open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Menkov Donyerth Ruw

**Men Donyerth Ruw** ()  ew dew ddarn a grows afinys a'n 9ves kansvledhen, desedhys ogas dhe Ryskarasek, Goon Brenn, Kernow . Krejys ew bos an skrif owth enora Donyerth, Metern Kernow a verwis a-dro dhe 875OK.

## Istori
E'n 5ves kansvledhen, Kristonedh a veu komendys dhe Gernow en kensa gen menegh dhort Kembra hag Wordhen. Krejys ew dell wressa an gannasow eglos a-varr derevel krowsow predn rag diskwedhes lebma feu movys tus a dreylya dhe Grist. Woja termyn derevys veu krowsow karrek rag enora an teller. 

## An teller
An teller a gomprehend remenat dew ddarn a goloven krows men growan a'n 9ves-11ves kansvledhen, tremen en-dadn dor ha stevel shap krows en-dadn an krowsow. Krejys ew bos an stevel ha tremen remenat a val sten po oratry. Uhelder an grows dhe'n north, henwys "Men Donyerth" ew 1.37m (4 tr. 6 m.) gen panellow a afinans plethys war dri thu hag arskrif *doniert rogavit pro anima* kervys en dornskrif uncyal po enesek. Treylyans an arskrif ew "Doniert re bysis [dhe hemma vos gwrys] abarth y enev". Krejys ew bos an arskrif ow henwel metern leel "Dumgarth" (po "Dwingarth"), Donyerth en Kernewek hedhyw, kampollys e'n kronikyl a-varr a Gembra henwys *Annales Cambriae*, a veudhis a-dro dhe 875 OK. 

Uhelder an grows dhyhow, henwys "Hanter Men Aral", ew 2.1 m  (6 tr. 11 m.) gen panel a afinans plethys war an enep est, toll tenon terrys war an topp ha plinth war woles. 

## Kowansow
En 1849 Kowethas Pennsernethel Epskobethek Karesk a wrug kowansow a-dro dhe'n meyn, ow tiskudha dorgell en-dadn anjei. Mr Charles Spence a dhellos derivas henwys 'Iter Cornubiense' en lyver termyn an Kowethas. Ma an manylyon ma etto: 'Woja derevel men Donyerth, darn a wrowan dew dunnas ha hanter po moy, an oberoryon a veu gorhebmydnys dhe balas war-woles ryb an men aral. Woja drehedhes downder a eth po naw tros-hes, diskudhys veu toll. Obma anjei a gawas dorgell furv krows gen hirder a etek tros-hes dhort an est dhe'n west ha hwetek dhort an north dhe'n soth. Les an dorgell o a-dro dhe bajar tros-hes. An tewednow o serth ha'n to rond, pubonan levenys gen toul mar gwastas avel gerys gen gnas an garrek.' An oberoryon arvethys a dheuth dhort Bal Kober Karadon Soth (South Caradon Mine) . Derivys veu an dus bal dhe leverel y vos 'nampyth marnas hwelyow koth', en geryow erel bal koth. 

An stevel en-dadn dor a dhalleth avel tremena 8m dhe'n est a'n krowsow, ow tos kowfordh ha gorfedna avel stevel furv krows en-dadn an krowsow. 

Dyghtys ew an teller gen Trest Ertach Kernow a-barth English Heritage. Kerri-tan a ell parkya en powesva ogas dhe'n teller. Hedhas ew heb kost dres ourys golow dydh.
Mai al-Kaila

**Mai Al-Kaila** (Arabek: مي الكيلة‎; genys 8 Ebrel 1955) yw medhek, lyskannas ha politeger palestinek ha'n kynsa benyn dhe synsi an soodh a Venyster Yeghes a Balestin. Yma dhedhi doktourieth yn Yeghes Poblek ha Menystrans Yeghes. Hi o kaderyer Konsel Medhegel a Balestin avel Menyster Yeghes.

## Kilva
Mai Salem Hanna al-Kaila a veu genys yn Jerusalem an 8ves a vis Ebrel 1955. Hy adhyskans selvennek o y'n skolyow Birzeit ha hy adhyskans nessa y'n Kolji Privedh yn Ramallah. Hi a studhyas bos klavjier yn Klavji Augusta Victoria yn Jerusalem. Hi a studhyas medhegneth yn Pennskol Granada yn Spayn ha kavos hy bachelorieth anedhi. Ena, hi a arbennikhas yn medhegneth golovas ha bengorfonieth yn Pennskol Kaliforni, San Francisco ha kavos hy mestronieth. Hi a gavas hy doktourieth yn Yeghes Poblek ha epidemegieth a Bennskol Chile.

## Resegva
Al-Kailah a oberas avel medhek annedhys yn Klavji Palestine Red Crescent yn Jerusalem yn kors Medhegneth Golovas ha Bengorfonieth. Mai Al-Kailah a oberas avel arether yn Pennskol Al-Quds yn Asrann Yeghes Poblek hag yn UNRWA avel penn an kors Mamoleth ha Flogholeth.

Yn 1994, Mai Al-Kailah a veu ordenys dhe'n kanasedh palestinek rag kemeres rann y'n Keskussulyans an Bys a-dro dhe Venenes yn 1995 yn Beijing, China.

Alkaila a veu ordenys avel Kannas Stat Palestin dhe Jile an 31a mis Du 2005. Hi a besyas y'n rol na bys yn hy ordenans avel Kannas Stat Palestin dhe Itali an 1a mis Du 2013. An 4a mis Kevardhu 2016, hi a waynyas an etholansow Konsel Domhwelus Palestin synsys dres an seythves konsel a Fatah, parti politek sosyel-gwerinel ha kenedlegiethek a Balestin, ha dos ha bos esel ynno.

An 13ves mis Ebrel 2019, al-Kaila a dos a-rag Lewydh Palestin Mahmoud Abbas avel Menyster Yeghes yn governans Mohammad Shtayyeh.

## Enorys

* Yn 2017, Mai al-Keila a veu res medalen owr gans Akademi Norman ha'n lu ayr Itali awos hy gwriansow avel gweythresor ha'y defens a wiryow den yn Palestayn.
Yusra (hendhyskonydhes)

**Yusra** o benyn Balestinyades neb wrug oberi gans an hendhyskonydhes Sowsnek Dorothy Garrod yn hy howansow yn Bre Karmel, Palestin. Kyn nag yw aswonnys meur a-dro dhe’y bewnans kyns po wosa an kowansow, - nyns yw aswonnys hy hanow leun, rag ensampel – esel bosek a’n para kowans Dorothy Garrod yntra 1929 ha 1935 o hi. Yn posek, yth yw dhedhi an diskudhans Tabun 1, klopen 120,000 bloodh, yn fow Tabun yn Bre Karmel. 

## Bre Karmel ha diskudhans Tabun 1

Desevys yw bos genys Yusra yn Ijzim po Jaba’, y’n ranntir Haifa, yn Palestayn. Yn 1929, hendhyskonydhes Sowsnek Dorothy Garrod a wrug dalleth kowa ogas dhe Vre Karmel ha hi a wrug arveth oberoryon ha oberoresow leel rag gul an moyha rann a’n ober, Kyn nag o trenyans hendhyskonieth dhedha, yth esa meur a brevyans a gowansow dhedha. Yn koynt, Garrod a wre arveth meur a venenes, avel Yusra, rag oberi yn hy howansow.

Yusra a wre oberi gans Garrod yn Bre Karmel yntra 1929 ha 1935, owth oberi yn tyleryow bosek avel Tabun, El Wad, Es Skhul, Shuqba ha Kebara. Hi a wrug dos ha bos an venyn voyha skiansek owth oberi gans Garrod.

Yn 1932, owth oberi yn Fow Tabun, hi a wrug kavos dans dhyworth klopen denel. An klopen, aswonnys avel Tabun 1, o dhe Neandertal benow tevesik, neb a wrug bewa nans yw yntra 120,000 ha 50,000 bledhynnow. Deskrifys yw avel menhesen denel pur bosek. 

