open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bardhonieth

**Bardhonieth** yw eghen a art ha lien. Nebes bardhonogow yw mar berr avel nebes geryow, nebes erel yw mar hir avel lyver.

Gnasow ger yw usys yn bardhonieth dhe vos artek yn maners dyffrans:

* Hirderow dyffrans
* Sonyow dyffrans

* Styryow dyffrans
* Usyans a don

Yma lies form a vardhonieth. Nebes yw: sonet, haiku, ballad, stev, od, vers frank, vers wag ha limerick.

Tus a dhevnydh bardhonieth rag deskrifa lies tra ha rag kewsel a-dro dhe omglewansow. Bardhonieth a yll bos fur, gocki po flows. Treweythyow hi a rim, trewythyow ny rim hi.

## Folennow kelmys

* Wilfred Owen
* William Shakespeare
* William Wordsworth
* John Donne
* Homer
* Dante
* John Keats
* Shelley
* William Blake
* William Butler Yeats
* Rabindranath Tagore
James Clerk Maxwell

**James Clerk Maxwell** (13 Mis Metheven 1831&nbsp;– 5 Mis Du 1879) o godhonydh albanek, poesek yn studhyans an fisegieth hag awgrym. Y dybieth yn kever dewynnyans tennvenieth-tredan a wrug unya tredan, tennvenieth, ha golow kepar ha tri heweledh dhe unn hwarvos.
Michael Faraday

**Michael Faraday** (22 Mis Gwynngala 1791 – 25 Mis Est 1867) o godhonydh sowsnek, poesek yn studhyans an dennvenieth-dredan ha kymygieth-dredan. Ev a wrug trovya an grondys mathematek dhe'n fors tennvenieth-dredan, dre dennvenieth, hag elektrolysys.
Kastell Montsoreau

An **Kastell Montsoreau** yw gwithti yn Montsoreau, Pow Frynk. Ygerys veu yn 2016. Ev a wra gorheri 3,500 m². Godrigys veu gans 50,000 a dus yn 2018.

## Kevrennow
* Gwiasva Kastell Montsoreau
Montsoreau

**Montsoreau** yw pennsita Pow Frynk yn kres-gogledh an wlas war Dhowr Loire. Y boblans yw  den.

* Kastell Montsoreau

## Gevellansow
Kolji Hweghves Klass Welbeck Defens

**Kolji Hweghves Klass Welbeck Defens** o skol anedhel piwys gans an Menystrans Defens. Degeys veu an skol yn 2021.
Parthenon

An **Parthenon** yw templa yn-mysk an Acropolis yn Athina, Pow Grek. Ev o templa rag enora an dhuwes Athina dres ogas ha 900 bledhen. Yth esa idol meur omma dhedhi. 

Hanow an *Parthenon* a styr "le an wyrghes" yn Greka. Ev a veu drehedhys yntra 447 KOK ha  432 KOK dres reyn Pericles. Prederys yw y vos onan a'n gwella kowlwriansow pennserneth hengrek.

Ev a veu drehedhys gans selyow limven ha 22,000 tonnas marbel. An drehevyans a veu desinys gans an bennseri Ictinus ha Callicrates. Yma 46 koloven Doric a skoodh an to: eth a-dreus dhe'n greuv ha'n keyn, 17 dhe bub parth.

Yn 1687 tardh polter-gonn a shyndyas an drehevyans. Thomas Bruce, Yurl a Elgin an seythves, a gemeras nebes gravyansow a'n Parthenon a 1801 dhe 1803. An gravyansow ma yw henwys lemmyn "an Marbelyow Elgin" po "an Marbelyow Parthenon". I a veu displetys y'n Gwithti Bretennek a-dhia 1816. An governans grek re gaskyrghas a-dhia 1983 rag daskorr an gravyansow dhe Bow Grek. An Gwithti Bretennek re skonyas daskorr an gravyansow.

Ertachva an Bys UNESCO yw an Acropolis, ha'n Parthenon yn hy mysk, apoyntys yn 1987.
Hagia Sophia

**Hagia Sophia** o eglos Kristoneth a-varr ha diwettha eglos Ewngryjyk a'n Est. Ev a veu drehevys yn 537 OK le may hwrug kowlleski diw eglos kyns. Wosa dorgrys, Trdat an Pennser a worfennas y dhassevel arta yn 994 OK. Rewloryon Ottoman a'n chanjyas dhe vosk yn 1453. Ev a dheuth ha bos gwithti yn 1935. 

Yma Hagia Sophia yn Istanbul, Turki. Yn fenowgh, Hagia Sophia yw gelwys onan a'n moyha ha'n tekka drehevyansow yn istori. Rann yw Hagia Sophia a Ertachva an Bys UNESCO Ranndiryow Istorek Istanbul, apoyntys yn 1985.
Gorsav New Haven

Gorsav a serv an bluw ha treveglos a New Haven yn Connecticut yw **Gorsav Union** po **Gorsav New Haven**.

## Asnodhow
Terosa Skath-Sawya Penlee

**Terosa an Skath-Sawya Penlee** a hwarva an 19ves Mis Kevardhu, 1981 dhe-ves arvor Kernow. An skath-sawya *Solomon Browne*, a'n Gorsav Skath-Sawya Penlee ogas dhe Borthenys, eth dhe weres an gorhel *Union Star* wosa an jynnys dhe fyllel yn hager vor. Wosa para an skath-sawya dhe sawya peswar den, an dhew lester a veu kellys gans oll aga fara. Hwetek den a verwis, eth anedha o bodhogyon an para skath-sawya.

## Para an Solomon Browne

Bodhogyon an skath-sawya Solomon Browne o:

* Trevelyan Richards (56) – kapten
* James Stephen Madron (35) – iskapten, jynnweythor
* Nigel Brockman (43) – isjynnweythor, pyskador
* John Blewett (43) – jynnweythor goredhom, jynnweythor pellgowser
* Charles Greenhaugh – esel para, ost an *Ship Inn*, Porthynys
* Barrie Torrie (33) – esel para, pyskador
* Kevin Smith (23) – esel para
* Gary Wallis (23) – esel para
Purieth yethek

**Purieth yethek** po **difresyanseth yethek** yw an praktis gorhemynek a styrya po aswon bos unn eghen a yeth purra po a gwalita ughella a res dres eghennow erel. Y feu purieth yethek fondyanshes der akademiow yeth, hag yma dh'aga dewisyow nerth an lagha.

An deklinyans percevyes po gwir a aswonas gans purydhyon a yll kemeres furv a janj yn gerva, kesunyans a elvennow gramasek, po geryow chevisyes. An hevelepter anvynnys yw gans yeth kentrevek hag yma gans y gowsoryon gwarthevyans gonisogethel po politek. An delvrys anpythek a yll konjurya lojyk, klerneth, po gramasek a yethow "klassek". Dell yw usys yth yw presentyes avel gwithyasel, avel "difresyans" a furv a yeth rag "argas" a yethow erel po a "withyans" a'n spyrys kenedhlek, mes yn fenowgh yth yw posek rag gul standard nowyth. Treweythyow yth yw rann a bolisi yeth governansek usi gorrys yn fordhow divers.
Arlodh an Bysowyer

***Arlodh an Bysowyer*** () yw romans skrifys gans awtour sowsnek J. R. R. Tolkien.

An arlodh yn titel an romans yw Sauron, an Arlodh Tewl, neb re wrussa an Onan Bysow avel arv rag rewlya an norvys.

## Kevrolyow
# An Felshyp a'n Bysow (1954)
# An Dew Douryow (1954)
# An Dehwelans a'n Myghtern (1955)
Veliko Tarnovo

**Veliko Tarnovo** yw pennsita an rannvro Veliko Tarnovo yn Bulgari.


Veliko Tarnovo Panorama,06-2014.JPG|
Constituent Assembly of Bulgaria.jpg|
20140620 Veliko Tarnovo 231.jpg|
20140620 Veliko Tarnovo 010.jpg|
Panorama - panoramio (195).jpg|
Bulgaria Bulgaria-0893 - Trapezitsa (7433398084).jpg|
Veliko Tarnovo Cathedral 4.jpg|
G.k. Varusha - north, 5000 Veliko Tarnovo, Bulgaria - panoramio (6).jpg|
Rail Station Trapezitsa,Veliko Tarnovo.jpg|
Yethow Siouek

**Yethow Siouek** po **Siouek-Katawbannek** yw teylu yethow yn Amerika North a dhesdhir dre vras y'n Gwastasow Bras, nansow Ohio ha Mississippi hag Amerika North soth-est gans nebes yethow erel y'n est.

