open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Anchorage

**An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Anchorage** a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Anchorage, Alaska der uhelder. Drehevyans an uhella yn Anchorage yw Conoco-Phillips Building a 22 leur, hag a omsav 296 ts (90 m) hag a veu kowlwrys yn 1983.

 
## Dhrehevyansow an uhella
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Birmingham, Alabama

**An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Birmingham** a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Birmingham, Alabama der uhelder. Drehevyans an uhella yn Birmingham yw Wachovia Tower a 34 leur, hag a omsav 454 ts (138 m) hag a veu kowlwrys yn 1986.

 
## Dhrehevyansow an uhella
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Lubbock

**An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Lubbock** a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Lubbock, Teksas der uhelder. Drehevyans an uhella yn Lubbock yw Metro Tower a 20 leur, hag a omsav 274 ts (20 m) hag a veu kowlwrys yn 1955.
 
## Drehevyansow an uhella
Mekka

**Mekka** (Arabek: ‎مكة‎ *Makka*) yw cita yn Arabi Saoudek. Yma a-dro dhe 1,700,000 a dus ow triga yn Mekka.
Dhaka

**Dhaka** (Bengalek: ঢাকা‎ [ɖʱaka]) yw an brassa cita ha penncita Bangladesh. Yma a-dro dhe 12,000,000 a dus ow triga yn Dhaka.
Kolkata

**Kolkata** (Bengalek: কলকাতা‎ ['kolkat̪a]) yw cita yn Eynda. Yma a-dro dhe 15,000,000 a dus ow triga yn Kolkata.
Pennfolen/Darvosow y'n mis ma/Me

* 1 Me: Dydh Me
* 1 Me: Gool 'Obby 'Oss
* 5 Me: Cinco de Mayo
* 8 Me: Dons Blewak yn Hellys
* 9 Me: Dydh Europa
Marilyn Monroe

**Marilyn Monroe** (genys 1 Metheven 1926, marow 5 Est 1962) o gwarier amerikan geryes da.

## Fylmow

* *Dangerous Years* (1947) 
* *Scudda Hoo! Scudda Hay!* (1948) 
* *Ladies of the Chorus* (1948)
* *Green Grass of Wyoming* (1948) 
* *You Were Meant for Me* (1948) 
* *Love Happy* (1949) 
* *A Ticket to Tomahawk* (1950) 
* *The Asphalt Jungle* (1950) 
* *The Fireball* (1950) 
* *All About Eve* (1950)
* *Right Cross* (1950) 
* *Home Town Story* (1951) 
* *As Young as You Feel* (1951)
* *Love Nest* (1951) 
* *Let's Make It Legal* (1951)
* *We're Not Married!* (1952)
* *O. Henry's Full House* (1952) 
* *Clash by Night* (1952) 
* *Monkey Business* (1952) 
* *Don't Bother to Knock* (1952) 
* *Niagara* (1953) 
* *Gentlemen Prefer Blondes* (1953) 
* *How to Marry a Millionaire* (1953) 
* *River of No Return* (1954) 
* *There's No Business Like Show Business* (1954) 
* *The Seven Year Itch* (1955) 
* *Bus Stop* (1956) 
* *The Prince and the Showgirl* (1957) 
* *Some Like it Hot* (1959) 
* *Let's Make Love* (1960) 
* *The Misfits* (1961) 
* *Something's Got to Give* (1962)
Neil Armstrong

**Neil Armstrong** (5 mis Est 1930 — 25 mis Est 2012) o stervarner Amerikanek omdennys. Yn 1969 ev a dheuth ha bos an kensa den war an Loor.
Marco Polo

**Marco Polo** (genys 1254, marow 8 Genver 1324) o ergerdher ha marchont Italek. Rann a'n kynsa tus dhyworth Europa dhe wodriga Asi Est o ev.
Rol a dhrehevyansow an uhella yn Chicago

**An rol ma a dhrehevyansow an uhella yn Chicago** a wradheg tourow ebren y’n cita S.U. a Chicago, Illinois der uhelder. Drehevyans an uhella yn Chicago yw Sears Tower a 108 leur, hag a omsav 1,450.58 ts (442 m) ha 1,730 ts (527 m) der uhelder y bynykal, yn Chicago Loop hag a veu kowlwrys yn 1973.

## Dhrehevyansow an uhella

## Drehevyansow an uhella der uhelder an pynakyl

An rol ma a radheg touryow ebren yn Chicago selys war uhelder a’ga fynakyl, hag a syns y’ga mysk gwernow radyo hag ayrlorhow. Awos y vos possybyl prederi a dremynnow pennsernethek ha peulyow avel sojetus, yth yw gwell gans nebes diwysogyon tourow ebren an vaner ma a vusurans. Musurans uhelder pennsernethek savonek, hag a eske ayrlorhow yn uhelder drehevyans, yw synsys rag ententys komparek.
Pennfolen/Darvosow y'n mis ma/Metheven

* 4-6 Metheven: Diskwedhyans Ryal Kernow
* 6 Metheven: D-Day
* 14 Metheven: Trooping the Colour
* 16 Metheven: Dydh tas
* 22 Metheven: Kehysnos hav
Keffrysyans Rydh Europa

**Keffrysyans Rydh Europa** yw parti politek Senedh Europa. Partis kenedhlek gwlasow Europa yw eselyow, gans parti Kernow, Mebyon Kernow.

## Eseli

## Gwelewgh ynwedh
* Mebyon Kernow
* Senedh Europa

## Kevrennow yn-mes
* Gwiasva Keffresyans Rydh Europa
Kemper

*Rag an tirfurv, y hweller *Kemper (tirfurv)*


Penn-sita [[Kernow Vyghan]] yw *'Kemper'''.

Gwiasva Tre Gemper
Pasti

**Pastis** yw boes hengofek dybrys yn Kernow. Hedhyw yn Kernewek yma'n geryow "pasti", "hogen" ha'n ger hen "whyogen". Y re bue dybrys a-dhia an 18ves cansblóth hep dhowt, ha del hevel rak cansow a vledhynnyow kens. Yma lyes eghen a basti. Pastis hengofek a's teves fugen, kyk bowyn po on, patata, ervynen, onyonen ha puber. Nebes a's teves aval y'n corn rak gorfen prýs. Kyn na wruk pastis dos dyworth Kernow yn tallethfosek, y yw aswonys gans Kernow hedhyu. Yn gwyr, yma consayt der an Unyans Europek dhe wruthyl unwyth pastis kernewek dyworth kernow re wyr. Del vue gwres gans Champagne ha Mordhoshogh Parma.

## Hegoleth
Nevra ny dal corn "cresten" pasti bos dybrys, ha corn yw tewlys rag spyrysow tus bal, kravlostow, po tus mor marow.
Hayl Maria

Hayl Maria yw pysadow sans a hengof gans eglosyow Crystyon.

**Treylyans I** yn Kernewek Kemmyn gans Philip Knight:

:Hayl Maria, 
:leun a ras, 
:yma'n Arloedh genes; 
:bennigys osta yn mysk benynes, 
:ha bennigys yw froeth dha vrys, Yesu. 
:Maria sans, Mamm Dyw, pys ragon ni peghadoryon, 
:lemmyn hag yn eur agan mernans. Amen 

**Treylyans II** gans Andrew Climo-Thompson: yn Kernowek Unys Amendys.
:Hayl Marya, 
:lun a ras, 
:Dew ew genough why, 
:Yn mysk benennow benegys ough why ha'n frut agas brys, 
:Jesu, benegys yth ew. 
:Marya Sans, Mam a Dew, peseugh ragon pehadoryon ny, 
:lemmyn ha'n owr a'gan mermans. Amen.

## Pennfentynyow
Keynvor

**Keynvor** yw lown bras hyli yntra brastiryow ha moryow. Keynvor Hebask yw an brassa keynvor y'n bys.

## Keynvoryow
*Keynvor Arktek
*Keynvor Dyghow
*Keynvor Eynda
*Keynvor Hebask
*Keynvor Iwerydh
Nil

An **Nil** (Arabek: النيل *an-nīl*) yw avon yn Afrika. An hirra avon y'n bys yw hi (6,853 km).

