori V (1910–1922/1927)

;Myghternedh an Ruwvaneth Unys a Vreten Veur ha Wordhon Gledh
*Jori V (1927–1936) 
*Edward VIII (1936) 
*Jori VI (1936–1952)
*Elisabeth II (1952–2022)
*Charlys III (2022–&nbsp;)
Jamys VI hag I

**Charlys Jamys Stuart** o myghtern Alban (a-dhia 1567 yn-dann an hanow Jamys VI), Pow Sows hag Wordhon (a-dhia 1603 yn-dann an hanow Jamys I) bys eur y vernans yn 1625. Ev yw an kynsa myghtern a Ji Stuart yn Pow Sows, hag ev ow sywya an diwettha sovran Tudur, Elisabeth I neb a verwis heb fleghes. 

Jamys veu genys yn Dinedin yn 1566. Anna a Dhenmark ev a dhemmedhis; dhedhi yth esa tri flogh hag a vywa hwath wosa diw vloedh. An fleghes ma o:
# Henry, Pryns Kembra (1594-1612)
# Elisabeth Stuart, myghternes Bohemi (1596-1662)
# Charlys I (1600-1649)
Korea

**Korea** yw konna tir ha gwlaskor gyns yn Howldrehevel Asi, diberthys yn diw repoblek arnowydh: Korea Gledh (Repoblek Werinel Pobel Korea) ha Korea Dhyghow (Repoblek Korea).
Korea Dhyghow

**Korea Dhyghow** po **Repoblek Korea** (Koreek: 대한민국; Hanja: 大韓民國, *Daehan Minguk*) yw gwlas yn Howldrehevel Asi orth an Konna tir Koreek. Koreek yw hy yeth sodhogel.

An Repoblek arnowydh veu selys yn 1948 wosa an Statys Unys ha'n Unyans Sovyetek dhe dhiberth Korea war-hys an linenn 38° N. Hi yw gwerinieth a-dhia 1987, pan fondyas an Hweghves Repoblek.
Charlys II a Bow Sows hag Alban

**Charlys Stuart** (1630-1685) a reynya avel myghtern Pow Sows, Alban, ha Wordhon a-dhia Dhaswrians an Myghternses yn 1660. Yth aswonnys ev avel an *Merry Monarch* (an 'Myghtern Heudh') drefenn splannder y lys, niver veur y vestresow, ha helder spyrys an oes. Hwath pella, Charlys a alla rewlya an Senedh yn sley. Peswardhek flogh a veu genys dhodho a lyha – nagonan anedha a-ji dh'y briosoleth gans Katrin a Bragança. Yn eur y vernans, Charlys a dreylyas ha bos Katholik. Fowt dhe vab laghel, breur Charlys a'n sywyas – hemma o Jamys VII, diwettha myghtern a Ji Stuart.
Ukraynek

**Ukraynek** (*українська мова*, y'n yeth hy honan) yw yeth Slavek kewsys yn Ukrayn. Hemma yw yeth sodhogel Ukrayn. Y kewsir ynwedh gans kemenethow Ukrraynek yn Pow Kazagh, Moldova, Poloni, Romani, Lithouani ha Slovaki. Y skrifir y'n abecedari kyrillek. Yma pyth keskonvedhyans  ynter Ukraynek, Russek ha Belorussek, ha dhywortans y tisplegyas y'n 12ves kansvledhen. Haval dhe Velorussek, chevisys veu lower a'y erva a Bolonek. 

## Gramasek
Yeth junyadow (*fusional*), hanwek-akusek (*nominative-accusative*) yw, hag ev a us rager dhe styrya tu ha natur gwaya (*satellite framed*). An yeth a wra decernya yntra 'ty' ha 'hwi', ha gallos gasa an sojeta (*null-subject*). Rester usadow an lavar yw sojeta - verb - objeta (SVO). Restrow erel yw kemmyn awos an rydhsys gesys gans an yeth. 

Yma dhe henwyn onan a dri henedhel: gorow, benow, direydh; i a furvbleg wosa:

*7 ckas: hanwek, akusek, pewek, objetek, maynek, tylleryek ha galwek;
*2 riv: unplek, liesplek.

Henwyn gwann a akord gans henwyn herwydh kenedhel, kas ha riv.

Kevys yw 4 amser dhe'n verb yn Ukraynek:
* a-lemmyn(теперішній): *читає*;
* dremenys (минулий): *читав*;
* a dheu sempel (простий майбутній): *читатиме*;
* a dheu trogylghek (складний майбутній): *буде читати*.
Wszystkie czasowniki mają dwa aspekty – dokonany (доконаний) і niedokonany (недоконаний).

Kellys yw an amser worberfydh yn Ukraynek arnowydh, kepar ha Polonek. An dedhyow ma, konsidrys yw dhe vos a'n gis koth, ha nyns yw usys war anow bythkweth an dedhyow ma. 

## Rannyethow

Possybyl yw dhe dhecernya dew vagas a rannyethow - a'n north hag a'n soth. A-ji an bagas a'n soth, kevys yw dew vagas, a'n west ha'n est. 

