open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Teknegieth

**Teknegieth** ("godhonieth kreft", a'n Hen Reka τέχνη, *techne*, "art, sleyneth, kalder leuv"), po teknologieth, yw gisyow ober, sleynethow, manerow ha argerdhow usys y'n askorrans gwara po gonisyow po yn kowlwrians a amkanow, kepar ha hwithrans godhoniethek. Teknegieth a yll bos an godhvos a isyow ober, argerdhow, hag erel po teknegieth a yll bos neythys yn jynnys rag esya oberi heb godhvos manylys a'ga oberyans.

Tus a yll devnydhya teknegieth rag:

* Askorra gwara po gonisyow
* Kowlwul amkanow, kepar ha hwithrans godhonieth po danvon sterlestri dhe'n loor
* Assoylya kudynnow, kepar ha kleves po divotter
* Gul taklow a wren seulabrys esya

An furv sempla a deknegieth yw an displegyans hag us a doulys selvennel. An dismyk kynsistorek a doulys men furvys, sewyes gans an diskudhans a fatel rewlir tan, a voghhes fentennow boos. An Hweldro Neolithek a ystynnas hemma, ha peswarplegya an sosten kavadow. Dismyk an ros a weresas denses dhe rewlya ha viajya y'ga kerghynnedh. Dismygow erel, kepar ha'n gorhel, a weresas tus dhe dreusperthi gwara ha'ga honan. Teknegieth kedhlow, kepar hag an gwask-pryntya, an pellgowser, ha'n kesrosweyth, a ledyas dhe ollvyselheans.

Yma lies effeyth a deknegieth. Hi a weresas gans displegyans a erbysiethow moy avonsys (an erbysieth ollvysel a'n jydh hedhyw y'ga mysk) hag amyttya sevel renkas sygerneth. Lies argerdh teknegel a askorr is-askorasow henwys defolyans hag i a dhiskarg asnodhow naturel ha kisya kerghynnedh an Nor.

Yma dadhlow filosofek yn kever devnydh teknegieth, gans fowt akord ow tochya mar kwra teknegieth gwellhe bewnans denses po na. Neo-Luddieth, direwl-primitivieth ha gwayansow haval a wrug kabli teknegieth. I a lever y hwra teknegieth kisya an kergynnedh hag estrenegi tus. Skoodhyans a dybyansow kepar ha treusdhenelieth a wel avonsyans teknegel dhe besya avel da ha dhe les dhe'n gemeneth ha dhe dus.
Twarres

**Twarres** ew bagas pop/gwerin a Wergea e’n Iseldiryow. Ma anjei ow kana en Sowsnek ha’ga Frisek teythyek. Ago musek ew pop rag an lev, kessenek madrys war dhaffar akoustek pekara piano ha fyll.
Aga  rekord kynsa "Wêr bisto" (Ple’th esos ta?) a waynyas pewas an goslowysi en Kesstrif Kan rag Pow Fris en 1999, hag an nessa pewas e'n Kesstrif Kan y honan. Ema dhe’n bagas udn rekord hir platinom hag udn sengel platinom a-gettep.

## Istori an bagas
E tallethas Mirjam Timmer ha Johan van der Veen kana war-barth pan enjei yonk. Radn an pewas Kan rag Pow Fris a veu dyllo sengel, dyllys an 10 ves a vis Gorefan 2000. Ev a dhrehedh an Mega Top 100. Woja nebes bledhydnyow war-barth, Twarres a warias aga heskan diwettha diwedh 2003. 

Yn mis Est 2006, Twarres a leveris dell via dasunyans, dre lycklod en 2007 po 2008, gen rekord hir dyllys en gwenton 2008. Bes an 15ves a vis Est, 2007, drefen y yeghes, Johan van der Veen a erviras diberth an bagas.  Asleys veu gen Auke Busman neb a dhiberthas woja nebes misyow maga ta. En mis Est/mis Gwynngala 2009, gorsav radyo iseldiryek Q-music a restras kesstrif roas rag hwilas “an Johan nowydh”. Joost Bloemendal a waynyas an kesstrif 11ves mis Gwynngala 2009. 

En 2006, Mirjam Timmer, kaner ha gitarydh Twarres, a dhallathas resegva solo, owth usya an hanow gwari "Mir". Dyllys veu hy rekord hir *Files from London* en 2006.

Erbydn 2017, Twarres o trias, hag a gomprehendas Timmer ha breder Julian ha Kristian Dijkstra. Rekordys veu sengel 2016 "Fûgelfrij" gen an eseli ma. En 2017, leverys veu dell wrussa Julian Dijkstra diberth an bagas. 

## Eseli an bagas
*Mirjam Timmer (genys 1a a vis Gortheren, 1982) – lev ha gitar
*Kristian Dijkstra (genys 26ns a vis Ebrel, 1982) – lev

### Eseli eral an bagas
*Gregor Hamilton – alhwedhell
*Peter Krako – gitar
*Serge Bredewold – faborden
*Sietse Huisman – tabouryow
*Yfke de Jong – fyll

## Rol a rekordys
### Rekordys hir

### Senglow

### NPO Radio 2 Top 2000

## Geryow Fûgelfrij

## Kevrednow
**[https://www.youtube.com/watch?v=AkzorODWTYc  Wêr Bisto]**   

**[https://www.youtube.com/watch?v=CU5Bc_I2RJM  Children]**   

**[https://www.youtube.com/watch?v=8UAgwM38jrc  She Couldn't Laugh]**  

**[https://www.youtube.com/watch?v=VyDoiK_phjM   I Need To Know]**   

**[https://www.youtube.com/watch?v=S0rAhV_2wTQ   Fûgelfrij]**  

## Dustuni
Dianne Feinstein

**Dianne Goldman Berman Feinstein** (22 mis Metheven 1933 - 29 mis Gwynngala 2023) o politegores a'n Statys Unys. Esel Parti an Dhemokratyon o hi.

Feinstein o esel Senedh an Statys Unys rag Kaliforni a-dhia 1992 dhe hy mernans yn 2023. Hi re sodhas ryb tenewen Alan Cranston (bys yn 1993), Barbara Boxer (a-dhia 1993 bys yn 2017), Kamala Harris (a-dhia 2017 bys yn 2021) hag Alex Padilla (a-dhia 2021). A-dhia 1978 bys yn 1988, Feinstein o Mer San Francisco. Feinstein o ombrofyer Demokrat etholans 1990 rag governour Kaliforni ynwedh.

## Devynnow
Dieter Rams

**Dieter Rams** (genys y'n 20 mis Me 1932, Wiesbaden, Hessen) yw desiner dywysyansek almaynek. Aswonnys yw dre vras awos y ober rag an negys Braun. Fest posek yw y askorrasow drefen aga sempleth, fogellys yn gwythresogeth, neb a dhelenwas desin bys y'n jydh hedhyw.