## Gwlasow
*  Ejyp
*  Soudan
*  Ethiopi
*  Ouganda
*  Kenya
*  Rwanda
*  Burundi
*  Tanzania
*  Repoblek Werinel Kongo

## Imajys

File:Nile.jpg|An Nil dhyworth skath, yntra Luxor hag Aswan yn Ejyp
File:Africa11 016.jpg|An Nil yn Ouganda
File:View from Cairo Tower 31march2007.jpg|An Nil yn Cairo, penncita Ejyp
File:River Nile route.jpg|Mappa Afrika Est, gans desedhans an Nil Gwynn ha'n Nil Glas


## Media

File:Nile-River1.ogg|Vu avon ha menydh war an Nil
File:Nile-River-Cruise.ogv|Pobel ow triga war lannow an Nil
Avon Amazon

**Avon Amazon** (Spaynek ha Portyngalek: *Rio Amazonas*) yw avon yn Amerika Dheghow. An nessa hirra avon y'n norvys yw hi hag yma an brassa dalghedh a dhowr dhedhi. Res dowr an Amazon yw a-dro dhe ugens kansrann res dowr y'n norvys.

Lester an Amazon yw ynter 1.6 ha 10 kilometer (0.99 ha 6.2 mi) yn poynt isella y'n vlydhen, mes moy ages 48 km (30 mi) dre prys glyb.

Nyns eus pons dres an Amazon. Nyns yw hemma awos lester an avon - y fia posybel drehevel pons dres avon rag brassa rann hy hys, mes yma boghes tre po fordh saw gwylgoes.

## Avonyow maga

## Gwlasow
*  Brasil
*  Bolivi
*  Kolombi
*  Perou
An Credian

**An Credian** yw menegyans a gryjyans y'n Kristonedh a-varr.

## Treylyans gans John Boson 1720

:The Beleife The’ram Credia en Deiu Tâz ol ner, 
:Guilver an Neue ha an Aoar ha en Ihesu Chriest mâb Kâr e vonyn  
:Arleth Ny, Pee vo Denethes der Spiriz Sanz, Ginnez vrt Mathet Marian. 
:Perthez dad’n Ponshioz Pylat vo Crowsiez Maro, ha Kleithez. e deskenias en Iffarn an Tridzia dêth, 
:E Thasurras vrt an Beth. 
:E Gavorras en Neue. 
:E Sethas vor bar dihow Deiu Tâz ol ner. 
:Nenna E vedn toze tha Ri Brez vor an Beau ha Maro. 
:The’ram Credia en Spiriz Sanz a Sanz Egliz dres an Beas-Kontiliow Sanzow-Gaffans Peha. 
:Thasurrans an Corf, ha Bownas heb duath: Amen-Della Beth a.

## Treylyans gans Thomas Boson 1710
:Me A Crege en Deu an Taz vlnerth, 
:Neb a wraz an Nefe, ha Nore, ha en Jesu Crest Eh mab E whonen An Arlith ny, 
:Denethes Dar an Speris zance, 
:Gennes an Maiteth Marrian, gath dar E galarrou dadne Pontious Pilat Creages war an Grouse, Marrou, ha inclithes, 
:Eaue gath an dore do Efferne, 
:ha an trugga deth Eau derauas arta durt an Marrow, 
:ha gath Man do Nefe, ha Enna ma setha war dorne dyhou(-zen)
:an Taz vlnerth ha deveza lena Eaue ra doaz do gule Compuster do an beau ha Marrou.
:Thera ve Crege en Speres zance, ha en Egles beneg[as] ha an 
:Cuntillian an zanzo ha en gava an pehazou, 
:deraffa an Corfe ha an Bounance rag Neveravenitha  
:An Delna re 

## Compollans
Tamilek

**Tamilek** (தமிழ் *tamiḻ*) yw yeth Dravidek kewsys gans nebes 66 milvil a dus yn Eynda, Sri Lanka ha Singapour.
Hynwyn teylu kernewek

## Dalleth ystorek

Hynwyn teylu kernewek a dhallethas y'n Oesow Kres. Pobel sempel ny wruk cafos hynwyn teylu mes, del aven, bryntynsys a'n jeva hynwyn teyu avar yn ystory. Ef ny vue bys an Oesow Kres dewetha a vue porres dhe gafos hanow teylu. Hynwyn teylu o a fundyas dres Kernow dre an deweth an 15ves kansblydhen yn lyklod oll.
Pennfolen/Darvosow y'n mis ma/Gortheren

* 1 Gortheren: Dydh Kanada yn Kanada
* 4 Gortheren: Dydh Anserghogeth y'n Statys Unys
* 13 Gortheren: Diskwedhyans Stedhyan
* 14 Gortheren: Dydh Bastille yn Pow Frynk
Christ's Hospital

**Christ's Hospital** yw skol ogas dhe Horsham yn Sussex, Pow Sows. Edward VI a Bow Sows o fondyer an skol.
Pennfolen/Darvosow y'n mis ma/Est

* 1a seythun: Eisteddfod Kenedhlek Kembra
* 1 Est: Dydh Kenedhlek yn Swistir
* 8-15 Est: Seythun Aberfal
* 9 Est: Dydh Benenes Kenedhlek yn Afrika Dhyhow
* 31 Est: Gool Pysk Lulynn
Lannvorek

**Lannvorek** (yn ) yw tre vyghan orth konna-tir an Kernow, Breten Veur. 

## Kevrennow yn-mes
* Gwiasva soedhogel
Montroulez

**Montroulez** yw tre yn Breten Vyhan, ynter Treger ha Leon.

Gevellys yw gans Truru (Kernow)

Gwiasva Tre Vontroulez
Saunders Lewis

**Saunders Lewis** (John Saunders Lewis) (Hedra 15, 1893 - Gwynngala 1, 1985) o bardh, skrifer gwariow, istorior ha breusyas lyenn Kembra. Fondyer Plaid Cymru o ev ynwedh.
Leonardo da Vinci

**Vincent di Ser Piero da Vinci** (15 mis Ebryl, 1452 – 2 mis Me, 1519) o godhonydh, kalkor, jynnweythor, dismygyor, lymner, gravyer, pennser, losonydh, korfonydh, ilewydh ha skrifer Italek. Yth o ev deskrifys menowgh avel patron den Renaissance.

Ev a veu genys y'n tre Vinci, Florens. Mab noter Piero da Vinci ha trevesiges Caterina o ev, hag ev a veu adhyskys gans lymner Verrocchio. Wostalleth ev a oberas rag Ludovico il Moro yn Milano, mes diwettha ev a oberas yn Rom, Bologna ha Venezia ynwedh.

Aswonnys yn kynsa yw ev avel lymner. Yma dhodho lymnansow geryes pur dha, rag ensompel an Mona Lisa, an Diwettha Soper, an Den Vitruve, ha'n Gwrians Adam. Hedhyw yma martesen 15 a'y oberow art yn bosva.

Yth o ev an konsevyor askell-dro, tank, galloes howlyek, rekner ha traow erell. 

Y ferwis ev war 2 mis Me 1519 yn Amboise, Pow Frynk.
Brechiek

Yma **Brechiek** () yn Ynysek Syllan.

## Tus
* 1841 - 214 
* 1861 - 185 
* 1871 - 158 
* 1881 - 175 
* 1891 - 174 
* 1901 - 175 
* 1911 - 191 
* 1921 - 134 
* 1931 - 134 
* 1951 - 131 
* 1961 - 118 
* 1971 - 106 
* 1981 - 118 
* 1991 - 110 
* 2001 - 142
Aganas

Yma **Aganas** (po ***St Agnes*** yn Sowsnek) yn Ynysek Syllan.

## Tus
* 1841 - 243 
* 1861 - 200 
* 1871 - 179 
* 1878 - 150
* 1881 - 148 
* 1891 - 130 
* 1901 - 134  
* 1911 - 102  
* 1921 - 101  
* 1931 - 78  
* 1951 - 78  
* 1961 - 85 
* 1971 - 63  
* 1981 - 80 
* 1991 - 90  
* 2001 - 73
Bryher

Yma **Bryher** yn Ynysek Syllan.

## Tus
* 1841: 121
* 1851: 34 tre
* 1861: 115
* 1871: 104
* 1881: 103
* 1891: 91
* 1901: 97
* 1911: 113
* 1921: 101
* 1931: 64
* 1951: 117
* 1961: 66
* 1971: 57
* 1981: 66
* 1991: 80
* 2001: 92

## Devydnow
Vincent van Gogh

**Vincent Willem van Gogh** (30 mis-Meurth 1853 - 29 mis-Gortheren 1890) o lymner Iseldiryek an movyans *Post impressionism*. Lymner aswonnys yn ta yw ev hedhyw, ha lemmyn geryes da yw y lymnansow, yth esons i yn mysk an kerra y'n norvys.

Yn y vewnans yth o ev dyskador ha marchont art, ny dhallathas ev y resegva art bys an oes 27 bloodh. Byttegyns, yn termyn an diwettha deg bloodh y vewnans ev re wrys moy ha 2,000 oberow art.