## Hanow
Awtours a henow an teylu oll *Siouek* a verk an dhew skorr avel *Siouek West* ha *Siouek Est*, po avel *Siouek-gwir* ha *Katawbannek.* Erel a stroth an hanow "Siouek" rag an skorr west ha devnydhya'n hanow *Siouek-Katawbannek* rag an teylu oll. Yn ollgemmyn y tevnydhir an hanow "Siouek" heb dyffrans.

## Yethow
Yeth posek y'n teylu ma yw an Lakghotaek. Yn fenowgh yma'n Dakghotaek, an Nakghotaek ha'n Lakghotaek henwys Siouek war-barth. Yethow erel y'n teylu yethow ma yw:

* Absarokee
* Biloxi
* Catawba
* Dhegiha-Sioux
** Kansa
** Omaha
** Osage
** Ponca
** Quapaw
* Hidatsa
* Iowa
* Mandan
* Oto
* Tutelo
* Winnebago
Hyns-horn Lynn Tegid

**Hyns-horn Lynn Tegid** (Kembrek: *Rheilffordd Llyn Tegid* / ) yw hyns-horn kledhrennow kul a hol glann dhyghow Lynn Tegid yn Gwynedh, Kembra North. An linen, hag yw 4 1⁄2 mildir (7.2 km) a-hys, yw drehevys war rann a hyns-horn geyj savonek GWR yntra Rhiwabon hag Abermaw a veu degys yn 1965. Rann aral a'n hyns-horn deges ma yw devnydhyes gans Hyns-horn Llangollen. Hyns-horn Lynn Tegid, a bon war gledhrennow geyj 2 tros-hys (610 mm) gans kochys ha jynnow gwithys, yw esel a Great Little Trains of Wales.

## Gorsavow

* Llanuwchllyn, yma penn-vyldyansow, koffiji hweljiow ha sodhvaow an hyns-horn desedhys omma.
* Gorta Pentrepiod, gorta dre wovyn.
* Gorta Glan Llyn, gorsav treweythus y dhevnydh.
* Llangower, penn-gorsav hanter-fordh, le may stopp pub tren. Yma loup-passya omma rag servisyow dew dren.
* Gorta Bryn Hynod, gorta dre wovyn a veu degys yn 2011.
* Bala (Penybont), penn an hyns, desedhys ogas dhe drev an Bala.

### Ystynnans y'n termyn a dheu
Yn 2010 an hyns-horn a dhasdallathas y dowl dhe worfen 0.75 mildir (1.2 km) an linen bys dhe gres trev an Bala.

An towlennow a gomprehend: chi jynnow nowydh, kresen havysi ha dasdrehevel an chi kochys, o gorfennys yn 2019, ha sett nowydh a gochys.

Mis Meurth 2017 an trest a leveris ev dhe brena an tir rag an gorsav nowydh y'n drev.
Boris Johnson

**Alexander Boris de Pfeffel Johnson** (genys 19ves mis Metheven 1964) yw politeger ha skrifer neb yw Pennmenyster an Ruvaneth Unys ha Lewydh an Parti Gwithyasel a-dhia 2019 dhe 2022. Etholys avel Esel Senedh rag Henley yn 2001, ev a asas an rann yn 2008 rag mos ha bos Mer Loundres erna 2016, yn soodh an pyth ev a sodhas dew dermi. Ev a veu desetholys avel Esel Senedh rag Uxbridge ha South Ruislip yn 2015.

Genys yn Evrek Nowydh dhe gerens renka gwartha, ev a veu dyskys yn Kollji Eton ha Kollji Balliol, Rysoghen, le may studhyas ev Klassekyon.

## Yowynkneth
### Yowynkneth: 1964-1977
Johnson a veu genys 19ves mis Metheven 1964 yn Manhattan, Evrek Nowydh, dhe Stanley Johnson, Sows ha studhyer erbysieth yn Pennskol Columbia, ha'y wreg Charlotte Fawcett, lymnans. An kerens Boris a veu demedhys yn 1963 wosa triga y'n Statys Unys; yn vis Gwynngala 1964 i a dhewelas dhe RU drefen Charlotte dhe vynnes studhya yn Pennskol Rysoghen. 

Stanley, wosa bos arvethys rag an Unyans Europek, a wayas y theylu dhe Vrussels, le may Boris a studhyas yn Skol Europek ha dyski an yeth frynkek. Wosa soffra Charlotte mooth nervek yn 1975, Boris ha'y theylu a dhehwelas yn Pow Sows arta. Ena, Boris a studhyas yn Lys Ashdown, skol yn Sussex Est. Ena ev a garas rugbi ha Latin ha Greka. Y gerens a didhemedhas yn 1980.

## Pennmenyster
Wosa an kwityans Theresa May, yth esa etholans rag soodh lewydh Parti Gwithyasel. Y'n dro finel yth esons Johnson ha Jeremy Hunt (Menyster rag Taklow Tramor). Johnson a waynyas gans 66.4%, hag eth ha bos Pennmenyster.

Johnson a omdennas yn mis Gortheren 2022 ha ev a veu sewys gans Liz Truss war 6 mis Gwynngala 2022.
Keir Starmer

**Syr Keir Rodney Starmer** KCB QC (genys 2 Gwynngala 1962) yw politeger bretennek ha lewydh an Parti Lavur a-dhia 4 Abrel 2020. Esel senedh rag Holborn ha Sen Pankras yw ynwedh a-dhia 2015. A-gledh yw ev war an vornaswydh politek, hag ev a ombreder bos socyalydh. 

Wosa mos ha bos laghyas yn 1987, laghyas defens o ev, arbeniger yn gwiryow mab den, ha gwrys a veu ev Konseler Myghternes yn 2002. Ena, ordenys a veu vel Kevarwodher Darsewyansow Poblek yn 2008, ha hembrenkyas an Gonis an Darsewyansow an Kurun. Drefen y sodhva avel KDP, marghek a veu gwrys ev yn 2014.

Etholys yn Senedh a'n Ruvaneth Unys yn 2015, Starmer a waynyas an etholans rag ledyer an Parti Lavur yn 2020.
Parti Gwer Pow Sows ha Kembra

**Parti Gwer Pow Sows ha Kembra**, po yn sempel **Parti Gwer**, yw parti  politek y'n Rywvaneth Unys. A-dhia mis Hedra 2021, an ledyoryon yw Carla Denyer ha Adrian Ramsay. Yma peswar eseli Parti Gwer yn Senedh an Ruwvaneth Unys a-dhia an etholans 2024: Denyer yn Bristol West, Ramsay yn Waveney Valley, Siân Berry yn Brighton Pavilion, ha Ellie Chowns yn Herefordshire Gledh.
Otto von Bismarck

**Otto Eduard Leopold, Pennsevik a Bismarck**, po **Otto von Bismarck** (1 mis Ebrel 1815 - 30 mis Gortheren 1898), o hembrenkyas Almayn a 1871 dhe 1890.
Steven Spielberg

**Steven Spielberg** (genys 18ves mis Kevardhu 1946) yw fylmgwrier, kevarwodher ha skrinskrifer amerikanek.
Siân Berry

**Siân Rebecca Berry** (genys 9ves mis Gortheren 1974) yw politegores a Vreten hag an kev-hembrenkyades a'n Parti Gwer gans Jonathan Bartley a-dhia 2018 dhe 2021. Hi o asleys avel ledyer gans Carla Denyer ha Adrian Ramsey yn mis Hedra 2021. Hi yw esel a'n Kesva Loundres a-dhia 2016 dhe 2024. A-dhia 2024, Berry yw an esel Senedh rag Brighton Pavilion.

Berry o an ombrofyer a'n Parti Gwer y'n etholans Mer Loundres 2008. Hi o skoodhys gans *[[The Independent]]* ha *[[The Observer]]*. Berry a gwaynyas 77,374 votas kynsa preferyans (3.15%) ha 331,727 votas nessa preferyans (13.50%).

## Devynnow
Dollar an Statys Unys

**Dollar an Statys Unys** yw an mona kemmyn amerikanek. An Reyth Koyn 1792 a wrug selys an dollar SU dhe bar dhe'n dollar arghans Spaynek, gans rannans yn kans *cent*, ha reythhes an bathans a vathow yn rumen a dhollar ha centys. Wosa an Eyl Bresel an Bys ha'n  yn 1944, an dollar SU yw an moyha usys mona kemmyn avel .

