open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wreksam

Trev an mogha yn Kembra Gleth yw Wreksam (Kembrek: *Wrecsam*, Sawsnek: *Wrexham*). Re omryas rak cyta gren lyes amserow, an mogha degensow yn 2002 del ran an solempnytys rag an Jubilee Owrek Elisabeth II a'n Rywvaneth Unys. Poblans Wreksam yw  den.

Dean Keates yw bos an club pel-droes eno ynweth.
Ynwedh yma gans an club skoodhyans hel - Partisans CPD Wrecsam yw a hanow. I a vynnes kavos Kembra Rydh.
2007

2004 – 2005 – 2006 – **2007** – 2008 – 2009 – 2010

## Hwarvedhyansow
* 1 a vis Genver: Roumany ha Bulgary a omjunyas an Unyans Europek. Sloveny a gemeras an euro avel mona kemmyn an wlas.
* Sen Barth ha Sen Martyn eth ha bos unses tiryek dyblans a Gwadeloup.
* An DUP ha Sinn Féin a ervyras kevranna nerth yn Wordhon Gledh.
* Tony Blair a dhyskleryas ev dha asa y soodh avel Benn-Menyster an Ruwvanath Unys
* Nicolas Sarkozy a waynyas dewisyans ha bos Lywydh Pow Frynk
* dewisyansow dhe senedhow Alban ha Kembra: Party Lavur a gollas leun a sedhow y'n dhiw senedh
* Partholón Ó hEachthairn ha Fiann Fáil a waynyas an dewisyans yn Repoblek Iwerdhon.

## Mernansow
* Michelangelo Antonioni
* Ingmar Bergman
* Benazir Bhutto
* Hrant Dink
* Jerry Falwell
* Norman Mailer
* Marcel Marceau
* Mohammed Zahir Shah
* Ian Smith
* Kurt Vonnegut
* Kurt Waldheim
* Bob Woolmer
* Boris Yeltsin
Eglyn

Gwers furvyeug berr yn Kernyweg po Kymbreg, dre-vras ha' ganzo teir linenn.

'Gans solas hag eglynyon', *Bywnanz Kei*, 25, 48
Ceres (planet còr)

**Ceres** (henwys ‘1 Ceres’ ynwedh; arwodh: ) yw planet còr yn system howlek ny. Hy yw an byhatna planet còr y'n system howlak ha'n huny udnyk y'n chyf bagas a asteroydys yntra Muerth ha Yow. Hy hanow hy a vue gemerys dhyworth huny an dewes Romanak Ceres, neb a wra governya plansow, an drevas, ha'n sesons.

Wosa hy dyscudhyans an 1ª Genver 1801, gans , tus skentyl a wrug aswon Ceres avel onan a'n planettys. Ceres a wrug kelly an studh na tabm ha tabm y'n bledhydnyow 1850. A-dhia 2006, Ceres yw aswonys yn sodhogel avel blanet còr gans an Unyans Steroniethak Keswlasak.

Hes Ceres a-drues hy cres yw a-dro dha 950 km. Ytho, Ceres yw an brassa corf yn chyf bagas asteroydys, hag ynhy 1/3 a bous a vater oll y'n bagas ma. Furf Ceres yw huny udn bel – ot obma dyffrans cler ynter hy ha'n asteroydys erel. Yn mys Gwyngala 2007, NASA a vedn launchya mysyon rag studhya an planet còr ma.
Huntington, Virjynni West

**Huntington** yw cita ha se konteth Konteth Cabell, Virjynni West, SUA. Yth esa dhedhi poblans a  a drigoryon yn 2000.
Capon Bridge, Virjynni West

**Pons Kapon** () yw tre yn Konteth Hampshire, Virjynni West, SUA. Desedhys yw an dre war Dhowr Cacapon. An dre a veu ynkorforys yn 1902. Poblans an dre yn niveryans 2020 o 418.
Helena, Montana

**Helena** yw penncita Montana, SUA. Yth esa dhedhi poblans a  a drigoryon yn 2020.

## Gwiasva
* www.ci.helena.mt.us
Brusselas

**Brussel** (Frynkek: *Bruxelles*; Iseldiryek: *Brussel*; Almaynek: *Brüssel*) yw pennsita Pow Belg, ha pennsita *de facto* Unyans Europek. Yma a-dro dhe 1,198,726 a dus ow triga yn Ranndir-Pennsita Brussel [2018].

## Fondyansow yn Brusselas
* Senedh Europa
* Desedhek Europek
* Konsel Europek
Sofia

**Sofia** yw penncita Bulgari.


StGeorgeRotundaSofia.JPG| 
Sof.University~1935.jpg|
Narsob3.jpg|
NDK-front-view.jpg|
NationalAssemblySquare.jpg|
Praha

**Praha** yw penncita Pow Chek. Yma a-dro dhe 1,200,000 a dus ow triga yn Praha.

## Oriel luniau

Hradschin Prag.jpg|Castel Praha
Karlův most.jpg|Pons Karel
Prag-5840-Karlsbruecke nach Sueden-Altstaedter Wasserwerk-2008-gje.jpg
Prag-5950-Salvatorkirche-2008-gje.jpg
Prag-5250-vom Pulverturm-Altstadt-Teynkirche-2008-gje.jpg
Prag-5310-vom Pulverturm-Repraesentationshaus-Tuerme-2008-gje.jpg
Prag-5420-Repraesentationshaus-American Bar-2008-gje.jpg
Prag-7360-Mittelalterliche Kneipe-2008-gje.jpg
Prag-7300-Schlossstiege-2008-gje.jpg
Prag-3840-Hradschin-vom Petřín-Aussichtsturm-2008-gje.jpg
Helsinki

**Helsinki** (Swedek: **Helsingfors**) yw penncita Pow Finn. Yma a-dro dhe 580,000 a dus ow triga yn Helsinki.
Edward VIII

**Edward VIII** (*Edward Albert Christian George Andrew Patrick David*; 23 Metheven 1894—28 Me 1972) o Myghtern a'n Rywvaneth Unys a-dhia 20 Genver—11 Kevardhu 1936.
Ulbha

**Ulbha** (Sowsnak: Ulva) yw enys yn Alban. An hanow a dhue dhort an lavar Hen Norgaghak rag "enys an bleydh", *Ulfrsey*. An enys yw bian (1&nbsp;990 ha), gen 16 a dregoryon yn 2001. Yma nyver a drevow coth wàr an enys; onen anedha yw Ormaig. Perhenogyon an enys yw an teylu Howard dhort Pow Sows cledh.

## Kevrednow
* Am Baile - Uamh air Eilean Ulbha
* The Isle of Ulva "A world apart"
* "Now who be ye, would cross Loch Gyle?" (Ulva) John Hannavy a omwel Ulva, enysyk bian dhe'n west a Mull. Dyllys yn ''Scotland Magazine'' nyver 31, 16/02/2007
* Mullmagic.com ''Isle of Ulva''
* Hamish Haswell-Smith. "Where the wild things are"
* Imajys tylleryow palas archeolojyk yn Mull hag Ulva, gen Clive Ruggles, University of Leicester.
Chomutov

Yma **Chomutov** (leverys [ˈxomutof]) an dre yn Pow Chek. Yma ogas ha 100 kilometer dhe Praha. Yn Chomutov a drig ogas ha 50,900 an dus (2006).
1899

1896 - 1897 - 1898 - 1899 - 1900 - 1901 - 1902


**1899** OK yw blydhen gemmyn y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Sul.

## Hwarvedhyansow
* 

## Dineythyansow
* 11 Merth: Frederik IX a Danmark
* 29 Ebrel: Duke Ellington
* 10 Me: Fred Astaire
* 21 Gortheren: Ernest Hemingway
* 22 Gortheren: Sobhuza II a Pow Swati
* 13 Est: Alfred Hitchcock

## Mernansow
* 6 Whevrer: Pryns Alfred a Dinedin ha Saxe-Coburg ha Gotha
* 16 Whevrer: Félix Faure, Lywydh an Repoblek Frynkek
* 10 Kevardhu: Ngwane V a Pow Swati
Myghternedh Danmark