* **a'n north** – An chif dyffrans a'n rannyethow a'n soth yw displegyans an sonyow Proto-Slavek **e*, **o* yn syllabennow degeys, a'n Proto-Slavek **ě* (yn py pynag savla). Yn rannyethow a'n soth, i a dreyl dre vras dhe *i* (gelwys yw *ikavis*m), mes yn rannyethow a'n north yn syllabennow diboslev i a worta an keth mar ledan *e*, *o* po an kulla *y*, *u*. Y'n rannyethow ma yn syllabennow poslevel, ny wra an son furvdreylya dhe * a * kepar hag y'n soth, ha kevys yw nebes diwvogalennow  (rag ensampel *u̯o*, * u̯e * hag erel.) po bogalennow rewlys, mes pella war dhelergh (r.e. 'u', 'y').

* **a'n est** - Merkys yns i gans leveryans moy yn-rag ages *y* (hevelep dhe Bolonek), dasvelaregi * l * (hevelep dhe Bolonek ynwedh) ha'n leveryans a *ky*, * hy *, *xy* gans kessonen gales.
* **a'n west** – Orth komparya dhe'n bagas a'n est, moy kemysk yns i. Merkys yns i gans 'y' a wra mos a wel po mos isella, 'ł' moy velar (hevelep dhe Russek) ha leveryans medhel a 'ḱi', 'x́i' (mes 'hy' dell yw usys).

Directional sign in Kyiv Metro.jpg|Arwodh yn Ukraynek war Vetro Kyiv
Триодь_постная_Петра_Могилы_1646_new.jpg|"Lenten Triodion" a Arghespkop (Metropolitan) Kyiv, Petro Mohyla, 1646
Vviseului4.jpg|Arwodh fordh yn ranndir a Romani a gews Ukraynek
Belarussek

**Belarussek** (*беларуская мова*, yn yeth hy honan) yw yeth Slavek ogas dhe Russek ha Ukraynek kewsys yn Belarus ha Poloni north est. Taves sodhogel a Velarus yw hi, mes yeth brassa yn skol ha pellwolok yw Russek.

## Lytherennow
Yma diw lytherennek devnydhys rag skrifa Belarussek: onan gyrillek, ogas dre vras dhe lytherennek Russek, yw moyha kemmyn yn tevri; hag onan romanek yn furv nes dhe Bolonek:
Wella Brown

**Wella Brown** o Kerneweger, yethor ha dyskajor. Ev a skrifas *A Grammar of Modern Cornish* (1984; yn y 3ª dyllans a-dhia 2001), hag yw gramasek tien lowr a Gernewek Kemmyn. An tri lyver a *Skeul an Yeth* (1996&ndash;98) a dhysk an taves der dhyskansow, gerva, h.e. rag an peswar gradh a apposyansow a Gesva an Taves. Brown re gesoberis yn projekt Kernewekheans a'n Bibel ynwedh. Ev a dreylyas pymthek chaptra a Lyver Ysay ('Nessa Ysay' po Dewtero-Ysay avel y'ga helwir nepprys) ha peswar epystyl an Testament Nowydh &ndash; tri lyther Yowann ha huni Pawl dhe'n Romanyon. Brown o Skrifennyas an Gesva ha Bardh an Orsedh a-dhia lies blydhen. Kesva an Taves Kernewek a dhyllas kuntel a hwedhlow berr gans, An Koes a Ven.
Israel

**Israel** yw stat yn Asi West orth arvor an Kresvor. A-dro dhe Israel yma'n statow arabek a Ejyp, Arabi an Saud, Jordan, an tiredhow Palestinek, Syri, ha Lebanon. Y'n eur ma Israel a rewli an tiredh palestinek a Lann West (war-barth gans Yerusalem Est) ha'n Ughelderyow Golan, tiredh syriek. Hemma yw an stat Yedhowek unnik y'n bys ma, fondys yn 1947 gans an Kenedhlow Unys. Yethow sodhogel an stat yw Ebrow hag Arabek, mes yma tus pals ow kewsel Sowsnek avel taves keswlasek. An brassa citys yw Tel Aviv, Hayfa, Yerusalem (an benncita), ha Beersheba. An KU a aswon Tel Aviv avel penncita an wlas. Yma 39 stat anserghek ow tenagha laghelder an stat Israel; an re ma yw, dre vras, statys arabek po poblys gans leun a Voslemyon.
Himnusz

**Himnusz** yw an hymna kenedhlek soedhogel a Hungari a-dhia 1844. An gan ma a's henwir ynwedh *"Isten, áldd meg a magyart"* herwydh hy hynsa linenn.

## Kevrennow yn-mes
* Restrenn son AU
* Folennow ilow: http://www.mek.iif.hu/porta/szint/human/szepirod/magyar/kolcsey/anthem/html/1.gif http://www.mek.iif.hu/porta/szint/human/szepirod/magyar/kolcsey/anthem/html/2.gif http://www.mek.iif.hu/porta/szint/human/szepirod/magyar/kolcsey/anthem/html/3.gif http://www.mek.iif.hu/porta/szint/human/szepirod/magyar/kolcsey/anthem/html/4.gif
Ynysow Faroe

An **Ynysow Faroe** (FSS: **Enesow Faroe**) yw pow ynysek y'n kledhbarth an Keynvor Atlantek, rewlys gans Denmark. Tus an ynysow a gows unn taves nessa dhe Islandek es dhe Dhanek.

## Pella derivadow
* Official site
* Official tourist site
* Flick photo set
Yethow Ouralek

An **yethow Ouralek** yw teylu yethow kewsys gans 20 milvil a dus yn kledhbarth Europa, kledhbarth Russi ha Hungari.