## Devynnow
Jonathan Bartley

**Jonathan Bartley** (genys 16ves mis Hedra 1971) yw politeger a Vreten ha kev-hembrenkyas an Parti Gwer a-dhia 2016 bys yn 2021. Ev o asleys avel ledyer gans Carla Denyer ha Adrian Ramsey yn mis Hedra 2021. Ev o konseler war Gonsel Lambeth a-dhia 2018 bys yn 2022.
Chuck Schumer

**Chuck Schumer** (genys **Charles Ellis Schumer**, 23ves mis Du 1950 yn Evrek Nowydh, Stat Evrek Nowydh) yw esel Senedh an Statys Unys ha politeger a Amerika. Ev yw Leyder Parti an Dhemokratyon y'n Senedh a-lemmyn.
Gwynedd

**Gwynedd** yw konteth gembrek. Yma yn north-west Kembra reb Ynys Môn, Conwy, Sir Ddinbych, Powys ha Dyves
Mike Pence

**Mike Pence** (genys **Michael Richard Pence**, 7ves mis Metheven 1959 yn Indiana) yw politeger a Amerika ha 48ves Is-lywydh an Statys Unys yn-dann Donald Trump a-dhia 2017 bys yn 2021. Ev o 50ves governour Indiana a-dhia 2013 bys yn 2017.
Hyns-horn Kledhrennow Kul Durango ha Trearghans

Hyns-horn kledhrennow kul ertach 3 tros-hys (914 mm) a ober 45.2 mildir (72.7 km) a hensi yntra Durango ha Trearghans yn Kolorado y'n Statys Unys yw **An Hyns-horn Kledhrennow Kul Durango ha Trearghans** (), yn fenowgh y'n henwir an **D&SNG**. An hyns-horn yw destnys yn federal avel Tirnos Istorek Kenedhlek ha keffrys avel Tirnos Ynjynorieth Civil Istorek gans an Gowethas Amerikanek a Ynjynoryon Civil.

An hyns a veu ygerys yn terowel yn 1882 gans an Hyns-horn Denver ha Rio Grande (D&RG) dhe garya moon arghans hag owr esa balyes y'n . An linen o ystynnans a linen gledhrennow kul 3 tros-hys (914 mm) an D&RG a Antonito, Kolorado, dhe Dhurango. An tren finek dhe oberi dhe Dhurango a'n est o war 6 mis Kevardhu, 1968. An statys a Veksiko Nowyth ha Kolorado a brenas 64 mildir ynter Antonito ha Chama, Meksiko Nowyth, yn 1970, y'n jydh hedhyw yth yw oberys avel Hyns-horn Mirus Kumbres ha Toltek. Kledhrennow yntra Jama ha Durango a veu kemerys dhe-ves erbyn 1971.

An linen a Dhurango dhe Drearghans re oberas yn tilett a-dhia 1881, kynth ev dhe vos linen havysi hag ertach a denn trethysi, yth yw onan a nebes tylleryow y'n S.U. re welas devnydh dilett a lokomotyvyow eghen. Yn mis Meurth 1881, Hyns-horn West Denver ha Rio Grande a werthas an linen ha'n D&SNG a veu grondyes.

Nebes a'n devnydhyow-rolya a dhydh delergh dhe'm 1880ow. Trenow a ober a Dhurango dhe Hwy an Dowrlamm (Cascade Wye) yn misyow an gwav hag yntra Durango ha Trearghans yn misyow an hav. Depo Durango a veu byldyes yn mis Genver 1882 ha re beu gwithys yn y furv dherowel.

## Kevrennow
Gwiasva sodhogel (Sowsnek yn-unnik)
Nicola Sturgeon

**Nicola Ferguson Sturgeon** (genys 19ves mis Gortheren 1970 yn Ayrshire, Alban) yw politegores a Alban. Hi o hembrenkyades Parti Kenedhlek Alban ha Kynsa Menyster Alban a-dhia 2014 dhe 2023. Sturgeon o an venyn gynsa y'n offis Kynsa Menyster.

Sturgeon a veu etholys rag Senedh Alban yn 1999. Bys yn 2007, hi a dhelinyas ranndir etholek Glasgow avel esel keworansel. A-dhia 2007, hi a servyas avel esel Senedh Alban rag Glasgow Southside.
Benjamin Disraeli

**Benjamin Disraeli, 1a Yurl Beaconsfield** (21ves mis Kevardhu 1804 yn Bloomsbury, Middlesex - 19ves mis Ebrel 1881 yn Mayfair, Loundres) o politeger a Vreten ha Pennmenyster an Rywvaneth Unys gwithadorek a-dhia vis Hwevrer dhe vis Kevardhu 1868 hag a-dhia 1874 dhe 1880.

Ev a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon yn 1837 rag Maidstone.
Piccadilly

**Piccadilly** yw an fordh yn Loundres. Soth a Vayfair hag ogas dhe Park Hyde yma. An fordh yw part a'n A4, fordh 
may a jun Loundres kresel dhe'n worfordh M4.
Jay Inslee

**Jay Robert Inslee** (genys 9ves mis Hwevrer 1951 yn Seattle, Stat Washington) yw laghyas ha politeger a Amerika. Ev a serv avel governour Stat Washington a-dhia 2013. Esel a'n Parti Demokratek yw.

A-dhia 1993 dhe 2012 ev a lavuyras avel esel a Ji Kanasedhow Statys Unys rag ranndir 1a Stat Washington ha diwettha an ranndir 4a.
Andrew Cuomo

**Andrew Mark Cuomo** (genys 6ves mis Kevardhu 1957 yn Evrek Nowydh, Stat Evrek Nowydh) yw laghyas ha politeger a Amerika. Ev a servas avel governour 56ves Stat Evrek Nowydh a-dhia 2011 dhe 2021. Ev yw esel Parti an Dhemokratyon.

Yn 2006, Cuomo a veu etholys 64ves Laghyas Kemmyn Stat Evrek Nowydh hag yn 2010 ev a waynas etholans governour Stat Evrek Nowydh, erbynn an ombrofyer repoblikanek Carl Paladino.

A-dhia 2020, Cuomo re beu akusys a assalt reydhel. Ev a omdhisoedhas yn mis Est 2021 awos an alejyansow.

## Devynnow
Pedrek Trafalgar

**Pedrek Trafalgar** yw pedrek poblek yn Loundres, Ruwvaneth Unys. Drehevys yw a-dro dhe'n ranndir a Charing Cross. Yma Koloven Nelson y'n kres hag an Virva Genedhlek yn unn amal.
Gretchen Whitmer

**Gretchen Esther Whitmer** (genys 23ves mis Est 1971 yn Lansing, Michigan) yw politegores a Amerika ha 49ves governour Michigan, a-dhia 2019. Esel Parti an Dhemokratyon yw.

Whitmer o esel Senedh Michigan a-dhia 2006 bys yn 2015 hag esel Chi Kanasedhow Michigan a-dhia 2001 bys yn 2006.
Gwin

**Gwin** yw an anow un diwes gwrys gans grappa. Gwin yw gwrys yn Frynk hag yn Itali, hag yn broyow aral y'n byd.
Stacey Abrams

**Stacey Yvonne Abrams** (genys 9ves mis Kevardhu 1973 yn Madison, Wisconsin) yw laghyades ha politegores a Amerika. Hi yw esel a'n Parti Demokratek.

A-dhia 2007 bys yn 2017, Abrams o esel a Ji Kanasedhow Jeorji. Hi a sevis y'n etholans governour yn Jeorji yn 2018 mes hi a fyllis erbynn governour synsyas Brian Kemp. Abrams o ombrofyer Demokratek y'n etholans governour yn 2022 erbynn Kemp; hi o fethas, ow kwaynya 45.9% a'n votys.

## Devynnow
Lincolnshire

**Lincolnshire** (berrheans **Lincs.**) yw konteth sowsnek. Yma'n kontethow Norfolk, Konteth Kargront ha Rutland war an dhyghowbarth, Leicestershire ha Nottinghamshire a-gledh ha Conteth Evrek war an gledhbarth. An benncita yw Lincoln.
Gwelesigeth an Werghes Ker Marya

**Gwelesigeth an Gwerghes Ker Marya** yw darvos pan y wel nebonan an Werghes Marya Wynn, mamm sans a Yesu herwydh aweylys an Gristonyon gatholik hag ewngryjyk.
Nancy Pelosi

**Nancy Patricia Pelosi** (genys 26 mis Meurth 1940 yn Baltimore, Tir Maria) yw politigores a Amerika hag an Kowsores a Ji Kanasedhow an Statys Unys a-dhia 2007 dhe 2011 hag a-dhia 2019 dhe 2023. Hi yw esel a'n Parti Demokratek.