Ev a studhyas pennserneth. A-dhia 1955 Rams a veu arvethys gans an negys Braun. Yn 1961 ev eth ha dos penndesiner ena bys an vledhen 1995. Yn kettermyn ev a ober a-dhia 1959 y’n negys mebel gans Niels Vitsœ hag Otto Zapf.
## Pennrewlys desin da
An berrheans a’y filosofieth rag desin yw an lavar “Le mes gwell”. Yn y herwydh, pennrewlys an desin da yw:

# Desin da yw ragresek
# Desin da a wra askor gwerek
# Desin da yw esthetek
# Desin da yw konvedhadow
# Nyns yw desin da hewel
# Desin da yw onest
# Desin da yw duryadow
# Yma kessenyans bys an manylyon dhe design da 
# Desin da a wra revrons dhe kerghynnedh
# Desin da yw an lyha desin re bo

Dieter Rams a dhegemeras aswonvos dhyworth penndhesiner Apple Jonathan Ive. Rams war y tro ynmedh, Apple yw negys yn-mysk saw nebes ow kul desin war-lergh an pennrewlys desin da. Yma fylm adro-dhe Dieter Rams gans Gary Hustwit, henwys "Rams".
## Mirva ober

Restren:606-Universal-Shelving-System.jpg|606 Universal Shelving System, 1960
Restren:Braun Dieter Rams Lighter Austin Calhoon Photograph.jpg|Braun Dieter Rams Lighter
Restren:Braun-Sk61.jpg|SK 61
Restren:Tonarmwaage-Rams-01.jpg|Tonarmwaage, 1962
Restren:Braun T1000CD.jpg| CD, 1968
Restren:Braun audio 310.jpeg|audio 310, 1971
Restren:Dieter Rams i Dieter Lubs- Calculator Braun ET66-1987.dhub.jpg|Calculator Braun ET66, 1987
Restren:Braun regie 510.jpg|Receiver (Steuergerät) Braun Regie 510, 1972
Restren:DieterRamsTP1Perspective.jpg|TP1
Hen-Istori

**Hen-istori** yw oll an hwarvosow a aswonnyn a'n dalleth skrifa hag istori denses kovskrifys dhe istori wosa-klassek. Spys istori kovskrifys yw a-dro dhe 5,000 vledhen, ow talleth gans skrifedh gennek Sumerek, gans an kottha tekstow kesklenus a a-dro dhe 2600 KOK. 

Kyns skrifa, nyns eus dhyn saw an toulys ha'n kovebow gwrys gans tus a-varra. Hemm yw studhys gans hendhyskonieth a-der istori. Kyn fe dedhyas diwettha a hen-istori dedhlys, nebes skolheygyon a'n West a dhevnydh kodh Emperoureth Romanek a'n West yn 476 OK (an moyha kemmyn) degeas an Akademi Platonek yn 529 OK, mernans Emperour Justinian I yn 565 OK, an devedhyans a Islam, po sevel Charlemagne avel diwedh a hen-istori hag istori klassek Europek. 

Yma dhe istorioryon dew fordh jyf dhe gonvedhes an bys hen: hendhyskonieth ha studhya tekstow pennfenten. Kavos fethow a-dro dhe hen-istori yw kales awos tus dhe skrifa le y'n dydhyow na ha'n brassa rann a wrussons i skrifa re beu kellys. Yth esa kopiow boghes hag o gwrys drefen nag esa pryntya. Tus a wre skrifa dre dhorn. Ynwedh y hwel istorioryon orth taklow gwrys hag usys yn hen-istori dhe dhyski moy anodho.

Nebes taklow trovys dre hendhyskonieth yw an pyramidow Ejyp, sita Pompeii yn Itali ha'n Lu Pri Pebys a Jina. Nebes tus a vri a skrifa yn hen-istori yw: Herodotus, Josephus, Livy, Polybius, Suetonius, Tacitus, Thucydides ha Sima Qian.
Koktel

**Koktel** ew diwes kemyskys a synj alkohol, poken avel kemysk a lasow po gen sugednow frutys po dehen. Devisys veu an koktels kensa a-dro dhe 1803. En 1863 dyllys veu lyver gen Jerry Thomas a gomprehendyas deg a resaytyow koktel. Fest gerys-da enjei e'n oos Difen e'n Statys Unys (1920-1933) drefen ago bos esya dh'aga havos es kor' po gwin. Pur gebmyn ew koktels en bostiow ha tavernyow erbydn lebmyn. 

Koktel sodhogel an IBA ew onan a’n lies koktel dewisys gen an *International Bartenders Association* (IBA) po Kowethas Keswlasek Tavernoryon hag usys en Kesstrif Koktel an Bes pub bledhen.

Koktels an IBA a wra devnydh a centilitrow (cl). 3 cl ew ogas dhe 1 ouns devrek S.U. (1.4% moy). 0.5 cl ew ogas dhe udn lo de.

## Rol a goktels sodhogel an IBA
Radnys ew koktels an IBS dhe dri klass:

#### An re na alja aga ankevi

#### An re klassek kevos

#### Diwosow Oos Nowydh
Filosofieth

**Filosofieth** (a'n Hen Reka: φιλοσοφία, *philosophia*, 'kerensa skentoleth') yw an studhyans a wovynnow ollgemmyn ha selvennel, kepar ha govynnow a-dro dhe vosva, reson, godhvos, talvosogethow, an brys ha yeth. Filosofieth yw fordh brederi a-dro dhe'n bys, an ollvys ha kemenethow a assay konvedhes an achesonys po an grondys rag traow ha fatel godh taklow bos. Methodys filosofiethek a syns ynna govyn, dadhlow breusel, argyansow resnel ha presentyansow systemek.

Nebonan a wra filosofieth yw henwys **filosofer**. Filosofer yw eghen a prederydh po hwithrer. A dermyn filosofer Hen Rek Aristotle dhe'n 19ves kansvledhen, yn mysk "filosofieth naturel" yth esa steronieth, medhegneth ha fysegieth. Rag ensampel, lyver Newton "*Mathematical Principles of Natural Philosophy"* (Pennrewlys Awgrym a Filosofieth Naturel) a 1687 a dheuth ha bos klasshes avel lyver fysigieth wosa termyn. 

Y'n 19ves kansvledhen, an tevyans a bennskolyow-hwithra arnowydh a wrug dhe filosofieth akademek ha studhyansow erel galwesikhe ha arbennikhe. A-dhia an termyn na, parthow a hwithrans divers hag o rann a filosofieth yn hengovek a dheuth ha bos dyskyblethow akademek diblans, kepar ha brysonieth, socyologieth, yethonieth hag erbysieth.

Y'n jydh hedhyw, ysrannow chyf a filosofieth akademek a syns ynna metafysegieth, a-dro dhe'n gnas selvennel a vosva ha gwirvos; epistemologieth, studhya an gnas a wodhvos ha kryjyans; ewnhynsegieth, a-dro dhe dalvosegeth vas; ha lojyk, studhya an rewlys mellyans a assa nebonan dhe derivya erviransow a ragselyow gwir. Ysrannow erel a vri yw filosofieth a wodhonieth, filosofieth politek, filosofieth a dekter (esthetek) ha filosofieth a'n brys.
Istori Wosa-Klassek

**Istori wosa-klassek**, henwys ynwedh an oos kresosel po an oos kyns-arnowydh, yw spys istorek a a-dro dhe  500 OK dhe a-dro dhe 1500 OK. An oos ma a omdhesedh orth an Osow Kres Europek, yn harow. Deskrifys yw der an efanyans a hwarheansow dres an bys ha'n displegyans rosweythow kenwerth yntra hwarheansow.

Yn Asi, lesans Islam a wrug emperoureth nowydh ha Oos Owrek Islamek gans kenwerth ynter brastiryow Asi, Afrika hag Europa ha gans avonsyansow yn godhonieth y'n bys kresosel Islamek. Asi Est a welas an fondyans leun a nerth a Jina Emperourethek hag a selyas nebes terniethow sewen gans delanwes war Gorea, Vietnam ha Nihon. Kryjyansow kepar ha Bouddieth ha Neo-Confucianieth a lesas y'n ranndir. Polter gonna o displegys yn China dres an spys wosa-klassek. An Emperoureth Vongol a junyas Europa hag Asi, ow kwruthyl kenwerth saw ha faster ynter an dhew ranndir. 

Poblans an bys a dhewblekhes y'n oos, a ogas ha 210 milvil yn 500 OK dhe 461 milvil yn 1500 OK. Yn ollgemmyn, an poblans a devis yn fast dres an oos, mes yth esa nebes iselheansow yn hwarvosow kepar ha'n Pla Justinian, an Goryskynansow Mongol ha'n Mernans Du.
Ieva Narkutė

**Ieva Narkutė–Šeduikienė** (aswonys ewedh avel hy hanow gwari Jieva) ew kanores/skrifores kanow a Lithouani. Hi a skrif bardhonieth maga ta. 