An klasyans a'n yethow Ouralek:
* Saami
** Saami West (*Saami Soth, Saami Ume, Saami Pite, Saami Lule, Saami North*)
** Saami Est (*Saami Inari, †Saami Kemi, Saami Skolt, Saami Akkala, Saami Kildin, Saami Ter*)
* Fynnek (*[[Finnek|Fynnek]], [[Estonek|Estoniek]], Karelek, Olenetsek, Ingrek, Ludek, Veps, Votek, Voro-Seto, [[Livonek|Livoniek]]*)
* Mordvinek (*Erzya, Moksha*)
* Mari (*Mari Koes, Mari Brenn*)
* Permek
** Udmurt
** Komi (*Komi, Permyak*)
* Hungarek
* Hanty (*Hanty North, †Hanty South, Hanty Est*)
* Mansi (*Mansi North, Mansi Est, †Mansi West, †Mansi Soth*)
* Samoyedek
** Nganasan
** Enets (*Enets Toundra, Enets Koes*)
** †Yurats
** Nenets (*Nenets Toundra, Nenets Koes*)
** Selkup (*Selkup North, Selkup Kres, Selkup Soth*)
** †Kamas
** †Mator

† *Yeth na gewsir namoy*

## Lynkow
* Uralic (Finno-Ugrian) languages *(yn Sowsnek)*
* Ethnologue report for Uralic *(yn Sowsnek)*
* The Relationship between the Finnish and the Hungarian languages (gans Gyula Weöres, 1935) *(yn Sowsnek)*
* Uralic Links *(yn Sowsnek)*
Kebek

**Kebek** (Frynkek: ***Québec***) yw pow yn Kanada gans poblans a-dro dhe 7.5 milyon triger. Hemma yw an pow unnik war vrastir Amerika Gledh le may kows an brassa rann a'n bobel an taves Frynkek. Yma 24% a boblans Kanada ow triga yn Kebek. Yeth soedhogel unnik an pow yw Frynkek (mes yth yw Sowsnek ha Frynkek yethow soedhogel a wovernans an Kesunyans). Pennsita an pow yw Sita Kebek (henwys *Québec* yn Frynkek); mes unn brassa sita yw Montreal, hag yw sort a 'bennsita' erbysiethek ha gonisogethek.

Yma'n brassa niver a dus ow triga war hys Dowr Sen Lorens, fest yn soth an pow. Ottomma an bastell-vro le may ma Kebek, Montreal, Trois-Rivières, h.e. An mynydhyow Appalachi a ystynn a howlsedhes Nans Sen Lorens bys y'n Konnna-Tir Gaspé. Mes tireth Kebek a ystynn ynwedh pur bell dhe'n north: a-dreus an mynydhyow Lorens ha koesow ledan an Gogledh bys y'n tiredhow Arktik a Nunavik.

Tus Kebek a aswonn unnikter krev an pow – yn fenowgh yth ombrederons bos aga fow kenedhel dhiblans dhiworth Kanada (an kryjyans ma yw kreffa yn mysk Frynkegoryon).
Alban Nowydh

**Alban Nowydh** yw pow yn Kanada. An pow a gomprehend diw rann boesek: konna-tir Alban Nowydh hag Ynys an Pennrynn Bretonek. Hemma yw tiredh koth an dus Míkmaq – neb a drig ena hwath – hag o an drevesigeth frynkek Akadi (*Acadie*) wosa henna. An gurun bredennik a gemmeras an pow yn 1713 ha ri dhodho an hanow arnowydh, Alban Nowydh (*Nova Scotia*).

Yma hwath nebes tus yn Ynys an Pennrynn Bretonek ow kewsel an taves Albanek. Yma'n kemmyniethow akadian, míkmaq, ha portyngalek ow kewsel aga thavosow hengovek (Frynkek y'n kas akadian), mes Sowsnek yw yeth an fest brassa niver. An taves na yw yeth soedhogel unnik an pow.
Russi

**Russi** yw gwlas pur veur – an brassa y'n bys ma – yn Howldrevel Europa ha Gogledh Asi. A-dhia 1922 bys 1991, Russi o an kreffa repoblek y'n URSS. Russi arnowydh yw kesunyans a rannvroyow, repoblegi omrewlys, h.e.

An gwlasow a-dro dhe Russi yw: Norgagh, Pow Finn; Estoni, Letoni, Lithywani, Poloni, Belarous, Ukrayn; Grouzi, Aserbayjan; Kasaghstan, Mongoli, ha China (RWC). Yma amal russek a-dreus an mor a Nihon ha'n Statys Unys. Rannvro Kaliningrad usi pell a remenant Russi ryb an Mor Baltek yntra Lithywani ha Poloni.

Vladimir Putin a sywyas Dmitrij Medvedev avel lywydh Russi yn 2012. Medvedev a veu pennmenyster.

## Gwelowgh ynwedh
* Lydn Baikal, lydn en Siberya
Wella Rowe

**Willow Kereve** (; Kernewek Kemmyn: **Wella Kerew** po **Wella Rowe**) o tiek ha Kerneweger y vammyeth neb a driga yn Eglossankres. Genys yn 1660 yn Eglosveryan, y skrifa va treylyansow Kernewek a teyr rann an Bibel ha'n Deg Gorhemmyn, warbarth gans gerva Kernewek-Sowsnek (homma yw kellys; yth o mammskrif a 354 folenn, gwelys yn tiwetha yn Boston yn 1830). Ny glappya ev nevra Kernewek dh'y fleghes. A-dro dhe 1700 y ferwis ev.