Hi a veu etholys dhe Ji Kanasedhow an Statys Unys yn 1987 rag ranndir yn Kaliforni.
Terry Pratchett

**Syr Terence David John Pratchett** (28 Mis Ebryl 1948 – 12 Mis Meurth 2015) o skrifer sowsnek. Ev o awtour romansow fantasi (fantasi hwarthus yn arbennik), hag yth yw y romansow Discworld (41 romans) desedhys war planet fugiethel platt hag yw esedhys war keyn peswar olifans ow sevel war morgroban bras ow neuvya der efanvos.

An kynsa romans Pratchett, The Carpet People, a veu dyllys yn 1971. An kynsa romans Discworld, The Colour of Magic, a veu dyllys yn 1983. Y dhiwettha romans, an romans Discworld The Shepherd's Crown, a veu dyllys yn Mis Est 2015; wosa mernans Pratchett.

Syndrom Alzheimer a veu diagnosys dhe Pratchett yn 2007. Ev a wrug gwaska an Governans Predennek dhe gressya arghans rag hwithrans an syndrom ha dhe janjya lagha an omladhans gwerys. Ev a veu grontys marghogieth yn 2009 ha grontys *Humanist of the Year* gans an British Humanist Association yn 2013.

Pratchett a verwis yn y ji yn Wiltshire, Pow Sows, an 12ves a vis Meurth 2015.

## Oberennow

### Romansow Discworld

### Romansow Bromeliad

### Romansow Johnny Maxwell

### Romansow Erell
Tim Berners-Lee

**Syr Timothy John Berners-Lee** po **Tim Berners-Lee** (genys 8 mis Metheven 1955 yn Loundres) yw ynjynor ha godhonydh jynn-amontya a Bow Sows. Ev yw godhvedhys rag y dhismygyans a'n wi bysefan yn 1989.
Cixi

**Emperes Gwedhwes Cixi** (29 mis Du 1835 - 15 mis Du 1908) o'n rewlyades *de facto* a Jina a-dhia 1861 dhe hy mernans yn 1908. O hi ow rewlya China dres an Breselyow Koskles , an Bresel Russek-Chinek Kynsa  hag an Rebellyans Boxer.
Gwithti Bretennek

An **Gwithti Bretennek** yw gwithti poblek yn Loundres. Ev a wra kavos dres eth milyon traow y'n kuntel. Ev o fast yn 1753 hag ev o ygerys dhe'n bobel yn 1759.
Michelle Obama

**Michelle LaVaughn Robinson Obama** (genys **Robinson**, 17 mis Genver 1964 yn Chicago, Illinois) yw laghyades, awtoures a Amerika hag an Arlodhes Kynsa a'n Statys Unys a-dhia 2009 dhe 2017. Hi yw demedhys dhe Barack Obama.
Yethow a Ganada

Y tevnydhir lies yeth yn Kanada. Herwydh niveryans 2016, Sowsnek ha Frynkek yw mamm-yethow 56.0% ha 21.4% a Ganadians y'n ordenans na. Yma dhe 82.6% a Ganadians godhvos oberus a Sowsnek hedre yma dhe 29.8% godhvos oberus a Frynkek. Yn-dann Reyth Yethow Sodhogel 1969 yma dhe Sowsnek ha Frynkek studh keffrysyek sodhogel a-dreus Kanada, orth pertaynya dhe pub servis governansek, ow komprehendya an lysow, hag yma pub laghans aktyes yn tiwyethek. Brunswyck Nowyth yw an unsel rannvro ganadek may tevnydh Sowsnek ha Frynkek avel y yethow sodhogel dhe'n keth hys, gans rychheans korf-laghel. Yeth sodhogel Kebek yw Frynkek, kyn, y'n rannvro na, an korf lagha a ergh bos pub laghans aktyes yn Frynkek kepar ha Sowsnek, hag y hyll procedyansow lys bos synsys yn py yeth pynag. Yma difresyansow korf-laghel kehaval yn Manitoba.

Desedheger Yethow Sodhogel Kanada (sodhek sodhogel an governans keffrysyek usi charjyes gans gorweles an dhiw yeth) re leveris, "Y'n keth fordh bos hil orth kolonnen styryans bos Amerikanek hag orth kolonnen prevyans Amerikanek, ha bos klass orth kres prevyans Bretennek, y tybav bos yeth orth kolonnen prevyans Kanadek." Dhe weres yn kewarra orth gorweles an dhiw yeth, y kuntel niveryans Kanada lies deskrifor demo-yethek nag usi niverys yn niveryansow lies gwlas aral, ow komprehendya yeth tre, mamm-yeth, kensa yeth sodhogel ha yeth ober.

Diversita yethek Kanada a ystyn dres an dhiw yeth sodhogel. "Yn Kanada, 4.7 milvil person (14.2% a'n poblans) a dherivas kowsel yeth aral dhe Sowsnek po Frynkek dre vrassa rann an termyn y'n dre ha 1.9 milvil person (5.8% a'n poblans) a dherivas kowsel yeth an par na war rond rewlys avel nessa yeth (avel addyans dh'aga fenn yeth y'n dre, Sowsnek po Frynkek). Yn oll, 20.0% a boblans Kanada a dherivas kowsel yeth aral dhe Sowsnek po Frynkek y'n dre. Rag nebes 6.4 milvil person yth esa'n yeth aral yeth ynvroyek, kowsys yn fenowggha po war rond rewlys y'n dre, yn-unnik po war-barth gans Sowsnek po Frynkek hedre'n yeth aral o yeth genesik rag dres 213,000 person. Wor'tiwedh, an niver a dus a dheriv arwodhyethow avel an yethow a gowsir y'n dre o ogatti 25,000 person (15,000 yn fenowggha ha 9,800 war rond rewlys)."

Kanada yw tre dhe lies yeth genesik. Niverys war-barth y kowsir an re ma gans le es 1% a'n poblans. Nebes 0.6% a Ganadians (po 200,725 person) a dheriv yeth genesik avel aga mamayeth.



## Rol a yethow yn Kanada

### Yethow sodhogel

* Sowsnek
* Frynkek

### Yethow genesik
Tramgarr henwys Hwans

***Tramgarr henwys Hwans*** (Sowsnek: *A Streetcar Named Desire*) yw drama gans Tennessee Williams a ygoras war Broadway war 3sa mis Kevardhu 1947. An drama a dhiskwedh bewnans Blanche DuBois, dama a dhyghow an Statys Unys, a as hy hilva aristokratek, wosa kevres a gollansow personel, yn unn hwilas meneghi gans hy hwor ha's breder-yn-lagha yn byldyans rannjiow koth.

*A Streetcar Named Desire*, lyver mogha kerys gans Williams, yw tybys dhe vos onan a'n gwella ha kritik-sewenna dramas an 20ves kansvledhen. Hwath yth yw onan a'y vogha gwariys dramas, hag ev re awenas lies aswiwans yn furvow erel, merkadow yw fylm kritik-gerys esa dyllys yn 1951.
Snow White and the Seven Dwarfs

***Snow White and the Seven Dwarfs*** (Kernowek: *Ergh wynn ha'n seyth korryon*) yw fylm fantasi bywhes amerikanek gwres yn 1937. Askorrys veu gans Walt Disney.
Derek Thomas

**Derek Gordon Thomas** (genys 20 mis Gortheren 1972 yn Kernow, Ruwvaneth Unys) yw politeger a Gernow hag esel Senedh rag Porth Ia a-dhia 2015 bys 2024. Ev yw esel an Parti Gwithadorek.

Ev a fethas an esel diwettha Andrew George y'n 2015 dewisyans ollgemmyn. Ev a waynyas an etholans yn 2017 ha 2019. Y'n etholans 2024, Thomas a veu fethys gans George; Thomas a waynyas 23% a'n votys ha George a waynas 52% a'n votys.

## Devynnow
George Eustice

**Charles George Eustice** (genys 28 mis Gwynngala 1971) yw politeger a Gernow hag esel senedh rag Kammbronn ha Resrudh a-dhia 2010 bys yn 2024. Ev yw Skrifennyas a Stat rag an Kerghynnedh, Boos ha Negysyow Powek a-dhia mis Genver 2020 bys yn 2022. Ev yw esel an Parti Gwithadorek.