## Bewnans diwettha

Nyns yw aswonnys meur a-dro dhe vewnans Yusra wosa an kowansow Bre Karmel. Hy diskudhans a Dabun 1 a veu kevro duryadow rag godhonieth. Hwedhel Yusra yw ensampel a venyn ankevys spit dhe’y hevro ha’y ober pur bosek.
Rol a bennskolyow ha koljiow yn Stat Palestin

Hemm yw rol a bennskolyow ha koljiow yn Palestin, yn Konna Gaza ha Glann West. Yma dhe'n dhew war-barth 14 pennskol, pennskol ygor rag dyski a-bell, 18 kolji pennskol ha 20 kolji kemenethel.

## Konna Gaza

* Pennskol Al-Aqsa
* Pennskol Al-Azhar - Gaza
* Pennskol Ygor Al-Quds
* Pennskol Gaza
* Pennskol Islamek Gaza
* Pennskol Israa
* Kolji Teknegel Palestin
* Kolji Pennskol a Wodhoniethow Weythys
* Pennskol Palestin
* Kresen Drenya/Kemeneth Gaza

## Glann West

* Pennskol Genedhlek An-Najah
* Pennskol Arab-Amerikanek
* Kolji an Bibel Bethlehem
* Pennskol Bethlehem
* Pennskol Birzeit
* Kolji Pennskol Dar Al-Kalima a'n Artys ha Gonisogeth
* Skol Ilow Kenedhlek Edward Said
* Pennskol Hebron
* Kolji Imbrahimieh
* Fondyans Khodori, Tulkarm
* Pennskol Ahliya Palestin
* Pennskol Liesteknogel Palestin
* Pennskol Al-Quds
* Akademi Keswlasek Art, Palestin
* Pennskol Ygor Al-Quds

## Fondyansow hwithrans hag adhyskans erel

* Fondyans Hwithrans Gweythys - Jerusalem
* Fondyans Yeghes, Displegyans, Kedhlow ha Polisi
* Rosweyth Akademek Palestinek
* Kowethas Akademek Palestinek rag an Studhyans Negys Keswlasek
* Menystrans Palestinek a Adhyskans hag Adhyskans Ughella

## Fondyansow hwithrans hag adhyskans yn-mes a Balestin

* Trest Adhyskansek Durham Palestin
* Fondyans Konvedhes Kres Est
* Fondyans rag Studhyansow Palestinek
* Scientists 4 Palestine
* Towlen PEACE - yn-dann skoos a UNESCO
Pennskol Palestin

**Pennskol Palestin** (Arabek: جامعة فلسطين‎) yw fondyans adhyskans ughella privedh palestinek yn Al-Zahra' (dhe'n soth a Sita Gaza). Fondys veu yn 2005.

Yma kessedhek gorwolyas a arethoryon dhe bub arbennikheans. Yma unses teknegieth kedhlow a rester keskomunyans ynter arethoryon ha studhyoryon dre dowlen deknegel displegys gans an parys pennskol ma.

Pennskol Palestin a wra profya kreunva hedhas ygor rag eskorrans akademek gans kresennow hwithra, mayni pennskol ha studhyoryon.
Pennskol Al-Aqsa

**Pennskol Al-Aqsa** (Arabek: جامعة الأقصى‎) yw pennskol palestinek fondys yn 1955 yn Konna Gaza, Palestin. An kynsa fondyans adhyskans ughella, yma dhe Bennskol Al-Aqsa a-dro dhe 26000 studhyer ha 1400 arvethesik, 300 anedha yw arethoryon ha dyskadoryon.

## Asrannow

* Asrann Wodhoniethow Gweythys
* Asrann Art ha Godhoniethow Denel
* Asrann Adhyskans
* Asrann Artys Fin
* Asrann Myski
* Asrann Menystrans hag Arghasans
* Asrann Sport
* Asrann Teknegieth Kedhlow

An eth asrann a brof bacheloriethow gans studhyansow wosa-gradhya yn kesdowlen, fondys yn 1994 yntra Pennskol Al-Aqsa ha Pennskol Ain Shams, Ejyp. Nyns usi an dowlen yn fyw lemmyn, mes yma towlennow mestronieth yn lies asrann y'n bennskol.
Tourik Bab Al-Asbat

**Tourik Bab Al-Asbat** (Arabek منارة الأسباط Minarat al-Asbat), **Tourik an Lothow**  aswonys ewedh avel (منارة إسرائيل  Minarat Israil),  ew tourik en Jerusalem. Onan a'n pajar tourik a Haram al Sharif (po Temple Mount en Sowsnek) ew, desedhys war fos an north.

## Istori
Tourik ew Bab al-Ashbat derevys gen an Mamluks en 1367. Ev a gomprehend shafta karrek hirgren derevys gen an Emperoureth Ottoman, owth yskydna dhort goles hirbedrek war bedn parth dreylva drihornek. An shafta a gulha a-ugh balegva an *muezzin* (pronter), hag afinys ew gen beistri kelghek ha krommdo rond war y bedn.  Dasdrehevys veu an krommdo wosa dorgrys Jericho yn 1927.
Suad Amiry

**Suad Amiry** (Arabek سعاد العامري) (genys 1951) ew awtour ha pednser a drig en cita Ramallah e’n Ladn West. 

## Adhysk
Hy herens a vovyas dhort Palestayn dhe Amman en Jordan, etho megys veu ena. Hi a studhyas pednserneth en Universita Amerika en Beyrut, Universita Michigan hag Universita Karedin, Alban. 

## Bewnans personel
Pan dhehwelas dhe Ramallah avel tornyas en 1981, hi a vetyas Salim Tamari, neb a’y demedhas woja hedna, ha gortos ena.

## Resegva
Treylyes veu hy lever *Sharon and My Mother-in-Law* dhe 19 yeth,  an diwettha anodhans Arabek (an versyon a veu lever sowyh en Frynk). An lever a waynyas an Pewas Viareggio en Itali war-barth ha Manuela Dviri, jornalydh ha dramatydh italo-israelyek. Ledhys veu mab Dviri gen fusen Hezbollah pan oberi e’n lu israelyek.

Tredh 1991 dhe 1993 Amiry a veu esel a ganasedh kres palestinek en Washington, D.C.. Hi a bys dhe oberi gen kaskerghow kres benenes palestinek hag israelyek. 

Tredh 1994 dhe 1996 hi o skoodhyer ismenyster gonisogeth an awtorita palestinek.

Hi ew kevarwodher ha fondyer Kresen Riwaq rag Gwithans Pednsernethel (fondys veu an Gresen en 1991), an kensa a’y sort dhe oberi war withans ha dasdrehevel ertach pednsernethel en Palestayn. 

Amiry o esel a veyni Universita Birzeit bys dhe 1991. Woja hedna hi a oberas dhe Riwaq lebma thew kevarwodher. Apoyntys veu dhe vos iskaderyer Kesva Fydhyadoryon Universita Birzeit en 2006.

## Riwaq
Onan a ragdresow kensa Riwaq o gul rol a dherevyansow a werth istorek en Palestayn, kowlwres en 2004 hag a gomprehend 50,000 a dherevyansow, hanter anodhans magoryow. En 2001 Riwaq a lonchyas towlen deg bledhen rag gul hwelyow dre withans (tashgheel). Oberoryon a veu adhyskys dhe dhevnydhya daffar ha teknegow hengovek. En 2005 Riwaq a lonchyas ragdres '50 gwig' hag a with telleryow poblek ha gweres trevesigyon dhe nowetthe aga threven.
Riwaq a wrug ober posek ewedh e’n Gwigow Tron (qura karasi), kresyow tollans Ottoman. 