## Rol Myghternedh Danmark

### Chi Pfalz-Neumarkt

### Chi Oldenburg

### Chi Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
Myghternedh Norgagh

## Rol Myghternedh Norgagh

# Harald I Haarfagre ca. 865 - ca. 933 
# Erik I Haraldsson ca. 933- ca. 935 
# Haakon I Haraldsson 930ies - ca. 960 
# Harald II Eriksson ca. 960 - ca. 970 
# Haakon II Sigurdsson ca. 970 - 995 
# Olav I Tryggvasson 995 - 1000 
# Eiríkr Hákonarson and Sveinn Hákonarson 1000 - 1015 
# Olav II Haraldsson 1015 - 1028 
# Haakon Eiriksson 1028 - 1029 
# Knut I Veur 1029 - 1030 
# Svein Knutsson 1030 - 1035 
# Magnus I Olavsson 1035 - 1047 
# Harald III Sigurdsson 1045 - 1066 
# Magnus II Haraldsson 1066 - 1069 
# Olav III Haraldsson 1067 - 1093 
# Haakon Magnusson 1093 - 1095 
# Magnus III Olavsson 1093 - 1103 
# Olav Magnusson 1103 - 1115 
# Øystein I Magnusson 1103 - 1123 
# Sigurd I Magnusson 1103 - 1130 
# Magnus IV Sigurdsson 1130 - 1135 
# Harald IV Magnusson 1130 - 1136 
# Sigurd II Haraldsson 1136 - 1155 
# Inge I Haraldsson 1136 - 1161 
# Øystein II Haraldsson 1142 - 1157 
# Haakon II Sigurdsson 1157 - 1162 
# Magnus V Erlingsson 1161 - 1184 
# Sverre Sigurdsson 1177 - 1202 
# Haakon III Sverresson 1202 - 1204 
# Inge II Baardsson 1204 - 1217 
# Haakon IV Haakonsson 1217 - 1263 
# Mangus VI Haakonsson 1263 - 1280 
# Erik II Magnusson 1280 - 1299 
# Haakon V Magnusson 1299 - 1319 
# Magnus VII Eriksson 1319 - 1355 
# Haakon VI Magnusson 1343 - 1380 
# Olav IV Haakonsson 1380 - 1387 
# Margrete 1388 - 1412 

### Chi Pfalz-Neumarkt

### Chi Bonde

### Chi Oldenburg

### Chi Holstein-Gottorp

### Chi Bernadotte

### Chi Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg
Harald V

**Harald V**, genys yn 1937, yw mytern Norgagh a-dhia vernans y das Olav V yn 1991. Ev o an kensa prens genys yn Norgagh a-dhia 1370. Ev a wrug fia warbarth gans an teylu rial ha trega i'n Statys Unys in termyn Second Bresel an Norveis. An teylu rial a wrug dewhelas dha Norgagh in 1945. Harald a wrug studhya ystory, economiath ha gwlasegath orth Unyversita Rysohan. Yn 1968 y whrug ev demmedhy gans benen gebmyn, Sonja Haraldsen; yma dhodhans lebmyn dew flogh, an prenses Märtha Louise ha'n prens Haakon. An mytern yw marner sewen; ev a wrug kesstryva i'n Gwariow Olympak.
La Habana

**La Habana** yw penncita Kuba ha'n brassa cita y'n wlas gans 2.1 milvil a drigoryon. An cita a veu fondys gans an Spaynyoryon y'n 16ves kansvledhen.
San Juan

|-
| align="center" colspan="2" | *Leshanow: [[Spaynek]]: La Ciudad Amurallada*
|-
| align="center" colspan="2" | 
|-
|Kenedhel || &nbsp;Statys Unys
|-
|Gwlaskor || &nbsp;Puerto Rico
|-
|Mayour || Jorge Santini (NPP)
|-
|Enep - Tir - Dowr|| 199.2 km² 123.9 km²75.4 km² (37.8 %)
|-
|Poblans&nbsp;(2000)- Doesedh|| 434,374 a drigoryon  3,507.5 triger/km²
|-
|Kan || *En Mi Viejo San Juan*
|-
|Hanow an drigoryon || Sanjuaneros
|-
|Amser || UTC -4
|}
**San Juan** yw penncita Puerto Rico. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 342,259.
Wheeling, Virjynni West

**Wheeling** yw cita ha se konteth Konteth Ohio, Virjynni West, SUA. Desedhys yw an cita war Dhowr Ohio. An cita a veu ynkorforys yn 1836. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 27,062.
Martinik

**Martinik** (Frynkek: ***Martinique***) yw bagas ynysek y'n Mor Karib neb yw rannvro ha *département* a Bow Frynk. Martinik a furv rann a'n Unyans Europek.
Clarksburg, Virjynni West

**Clarksburg** yw cita ha se konteth Konteth Harrison, Virjynni West, SUA. Henwys rag , an cita a veu ynkorforys yn 1785. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 16,039.
Bluefield, Virjynni West

**Bluefield** yw cita yn Konteth Mercer, Virjynni West, SUA. An cita a veu ynkorforys yn 1889. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 9,658.
Saint Peter Port

**Saint Peter Port** (Frynkek: *Saint-Pierre-Port*; Gwernenysek: *Saint Pierre Port*) yw pennsita Gwernenys.
Normanek

**Normanek** (po ***normaund*** y'n Normanek) yw yeth romanek kewsys yn Normandi (Pow Frynk) ha yn Ynysow Chanel (Rywvaneth Unys).

## Ensamplow kehevelep
Plywyow Barbados

# Christ Church
# Saint Andrew
# Saint George
# Saint James
# Saint John
# Saint Joseph
# Saint Lucy
# Saint Michael
# Saint Peter
# Saint Philip
# Saint Thomas
Plywyow Dominika

#Saint Andrew
#Saint David
#Saint George
#Saint John
#Saint Joseph
#Saint Luke
#Saint Mark
#Saint Patrick
#Saint Paul
#Saint Peter
Konteth Washington, Tir Maria

Yma **Konteth Washington** () desedhys yn stat Tir Maria war Dhowr Potomac. Henwys rag George Washington, an konteth a veu gwrys yn 1776.
Baltimore

|-
| align="center" colspan="2" | *Leshanow: Charm City, Mob Town, B-more, Crabtown, The City of Firsts, Monument City, ha B-Town*
|-
| align="center" colspan="2" | 
|-
|Kenedhel || &nbsp;Statys Unys
|-
|Stat || &nbsp;Tir Maria
|-
|Mayour || Catherine Pugh (Demokratek)
|-
|Enep - Tir - Dowr|| 238.5 km² 209.3 km²29.2 km² (12%)
|-
|Poblans&nbsp;(2006)- Doesedh|| 640,961 a drigoryon  3,039 triger/km²
|-
|Hanow an drigoryon || Baltimorian
|-
|Amser - Hav (DST) || UTC -5  UTC -4
|}
**Baltimore** yw brassa cita Tir Maria. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 585,708.
Porto

**Porto** yw cita vyghan yn Portyngal.


Porto-202-Rathausturm-Igreja dos Congregados-Bahnhof Sao Bento-2011-gje.jpg
Porto-224-Umgebung Ponte Dom Luis I-2011-gje.jpg
Porto-Avenida dos Aliados-10-Jugendstilhaus-Detail-2011-gje.jpg
Porto-112-Capela de Santa Catarina-Azulejos-1983-gje.jpg
Porto-134-Kathedrale-Kreuzgang-1983-gje.jpg
Porto-Pelourinho-08-2011-gje.jpg
Porto-Ponte Dom Luis I-24-2011-gje.jpg
Porto-Sandeman-20-Portweinglaeser-2011-gje.jpg
Konteth Prince George's, Tir Maria

Yma **Konteth Pennsevik Jori** () desedhys yn stat Tir Maria. Henwys rag , an konteth a veu gwrys yn 1696.
Hesse

**Hessen** yw stat (Almaynek: *Land*) yn Almayn. Poblans an stat yn niverans 2007 o 6,070,428 a dus. Wiesbaden yw an bennsita.
Hinton, Virjynni West

**Hinton** yw cita ha se konteth Konteth Summers, Virjynni West, SUA. Desedhys yw an cita war Dhowr New. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 2,266.
Konteth Allegheny, Pennsylvani

Yma **Konteth Allegheny** () desedhys yn Pennsylvani. Henwys rag , an konteth a veu gwrys yn 1788. Cita an moyha poblus ha se konteth yw Pittsburgh.
Konteth Berks, Pennsylvani

Yma **Konteth Berks** (Pennsylvaynek: *Barricks Kaundi*, ) desedhys yn Pennsylvani. Henwys rag Berkshire, an konteth a veu gwrys yn 1752. Cita an moyha poblus ha se konteth yw Reading.
Konteth Chester, Pennsylvani

**Konteth Chester** (Pennsylvaynek: *Tscheschter Kaundi*, ) yw konteth yn Pennsylvani, Statys Unys Amerika.
Konteth Lancaster, Pennsylvani