## Bewskrif
Genys veu n Kaunas an 22ns a vis Efen 1987. Megys veu en trev Šiauliai. Hy herens ew musicianers. Hi a studhyas sychologieth e’n universita. En 2015 hi a dhemedhas souder Mindaugas Šeduikis en Vilnius. Woja demedhi, hi a usya hanow dewblek.

## Rol a rekordys

## Pewasow
* En 2007 hi a waynyas an Pewas Saulius Mykolaitis .

## Kevrednow
* Vakarai'''
* Kavos'''
* Taip Gali Būt?'''
* laikai'''
* muzika baigias'''
Jurga Šeduikytė

**Jurga Šeduikytė** (aswonys avel hy henwyn gwari Jurga ha Dingau maga ta) ew kanores ka kanskrifores a Lithouani.  Genys veu an 11ves a vis Hwevrel 1980 en Klaipėda. 

## Bewskrif
Musicianers o teylu Jurga, ow triga en Telšiai, lebmath o en bledhydnyow kensa hy floholeth. En hy nessa bledhen e’n skol, hi a removas dhe Palanga, lebma hwrug kemeres dyskansow piano e’n skol musek leel. Hi a studhyas jornalystyeth en Universita Vilnius.

En 2002, hi a gemeras radn e’n kesstrif kana *Fizz Superstar* rag pellwolok. An keth bledhen, hi a dhallathas performya avel an hanow gwari Dingau gen an bagas rock a vowysi, Muscat. En 2004 hi a warias e’n musicals ‘Ugnies medžioklė su varovais’ ha ‘Tadas Blinda’.

En 2005, hi a dhallathas hy resegva solo en-dadn an hanow gawri Jurga. Dyllys veu hy rekord kensa, Aukso Pieva (*Pras owr*), askorys gen Andrius Mamontovas, an 16ves a vis Gwydngala, 2005. An sengel kensa dhort an rekord, Nebijok (*Na vedh ownek*) eth dhe Niver Onan e’n chartys eth seythen. An sengel ma o an speda moyha en Lithouani en 2005. 

An rekord a gomprehendas deg kan en Lithywanek ha diw en Sowsnek (ogas dhe bubonan skrifys gen Jurga hy honan). A verr spys woja hedna Jurga a gawas lies pewas musek lithouanek. 

Dyllys veu hy sekond rekord, Instrukcija (*Dyskans*) an 19ves a vis Ebrel, 2007. Ev a gomprehendas tredhek kan skrifys gen Jurga en Lithouani ha Mordir Nowydh. Hi eth rag torn keskanow a-dreus Lithouani ha vysyt dhe Gastel Anaberg en Bonn, Almayn. 

En mis Gorefen 2007, hy han, "5th Season", a waynyas an Pewas Grand Prix en Gool Kan Baltek en Karlshamn, Swedherwyk. Nebes misyow woja hedna, an 1a a vis Du, 2007, Jurga a waynyas an pewas rag an artydh baltek gwella e’n Pewasow Musek Europeek MTV. Hi o an gensa dhort Lithouani dhe waynya pewas MTV. Hi a gemeras radn war banel dewis kan rag ‘Eurovision’ nebes bledhydnyow.

Genys veu hy mab Adas an 28ns a vis Est, 2008. Bledhen woja hedna, an 26ns a vis Est, 2009 hi a dhemedhas hy harer ha tas hy mab,  Vidas Bareikis, kaner gen an bagas Suicide DJs. Anjei a dhidhemedhas en 2019.

## Rol a rekordys
### Rekordys hir

### Rekordys kuntellyow

### Senglow Radyo

### Kanow erel
* „Niekas negirdi“ 
* „Pilka balta“
* „Sulaukę rudens“ 
* „Mortos daina“ 
* „Tu atnešei šviesą“ gans Andrius Mamontovas

## Pewasow
* 2006 Pewasow Musek Radiocentras: An artydh gwella, An rekord gwella  – „Aukso pieva“, An gan wella – „Nebijok“
* 2006 Pewasow Musek Bravo 2005: An artydh gwella, An kynsa rekord gwella, An rekord gwella  – „Aukso pieva“
* 2007  Gool Kan Baltek, Grand prix rag an gan „5th Season“.
* 2007  Pewasow Musek Europek MTV, An artydh gwella e’n gwlasow baltek
* 2008  Pewasow Musek Radiocentras: An artydh gwella
* 2009  Pewasow Musek Radiocentras:  An artydh gwella
* 2009  Pewasow Musek ‘Just Plain Music’ yn Nashville, Statys Unys. „Smėlio žmonės“ o an ober Europek gwella, ha „5th Season“ an ober gwella R&B. 
* 2013  Kowethas Musek - Pewasow an Vledhen: „So Blue“ a gavas an gwydhyow gwella.   
* 2017  Pewas Garan Arhans rag musek an fylm Kaukai (Maskow)
* 2018  Kowethas Musek - Pewasow an Vledhen: henwys veu rag an artydh gwella.

## Kevrednow
* Dainų žodžiai
Enheduanna

**Enheduanna** (skrifa gennek Sumerek 𒂗𒃶𒌌𒀭𒈾, ewedh *Enheduana* po *En-hedu-ana*), o an prydydh kensa gen hanow aswonys dhe nei hedhyw. Ewedh hi o onan a’n benenes kensa henwys en istori. Uhel-bronter o dhe’n Dhuwes Inanna ha Duw an Loor Sin (po Nanna). Trigys o hi en stat-cita sumerek Ur.

Hi a wrug niver a gevradnow dhe lien Sumerek, ow komprehendya niver a ganow dhe Inanna ha kuntel a hymnys. Etho hi o an awtour henwys kensa en istori. Apoyntys veu hi dhe ditel *En*, radn bur bosek en politigel, gen hy thas Metern Sargon a Akkad. Hy mabm o Meternes Tashlultum.

Woja mernans hy thas, hi a besyas e’n radn, bes, woja dadhla gen hy broder, Rimush, eksilys veu hi rag termyn. Gerys veu hi dhe dhehweles, ha woja hedna, hi a skrifas  ‘Enorans Inanna' po ‘nin me šara', gen manylyon hy gorrans en-mes ha dehwelans. Woja hy mernans hy honan, enorys veu hi avel person posek po hanter-duwes.

## Diskudhans hendhyskansek
En 1927 Syr Leonard Woolley a dhiskudhas disk kalsit Enheduanna, ha kleudhya en Ur. Ema skeusen a Enheduanna war an disk. Kyn hwrug deskrifa Woolley an disk en y dherivas, na veu roweth Enheduanna aswonys bys dhe dhyllans hwithrans Adam Falkenstein, "Enhedu'anna, The Daughter of Sargon of Akkad" en 1958, ha treylyansow Hallo ha Van Dijk a ober Enheduanna en 1968.
## Lien Enheduanna
Enheduanna a gomposyas 42 a hymnas rag templow a-dreus Sumer hag Akkad. Anjei o an kensa a’ga sort hag etta, hi a leveris, "Ow metern, gwres veu neppeth dell na wrug nebonan besketh pekar'a kens."
### Rol a ganow
* *Nin-me-šara*, "Enorans Inanna", 153 lin, treulyes en kensa gen Hallo ha van Dijk (1968), ha woja hedna gen Annette Zgoll (1997) dhe Almaynek. An 65 lin kensa a enor an duwes gen epithettys, ort hy homparya dhe An, an goruhel duw. Ena, ema Enheduanna ow teskrifa hy anlowena woja hy eksil dhort an tempel ha cita Ur. Hi a wovyn rag gweres Nanna.
* *In-nin ša-gur-ra*, 274 lin (andhien), golegys gen Sjöberg (1976) en udn usya 29 darn.
* *In-nin me-huš-a*, "Inanna hag Ebih", treylyes en kensa gen Limet (1969)
* Hymnys an Tempel, golegys gen Sjöberg ha Bergmann (1969): 42 hymn.
* Hymn rag Nanna, golegys gen Westenholz
## Bri
Pur bosek ew Enheduanna dhe feminystyon, avel an awtour kensa, hag onan a’n benenes henwys kensa. En 2015 an Unyans Steroniethel Kesgwlasek a henwis kowdoll war Vergher dhe enora Enheduanna.