## Levrow
* Space, Kinship and Gender: The Social Dimension of Peasant Architecture in Palestine. University of Edinburgh Press (1987)
* The Palestinian Village Home. British Museum Press. (1989) gans Vera Tamari
* Traditional Floor Tiles in Palestine. Mongraf Riwaq. (2000)
* Earthquake in April. Institute of Palestine Studies. (2003)
* Sharon and My Mother-in-Law : Ramallah Diaries. Knopf Doubleday Publishing Group (2005)
* Nothing to Lose but Your Life: An 18-Hour Journey with Murad. (Paperback) Bloomsbury Qatar Foundation Publishing (2010)
* Menopausal Palestine: Women at the Edge. Women Unlimited. (2010)
* Golda Slept Here. Hamad Bin Khalifa University Press. (2014)
* My Damascus. Olive Branch Press. (2021 - Italian edition 2017)

## Dustuni

## Kevrennow dhe-ves
*Riwaq Centre for Architectural Conservation
*Birzeit University
* Keskows Radyo - Recording dhyworth Woman's Hour der BBC Radio 4
* Vysyt dhe'n Gresen Palesteyn yn (Washington DC) rag keskows ha sina lyver. Redyewgh dasskrif warlinen po mirewgh orth gwydhyow a'y heskows
Mosk Al-Hamadiyya

**Mosk Al-Hamadiyya** (Arabek: مسجد الحمادية‎ *Masjid al-Hamadiyya*) yw an brassa mosk y'n dre balestinek a al-Khader, dhe'n west a Vethlehem. An mosk a re gonis dhe'n brassa rann a drigoryon an dre. Drehevys veu an mosk a-varr y'n 15ves kansvledhen, dastrehevys veu gans trigoryon an dre y'n 1990s.

Herwydh Kresen Vyski Keswlasek an Kres Est, yn 2008 y hwrug bagas a trevesigoryon Israelyek a Efrata hag El'azar kolleski an mosk gans keunys a gowellow gwenen ledrys. Imam an mosk ha hembrenkyans Islamek a wovynnis gweres orth an Awtorita Kenedhlek Palestinek rag dastrehevel an mosk ha difres al-Khader a omsettyansow y'n termyn a dheu.
Burny Mattinson

**Burnett "Burny" Mattinson** (genys 13 mis Me 1935) o gwarior ha gwrier a fylmow sowsnek geryes da. 

## Fylmskrif

### Fylm
Maqluba

**Maqluba** po **Maqlooba** (Arabek مقلوبة‎) yw sand hengovek yn Irak, Lebanon, Palestin, Jordan, ha Syri. Dybris yw der an Levant.
Yma ynno kig, ris, ha losowen-gegin friys, gorrys yn pott, an pyth yw treylys a-wartha dhe-woles pan yw servys. An styr an hanow 'maqluba' yw "a-wartha dhe-woles". Yma dhe vaqluba kansbledhynnow a istory, ha kevys yw yn Kitab al-Tabikh, kuntel receytow a'n tredhegves kansbledhen.

## Devnydhyow
 
Y hyll maqluba kontaynya meur a losowen-gegin, avel aval dor, aval kerensa, kowl vleujen, ha plans oy. An kig a yll bos yar po on. Gorrys yw an devnydhyow y'n pott, yn gwiskasow, may fo an sand haval dhe desen a wiskas.

Dell yw usys, servys yw maqliuba gans persil. Treweythyow, servys yw gans salad ha yogort fresk, ha usadow yw y dhybri yn golyow ha kevewiow.
Pierre-Simon Laplace

**Pierre-Simon, marquis de Laplace** (23 Mis-Meurth 1749 – 5 Mis-Meurth 1827) o mathematgydh ha godhonydh frynkek. Y hwelyow yw poesek dhe studhyans ynjynorieth, awgrym, statystek,  ha filosofieth.

Y hwel a bymp lyver *Traité de mécanique céleste* a dhevnydhyas awgrym klassek ha kalkulus rag assoylya problemys mekanek ha displegya movyans an planetys.

An Treusfurvyans Laplace yw gwerek rag assoylya problemys yn kalkulus:
\mathcal{L}\{f\}(s) = \int_0^\infty f(t)e^{-st} \, dt.

Laplace a dheuth ha bos yurl dres termyn an kynsa emperoureth frynkek, ha dos ha bos marquis wosa dehwelyans an myghternses Bourbon. Yma henhwedhel meurgerys yn kever Napoleon, neb re redsa an *Traité*. Ev a wovynnas orth Laplace, "Prag nag usi Duw ynno?". Laplace a worthybas "*Je n'avais pas besoin de cette hypothèse-là* (nyns esa edhomm dhymm an dybieth na)".
Mosk el-Jazzar

**Mosk el-Jazzar** (Arabek: مسجد الجزار‎, *Masjid al-Jazzār*; Ebrowek: מסגד אל-ג'זאר‎, *Misgad al-G'zar*), aswonys avel **Mosk Gwynn** maga ta, yw desedhys yn Stret el-Jazzar a-ji dhe'n cita koth Acre, gwel an Kresvor dhodho, ha henwys yw herwydh an rewlyas Ottoman Bosnian Ahmad Pasha el-Jazzar ("an Kigor").

## Istori

Mosk el-Jazzar o towl Ahmad Pasha el-Jazzar ha henwys herwydh ev. Trigys veu yn Acre hag ev rewlyas rannvroyow Sidon ha Damask. Ev a veu a vri dre'y oberow poblek marthus, ha wosa fetha  Napoleon Bonaparte y'n Esedhva Acre yn 1799. El-Jazzar a worhemynnas drehevyans an mosk yn 1781 ha gorfennys veu a-ji dhe'n vledhen. Despit dh'y fowt adhyskans pennserneth, el-Jazzar a veu pennser an mosk hag ev a delinyas y dowl ha desin, ha gorweles y dhrehevyans tien. An kompleth a gomprehendyas akademi duwonieth Islamek gans ostyans studhyoryon, lys Islamek ha lyverva boblek. Drehevys veu an mosk rag porposys kryjyk, mes y vusurans meur hag offisys erel a veu mynnys gans el-Jazzar rag soledhe y laghelder politek avel rewlyas Syria. Ev a formyas an mosk herwydh moskow Istanbul, penncita ottomanek.

Mosk el-Jazzar a veu drehevys war chiow pysi koth islamek ha kristonek, ha drehevyansow erel an Growskasoryon. Devnydh drehevyans rag an mosk, yn arbennek y varbel ha growan, a veu gemerys dhyworth an kryllasow koth Caesarea, Atlit hag Acre kresosel. El-Jazzar a arvethas nebes masons grek rag drehevya an mosk. Yma *tughra* po ungram war blasen rowan a-ji dhe'n yet, hanow an sodon, y das, warnodho ha'n tekst "pupprys budhek".

Yma ryb an mosk mawsoleom ha ynkladhva vyghan hag ynno bedhow Jazzar Pasha ha'y asvab hag er, Sulayman Pasha, ha'ga herens.

## Pennserneth
An mosk yw ensampel bryntin a  bennserneth ottomanek, hag a ynkorforas gisow Bysantek ha Persek. Nebes a'y nasyow an gwella yw an kromdo gwyrdh ha tourik, *sabil* gans kromdo ryb y rysyow (kiosk, drehevys gans Sodon Abdul Hamid II, rag ri dowr pik-pik yeyn ha diwosow) ha garth bras.

An mosk, hag a warthev linen ebron Acre, o henwys yn terowel *Masjid al-Anwar* ("Mosk Meur an Golowys") hag ev yw aswonnys avel an Mosk Gwynn wosa y gromdo arghanswynn a derlentra yn pelder meur. An kromdo yw payntyes gwyrdh hedhyw yn jydh. Yma grysfordh-troyllya dhe'n tourik, 124 grysyow dhedhi.

## Sha'r an-Nabi
An mosk yw tre an *Sha'r an-Nabi*, blewen (po kudyn blew) barv an Profos Mahomm. An Sha'r an-Nabi a vedha diskwedhys yn keskerdhes a-dreus Acre dhe Eid al-Fitr, gorfen penys Ramadan, mes nyns yw diskwedhys saw dhe'n kuntellyans hedhyw yn jydh. An krer yw gwithys a-ji dhe'n mosk yn amari gweder desedhys yn mirva benenes an leur gwartha.

## Mirva

Restren:Knisajazar MV mod.jpg|Entrans dhe'n mosk, gans an *sabil* a-dhyghow dhe'n grysyow.
Restren:Mosque Al Djazar.jpg|Entrans dhe vosk el-Jazzar.
Restren:Jezzar Pasha Mosque Interior.jpg|Pervedh mosk el-Jazzar.
Restren:Jazaar.jpg| Gwel pell. 
Restren:Jezzar Pasha Mosque.JPG|Mosk el-Jazzar.
Restren:El-Jazzar Mosque (Acre) 2008-01.jpg|Mosk el-Jazzar.