## Kevrennow yn-mes
* Willow Kereve’s & Nicholas William’s Bible Translations war an wiasva www.cornishlanguage.co.uk
* Menegva a Dekstow Biblek Koth war wiasva projekt kernewekheans an Bibel
Enep

**Enep** yw an rann a-dherag penn denel a'n tal dhe'n elgeth, ow komprehendya lower a'n organow omglewes: an dewlagas, tron, kroghen ha taves, keffrys ha tal, dewabrans, diwvogh, diwweus, hag elgeth. An enep yw an rann a'n korf usys moyha dhe aswon den.

### Rannow enep
* Abrans
* Blew lagas
* Bogh
* Dens
* Dewlagas
* Diwweus
* Ganow
* Gols
* Kneus
* Tal
* Tron
2006

2003 - 2004 - 2005 - 2006 - 2007 - 2008 - 2009

**2006** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul. Hemma yw "Blydhen a'n Bys ma rag Difeythtiryow".

## Hwarvedhyansow
* 23 a vis Genver: dewisyansow dhe senedh Kesunyans Kanada
* 28 a vis Meurth: dewisyansow yn Ysrael

## Mernansow
* 21 Meurth: Margaret Ewing
Evrek Nowydh

**Evrek Nowydh** yw an vrassa cita y'n Statys Unys, desedhys le mayth omjun Dowr Hudson an Mor Iwerydh yn rann soth-est a Stat Evrek Nowydh. Yma moy ages 8,336,697 (2012) a dus ow triga y'n pymp burjestra, hag 21 milyon y'n tiryow a-dro dhedha. Manhattan, kres an cita, yw ynys hir ha kul yn Dowr Hudson.

## Gwelewgh ynwedh
* Delow an Frankedh
* Rol a dhrehevyansow an uhella yn Cita Ebron Nowyth
Fenicek

**Foenisek** (y'n taves y honan, דברים פונים 
*dabarīm Pōnnīm*) yw taves hag o kewsys wostalleth yn Lebnon, Surri ha'n kyrghynn. An tir na o henwys *Pūt* yn Foenisek, *Phoenicia* yn Latin, ha Kanaan yn Ebrow. Foenisek yw yeth Semitek a'n bagas Kanaanitek. Ogas lowr yw hi dhe Ebrow hag Aramayek. Foenisek a omystynnas bys yn Tunisi ha Spayn der an trevesigethow Karthajinek; an yeth o kewsys yn tiwetha yn Gogledh Afrika y'n 7ves kansblydhen martesen. Yma skrifow y'n lytherennek foenisek ow tydhya a'n vlydhen 1000 kyns OK. Byttegyns, nyns eus tekstow hir na foesek yn Foenisek genen namoy.
Dosedh poblans

**Dosedh** poblans yw an niver a dus yn enep a vyns sertan. Rag ensampel, yma 10,364,388 a dus ow triga yn Pow Belg, unn wlas a 30,528 km². Ytho, dosedh Pow Belg yw 339 triger rag pub kilometer pedrek.
Nihon

**Nihon** po **Japan** (Nihonek: 日本 *Nihon* po *Nippon*) yw gwlaskor werinel hag ynysek yn Asi Est. Yma'n Keynvor Hebask a-dro dhedhi. A-dreus an mor yn howlsedhes yma Korea, China ha Russi. Nihonek yw taves soedhogel unnik an wlas. Tokyo yw an bennsita ha'n vrassa sita.
Asi Gres

**Asi Gres** yw rann a Asi hag usi dhe'n soth a Siberi, dhe'n west a Asi Est, dhe'n north a'n Isvrastir Eyndek ha dhe'n est a'n Howldrevel Ogas hag Europa. Yma niver a styryansow dhe'n term ma, mes dre vras ev a gomprehend an Mynydhyow Tianshan ha'n plenys veur a-dro dhedha.

Ottomma rol a statys niverys yn fenowgh avel rann a Asi Gres:
* Kasaghstan
* Kyrgysstan
* Ousbekistan
* Turkmenistan
* Tajikistan
* Afganistan
* rann a Iran (Ghorasan)
* rannow a Bakistan hag Eynda (an Bro North-West ha'n Panjab)
* rannow a Jina (Tibet, Turkestan Est, ha Pervedh Mongoli)
* Mongoli
Plans

**Plansow** yw pythow byw ow kul rann a'n wlaskor vywoniethek *Plantae*. Yn hengovek, y frederys bos *Fungi* ha *Protista* rann a'n gethsam gwlaskor. Plansow a wayn aga nerth der fotosynthesis, ha'ga delyow glas owth segi yn golow an Howl.  Yma unn bagas bras a blansow owth ombalshe der has.

Losonieth yw an astudyans akademik a blansow.