Seal_of_Inanna,_2350-2150_BCE.jpg|skeusennik|Sel Inanna
Disk_of_Enheduanna_(2).jpg|skeusennik|Plasen Enheduanna - hi yw an treja dhort an dyhow
Ur-Nassiriyah.jpg|skeusennik|Dastrehevyans Ziggurat Ur (kilva) a-dryv magoryow an Giparu, an tempel en lebmath o Enheduanna trigys hag entirys.
Getter Jaani

**Getter Jaani** (genys an 3a a vis Hwevrel 1993) ew kanores ha gwariores a Estoni. 

## Bownans a-varr
Genys ha megys veu Getter en Tallinn. En 2015, hi a radhyas a skol nos gen diplomen skol uhel. Hy hendasow ew estoniek ha russek.

## Resegva

E teuth Jaani aswonys en poblek kens oll en 2009 avel kesstrifer en seson 3 a  *Eesti otsib superstaari*, versyon estoniek a *Pop Idol*. Hi a worfednas e’n pajwora savla, ha woja hedna hi a gawas radn Sharpay Evans en versyon estoniek a *High School Musical*.

Hi a ganasedhas Estoni en Kesstrif Kanow Europa en 2011 gen an gan "Rockefeller Street". An gan a dhrehedhas savla 24 e'n finweth. E’n keth bledhen, hi a gemeras radn avel kesstrifer goraswonek en *Tantsud tähtedega*, versyon estoniek a *Dancing with the Stars*.

En 2012, Jaani a gomendyas an skorys a-barth Estoni dhe finweth Kesstrif Kanow Europa en 2012 en Baku, Azerbayjan.  

En 2013, Jaani a warias radn Sandy e'n musical *Grease*.

Kan Jaani ‘Rockefeller Street’ a dheuth ‘meme’ kesrosweyth. Hebm a hwer woja gwydhyow a dus japanek ow kwari versyon ‘nightcore’ a’n gan dos gerys-da war vedia socyal. Anjei a donsyas dhe’n gan en udn usya an gwari resyas ‘osu!’, hag aga gwayansow a dheuth gerys-da war TikTok hag YouTube. Ewedh, an gan wreydhek o en E♭ minor ha’n versyon nightcore en G minor, spedys gen 1.25x. En medh Jaani en 2019 war bellwolok estoniek ETV, "Pan glewis vy an versyon nowydh, hag ew skaffa, an Rockefeller Street gwreydhek a hevel avel hungan."

## Kanow performys en ''Eesti otsib superstaari''

## Rol a rekordys

### Rekordys hir

### EPow
*2010: *Parim Päev* EP (Moonwalk)
*2011: *Jõuluvalgus*

### Senglow

## Gwydhyow musek
* "Rockefeller Street" (2011, en few)
* "Talveöö" (2011, en few)
* "NYC Taxi" (2012)
* "Sulle, kes sa kaugel" (2012, en few gen Koit Toome)
* "Kes on süüdi" (2013)
* "Meelelahutajad"  (2013)
American History X

***American History X*** yw fylm amerikanek gwres yn 1998. Kevarwodhys veu gans Tony Kaye.

## rol an warioryon
* Edward Norton
L5

**L5** o bagas a vowysi frenkek. Aswonys enjei rag kemeres radn en towlen bellwolok frenkek *Popstars* en hy seson kensa en  2001. 

L5 a dhrehedhas savla 54 e’n rol a senglow frenkek a werthas an niver moyha, ha savla niver 1  e’n rol a ganow speda a 2001 gen aga han "Toutes les femmes de ta vie". Anjei eth war dorn en Frenk gen Jérémy Chatelain en 2003 ha Billy Crawford en 2006. "Make a Change", war rekord hir  *Destiny* gen No Angels, ew daswrians Sowsnek a sengel L5 "Reste Encore" (2003). Anjei a gana tredh 2001 hag 2006. Anjei a dhasfurvyas terweythyow, ha gul torn keskanow en 2012/2013. Leverys en mis Me 2021 dell via an bagas ow tasfurvya rag keskan en mis Gwydngala 2021.

## Eseli
*Alexandra Canto (Alex Dana), genys 26 Efen 1978 en Marseille
*Claire Litvine (Claire L.), genys 4 Ebrel 1972 en Pau
*Coralie Gelle (Coraly Emoi), genys 7 Hedra 1977 en Bressuire
*Louisy Joseph, genys 14 Ebrel 1978 en Lyon
*Marjorie Parascandola (Margie Nelson), genys 8 Hedra 1980 en Pierrelatte

## Rol a rekordys
### Rekordys hir
*2001 – *L5*
*2002 – *Retiens-Moi*
*2005 – *Turbulences*

### Rekordys kuntellyans
*2006 – *Best Of*

### Senglow
*2001 - *[https://www.youtube.com/watch?v=FAK-1LYZtb4 Toutes Les Femmes De Ta Vie]* 
*2002 - *[https://www.youtube.com/watch?v=BCkXUDQA7lU Une étincelle]* 
*2002 - *[https://www.youtube.com/watch?v=Bl6OOno5kE8 Question de survie]* 
*2002 - *[https://www.youtube.com/watch?v=TTynjE8vg5U Aime]* 
*2002 - *[https://www.youtube.com/watch?v=soXGpeSq2Mg Retiens-Moi]* 
*2003 - *[https://www.youtube.com/watch?v=AUaaHUj9hfc&list=RDAUaaHUj9hfc&index=1 Maniac]* 
*2003 - *[https://www.youtube.com/watch?v=B8n4otIyG4k Reste Encore]* 
*2005 - *[https://www.youtube.com/watch?v=bxyutucqC8w Déconnecter]*
*2005 - *[https://www.youtube.com/watch?v=hSh84lpQepQ À ta liberté]* 
*2006 - *[https://www.youtube.com/watch?v=jaxy29pCejQ Walk like an Egyptian]*

### Rekordys hir bew
*2004 – *Le Live*

### DVDow
*2002 - *Comment Devenir Popstars (L'historie Vraie du Groupe)*
*2004 – *Le Live*

## Kevrednow dhe ves
* Savla sodhogel
* a rekordys ha savlaow uhella en Frynk
Anna Kiesenhofer

**Anna Kiesenhofer** (genys an 14ves a vis Hwevrer 1991) ew diwrosores ha mathemategydhes a Ostri. 

## Resegva akademek
Kiesenhofer a studhyas mathematek en Universita Teknogel Wien (2008–11), ow kowlwul hy mestronieth en Universita Kargront (2011–12). Hy a gawas PhD dhort Universita Liesteknogel Kataloni gen assay a-dro dhe *Integrable systems on b-symplectic manifolds* en 2016. Kiesenhofer hedhyw e'n jedh ew hwithrores woja-mestronieth en Ecole Polytechnique Federale de Lausanne (EPFL) hag esel a vagas hag a wra hwithra kehavalyansow dyffransek en radn anlinek a hwer en fysegieth mathemategel.
## Resegva diwrosa
Tredh 2011 ha 2013 Kiesenhofer a wre kesstrifow triathlon, bes woja pestik, res o dhe hei lettya resek. Etho hi a besyas diwrosa woja 2014. Hi a omjunyas bagas katalonek Frigoríficos Costa Brava – Naturalium. Hi a waynyas kesstrif Gran Fondo New York, hag a worfennas war Mont Ventoux. Hi a assayas Tour de l'Ardèche, bes e’n gwettha pres hei a gawas kodh e’n kabm kensa, ha res o dhe hei omdedna woja hedna.  
En 2016 hi a waynyas Coupe d'Espagne. En mis Gwydngala hi a gemeras radn en Tour de l'Ardèche 'vel esel a'n para kesgwlasek. E’n treja kabm hi a veu onan a hwegh diwroser en ‘breakaway’, ow kwaynya an kabm war Mont Ventoux.   
En mis Gorefen 2021, 'vel an udnik kannas dhe Ostri e’n resek for' Olympek rag benenes en Tokyo, Nihon, hi a waynyas an pewas owr. Hi a worfednas 75 eylen kens an nessa diwrosores, Annemiek van Vleuten. Hi a draynyas heb dhyskador po para galwesik. 