## References
Fylm

**Fylm** yw eghen a art gwelesek usys dhe heveli prevyansow a wra keskomunya tybyansow, hwedhlow, omglewansow, tekter, kedhlow po ayrgylgh der usya avenyow gwaya. Yn ollgemmyn, an avenyow ma a gans son hag, yn tanow, kentrynnow aral. An ger "cinema" yw usys yn fenowgh rag styrya an diwysyans fylm, gwruthyl fylm ha'n furv art gwrys.

An awenyow gwaya a fylm yw gwrys dre skeusenna gwelow gwir gans kamera gwaya mir, dre skeusenna delinyansow po modelys munys gans gisyow ober bywheans hengovek, dre vywheans jynn-amontya hag imajys dinythys gans jynnys-amontya (yn Sowsnek: CGI), po dre gemysk a nebes po oll an gisyow ober ma.

Yn hengovek, y rekordir fylmys war fylm celluloyd der argerdh golowgymyk hag ena y'n diskwedhir dre jynn-towlyans war skrin vras. Y'n jydh hedhyw, yn fenowgh yth yw fylmow besyel yn tien dres an argerdh dien a askorra, lesranna ha diskwedhes. Yn hengovek, fylmys rekordys yn furv golowgymyk a yssynsas sonlergh optek (sonskrifans an geryow kewsys, ilow ha sonyow aral hag a gans an awenyow).

Fylmys yw taklow gonisogethel gwrys gans gonisogethow hag a wra dastewynya an gonisogethow ma ha'ga nasya. Furv art posek yw fylm, keffrys ha pennfenten dhidhan meurgerys ha fordh nerthek dhe adhyski tus. An sel gwelesek a fylm a re dhodho nerth ollvysel a geskomunyans. Nebes fylmys a dheuth ha bos meurgerys dres an bys der usya istitlow po treusleva dhe dreylya an keskows dhe yethow aral.

Ottomma nebes ensamplow a'n pyth yw fylm: fylm po 'movie' diskwedhes yn cinema, gwydhyow adhyskansek diskwedhes yn klass yn skol, gwydhyow tre a'n teylu, vlog war YouTube, argemmyn war an bellwolok, towlen An Mis, fylm berr diskwedhes yn Gool Fylm Cannes, gwydhyow artek ombrofys rag an Orsedh, hag aral.
Mosk Jamal Abdel Nasser

**Mosk Jamal Abdel Nasser** (Arabek: مسجد جمال عبد الناصر‎ *Masjid Jamal 'Abd an-Nasser*) yw an brassa mosk yn al-Bireh, Glann West, Palestin. A'y sav yn ranndir yn kres an sita, an mosk yw henwys wosa kyns lewydh a Ejyp ha hembrenkyas arab Gamal Abdel Nasser.

An 14ves mis Meurth, 2002, an lu Israel (IDF) a sesyas an mosk ha usya y tourik rag kelsetha ha ladha peswar Palestinyas.

An 22a mis Gwynngala, 2007, dewdhegow a wragedh a brisnoryon kelmys gans Hamas hag eseli benow Hamas a geskerdhas a Vosk Jamal Abdel Nasser dhe Blen Al-Manara yn-dann brotestya kargharans kawsys gans politegieth aga herens gans an Awtorita Palestinek. Yth fons i lettys a dhrehedhes an plen awos lu diogeledh an Awtorita dhe usya gas dagrow dh'aga heskar.

## Devynnow
Gwithti Hendhyskonieth Gaza

**Gwithti Hendhyskonieth Gaza** (Arabek المتحف, *Al Mat'haf*, "An Gwithti") aswonys ewedh avel **Chi Gwari ha Gonisogeth Al Math'af** a ygoras dhe'n werin en kynnyav 2008 en Gaza. **An Gwithti** ew kresen geskussulyans gen bosti, ostel ha gwithti, oll pywvedhys en privedh. An gwithti a gomprehend kothenebow diskudhys e'n Skethen Gaza dhort divers osow.

## Gwithti
Ma an gwithti ow senji kuntel a 350 tra mar goth avel an Oos Brons (3500 K.O.K) pekar ha toulys, kolovednow, motifow, bathow, gweder ha priweyth dhort an osow Romanek ha Besontin, an Oos Islamek hag Oos Krowsgasow, bys dhe dermyn sesyans an Skethen Gaza gen Ejyp a worfednas en 1967. Pub diskwedhyans a gomprehend displegyansow en lies yeth, gwiw dhe'n werin hag arbenigoryon, mbs nag eus dedhyas vetholl dhe'n taklow. https://web.archive.org/web/20160303170930/http://www.almathaf.ps/en-collection.php

Herwydh kevarwodher an gwithti, Jawdat N. Khoudary, *"An tybyans ew dhe dhiskwedhes agan gwreydhyow dhort lies gonisogeth en Gaza. … Posek ew tus dhe gonvedhes bos genen hwarheans da e'n termyn eus passyes. Ma dhe [[Ysrael]] laghuster dhort y istori. Ma dhe ni ewedh."*

Nag eus lagha dhe Gaza hag a vydn ort dhreveloryon gul hendhyskonieth gweres pan veu diskudhys taklow hendhyskoniethel. Avel perghednik kowethas derevel, Khoudary a wovyn ort y arvethesigyon dhe weres pynag oll dra ew diskudhys may hallo kawas tresorys rag an gwithtiow. Ev a dal pyskajoryon neb a dhre taklow a vern hendhyskoniethel dhe ev. 

*"Sowthanus"* ew deskrivyans an *New York Times* a dherevyans an gwithti, gwres en radn a garrygi daskevys dhort treven koth, hen daklow for' kledhren ha kolovednow diskudhys gen pyskajoryon Gaza. 

Towlys o dhe'n gwithti kawas skoodhyans dhort UNESCO, hag arhans dhort kesva a fydhyadoryon palestinek. Emava ow kawas skoodhyans skiansek ha teknogel dhort gwithtiow cita Geneva.  

Censorys ew nebes diskwedhyansow an gwithti gen governans Gaza (ledys gen Hamas). Taklow thew difednys rag aga diskwedhes a gomprehend imachys a Aphrodite ha duwyow koth erel ha lugern gen skeusednow menorah.
Mosk Omar (Bethlem)

**Mosk Omar** (Arabekمسجد عمر *Masjid Umar*) ew an udnik mosk en cita goth Bethlem, Palestin. Desedhys ew war du west a Wari Presep, a-dreus an Gwari dhort Eglos an Nadelek. 

## Istori
### Oos Islamek a-varr
Henwys ew an mosk dhort Omar (Umar) ibn al-Khattab (c. 581–644), nessa caliph (rewlyas) Rashidun. Woja omsettyans Jerusalem (636–637 OK) Omar a dryhas an cita ha mos dhe Vethlem en 637 OK rag dyllo lagha dell wrussa mewghya revrons dhe'n grerva ha sawder dhe Gristonyon ha klogoryon. Peder bledhen hepken woja mernans an profos Islamek, Muhammad, Omar a bysis en teller lebma thew an mosk lebmyn. 

Yaqut al-Hamawi (m. 1229) a lever fatel gemeras Caliph Omar kussul dhort managh Kristyon rag derevel mosk en derevyans gen rosvaow po  *haniyya*, a-der chanjya Eglos an Nadelek dhe vos mosk. Teller an *haniyya* herwydh Yaqut ew ma feu enkleudhys meternedh an Bibel, Davyth ha Selevan. E'n 10ves kansvledhen a-varr Eutychius a Alexandria (877–940) a dheskrif dell ew an *haniyya* desedhys a-ji teller Kristyon, owth enebi an soth, hag etho gwiw dhe bysadow Moslem (*qibla*), hag a wra mencyon dell alowas Omar Moslemyon dhe beji e'n *haniyya* an eyl woja y gila heb tochya tra veth. Eutychius a grodhvolas dell dorras Moslemyon an rewl na. Bettegens, dres an bledhydnyow, an teller a dheuth mosk.

