Moskito

Sort a gelyonen yw **moskito**. Hanow kemmyn yw dhe deylu a gelyon y'n urdh Diptera. An re benow yw ektoarviles: i a wra tirya war enevales goos-tomm, gwana gwythien ha skitya trew rag lettya kowlans an goos. Ena i a sugen ha dybri an goos. Arviles korrwelek peryllus a vyw y'n trew yn fenowgh. An re gorow a dheber nektar, ha'n re benow ynwedh. Byttegyns, orth pareusi rag dedhwi oyow, an re benow a dreyl dhe woos rag aga frotin. 

## Boosa ha parya
Dell yw usys, moskitos gorow ha benow a dheber nektar ha sugennow plansow. Yn lies eghen, ganow an venow yw aswiwys rag gwana kneus ostys enevales, ow sugna aga goos avel ektoarviles. Yn lies eghen, res yw dhe'n venow kavos protinyow dhyworth an goos kyns hi dhe allos askorra oyow. Yn lies eghen aral, hi a yll askorra moy a oyow wosa dybri goos. 

Moskitis a dhedhow aga oyow yn pollow dowr. An preves (*larvae*) a way ogas dhe enep an dowr, owth anella dre bibennow ayr. I a gyv aga boos dhyworth an dowr, dell yw usys ow tybri algi ha kroaduryon munys erel. Da yw gansa gwaya ogas dhe'n enep. An *larvae* a ha bos *pupas* a-ji dhe nebes dedhyow po seythennow wosa kovia, ow kregi war dempredh an dowr ha'n eghen. Studh an *pupa* a dhur saw nebes dedhyow, hag ena an moskito a ha bos tevesik.

Yma lies eghen a voskito. Pub eghen yw aswiwys dhe ost dyffrans. Yma dew jif isdeylu, 43 kinda ha dres 3,500 eghen y'n Cuculidae. 

## Vektor rag dises
Vektoryon (karyoryon) po virusow a yll kawsya disesys po arviles dhyworth person dhe berson yw moskitos. An chif disesys treusperthys gans moskitos yw an re virusek, terthen velyn, terthen dengue ha malaria, karyes gans an kindas *Anopheles* ha *Culex*. Moskitos a re disesys dhe voy ages 700 milvil a dus pub bledhen yn Afrika, Amerika Dhyghow, Amerika Kres, Meksiko ha lies rann a Asi, gans milvilyow a vernansow ow sewya. 

## Gwitha moskitos dan rewl
Methodow usys dhe lettya lesans dises, po difresa tus yn ranndiryow le mayth yw dises endemik a gomprehend:
*riddya ranndir a voskitos dre janj bewvaow - remova dowr marow ha tylleryow parya erel; plaladhoryon; preydhyoryon naturel; ha maglenna
*letyya dises, owth usya medhegnethow *prophylactic* ha bryghlinyow; ha lettya brosow moskitos, gans ladhoryon hwesker, rosow ha traow gorthpryv.

### Dowr
Dowr kosel yw an chif tyller parya. Martesen nyns yw possybyl dhe remova pub enep dowr. Y'n termyn eus passyes, stifellys veu dowr gans DDT, mes kawsys veu meur a dhamach ekolegel. Erbynn lemmyn an moskito re dhisplgyas defens dhe'n gymygen. 

### Gorthbreves organek
Drefen an gymygen DEET dhe gavos effeythow dregynnus war dus, yma movyans dhe usya gorthbreves organek lemmyn. 

### Preydhyoryon naturel
Nymfow nadres margh a dheber moskitos yn pub studh a dhisplegyans, hag yw pur effeythus orth rewlya poblansow. Nebes eskelli kroghen a yll dybri kemmys ha 500 moskito pub our. Nebes copepodow a breydh war *larvae*, ow ladha kemmys ha 40 larva Aedes an jydh. Niver a buskes a dheber larvae ynwedh, ow komprehendya puskes owr, puskes kath, piranhas ha pylkynnow. 

## Esplegyans
An kottha moskito gans korf arnowydh a veu diskudhys yn amber kanadek dhyworth an Amer Kalghek (nans yw 79 milvil bledhen). Dielvennans genynnek a gampoll an skorrennow Culicinae hag Anophelinae dhe dhiberth nans yw 150 milvil bledhen. 


Sympetrum_sanguineum_female_(d1)_1.jpg|Nadres margh a breydh war voskitos
Culex_sp_larvae.png|*Larvae* eghen a *Culex*
Aedes_aegypti_biting_human.jpg|*Aedes aegypti*, vektor terthen dengue
MOSQUITO.jpg|Penn moskito
Mosquito_egg_SEM.jpg|Oy moskito
Aedes_aegypti_E-A-Goeldi_1905.jpg|Delinyans a *Aedes aegypti*