## Sewenyansow posek
;2016
: 2a dre vras Tour Cycliste Féminin International de l'Ardèche
::1a Kabm  3
:2a Trial termyn, Kampyorieth Vor' Kenedhlek 
;2019
: Kampyorieth Vor' Kenedhlek
::1a  Trial termyn
::1a  Resek for'
: 5ves Ljubljana–Domžale–Ljubljana TT
: 5ves Trial termyn, Kampyorieth Vor' Europek  
: 8ves Chrono des Nations
;2020
: 1a  Trial termyn, Kampyorieth Vor' Kenedhlek
: 3a dre vras  Tour Cycliste Féminin International de l'Ardèche
;2021
: 1a  Resek for' dhe venenes, 2020 Gwariow Olympek an Hav
: 1a  Trial termyn, Kampyorieth Vor' Kenedhlek
Oos Arnowydh Diwedhes

Yn istori, an **oos arnowydh diwedhes** a sew an oos arnowydh a-varr, ev a dhallathas a-dro dhe gres an etegves kansvledhen. Y kreg war biw eus ow skrifa, mes po an oos a worfennas gans an dalleth a istori a'gan dedhyow po an oos a yssyns an spys na bys y'n eur ma. Res o oll a istori denses, bys yn 1804, rag poblans an Norvys dhe dhrehedhes 1 bilvil; an nessa bilvil a dheuth tamm moy es kansvledhen wosa henna yn 1927.

Hwarvosow a vri y'n oos ma yw an Domhwelans Amerikan, an Domhwelans Frynkek, an Hweldro Diwysyansek ha'n Domhwelans Russi. Der an Hweldro Diwysyansek ha'n domhwelansow ma, arnowydhieth a dhallathas.

Nasow an oos arnowydh diwedhes a syns ynna:

* Brassa rann a wodhonieth ha teknegieth
* An lesans a movyansow kowethasek
* An fondyans a werinieth
* An dileans a gethneth
* Emperouregieth Nowydh ha'n Kesstrif rag Afrika
* Diwysyansekheans
* Trevekheans
* Brassa rann a vedhegneth ha glanythter
* Routh-lettryster ha'n lesans a routh-myski
* Gwiryow benenes
* Sosyalieth ha'n Vresel Yeyn
* An Oos Kedhlow y'n 20ves ha 21a kansvledhen
Istori Art

**Istori art** yw studhya art der y dhisplegyans istorek hag y nasow: henn yw eghen, desin, furv ha gis. An studhyans a yssyns lymnansow, gravyansow, pennserneth, priweyth, mebel ha traow afinek erel. Istorior art yw nebonan a studh an istori a art.

An kynsa den dhe dhos ha bos istorior art o Giorgio Vasari, den a Florens dres an Dastinytheans pan esa lies artydhyon a vri yn fyw. Ev a erviras skrifa oll an hwedhlow yn Florens a-dro dhe'n lies artydh dyffrans. Ev a skrifas bewskrifow a artydhyon a Itali Gledh ynwedh. Ev a's dyllas yn 1568 yn lyver henwys *Lives of the Artists* (Bewnansow an Artydhyon). Drefen an lyver ma, yma meur a gedhlow kavadow dhe studhyoryon art y'n jydh hedhyw a-dro dhe artydhyon kepar ha Leonardo da Vinci, Michelangelo, Titian ha'ga art.
Istori Godhonieth

**Istori godhonieth** yw studhya an displegyans istorek a wodhonieth ha godhvos skiansek a osow istorek bys y'n jydh hedhyw. An ger Sowsnek 'scientist' (godhonydh) yw yn hwir a-dhiwedhes hag o usys yn kynsa le gans William Whewell y'n 19ves kansvledhen. Kyns hemma, tus a hwither natur o gelwys "filosofers naturel".

Fethow a-dro dhe'n bys naturel re beu deskrifys a-dhia kotheneb klassek. Martesen Hen Rew yw an moyha a vri rag y kevrohow dhe steronieth hag awgrym. Aristarchus a Samos a brederis a-dro dhe'n tybyans a'n Howl avel kres an kevreyth howlek lies kansvledhen a-varra es dell wrug Galileo. Re erel, kepar ha Thales hag Aristotle a studhyas an bys naturel. 

Gweresys gans treylyansow a dekstow Grek, an bys Islamek a withas ha lenki an studhyansow Grek dres an Oos Owr Islamek. Nena, an daskevrans ha keshevelyans a oberennow Grek hag Islamek yn Europa West a'n 10ves dhe'n 13ves kansvledhen a dhasserghas an studhyans a filosofieth naturel y'n West.

Filosofieth naturel a veu treylys dres an Hweldro Wodhoniethek yn Europa a'n 16ves ha 17ves kansvledhynnyow, dre dhiberthans a dybyansow ha diskudhansow nowydh a hengovyow Grek kyns. An Skiens Nowydh a omsevis o moy jynnweythek, nessa dhe awgrym ha moy diogel hag ygor gans godhvos selys war vethod skiansek nowydh. 

Moy a hweldroyow a sewyas wosa hemma. An hweldro gymygiethel a'n 18ves kansvledhen a dhallathas musuransow ha methodys nowydh herwydh myns rag kymygieth. Y'n 19ves kansvledhen, golokvaow nowydh yn kever an mentenyans a nerth, bloodh an Norvys hag esplegyans o posek. Hag y'n 20ves kansvledhen, diskudhansow nowydh yn fysegieth ha genynnek a dhallathas dyskyblethow nowydh kepar ha bewonieth volekulek ha fysegieth perthyglow.
Hwarheans

**Hwarheans** yw kowethas komplek yw deskrifys gans displegyans trevek, renkasow dyvers, governans ha kevreythow arwedhek a geskomunyans (kepar ha skrifa).

Hwarheansow yw kelmys yn ta gans tybyansow erel a erbysieth ha politegieth, kepar kresheans, dovheans a dus ha enevales, arbennikheans lavur, pennserneth a veyn kov, tollans, efanyansieth ha serghogneth war ammeth.

Yn istori "hwarheans" yn konvedhys yn fenowgh avel gonisogeth brassa ha "moy avonsys", a-der gonisogethow byghanna ha moy "sempel". Yn styryans ma, hwarheans yw an konter a gowethasow trybal ankreshes, gonisogethow bugelek ha gwandrek y'ga mysk.

Yth esa skrifa a neb sort dhe hwarheansow oll a-dhia an Sumeryon ha'n Ejyptyonyon. Hemm yw awos skrifa dhe asa tus gwitha ha drehevel godhvos.

An dallethvos a hwarheansow yw kelmys gans an agwedhow finek a'n Hweldro Neolithek, ow tiwedha gans an argerdh uskis a hweldroyow trevek ha'n fondyans a statys.
Cita

**Cita**, po **sita** po **ker**, yw kemeneth gans meur a dus, drehevyansow ha fordhow. Brassa ages tre yw.

Yma dhe'n brassa rann a sitys kevreythow efan rag anedhyans, treusporth, glanythter, gwasonieth boblek, askorra gwara ha keskomunyans. Aga thewder a wra esya ynterweythresow yntra tus, an governans ha negysyow ha gwellhe an effeythuster a lesrannans gwara ha gonisyow. Herwydh usadow yma kresen dre dhe sitys le may hwer negys ha governans ha mestrevow le may ma trigys tus yn-mes a gres an cita. 

Yn istori, trigoryon yn sitys re beu rann vyghan a dhenses yn ollgemmyn, mes, wosa dew gansvledhen a trevekheans uskis na veu bythkweth kyns, yma moy es hanter poblans an bys trigys yn sitys. Hemm a gawsyas sewyansow posek rag sostenadewder ollvysel.