Y ferwis ev yn y weli yn Auvers-sur-Oise, Pow Frynk. 37 bloodh o ev.
Annet

**Annet** yw ynys yn Ynysek Syllan a-dro dhe 1&nbsp;km dhe'n west a Aganas. Yma enep a 22&nbsp;hektar dhodho.
Dyves

**Dyves** (Kembreg: *Dyfed*) yw kyfythyes keverang Kembry. Dyworth 1974 bys 1996, ef a vue keverang, gans keverang konsel, hag a vue dyberthys yn whegh pastellow bro

Ef a vue shapyes kensa yn 1974 yn dan an governans a'n le gwyth 1972 del merger an keverangow menystransek Konteth Penfro ha (an mogha) Konteth Ceredigion.
Empire State Building

An **Empire State Building** (*Drehevyans Stat Emproreth*) yw drehevyans yn Evrek Nowyth, Statys Unys. An uhella drehevyans y'n cita yw ev (381 meter).
Arwodhow diwyethek

**Arwodhyow diwyethek** yw arwodhyow kevys yn moy ages unn yeth.

## Oriel liwyans

Restren:Road signs bilingual Breton in Quimper.jpg|Arwodhyow diwyethek Kemper, Breten Vyghan
Restren:Sanas.jpg|Arwodhyow diwyethek yn Ranndir Ugheldir Alban
Restren:Hay-on-Wye sign.jpg|Y Gelli, Kembra
Restren:Cork-14-Oliver Plunkett Street-Schild zweisprachig-2017-gje.jpg|Cork Iwerdhon
Restren:Road_sign_in_Seaton,_Cornwall.jpg|Arwodh dhiwyethek yn Seythin, Kernow
Restren:Doolish_2013_22.jpg|Arwodh fordh, Manow
Keskowethyans an Taves Kernewek

**Keskowethyans an Taves Kernewek** ew kowethyans rag avoncya an dasserhyans Kernowek, yn arbennek an Furv Skrifys Savonek.

### Gwiasva
* Maga Kernow
Huang Xianfan

**Huang Xianfan** (Chinek:黄現璠/黄现璠; 13ves a vis Du 1899 – 18ns a vis Genver 1982) o skoler istori Chinek y'n 20ves kansblydhen, skrifer yn yeth Chinek a Istori Zhuang(General History of the Zhuang).

## Hengov
Genys veu yn vlydhen 1899 yn Guangxi, China, mes yn Fusui y trigys ev mar flogh. Ev a studhyas gans Skol Nanning (1922-1926; Nanning yw cita ha pennsita Guangxi yn China)yn Guangxi, Beijing Normal University(1926-1935) ha Tokyo emperoureth University(1935-1937) yn Nihon. Dyskador a istori Chinek eth ev ha bos. Ev a wrug dyllansow a nebes tekstow istori Chinek, y'ga mysk Istori yeth Chinek(1932-1934) ha Istori Zhuang(1957,1988).

## Rol a'y Skrifennow
* «Outline of Chinese History».Beiping Culture Society, 1932-1934 
* «Brief Introduction on Tang Dynasty». The Commercial Press,1936 
* «Save Nation Movement of Tai-Xue students in Song Dynasty».The Commercial Press,1936
* «Brief History of the Zhuang». Guangxi Peoples’s Press,1957 
* «No Slave Society in Chinese History». Guangxi Normal University Press,1981 
* «Nong Zhi Gao». Guangxi Peoples’s Press,1983 
* «General History of the Zhuang».Guangxi National Press,1988 
* «the Introduction on Chinese Ancient Books». Guangxi Normal University Press,2004
* «A Critical Biography of Wei Baqun».Guangxi Normal University Press,2008

## Kevrennow yn-mes
* Chinek:Skoler istori Chinek: Huang Xianfan. www.china.com.cn/中国网 http://www.china.com.cn/aboutchina/zhuanti/zzfq08/2008-12/08/content_16914964.htm 
* Chinek:www.people.com.cn/人民网 - 中国政府新闻 https://web.archive.org/web/20110828191933/http://gov.people.com.cn/GB/46728/84059/84063/7228493.html
Kresvor

An **Kresvor** po **Mor Kres** yw mor ynter Europa, Asi hag Afrika. Enep an mor yw a-dro dhe 2,500,000 km².
Dan Rogerson

**Daniel John Rogerson** yw Esel an Senedh rag Kernow Gledh. Esel a'n Parti Livrel-Werinel yw ev. Ev a veu genys yn 23ens a vis Gortheren 1975 ha trigys yw yn Lannstefan. Ev yw yowynkka Esel an Senedh yn Chi an Gemmynyon, Westminster.

Yn 2005 ha 2010, ev a de aga liow avel Senedhoryon yn Kernewek gans an geryow ma: 


:"My a le gans Dyw Ollgalloesek dell vydhav len ha perthi omrians gwir dhe Hy Braster an Vyghternes Elisabeth, hy Erys ha Sywyoryon, herwydh an lagha. Ytho Dyw re'm gweresso."https://web.archive.org/web/20060622210323/http://www.cornish-language-news.org/viewnewssection.asp?lang=3
Qin Shi Huang

**Qin Shi Huang** (259 KP - 210 KP) o kensa emperour Chyna. He ha Li Si a wrüg stues amendyansow muer yn economy hag yn polytek, hag y a omgemeras keweythow cawrüs, rag sampel an kensa versyon a'n "Fos Veur China".
Venis

**Kerwenes** (Latineg *Venetae*, Gweneseg *Venesia* po *Venexia*, Italeg *Venezia*) yw sita war ynysow yn morlogh aberow Brenta ha Piave. Herwydh an hengov, y feu selys Kerwenes y'n 6ves kansblydhen gans foesygyon a'n tir bras. Y teuth Kerwenes dhe vones potestas a vri yn kenwerth ha marnorieth, ha'y gorholyon ow trehedhes porthow Kernow. Y skrifa lyskannasow Kerwenes derivasow ewn lowr yn kever studh Kernow, dres eghenn herwydh yeth ha krysyans.
Musée d'Orsay

An **Musée d'Orsay** yw gwithti yn Paris, Pow Frynk. Ygerys veu yn 1986. Ev a wra gorheri 57,400 m². Godrigys veu gans 3,200,000 a dus yn 2007.

## Kevrennow
* Gwiasva Musée d'Orsay
Mor Du

An **Mor Du** yw mor ynter Europa hag Asi. Yma whegh bro a-dro dhe'n Mor Du: Bulgari, Pow Grouzi, Roumani, Russi, Turki ha Ukrayn.
Parti Kenedhlek Alban

**Parti Kenedhlek Alban** (*Pàrtaidh Nàiseanta na h-Alba*) yw parti gwlasek a genedhlogyon albanek. Yma dhedha 63 esel a Senedh Alban, 48 esel a Senedh Ruwvaneth Unys, ha 3 esel a Senedh Europa. Lewydh an parti yw Nicola Sturgeon.

An parti a skoodh anserhogeth Alban a-ji dhe'n Unyans Europa ha sosialiseth werinel.
Papynjay-tredan

**Papynjay-tredan** po **jynn-gorthebi** yw devis rag sonskrifa negysyow pellgows pan na vydh an perghennek a-ji.
Kroatek

**Kroatek** yw yeth Slavek kewsys yn Kroati, Bosni–Hercegovina ha gwlasow kentrevek. Ev yw pur haval dhe Serbek ha Bosnek.
Kroateg alfabeto (1830.)

