Agatha Christie

**Dame Agatha Mary Clarissa Christie** DBE (15 Gwynngala 1890 – 12 Genver 1976) o awtoures sowsnek a fugieth dhrogober. Pur veur yw hanow hy lyvrow a-derdro'n bys, ha hi re werthas moy ages 4 bilvil lyver yn ollvysel. Hy lyvrow re beu treylyes dhe voy a yethow ages lyvrow awtour aral vytholl, 103 a yethow herwydh an reknans diwettha. Hy hwedhlow dell yw usys yw yn kever moldransow ha diskudha piw a's gwrug. Hi a wrug devnydh a niver a hwithroryon yn hy lyvrow dhe dhiskudha an voldroryon, an moyha aswonys anedha yw Hercule Poirot ha Miss Marple. Benen goth yw Miss Marple, ow triga yn gwik sowsnek kosel, St Mary Mead. Hi a wra devnydh a hevelepterow dhe hwarvedhyansow y'n termyn usi passyes yn St Mary Mead dhe gonvedhes piw a wrug an moldrans. Hwithrer privedh yw Hercule Poirot, den a Bow Belg neb a vyw yn Loundres. Ev a wra devnydh a'n "kellow byghan loos" dhe gachya an moldrer. Pub hwedhel gans Christie re beu gwrys avel towlennow pellwolok ha fylmow. 

Ynwedh Christie a skrifas gwariow. Onan anedha, *The Mousetrap*, a dhallathas y'n 'West End' yn 1952. Ev yw an gwari re beu performys an hirra y'n bys. 

Agatha_Christie_as_a_young_woman.jpg|Christie avel benen yowynk
Christie_at_Hydro.jpg|Erthygel paper nowydh dhyworth 1926 ow teklarya hy diskudhans
Agatha_Christie_in_Nederland_(detectiveschrijfster),_bij_aankomst_op_Schiphol_me,_Bestanddeelnr_916-8898_(cropped).jpg|Christie yn 1964
Agatha_Christie_Memorial_(cropped).jpg|Men kov dhe Christie yn kres Loundres
St_Martin's_Theatre,_Covent_Garden,_London-16March2010.jpg|Gwariva *The Mousetrap* - Gwariva St Martin's y'n Loundres


Genys veu Christie yn Torquay yn Dewnens. Ny eth dhe skol, mes kavos gwersyow gans hy mamm pan veu yowynk drefen hy mamm dhe brederi na godh dhe fleghes dyski redya bys pan vons eth bloodh. Christie a dhyskas hy honan pan veu peswar bloodh. Hi a redyas lies lyver, ytho hi a dhyskas fatel bos skrifer da. Hi dheuth ha bos pianydh ka kantores dha ynwedh. Yn Kynsa Bresel an Bys, hi a oberas yn klavji ha ferylva. Hi a dhemedhis diwweyth, Archibald Christie, hag ena an hendhyskonydh Max Mallowan. Hi a wodhevas iselder wosa an dorrva dhemedhyans kynsa, ha pan wovynnas hy gour kynsa rag didhemedhyans hi eth a wel nebes dedhyow. An paperyow nowydh a gemeras meur a vern y'n hwarvedhyans. Diskudhys veu wosa 10 dydh yn ostel yn Harrogate. Hi a wrug devnydh a'y frofyansow war viajys dhe dylleryow kepar hag Irak hag Ejyp yn hy lyvrow.

Yn 1971, enorys veu gans an Vyghternes gans an titel *Dame Commander of the Order of the British Empire* po DBE. Christie a verwis 12 Genver 1976 yn 85 bloodh dhyworth achesonyow naturel yn hy chi yn Konteth Rysoghen. Ynkleudhys yw hi yn korflan St Mary's, Cholsey.

Renkys yw gans an *Guinness Book of World Records* avel an romansydh re wrug gwertha an niver moyha bythkweth, a-dro dhe 4 bilvil dasskrif. Hy romans re wrug gwertha an moyha yw *And Then There Were None*, a-dro dhe 100 milvil dasskrif. Christie a dyllas hwegh romans yn-dann an hanow Mary Westmacott ynwedh. Ny wra an rol a-is komprehendya an palster a hwedhlow berr dyllys yn lies kuntel.

Treylyes veu *An Rin Kernewek* (The Cornish Mystery), onan a'n hwedhlow berr y'n kuntel *Poirot's Early Cases*, dhe Gernewek gans Roger Henley, ha dyllys yn An Gannas yn 2021.

## Rol a lyvrow
* 1920 *The Mysterious Affair at Styles*
* 1922 *The Secret Adversary*
* 1923 *Murder on the Links*
* 1924 *The Man in the Brown Suit*
* 1925 *The Secret of Chimneys*
* 1926 *The Murder of Roger Ackroyd*
* 1927 *The Big Four*
* 1928 *The Mystery of the Blue Train*
* 1929 *Partners in Crime*
* 1929 *The Seven Dials Mystery*
* 1930 *The Murder at the Vicarage*
* 1930 *The Mysterious Mr Quin*
* 1931 *The Sittaford Mystery*
* 1932 *Peril at End House*
* 1933 *The Hound of Death*
* 1933 *Lord Edgware Dies*
* 1934 *Murder on the Orient Express*
* 1934 *Parker Pyne investigates*
* 1934 *The Listerdale mystery*
* 1935 *Three Act Tragedy*
* 1935 *Why Didn't They Ask Evans?*
* 1935 *Death in the Clouds*
* 1936 *The A.B.C. Murders*
* 1936 *Murder in Mesopotamia*
* 1936 *Cards on the Table*
* 1937 *Death on the Nile*
* 1937 *Dumb Witness*
* 1938 *Appointment with Death*
* 1939 *Ten Little Niggers/And then there were none*
* 1939 *Murder is Easy*
* 1939 *Hercule Poirot's Christmas*
* 1941 *Evil Under the Sun*
* 1941 *N or M?*
* 1941 *One, Two, Buckle My Shoe*
* 1942 *The Body in the Library*
* 1942 *Five Little Pigs*
* 1942 *The Moving Finger*
* 1944 *Towards Zero*
* 1944 *Sparkling Cyanide*
* 1945 *Death Comes as the End*
* 1946 *The Hollow*
* 1947 *The Labours of Hercules*
* 1948 *There is a Tide*
* 1949 *Crooked House*
* 1950 *A Murder is Announced*
* 1951 *They Came to Baghdad*
* 1952 *Mrs McGinty's Dead*
* 1953 *A Pocket Full of Rye*
* 1953 *After the Funeral*
* 1955 *Hickory Dickory Dock*
* 1955 *Destination Unknown*
* 1956 *Dead Man's Folly*
* 1957 *4.50 from Paddington*
* 1957 *Ordeal by Innocence*
* 1959 *Cat Among the Pigeons*
* 1961 *The Pale Horse*
* 1962 *The Mirror Crack'd from Side to Side*
* 1963 *The Clocks*
* 1964 *A Caribbean Mystery*
* 1965 *At Bertram's Hotel*
* 1966 *Third Girl*
* 1967 *Endless Night*
* 1968 *By the Pricking of my Thumbs*
* 1969 *Hallowe'en Party*
* 1970 *Passenger to Frankfurt*
* 1971 *Nemesis*
* 1972 *Elephants Can Remember*
* 1973 *Postern of Fate*
* 1974 *Poirot's Early Cases*
* 1975 *Curtain*
* 1976 *Sleeping Murder*