Y'n Ruvaneth Unys, studh cita yw grontys gans an myghtern po an vyghternes dhe vagas dewisys a gemenethow. A-dhia 2014, yma 69 cita y'n Ruvaneth Unys – onan (Truru) yn Kernow, 50 yn Pow Sows, hwegh yn Kembra, seyth yn Alban ha pymp yn Iwerdhon Gledh. Kyn nag eus gwiryow arbennik dhe'n dra, studh cita a yll bos arwodh a roweth ha ri gooth leel dhe'n gemeneth.

Nyns yw an studh grontys yn awtomatek herwydh neb nas settys, mes yn Pow Sows hag yn Kembra y feu grontys herwydh hengov dhe drevow gans penneglosyow epskobedhek.
Pow

**Pow** yw tiredh gans emlow politek diblans a wra perghenegi sovranedh dres arenebedh doroniethek komparek gans poblans fast, rewlys gans y wovernans y honan.

Pow yw dyffrans a genedhel. Kenedhel yw kemeneth a dus furvys gans an grond a yeth kemmyn, tiredh kemmyn, ethnekter kemmyn, h.e. Pow a yll bos stat sovran anserghek po rann a stat brassa, tiredh fisegel gans governans, po ranndir doroniethek kelmys gans tus anserghek kyns.

Nyns eus gorthyp amyttys yn ollgemmyn a by lies pow usi y'n bys yn hwir, mes an ispoynt yw an 193 pow a'n Kenedhlow Unys. Possybyl yw an niver ma dhe vos brassa yn lies fordh. Rag ensampel, yma dew stat mirer a'n Kenedhlow Unys: Palestin ha Cita Vatikan. 

Hemm a yll bos efanys moy dre geworra an kenedhlow tre a'n Ruvaneth Unys, Ruvaneth an Iseldiryow ha Ruvaneth Danmark. Taywan yw klasshes avel pow ynwedh, mes yma dadhel ow pesya yn kever sovranedh Taywan gans China.

An brassa pow y'n bys der arenebedh yw Russi ha'n pow gans an moyha tus yw China. An nowyttha esel a'n Kenedhlow Unys yw Sudan Dyghow.
Tir

**Tir** yw an arenep soled a'n Norvys nag yw beudhys fast yn-dann dhowr. An brassa rann a vewnans denel dres istori a hwyris yn tylleryow tir a skoodh ammeth ha gans  asnodhow naturel a lies sort. 

Nebes organedhow, plansow hag enevales a'n tir y'ga mysk, re dhisplegyas a-dhyworth eghennow a dhallathas y'n dowr. An dyffrans yntra tir ha sowr yw tybyans selvenek rag mab den. Yma lies sort a emlow naturel rag gweres styrya le may tiwedh dowr ha dalleth tir. Nosow tir soled a ven yw esya dhe dharnosa es emlow hal po gwern le may nag eus poynt kler vyth le may tiwedh an tir.

A-dro dhe 22% a'n arenep an Nor yw tir. Yma lies sort a weres dhe dir, y hyll bos kudhys gans meyn, tewes, dor, h.e. Tir an Nor a ynterweythres gans ha delanwes hin yn feur awos arenep an tir dhe dommhe ha yeynhe uskissa ages ayr po dowr.
Pennserneth

**Pennserneth** yw towlenna, desinya ha drehevel drehevyansow po strethurow erel. Pennserneth yw keskelmys gans ynjynorieth strethurek hag yn fenowgh y hwra pennseri ha ynjynoryon oberi war-barth. Oberennow a bennserneth yw konsidrys yn fenowgh avel toknys a wonisogeth hag avel art. Yth aswonir hwarheansow yn istori yn fenowgh der aga howlwriansow a bennserneth hag yw gesys dhyn.

Nebonan a wra pennserneth yw pennser. Y'n jydh hedhyw, res yw studhya yn pennskol dhe dhos ha bos pennser, mes yth esa pennseri kyns bos pennskolyow. I a dhyskas dre vos kynser dhe bennser a vri.

Tekstow yn kever pennserneth re beu skrifys a-dhia kotheneb. An a-varra tekst yn kever tybieth a bennserneth yw *De architectura* a'n kynsa kansvledhen KOK gans an pennser romanek Vitruvius. Herwydh ev, drehevyans da a wra personegi *firmitas* (duryadewder)*, utilitas* (les) ha *venustas* (tekter).

Hen pennserneth trevek o fogellys war dhrehevel strethurow kryjyk hag arwodhyow an nerth politek a rewlyoryon, pys pan wrug pennserneth romanek ha grek chanjya an fog dhe rasow burjesek. Pennserneth eyndek ha chinek a wrug delanwes furvow dres Asi hag yn arbennik pennserneth Vouddiek a janjyas herwydh pub le dyffrans. Dres an Osow Kres yn Europa, gisyow oll-Europa a abattiow ha penneglosyow romanesk ha gothek a veu displegys. An Dastinytheans a faveras furvow Klassek gans pennseri a vri. 

Pennserneth arnowydh a dhallathas wosa Kynsa Bresel an Bys avel movyans avant-garde a vynnas displegya gis nowydh flamm hag o gwiw rag bys nowydh sosyel ha erbysiethel wosa-bresel fogellys war gollenwel an edhomow a'n renkasow kres hag oberi. Posek o gisyow ober ha devnydhyow arnowydh ha furvow sempel a vynsonieth. Lies pennser a dhallathas bos dihus gans arnowydhieth hag o konsidrys gansa dhe vos anistorek ha gorth-esthetek. Ytho, pennserneth a-lemmyn ha wosa-arnowydh a dhisplegyas.
Hanaa Al-Ramli

**Hanaa Al-Ramli** (Arabek: هناء الرملي‎) yw Jordan-Palestinyades hag yw ynjyner, skrifer, hwithrer, arethor ha gweythresor yn teknegieth kedhlow ha gonisogeth an kesrosweyth. Kussulyer yw hi yn adhyskans gonisogeth an kesrosweyth rag lies kanel myski, an radyo, paperyow-nowodhow ha gwiasvaow arbennikhes.

Yn 2015, Hanaa a skrifas lyver Abtal Al-Internet a-dro dhe lesow ha peryllyow an kesrosweyth hag a re kussul dhe dus yowynk rag i dhe allos omdhifres erbynn veksyans seyber ha tragasans reydhel der an kesrosweyth.
Fadwa Barghouti

Fadwa Al-Barghouti (Umm Al-Qassam) yw laghyades hag esel an konsel Fatah, parti politek sosyel-gwerinel ha kenedlegiethek a Balestin. Gwreg a'n politeger Marwan Barghouti, yma dhedhi mestronieth yn lagha a Bennskol Al-Quds University a-dhia 2003. Yma dhedhi bachelerieth yn lagha a Bennskol Beirut a-dhia 1997.

Yn 2009, hi a waynyas an etholansow Fatah Revolutionary Council (KW: Konsel Domhwelus Fatah) dres an Hweghves Kuntelles Fatah yn Bethelem ha dos ha bos esel anedha. An 4a mis Kevardhu 2016, hi a waynyas arta avel esel an Konsel.

Fadwa Al-Barghouti a wra ombrofya rag an etholansowow tos yn kever gul laghys yn Palestin a-barth rol anserghek henwys "Freedom" (Rydhses).
Bara taboon

**Bara taboon** (Arabek خبز طابون *khubz tabun*) ew bara heb burm po bara leven an Levant pobys ne forn taboon po tandoor, haval ort bara tandoori kevys en lies radn a Asia. Usys yw avel goles po maylyans en lies keginyeth, ha dybrys ew keveylyansow dyffrans ganso. 