## Yowynkneth
Eustice a veu genys 28ves mis Gwynngala 1971 yn Pensans, Kernow dhe Adele ha Paul Eustice. Ev a attendas Skol Truru ha Kolji Kernow.

## Resegva
Ev o an ombrofyer UKIP y'n 1999 etholans europek rag Soth-Vest Pow Sows. Yn 2010, ev a fethas Julia Goldsworthy, an esel Livrel Werinel diwettha rag Cambron ha Resrudh. Ev a gwaynas an etholansow yn 2015, 2017 ha 2019.

Yn 2020, Eustice a veu henwys Skrifennyas a Stat rag an Kerghynnedh, Boos ha Negysyow Powek y'n kabinet nowydh Boris Johnson ha spedys Theresa Villiers. Eustice a veu asleys gans Ranil Jayawardena y'n governans Liz Truss yn 2022. Yn mis Genver 2023, Eustice a anonsyas na vynn bos ombrofyer rag y esedh y'n etholans 2024. Y'n etholans, Kammbronn ha Resrudh a veu gwaynyes gans Perran Moon, an ombrofyer Lavur.

## Devynnow
Mary Shelley

**Mary Wollstonecraft Shelley** (30 mis Est 1797 yn Somers Town, Loundres - 1 mis Hwevrel 1851 yn Belgravia, Loundres) o skrifores a Bow Sows a skrifas an romans gothek Frankenstein yn 1818, aswonnys avel ensampel a-varr a skiens fugieth. Hi o  myrgh an beneleger ha gweythresor Mary Wollstonecraft ha'n filosofer politek William Godwin. Diwettha, hi a wolegas bardhonieth hy gour Percy Bysshe Shelley.
Mary Lou McDonald

**Mary Louise McDonald** (genys 1 mis Me 1969 yn Dulyn, Repoblek Wordhen) yw politegores a Wordhen, Teachta Dála rag Dulyn Kresel a-dhia 2011 hag an ledyores a Sinn Féin a-dhia 2018.
Korf Lagha an Statys Unys

**Korf Lagha an Statys Unys** yw lagha gorughel an SUA. Ev a dheskrif an maner dre mayth ober governans SUA. Ev a fastas yn 1788 ha yma 27 amendyans. Ev a veu amendys diwettha yn 1992. Ev a fast an tri skorrow a overnans federal: an kortys, an *executive* hag an *legislature*.

Rag chanjya an Korf Lagha, res yw dhe amendyans kavos skoodhyans ⅔ Chi an Ganasedhoryon hag an Senedh ha ¾ a'n Statys.
Theresa Villiers

**Theresa Anne Villiers** (genys 5 mis Meurth 1968 yn Hunstanton, Norfolk) yw politegores a Vreten hag an esel senedh rag Chipping Barnet a-dhia 2005. Hi yw esel an Parti Gwithadorek. 

Villiers o esel senedh europek rag Loundres a-dhia 1999 dhe 2004. Yn 2005, hi a gwaynas an esedh a Chipping Barnet hag hi o esel a Ji Kemmynyon. Hi o Skrifennyas a Stat rag Wordhen Gledh a-dhia 2012 dhe 2016 ha Skrifennyas a Stat rag an Kerghynnedh, Boos ha Negysyow Powek a-dhia 2019 dhe 2020.
Julia Goldsworthy

**Julia Anne Goldsworthy** (genys 10 mis Gwynngala 1978 yn Cambron, Kernow) yw politegores a Gernow ha hi o esel senedh Aberfala ha Kammbronn a-dhia 2005 bys yn 2010. Hi yw esel an Parti Livrel Werinel. 

Goldsworthy a fethas Candy Atherton, an esel Lavur kyns, yn etholans 2005. Wosa hy etholans, an Parti Livrel Werinel a synsys pastellow vro oll Kernow. Hi a veu fethys yn etholans 2010 gans George Eustice, an ombrofyer gwithadorek, neb a waynas 66 vota moy.
Skrifennyas an Stat rag an Kerghynnedh, Boos ha Negysyow Powek

An **Skrifennyas an Stat rag an Kerghynnedh, Boos ha Negysyow Powek**, po yn anfurvus **Skrifennyas an Kerghynnedh** (hag yn Sowsnek **Secretary of State for the Environment, Food and Rural Affairs** po **DEFRA Secretary**), yw offis kabinet bretennek. A-dhia mis Gortheren 2024, Skifennyas an Stat yw Steve Reed.

## Rol Skrifenysi an Kerghynnedh
### Skrifenysi a Stat rag an Kerghynnedh (1970 – 1997)

### Skrifenysi an Stat rag an Kerghynnedh, Treusporth hag an Ranndiryow (1997 – 2001)

### Skrifenysi an Stat rag an Kerghynnedh, Boos ha Negysyow Powek (2001 – a-lemmyn)

## Devynnow
Michael Heseltine

**Michael Ray Dibdin Heseltine, Baron Heseltine** (genys 21 mis Meurth 1933 yn Abertawa, Kembra) yw politeger ha negysydh a Vreten. Ev o Esel Senedh gwithadorek a-dhia 1966 bys yn 2001.

## Resegva
Heseltine a veu etholys kynsa yn 1966 rag Tavistock. Ev a synsys an esedh bys 1974, p'eur ev a waynas an esedh saw a Henley. Yn 1979, Heseltine a veu apoyntys Skrifenysi a Stat rag an Kerghynnedh gans Margaret Thatcher. Ev a vovyas bos an Skrifennyas a Stat rag Defens a-dhia 1983 bys ev a wrug kwytya yn 1986.

Heseltine o ombrofyer y'n 1990 etholans ledyer gwithadorek, ow kelli dhe John Major mes ev a wrug dehweles bos Skrifennyas Kerghynnedh a-dhia 1990 dhe 1992. Ev o Lewydh a'n Gesva a Kenwerth a-dhia 1992 dhe 1995 hag yn 1995 ev a veu gwrys Ispennmenyster ha Skrifennyas a Stat Kynsa.

Heseltine a vovyas a'n formys war-dhelergh yn 1997 hag ev a asas Senedh yn 2001. Ev a dhur bos gweythresek yn politegieth.
Lod Plat Bras

Korf a gerrek leun a vonow yw an **Lod Plat Bras** usi desedhys yn-dann runyow growan Karn Bre a-dhyghowbarth a Gammbronn yn Kernow west.

## Balweyth

An Lod Plat Bras a worwedh yn-dann runyow growan a-dhyghowbarth a Garn Bre hag yw henwys awos an karrek a syns sten dhe vos orth diyskynnans anusadow bas a nebes deg gradh dhe'n gorwelyek. Yn tylleryow erel yn Kernow lodyow erel a syns monow a worwedh yntra 60 ha 90 gradh dhe'n gorwelyek. Y dhiyskynnans byghan a asas tyller perfydh rag an balyow. An monow esa drehedhys gans Bal Myghtern Edward, Hwel Grenville, Bal Hwel Frances Soth ha Balyow Bassett. Y tallathas an balyow dhe gavos moon kober, mes sten esa kevys dhe dhownderow brassa.

Lies bal y'n arnebedh a veu kesunyes hag a besyas askorrans bys dhe Gensa Bell an Bys.
Taklen-neyja anaswonys

**Taklen-neyja anaswonys (TNA)** () yw tra a omdhiskwedh na yll bos aswonys po displegys a-dhesempis. Brassa rann a daklennow-neyja anaswonys a aswonir orth aga hwithra avel taklennow usadow po traow gortys a dhiskwedh. An term ma yw devnydhyes yn fenowgh rag aspiansow heveladow a worhelyon-efanvos kenvysek.

## Eghennow
* ayrlester kevrinek
* fusen darosvannus
* kasor foo
* morgowles efanvos
* padellik neyja
* pel tan gwer
* trihorn du
Molly Scott Cato

**Sarah Margaret "Molly" Scott Cato** (genys 21 mis Me 1963) yw politegores, erbysydhes, akademoges ha skrifores a Vreten hag o esel senedh europek a-dhia 2014 dhe 2020. Hi yw esel a'n Parti Gwyrdh.