### Mosk arnowydh en teller nowydh (1860)
An mosk a-lebmyn a veu derevys en 1860 war splatt res dhe'n acheson gen an eglos ewngryjyk grek, hag arnowytthes en 1955, pan era Jordan ow rewlya an cita. E'n termyn eus passyes, kebmyn o dhe Voslemyon ha Kristonyon palestinek en Bethlem profya olew rag enowi a-der dro'n mosk, dustuni a gesoberyans krejyk e'n cita.

### Tynderow (2000ow)
An 20ves a vis Hwevrer, 2006, an Dalai Lama a lettyas y vysyt dhe'n mosk, en-dadn waskas gen governans China dhe'n Awtorita Kenedhelek Palestinek.  
En mis Hwevrel 2007, maynorieth diogeledh Ysrael (Shin Bet) a dhalghednas 20 a dus a veu lystys en kuhudhys rag bagas Hamas gen klorek Moslem en Mosk Omar. Bettegens, an mosk a veu hebask pan vysytyas Lewydh palestinek Mahmoud Abbas an jydh kens Nadelek, 2007.
Manakish

**Manakish** (Arabek مناقيش *manāqīsh*), po en y furv unplek **man'ousheh**, henwys terweythyow فَطَايِر (*faṭāyir*), ew boos meurgerys a'n Levant a gonsist a doos gen tim, keus po brewgik war bedn. Haval dhe bitsa, anjei a ell bos trehys po plegys, ha dyghtys enjei rag hansel po li.  An ger *manaqish* ew an liesplek a'n ger Arabek *manqūshah* (dhort an verb *naqasha* 'gravya po kervya'), gen an styr dell ew gweskys an toos rag gul pansow munys lebma thew settys an kappa woja rolya an toos rag bos gwastas. 

En hengovek, Thera benenes dhe bobys toos en forn kebmyn mettinweyth rag brovia bara dedhyek an teylu, ha kettermyn pareusi mynsow le a doos gen kappys dyffrans rag hansel. 

Meurgerys ew manakish e'n Levant oll, ha kevys enjei en powyow en ogas ha tiredhow ma tho omdhivroansow Levantin. 

## Kappys klassek
*Za'atar (Arabek زَعْتَر *zaʿtar*, ow styrya 'tim'). An furv moyha gerys-da a wra devnydh a za'atar (tim, organs (*oregano*) hag organs an wreg (*marjoram*) seghys war an nor kemyskys gen has sesame kresys ha holan) avel kappa. Kemyskys ew an za'atar gen olew ha lesys ew war an toos kens pobas e'n forn.  Za'atar manakish ew hansel drudh en boos an Levant. Dyghtys ew ewedh avel radn a mezze, po avel kon gen gwedren a de menta ha keus feta war denewen. 
*Keus (Arabek جُبْنَة *jubna*). Usys ew dew chif sort a geus war vanakish: akkawi (Arabek عَكَّاوي *akkāwī*) ha kashkaval (Arabek قَشْقَوَان *qašqawān*). Usys ew treja keus, sfatit (Ebrow: צפתית) saw en Ysrael. Keworrys ew za'atar dhe manakish keus terweythyow rag y vlas. 
*Lahmacun po brewgik on (Arabek لحم بعجين *lāḥm bi-‘ajīn* (*kig ha toos*)) henwys ewedh *sfiha*. Debrys ew manakish ha kappa a vrewgik on rag li dell ew usys. Kemyskys ew an kig on gen tebmigow a domatos munys hag olew. Dyghtys ew gen puber po pyckels ha yogort. 
*Chili (Arabek فليفلة po فلفل حر).
*Kashk (Arabek كشك). An boos meurgerys ma a Iran ew kemyskans a yogort ha gwaneth melyes usys war y honan po gen kappys erel, pekar ha know Frynk po onyon lesys war an bara.
*Spinach (Arabek سبانخ *sabāniḵ*)
Kesunyans Rugbi

**Kesunyans Rugbi** yw eghenn a rugbi hag yw meurgerys yn arbennik yn Pow Sows kledhbarthek, Ostrali, Mordir Nowydh, ha Papoua Gyni Nowydh. 

An Kesunyans a veu gwruthys yn 1895, wosa disakord gans Unyans Rugbi Sowsnek yn kever gober an warioryon. Yth esa hwans dhe'n Unyans bos rugbi sport rag bodhesigyon. Byttegyns, res o dhe nebes gwarioryon oberi Dy'Sadorn ha kales o dhedha gwari heb astiveryans. Brassa o an kudynn ma yn Pow Sows kledh es dyghobarth an pow le mayth o an warioryon moy rych.

An Kesunyans a chanjyas nebes rewlys an sport rag y wul moy uskis hag yntanus dhe viroryon ow tyli.
Mosk Umm al-Nasr

**Mosk Umm al-Nasr** (Arabek مسجد أم النصر) po **Mosk Beit Hanoun** ew an mosk kottha en cita Beit Hanoun e'n Konna Gaza, desedhys ogas dhe gres an cita. 

## Istori
Derevys veu an Mosk Umm al-Nasr 1239 gen an Ayyubidow rag enora aga sowdoryon a verwis e'n vatel tredhans ha'n Growsgasoryon. An Ayyubidow a waynyas, etho an hanow *Umm al-Nasr* ("Mamm Tyghow"). Arskrif e'n fos a-ugh entrans an mosk a lever sultan (rewlyas) Ayyubid al-Adil II a worhebmydnas y dherevyans. 

Nag o an vatel enorys udn veur, bes posek o. Istorior ejyptek al-Maqrizi a wra mencyon dell hwarva an vatel 13ves a vis Du, 1239 ha gorfedna gen trygh ejyptek (Ayyubid). Derivasow an growgasoryon a afydh deklaryans al-Maqrizi dell veu ledhys Henry Cont Bar ha mil a'y dus ha sesys veu 600 avel prisners (an brassa radn anodhans a veu ledhys war aga fordh dhe Ejyp). 

An 3a a vis Du, 2006, e feu tedna gonow tredh luyow israelyek ha breseloryon palestinek e'n mosk. Distruys veu an mosk ogas en tien gen tanbelledna israelyek. E feu 40 a venenes a gerdhas dhe witha an mosk tednys gans an lu israelyek, ha ladha diw. Dampnys veu damach dhe'n mosk gen an Kenedhlow Unys.

## Pednserneth
An mosk gwreydhyek a gonsistya a udn stevel veur, gen krommdo sempel, derevys a garrygi garow. Nag eus tra veth a'n mosk gwreydhyek marnas an golovenva soth ha'y tho lebmyn. An hel pyji a worfedn gen stevel dhe'n est tiys gen krommdo. Arskrif an fondyans ew gravys en skript nashki a'n Oos Ayyubid.
Toul

**Toulys** ew taklow usys rag gul oberow en esya. Toulys a dheuth moy komplek dres termyn. An toulys kensa a veu gwres en Oos an Men hag Oos Brons. Dres istori, ema dhe bobel gwres lies toul nowydh ha komplek.

Nebes ensamplow a doulys usys en venowgh hedhyw ew an morthol, an alhwedh borys, heskonhow, pal, pellgowser ha'n jynn-amontya. Taklow sempel avel kollel, pluv ha pluv plobm ew toulys ewedh. An fust (gwelen po karrek usys avel arv rag skwattya taklow) o onan a'n toulys kensa gwres gen tus.

An devnydh a bednfenten nerth pekar'a nerth mergh, gwens po ethen a aras toulys moy komplek rag gul lies kinda a stoffow. An Hweldro Dhiwysyansek a verkyas an devnydh a lies toul nowydh. Lebmyn, awtomatieth a styr dell alja toulys gul ober heb menystrans den, ow moghhe askorrans. 

Nebes enevales a dhyskas fatel wra devnydh a doulys ewedh. Ema dhe zoologydhyon gwelys enevales owth usya toulys, ow komprehendya simes, apys, olifanses, ydhyn pekar'a brini, ha dowrgeun mor.