Image:Latin alphabet Aa.svg|(**a**)
Image:Latin alphabet Bb.svg|(**be**)
Image:Latin alphabet Cc.svg|(**ce**)
Image:Latin alphabet Čč.png|(**če**)
Image:Latin alphabet Ćć.svg|(**će**)
Image:Latin alphabet Dd.svg|(**de**)
Image:Latin alphabet Dždž.png|(**dže**)
Image:Latin alphabet Đđ.svg|(**đe**)
Image:Latin alphabet Ee.svg|(**e**)
Image:Latin alphabet Ff.svg|(**ef**)
Image:Latin alphabet Gg.svg|(**ge**)
Image:Latin alphabet Hh.svg|(**ha**)
Image:Latin alphabet Ii.svg|(**i**)
Image:Latin alphabet Jj.svg|(**je**)
Image:Latin alphabet Kk.svg|(**ka**)
Image:Latin alphabet Ll.svg|(**el**)
Image:Latin alphabet Ljlj.png|(**elj**)
Image:Latin alphabet Mm.svg|(**em**)
Image:Latin alphabet Nn.svg|(**en**)
Image:Latin alphabet Njnj.png|(*čitamo:* **enj**)
Image:Latin alphabet Oo.svg|(**o**)
Image:Latin alphabet Pp.svg|(**pe**)
Image:Latin alphabet Rr.svg|(**er**)
Image:Latin alphabet Ss.svg|(**es**)
Image:Latin alphabet Šš.png|(**eš**)
Image:Latin alphabet Tt.svg|(**te**)
Image:Latin alphabet Uu.svg|(**u**)
Image:Latin alphabet Vv.svg|(**ve**)
Image:Latin alphabet Zz.svg|(**ze**)
Image:Latin alphabet Žž.png|(**že**)
Image:Latin alphabet i+e.svg|(*i(j)e*)
Image:Latin alphabet r+r.svg|(*ŕ*)
Houston, Teksas

**Houston** yw an brassa cita yn Teksas, Statys Unys. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 2,304,580.

An cita a veu fondys yn 1837 gans an vreder Augustus Chapman Allen ha John Kirby Allen.
Chicago, Illinois

**Chicago** yw an vrassa cita yn Illinois, Statys Unys. An cita a veu ynkorforys yn 1837.


Restren:2011-08-07 2000x3000 chicago from skydeck.jpg
Restren:Full chicago skyline.jpg
Restren:Robie House.jpg
Restren:State Street Bridge 060415.jpg
Restren:CTA red line rerouted.jpg
Restren:Portillos Italian Beef Sandwich.jpg
Restren:Templo Baha'i.jpg
Restren:Marina City--Chicago Illinois Aug 2006.jpg
Restren:ChicagoRiverGreenStPatricks.jpg
Restren:Chicago-style hot dog 2.jpg
Restren:2005-10-13 2880x1920 chicago above millennium park.jpg
Restren:Ohare Neon Walkway.jpg


## Gwiasva
* www.cityofchicago.org
Est Kres

An **Est Kres** (yn Arabek الشرق الأوسط, yn Ebrow המזרח התיכון) yw bagas a wlasow yn Asi hag Afrika, yntra'n Keynvor Eyndek ha'n Mor Kres.

## Gwlasow y'n Est Kres
* Arabi Saoudek
* Bahreyn
* Ejyp
* Irak
* Iran
* Jordan
* Katar
* Koweyt
* Lebnon
* Oman
* Pakistan
* Palestayn (Konna Gasa ha'n lann West)
* Pennternasedh Unys Arabek
* Syri
* Yemen
* Ysrael

## Gweles ynwedh
* Asi Kres
* Asi Soth
* Asi Est
Lordi

**Lordi** yw band rokk a Bow Finn. Eseli Lordi yw Mr. Lordi, Amen, Hella, Mana hag Hiisi.

## Sidiow

* *Napalm Market* (1993)
* *Bend Over and Pray the Lord* (1997)
* *Get Heavy* (2002)
* *The Monsterican Dream* (2004)
* *The Arockalypse* (2006)
* *Deadache* (2008)
* *Babez For Breakfast* (2010)
* *To Beast or Not To Beast* (2013)
* *Scare Force One* (2014)
* *Monstereophonic – Theaterror vs. Demonarchy* (2016)
* *Sexorcism* (2018)
* *Killection* (2020)
* *Lordiversity* (2021)
Bro Leon

Onan a naw pow istorek Breten Vyghan yw **Leon** (Bretonek: *Bro-Leon*).

Kastell-Paol yw hy fennsita istorek, ha Paol Aorelian yw hy thasogyon.

Yma yn Leon ynwedh porth Rosko.
Kastell-Paol

Pennsita Leon yw **Kastell-Paol**.

Gevellys yw gans Penarth (Kembra).

Sen Paol Aorelian yw hy thasek.

Gwiasva Tre Gastell-Paol
Rosko

Tre a Vreten Vyghan, yn Leon, yw **Rosko**.

A Rosko y has gorholyon  war-tu Aberplymm, yn Pow Sows, ryb Kernow.

Gwiasva Tre Rosko
Confucius

**Confucius** (Chinek: 孔子; pinyin: Kǒng zǐ) (551 BC – 479 BC) o prederyor Chinek ha filosofer kowethasek, neb a dhyskasow ha filosofi re janjys yn town tybyansow ha bewnans Chinek, Koreek, Japanek ha Vietnamek.
Strollad Breizh

**Strollad Breizh** (Frynkek: *Parti breton*) yw parti politek gwlasek a genedhlogyon vretonek.

## Gwiasva

* Parti Breton / Strollad Breizh (Bretonek)
Herman Van Rompuy

**Herman Van Rompuy** (genys 31 mis Hedra 1947) yw kensa lewydh Konsel Europek a-dhia 1 mis Kevardhu 2009. Ev o penn-menyster Pow Belg ynter 30 mis Kevardhu 2008 ha 25 mis Du 2009.

## Kevrennow yn-mes
* Blog personel Herman Van Rompuy (yn Iseldiryek)
* Gwiasva penn-menyster Pow Belg (yn Iseldiryek hag yn Frenkek)
Mirante do Vale

An **Mirante do Vale** (Miranti du Vali) yw drehevyans yn São Paulo, Brasil. An uhella drehevyans y'n cita yw ev (170 meter).
Burj Khalifa

**Burj Khalifa** (Arabek: برج خليفة) yw drehevyans yn Dubai, Pennternasedh Unys Arabek. An uhella drehevyans y'n norvys yw ev (828 meter).
Dubai

**Dubai** (Arabek: دبيّ *Dubayy*) yw onan a'n seyth emireythow ha cita yn Emireythow Unys Arabek. Yma a-dro dhe 3,790,000 a dus ow triga yn Dubai, hag yma an uhella drehevyans y'n norvys, an Burj Khalifa, ena.
Phoenix

**Phoenix** (*leverys /ˈfiːnɪks/*) yw an brassa cita ha'n benncita yn Arisona, Statys Unys. An cita a veu ynkorforys yn 1881. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 1,608,139.

## Gwiasva
* www.phoenix.gov
Konteth Autauga, Alabama

**Konteth Autauga** yw konteth yn Stat Alabama yn Statys Unis Amerika. Poblans an Konteth yn niverans 2008 o 50,364 a dus.
Konteth Baldwin, Alabama

Yma **Konteth Baldwin** () desedhys yn stat Alabama. Henwys rag , an konteth a veu gwrys yn 1809. Poblans an konteth yn niveryans 2000 o 140,415.
Rheinland-Pfalz

**Rheinland-Pfalz** yw stat yn Almayn. Poblans an stat yn niverans 2007 o 4,049,000 a dus. Mainz yw an bennsita.
Baden-Württemberg

**Baden-Württemberg** yw stat y'n Soth West a Almayn. Yn 2007, poblans an stat yw 10 775 000. Stuttgart yw an bennsita.
## WWW
* https://www.baden-wuerttemberg.de/
Mecklenburg-Vorpommern

**Mecklenburg-Vorpommern** yw stat yn Almayn. Yn 2009, poblans an stat o 1 569 000. Schwerin yw an bennsita.
Marlene Dietrich