Yma **Konteth Lancaster** (Pennsylvaynek: *Lengeschder Kaundi*, ) desedhys yn Pennsylvani.  Cita an moyha poblus ha se konteth yw Lankaster.
Konteth Montgomery, Pennsylvani

Yma **Konteth Montgomery** () desedhys yn Pennsylvani. Burjestra an moyha poblus ha se konteth yw Norristown.
Konteth Kent, Delaware

Yma **Konteth Kent** () desedhys yn stat Delaware. Henwys rag Kint, an konteth a veu gwrys yn 1683. Cita an moyha poblus ha se konteth yw Dover.
Konteth New Castle, Delaware

Yma **Konteth New Castle** () desedhys yn stat Delaware. Cita an moyha poblus ha se konteth yw Wilmington.
URSS

An **Unyans a Repoblegi Socyalydh Sovyetek (URSS)** o a-dhia 1922 bys 1991. Russi, Estoni, Letoni, Lithywani, Belarussi, Ukrayn, Moldova, Pow Grousi, Azerbayjan; Kasaghstan, Kyrgysstan, Ousbekistan, Turkmenistan an Tajikistan o repoblek y'n URSS. Moskva o penncita an unyans.
Ynysek Açores

An **Ynysek Açores** (FSS: **Enesek Açores**) yw tiredh ynysek y'n Keynvor Iwerydh. Pow omrewlys Portyngalek yw.
Kosovo

**Kosova** (Albaynak *Kosova* po *Kosovë;* Serbak *Kosovo*) yw repoblak i'n Balkanyow. An powyow kentrevak dhedhy yw Serby, Makedony, Albany ha Montenegro. Yma'n vrassa radn a'n dus ow clappya Albaynek (Geg) ha sewya Islam sunnitak. 

Serby a wrug batalya an Emperourath Ottoman a-barth Kosova i'n tressa Bresel an Balkanyow (1912) ha kenja Bresel an Norvys (1914-1918). Woja hedna, Kosova o radn a Vyternath Serbyon, Croatyon ha Slovenyon ha ena Yougoslavy.

A-dhia 1990, Albanyon Kosova re wrug batalya a-barth anserhogath dhyworth Yougoslavy. In 1999, NATO a wrug bombya Serby ha Montenegro (an diwetha repoblaks in Yougoslavy i'n eur na) rag gorfedna freudh an governans erbedn an poblans albaynak. Ervirans 1244 gen Consel Diogeladh an Kenedhlow Unys a wrug selya UNMIK ha KFOR avel nerthow dres Kosova, a-der Yougoslavy. In 2007 ha 2008, kescowsow intra governans an ranvro ha huny Serby na aljas gwruthyl acordyans a-dro dha studh Kosova. Ytho an 17ves a vis Whevrer 2008, governans Kosova a wrug disclarya anserhogath an pow.
2008

2005 – 2006 – 2007 – **2008** – 2009 – 2010 – 2011

**2008** yw blydhen lamm ow talleth dy' Meurth.

## Hwarvosow
* 1 a vis Genver: Kyprus (warbarth gans Akrotiri ha Dhekelia) ha Malta a gemmeras an ewro avel vona kemmyn.
* Boris Tadić a veu dewisys avel Lywydh Serby rag an nessa termyn.
* 17 a vis Hwevrer: Diskleryans anserghogeth Kosova.
* Fidel Castro Ruz a wrug gasa y soedh avel lywydh Cuba; y vroder Raúl a'n sywyas.

## Mernansow
* 20 Est: Stephanie Tubbs Jones
* Bobby Fisher
* Suharto
* Maharishi Mahesh Yogi
* Imad Mughniyeh
Moyses

**Moyses** (Ebrow מֹשֶׁה *Moshe;* Grew μωυσης *Môysês*) o profùs Yedhowak aswonnys dhyworth Leverow Exodus ha Nyveryow; war-lergh hengov kebmyn, awtour an Torah (kenja pemp lever an Bîbel) o va inwedh, in-dadn arhadow Duw. War-lergh Exodus, Moyses a wrug lewya an Yedhowon yn-mes a Ejyp a-dreus codna-tir Sinai bys yn Canaan (Ysrael ha Palestin arnoweth). Ev a veu marow kens entrans an Ebrowyon yn Canaan.

I'n Qur'ân, Moyses (po موسى *Mûsâ*) yw onen a brofosy Islam. Tressa lever *(soura)* an Qur'ân yw henwys *Teylu Imran* in enor *Amram*, neb o tas Moyses hag Aaron.
Conteth Evrek

**Conteth Evrek** () yw conteth hengovek yn Pow Sows cledh. In 1974, Conteth Evrek a veu dyberthys in pajar conteth noweth: Conteth Evrek North, Soth, ha West, ha *Humberside* (warbarth gen radn a gonteth Lincoln). Ma udn ranvro sowsnek arnoweth, Conteth Evrek ha Dowr Humbyr, ûsya hanow an conteth ha senjy eta an pajar conteth na. A-dhia 1996, Conteth Evrek yw dyberthys in try conteth ha pemp awtorita udnyk.

Evrek o an cita a'n moyha poos istorek bes in termyn an Domwhelans Dywysyanjek. Ena Leeds, Sheffield ha tylleryow erell a wrug gwaynya poos erbysiek ha poblanjek. Byttegens, Conteth Evrek yw whath onen a'n glassa ha rycha yn abmeth in Pow Sows oll. Rag an acheson ma, ma lies tus owth henwy hy *God's Own Country,* "pow Duw y honen".
Avon North

**Avon North** yw avon yn Statys Unys Amerika est, hag enter yn Avon Cacapon orth Forks of Cacapon, Virjynni West.
Prishtina

**Prishtina** (Albaynak: *Prishtinë* po *Prishtina*; Serbak: *Приштина* po *Priština*) yw penncita Kosova. Ma cita romanak, Lipjan (Latin: *Ulpiana*), 15 km dha'n soth. I'n 13 ha 14 kansbledhynnyow, Prishtina a wrug servya avel benncita an Myghternedh Serbak. Woja omladh Kosova in 1389, an Emperoureth Ottomanak a wrug fetha Prishtina. Pjetër Bogdani, an kotha skrefer in Albaynak, a wrug tryga in Prishtina dres termyn.
Shanghai

**Shanghai** ( *Shànghǎi*) yw an vrassa sita yn China. Yma a-dro dhe 20,000,000 a dus ow triga yn Shanghai.


Shanghai-Skyline-16-2012-gje.jpg
Shanghai-Pudong-14-Turme-2012-gje.jpg
Shanghai-Pudong-12-2012-gje.jpg
Shanghai-Bund-32-Seezollamt-HSBC-Zentrale-2012-gje.jpg
Shanghai-Jin Mao-64-Aussicht-2012-gje.jpg
Shanghai-moderne Architektur-18-Balkoncontainer-2012-gje.jpg
Shanghai-Markt-46-Kohl-2012-gje.jpg
Shanghai-Yuyuan-Garten-18-2012-gje.jpg
Hong Kong

**Hong Kong** (, Mandarin (pinyin): *Xiānggǎng*, Cantonek (Jyutping): *hoeng1 gong2*) yw sita yn China. Yma a-dro dhe 7,000,000 a dus ow triga yn Hong Kong. An gwlasow kentrevek yw Guangdong ha Mor China Dhyhow. Studh arbennik a omrewl eus dhodho. Chatelieth yw system erbysiek an sita, neb yw kres kenwerthel a boes.
Rugby

Sport yw **Rugby**. Henwys yw dhyworth Skol Rugby, yn le mayth o displegys. An hwedhel yw dell veu kuntellys an bel gans William Webb Ellis neb a dhewisas ponya gans an bel yn le hy fotya, herwydh usadow an oos na. Restrys veu rewlys rugby yn 1845, kyns ages rewlys pel droos (1863).

Yma diw eghen a rugby, rugby unys (gwariys gans bodhesigyon, yn arbennek tus jentyl y'n 19ves kansbledhen) ha rugby kesunyans (gwariys gans tus renkas oberi rag gober). Rugby unys yw moyha gerys-da ha sport kenedhlek Mordir Nowydh, Kembra, hag Enesow an Keynvor Hebask yw. Y hwarier rugby kesunyans yn kledhbarth Pow Sows, Ostrali, Mordir Nowydh ha Papoua Gyni Nowydh.

