Hyns-horn Corris

Hyns-horn kledhrennow kul 2 droos-hys 3 meusva (686 mm) war an or yntra Pow Merioneth (Gwynedh a-lemmyn) ha Pow Trevaldwynn (Powys a-lemmyn) yn Kres Kembra yw an **Hyns-horn Corris** (Kembrek: *Rheilffordd Corris*, ). 

## Kilva
An linen a veu ygerys yn 1859 hag y ponyas a-dhyworth Derwenlas, soth-est a Vachynlleth war-tu ha'n north dhe Gorris ha wosa henna dhe Aberllefenni. Skorrow eth dhe'n mengleudhyow legh dhe Gorris Wartha, Aberllefenni hag an mengleudhyow unnek a-dro dhe Ratgoos ha hwelyow erel a-hys an Nans Dulas. 

Y feu deges an hyns-horn yn 1948, mes Kowethas Gwithans a veu selyes yn 1966. Wor'talleth yth oberas avel gwithti, mes yn 2002 rann verr an linen yntra Corris ha Dibarthva Mespooth (Maespoeth) veu ygerys arta. Lemmyn yth ober an hyns-horn avel tennvos havysi. Jynn ethen nowyth a veu byldyes rag an hyns-horn py a entras oberyans yn 2005. Dew jynn a'n hyns-horn derowel re beu gwithys dhe'n Hyns-horn Talyllyn.

## Nasyow anusadow an hyns-horn

Yma dhe'n hyns-horn lies nas anusadow.

* Geyj an linen, 2 droos-hys 3 meusva (686 mm) yw treweythus, yth o rennys gans tri hyns-horn aral y'n RU: an Hyns-horn Talyllyn ha'n Hyns-tramm Pymlymon ha Havan usi keffrys yn Kembra, ha Hyns-horn Skav Campeltown ha Machrihanish yn Alban.A'n re ma nyns usi saw an Hensi-horn Talyllyn ha Corris hwath yger.
* Awos ev dhe dhalleth avel hyns-tramm margh hag ev dhe yskynna dre'n nans Dulas gwynsek ha kul, yth esa kammow pur strooth dhe'n linen. Yth esa dhe'n kochys gwreydhek peder ros yn-unnik, grondyes war gochys a-dhyworth hensi-tramm trevek. An re ma a veu dasdhrehevys dre worra dew gocha penn dhe benn war is-framm hirra.
* Pur gul o gorsavow an hyns-horn, keffrys drefen doronieth an linen, pub onan o a-est dhe'n kledhrennow, ytho yth esa darasow an kochys ha'n jynnow war an amal na yn-unnik.
* Yth esa tohow dhe worsavow Corris ha Machynlleth, nyns esa usadow war hensi-horn an par ma yn Breten Veur. An penn-hyns a bonyas yn-dann an to dhe Gorris. Dhe Vachynlleth yth o an to dres keyn an tren. 

## Hyns

### Gorsavow ha Gortaow
**''Merkyewgh** - treylyansow Kernowek a'n henwyn re beu res yn bold gans an henwyn Kembrek/Sowsnek gwreydhek ynter an krommvaghow pan yw possybyl.*

* *'Kay Ward** (Cy: ''Cei Ward'', En: ''Ward'' ''Quay'').

Kay war an [[Dyfi|Avon Devi]] dhe Vorbenn. Hemma o an penn-tyller treusworhella rag an hyns-tramm gwreydhek. Deges a veu y'n 1860ow.

* **Kay Diwotti Isella** (Cei Tafarn Isa) ha **Kay Ellis**.

Kayow war an Avon Devi dhe Dharlas (Derwenlas) le may feu legh kergys dhe worhelyon. Deges y'n 1860ow pan veu treghys kamm an avon dre dhrehevyans an [[Hyns-horn Aberystwyth hag Arvordiryow Kembra]]. 

* **Machynlleth**

Penn-tyller treusworhellans legh ha gorsav kesjanj gans [[Hensi-horn Kambri]].

* **Yet Korlann** (Ffridd Gate) rag Llanwrin.
* **Treusva Park an Dar** (Cy: ''Croesfan Doldderwen'', En: ''Doldderwen Crossing'')
* **Liwji** (Lliwdi)
* **Loongwern** (Llwyngwern) rag Pantperthog.
* **Eselkulyek** (Esgairgeiliog) rag Ceinws.
* **Dibarthva Mespooth** (Cy: ''Cyffwrdd Maespoeth'', En: ''Maespoeth Junction'')
* **Corris**
* **Bernwynn** (Garneddwen)
* **Aberllefeni*'

=== Skorrow ha Hensi-tramm ===
Yth esa lies skorr dhe'n Hyns-horn Corris, meur anedha a veu byldyes dhe dhyghtya'n mengleudhyow legh a-hys y hyns. An penn-skorrow o:

* *Hyns-tramm Mengleudh Loongwern*
* *Hyns-tramm Mengleudh Legh Era*
* *Hyns-tramm Corris Wartha* a-dhyworth Dibarthva Mespooth dhe'n mengleudhyow a-dro dhe Gorris Wartha.
* *Lergh-gwitha Melin Matthi* ogas hag Aberllefenni a dhyghtyas Hwelyow Emaylheans Legh an Magnus. 
* *Hyns-tramm Mengleudh Aberllefenni* a junyas an melin legh gans an tri megleudh.
* *Hyns-tramm Ratgoos'' a bonyas dhe'n north a Aberllefenni ha dyghtya Mengleudhyow Ratgoos ha Kemerow. 

Nyns o saw an Hyns-tramm Mengleudh Aberllefenni a veu oberys gans jynnow hag y'n 1970ow hag y'n 1980ow y feu oberys gans jynn-tenna. An skorrow erel a veu oberys gans gravedh ha myrgh.

### Mengleudhyow a dhyghtyas gans an hyns-horn

* Mengleudh Loongwern
* Mengleudh Rhiw'r Gwreiddyn 
* Mengleudh Era Quarry ha Hwelyow legh dhe Eselkulyek
* Mengleudh Abercorris
* Mengleudh Gaewern
* Mengleudh Braichgoch
* Mengleudh Abercwmmeiddaw
* Mengleudh Legh Aberllefenni 
* Mengleudh Kemerow
* Mengleudh Ratgoos

## Jynnow

### Hyns-horn derowel
Jynnow a bonyas war an Hyns-horn Corris yntra 1878 ha 1948 (nyns esa dhedha henwyn war an linen Corris) :

### Hyns-horn gwithys
Jynnow re beu prenys rag an hyns-horn a-dhia 1967 ow holya patron nivella an hyns-horn gwreydhek. Ymons:

## Kevrennow
Gwiasva sodhogel (yn Sowsnek yn unnik)