**Marlene Dietrich** (27 mis Kevardhu 1901 – 6 mis Me 1992) o gwariores ha kanores almaynek.

## Fylmow
* *Im Schatten des Glücks* (1919)
* *Love Tragedy* (1923)
* *The Little Napoleon* (1923)
* *Man by the Wayside* (1923)
* *Leap Into Life* (1924)
* *Dance Mad* (1925)
* *The Bogus Baron* (1926)
* *[[Manon Lescaut]]* (1926)
* *Madame Doesn't Want Children* (1926)
* *A Modern DuBarry* (1927)
* *Chin Up, Charley!* (1927)
* *His Greatest Bluff* (1927)
* *Cafe Electric* (1927)
* *Princess Olala* (1928)
* *Dangers of the Engagement Period* (1929)
* *I Kiss Your Hand Madame* (1929)
* *The Woman One Longs For* (1929)
* *The Ship of Lost Men* (1929)
* *[[Der blaue Engel|The Blue Angel]]* (1930)
* *[[Morocco (1930 movie)|Morocco]]* (1930)
* *[[Dishonored]]* (1931)
* *[[Shanghai Express (Film)|Shanghai Express]]* (1932)
* *[[Blonde Venus]]* (1932)
* *[[The Song of Songs]]* (1933)
* *[[The Scarlet Empress]]* (1934)
* *The Fashion Side of Hollywood* (1935)
* *[[The Devil is a Woman]]* (1935)
* *I Loved a Soldier* (1936)
* *[[Desire (1936 film)|Desire]]* (1936)
* *[[The Garden of Allah (film)|The Garden of Allah]]* (1936)
* *[[Knight Without Armour]]* (1937)
* *[[Angel (1937 film)|Angel]]* (1937)
* *[[Destry Rides Again]]* (1939)
* *[[Seven Sinners]]* (1940)
* *[[The Flame of New Orleans]]* (1941)
* *[[Manpower (1941 film)|Manpower]]* (1941)
* *The Lady Is Willing* (1942)
* *[[The Spoilers (1942 film)|The Spoilers]]* (1942)
* *[[Pittsburgh (1942 film)|Pittsburgh]]* (1942)
* *[[Show Business at War]]* (1943)
* *[[Follow the Boys]]* (1944)
* *[[Kismet (1944 film)|Kismet]]* (1944)
* *[[Martin Roumagnac]]* (1946)
* *[[Golden Earrings]]* (1947)
* *[[A Foreign Affair]]* (1948)
* *[[Jigsaw (1949 film)|Jigsaw]]* (1949) (kameo)
* *[[Stage Fright (film)|Stage Fright]]* (1950)
* *[[No Highway in the Sky]]* (1951)
* *[[Rancho Notorious]]* (1952)
* *[[The Monte Carlo Story]]* (1956)
* *[[Around the World in Eighty Days (1956 film)|Around the World in Eighty Days]]* (1956) (kameo)
* *[[Witness for the Prosecution]]* (1957)
* *[[Touch of Evil]]* (1958)
* *[[Judgment at Nuremberg]]* (1961)
* *Black Fox: The True Story of Adolf Hitler* (1962)
* *[[Paris, When It Sizzles]]* (1964) (kameo)
* *[[An Evening With Marlene Dietrich]]* (*I Wish You Love*) (1972)
* *[[Schöner Gigolo, armer Gigolo|Just a Gigolo]]* (1979)
* *[[Marlene (1984 film)|Marlene]]* (1984)
Charlie Chaplin

**Charlie Chaplin** (16 mis Ebryl 1889 – 25 mis Kevardhu 1977) o gwarior ha gwrier a fylmow sowsnek geryes da.

## Fylmow
* 1914: Making a Living
* 1916: The Floorwalker
* 1916: The Fireman
* 1916: The Vagabond
* 1916: One A.M.
* 1916: The Count
* 1916: The Pawnshop
* 1916: Behind the Screen
* 1916: The Rink
* 1917: Easy Street
* 1917: The Cure
* 1917: The Immigrant
* 1917: The Adventurer
* 1918: A Dog's Life
* 1918: The Bond
* 1918: Shoulder Arms
* 1919: Sunnyside
* 1919: A Day's Pleasure
* 1921: The Kid
* 1921: The Idle Class
* 1922: Pay Day
* 1923: The Pilgrim
* 1925: The Gold Rush
* 1928: The Circus
* 1931: City Lights
* 1936: Modern Times
* 1940: The Great Dictator
* 1947: Monsieur Verdoux
* 1952: Limelight
* 1957: A King in New York
Nordrhein-Westfalen

**Nordrhein-Westfalen** yw stat yn Almayn. Poblans an stat yn niverans 2009 o 17 920 000 a dus. 

Düsseldorf yw an bennsita.
Sachsen

**Sachsen** yw stat yn Almayn. Poblans an stat yn niverans 2008 o 4 192 700 a dus. Dresden yw an bennsita.
Thüringen

**Rydhstat Turingi** (Almaynek: Freistaat Thüringen) yw stat keffrysek (Almaynek: Bundesland) yn Almayn. Poblans an stat yn niverans 2008 o 2,278,136 a dus. Trigys yn Almayn kresel yw Turingi. 
Erfurt yw an bennsita. 

Aswonys yw Turingi gans an les-hanow "Kolon wyrdh a Almayn" (*das grüne Herz Deutschlands*) awos yma'n Gooswik Duringi (Thüringer Wald) ow korheri lower a'n stat.
Mainz

Pennsita o Rheinland-Pfalz yn Almayn yw **Mainz** (Frenkek: *Mayence*, Latin: *Moguntiacum*). Yn 2007, poblans an sita o 200,234.

An Romanyon a fondyas an dre a-dro dhe 13 kyns OK. 

## Gwelewgh ywedh
* Johann Gutenburg
* Penneglos Mainz

## Kevrennow yn-mes
mainz.de
Gool Peran

**Gool Peran** yw dedh kenedhlek Kernow, sensys war'n 5ves mis Meurth pub bledhen. Henwys yw an dedh rag onen a sensow tasek Kernow, Peran, an sens rag sten.

## Devedhyans
Gool Peran a wrug dalleth avel onen a'n lies gool stenoryon solempnys gans tus bal Kernow. Yma golyow stenoryon erel pecar ha Gool Peran ow comprehendya Gool Picrous ha Chewidden. Nyns eus meur a dhescrifans orth hengovyon dibarow an jedh-ma. Bettegens, yma notyes gans meur a dus an consumyans bras a dhiwes ha boos dres an gool. An dedh woja Gool Peran a veu godhvedhys dre meur a dus en Sowsnek avel 'Mazey Day', termyn eus usyes lebmyn gans an gool dasserghyes Golowan en Pensans. An lavar en Sowsnek 'drunk as a perraner' ('mar vedhow avel peranyer') a veu usyes en Kernow a'n 19ves cansvledhen rag descrifa tus a wrug eva meur a alcohol.

## Solempnyansow arnowyth
Solempnyans arnowyth Gool Peran avel arwodh kenedhlek a Gernowyon a wrug dalleth orth diwedh an 19ves cansvledhen ha dalleth an 20ves cansvledhen, pan'th o whans dhe dhasvewansydhyon Geltek ri dhe dus Kernow dedh kenedhlek pecar ha'n dedhyow ujy solempnys en kenedhlow erel. Dhia an 1950s, an gool yw gyllys moy ha moy solempnys, ha dhia dalleth an 21ves cansvledhen, yma ogas dhe bub kenedhel Kernow ow senjy neb sort a solempnyans rag Gool Peran. Baner Peran yw gwelys ynwedh war an jedh-ma.

Gool Peran yw solempnys pub bledhen ynwedh en Grass Valley, Californya, Statys Unys, rag onoura tus bal dhyworth Kernow a wrug kemeres radn en istory an le ow talleth en cres an 19ves cansvledhen.

## Degol sodhogel
En 2006, Dan Rogerson, esel kernowek Senedh an RU, a wrug govyn orth an governans dhe wul an 5ves a vis Meurth degol sodhogel en Kernow rag ajon solempnyansow rag Gool Peran. Moy a-dhiwedhes, yth esa pejadow rag an gool. Nebes oberoryon consel Bosvena a veu res an gool en 2006, hag y feu lies gorholeth ha pejadow rag degol sodhogel kernowek war an 5ves a vis Meurth. Dhia 2009, Consel Tre Pensans a wrug ri dh'y arfedhysogyon gool kebmyn woja keskerdh a'n Kesunyans Keltek.
1 Genver

**1a mis Genver** yw an kensa dydh y'n kalander gregorek. Yma 364 dedh gesys y'n vledhen (365 yn bledhenyow lamm).

## Darvosow
* 1765: An Università di Corsica a eger yn Corti, Korsika.
* 1912: An Repoblek China yw fondys.
* 1942: An Diskleryans gans Kenedhlow Unys yw sinys gans hwegh warn ugens kenedhel.
* 1973: An Ruwvaneth Unys, Wordhon ha Danmark a jun an Unyans Europek.
* 1981: Pow Grek a jun an Unyans Europek.
* 1986: Spayn ha Portyngal a jun an Unyans Europek.
* 1993: Chekoslovaki a fols dhe vos ha dos Pow Chek ha Slovaki.
* 1995: Swedherwyk, Estrych ha Pow Finn a jun an Unyans Europek.
* 1999: An euro yw fondys.
* 2006: Bulgari ha Roumani a jun an Unyans Europek.