Y hwarier rugby unys gans 15 den pub tu. Synsys yw Hanaf an Bys pub peder bledhen, an nessa yw yn 2023. Yma 13 yn pub para rugby kesunyans, gans Hanaf an Bys y’n sport ma ynwedh. Synsys veu an diwettha yn 2017. 80 mynysen yw hys an gwari y’n diw eghen (40 mynysen pub hanter). 

Gwerinek yw rugby yn Kernow. An chyf para yw An Vorladron Gernewek hag a wari y’n Kampyorieth sowsnek, nessa gris an wlas. Klubys gerys-da erel yw Resrudh (an Rudhyon), Lannstefan (An Dhuyow Oll), Kammbronn ha Porth Ia.

Kernow re waynyas Kampyorieth an Kontethow (Pewas Bill Beaumont) hweghgweyth, an termyn diwettha yn 2019. Wosa gwaynya an Kampyorieth yn 1908, an para veu dewisys rag an Gwariow Olympek. An para a gollas erbynn Ostrali mes kemeres an pewas arghans. Gwarioryon gerys-da dhyowrth Kernow o Bert ha Barney Solomon, Stack Stevens, Phil Vickery ha Luke Cowan-Dickie.


Cornwall_rugby_1908.jpg|skeusennik|Para rugby Kernow y’n Gwariow Olympek, 1908
Phil_Vickery.JPG|skeusennik|Phil Vickery, kapten para Pow Sows
 Jack-nowell-exeter.jpg|skeusennik|Jack Nowell
Beardshaw_Lineout.JPG|skeusennik|An Vorladron Gernewek
Kloes

**Kloes** yw kyfythyes keverang Kembry. Dyworth 1974 bys 1996, ef a vue keverang, gans keverang konsel, hag a vue dyberthys yn whegh pastellow bro:

Alyn ha Deesyde,
Kolwyn,
Delyn,
Glyndwr,
Rhudhlan,
Wreksam

Ef a vue shapyes kensa yn 1974 yn dan an governans a'n le gwyth 1972 del merger an keverangow menystransek Konteth Flint ha (an mogha) Konteth Denbygh a dhe wans an Edeyrnyon a'n pow pastel vro dyworth Konteth Meyryon.

Rak governans a'n le mynnasow, Kloes a vue felsys yn 1996 y'n unytary auctorytys Konteth Flint, Wreksam keverang borgh, Konteth Dinbygh, ha rannow Konwy ha Powys. Yn 2003, an kyfythyes keverang Kloes a vue trelyes dhe gudha an remenant Kloes (py a'n jeva kens a ve gwreugh dyberth Gwynedh).
Plew Golom

**Sen Kolom Veur**, po **Plew Golom**, (Sowsnek: *St Columb Major*) yw tre vian in Kernow cres, dro dha 8 km dhort an Mor Keltek, in randir Rostormel. 3,984 o poblans an blew in termyn nyveryans 2001. Lemmyn,  yw.

Castel Dynas hag udn pednventen Dowr Fala ujy i'n blew. Eglos an dre a veu drehevys i'n 15 cansvledhan; yma dhedhy tour teg, crows Colom sans, ha lyther gras scrifys gen an mytern Charlys I dha bobel Kernow.

In 1645 th'era batel vian an Bresel Civil i'n blew. Th'era lu an Mytern owth ostya i'n dre pan dheuth lu an Seneth in-dadn Syr Thomas Fairfax dhort Vosvenehy. Caslu Nathaniel Rich a-barth an Seneth a wrug fetha huny an Prens.

Jamys Paynter a wrug disclerya in Plew Golom in 1715 bos Jamys Francis Edward Stuart an nessa mytern woja mernans an vyternes Ann. Woja hedna, les Lanstefan a wrug ervyra bos Paynter ancablys a draison.

I'n 19 cansvledhan, th'era an omdowler Jamys Polkinghorne owth obery udn dywoty in Plew Golom, an Red Lion.

## Pednventen deryvadow
Bro Venetens

**Bro Venetens** (Frenkek: *Vannetais*, Bretonek: *Bro-Gwened* po *Bro-Wened*) yw onen a naw bro po epscobeth hengovek Breten Vian. Ma 222 kemmynieth (*kumun* po *commune*) i'n bro owth hedha a-dreus 5&nbsp;649 km². Venetens o penncita hengovek an bro. An poblans in termyn nyveryans 1999 o 595&nbsp;801 a dus. Th'era an bobel in est an bro ow clappya Gallowek, ha'n re in west Bretonek.

In termyn coth, hanow an bro era Bro Waroc’h. A-dhia dermyn an Domwhelans Frenkek, ma an *département* Mor Bian ow comprehendya an vroassa radn a'n bro. Ma radn vian anedhy hy in sothwest Il ha Gwilen, ha nebes kemmynieth in Penn an Bës hag Alsyow Arvor.
Ranvro Breten Vian

**Breten Vian** (Frenkek: *Région Bretagne*, Bretonek: *Rannvro Breizh*) yw onen a whegh ranvro war'n ugens in Pow Frynk. Hanow an pow in Kernowek a ell inwedh bos **Lesow** war-lergh Eduard Lhuyd, neb a'y scrifas ev avell *Lezou*. Ma'n ranvro ma ow hedha a-dreus pejar a'n pemp *département* in **[[Breten Vian ystorek]]**.

## Ystory
An ranvro a veu creatys an 28 a vis Du 1956. Oryon hei yw egwall dhe re ‘Ranvro Roazon’, creatys an 1 a vis Gortheren 1941 gans Philippe Pétain. Bohes a allos era dhe'n ranvroyow i'n termyn na. A-dhia 1982, cossylyers an ranvroyow yw dewesys der votyans an pobel. Ma Ranvro Breten Vian ow scodhya unyans an ranvro gans *département* Liger-Atlantek. Nag ell an ranvroyow in Pow Frynk gwil lahys aga honen.

## Tavosow
Ma'n ranvro ow ajon ha scodhya dyw davas ranvroyel, Bretonek ha Gallowek. Hei re selyas in 1999 Ofys an Bretonek, neb ujy ow conys an 'eth na in arwodhyow poblek, mappys, clasys, h.e.

## Gwlasegeth

In 2004, partiow an cledh rug prevailya in dewysyans an ranvro. Ma'n PS–PRG–DVG ow furvya an governans gans aga 40 cossylyer. Ma an UMP ow ledya an enebieth orth anjei woja kelly an dewysyans; holma yw party governans an cres, huny Nicolas Sarkozy. An UDF yw an tressa creffa party; woja anjei ma an PCF (kemmynegoryon) ha'n Party Gwerdh. Unyans Gwerinel Breten Vyghan re waynyas pejar kenja sedhyow anjei.

## Gwelowgh ywedh
* Consel Ranndiryel Breten Vian
Bro Sen Briek

**Bro Sen Briek** (Frenkek: *Pays de Saint-Brieuc*, Bretonek: *Bro-Sant-Brieg*) yw onen a naw bro po epscobeth hengovek Breten Vian. Ma 131 kemmynieth (*kumun* po *commune*) i'n bro owth hedha a-dreus 2&nbsp;558 km². Sen Briek o penncita hengovek an bro. An poblans in termyn nyveryans 1999 o 271&nbsp;513 a dus. Th'era tus Pentever (an vroassa radn a'n bro – *Penthièvre* po *Pentevr*) ow clappya Gallowek, bès Bretonek yw tavas bro Goëllo i'n gorlewen.

Ma tireth oll an bro ow qwil radn a *département* Alsyow Arvor a-dhia dermyn an Domwhelans Frenkek, saw kemmynieth po dhyw in Mor Bian.

## Pennventynyow
Bro Naoned

**Bro Naoned** (Frenkek: *Pays nantais*, Bretonek: *Bro-Naoned*) yw onen a naw bro po epscobeth hengovek Breten Vian. Ma 237 kemmynieth (*kumun* po *commune*) i'n bro owth hedha a-dreus 7&nbsp;352 km². Naoned o penncita hengovek an bro ha'n dhugeth, bès Sen Nazer yw tre veur i'n vro i'wedh. An poblans in termyn nyveryans 1999 o 1&nbsp;149&nbsp;432 a dus, ha'n vroassa radn anodhans in Naoned. Gallowek yw tavas hengovek an bro ma.

Ma tireth oll an bro ow qwil radn a *département* Liger Atlantek a-dhia dermyn an Domwhelans Frenkek, saw nyver vian in Mor Bian po Il ha Gwilen. Liger Atlantek yw an *département* udnyk a Vreten Vian in Ranvro Broyow an Liger.