Scott Cato a veu etholys a'n Senedh Europa yn 2014 rag Pow Sows Soth-West. Hi a gwaynyas esedh ynwedh yn 2019 mes hi a wrug kelli hy esedh yn 2020 drefen Brexit. Hi a veu gwrys an ombrofyores gwyrdh rag Stroud y'n etholans RU 2019.
Parti Brexit

**Parti [[Brexit]]** yw parti politek eurodiskryjyk formas yn mis Du 2018 gans Nigel Farage ha Catherine Blaiklock. An ledyer a-lemmyn yw Nigel Farage, ledyer UKIP kyns. Yma peswar esel Senedh Kembra ha dew gonselor warn ugens dhe'n Parti.
Caroline Lucas

**Caroline Patricia Lucas** (genys 9 mis Kevardhu 1960) yw politegores pretennek, esel Senedh rag Brighton Pavilion hag an ledyer kyns a'n Parti Gwyrdh a-dhia 2008 bys yn 2012 hag arta a-dhia 2016 bys yn 2018 gans Jonathan Bartley. 

A-dhia 1999 bys yn 2009, Lucas o esel Senedh Europa rag Pow Sows Soth-Est. Hi a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon yn etholans RU 2010 ha dasetholys yn 2015, 2017 ha 2019.
Magid Magid

**Magid Magid** (genys 26 Metheven 1989 yn Burao, Somali) yw politeger somalek-bretennek, esel Senedh Europa a-dhia 2019 bys yn 2020 hag Arlodh-Mer Sheffield a-dhia 2018 bys yn 2019. Ev o an yowynka person y'n offis na. Esel a'n Parti Gwyrdh yw Magid.

Ev a veu etholys dhe Gonsel Cita Sheffield yn 2016 ha sodhas yn offis an Isarlodh-Mer a-dhia 2017 bys yn 2018.

## Lyver

* Magid Magid, *The Art of Disruption: A Manifesto For Real Change* (London: Blink, 2020), ISBN: 9781788702904
John Bercow

**John Simon Bercow** (genys 19 mis Genver 1963) yw politeger a Vreten, Kowser Chi Kemmynyon an Ruwvaneth Unys a-dhia 2009 bys yn 2019 hag an Esel Senedh rag Buckingham a-dhia 1997 bys yn 2019. Dherag y derm yn offis avel Kowser, Bercow o esel a'n Parti Gwithadorek.

## Resegva
Ev o konseler war Gonsel Lambeth a-dhia 1986 bys yn 1990. Ev a veu etholys dhe Ji an Gemynnyon yn 1997 rag Buckingham ha desetholys yn 2001, 2005 mar ombrofyer gwithadorek hag an etholansow yn 2010, 2015 ha 2017 mar Kowser.

Bercow a veu etholys avel Kowser yn 2009 ha spedys Michael Martin. Ev a wrug kwytya yn 2019.
Angela Rayner

**Angela Rayner** (genys **Bowen**, 28 mis Meurth 1980 yn Manchester) yw politegores a Vreten, Isleyder an Parti Lavur a-dhia 2020 hag an Esel Senedh rag Ashton-under-Lyne a-dhia 2015. Hi o Skrifenysi Skeus a Stat rag Adhyskans a-dhia 2016 bys yn 2020.
Rosena Allin-Khan

**Rosena Chantelle Allin-Khan** (genys 1978 yn Tooting, Loundres) yw medhoges ha politegores a Vreten, esel senedh Tooting a-dhia 2016 hag an Menystres Skeus rag Yeghes an Brys a-dhia 2020. Hi yw esel a'n Parti Lavur.

Hi a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon yn 2016. A-dhia 2016 bys yn 2020, Allin-Khan o Menystres Skeus rag Sport. Yn 2020, hi o ombrofyores offis Isleyder an Parti Lavur. Hi a veu fethas gans Angela Rayner. A-dhia etholans Keir Starmer maga leyder a'n Parti Lavur, Allin-Khan a veu gwrys Menystres Skeus rag Yeghes an Brys.
Dawn Butler

**Dawn Petula Butler** (genys 3 mis Du 1969 yn Newham, Loundres) yw politegores a Vreten, esel senedh rag Brent Kresel a-dhia 2015 hag an Skeus Skrifenyades a Stat rag Benenes ha Parderyow a-dhia 2017 dhe 2020. Hi yw esel a'n Parti Lavur.

Hi a veu etholys a Ji an Gemmynyon yn 2005 rag Brent Soth hag yn 2015 rag Brent Kresel. A-dhia 2017 dhe 2020, Butler o Skeus Skrifenyades a Stat rag Benenes ha Parderyow. Yn 2020, hi o ombrofyores a'n offis a Isleyder a'n Parti Lavur. Hi a veu fethas gans Angela Rayner ha Rosena Allin-Khan. A-dhia an etholans a Keir Starmer maga leyder a'n Parti Lavur, Butler a wrug dehweles a'n formys war-dhelergh.
Jeremy Corbyn

**Jeremy Bernard Corbyn** (genys 26 mis Me 1949 yn Chippenham, Wiltshire) yw politeger a Vreten, esel senedh rag Islington North a-dhia 1983 hag ev o Leyder an Parti Lavur a-dhia 2015 bys yn 2020.

Ev a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon yn 1983 rag Islington North. Yn 2015, Corbyn a veu etholys leyder an Parti Lavur, ow fetha Yvette Cooper, Andy Burham ha Liz Kendall. Ev a wrug kelli an etholansow RU 2017 ha 2019 hag ev a gwytyas yn 2020. Ev a veu spedys gans Keir Starmer.
Geoffrey Cox

**Charles Geoffrey Cox** (genys 30 mis Ebril 1960 yn Wiltshire) yw politeger a Vreten, esel senedh rag Torridge ha Dewnens West a-dhia 2005 hag an Laghyas Kemmyn a'n Ruvaneth Unys a-dhia 2018 dhe mis Hwevrel 2020. Ev yw esel a'n Parti Gwithadorek.

Ev a gwrys Laghyas Kemmyn yn 2018, ow spedya Jeremy Wright. Ev a wrug gordhyllo yn 2020 ha spedyas gans Suella Braverman.
Suella Braverman

**Sue-Ellen Cassiana "Suella" Braverman** (*née* **Fernandes**; genys 3 mis Ebril 1980 yn Harrow, Loundres) yw politegores a Vreten, esel senedh rag Fareham a-dhia 2015 bys 2024 ha rag Fareham ha Waterlooville a-dhia 2024. Braverman a veu etholys avel esel Parti Gwithadorek mes hi a dhefowt dhe Reform UK yn mis Genver 2026.

Braverman o Laghyades Ollgemmyn rag Pow Sows ha Kembra y'n governans Boris Johnson nessa a-dhia mis Hwevrel 2020, ow spedya Geoffrey Cox. Hi o Skrifennyas an Pervedh a-dhia mis Gwynngala bys mis Hedra 2022 y'n governanow Liz Truss hag a-dhia mis Hedra 2022 bys mis Du 2023 y'n governans Rishi Sunak.

## Devynnow
Jeremy Wright

**Jeremy Paul Wright** (genys 24 mis Hedra 1972 yn Taunton, Somerset) yw politeger bretennek, esel senedh rag Kenilworth ha Southam a-dhia 2010 ha Laghyas Ollgemmyn an Ruvaneth Unys a-dhia 2014 bys yn 2018. Esel an Parti Gwithadorek yw ev.

Ev a veu gwrys Laghyas Ollgemmyn yn 2014, ow spedya Dominic Grieve. Yn 2018, ev a veu spedys gans Geoffrey Cox. Ev o Skrifennyas an Stat rag Gonisogeth a-dhia 2018 bys yn 2019.
Gwariell

Gwariell yw tra rag gwari ganso. Gwariellow yw rag fleghes, tevesigyon hag enevales. Kyns 1970, rann vrassa a wariellow o gwrys a alkan ha prenn. Lemmyn, yns i gwrys  y'n brassa rann a blastek. Treweythyow, yns i tredanek. Yn mysk gwariellow, yma pelyow, kerri plastek ha doliow.

Gwariellow a dhallethas nans yw lies bledhen. Y hyllir trovya doliow a babanow, enevales ha soudoryon, hag ynwedh toulys gwariell, yn leow hendhyskoniethel. Dallathvos an ger "gwariell" yw an verb "gwari" ("to play" yn Sowsnek).

An kynsa gwariellow o gwrys a gerrek, gwelynni po pri. Yn Hen Ejyp, fleghes a warias gans doliow gwrys a bri ha gwelynni. Yn Hen Gres, ha  Hen Rom, fleghes a warias gans doliow gwrys a gor po pri pebys, gwelynni, gwaregow ha sethow, ha yo-yo.