Klasyans a asrannow (*phyla*) losoniethel:
* Plansow anwythiek
** **[[Algi|Chlorophyta]]** (algi)
** **Anthocerophyta** 
** **[[Kewni|Bryophyta]]** (kewni)
** **[[Losowen avi|Hepatophyta]]** (losow avi)
* Plansow gwythiek heb has
** **[[Lost margh|Equisetophyta]]** (lostow margh)
** **Lycopodiophyta** 
** **Ophioglossophyta** 
** **Psilotophyta** 
** **Pteridophyta** (reden gwir)
* Plansow gwythiek gans has
** **Cycadophyta** 
** **Ginkgophyta** (ginkowydh)
** **Gnetophyta** 
** **Pinophyta** (conifera, po sab)
** **Magnoliophyta** (angiospermi, po plansow bleujyowadow)

Derow (ha gwydh a bub sort) yw ensamplow a blansow. Lies sort plansow yw dhe les a dus drefenn aga devnydh avel boes: notyon rag ensampel gwaneth, ris, heydh, kergh, sugal, sorgum; avalwydh, gwinbrennyer, olowbrennyer, patatys, gwinwel sugra, sevi, ha koll. Hwath pella, yma rowedh erbysiek dhe lies plans na dhyber tus dell vydh usys: koton, liwles, tobakko, lin, kewargh, h.e.
## Album

File:Borassus flabellifer.jpg|Borassus flabellifer
File:Chestnut in Guntur.jpg|The fruits of Palmyra Palm tree, Borassus flabellifer (locally called Thaati Munjelu) sold in a market at Guntur, India.
File:Turmericroot.jpg|Turmeric rhizome
File:Starr 050407-6233 Ipomoea batatas.jpg|Sweet potato, *Ipomoea batatas*, Maui Nui Botanical Garden
File:Pandan wangi.JPG|*Pandanus amaryllifolius*
File:California Papaya ID.jpg|California Papaya
File:Papaya sunset.jpg|*Carica papaya*, cultivar 'Sunset'
File:Prepared lemon grass.JPG|*Cymbopogon citratus*, lemon grass, oil grass
File:Bangkuang 070612-056 stgd.jpg|*Pachyrhizus erosus* bulb-root. Situgede, Bogor, West Java, Indonesia.
File:KIKU brak-ontree.JPG|Fuji (apple)
File:SauropusAndrogynus.jpg|Sprouting shoots of *Sauropus androgynus*
File:Ilaneer.jpg|*Cocos nucifera*
[...]
4

1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7

## Hwarvedhyansow
* Fraatakes, myghtern an Barthys, ha'n vyghternes Mousa yw ledhys. An gurun yw gyllys dhe Orodes III.

## Dineythyansow

## Mernansow
5

2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8

## Hwarvedhyansow
* Kynvelin a'n aswonnis avel vyghtern Breten gans an Romanyon, herwydh Jeffri a Venow

## Dineythyansow

## Mernansow
6

3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9

## Hwarvedhyansow
* Moesi ha Jiwdea yw kemmerys avel powyow Romanek

## Dineythyansow
* Yesu Krist? – honn yw an vlydhen dhiwettha neb yw possybyl, dell grys skoloryon a'n oes

## Mernansow
7

4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10

## Hwarvedhyansow
* rebellyansow yn Illyri, Dalmati ha Pannoni erbynn rewl an Emperoureth Romanek

## Dineythyansow

## Mernansow
8

5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11

**8** o blydhen an Oes Kemmyn.

## Hwarvedhyansow
* Oktavyan a dhannvenis an bardh Ovydh bys Tomis (Constanţa) yn Roumani arnowydh drefenn drogober anwodhvos.

## Dineythyansow

## Mernansow
9

6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12

**9** yw blydhen an Oes Kemmyn (poken 763 AUC).

## Hwarvedhyansow

## Dineythyansow
* Vespasyan, emperour Romanek

## Mernansow
10

7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12 - 13

**10** yw blydhen y'n Oes Kemmyn (poken 764 AUC).

## Hwarvedhyansow
* a-dro dhe'n vlydhen ma, loeth an *Irminones* a omdhiberthis yn *Alamanni, Hermunduri, Marcomanni, Quadi,* ha *Suebi*

## Dineythyansow

## Mernansow
Nijeri

**Repoblek Kesunys Nijeri** yw gwlas yn Afrika West ha gwlas an moyha poblys yn Afrika oll. A-dhia 1999, Nijeri yw gwerinieth arta, wosa hwetek blydhen a wovernans gans an lu. Desedhans a hanow an pow yw Dowr Nijer, an avon eth a-dreus leun a'y diredh. A-dro dhe Nijeri yma Benin y'n west, Pow Nijer y'n north, Chad ha Kameroun y'n est, ha Baya Gyni y'n soth. Chyf sitys an wlas yw Lagos (an bennsita gyns), Abuja  (an bennsita a-lemmyn), Ibadan, Kano, Port Harcourt, Jos, hag erell.
Agan Tavas

**Agan Tavas** yw an bagas chyf ow promovya Kernowek Unys ha Kernowek Unys Amendys. Yma dhedhy eseleth efan (kepar ha Kowethas an Yeth Kernewek ha Teer ha Tavas rag an lytherennansow erel), hag exortya an governans, whythra, ha dyllo a wra hy ynwedh. An caderyor yw Clive Baker.

Yma termyn lyver rag esyly dyllys pub peswar mys 'An Gowsva' hy hanow.

## Bagasow hevel
* Kesva an Taves Kernewek
* Cussel an Tavas Kernuack

## Kevrennow yn-mes
* Gwyasva Agan Tavas
Andrew Climo

**Andrew Climo** (aswonnys avel **Andrew Climo-Thompson** yn termyn eus passyes) yw cadoryor Agan Tavas hag esel a vagas lywya an cuntellyans a-barth Seneth Kernow. Yn 2004, ombrofyer Livrel Werynel yn dewysyansow Consel Tre Pensans o va. Climo a screfas *"Kernuak Es*", lyvryk dyscasow Kernowek, yn 2002. Yn Kernowek Unys Amendys yma ef ow screfa.