## Pennventynyow
Bro Dhol

**Bro Dhol** (Bretonek: *Bro-Zol*, Frenkek: *Pays de Dol* po *Pays dolois*) yw an byhatna a'n naw bro po epscobeth hengovek Breten Vian. Ma 43 kemmynieth (*kumun* po *commune*) i'n bro owth hedha a-dreus 637 km². 

Samzun a fondyas an epscobeth i'n 6 cansvledhen. Sedh arhepscop a-ugh Breten Vian oll era Dol a-dhia an 9 cansvledhen (a-dro dhe 848) bys 1195. Epscobeth sempel o va bys 1801. Lebmyn ma tireth Bro Dhol ow qwil radn a epscobeth Roazon ha *département* Il ha Gwilen, saw radn vian in Alsyow Arvor. An poblans in termyn nyveryans 1999 o 47&nbsp;434 a dus. Gallowek yw tavas hengovek an bro ma.

## Pennventydnyow
Truru hag Austol

**Trùrù hag Austol** a veu pastel-vro in dewysyansow dhe Senedh an Ruwvaneth Unys bys in 2010, desedhys in Kernow gres. Creatyes y feu in 1950, ha gensy i'n eur na an hanow sempel a Drùrù. In 1997, hanow an bastel-vro a veu chanjyes dhe Trùrù hag Austol gras dhe vraster an second tre.

David Penhaligon, gwlaseger Livrel geryes da, esa Esel an Senedh a-barth Trùrù a-dhia 1974 bys termyn y vernans in droglamm carr in 1987. Matthew Taylor a gemeras y le, hag yma ev whath i'n soodh wosa dewysyans 2005.

Desedhek Oryon a-barth Pow Sows res ervyras y fÿdh Trùrù hag Austol dyberthys in dew bastel-vro nowyth in termyn an dewysyans in 2010: Trùrù ha Falmeth, hag Austol ha Tewyn Pleustry. Indelma Trùrù ha Falmeth a via por haval dhe randir Carrek, hag Austol ha Tewyn Pleustry dhe randir Rostormel, mar pe an randiryow na whath.
Kernowek Standard

**Kernowek Standard** (KS) yw screfa-composter a-barth Kernowek dasserhys cres ha dywedhes. Kernowek Standard re dhysplegyas a-dhia 2006–8 der gescusulyans an bagas UdnFormScrefys ha ragbrenoryon lysten e-bost KS. Y auctours chyf o Michael Everson, Neil Kennedy ha Nicholas Williams. Entent Kernowek Standard yw doblek:
# ûsya formys neb a veu screfys in Kernowek tradycyonal; ha
# dysqwedhes yn tyblans leveryans ewn geryow.

Selven KS yw an screfa-composter ûsyes in *[[Creacon of the World]]* gen William Jordan (1611). Indelma, KS a vydna bos 'pons' yntra Kernowek cres ha Kernowek dywedhes. Nebes haval dhe screfa-composter Henry Jenner yw va inwedh.

In 2007-8, na veu Kernowek Standard dewysys avell an Form Screfys Standard (FSS) rag Kernowek in ûsadow sodhogel, mès onen a dhew bednventen a'n FSS o va warbarth gen Kernowek Kebmyn.

Ma nebes dyffransow yntra KS ha'n FSS. 
* Ma KS ow qwil devnyth a hat stubm (`) rag dysqwedhes bogalen berr dyrewl, ha to bian (^) rag bogalen hir dyrewl. Ma KS ow tevnydhya *â* le mayma *oa* i'n FSS.
* Nag ujy KS ow ûsya *hw, kw* na *iw* vith drefen aga defowt in Kernowek tradycyonal; *wh, qw* ha *yw* yns y in KS. Yn parth aral, ma va ow ûsya *au* hag *ai* in geryow certen (*auctour, traitour*).
* Ma rewlys dyffrans dhe KS ha'n FSS in devnyth an letherednow *[[i]]* ha *[[y]]*.
* Ma nebes syllabednow gwadn screfys yn tyffrans, r.e. *onen* in KS, *onan* in FSS. Ma KS ow ûsya *th* ha *f* inwedh in syllabednow gwadn (*eleth, esof*).

## Tekst ensampel in Kernowek Standard
Dheworth *Pride and Prejudice*:

Yth esa bugeleth i’n keth pow-na hag y i’n gwel ow qwetha aga flockys dres an nos. El an Arlùth a dhysqwedhas dhedhans ha glory an Arlùth a wrug dywy oll adro, hag own brâs a’s teva. Ha’n el a leverys dhedhans, “Na berthowgh own; rag merowgh, yth esof ow try dhywgh messach a lowena vrâs rag oll an bobel; rag hedhyw re beu genys dhywgh in cyta Davyth Sylwyas, hèn yw an Arlùth Crist. Ha helma a vëdh sin ragowgh: why a gav an flogh bian maylys fast gans lysten hag ev a’y wroweth in presep.” Ha dystowgh y feu gwelys warbarth gans an el nyver brâs a lu nev ow praisya Duw hag ow leverel, “Glory dhe Dhuw avadn ha wàr an norvës cres dhe’n re-na usy orth y blesya!”

## Pednventydnyow

## Kevrednow yn-mes
* Creacon of the World orth Wikisource.
Osseti Dhyhow

**Ossety Dhehow** yw repoblek i'n menydhyow Caucasus. Radn a Bow Grouzy yw hy war-lergh governans an wlas-ma ha'n brassa radn a'n re erel i'n bës ma. Bytegens, Ossety Dhehow yw anserhek *de facto* a-dhia 1991; Russy a wrug ajon an anserhogeth-ma an 26 Est 2008.

An Ossetyon yw sevys a'n Alanyon, udn bobel sarmatek a davas iranek. Cristonyon yw an vrassa radn anodhans (61%); Muslimyon yw re erel. Woja dhyweth an URSS, an Ossetyon a wrug protestya erbydn aga bos kevys in Pow Grouzy. 

Ma radn aral a'n Ossetyon a-dreus an menydhyow Caucasus in Ossety Gledh, neb yw radn a Russy, ha ma an Ossetyon ow scodhya politek Russy dre vrâs. Ma passportys russek dhe leun a Ossetyon an Dehow. 

In 2008, woja omsetyans gen Pow Grouzy erbydn Ossety Dhehow, Russy res entras in Pow Grouzy ha fetha lu an wlas-na. Governans Dmitry Medvedev a ajwanas anserhogeth Ossety Dhehow hag Abhazy termyn berr woja hedna.
Louvre

An **Louvre** (Frynkek: *Musée du Louvre*) yw gwithi yn Paris, Pow Frynk. An gwithi ygerys yn 1793 hag a-ugh 9.5 milvil dhen a vysytas yn 2019. An Louvre yw an dre a lies lymnans gerys-da, ow komprehendya an *[[Mona Lisa]]*.
Alsass

**Ranvro Alsass** (Frenkek: *Région Alsace*, Almaynek: *Region Elsass*) yw onen a whegh ranvro war'n ugens in Pow Frynk. 

## Gwlasegeth
Amsterdam

**Amsterdam** yw penncita Iseldiryow.

## 

Amsterdam-3540-Prinsengracht-vom Westerkerktoren-2008-gje.jpg|Prinsengracht
Amsterdam-3148-Fenster-Ulme-2008-gje.jpg|Spring time
Amsterdam-3318-Herengracht-Leliegracht-2008-gje.jpg|Leliegracht
Amsterdam-3352-Herengracht-2008-gje.jpg|Herengracht
Amsterdam-3270-Herengracht-Brouwersgracht-2008-gje.jpg|Herengracht, Brouwersgracht
Amsterdam-3576-Noordermarkt-Denkmal Theo Thijssen-2008-gje.jpg|Theo Thijssen
Amsterdam-3644-Fietsen-Garage-2008-gje.jpg|Fietsen-Garage
Amsterdam-3494-Huidenstraat-Kaaskamer-2008-gje.jpg|Huidenstraat, Kaaskamer
Amsterdam-3676-Nieuwmarkt-Kaasfiets-2008-gje.jpg|Kaas Fiets
Amsterdam-3616-Java-Eiland-Sonnenuntergang-2008-gje.jpg|Sunset
José Calvete

Genys veu **José Calvete** (**José Gonzalo CALVETE CAÑÓN** yw furv leun y hanow) yn Pow Bask mes y hendasow a dheu dhiworth Galisi hag Asturya, rannvroyow keltek a Spayn. Ev yw bardh Gorsedh Kernow a vlydhen 1998.  yw y hanow bardhek. Ev a dhyskas Kernewek yntra 1994 ha 1998 gans Kernewek Dre Lyther gans Ray Edwards, skoler a vri veur y'n Dasserghyans arnowydh, dyskador hag Ordener Kernewek Dre Lyther bys 2001. Ev re dreylyas yn Kernewek Kemmyn hwedhel an Mabinogion henwys « Hunros Macsen » dyllys gans Kernewek Dre Lyther yn 1999. Ev a dreylyas ynwedh dyskansow kynsa gradh Kernewek Dre Lyther yn Bretonek. Dyllys veu Kernewek Dre Lyther yn Bretonek yn 2000 gans Skol Ober a wra profya ynwedh dyskansow Bretonek dre lyther. Wosa henna Calvete re bennskrifas « Vocabularium Cornicum » yn 2001 ha dyllys gans Kesva an Taves Kernewek. Ev re skrifas erthyglow yn Kernewek Kemmyn, Sowsnek ha Bretonek yntra 1999 ha 2005 rag Carn lyver-termyn an Kesunyans Keltek (the Celtic League).
Koed-Le

Penntrev yn Konteth Flint yw **Koed-Le** (Kembrek: *Coed-llai*) ha (Sowsnek: *Leeswood*).