## Genesigethow
* 1511 – Henry, Duk Kernow (m. 1511)
* 1557 – István Bocskay, Prins Transylvani (m. 1606)
* 1638 – Emperour Go-Sai a Japan (m. 1685)
* 1752 – Betsy Ross, sewyades Amerikanek (m. 1836)
* 1814 – Hong Xiuquan, sordyas Chinek (m. 1864)
* 1895 – J. Edgar Hoover, lewydh FBI (m. 1972)

## Mernansow
* 1515 – Mytern Louis XII a Pow Frenk (g. 1462)
* 1782 – Johann Christian Bach (g. 1735)

## Golyow
* Dydh Kalans
4 Genver

**4a mis Genver** yw an peswara dydh y'n kalander gregorek. Yma 361 dedh gesys y'n vledhen (362 yn bledhenyow lamm).

## Darvosow

## Genesigethow
* 1643 - Syr Isaac Newton († 1727) 

## Mernansow
* 1248 - Sancho II, Myghtern Portyngal, 40

## Golyow
Dallas

**Dallas** yw cita yn Teksas, Statys Unys. An cita a veu fondys yn 1841 hag ynkorforys yn 1856. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 1,304,379.
2 Genver

**2a mis Genver** yw an nessa dydh y'n kalander gregorek. Yma 363 dedh gesys y'n vledhen (364 yn bledhenyow lamm).

## Darvosow
* 1871 – Amadeus I a dheu ha bos Myhtern Spayn
* 1942 – Nessa Bresel an Bys: Manila yw kechys gans soudoryon japanek.
* 1955 – Lewydh Panama yw moldrys.
* 1959 – Luna 1, an kensa jynn-efanvos dhe dhrehedhes an Loor ha resegva an Howl, yw lonchys gans an URSS.

## Genesigethow
* 1895 – Yurl Folke Bernadotte, lyskannas swedherwek (m. 1948)
* 1944 – Prins Norodom Ranariddh, politeger kambojek
* 1955 – Vivien Savage, kanores frenkek
* 1968 – Cuba Gooding, Jr., gwarier amerikanek

## Mernansow
* 1557 – Pontormo, lymner italek (g. 1494)
* 1861 – Myhtern Frederick William IV a Prussi (g. 1795)
* 1963 – Jack Carson, gwarior amerikanek (g. 1910)

## Golyow
* Nessa dedh a Hogmanay yn Alban (dy'gool kemmyn)
* Dy'gool kemmyn yn Sloveni
* Dy'gool kemmyn yn Serbi
* Dy'gool kemmyn yn Mordir Nowyth
3 Genver

**3a mis Genver** yw an tressa dydh y'n kalander gregorek. Yma 362 dedh gesys y'n vledhen (363 yn bledhenyow lamm).

## Darvosow

## Genesigethow
* 106 kyns OK - Cicero, filosofer Romanek
* 1956 - Mel Gibson, gwarier

## Mernansow
* 1322 - Philippe V, Myhtern Pow Frynk

## Golyow
Montreal

**Montreal** yw an brassa sita yn Kebek, Kanada. Yn 2006, poblans an sita o 1,620,693.

An sita a veu fondys yn 4 Me 1642.
Powys

**Powys** yw konteth vras yn Kembra gres war an amal gans Pow Sows. Fondyes veu war 1 Ebryl 1974. Yma hy hanow ow kovhe gwlaskor goth Powys.
Vancouver

**Vancouver** yw an brassa sita yn Kolombi Bredennek, Kanada. Yn 2006, poblans an sita o 578,041.

An Sita Vancouver a veu inkorporatys yn 6 Ebrel 1886.
1776

1773 - 1774 - 1775 - 1776 - 1777 - 1778 - 1779


**1776** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Lun.

## Hwarvedhyansow
* 29 Metheven: An sita San Francisco a veu fondys
* 4 Gortheren: Disclarya Statys Unys anserghogeth

## Dineythyansow
Etholans ollgemmyn Ruvaneth Unys 2010

Yth esa **dewisyans rag [[Senedh an Ruwvaneth Unys|Senedh]] an [[Ruwvaneth Unys]]** war 6 Me 2010.

## Sewyansow

## Sewyansow yn Kernow

### Sommen

## Gwelewgh ynwedh
*Dewisyans ollgemmyn Ruwvaneth Unys, 2005
*Dewisyans ollgemmyn Ruwvaneth Unys, 2015

## Kampollansow
1836

1833 - 1834 - 1835 - 1836 - 1837 - 1838 - 1839


**1836** OK yw blydhen lamm y'n dydhyans gregorek, ow talleth dy' Gwener.

## Hwarvedhyansow
* 2sa a vis Meurth: Disclarya Teksas anserghogeth

## Dineythyansow
Las Vegas, Nevada

**Las Vegas** yw cita ha se konteth Konteth Clark, Nevada, Statys Unys. An cita a veu ynkorforys yn 1911. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 641,903.

## Gwiasva
* www.lasvegasnevada.gov
Kenedhel heb stat

**Kenedhel heb stat** yw kenedhel nag eus stat dhedhi, rann a stat liesethnek yw.

## Rol a kenedhlow heb stat
### Europa
*  Alban
*  Breten Vian
*  Enesow Faroe
*  Galisi
*  Greunland
*  Kataloni
*  Kembra
* Korsika
* Moravia
*  Oksitani
*  Pow Bask
*  Pow Flamanek
*  Sardayn
*  Sisili
*  Transnistria
*  Veneto
*  Walloni
*  Aragon

### Afrika

* Kabinda
* Delta Nijer

### Asi
*Balochistan
*  Turkestan Est
* Kashmir
*  Kurdistan
*  Palestayn
*  Tibet

### Amerika
*  Puerto Rico
*  Kebek
*  Gwadeloup
*  Gwayana Frenkek
*Enesow Kayman
*  Martinik
*  Montserrat

### Ostralasi
*  Polynesi Frenkek
*  Kelesoni Nowyth

## Kampollansow
* Keating, Michael, *[http://books.google.com/books?id=3JLvHAAACAAJ&dq=nations+against+the+state Nations Against the State: The New Politics of Nationalism in Quebec, Catalonia and Scotland]*, 2a dyllans. (Palgrave, 2001)

## Kevrennow a-mes
* Mappa a kenedhlow heb stat europek, dyllys gans Eurominority
Borneo

**Borneo** yw enys vras war an Kehesedh yn Asi Soth-est. Rennys yw yntra teyr gwlas: Bruney ha rannow a Indonesi ha Malaysi. Yma dhedhi enep a 743,330&nbsp;km2 ha poblans a 18,590,000.  yw an uhella menydh gans uhelder a 4,095&nbsp;m.
Cita Ho Chi Minh

**Cita Ho Chi Minh** yw brassa cita Vietnam. An skrifennyas ollgemmyn yw Tran Thanh Hai, ha'n lewydh yw Nguyen Hong Quan. Enep an cita yw 2,095 km², hag yma dosedh a 7,135,576 a drigoryon.
2010

2007 – 2008 – 2009 – **2010** – 2011 – 2012 - 2013

**2010** (MMX) yw bledhen gemmyn ow talleth dy' Gwener.

## Hwarvosow
*Metheven: Toy Story 3 yw livrys

## Mernansow
* Leslie Nielsen
* Néstor Kirchner
Le Corbusier

**Le Corbusier** (6 mis Hedra 1887 - 29 mis Est 1965) o pennser ha skrifor a veu genys yn Swistir. Y'n bledhennyow 1930, ev a dheuth ha bos burjeth a Frynk. Geryes da yw ev rag y dhybyansow war bennserneth arnowyth.
David Cameron

**David Cameron** yw Pennmenyster an Rywvaneth Unys, a-dhiworth an Parti Gwithadorek. Ev a veu genys an 9ves a vis Hedra, 1966, orth Loundres. Ev yw Ledyer an Parti Gwithadorek a-dhia 2005, ha Pennmenyster a-dhia 11ves a vis Me 2010.
Salvador Dalí

**Salvador Dalí** (11 mis Me 1904 - 23 mis Genver 1989) o lymner a Spayn a dheuth ha bos geryes da rag an imajys anusadow usys ganso yn y lymnansow. Ev a veu genys yn Figueres yn Kataloni.
Ayrborth Da Nang

**Ayrborth Da Nang** (yn Vietnamek, *Sân bay quốc tế Đà Nẵng*) yw ayrborth ogas dhe Da Nang yn Vietnam.
Dong Hoi

**Dong Hoi** yw brassa cita Quang Binh, Vietnam. Enep an cita yw 154,55 km², hag yma dosedh a 103.988 a drigoryon.
Ayrborth Dong Hoi is 6 km north of Dong Hoi.
Cornwall, Ontario

Sita yn est Ontario, Kanada ha pennsita Kontethow Unys Stormont, Dundas ha Glengarry yw **Cornwall**.  Yn 2006, poblans an sita o 45,965.

An sita a veu fondys yn 1784 gans  ha Lelysi o Evrek Nowydh.