## Kevrennow yn-mes
* Kernuak Es yn furf PDF
Wella Gwavas

**Wella Gwavas** (marow yn 1741) o den lagha ha Kerneweger a Blyw Pawl, Pennwydh West.http://west-penwith.org.uk/paul2.htm Ev a guntella lies ober a lyenn Kernewek, ha kesober gans John Keigwin, Thomas Tonkin rag derivas studh aga thaves orth Edward Lhuyd. Mammskrif Gwavas o onan a beswar (MSS Tonkin, Lhuyd, ha Borlase) devnydhys gans William Pryce ow kuntell an *Archaeologia Cornu-Britannica*. MS Gwavas o kuntellys 1709-36; yma nebes kanow skrifys gans Wella Gwavas y honan ynni, mes brassa niver a oberow tus erell.

## Devedhyans derivadow
* Henry Jenner. *[[Handbook of the Cornish Language]].* 1904.
Dyowl

**An Jowl** po **Satnas** yw an hanow a spyrys dres natur, leun a dhrogedh ha temptyans herwydh kryjyansow Abrahamek. An ger Kernewek yw devedhys a furv Latin Predennek a *diabolus*, Greka διαβολος, ow styrya "gowleveryas". Haval yw dhe'n geryow *diawl/diafol* yn Kembrek ha *diaoul* yn Bretonek. Yn Kernewek Kemmyn, 'dyowl' a ha bos 'jowl' wosa an erthygel 'an'; y furv liesek yw 'dywolow', ha'n huni benow yw 'dyowles'.

Dell grys niver a skoloryon, an tybyans a unn nerth kres tebel yw devedhys yn Yedhoweth a-dhia Soroastrianeth, kryjyans Iranek koth. War-lergh dyskasow soroastrianek, yma dew Dhyw meur, an eyl da (*Ahura Mazda*, an "Arloedh Fur") ha'n arall drog (*Ahriman*, an "Spyrys Tebel"), hag i pupprys owth omladh. 

Byttegyns, nyns eus skoedhyans diblans yn tekst an Testament Koth rag an Jowl, yw ev po nag yw an nell unnik a Dhrog. An sarf a demptyas Eva yn Lowarth Eden; hag yma el ow tarsywya enevow an re marow drefenn aga feghosow.

Y'n Testament Nowydh yma'n kynsa omdhiskwedhans sertan a'n Jowl, gelwys an gowleveryas (διαβολος, 33 gweyth), Satnas, Belial, Belsebuk, an dhragon, an temptyor, Appolyn, h.e. Dell vydh krysys yn Kristoneth, an Jowl yw el tewlys yn-mes a'n Nev drefenn y enebieth orth Dyw. (An bel yntra Dyw ha'n Jowl yw testenn a lyenn kristyon diwedhes, yn arbennik *Paradise Lost* gans John Milton.)

Yn Islam, an Jowl yw gelwys *Iblīs* (=διαβολος), an *Sheytān* (=Satnas), *<sup>c</sup>Ifrīt* (an rebel), an temptyor, hag erell. Nyns yw ev el, saw *jinn*.

## Lyenn
Yn lyenn Kernewek, persons dhrog (kepar ha Tewdar) a wordh menowgh an Jowl po dywolow divers. Y'n *[[Ordinale]]*, yma tri dyowl chyf: Lucyfer, Belsebuk, ha Satnas.

Henwyn a re gordhyes avel dywolow gans an dhrogyon yn lyenn Kernewek:
* Appolyn
* Astrot
* Belsebuk
* Beryth
* Lusyfer
* Mahomm (MS *Mahum, Mahun*)
* Mongvras (MS *Monfras*)
* **Satnas** (MS *Satanas*)
* Shyrlywyt (MS *Schyrlywyt*)
* Soli
* Turpyn
* Yovyn (MS *Iovyn*)
* Yupyter (MS *Iubyter*)
Jakobitydh

**Jakobitydh** yw person ow skoedhya an eretons a Jamys I ha VII ha'y eryon dhe gurun Pow Sows, Alban, Pow Frynk ha Wordhen wosa Domhwelans 1688. An Domhwelans na re jassyas Jamys VII a Ji Stuart dhiworth Vreten Veur. Pur gemmyn o Jakobitieth y'n powyow keltek. An Jakobitydhyon a omladha skoedhoryon Wella IV a Oranje yn Wordhen 1688-1691 hag yn Alban 1689-1692 (yn-dann Isyurl Dundee). Yth esa rebellyans jakobitydh meur yn 1715, hag onan arall yn 1745, mes an lelysi a Ji Hannover a fethas an dhew. *Bonnie Prince Charlie* a verwis yn 1788 heb er saw y vreur Henry IX, dug Evrek, neb o Kardinal y'n Eglos Katholik Romanek. Ny alla an Kardinal Evrek demmedhi drefenn y alwesigeth, ha nagonan a'y eryon bell (eseli a jiow ryal italek hag almaynek) re jalenjyas aga studh avel eryon an Gurun bredennek. Henry Jenner, tas an Dasserghyans Kernewek, a skoodhyas an acheson Jakobitieth ha nyns o da ganso an teylu riel Hanover ha'ga diskynysi.
Maria Wynn

**Maria** yw mamm Yesu Krist war-lergh Kristoneth hag Islam. Y'n Bibel ha'n Qur'án, Maria yw gwyrghes pan dheriv an el Gabryel dhedhi y fydh genys dhedhi Krist (neb yw mab unnik Dyw war-lergh Kristonyon). Rag henna y's gelwir menowgh an **Wyrghes Maria**. Ha hi gans flogh, an karpenter Yosep a's demmedh; yn Galile y trigens i. Yn-mysk neskerens dhedhi o Elisabeth ha Yowann Baptyst. Present o Maria yn eur lies gwrians Yesu a rowedh: an demmedhyans orth Kana, godrik Yesu dhe'n Tempel, hag erell. Yn arbennik yth esa hi ryb an grows, warbarth gans Maria Magdalenen, Salome ha benynes erell, pan verwis hy mab. Anna ha Yoakim a via hy mamm ha tas, war-lergh Awayl Jamys (yn-mes a'n Bibel). Yma Katholigyon ha ken Gristonyon ow krysi Maria dhe vywa heb peghes hag yskynna dhe'n Nev wosa hy mernans.