## Varyansow

Radn bosek a geginyeth palestinek ew bara taboon, pobys en hengovek war weli a veyn bian tobm e'n forn *taboon*.  Goles ew dhe *musakhan*, pederys a vos boos kenedhlek Palestayn.  Gustaf Dalman, studhyor almayenek a wonisogethow an Est, a skrifas ow tochya gul bara taboon en Palestayn e'n 20ves kansvledhen a-varr, emesk ehednow erel a vara. En Palesteyn, bara leven plegys a vedha lenwys en venowgh gen kemyskans a spinach hag onyon, po kemyskans a onyon ha kowles, po resin ha know saben. Bara taboon ew le en aga myns dell ew usys ages bara *tannur*. Dres an bledhydnyow pobas bara en taboon kebmyn a waria radn gowethasek posek dhe venenes en gwigow palestinek. 

En Ysrael, pobys ew bara leven meur-gerys aswonys avel *laffa*, haval dhe bita en Irak, po ashtanur en Jerusalem , en *tannur* po *taboon*. Kebmyn ew en poptiow ha stallys boos ma thew usys rag maylya shawarma po boos aral.
## Dustuni
Tour klock Manara

**Tour klock Manara** po **tour klock al-Manura** ew tour klock desedhys en kres plen an varghas (*casbah*) cita goth Nablus ryb an Mosk An-Nasr en Tiredhow Palestayn. 

Ev a gomprehend pymp leur, derevys en 1906 dre worhebmyn sodon an Emperoureth Ottoman, Abdul Hamid II, rag solempnya 30 bledhen y reyn. Haval ew an tour dhe'n re na derevys gen Sodon Sultan Abdul Hamid en Tripoli (lebmyn en Lebnon) ha Jaffa. Ema dhe Dour Klock Manara od dhe'n sodon en lytherenyeth arabek afinus. 

Arwodh ew Tour Klock Manara a vurjestra Nablus, apoyntys woja trygh parti politek Hamas en etholans Palestayn 2006 e'n cita na.

## Dustuni

## Bewskrif
*
Alan Turing

**Alan Mathison Turing** OBE (23 Mis Metheven 1912 – 7 Mis Metheven 1954) o mathematgydh ha godhonydh jynn-amontya sowsnek.

Ev a veu genys yn Maida Vale, Loundres hag o studhyor dhe Bennskol Kargront yntra 1931 ha 1934 ha dhe Bennskol Princeton yntra 1936 ha 1938.

Yn Nessa Bresel an Bys, Turing a dhesinyas jynn-amontya a veu gwrys dhe Bletchley Park. Gans an jynn-amontya ma, an para Bletchley a alla assoylya an godenn Enigma (hag o usys gans Morlu Almayn Nazi) ha redya messajys kevrinek.

Turing a skrifas yn kever skians kreftus. Ev a skrifas jynn dhe vos skiansek pan na woer den aswonn y vos jynn. Hemm yw henwys an "prov Turing".

Turing o kethreydhel (anlaghel y'n termyn na) hag ev a gemeras jujment mayth o res dhodho kemeres medhegneth hag a lettyas hwans reydhel. Ev a veu pardonys gans an Governans Predennek yn 2009.

Turing a verwis yn y ji yn Cheshire yn 1954. Skila an mernans o poyson syanid. Omladhans yw skila possybyl (yth esa aval hanter-dybrys y'n stevell); droglam yw skila possybyl arall (ev a usya syanid yn y ober).  Nyns o an aval prevys rag poyson.

Yn 2021 an Arghantti Pow Sows a wrug notenn hanter-kans peuns nowydh er y gov.
Qatayef

**Qatayef** po **katayef** po **qata'if** (Arabek: قطايف, IPA - qɑ'tˤɑ:jɪf) 
ew sat melys arabek gwres herwydh usadow dres mis Ramadan. Ehen a bellen doos lenwys a dhehen po know ew. Anjei a ell bos deskrifys avel krampothen blegys.

## Gerdardhyans
An ger arabek *qaṭaːyif* (قطايف) a dheu dhort an wreydhen Arabek *qṭf*, ow styrya kuntel.

## Devedhyans
Kryjys ew dell veu askorrys qatayef e'n Oos Fatimid rag an kensa pres. Tus erel a gryj aga bos kottha, dhort an Oos Abbasid, 750-1258 OK. Gwres mencyon veu a qatayef en lever kegina Arabek a'n 10ves gansvledhen gen Ibn Sayyar al-Warraq henwys *Kitab al-Ṭabīḫ* (كتاب الطبيخ, *Lyver sandys*). Treylyes veu an lever woja hedna gen Nawal Nasrallah en-dadn an hanow  *Hwedhlow Keginow an Caliph*. Gwres veu qatayefeyn hengovek gen gwerthoryon stret ha teyluyow e'n Levant hag Ejyp. Lenwys enjei gen keus akkawi dell ew usys.

## Darbar
Qatayef ew hanow kebmyn an sant melys, bes ewedh hanow an kestew. Gwres ew dell ew usys dhort bleus, polter pobas, dowr, burm ha terweythyow sugra.
Diverys ew an kestew war blat tobm rond pekar ha kestew krampothen bes pobys ew udn tu en udnik, hag ena stoffys ha plegys ew. Lenwys ew an past gen po keus melys heb holan po kemyskans a gnow (know koll, know Frynk, alamandys po know pistachio), resin, sugra poltrys, essens vanylla, essens ros (ma-zahr ماء الزهر) ha kanel. Ena downfriys enjei (po terwethyow pobys) ha dyghtys gen melysugen dobm po mel. For' aral a dhyghtya qatayef ew dh'aga lenwel gen dehen forlys po *qishta* (قشطة), plegya hanter-fordh ha'ga dyghtya gen melysugen saworys heb fria po pobas (henwys  *assafiri qatayef* (قطايف عصافيري)).

## Usadow

*Qatayef* ew kon *iftar* rag terri penys Ramadan emesk Moslemyon.

## Dustini
Mosk Meur Gaza

**Mosk Meur Gaza** (Arabek جامع غزة الكبير, *Jāmaʿ Ghazza al-Kabīr*), aswonys avel Mosk Meur Omari maga ta, ew an mosk moyha ha kottha e'n Skethen Gaza, desedhys en cita goth Gaza, ryb an varghas owr en Stret Omar Mukhtar. 

## Istori

### Gwreydh Fylystyn

Herwydh hwedhel hengovek, ma an mosk ow sevel war dhesedhans tempel Fylystyn derevys rag enora Dagon, duw frothuster. E'n Bibel Samson a dednas an tempel dhe'n dor en lever Breusysi. Woja hedna, y feu derevys tempel rag enora Marnas, duw an glaw ha greun. Herwydh henhwedhel leel, enkledhys ew Samson en-dadn an mosk.

### Eglos Vesontin
Eglos veur Besontin a veu derevys gen Emperes Aelia Eudocia en 406 OK. 

### Mosk Moslem a-varr

Gwres veu an eglos Vesontin rag bos mosk e'n 7ves kansvledhen gen pednhembrynkysi Omar ibn al-Khattab y'n Oos Rashidun. Hanow aral dhe'n mosk ew "al-Omari", rag enora Omar ibn al-Khattab neb o caliph (rewlyas) dres trygh Palesteyn gen an Moslemyon. En 985 OK, e'n Oos Abbasid, doronydh arabek, al-Muqaddasi a skrifas dell o an Mosk Meur pur deg. 5ves a vis Kevardhu, 1033, tour an mosk a godhas drefen dorgrys. 

### Eglos An Growsgasoryon
En 1149 an Growsgasoryon a dherevis eglos veur herwydh gorhebmyn Baldwin III a Jerusalem. En 1187 Saladin ha'n Ayyubidow a sesyas Gaza dhort an Growsgasoryon ha distrui an eglos. 

### Mosk Mamluk
E'n 13ves kansvledhen dasderevys veu an mosk, bes en 1260 e feu distruys gen an Mongols. E feu dasderevys arta, bes distruys veu gen dorgrys aral en 1294. 

An Mamluks a'y dhasderevis arta erbydn 1340. En 1355 an doronydh arabek a vri, Ibn Battuta, a'y vysytyas ha skrifa y vos 'derevys en ta', ha'y vos 'mosk dy'Gwener teg'. 