## Kevrennow yn-mes
* www.cornwall.ca
Jori V

**Jori V** (*George Frederick Ernest Albert*; 3 Metheven 1865—20 Genver 1936) o Myghtern a'n Rywvaneth Unys a-dhia 1910 bys termyn hy mernans yn 1936.  Ev a veu genys yn Chi Marlborough, Westminster, Loundres.  Tas Jori o Albert Edward, Pryns Kembra ha'y vamm o Alexandra, Prynses Kembra.
Edward VII

**Edward VII** (*Albert Edward*; 9 Du 1841—6 Me 1910) o Myghtern a'n Rywvaneth Unys a-dhia 1901 bys termyn hy mernans yn 1910. Ev a veu genys yn Buckingham Palace, Westminster, Loundres. Mamm Edward o Prynses Viktorya ha'y tas o Pryns Albert an Saxe-Coburg ha Gotha.
Florens

**Florens** (Italek: *Firenze*) yw cita en Italy, en radnvro Toscana. Yma 368,362 a dus yw trigys en Florens.
Donatello

**Donato di Niccolò di Betto Bardi** (po **Donatello**) (1386 – 13 mis Kevardhu 1466) o artist Italek dres an Renaissance. Trigys o ev en Florens hag ev o pur geryes da drefen ev dhe vos onen a'n gwella gravyoryon en y dhedhyow. Ev a usys sort arbednek a dechnyk henwys 'hebasca bas', a wras y obereth apperya pur wir. 

Mab Niccolo di Betto Bardi o ev, hag ev a veu genys en Florens. Termyn Donatello a veu cottha, ev a studhyas gen Filippo Brunelleschi, an pednser. Ynwedh ev a weresas an gravyor Lorenzo Ghiberti dhe wul delowow rag an Battistero di San Giovanni. Rann a obereth moyha geryes da Donatello yw delowow a *[[Mary Magdalene]]* ha delow myns-gwir a David.
Albrecht Dürer

**Albrecht Dürer** (21 mis Me 1471 – 6 mis Ebrel 1528) o lymner, gravyer ha calcor almaynek.

Ev a veu genys hag a wrug merwel en Nuremborg, Almayn hag yw gwella godhvedhys avel gwryer a pryntys mester coth. Yth o y bryntys lies gweyth en rew, ytho yma bagas a bryntys dihevelep a-dro dhe udn vater. An kevres an moyha geryes da yw an *Discudhyans* (1498) hag y dhiw gevres war'n Passyon warlergh an Cryst, an *Passyon Meur* (1498–1510) ha'n *Passyon Bian* (1510–1511). 

Pryntys Dürer a'n gwras geryes da a-dreus Europa kens ev a veu 30 bloodh, hag yma lies dus ow leverel dr'yw ev gwella lymner an Renaissance en Europa North.

## Soler

Restren:Albrecht Dürer - Adam and Eve (Prado) 2.jpg|*Adam hag Eve* (1507)
Restren:Dürer Melancholia I.jpg|*Melancholia I* (1514)
File:Dürer - Rhinoceros.jpg|*Trongornvyl* (1515)
File:Landscape with a Large Cannon MET MM7867.jpg|*An canon* (1518)
File:St. Cristopher-Dürer.jpg|*Sen Crystofer* {1521)
File:DBPB 1961 202 Albrecht Dürer.jpg|Dürer war stampa almaynek 1961
File:Durerhaus-nbg.jpg|Chy Albrecht Dürer en Nuremborg


## Devydnow
Godhoniador

**Godhoniador** yw sort ober godhvos, cotheans ow sensy derivas cot a dherivadow dhort poken pub scoren skentoleth po scoren arbednek skentoleth.

## Devydnow
Peugeot 20Cup

**Peugeot 20Cup** yw teyrros worthtreylys unngorv, formys gans carbon-fyber, hag ow cowalhe cabyn lewyador diw-esedh ha pedn arag  Peugeot 207, ha tin motordhewros.

## Jynn
An jynn gwres dre dowl 1.6 liter a veu drehevys gans BMW ha PSA. Yma'n jynn petrol turbo-cargys, gans peswar cylynder ha whetek clapes, ow ri 170bhp avel y bower moyha.

## Desyn

An desyn teyrros worthtreylys, henwys ynwedh furvyans "tadpole".

## Devydnow
Karnarvon

Tre yn Gwynedh, Kembra, Breten Veur yw **Karnarvon** (Kembrek: *Caernarfon*).  Poblans an tre yw  a drigoryon.  Yma kastell yn Karnarvon, drehevys gans Edward I a Bow Sows y'n 13ves kansblydhen. 

Herwydh niveryans 2001, yth esa 86,1% a boblans Karnarvon ow kewsel Kembrek.
Francisco de Goya

**Francisco de Goya y Lucentes** (30 mis Meurth 1746 — 30 mis Ebrel 1828) o lymner a Spayn. Ev a wre lymna lies portrayans a Deylu Ryal Spayn. Yth yw y bycturs moyha geryes da "Charlys IV a Spayn hag y Deylu" hag "An Kensa a vis Me 1808".
Sigur Rós

**Sigur Rós** yw band rokk a Reykjavík, Island. I a gan yn Islandek ha'n yeth fug a henwys 'vonlenska' po 'Hopelandic' yn Sowsnek.

## Sidiow
* *Von* (1997)
**Ágætis byrjun* (1999)
**( )* (2002)
**Takk...* (2005)
**Hvarf-Heim* (2007)
**Með suð í eyrum við spilum endalaust* (2008)
**Inni* (2011)
**Valtari* (2012)
* *Kveikur* (2013)
* *Átta* (2023)
Mölnlycke

**Mölnlycke** yw sita yn Swedherwyk. Yth esa dhedhi poblans a  a drigoryon yn 2005.

## Gwiasva
* Konteth Härryda
* Kollji Wendelsberg
Göteborg

**Göteborg** yw sita yn Swedherwyk. Yn 2010, poblans an sita o 509,847.

An sita a veu fondys yn 1621.

## Gwiasva
* www.goteborg.se
Jacksonville, Florida

**Jacksonville** yw cita ha se konteth Konteth Duval, Florida, Statys Unys. Henwys rag Andrew Jackson, an cita a veu fondys yn 1822. An cita a veu kesunys gans an konteth yn 1968. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 949,611.

## Gwiasva
* www.coj.net
Tallahassee, Florida

**Tallahassee** yw penncita Florida, Statys Unys. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 196,169.

An cita a veu fondys yn 1824.

## Gwiasva
* talgov.com
Malmö

**Malmö** yw sita yn Swedherwyk. Yn 2009, poblans an sita o 290,078.

An sita a veu fondys yn 1353.

## Gwiasva
* www.malmo.se
Crows geltek

**Crows geltek** yw arwodh eus ow kesunya crows gans kelgh ow mos a-dro dhe'n crowstrogh. Y'n bys Crystyon Celtek, hy o kesunys gans crows Crystyon, ha'n desyn-ma o usyes yn fenowgh rag crowsow uhel – crows franksevel gwres a men ha menowgh taclys yn ta. Y'n Dasserghyans Keltek, an shap, taclys del yw usyes gans motyfs dhyworth art enesek, a wrug dos ha bos gerys da rag covebow, golyow, arwodhow hag usyansow erel. An crows geltek yw omlesys pella es an Enesow Bretennek, hag yw gyllys gerys da a-dro dhe'n bys.
Klaipėda

**Klaipėda** yw sita yn Lithouani. Yn 2018, poblans an sita o 164,310.

An sita a veu fondys yn 1254.

## Gwiasva
* www.klaipeda.lt
Miami, Florida

**Miami** yw cita ha se konteth Konteth Miami-Dade, Florida, Statys Unys. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 442,241.

An cita a veu fondys yn 1825.

## Gwiasva
* www.miamigov.com
Tampere

**Tampere** yw sita yn Pow Finn. Yn 2010, poblans an sita o 211,691.

An sita a veu fondys yn 1775.

## Gwiasva
* www.tampere.fi
Vilnius

**Vilnius** yw penncita Lithouani. Yma a-dro dhe 810,000 a dus ow triga in Vilnius.

An sita a veu fondys yn 1387.

## Gwiasva
* Vilnius - Wikivoyage
Linköping

**Linköping** yw sita yn Swedherwyk. Yn 2005, poblans an sita o 97,428.

An sita a veu fondys yn 1287.

## Gwiasva
* www.linkoping.se
Västerås

**Västerås** yw sita yn Swedherwyk. Yn 2005, poblans an sita o 107,005.

## Gwiasva
* www.vasteras.se/Sidor/startsida.aspx
Alytus

**Alytus** yw sita yn Lithouani. Yn 2009, poblans an sita o 74,563.

An sita a veu fondys yn 1581.