Y'n Qur'án, Maria ha Yesu yw an dus unnik gelwys *ayat Allah* ("arwoedhyow Dyw"); "gwesyon enorys" a Dhyw ens i warbarth. Hi yw pur ha sans, dell yw yn derivadow kristyon; hag yma unn lyver (*soura*) an Qur'án henwys yn hy henor. Hanow hy theylu unnweyth yw dihaval y'n Qur'án (hy thas yw Imran yn le Yoakim), hag yma dhedhi breur henwys Haroun (Aron).

Hy hanow yw מרים *Maryām* yn Aramek, Μαριαμ po Μαρια yn Grew, *Maria* yn Latin ha مريم *Maryam* yn Arabek.
Y'n tekstow Kernewek hengovek, Maria yw gelwys an "wyrghes ker Maria", "Maria myghternes Nev", h.e.
Emperoureth Romanek

An **Emperoureth Romanek** yw an stat ha'y gres yn Rom, neb a dryghas Europa soth ha west, Afrika gledh, hag Asi west. Nerthus o an Romanyon y'n Mor Mediterraneek kyns termyn Yul Kesar; eev a dryghas Bro Gall, ha'y vab Oktavyan Awgust o an kynsa emperour. Y tiberthys an Emperoureth tamm ha tamm yn rann West (Latin) ha rann Est (Greka).

Yn 381, Kristoneth veu selys avel kryjyans soedhogel an Emperoureth.

Menystryes an West yw gyllys dhe'n Wothyon yn 476, mes an Emperoureth a besya y'n Est bys yn 1453 pan dryghas an Durkyon Kostentinopel.
Gwerghes

**Gwerghes** yw person heb perthyans (y'n styryans ledan), hag yn arbennik benyn heb perthyans a'n gweythres reydhel. Pallenn an gons yw pechyes menowgh ow kyjya; mes yma ken achesons pals a bechya an ballenn na, ha lies benynes yw genys hebdhi.

Nepprys an term ma a styry unnweyth benyn yonk. 

----

**[[Maria Wynn]]** o gwerghes pan omdhug hi Yesu, herwydh dyskasow kristyon hag islamek. An Spyrys Sans a's gwrug dhe'n omdhoen, war-lergh Kristonyon; henna o merkyl sempel war-lergh Muslimyon.

----

An **Werghes**  yw arwoedh steroriethek ynter an Lew ha'n Vantol. Yn sterorieth an Howlsedhes, yma'n arwoedh ma ow talleth an 23 a vis Est ha diwedh an 22 a vis Gwynngala. Yn sterorieth Hindou, war an par arall, termyn an Wyrghes yw 16 Gwynngala bys 30 Hedra.

An Wyrghes yw unn arwoedh a'n dor, kepar ha'n Tarow ha'n Aver. Fas dhedhi yma'n Puskes. Hi yw tre an planet Meurth.

----

**[[Ynysow an Wyrghes]]** ha **Pow an Wyrghes** (Vyrjini) a denn aga henwyn a wyrghesow &ndash; hemma drefenn Elisabeth I bos prederys unn wyrghes.
Kurów

**Kurów** (leverys ) yw gwig istorek yn Poloni soth-est. Hy foblans yn 2005 usi a-dro dhe 2,811. Kurów a gavas studh sita y'n blydhynyow 1430. Y'n 16ves kansblydhen, Kurów o kres Kalvinisteth yn Poloni, ha lies a'n Brederedh Polonek a drevesigas ena. Yn erbysieth an dre yth o kenwerth pellystow, ledher, hag askorr ammeth a rowedh.

Poloni veu diberthys yn 1795. A-dhia 1815, Kurów re wrug rann a Rywvaneth Poloni, neb o kevrennys dhe gurun Russi. Wosa rebellyans yn 1870, Kurów a gollas hy studh avel sita wor'tiwedh. An dre a wra rann a Boloni anserghek arta, a-dhia 1918.

Yn Nessa Bresel an Bys, an ayrlu almaynek a dhistruis klavji (merkys yn tiblans a growsow rudh), ha tus pals ledhys ynni. Dew gamp-kethneth an Almanyon a selyas ena.