### Oos Ottoman
Asteverys an mosk e'n 16ves kansvledhen. Shyndys veu an mosk en feur gen luyow Keffresys en Bresel Gensa an Bes en 1917. 

### Oos Bretennek
En-dadn dyghtyans mer Gaza, Said al-Shawa, astiverys veu an mosk gen an Kussul Moslem Gorughel en 1926-1927. 

### Woja 1948

En Batel Gaza ytredh skoodhyansow Hamas ha Fatah, ledhys veu imam (pronter) pro-Hamas an mosk, Mohammed al-Rafati, gen gonoryon Fatah 12ves a vis Metheven 2007.
Lisa Murkowski

**Lisa Ann Murkowski** (genys 22 mis Me 1957 yn Ketchikan, Alaska) yw politegores ha laghyades a'n Statys Unys. Esel Parti Repoblikanek yw hi. Murkowski re beu esel Senedh an Statys Unys rag Alaska a-dhia 2002.

A-dhia 1999 bys yn 2002, Murkowski o esel Chi Kanasedhoryon Alaska rag an peswardhegves ranndir.

Hi a veu apoyntys esel Senedh an Statys Unys rag Alaska yn 2002 - hy thas a wrug omdhisoedha a'n esedh ha mos ha bos an governour Alaska (an governour a yll apoyntya nebonan dhe esedhow gwag). Hi re sodhas ryb tenewen Ted Stevens (dhe 2009), Mark Begich (a-dhia 2009 bys yn 2015) ha Dan Sullivan (a-dhia 2016). Murkowski o onan a seyth esel Senedh dhe votya dhe ympechya Donald Trump y'n nessa trial ympechyans. Awos hy vota, an Parti Repoblikanek Alaska a wrug hy habla.

## Devynnow
Gwithti Baituna al-Talhami

**Gwithti Baituna al-Talhami** (Arabek متحف بيتنا التلحمي) po **Gwithti Gonisogethel Bethlem** ew onan a'n gwithtiow moyha e'n tiredhow palestinek. Desedhys ew en Bethlem, war Stret Steren, ogas dhe Stret Pab Paul VI.

Fondys veu e'n kensa pres gen Julia Dadoub ha'n *Kesunyans benenes arabek* en 1948 avel kresen rag fowesigyon palestinek ow fia aga gwigow. An fowesigyon a alja askorra gwiskasow ha brosweyth hengovek rag gober ena. An Kesunyans a fondyas an gwithti en 1979. Ev a gomprehend dew ji a bednserneth palestinek tipek, gen kegin astiverys, stevel *diwan*, chambour ha leur uhella po *illeyeh*. Dalghow an gwithti a gomprehend kuntel a daklow chi hengovek palesteynek argevrys gen teyluyow Bethlem. 

En 1984, efanys veu an gwithti rag komprehendya chi koth en ogas a veu astiverys. An chi nowydh ma, herwydh Julia Dabdoub, "*ew onan a'n nebes treven koth gerys en Bethlem, haval dhe'n chi ma feu genys Yesu Krist.*" En 1992, Dabdoub a argevras hy huntel dew ugans bledhen a skeusednow, mebel hag oberow art rag afina an stevel uhella po *al-Illiye* hag a dhiskwedh bewnans trigoryon Bethlem tredh 1900 ha 1932.

Ken thew oberys Baituna al-Talhami avel gwithti, fowesigyon ew arvethys hwath, ha synjys ew golyow hag a wra solempnya artydhyon, prydydhyon ha skriforyon palestinek ena.
Hyns-tram Nans Glynn

Hyns-horn kledhrennow kul a bonyas a-hys an Nans Ceiriog yn Kembra north-est o an **Hyns-tram Nans Glynn** (Kembrek: *Tramffordd Dyffryn Glyn*; ). Y junyas an hyns-tram an drev y'n Woon gans Glynn Ceiriog yn Pow Dinbyghan (y'n jydh hedhyw yth yw rann a Pow Wreksam). Hys an linen o 8 mildir ha kwartron (13.3 km), 6 mildir ha hanter (10.5 km) anedhi esa oberys gans trenow trethysi gans an remenans ow servya mengleudhyow y'n arenebedh. An hyns-tram a ygeris yn 1873 hag y tegeas yn 1936 wosa kelli kenwerth dhe'n fordhow.
Marghas Owr Gaza

**Marhas Owr Gaza** (Arabek سوق الذهب *Souk ad-Dahab*; aswonys ewedh vel **Marhas Qissariya**, سوق القيسارية *Souk al-Qissariya*) ew stretyn ydn gorherys desedhys en cita goth Gaza ryb Mosk Meur Gaza. Kresen ew rag perna ha kenwertha owr, ha teller rag keschanj tramor. Ma to gwaregys dhe'n varghas ha bleyn war ev a ugh an for' gresel, gen shoppys bian war an dhew du. 

## Istori
Sheikh Shams ad-Din al-Himsi, barner a Gaza, a worhebmydnas derevel an Varhas Owr en 1476 OK e'n oos Mamluk.  En kensa an varhas a veu radn a varhas worherys meur moy, bes an brassa radn anodhi a veu distruys gen an Lu Bretennek en Gwerryans Kensa an Bes. 

Dres meur a'n 20ves ha 21s kansvledhen, dre vras prenoryon gemmweyth owr e'n varghas o tus ha benenes a venja demedhi ha hwegrow a venja royow rag aga gohydhow. Betegens, drefen an fowt a voos en Gaza woja an omsettyans israeliek a'n Skethen Gaza, a-lebmyn usys ew an varhans gen tus goth neb a vyn gwertha tresorys an teylu rag mona.
BBC

An **British Broadcasting Corporation** (**BBC**; yn Kernewek: **Korforeth Darlesans Breten**) yw servis darlesans kenedhlek an Ruwvaneth Unys. Selys yn Broadcasting House (Chi Darlesans) yn Loundres, an BBC yw kottha servis darlesans an bys.

An BBC a ober yn-dann chartour riel. An Chartour an BBC kynsa a veu grontys yn mis Genver 1927 ha pub Chartour a wra pesya degvledhen. An Chartour moyha a-dhiwedhes a wrug dalleth yn 2017.

## Devynnow
Pennskol Liesteknogel Palestin

**Universita Liesteknogel Palestin** (**PPU**; Arabek جامعة بوليتكنك فلسطين) ew universita desedhys en Hebron, Glann West, en Palestin. Fondys veu an universita en 1978 gen Kesunyans Gradhesigyon Universita, kowethyans heb prow en Hebron. En 2007 thera dres 5000 a studhoryon. 

Ma pymp kolji dhe PPU: Kolji Ynjyorieth,  Kolji Teknegieth Kedhlow hag Ynjyorieth Jynn-amontya, Kolji Skiens Gweythresek, Kolji Skiens Menestrek ha Derivasegieth ha Kolji Galwesigethow Gweythresek. 

Ma an universita ow profya mestronieth en mekatronek, awgrym, bewteknologieth ha derivasegieth, doktouriethow diplomen diw-vledhen, hag a-dhia 1990, bachelerieth en ynjynorieth. 

Aswonys en sodhogel ew PPU gen Menystrans Palestinek Adhysk hag Adhysk Ughel. Esel gweythresek ew a Geskussulyans Rektor Universitys Palestinek, Kesunyans Universitys Islamek, Kesunyans Universitys Arabek ha Kesunyans Universitys Ollvysel. 

Chif amkanow an universita ew:
#Surhe gnas en towlednow akademek. 
#Surhe gnas en maters menestrek.
#Kennertha hwithrans skiensek.
#Keskomunya en effeythadow gen kemenethow leel.
#Bos honanlowr en arghansel.
#Gwellhe ayrgylgh an universita ha'y aktivitys mes a'n kors dyski.

PPU a boslev y berthynyans gen an gemeneth leel. 

## Kevrennow dhe ves
*Palestine Polytechnic University