Yma Yetow Gwynn y'n benntrev eno.

Yth esa Esedhvos y'n benntrev yn 1921 ynwedh.
Bristol

**Bristol** (ha nepprys Brystow) yw sita boesek yn Breten Veur Soth-West. Bristol, Aberplymm ha Taunton yw pennsitys a'n Rannvro Pow Sows Soth-West. Yma 449,300 a dus neb a drig y'n awtorita unnik.

Hanow an sita a veu *Brycgstow* yn Sowsnek Koth ("le orth an pons"). Yma Sea Mills yn Bristol. Pan esa an Romanyon yn Breten Veur, hanow an drevesigeth ma a veu Abona.

Ogas dhe Clifton, yma nans down. Ughel a-ugh an avon yw kregys an pons. Hanow an avon yw Avon!
San Francisco

**San Francisco** yw cita yn Kaliforni, Statys Unys. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 873,965.

An cita a veu fondys 29 Metheven 1776 gans Lieutenant José Joaquin Moraga ha *Padre* Francisco Palóu.
Seattle

**Seattle** yw an vrassa cita yn Stat Washington, Statys Unys. Henwys rag , an cita a veu ynkorforys yn 1869. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 737,015.

## Gwiasva
* www.seattle.gov
Leonek

**Leonek** (*llengua llionesa*) yw yeth romanek kewsys yn León.

## Pennfentynyow


## Biblio

* Menéndez Pidal, R.: "El dialecto Leonés". Revista de Archivos, Bibliotecas y Museos, 14. 1906.
* García Gil, Hector (2010). «El asturiano-leonés: aspectos lingüísticos, sociolingüísticos y legislación». Working Papers Collection. Mercator Legislation, Dret i legislació lingüístics. (25). ISSN 2013-102X.
* Academia de la Lengua Asturiana«Normes ortográfiques». 2005. ISBN 978-84-8168-394-3.
* García Arias, Xosé Lluis (2003). Gramática histórica de la lengua asturiana: Fonética, fonología e introducción a la morfosintaxis histórica. Academia de la Llingua Asturiana. ISBN 978-84-8168-341-7.
* González Riaño, Xosé Antón; García Arias, Xosé Lluis (2008). II Estudiu sociollingüísticu de Lleón (Identidá, conciencia d'usu y actitúes llingüístiques de la población lleonesa). Academia de la Llingua Asturiana. ISBN 978-84-8168-448-3.
* Galmés de Fuentes, Álvaro; Catalán, Diego (1960). Trabajos sobre el dominio románico leonés. Editorial Gredos. ISBN 978-84-249-3436-1.
* Linguasphere Register. 1999/2000 Edition. pp. 392. 1999.
* López-Morales, H.: “Elementos leoneses en la lengua del teatro pastoril de los siglos XV y XVI”. Actas del II Congreso Internacional de Hispanistas. Instituto Español de la Universidad de Nimega. Holanda. 1967.
* Staff, E. : "Étude sur l'ancien dialecte léonnais d'après les chartes du XIIIÈ siècle", Uppsala. 1907.
* Gessner, Emil. «Das Altleonesische: Ein Beitrag zur Kenntnis des Altspanischen».
* Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1896). Estudios sobre la conjugación Leonesa. Impr. Cervantes.
* Hanssen, Friedrich Ludwig Christian (1910). «Los infinitivos leoneses del Poema de Alexandre». Bulletin Hispanique (12).
* Krüger, Fritz. El dialecto de San Ciprián de Sanabria. Anejo IV de la RFE. Madrid.
* Morala Rodríguez, Jose Ramón; González-Quevedo, Roberto; Herreras, José Carlos; Borrego, Julio; Egido, María Cristina (2009). El Leonés en el Siglo XXI (Un Romance Milenario ante el Reto de su Normalización). Instituto De La Lengua Castellano Y Leones. ISBN 978-84-936383-8-2.

## Kevrennow
* Héctor García Gil. Asturian-leonese: Linguistic, Sociolinguistic and Legal Aspects
* Asturian Language Academy
* González i Planas, Francesc. Institutum Studiorum Romanicorum «Romania Minor». The Asturleonese Dialects.
* La Caleya Cultural Association.
* Furmientu Cultural Association.
* Faceira Cultural Association.
* El Teixu Cultural Association.
Chongqing

**Chongqing** ( *Chóngqìng*) yw cita yn China. Desedhys yw an cita war Dhowr Yangtze. Yma 5,087,197 a dus ow triga yn Chongqing (2006).
Guangzhou

**Guangzhou** ( *Guǎngzhōu*) yw penncita rannvroek yn China. Yma a-dro dhe 7,607,200 a dus ow triga yn Guangzhou.
2009

2006 – 2007 – 2008 – **2009** – 2010 – 2011 - 2012

**2009** (MMIX) yw bledhen gemmyn ow talleth dy' Yow.

## Mernansow
* Corazon Aquino
Baldak

**Baldak** (Arabek: بغداد‎ *Baghdād*) yw an vrassa cita ha penncita Irak. Yma a-dro dhe 5,000,000 a dus ow triga yn Baldak.
Bangkok

**Bangkok** (Tayek: กรุงเทพมหานคร‎) yw an vrassa cita ha penncita Pow Tay. Yma a-dro dhe 6,600,000 a dus ow triga yn Bangkok.
Cita Meksiko

**Cita Meksiko** (Spaynek: *Ciudad de México*) yw an brassa cita ha penncita Meksiko. Yma a-dro dhe  a dus eus trigys yn Cita Meksiko.

## Tus dhort Cita Meksiko
* Frida Kahlo
Buenos Aires

**Buenos Aires** yw brassa cita ha penncita Arghantina. Yma a-dro dhe 2,890,151 a dus ow triga yn Buenos Aires (2010).
Tokyo

**Tokyo** (Nihonek: 東京 *Tōkyō*) yw an vrassa cita ha penncita Nihon. Yma a-dro dhe 12,700,000 a dus ow triga yn Tokyo. Ev yw an vrassa sita y'n bys.
Mumbai

**Mumbai** (Marathi: मुंबई *Mumbaī*) yw an vrassa cita yn Eynda. Yma a-dro dhe 14,000,000 a dus ow triga yn Mumbai.
Rio de Janeiro

**Rio de Janeiro** ew an sekond brassa cita en Brasil woja São Paulo. Ema a-dro dhe 5,400,000 a dus ow triga e’n cita, ha 12,300,000 e’n ranndir a-dro dhe’n cita (gorcita Rio de Janeiro). Fondys veu an cita en 1565 gen Portyngalysi. Ynter 1763 ha 1960 Rio de Janeiro a veu penncita Brasil. E’n cita ema lies pednplas kowethyansow bras hag universites. Meur ew hanow Rio de Janeiro awos y Wool Enys, ilow pekara samba ha bossa nova, ha’n tirnosow. En mysk an re ma ew trethow Copacabana hag Ipanema, imach bras Krist an Selwyas a wartha Menedh Corcovado, Menedh an Torth Sugra ha Sportva Maracana. Synjys veu an Gwariow Olympek en Rio de Janeiro en 2016 ha diwettha fytt Hanaf an Norvys en 1950 ha 2014.
Seoul

**Seoul** (Koreek: 서울 *Seoul*) yw an vrassa cita ha penncita Korea Dhyghow. Yma a-dro dhe 10,200,000 a dus ow triga yn Seoul.
Karachi

**Karachi** (Sindhi: ڪراچي, Ourdou: کراچی *Karāchi*) yw an vrassa cita yn Pakistan. Yma a-dro dhe 12,000,000 a dus ow triga yn Karachi.
Kinshasa

**Kinshasa** yw an vrassa cita ha penncita Repoblek Demokratek an Kongo. Desedhys yw an cita war Dhowr Kongo. Yma a-dro dhe 7,500,000 a dus ow triga yn Kinshasa.
Pennfolen/Dynnargh

Dynnargh dhe Wikipedia Kernewek!