Kurów yw tyller dineythyans an hembrenkyas ha pennmenyster Kemmynegorek, Wojciech Jaruzelski.
Langoes

**Langoes** (Kembrek *Llangoed*) yw tre vyghan ogas dhe Viwmaris, Ynys Mon. Llangoed yw tre gembrek. Yma gwerthji yn Llangoed ha skol ynwedh. Poblans Lagoes yw .
Ynys Mon

**Ynys Mon** (FSS: **Enys Mon**) yw ynys vyghan orth penn Kembra. Yma peder tre yn Ynys Mon: Caergybi (Kargybi), Llangefni (Langevni), Biwmaris hag Amlwch (Amlough). Ynys Mon yw konteth hengovek hag awtorita unnik. Moy ages 70% a boblans an ynys a yll kewsel, redya, skrifa, po onderstondya Kembrek. Tiredh an ynys yw leven, yn tihaval dhe dylleryow erell yn Gogledh Kembra. Yma unn bons hyns-horn hag onan fordh-veur ow kevrenna Ynys Mon dhe Wynedh.
Kargybi yw kres diwysyans ha karyans an bastell-vro. 

Unn wig vyghan war an ynys yw henwys Llanfairpwllgwyngyllgogerychwyrndrobwllllantysiliogogoch, h.y. "lan Varia poell gwynn goll ogas ha'n fysk droboll lan Tysilyek gogo rudh". Hemma yw an sekond hirra hanow-tyller y'n Norvys, herwydh Lyver Rekordys Guinness.

Esel an Senedh a-barth Ynys Mon yw Albert Owen (Parti Lavur); huni an Kuntelles Kenedhlek Kembra yw Ieuan Wyn Jones (Plaid Cymru).

Yn oes Pennsevigyon Kembra, Mon a wre rann a Brynseth Gwynedh: yn Aberfraw yth o lys Pennsevigyon Gwynedh, sertan.
Biwmaris

**Biwmaris** () yw tre yn Ynys Mon. Yma kastell yn Biwmaris, drehevys gans Edward I a Bow Sows y'n 13ves kansblydhen. Ha Sowson yn unnik gesys dhe drevesiga ena wostalleth, Biwmaris eth ha bos tre lys an gonteth *Anglesey*. Y trehevis karghar ena yn 1829. Biwmaris yw hwath tyller tornyaseth a vri.

Tre vyghan ogas dhe Biwmaris yw Llangoed (Langoes).
Pennsylvaynek

**Almaynek Pennsylvani** (po *Deitsch, Pennsilfaanisch* y'n taves y honan) yw yeth ermanek, kewsys yn Statys Unys, Kanada ha broyow erell. Yma a-dro dhe 300&nbsp;000 a Bennsylvaynegoryon yn Pennsylvani, Indiana, Ontaryo, Ohio ha tylleryow erell.

## Kevrennow yn-mes

* Pennsylvaynek (Lancaster - Franklin Counties) yn audio 
* Pennsylvaynek (Northumberland County) yn audio
Vyrjynia West

**Vyrjynia West** () yw stat yn Statys Unys Amerika. Vyrjynia West a dorras dhe-ves dhyworth Vyrjynia dres an Vresel Cyvyl Amerycanek hag a vue degemmerys y'n Unyans avel stat dyblans an 20ves a vys Metheven 1863.

## Sitys ha trevow
### Sitys bras (+ 10,000 aga gwerin)

### Trevow ha sitys byghan

## Kolljiow ha Pennskolyow
Virjynni

**Vyrjynia** (yn ; Kemmyn, **Virjynni**) yw stat yn Statys Unys Amerika. Poblans an stat yn niveryans 2020 o 8,631,393.

## Sitys ha trevow
### Sitys

### Trevow
Harrisonburg, Virjynni

Ma **Harrisonburg** yn Vyrjynia, Statys Unys Amerika, ogas dhe'n Menydhyow Appalachian yn Nans Shenandoah. Hy foblans yw dro dhe 40 468 a drigoryon. Ma motorforth 81 passya ryb an dre. Sothva bost an dre yw #22801. An dre a vue fondys yn 1737. Cyta anserghek yn mysk Conteth Rockingham yw hy.

## Unyversytys
*Eastern Mennonite University yw scol Mennonitek yn Harrisonburg.

*James Madison University yw scol an Stat yn Harrisonburg.
Philippi, Virjynni West

Yma **Philippi** y'n Menedhyow Appalachian yn Virjynni West. Philippi yw cita ha se konteth Konteth Barbour.
Ynys Rhode

**Ynys Rhode** (FSS: **Enys Rhode**; ) yw stat yn Statys Unys Amerika. Poblans an stat yn niveryans 2020 o 1,098,163.

## Citys yn Ynys Rhode

## Gwiasva
*  www.ri.gov


Restren:The Towers, Narragansett Pier RI.jpg
Restren:J29upwind.jpg
Restren:Chateau-sur-Mer.jpg
Monako

**Prynseth Monako** (yn Frynkek *Principauté de Monaco*, yn Oksitanek *Principat de Mónegue*, yn Ligurek *Principatu de Múnegu*) yw cita-stat yn deghow Europa.

Monte Carlo yw desedhys y'n Prynseth. 

Y hows re Monegaskek (rannyeth Ligurek) poken Provençal (rannyeth Oksitanek), mes Frynkek yw taves chyf ha sodhogel an stat.

An teylu Grimaldi a reyn avel bennsevigyon Monako a-dhia 1297.
Lightenstayn

**Prynceth Lightenstayn** (yn Almaynek, *Fürstentum Liechtenstein*) yw stat yn Europa kres yntra Pow Swis hag Ostri.
Andorra

**Prynseth Andorra** (yn Katalanek, *Principat d'Andorra*; yn Frynkek, *Principauté d'Andorre*; yn ) yw stat pur vyghan yn deghow Europa. An brynseth usi desedhys y'n Menydhyow Pyreneek yntra Kataloni ha Gaskoyn.