## Mirva

Restren:Roman-toys.jpg|Gwariellow Romanek, yn aga mysk dolli, disyow, daffar ilow hag erel.
Restren:Marbles 01.JPG|Kalesennow
Restren:Korean Bridal Doll, c. 1800-1894 (back).jpg|Dolli Korean
Restren:Polish Army Teddy Bear.jpg|Orsik (eghen a dholli bleudh)
Restren:Mexican guitars and toys.jpg|Gwariellow ha gitaryow Meksikan
Restren:Darts in a dartboard.jpg|Sethigow
Restren:Wind Powered Electric Generator Science Toy (on).jpg|Gwariell Wodhoniethek
Tour

**Tour** yw eghen a gesweyth; hirra ages efan yw. Yma touryow dhe lies kastel. Lemmyn, pur hir yw touryow. Yma devnydhyow pals dhe douryow; yn aga mysk: danvon sinellow radyo, rag aspians po rag skoodhya ponsow.
Restren:Eiffel Tower from the top of a building located rue de l'Université, Paris January 2005.jpg|An Tour Eiffel yw tirnos yn Paris.
Restren:Exterior Catedral de Cádiz 3.jpg|Yn fenowgh, yma touryow dhe penneglosyow. An huni ma yw in Kadiz.
Restren:Canton pagoda de las flores.JPG|Pagoda, eghen a dour, yn Guangzhou
Restren:Wien - Millennium Tower (1).JPG|Touryow ebron yw touryow. Hemm yw yn Vienna
Restren:Fernsehturm Stuttgart (Deutschland)-TV tower Stuttgart (germany).jpg|Tour devnydhys rag danvon danvonadow radyo ha pellwolok.
Restren:Kharanagh-minaret.jpg|An tour ma war mosk yw henwys tourik. An huni ma yw yn Iran
Sadiq Khan

**Sadiq Aman Khan** (genys an 8ves a vis Gwynngala 1970 yn Tooting, Loundres) yw politeger bretennek, esel senedh a-dhia 2005 bys yn 2016 ha Mer Loundres a-dhia 2016. Ev yw esel a'n Parti Lavur.

Ev a veu etholys dhe Ji an Gemmynyon rag Tooting yn 2005, 2010 ha 2015. Ev a gwytyas yn 2016 hag a veu etholys Mer Loundres.
Tooting

**Tooting** yw ranndir yn Loundres. Yn burjestrevow Loundres Wandsworth ha Merton yma. 16,239 o y boblans yn 2011.

A-dhia 1974, yma pastell vro dhe Tooting (representyas a-dhia 2016 gans Rosena Allin-Khan). Ev yw pur liesgonisogethek hag yma an hanow dhodho *Mini South India* drefen y boblans bras eyndek.
## Devynnow
Sheffield

**Sheffield** yw cita ha burjestra trevek yn Konteth Evrek Soth, Pow Sows. Yma poblans a 585,638 y'n cita a-dhia 2019.

An cita yw representys gans pemp pastellow vro: Sheffield Kresel (okupys gans Paul Blomfield a-dhia 2010); Sheffield Soth Est (okupys gans Clive Betts gans 2010); Sheffield, Brightside ha Hillsborough (okupys gans Gill Furniss a-dhia 2016); Sheffield Hallam (okupys Olivia Blake a-dhia 2019); ha Sheffield Heeley (okupys gans Louise Haigh gans 2015). Oll yw eseli Parti Lavur.

## Devynnow
Maidstone

**Maidstone** yw penncita a Gint, Pow Sows. 171,800 o hy foblans yn 2019.

A-dhia 1997, yma pastell vro dhe Maidstone (representyas a-dhia 2010 gans Helen Grant).

## Devynnow
Olivia Blake

**Olivia Frances Blake** (genys 10 mis Meurth 1990 yn Northallerton, Konteth Evrek North) yw politegores a Vreten hag esel an senedh rag Sheffield Hallam a-dhia 2019. Hi yw esel Parti Lavur.

Blake a veu etholys dhe Gonsel Cita Sheffield yn 2014. Yn 2018, hi a veu dewys bos an ombrofyores Lavur rag an pastell vro Sheffield Hallam yn le an esel a'n poynt na Jared O'Mara. Blake a gwaynyas y'n etholans 2019 gans amal a hepken 712 votys.
Emmanuel Macron

**Emmanuel Jean-Michel Frédéric Macron** (genys 21 Kevardhu 1977 yn Amiens, Pow Frynk) yw politeger frynkek ha Lewydh Pow Frynk ha Kevpennsevik Andorra a-dhia 2017. Ev a veu etholys Lewydh yn 2017 gans 66.1% a'n vota maga y parti *En Marche!*, ow fetha Marine Le Pen, ombrofyores parti an *Front National* (Greuv Kenedhlek). Macron o an yowynka Lewydh frynkek pan veu ev etholys.
Rishi Sunak

**Rishi Sunak** (genys 12 Me 1980 yn Southampton, Hampshire) yw politeger a Vreten, ha Chansler a-dhia 2020 dhe 2022, hag an esel Senedh rag Richmond yn Konteth Evrek a-dhia 2015. Ev yw esel Parti Gwithadorek.
Cider

Diwes alkoholek a wrer gans sugen avalow gweythys yw **cider** (treweythyow **sider** ynwedh), kyn hyllir y wul gans sugen per keffrys. Y hyllir devnydhya pub eghen a aval, mes y tevir nebes sortow yn arbennek rag askorra cider. Yn diwes a yll komprehendya yntra 3% hag 8.5% a alkohol. 

Kernow ha Soth-West Pow Sows yw onan a benn arenebedhow askorra cider y'n bys oll. Mes yth yw gwrys ynwedh yn rannow erel an Enesow Bretennek, yn unn gomprehendya Kembra ha Wordhen. A-ves dhe Vreten ha Wordhen yma Breten Vyghan, Normandi, Pow Bask hag arenebedhow yn Skandinavi aswonys ra'ga cider. 

## Dallethvos an ger
An ger *sicer* a dhiskwedh y'n Vocabularium Cornicum avel ryb an Latinek *Sicera,* eghen a dhiwes alkoholek, chevisyes a'n Greka Koth *σῑ́κερᾰ* (sī́kera). Y hwrer mencyon a'n diwes diwweyth yn Beunans Meriasek avel *cydyr*. Yma lies fordh a skrifa'n ger yn Kernowek dasserghys an jydh hedyw, *cider a hwer* y'n Furv Skrifys Savonek, *sider* yn Kernewek Kemmyn, ha *cȳder* yn Kernewek Unys.

## Devynnow
Wendy Chamberlain

**Wendy Anne Chamberlain** (genys 20 Kevardhu 1976 yn Inverclyde, Alban) yw politegores pretennek hag an esel Senedh rag Fife North Ost a-dhia 2019. Hi yw esel Parti Livrel Werinel.

Chamberlain a veu etholys y'n etholans RU 2019, ow fethas an esel senedh kyns Stephen Gethins, an ombrofyer Parti Kenedhlek Albanek, gans 1,316 votys.

## Deyvnnow
Hyns-horn Himalayek Darjeeling

Hyns-horn kledhrennow kul geyj 2 tros-hys (610 mm) yntra Jalpaiguri Nowyth ha Darjeeling yn Bengal West, Eynda yw an **Hyns-horn Himalayek Darjeeling** (Sowsnek: *Darjeeling Himalayan Railway*; Hindiek: *दार्जिलिंग हिमालयी रेल*), keffrys aswonys avel an **DHR** po an **Toy Train** (an Tren Gwari). An linen a veu byldyes yntra 1879 ha 1881 hag yth yw nebes 88km (55 mildir) hy hys. Yth yskynn a nebes 100 m (328 th) a-ugh dhe nivel an mor yn Jalpaiguri Nowyth dhe a-dr0 dhe 2,200 m (7,218 th) yn Darjeeling, ow tevnydhya hwegh ygam-ogam ha pymp loup dhe waynya ughelder. Hwegh lokomotyv disel a dhevnydhir rag brassa rann an serivsyow war an euryador, gans trenow havysi pubdedhyek a Dharjeeling dhe Ghum - ughella gorsav hyns-horn Eynda - ha'n servis *Red Panda* (Panda Rudh) usi tennys gans lokomotyvyow ethen a bon yntra Dharjeeling ha Kurseong. Trenow arbennek rag karoryon jynnow-ethen a dennir gans lokomotyvyow Klass-B Bretennek koth. Yma penndyller an hyns-horn yn Kurseong.