## Mirva

Restren: A_Bonobo_at_the_San_Diego_Zoo_"fishing"_for_termites.jpg |skeusennik|Bonobo ow 'peskecha' rag termitow
Restren: Sea_Otteruses_a_rock_to_break_a_shell_open_2.jpg |skeusennik|Dowrgi mor owth usya karrek rag terri krogen
Restren: Cognitive-Processes-Associated-with-Sequential-Tool-Use-in-New-Caledonian-Crows-pone.0006471.s003.ogv |skeusennik|Brini Kaledonya Nowydh owth usya toulys
Restren: Common_Chimpanzee_uses_cuboid_tool_in_the_lab.png |skeusennik|Chympansi a wra devnydh a doul kubek e'n arbrovji 
Restren: Gorilla_tool_use.png |skeusennik|Gorylla owth usya gwelen rag musura downder dowr
Restren: ThajskySlin.JPG|skeusennik|Olifans ow lymna
Restren: Insightful-Problem-Solving-in-an-Asian-Elephant-pone.0023251.s008.ogv|skeusennik|250px|Olifans ow tasa stockys may halja drehedhes boos
Tesen Hevva

**Tesen hevva** yw tesen gwrys a vleus, blonek, amanyn, leth, sugra ha resinennow. Devedhys yw an desen a Gernow.

An hanow a dheu a-dhyworth an diwysyans hern yn Kernow kyns an 20ves kansvledhen. Den henwys an golyador o nebonan a weresas hwilas hesow a buskes. An golyador a wrussa garma 'Hevva!, Hevva!' dhe warnya an kokow le mayth esa an hesow a hern. Hevva yw ger furvys a hes () ha -va. 

Hegov kernewek a lever yth o tesen hevva pebys gans an wolyadoryon pan wrussons i dehweles dh'aga chiow hag an desen a via parys erbyn an para dhe dira. 

Yn Sowsnek, an desen yw henwys "heavy cake" (tesen boos), hag yw legryans an ger "hevva".

An tesennow yw a-dro dhe 1/2" a dhownder, gans patron kris-grows merkys dres hy fenn. Hemm a dhelin an rosow pyskessa.

## Devynnow
Tabbouleh

**Tabbouleh** (Arabek: تبولة‎, romanekhes: tabbūla; ynwedh **tabouleh**, **tabbouli**, **tabouli** po **taboulah**) yw salad Levantin gwrys a dhevnydhyow nedhys yn fin: persil, avalow kerensa, menta, onyon, greunvos henwys *bulgur* (soubys, a-der kegys), ha saworys gans oyl olew, sugen lymmaval, sel ha puber hweg. Yma gwersyonys a geworr letus po usya talghyos (semolina) a-der bulgur.

Tabbouleh yw servys yn hengovek avel rann *meze* y'n bys arabek. Y teuth ha bos aswonys yn gonisogethow an West kepar ha Pow Frynk ynwedh.

## Gerdardhyans
An ger Arabek Levantin *tabbūle* a dheu a'n ger Arabek *tābil* a ger gwreydhen Aramaek *t-b-l*, a styr "saworyans" po "dippa".

## Istori
Erbys dybradow henwys *qaḍb* o rann a res an rewlvoos arab yn Osow Kres. Sandys kepar ha tabbouleh a dhiskwedh kerensa an bobel yn keginieth an Est Kres hedhyw. Tabbouleh a dheu a-dhyworth an menydhyow a Lebnon ha Syri hag yw onan an saladys an moyha meurgerys yn Est Kres. Yn Lebnon, Dydh Kenedhlek Tabbouleh Lebnon yw dydh bledhynnyek a-barth tabbouleh synsys an kynsa dy'Sadorn a vis Gortheren.

## Varyansow ranndiryek
Yn Est Kres, yn arbennik  yn Syri, Lebnon, Palestin, Jordan, Ejyp hag Irak, servys yw avel rann *meze*. Tus a Syri ha Lebnon a dhevnydh moy persil ages gwaneth bulgur y'ga sand. Varyans turkek an sand henwys *kısır* ha sand kehaval armenek henwys *eetch* a dhevnydh lies gweyth moy bulgur ages persil. hen varyans aral yw henwys ''terchots''. Yn Koberenys, le may feu dres an sand gans tus a Lebnon, henwys yw an sand *tambouli*. Y'n Repoblek Dhominikanek, gwersyon leel an sand dres gans ynvroysi yw henwys *Tipile*.
Kebab

**Kebab** yw sandys divers a gig kegys, gans aga devedhyansow yn keginieth an Est Kres. Varyansow liesek yw meurgerys a-dro dhe'n bys.

Yn lies rann a Asi, an bys Islamek, an Sowsnek a Eynda ha yethow an Est Kres, kebab yw py huni pynag a lies eghen a sandys gans kig rastellys. Nebes sandys a dheu a-dhyworth kebab an Est Kres a yll bos henwys yn tyffrans y'ga yethow leel, kepar ha'n *chuan* a Jina. Yn Amerika Gledh, kebab yw, herwydh usadow, an *shish kebab* klassek turkek po *shashlik* – kubow munys a gig kegys war gigbren. Yn-mes a Amerika Gledh aswonnys gwell yw avel *gyros* po kebab doner.

Kebab yw kig treghys po kig a veu melys gans onyon ha losowyow kegin erel, herwydh pub reseyt dyffrans. Yn kemmyn yth yw kebab kegys a-ugh tan war gigbren, mes nebes sandys kebab yw pebys yn forn po pareusys avel bros kepar ha *kebab tas*. An kig hengovek rag kebab yw kig davas po kig on, herwydh usadow, mes reseytys leel a yll yssyns bewin, gaver, kig yar po puskes. Yn tanow yth yw kig mogh yssynsys ynno drefen lettyansow kryjyek.
Artys-Gwrythya

An **artys-gwrythya** yw artys kepar hag ilow, dons ha drama hag yw gwrythys rag miroryon (po goslowysi h.e.). Dyffrans yw a artys gwelesek, an devnydh gans artydhyon a baynt, kewarghlen po devnydhyow dyffrans dhe wruthyl taklennow art fisegel po sevelyek. Artys-gwrythya a yssyns efander a daklow gwrythys, po performys, a-dherag tus yn fyw.

Yma drama, ilow, dons ha eghennow erel a wrythyansow yn pub gonisogeth. An istori a ilow ha dons a dhallathas yn osow kynsistorek ha sleynethow an cirk a dhallathas yn Hen Ejyp dhe'n lyha. Lies art-gwrythya yw performys yn halwesik. Gwrythyansow a yll bos yn drehevyansow a-burpos, kepar ha gwarijiow, chiow gwari kenys, gwarivaow ygor dhe'n ayr yn golyow ha war warivaow yn tyldys kepar hag y'n cirk.

Performyansow yn fyw a-dherag miroryon yw furv a dhidhan. An displegyans a sonskrifa ha gwydhyow a asas tus dhe brevi an artys-gwrythya yn privedh.

A artys-gwrythya a assay diskwedhes amovyansow hag omglewansow a'n awtour po a'n gwarier. 

Eghennow erel a art-gwrythya yw hus, arethorieth, gwari popettys ha bardhonieth kewsys.
Mosk Fatima Khatun

**Mosk Fatima Khatun** (Arabek جامع جنين الكبير, aswonys ynwedh avel **Mosk Meur Jenin**) yw chyf mosk cita balestinek Jenin y'n Lann West. Ogas dhe'n mosk yw Skol Mowysi Fatima Khatun.

## Istori
Mosk distruys, a veu fondys yn 636 O.K., a sevi war dyller an mosk a-lemmyn. Nowethhyys dres an Oos Mamluk y'n 14ves kansvledhen, mes distruys veu arta.

An drehevyans a-lemmyn a veu fondys yn 1566 gans Fatima Khatun, gwrek Lala Kara Mustafa Pasha, governour bosniek a Dhamask dres rewl an sultan (rewlyas) Ottoman, Suleiman Vryntin. Fatima Khatun a vysytya an ranndir yn fenowgh, mes da o gensi Jenin yn arbennek orth viajya tro'ha Jerusalem rag pergherinses.  Yn kres an dre, hi a erviras fondya an drehevyans war benn remenans an mosk koth. Apoyntys veu lies fydhyans kryjyk (*waqf*), ow komprehendya badh poblek leel (*hamaam*) ha'n gwerthjiow yn ogas, dhe brovia arghans rag an mosk Fatima Khatun.

