Tour de France

An resek diwrosa moyha gerys-da y'n bys yw **Le Tour de France**. Resek war fordhow 22 dydh, 20 kamm yw, dell yw usys a sew hyns a 300 km. Ev a a-derdro an brassa rann a Bow Frynk, ha treweythyow dre bowyow ogas. Treghys yw an torn dhe lies rann ynter unn dre ha'n aral, ha pub kamm yw resek dyffrans. Rekordys yw termyn a gemmer pub diwroser dhe dhrehedhes pub kamm dhe wul sommen rag ervira gwaynyer an 'Tour'. 

War-barth ha'n Giro d'Italia ha Vuelta a España, an Tour de France yw onan a'n tri chif resek kamm, ha'n hirra yn kalender an Union Cycliste Internationale (UCI). An Tour de France a'n jeves hanow meur a-dreus an bys. 

Kepar ha'n brassa rann a resegow diwrosa, kesstrivoryon y'n Tour de France a gemmer rann avel esel para. Yma ynter 20 - 22 a barys gans 9 diwroser yn pub para. Gelwys yw an parys gwella y'n bys rag kesstrifa, pubonan anedha gans hanow skoodhyer arghansek. Diskwedhys yw hanow an skoodhyer war wisk an kesstrivoryon. Diwrosoryon pub para a weres an gwella diwroser y'n para. Ow sewya an resek yw karr an para rag skoodhya diwroroyon le mayth usi edhom anedha. 

## Istori

Fondys veu an Tour avel hwarvedhyans rag paper nowydh *L'Auto* (ragresegydh paper nowydh *L'Équipe* hedhyw) gans y olegydh, Henri Desgrange, dhe vos kamm pella ages resek *Paris-Brest-Paris* (skoodhyw gans *L'Auto* ynwedh). Y teuth an tybyans a resek torn a-derdro Pow Frynk gans chif derivador diwrosa Desgrange, den 26 bloodh, Géo Lefèvre. Desgrange a dhybras boos gans Lefèvre yn bosti (hedhyw 'TGI Friday') yn Montmartre, Paris, 20 mis Du 1902. *L'Auto* a dheklaryas an resek 19 mis Genver 1903. An towl o dhe restra torn pymp seythen a 31 Me bys dhe 5 Gortheren; mes re veghus o hemma. Drefen saw pymthek a gesstrivoryon dhe govskrifa, treghys veu an resek dhe 19 dydh, ha'y tallathas an resek 1 Gortheren bys dhe 19 Gortheren, ow kynnik pewas dedhyek. An towl nowydh a dennas 60 a gesstrivoryon, ow komprehendya bodhesigyon, nebes anedha diweyth, nebes erel saw aventurus. An resek a gachyas bern an werin. Natur kales an resek (hirder 6 kamm o moy ages 400km) o fest gerys-da. Kylghresyas an paper a yskynnas a 25,000 kyns Tour 1903, dhe 65,000 wosa an resek. Erbynn 1908 y gylghresyas o dres kwarter milvil, hag yn 1923, 500,000 dasskrif an jydh. Erbynn hedhyw, y restrir an resek gans *Société du Tour de France*, rann a *Amaury Sport Organisation* (ASO), yn y dro rann a gowethyans media *L'Équipe.*

## Kevarwodhoryon an resek
*1903 - 1939 Henri Desgrange
*1947 - 1961 Jacques Goddet
*1962 - 1986 Jacques Goddet ha Félix Lévitan
*1987 - 1988 Jean-François Naquet-Radiguet
*1988 - 1989 Jean-Pierre Courcol
*1989 - 2005 Jean-Marie Leblanc
*2005 bys hedhyw Christian Prudhomme

## Hensyow a vri
* Pub resek a worfenn war an Champs-Élysées
* Col du Tourmalet
* Alpe d'Huez
* Mont Ventoux

Tour de france 2010 - Champs Elysées n25.jpg|An Tour de France war an Champs Elysées yn 2010
The Tourmalet.... (7975994723).jpg|Col de Tourmalet yn 2012
Tour de France 2018, Stage 12, Geraint Thomas and Chris Froome.jpg|An Kembrer, Geraint Thomas, ha'n Sows, Chris Froome, war Alpe d'Huez yn 2012
Mont Ventoux.JPG|Erik Zabel war Mont Ventoux yn 2002
Tour de France de 1936 - 126.jpg|An Tour de France yn 1936 ow mos dres Col du Galibier
Tour de France 2014 - the peloton - geograph.org.uk - 4058254.jpg|Peleton (chif bagas an diwrosoryon) an Tour de France yn Konteth Evrek yn 2014