War 2sa mis Kevardhu 1999, UNESCO a dheklaryas bos an Hyns-horn Himalayek Darjeeling Tyller Ertach an Bys. Dew hyns-horn a veu addyes yn tiwettha, ha'n tyller res eth aswonys avel onan a hensi-horn menydh Eynda.

## Kevrennow
Gwiasva Kowethas an Hyns-horn Himalayek Darjeeling (yn Sowsnek)
Gwariow Europa

**Gwariow Europa** yw darvos sportys keswlasek y'n tradicyon olympek, governas gans an Kessedhogyon Olympek Europek. An dyllans kynsa a veu synsys yn Baku yn 2015. Dyllans 2019 o yn Minsk hag an dyllans nessa a vydh yn Krakow yn 2023.
Baku

**Baku** (yn Azerek: *Bakı*) yw penncita Azerbayjan. Yma poblans a-ugh 2.2 milyon y'n cita a-dhia 2020.

An cita a synsys Eurovision yn 2012, hag an Gwariow Europek yn 2015.

## Devynnow
Koprivnica

**Koprivnica** yw cita yn Kroati north ha penncita Konteth Koprivnica-Križevc yw. Yma poblans a-ugh dhe 30,000 y'n cita a-dhia 2011.

## Devynnow
Marsha Blackburn

**Marsha Blackburn** (genys **Wedgeworth**, 6 Metheven 1952 yn Laurel, Mississippi) yw politegores amerikanek, esel Chi Kanasedhoryon an Statys Unys rag Tennessi a-dhia 2003 bys yn 2019 hag esel Senedh a-lemmyn a-dhia 2019. Hi yw esel an Parti Repoblikanek.
Parti Repoblikanek

An **Parti Repoblikanek** () yw parti politek y'n Statys Unys. Ev a kontrol Senedh an Statys Unys a-dhia 2014 hag an Lywydh Statys Unys a-lemmyn, Donald Trump yw esel an Parti.

An Parti yth esa fondys yn 1854, ha kynsa ev a gwaynas power yn 1860 gans an etholans a Abraham Lincoln maga Lywydh. A-dhia 1860 bys yn 1874, an Parti Repoblikanek ev a kontrolas offis Lywydh an Statys Unys, Senedh an Statys Unys ha Chi Kanasedhoryon an Statys Unys.

## Devynnow
Lamar Alexander

**Andrew Lamar Alexander Jr.** (genys 3 Gortheren 1940 yn Maryville, Tennessi) yw politeger amerikanek, ha governor Tennessi a-dhia 1979 bys yn 1987, hag esel Senedh henavek Tennessi a-dhia 2003 bys yn 2021. Esel an Parti Repoblikanek yw.
Etholans ollgemmyn Ruvaneth Unys 2017

Yth esa dewisyans war 8ves mis Metheven 2017 rag etholi 650 Esel Senedh an Ruwvaneth Unys. Theresa May hag an Parti Gwithadorek a waynyas gans 317 esel mes i a wrug fyllel gwaynya moy ages hanter eseli an Senedh.

## Devynnow
Kim Jong-un

**Kim Jong-Un** (genys 8 Genver 1982, 1983 po 1984 yn Pyongyang, Korea Gledh) yw politeger koreek ha Leyder Gorughel Korea Gledh a-dhia 2011. Kim yw mab wynn fonder Korea Gledh, Kim Il-Sung.
Maryville, Tennessi

**Maryville** yw cita hag esedh konteth a Gonteth Blount, Tennessi. O poblans a 27,465 yn niveryans 2010. An sita a veu trevesigys yn 1785. 

## Devynnow
Kamala Harris

**Kamala Devi Harris** (genys 20 Hedra 1964 yn Oakland, Kaliforni) yw laghyades ha politegores amerikanek, Laghyades Gemmyn Kaliforni a-dhia 2011 bys yn 2017, hag esel Senedh yowynka Kaliforni a-lemmyn, a-dhia 2017. Hi yw esel Parti an Dhemokratyon.

Harris o ombrofyores rag an ombrofyans demokrat rag Lywydh yn etholans 2020. Hi a gwytas an resek yn Kevardhu 2019 hag yn Meurth 2020, skoodhas Joe Biden, an ombrofyer demokrat finel. Yn Est 2020, hi a veu dewys bos an ombrofyores rag Islywydh war an tokyn Biden. An tokyn Biden-Harris a veu etholys yn etholans Mis Du 2020, ow fetha Donald Trump ha Mike Pence.
Maya Angelou

**Maya Angelou** (genys **Marguerite Annie Johnson**; 4 Ebrel 1928 - 28 Me 2014) o prydydhes, skrifores ha kaskyrghores gwiryow kemmyn amerikanek. Hi yw aswonys gwella rag hy hevres a seyth ombywskrif.
Pinocchio

***Pinocchio*** (Kernowek: *Lagas pin*) yw fylm fantasi bywhes amerikanek gwres yn 1940. Askorrys veu gans Walt Disney.
Brexit

**Brexit** (po **Bretmes** yn Kernewek) o dibarth an Ruwvaneth Unys a'n Unyans Europek. Hi a veu kawsys gans vota ollgemmyn yn Metheven 2016 - 52% a'n RU a votys dhe dhiberth an UE ha 48% a votys dhe remaynya. Governans an RU a dhallys an process yn Meurth 2017. An dhibarth o delatys gans negysyans yn Senedh. War-lergh etholansow yn 2017 ha 2019, an RU a gasas an UE yn Genver 2020.

Dres an process, dew bennvenystrys a omdennas: David Cameron an dydh war-lergh an vota ollgemmyn, ha Theresa May an 7ves a vis Metheven 2019 war-lergh gwayans ankyfyans.

## Policis parti

## Devynnow
The Lion King

***The Lion King*** (Kernowek: *Myghtern [[Lew]]*) yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 1994. Yth esa nessa fylm henwys *[[The Lion King II: Simba's Pride]]*, dyllys avel gwydhyow yn mis Hedra 1998.

## rol an warioryon
* James Earl Jones
Bambi

***Bambi*** yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 1942. Askorrys veu gans Walt Disney. Yth esa nessa fylm henwys *[[Bambi II]]*, dyllys avel gwydhyow yn mis Hwevrer 2006.
Frozen

***Frozen*** (Kernowek: *Rewys*) yw fylm fantasi bywhes amerikanek gwres yn 2013. Askorrys veu gans Walt Disney Animation Studios.

## rol an warioryon
* Jennifer Lee
Diane Abbott

**Diane Julie Abbott** (genys 27 Gwynngala 1953 yn Loundres) yw politegores a Vreten, ha Skrifenyades Skeus Tre a-dhia 2016 bys yn 2020 yn-dann Jeremy Corbyn, hag esel Senedh Hackney North ha Stoke Newington a-dhia 1987. Esel a'n Parti Lavur yw hi ha hi o an kynsa esel senedh benow dhu.

Abbott a veu etholys kynsa yn 1987, ha dasetholys yn 1992, 1997, 2001, 2005, 2010, 2015, 2017 ha 2019.

## Devynnow
Toy Story

***Toy Story*** (Kernowek: *Hwedhel Gwariellow*) yw fylm fantasi bywhes amerikanek gwres yn 1995. Kevarwodhys veu gans John Lasseter.

## rol an warioryon
* Tom Hanks
* Don Rickles
* Wallace Shawn
* Jim Varney
One Hundred and One Dalmatians

***One Hundred and One Dalmatians*** (Kernowek: *Kans Dalmatian hag onan*) yw fylm bywhes amerikanek gwres yn 1961. Askorrys veu gans Walt Disney. Yth esa nessa fylm henwys *[[101 Dalmatians II: Patch's London Adventure]]*, dyllys avel gwydhyow yn mis Genver 2003.
Aladdin

***Aladdin*** yw fylm fantasi bywhes amerikanek gwres yn 1992.

## rol an warioryon
* Charlie Adler
* Gilbert Gottfried
* Robin Williams

## Pennfentynyow
Up

***Up*** (Kernowek: *War-vann*) yw fylm fantasi bywhes amerikanek gwres yn 2009.

## rol an warioryon
* Christopher Plummer
Inside Out

***Inside Out*** yw fylm fantasi bywhes amerikanek gwres yn 2015. Askorrys veu gans Pixar Animation Studios.