Lemmyn yma **** a erthyglow y'n Wikipedia Kernewek. Mar kodhes konvedhes Kernewek **ty a yll ri gweres dhyn**! Gwra skrifa erthygel a-dro dhe neppyth a les dhis, po gwelhe, po ewnhe an pyth usi omma seulabrys. Rag hwilas erthygel arbennek, mir orth an kevrennow a-woles po usya an gelligen 'hwila' a-gledh.




 
 
 Klasyansow
Pennfolen/Erthygel dre jons/1

**Erthygel diskwedhys: [[Timor Est]]**



Timor Est yw gwlas yn Asi Soth-Est. Trevesigeth portyngalek o Timor Est a-dhia 1702. Indonesi a wrug fetha an wlas naw dydh wosa y dhiskleryans anserhogeth yn 1975. Yntra 100,000 ha 200,000 a dus a wrug kelli aga bewnans der bad-oberow yn termyn gallos indonesek yn Timor Est. 

Indonesi a wrug gasa Timor Est wosa votyans an pobel yn 1999; soudoryon ostralyek an Kenedhlow Unys a wrug surhe kres. Yn 2002, kenedhlow an bys a wrug aswon anserhogeth Timor Est. An kensa penn-menyster, Marí Alkatiri, a asas y soodh yn 2006 wosa termyn a droplansow garow.

Pobel Timor Est a wra sewya an fay katholik. Ynsi a wra kewsel leun a davosow malayek-polynesek poken papouek, mes Tetounek yw devnydhys avel yeth kemmyn a rann vras a'n pobel. An gottha tus a yll kewsel Portyngalek. An dhiw ma yw tavosow savonel an stat. Yonkers a yll kewsel Indonesek ha nepprys Sowsnek.
Pennfolen/Darvosow y'n mis ma/Meurth

* Mis Istori Benynes y'n Statys Unys
* 1 Meurth: Dydh Sen Dewi yn Kembra
* 5 Meurth: Gool Peran yn Kernow
* 17 Meurth: Dydh Sen Pedrek yn Wordhon
* 19 - 21 Meurth: Kehysnos an gwenton
Pennfolen/Kernow

**Erthyglow:** Kernow&nbsp;- Kernewek&nbsp;- Kernowyon&nbsp;- Dasserhyans Kernewek&nbsp;- Istori Kernow&nbsp;- Doronieth Kernewek&nbsp;- Trevow yn Kernow&nbsp;- Adhyskans yn Kernow&nbsp;- Gwlasegeth Kernow&nbsp;- Henhwedhlow Kernewek&nbsp;- Lyenn Kernewek&nbsp;- Rol a dus a Gernow&nbsp;- Gorsedh Kernow&nbsp;- Kryjyans yn Kernow&nbsp;- Tornyaseth yn Kernow&nbsp;- Ilow Gernewek&nbsp;- Pasti

**Klasyansow:** Kernow&nbsp;- Kernewek&nbsp;- Kernowyon&nbsp;- Skriforyon yn Kernewek&nbsp;- Doronieth&nbsp;- Ranndiryow&nbsp;- Trevow&nbsp;- Gwlasegeth&nbsp;- Istori
Pennfolen/Darvosow y'n mis ma

## An mis ma ([[Pennfolen/Darvosow y'n mis ma/|]])

## Oll misyow
*Genver
*Hwevrer
*Meurth
*Ebryl
*Me
*Metheven
*Gortheren
*Est
*Gwynngala
*Hedra
*Du
*Kevardhu
Himalayas

An **Himalayas** yw menydhyow yn Asi, yntra Pakistan, Eynda, Bhoutan, Nepal ha Tibet yn China. Menydh Everest (8,848 meter) yw an ughella menydh y'n bys.
Istori Kernow

History of Cornwall (Istori Kernow)

## An Dalleth a Gernow

An istori a Gernow yw leun a henhwedhlow ha kedhlow yn kever an tir a Gernow.

An hanow Kernow yw pur koth. Ev a veu usyes y'n "Ravenna Cosmography" rag le a henwys "Durocornowi" po Din a'n Gernowyon. An lyver ma o gwrys y'n nawves kansvlydhen mes an kedhlow yn kever kernow yw diworth an hweghves kansvlydhen. An hweghves kansvlydhen yw an oes syns.
Morvran

**Morvran** yw rann a'n kordh edhen; **Phalacrocoracidae**,  owth yssynsi dres 40 eghenn ruw a morvranow ha spilgarnow.

## Hanow
Nyns eus diblans ynter morvranow ha spilgarnow. An hanow yw "morvan" po "spilgarn"
Tavistock

**Tavistock** yw tre varghas yn Dewnens. Yn chi marghas vras yma 'marghas kowell'. Y hyllir prena meur a draow dhe-les ena. Yn kres an dre yma magor managhti a-rag an eglos.

Syrr Francis Drake yw mab geryes da a Tavistock. Ev a veu genys yn 1540 orth Bargen-tir Crowndale.

Stenoryon a driga yn Tavistock hag yma lies jynnji koth ogas dhe'n dre.
Menydh Everest

**Menydh Everest** yw menydh y'n Himalayas, usi y varr war an or ynter Nepal ha Tybet. Ughella menydh y'n bys yw ev (8,848 meter).
Delow an Frankedh

**Delow an Frankedh** (*"Liberty Enlightening the World"* po *"Lady Liberty"*) yw delow yn Evrek Nowydh, Statys Unys. Yma'n delow war Liberty Island, yn Porth Evrek Nowyth. Pobel Pow Frynk a ros an delow dhe'n Statys Unys yn 1886.
Kastell Lannstefan

**Kastel Lannstevan** yw kastel koth ow kwarthevya an dre Lannstevan. Yma ev war y vre vyghan y honan.

Kastel kerweyth Normanek yw, drehevys gans Robert, Yurl a Mortain, hanterbroder William an Trygher yn 11ves kansbledhen. Ev a veu pennplas an Yurlys neb a wovernyas Kernow dres an kansbledhynnyow.

Yn 1548, eth Kernow warn ugens a veu gorrys y'n kastel wosa ladha William Body yn Hellys. Ev a dorra traow y'n krervaow rag surhe lelder an poblans. Meur a'n Gernowyon a veu kregys. Prisonys veu Fondyer an Grenoryon, George Fox, yn Kastel Lannstevan yn 1656.

## Gonisogeth

Ogas dhe'n kastel, da yw gans tus kuntel rag Gool Peran. I a dhre aga baneryow Sen Peran a-rag an kastel. Ena, y kerdhons bys yn kres an dre kyns kerdhes dhe'n diwotti rag pastiow ha korev.
Dowr Shenandoah

**Dowr Shenandoah** yw avon yn Virjynni West ha Virjynni, Statys Unys Amerika est, hag enter yn Dowr Potomac orth Harpers Ferry.
Kilimanjaro

**Kilimanjaro** (Swahili: *Kilima Njaro*) yw menydh yn Tanzania. An ughella menydh yn Afrika yw ev (5,891 meter). Milyow a dus a wra krambla Kilimanjaro pub bledhen. Pur bosek yw rag tornaseth Tanzania.
Konteth Stafford, Virjynni

Yma **Konteth Stafford** () desedhys yn Virjynni. Henwys rag Staffordshire, an konteth a veu gwrys yn 1664.
Cairo

**Cairo** (Arabek: **لقـــاهــرة al-Qāhira**) yw an brassa sita ha pennsita Ejyp. Yma a-dro dhe 7,947,121 a dus ow triga yn Cairo.
Cape Town

**Cape Town** (Afrikaans: **Kaapstad**; Xhosa: **iKapa**) yw pennsita Afrika Dhyhow. Yma a-dro dhe 3,497,097 a dus ow triga yn Cape Town.
Pretoria

**Pretoria** (Ndebele: **iPitori**) yw pennsita Afrika Dhyhow. Yma a-dro dhe 3,497,097 a dus ow triga yn Pretoria.
Amerika Dyghow

**Amerika Dyghow** yw brastir. Yma hy henep a 17,840,000 km2 ow synsi 12% a enep tir oll an Nor, ha gans 371,000,000 a drigoryon dhenel yn 12 pow anserghek.