Hedhyw mosk moyha Jenin yw.
Rasha Shehada

**Rasha Shehada** (Arabek رشا شحادة) ew dyghtyer-kevarwodher palestinek a ober e'n kowethyans teylu *Diamond Line* e'n An Emirethow Arabek Unyes (EAU). 

Genys veu Rasha Shehada en Palestayn, an kres a dri flogh. Ma broder ha hwor dhe hei ewedh. Hei ha'y theylu a vovyas dhe'n Emirethow Arabek Unyes pan o hei flogh, ow triga en Abu Dhabi rag dalleth. Hy thas a fondyas kowethyans enperthi, *Diamond Line* y hanow. Hei eth dhe Universita Amerikanek en Sharja, ha gradhya en 2007, ha woja hedna, hei a oberi en kenwerth kesgwlasek.

E tallathas Rasha oberi en kowethyans hy theylu, bes en 2011, hei a viajyas dhe Ohio avel radn a* 'Dowlen Keschanjya Kowethyansow Bian Amerika Kres-Est'.* Hei a leveris hei dhe weles hevelepterow tredh an kowethyansow bian gwelys genji e'n Statys Unys. Hei a oberas rag displegya kowethyansow, ha movya hy thas ma hwrello ev dalleth gul devnydh a dheski oberoryon an kowethyans a-lebmyn, a-der arveth kusulyji. 

Kens omdednans hy thas, ev a radnas an kowethyans en rannow kehaval tredh an tri flogh. Hy broder ha hwor a'y dewisas rag bos dyghtyer-kevarwodher en 2013. Hy ober kensa o dasfogella an kowethyans war y jif negys a enperthi oyl a-der provia stoffow dhe ostelyow. 

Henwys veu Rasha Shehada gen paper termyn Forbes avel onan a'n benenes moyha awedhyansus en negys an tiredh arabek, ha komprehendys veu en towlen '100 benen' an BBC avel radn a'n bagas *30under30*. 

## Devydnow

* “Thera gwelesigeth dhebm. Thera vy pub termyn ow tebatya tybyansow, fyllel gaen nebes provow ha seweni gen erel. Pan erviras an fondyer kabma dhe'n dor, me a assayas oberi gen para skoodhyansek, gen sewyansow kennerthus, etho an fondyer a leveris orta vy,  “An kowethyans ew en diwla da, etho hembronk ev!" War radn ow broder, ev a gawas kevarwodhyansow ha lowen o dhe'ga gul, nag o mar omladhgar agesov vy."
* “Pub termyn ma tus ow mires ort bos hembrynkyji, ott an for' hengovek. Bes dres termyn, nei a dheuth moy ygor, drefen nebes teyluyow dhe ara benenes kemeres an frodnow war aga honan. En acheson agan teylu, ma hwor gottha dhebm eth dhe'n bys negys kens me dhe wul, ha broder yonka e'n keth park ewedh. Pan vedn nebonan govyn orta vy praga, me a ell gorthebi en es dell oma an moyha gwiw rag y  wul lebmyn. Na wor nagonan pandra alja hwarvos e'n termyn a dheu, nag eus kesstrif tredha nei.  "
Hiyam Qablan

**Hiyam Qablan** (treweythyow **Hiam Kablan**) (genys 1956) ew prydydh palestinek ha skrifer a hwedhlow berr. 

## Bewskrif
Genys veu Qablan en gwig Isfiya, ha hei a gawas hy adhyskans kensa en skol an wig hag adhyskans uhel en Nazareth, en skol an Hwerydh Franciscan. En Universita Haifa hei a studhyas istori hag adhysk. Trigys ew en Daliyat al-Karmel, lebma thera owth oberi avel dyskadores Arabek. Treylyes veu nebes kanow genji dhe Ebrow; ma hei dhe skrifys koloven reyth, "Ala ajnihat al-rish" ("War Eskelli Pluven"), en *al-Sinnara*. Hei a dhellos nebes kevrolyow a wers ha fugieth berr, ow talleth gen *Amal 'ala al-durub* (*Lebmel war an For*') en 1975. Ma hei ow mos dhe wolyow bardhonieth en venowgh, ow komprehendya an gool thew senjys en Kolji Sde Boker.

## Dustuni
Mosk Sheikh Ali al-Bakka

**Mosk Sheikh Ali al-Bakka** po **Mosk Shaykh Ali al-Baka** (Arabek مسجد الشيخ علي بكاء) ew mosk 13ves kansvledhen e'n radn north-west a cita goth Hebron e'n Ladn West. Desedhys ew e'n kwarter Harat ash-Sheikh (po Sheik Ali al-Bakka), onan a gwartrys an Cita Goth, henwys dhort an mosk.

Fondys veu an mosk gen Husam ad-Din Turuntay en 1282 dres reyn sultan al-Mansur Qalawun a'n teylu rial Mamluk. Turuntay o kadnas an sultan en Jerusalem. Henwys ew an sentri dhort Sheikh Ali al-Bakka, hembrenkyas Sufi a vri a Irak o trigys en Hebron. An tourek a veu drehevys gans an lesruw, Sayf al-Din Salar (d. 1310).

Distruys veu an mosk gwreydhek ogas en tien, bes ma an tourek ow sevel hwath, ha pederys ew vel ensampel da a bednserneth Mamluk. Emava ow korwedha war woles hirpedrek, bes furv an tourek ew hweghkornek. Ma dhe woles an tourek tremenva gabmys a hembronk dhe'n garth. En 1978 mosk nowydh a veu derevys war an teller, bes gwithys veu remenat an mosk kensa. 

## Dustini
Nansow Legh Kembra North

**Nansow Legh Kembra North** ew ertachva an bes UNESCO desedhys en Kembra North, onan a deyr ertachva UNESCO ena. Dowrbons Pontcysyllte ha Kastylli Metern Edward 1a en Gwynedd ew an dhew aral. Apoyntys veu en mis Efan 2021 woja displegyans a brofyans deg bledhen. Hi a gomprehend 7 teller:
# Mengleudh Penrhyn ha Porth Penrhyn, Bethesda
# Mengleudh Dinorwig
# Nans Nantlle
# Mengleudh Gorseddau ha Pennsevik Kembra, Cwm Pennant
# Ffestiniog ha Porthmadog
# Mengleudh Bryneglwys, Abergynolwyn ha Hyns-horn Talyllyn
# Aberllefenni

An diwysyans legh a wrug tohow rag Breten Veur hag Europa a-dhia kres an 18ves kansvledhen. An legh a veu kemerys war for'ow kledhren dhort an mengleudhyow dhe borthow pekar ha Porthmadog, Porth Penrhyn ogas dhe Vangor ha Caernarfon. Pur bosek o rag erbysieth Kembra North-West gen moy ages 15,000 o oberoryon erbydn diwedh an 19ves kansvledhen. Dyffrans en tien dhe'n diwysyans glow en Kembra Soth o poos an tavas Kembrek. Oberoryon a wrug gweres fondya Universita Bangor ha synji gonisogeth Kembrek hy thavas. 

Posek o an diwysyans rag displegyans kesunyansow lavur en Kembra woja astelyow ober meur diwedh an 19ves kansvledhen. Dres an 20ves kansvledhen an diwysyans a dheklinas. Dew vengleudh ew ygerys hwath, Mengleudh Penrhyn en Bethesda ha Mengleudh Llechwedd en Blaenau Ffestiniog.

Lebmyn posek ew an tiredh rag tornasyeth. Usys ew Mengleudh Penrhyn rag gwivrednow zypp, ha tednvos tornyji ew Mengleudh Llechwedd en Blaenau Ffestiniog. Desedhys ew an Gwithti Kenedhlek Legh Kembrek en Mengleudh Dinorwig keffrys ha kresen sedhi. Tednvosow tornyji ew niver a for'ow kledhren Kembra North pekar ha Hyns-horn Lynn Padarn.