## Krysyow klassans
Chif amkan an diwrosoryon yw gwaynya klass ollgemmyn an resek, mes yma tri klassans aral y'n resek: an klassans poyntow, kampyoryon an menydhyow ha'n gwella diwroser yowynk. Hembronyer pub klassans a wisk krys liw dyffrans. Pan wrello diwroser gwaynya moy ages unn kesstrif, ev a dhegemmer pub krys war dhiwedh an  kamm, mes unn krys yw gwiskys an jydh nessa, hemm yw huni an kesstrif posekka (y'n aray ma - melyn, gwyrdh, dyjyn polka, gwynn). Liwyow krysyow an Tour re beu degemerys gans resegow erel, r.e. Tour Breten Veur a us krysyow melyn, gwyrdh a dyjyn polka. Giro d'Italia yw nebes dyffrans drefen bos restrer an resek na (La Gazzetta dello Sport) dyllys war baper gwynnrudh. 


Jersey yellow.svg|Krys melyn (an Maillot Jaune)
Jersey green.svg|Krys gwyrdh rag an klassans poyntow
Jersey polkadot.svg|Krys dyjyn polka (Myghtern an Menydhyow)
Jersey white.svg|Krys gwynn - an gwella diwroser ywoynk
Jersey red number.svg|Krys rudh - an moyha kesstrifek diwroser
Jersey yellow number.svg|Para an diwroser gans an krys melyn



Lance Armstrong Tour de France Pforzheim 2005-07-09.jpg|Lance Armstrong a waynyas an resek seyth gweyth, mes difennys veu wosa y vos kevys kablus a gemeres droggys. Ottomma yn y grys melys *maillot jaune*.
Michael Rasmussen 2005 TdF Stage 20 St Etienne ITT.jpg|Michael Rasmussen ow kwiska an krys dyjyn polka yn 2005.
Andy Schleck Tour de France 2009.jpg|Andy Schleck ow kwiska an krys gwynn yn 2009
Tour de France 2019, Peter Sagan (48416906011).jpg|Peter Sagan y'n krys gwyrdh yn 2019
Plus Combatif à l'arrivée du Tour de France 2017 à Chambéry.JPG|Warren Barguil ow kwiska krys rag bos an diwroser moyha kesstrifek yn 2017


## Mernansow
* 1910: An diwroser frynkek, Adolphe Helière, a veudhis y'n Riviera Frynkek dres dydh a bowes.
* 1935: Diwroser spaynek, Francisco Cepeda], a verwis wosa kodha yn-nans kownans war Col du Galibier.
* 1967: 13 Gortheren war gamm 13: Diwroser sowsnek, Tom Simpson, a wodhevis shora kolon orth yskynna Mont Ventoux. Diskudhys veu amfetaminow hag alkohol yn y woos. Wosa henna, res o diwrosoryon kemeres prevow rag droggys.
* 1995: 18 Gortheren, kamm 15: Diwroser italek, Fabio Casartelli, a verwis yn droklamm pan ve ow resek a-dro dhe a 88 km/our (55 mildir an our) wosa kodha war Col de Portet d'Aspet. 

Keffrys ha mernansow diwrosryon, pymp droklamm marwel aral re hwarva. 
* 1957: 14 Gortheren, Marghek jynn diwros Rene Wagter ha'y drethyas, Alex Virot, jornalydh a-barth Radio-Luxembourg, a slynkyas war rowar rô ha mos dhe-ves a'n fordh y'n menydhyow ogas dhe Aix-les-Thermes.
* 1958: Sodhek, Constant Wouters, a verwis wosa droklamm gans gwibyer (André Darrigade) dres kamm diwettha an torn yn Parc des Princes.
* 2000: Maw 12 bloodh a Ginasservis a verwis pan veu skattys gans karr yn keskerdh argemynnans Tour de France.
* 2002: Maw 7 bloodh, Melvin Pompele, a verwis ogas dhe Retjons wosa resek a-dherag an keskerdh. 
* 2009: 18 Gortheren, Kamm 14: Y ferwis mirer 60ow bloodh, wosa bos skwattys gans jynn diwros an kreslu ogas dhe Wittelsheim.

160922-Mont-Ventoux-02.jpg|Men kov Tom Simpson war Mont Ventoux
Fabio Casartelli.jpg|Men kov Fabio Casartelli war Col de Portet d'Aspet