## Powyow Amerikan Dyghow
* **[[Arghantina]]**
* **[[Bolivi]]**
* **[[Brasil]]**
* **[[Chile]]**
* **[[Gyana]]**
* *[[Gyana Frynkek]]*
* *[[Jorji Dhyghow hag Enesow Sandwich Dyghow]]*
* **[[Kolombi]]**
* **[[Paragway]]**
* **[[Peru]]**
* **[[Ekwador]]**
* **[[Surinam]]**
* **[[Urugway]]**
* **[[Venezwela]]**
* *[[Enesow Falkland]]*
Bangui

**Bangui** yw cita an moyha poblus ha penncita Repoblek Afrika Kres. Desedhys yw an cita war Dhowr Ubangi.
Amerika Gledh

**Amerika Gledh** yw brastir. Yma hy henep a 24,709,000 km2 ow synsi 14.9% a enep tir oll an Nor, ha gans 528,720,588 a drigoryon dhenel yn 23 pow anserghek.

## Powyow Amerika Gledh
* *[[Bermuda]]*
* *[[Greunland]]*
* **[[Kanada]]**
* **[[Statys Unys]]**
* *[[Sen Peder ha Miquelon]]*
* **Pow [[Meksiko]]**

### Powyow Amerika Gres
* **[[Belisa]]**
* **[[Gwatemala]]**
* **[[Hondouras]]**
* **[[El Salvador]]**
* **[[Nikaragwa]]**
* **[[Kosta Rika]]**
* **[[Panama]]**

### Powyow Mor an Garibys
* **[[Jamayka]]**
* **[[Kuba]]**
* **[[Ynysow Bahama]]**
* an *[[Turks ha Kaykos]]*
* **[[Hayti]]**
* an **[[Repoblek Dhominikanek]]**
* *[[Puerto Rico]]*
* *[[Ynysow an Wyrghes a'n Statys Unys]]*
* *[[Ynysow an Wyrghes Predennek]]*
* *[[Montserrat]]*
* **[[Antiga ha Barbuda]]**
* **[[Sen Kitts ha Nevis]]**
* *[[Guadeloupe]]*
* **[[Dominika]]**
* *[[Martinik]]*
* **[[Sen Lusia]]**
* **[[Sen Vinsent ha'n Ynysow Grenadinek]]**
* **Ynys [[Grenayd]]**
* **[[Barbados]]**
* **[[Trynses ha Tobago]]** 
* *[[Aruba]]*
* an *[[Antillys Iseldiryek]]*
Antarktika

**Antarktika** yw brastir. 


File: 061212-nordkapp.jpg
File:GletscherMM.jpg
File:Fryxellsee Opt.jpg
File:Mount Erebus Aerial 2.jpg
File:Aurore australe - Aurora australis.jpg
Moskva

**Moskva** (***Москва́ Moskva*** yn Russek) yw sita vras yn Russi. Y'n termyn ma, pennsita Russi yw hi, gans poblans a 10,382,754 a drigoryon.
Enesik Midway

**Enesik Midway** (yn ) yw enesik y'n Keynvor Hebask. War-lergh an Statys Unys, an ynys yw onan a 'diredhow ynysek byghan tramor an SU' ().
Konteth Buchanan, Virjynni

Yma **Konteth Buchanan** () desedhys yn Virjynni. Henwys rag James Buchanan, an konteth a veu gwrys yn 1858.
Konteth Charles City, Virjynni

Yma **Konteth Cita Charles** () desedhys yn Virjynni. Henwys rag Charlys I a Bow Sows hag Alban, an konteth a veu gwrys yn 1634.
Pennfolen/Darvosow y'n mis ma/Ebryl

* 1 Ebryl: Dydh Felyon Ebryl
* 8 Ebryl: Pennbloedh Buddha
* 12 Ebryl: Pask
* 22 Ebryl: Dydh Dor
* 23 Ebryl: Dydh Sen George yn Pow Sows
* 30 Ebryl: Dydh Myghternes y'n Iseldiryow
Istanbul

**Istanbul** (Turkek: *İstanbul*) yw an vrassa cita yn Turki. Yma an cita y'n Europa *hag* Asi. Yma a-dro dhe 12,500,000 a dus ow triga yn Istanbul.
Damask

**Damask** (Arabek: **دمشق**) yw an vrassa cita ha penncita Syri. Yma a-dro dhe 4,000,000 a dus ow triga yn Damask.
Repoblek Werin China

**Repoblek Werin China** (Chinek: 中华人民共和国 *Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó*) yw gwlas yn Asi Est. Beijing yw an benncita, ha'n vrassa cita yw Shanghai. Yma a-dro dhe 1,300,000,000 a dus ow triga yn Repoblek Werin China.



## Gwelewgh ynwedh
* China


Beijing-Verbotene Stadt-Mittagstor-14-gje.jpg|Beijing
China-Grosse Mauer-126-2012-gje.jpg|Great Wall of China
Dazu-Baoding Shan-220-No17-2012-gje.jpg|Dazu, Baoding Shan
Li-Flussfahrt-160-Huegel-2012-gje.jpg|Li river
Yangshuo-Weststrasse-36-2012-gje.jpg|Yangshuo
Longmen-Grotten-Fengxian Si-28-2012-gje.jpg|Luoyang, Longmen grottoes
Xian-Terrakotta-Armee-56-2012-gje.jpg|Xi'an, Terracotta Army‎‎
Shanghai-Skyline-40-fruehmorgens-2012-gje.jpg|Shanghai
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Newark

**An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Newark** a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Newark, Jersi Nowyth der uhelder. Drehevyans an uhella yn Newark yw National Newark Building a 34 leur, hag a omsav 465 ts (142 m) hag a veu kowlwrys yn 1931.

## Dhrehevyansow an uhella
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Memphis

**An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Memphis** a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Memphis, Tennessi der uhelder. Drehevyans an uhella yn Memphis yw 100 North Main a 37 leur, hag a omsav 430 ts (131 m) hag a veu kowlwrys yn 1965.

## Dhrehevyansow an uhella
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Cincinnati

**An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Cincinnati** a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Cincinnati, Ohio der uhelder. Drehevyans an uhella yn Cincinnati yw Carew Tower a 49 leur, hag a omsav 574 ts (175 m) hag a veu kowlwrys yn 1931.

## Dhrehevyansow an uhella
Cantonek

**Cantonek** (Chinek : 粵語 po 廣東話) ew yeth Sino-Tibetek cowsys gans nebes 71 milvil a dus en China (Hong Kong, Macau ha Guangdong).

## Fonologieth
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Cita Ebron Nowyth

**An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Cita Ebron Nowyth** a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Cita Ebron Nowyth, Ebron Nowyth der uhelder. Drehevyans an uhella yn Cita Ebron Nowyth yw Drehevyans Stat Emproreth a 102 leur, hag a omsav 1250 ts (381 m) ha 1472 ts (449 m) der uhelder y bynykal, yn Kres an Dre Manhattan hag a veu kowlwrys yn 1931.

 

## Dhrehevyansow an uhella

## Drehevyansow an uhella der uhelder an pynakyl

An rol ma a radheg touryow ebren yn Cita Evrek Nowyth selys war uhelder a’ga fynakyl, hag a syns y’ga mysk gwernow radyo hag ayrlorhow. Awos y vos possybyl prederi a dremynnow pennsernethek ha peulyow avel sojetus, yth yw gwell gans nebes diwysogyon tourow ebren an vaner ma a vusurans. Musurans uhelder pennsernethek savonek, hag a eske ayrlorhow yn uhelder drehevyans, yw synsys rag ententys komparek.

## Drehevyans an uhella dre vurjestra

## An uhella yn-dann dhrehevyans, unnverhes po profys
### Yn-dann dhrehevyans

### Unnverhes

### Profys

## Linen-dermyn a dhrehevyansow an uhella

## Gwelewgh ynwedh
* Delow an Frankedh
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Amarillo

**An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Amarillo** a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Amarillo, Teksas der uhelder. Drehevyans an uhella yn Amarillo yw Chase Tower a 31 leur, hag a omsav 374 ts (114 m) hag a veu kowlwrys yn 1971.
 
## Dhrehevyansow an uhella