## Mirva

Restren:Chwareli-RZ.jpg|skeusennik|250px|Oberoryon en Mengleudh Dinorwig
Restren:SlateDeposits.PNG|Skeusennik|250px|Mappa a diredhow legh en Kembra
Restren:Zip_World,_Penrhyn_Quarry,_Bethesda,_Bangor_Gwynedd_-_panoramio_(8).jpg|Skeusennik|250px|Mengleudh Penrhyn ha'n wivren zypp
Restren:Blaenau_Ffestiniog.jpg|Skeusennik|250px|Byjyons legh en Blaenau Ffestiniog
Restren:The_National_Slate_Museum_at_Gilfach_Ddu_-_geograph.org.uk_-_294353.jpg|Skeusennik|250px|An Gwithti Kenedhlek Legh Kembrek
Muna Handal-Dayeh

**Muna Handal-Dayeh** ew benen negys palestinek, aventuryores ha lewydhes an Kowethas Bethlem, kowethyans uji ow junya pobel dhort Amerika Gledh ha radnow erel an bes gen teylu dhort cita Bethlem e'n Ladn West en gwreydhek.  

Handal-Dayeh a veu genys en 1957, ha gara Palestayn gen hy theylu pan o hei 6 mis. An teylu a wayas dhe'n Statys Unys, ha megys veu Handal-Dayeh en Milwaukee, Wisconsin, ha San Diego, Kaliforni. Hei a oberas e'n kensa le e'n diwysyans elektronek, kens dalleth hy howethyans hy honan en 1992.

Handal-Dayeh o ewedh esel fondya a'n Kessedhek Gorth-disfaverans Amerikanek-Arabek. Ma hei owth esedha war y gesva hwath, keffrys ha senji hy sodh avel Lewydhes an Kowethas Bethlem. 

## Dustini
* Profile of Muna Handal-Dayeh at the Institute for Middle East Understanding
* The Bethlehem Association: About Us
Governethow Palestayn

**Governethow Palestayn** ew an tiredhow menystrek a Balestayn. Woja sina an Akordyow Oslo, rydnys veu an Ladn West ha Konna Gaza dhe dri thiredh (henwys A, B ha C) ha 16 governeth en-dadn rewl an Awtorita Kenedhlek Palestinek. A-dhia 2007, ma dew wovernans dell lavas aga bos governans laghel an Awtorita, onan desedhys y'n Ladn West hag onan desedhys e'n Konna Gaza. 

## Rol

### Glann West

### Konna Gaza

## Devynnow
RMS Titanic

Gorhel bras a sedhas oja skwachya menedh rew war hy hensa viaj o an **RMS Titanic**. Lonchys o hei war an 31ens a vis Me 1911. Hei a sedhas oja 2 eur ha 40 mynysen hag y feu 1,496 den marow. 

Yma meur a fylmow ow tuchya'n trajedi mar "Titanic" gans James Cameron hag "A night to remember".
Basbousa

**Basbousa** (ewedh **namoura**, **revani**, ** hareseh** hag henwyn erel) ew tesen velys Ottoman hengovek dhort Turki e'n kensa le, ken thew meurgerys en powyow erel. Gwres ew dhort kestew semolina, kegys en padell, nena melysheys gen dowr bleujen owraval, dowr rosen po melysugen sempel, terrys en furvow adamantys. Kevys ew e'n brassa radn a diredhow an Emperoureth Ottoman, hag ev a wra apperya en keginyeth an Levant, keginyeth grek, azerbaijanek, turkek ha lies aral.

## Henwyn

Kevys ew basbousa e'n keginyethow an Levant, Balkanyow ha Afrika North gen lies hanow.  
*Arabek Ejyp: *basbūsah*
*Arabek Libi: *basbousa*
*Arabek:  هريسة *harīsa* (ow styrya brewys), نمورة *nammoura* 
*Armeniek: Շամալի *shamali*
*Grew: ραβανί (*ravani*), ρεβανί (*revani*), σάμαλι (*samali*).
*Turkek: *revani*
*Makedonek: (*ravanija*), раванија

Basbousa ew hanow an sant melys en Ejyp hag Afrika North. Henwys ew "hareesa" en venowgh e'n Levant, hag en cita Ejyp Alexandria maga ta, bes en tiredhow erel Ejyp, hareesa ew msant melys dyffrans en tien. Notyewgh bos "haressa" en Afrika North sows rudh spisek. Sant melys meurgerys ew basbousa emesk Ejyptyonyon oll; an chif sand ejypek ew rag Eid ha Ramadan, ha rag Kristonyon ewedh pan ma anjei ow sevel ort ddbri, pekar ha rag Korawys ha Nadelek, drefen bos possybyl dhe wul versyon vegan nodho.

## Varyansow
**Pastūsha** (treweythyow **pastūçha**) ew varyans a basbousa dhort Koweyt e'n 2010ow. Pekar ha basbousa, gwres ew dhort semolina segys en melysugen. Keworrys ew know pistachio melyes ha dowr bleujen owraval.

**Basbousa bil ashta** – varyans dhort an Levant lenwys gen dehen ashta (dehen molys a Levant) e'n kres.

**Basbousa Vegan** - An termynyow ma, kevys ew basbousa avel versyon vegan. Usys ew sows aval rag glena an kemyskans warbarth en le askor leth ha oyow. 

## Dustini
Esme & Roy

***Esme & Roy*** yw kevres pellwolok bywhes gwrys gans Dustin Ferrer ha Amy Steinberg rag HBO ha Treehouse TV.

Ster an Patrick McKenna, Millie Davis, Abigail Oliver, Jacob Soley, Evan Blaylock, Benjamin Hum, Jayne Eastwood, Shayle Simons, Elle Simons, Martin Roach, Melissa Altro, Zachary Bennett, Richard Binsley, Denise Oliver, Justin Paul Kelly, Lilly Bartlam, Shomoy James Mitchell, Jamie Watson, Hattie Kragten, Christian Corrao, Kylee Evans, Judy Marshak, Kellylee Evans ha Daniel Ingram.
Artys Gwelesek

An **arts gwelesek** yw furvys art kepar ha lymna, delinya, gwruthyl pryntys, gravyans, priweyth, skeusenieth, gwydhyow, gwruthyl fylmys, desinya, kreftow ha pennserneth. Lies tra a yssyns rannow an artys gwelesek, kepar ha'n artys-gwrythya, art tybyansel, hag artys gwias. Yssynsys y'n artys gwelesek ynwedh yw an artys gweythresek kepar ha desin diwysyansek, desin grafek, desin gis, desin a-bervedh hag art afinek.

An devnydh a-lemmyn a'n term "artys gwelesek" a yssyns art fin kepar ha kreftow ha'n artys gweythresek hag afinek, mes nyns o hemma an kas kyns. Kyns an gwayans Artys ha Kreftow yn Breten Veur ha leow erel dhe dhalleth a'n 20ves kansvledhen, an ger 'artydh' o strothys yn y styryans dhe nebonan owth oberi y'n artys fin (kepar ha lymna, gravya, h.e.) a-der kreft, an artys afinek po myski artys gwelesek gweythresek. An dyffrans o res poslev gans artydhyon a'n Gwayans Artys ha Kreftow hag a dalvesas furvow art teythyek kemmys ha furvow ughel. Skolyow art a wrug dyffrans ynter an artys fin ha'n kreftow ynwedh.
Kessedhek Gweythresek Benenes Arabek

**Kessedhek Gweythresek Benenes Arabek** (*Arab Women's Executive Committee (AWE)* en Sowsnek) o kowethyans a venenes palestinek, fondys en 1929. Ev o an kowethyans kensa rag benenes en Palestayn, ha dallethva an movyans benenes palestinek. 

Fondys veu en Jerusalem en 1929. Y borpas o rag dalleth movyans benenes en Palestayn. An eseli fondya o Wahida al-Khalidi (lewydh), Matiel Mogannam and Katrin Deeb (skrifenyji), Shahinda Duzdar (tresoryer), Naʿimiti al-Husayni, Tarab Abd al-Hadi, Mary Shihada, Anisa al-Khadra, Khadija al-Husayni, Diya alNashashibi, Melia Sakakini, Zlikha al-Shihabi, Kamil Budayri, Fatima al-Husayni, Zahiya alNashashibi, ha Saʿdiyya al-Alami. 

An Kessedhek a restras hag ostya an 'Kuntelles Kensa Benenes Arabek Palestinek' en Jerusalem en 1929, hag o an keskussulyans kesgwlasek kensa rag benenes e'n bes arabek ha ragresydh dhe'n 'Kuntelles Kensa Benenes an Est'. 

## Dustuni