## Gwiasva
*  www.alytausgidas.lt
Fort Lauderdale, Florida

**Fort Lauderdale** yw sita yn Konteth Broward, Florida, Statys Unys. Poblans an sita yn niveryans 2020 o 182,760.

An sita a veu fondys yn 1911.

## Gwiasva
* www.fortlauderdale.gov
Norrköping

**Norrköping** yw sita yn Swedherwyk. Yth esa dhedhi poblans a  a drigoryon yn 2005.

## Gwiasva
* Konteth Norrköping
Marijampolė

**Marijampolė** yw sita yn Lithouani. Yn 2008, poblans an sita o 47,244.

An sita a veu fondys yn 1792.

## Gwiasva
* www.marijampole.lt
Mažeikiai

**Mažeikiai**  (yeth Samogitek: *Mažeikē*) 
yw cita yn Lithouani, an ethves moyha y’n wlas. Desedhys yw war lannow Dowr Venta. Yn 2020, poblans an sita o 32,470.
## Istori
Hanow an cita a dheu dhyworth person. Kampollys veu an tyller y’n kynsa prys yn 1335, pan skrifas kovadher an Urdh Livonek a-dro dhe dhistruyans tiryow an Duk Mažeika. Wosa drehevyans an hyns horn yntra Vilnius ha Liepāja, poblans an tyller a ynkressyas yn skon. Yn 1893 yth esa 13 gwerthji ha 5 tavern dhe’n drev. Yn kettermyn, drehevys veu eglos ewngryjyk ha synaga, gans eglosyow Katholik ha Protestant ow sewya kyns 1906. 

Ynter 1919, bledhen anserghogeth Lithuani, ha 1921, yth esa kedrynn Lithuani ha Latvi a-dro dhe’n or. Ervirys veu gans desedhek keswlasek bos Mažeikiai rann a Lithouani. An cita a veu fondys yn 1924 pan res veu reythyow cita dhodho. Yn 1940 sesys veu gans an Unyans Sovietek, ha’n nessa bledhen gans Almayn. Yn mis Est 1941, ledhys veu 4,000 a Yedhewon y’n cita gans soudoryon almaynek.


Virvytes_ir_Ventos_santaka_ties_Santekliais_2006-08-11.jpg|skeusennik|Dowr Venta
Mazeikiai 1901.jpg|skeusennik|Gorsav hyns horn Mažeikiai yn 1901
Mazeikiu_pienine.JPG|skeusennik|Leti Mažeikių pieninė 
ORLEN_Lietuva.jpg|skeusennik|Purva oyl Orlen
DSCN3625_resize.JPG|skeusennik|Mažeikių Merkelio Račkausko
Gabijos_gimnazija1.jpg|skeusennik|Mažeikių Gabijos
Mažeikių_Šv._Pranciškaus_Asyžiečio_bažnyčia.png|skeusennik|Eglos nowydh Mažeikiai
Mažeikiai_LKL.png|skeusennik|Para pel ganstel Mažeikiai
Mazeikiu_muziejus.JPG|skeusennik|Gwithti Mažeikiai
Coat_of_arms_of_Mazeikiai_(Lithuania).png|skeusennik|Kota arvow Mažeikiai


## Erbysieth
Yn 1980 ygerys veu purva oyl “Mažeikių Nafta”. Hemm yw an unnik purva oyl y’n Gwlasow Baltik. Yn 1999 yn gorthargyadow privedhhes veu an weythva dhe gowethyans amerikanek, Williams International. I a’s werthas dhe Yukos, kowethyans russek, hag wosa aga skattyans yn 2006, prenys veu gans PKN Orlen, kowethyans polonek. An burva a argerdh 8 milvil donnas a oyl kriv pub bledhen. 1,400 den a ober y’n weythva, ha rent an kowethans yw 5.5 bilvil Euro an vledhen.

Gwrys veu nebes gweythva skatt y’n drev wosa anserghogeth war dhalleth an 1990ow, mes negysyow erel a sewennas y’n erbysieth marghas. Kowethyansow erel yn Mažeikiai a gomprehend kowethyans darasow (Fauga), mebel (Mažeikių lyra), askorrasow drehevel (UAB Mažeikių betonas), dehen rew (Ingman ledai), ha leti (Mažeikių pieninė).

## Gonisogeth
Yma gwariva ha gwithti yn Mažeikiai. An para pel ganstel a wari yn kesunyans NKL (nessa kesunyans Lithouani). Yma dew baper nowydh leel, Santarvė (Kessenyans) ha Būdas žemaičių (An Fordh Samogitek).

## Adhyskans
Yma dhe’n drev
* skol ilow
* skol artys
* diw skol ramer (gimnazija), (Mažeikių Merkelio Račkausko ha Mažeikių Gabijos)
* teyr nessa skol, ha
* teyr skol gynsa

## Gevel-drevow
Gevellys yw Mažeikiai gans

* Havířov, Repoblek Chek
* Navapolatsk, Belarus
* Lebedyn, Ukrayn
* Liezen, Ostri
* Paide, Estoni
* Płock, Poloni
* Saldus, Latvi
* Stendal, Almayn

## Steronieth
* Henwys veu Asteroyd 248839 Mazeikiai dhe enora an cita.

## Gwiasva
* www.mazeikiai.lt
St. Petersburg, Florida

**St. Petersburg** yw cita yn Konteth Pinellas, Florida, Statys Unys. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 258,308.

An cita a veu fondys yn 1876.

## Gwiasva
* www.stpete.org
Frida Kahlo

**Magdalena Carmen Frida Kahlo y Calderón ** (6 mis Gortheren 1907 – 13 mis Gortheren 1954) aswonnys del yw usyes avel **Frida Kahlo**, o lymner a Vexico. Hi o aswonnys rag hy obereth surreal ha pur bersonek. Demedhys o hi dhe Diego Rivera, lymner ynwedh meur y hanow.

Genys veu hi yn Coyoacán, Mexico. Yth esa polio dhedhy, a's gasas evredhek termyn hi a veu 6 bloodh, hag yma nebes tus ow predery dr'esa dhedhy martesen spina bifida ynwedh. Hi a dhescas fisek, ha whansus o hi dos ha bos medhek. Dre reson droglabm trafik orth 18 bloodh a's shyndyas yn trog, yth esa termynyow a bayn garow dhedhy rag radn aral hy bownans.

Woja an droglabm-ma, hi a wrug cessya hy studhyansow fisek ha dalleth lymna. Hi a wre devnydh a dybyansow a-barth taclow o wharvedhys dhedhy. Lies gweyth yth o hy lymnansow screuthus, yma meur anedhans ow tisqwedhes payn ha'n bownansow anwhek a venenes, specyly hy thybyansow a-dro dhe vos dyallus dhe gawas flehes. Pymthek ha dew ugens a hy 143 lymnans yw a hy honan. Hi a veu awedhys ynwedh gans gonisogeth genesik Mexico, disqwedhys yn liwyow spladn, gans kemysk a realieth ha surrealieth. Hy lymnansow a wrug tedna dynyans Diego Rivera, lymner neb a wrug hi demedhes yn tiwedhes.

Henwys yw obereth Kahlo traweythyow "surrealydh", ha kyn whrug hi restry disqwedhyansow art lower termyn gans surrealyon a Ewrop, nyns o da gensy hi an label-ma. Hy dynyans orth themys benyn, ha'n lendury disqwedhys yn hy lymnansow, a's gwrug fygur cult a femynystieth yn degvledhednow diwettha an 20ves cansvledhen. Radn a hy obereth a ell bos gwelys orth Hendrajy Frida Kahlo, trovys yn hy genesygla ha hy thre yn mestrevow Cita Mexico.

## Kevrednow yn-mes

* Bownans hag art Frida Kahlo
Key West, Florida

**Key West** () yw cita ha se konteth Konteth Monroe, Florida, Statys Unys. An cita a veu kovadhys yn niveryans 1840. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 26,444.

## Gwiasva
* www.keywestcity.com
Buffalo, Evrek Nowydh

**Buffalo** yw cita ha se konteth Konteth Erie, Evrek Nowydh, Statys Unys. An cita a veu fondys yn 1801 hag ynkorforys yn 1832. Poblans an cita yn niveryans 2020 o 278,349.

## Gwiasva
* www.city-buffalo.com
Daytona Beach, Florida

**Daytona Beach** yw cita yn Konteth Volusia, Florida, Statys Unys. Yn 2008, poblans an cita o 64,211.

An cita a veu fondys yn 1876.

## Gwiasva
* www.ci.daytona-beach.fl.us