Arth

**Arthes**, po **orses**, yw bronnviles yn teylu **Artheges** (*Ursidae*). Yma eth ehen a arth byw yn tri isteylu. 

Arth yowynk yw henwys *arthik* po *orsik*. Arthes benow yw *orsesow* po *arthesow*.

## Keskolm gans tus
Peryllus dhe dus yw neb ehen. An ehennow ma yw arth gwynn, arth gweusek, hag arth gell, le mayth aga bos ogas dhe dus yn arbennek. Krev yw oll ehennow hag i a yll ladha den, mes gohelus yns i hag avoydya tus dre vras. Orses a vynn difres aga orsigow mars aga klewes peryl.

## Boos

Arthes yw ollboosa hag i a dheber lies sort a voos. Neb ehennow a yskynn gwydh rag frooth ha know. An arth gwynn a dheber bronnviles mor dre vras. An panda bras a dheber bambou dre vras. Yma tavas ha diwweus hir dhe'n arth gweusek rag dybri moryon, moryon gwynn, ha preves erel. Arth loos a yl pyskessa, ehek rag ensampel, mes nyns yw oll aga boos.

## Gonisogeth

Yma lies devnydh gonisogethel a Arthes.

### Orsigow Tedi
Orsik Tedi yw an hanow a sort a wariel vyrlyek. An ger *Tedi* yw dhyworth Theodore ''"Teddy"'' Roosevelt, Lywydh a'n Statys Unys.

### Henwyn
An hanow a Arthur Gernow, Myghtern a Vreten, yw dhyworth an ger *arth*.

An hanow *Bjorn* yw dhyworth an ger rag arth y'n tavosow a Swedherwyk, Island, Norgagh, ha Danmark, mes *Otso* yw yn Pow Finn. *Ursula* (benow) hag *Urs* (gorow) yw henwyn dhyworth Latin.

An styr a hanow teylu *McMahon* yw *map arth* yn Wordhonek. 

Bern, penncita a Swistir, yw dhyworth an ger Almaynek rag arth ynwedh. 

### Kotys arvow
Yma arthes war kotys arvow a neb teyluyow gernowek kepar ha kota arvow Pennarth (Gwynn. chevron yntra tri fenn arth skwardyek Du. starnyow Owr.) ha'n grib Pendarves (Arthik Ermin. starn Owr.). 

### Lien ha kannow
Yma kan *Piknik an Orsigow* gans  Jimmy Kennedy, tralyas dhe Gernowek gans Ken George.

Winnie-the-Pooh ha Orsik Paddington yw arthes yn hwedhlow flehes.

An tri arth yw drolla a-dro tri arth.

## Ehennow

(Ehennow byw yn tew.)

* **Teylu Ursidae**
** Isteylu Ailuropodinae
*** † *[[Ailurarctos]]*
**** † *Ailurarctos lufengensis*
**** † *Ailurarctos yuanmouenensis*
*** *[[Ailuropoda]]* (pandas)
**** † *[[Ailuropoda baconi]]*
**** † *[[Ailuropoda fovealis]]*
**** **[[Panda bras]] (''Ailuropoda melanoleuca'')**
***** *[[Ailuropoda melanoleuca melanoleuca]]*, Panda bras
***** *[[Ailuropoda melanoleuca qinlingensis]]*, Panda Qinling
**** † *[[Ailuropoda microta]]*
**** † *[[Ailuropoda wulingshanensis]]*
** Isteylu Tremarctinae
*** *[[Tremarctos]]* (Arth diwweder)
**** **[[Arth Andes]] (''Tremarctos ornatus'')**
**** † *[[Tremarctos floridanus]]*
*** † *[[Arctodus]]*
**** † *Arctodus simus*
**** † *Arctodus pristinus*
*** † *[[Arctotherium]]*
**** † *Arctotherium angustidens*
**** † *Arctotherium bonariense*
**** † *Arctotherium brasilense*
**** † *Arctotherium latidens*
**** † *Arctotherium tarijense*
**** † *Arctotherium vetustum*
**** † *Arctotherium wingei*
*** † *[[Plionarctos]]*
**** † *Plionarctos edensis*
**** † *Plionarctos harroldorum*
** Isteylu Ursinae
*** † *[[Agriotherium]]*
**** † *Agriotherium inexpetans*
**** † *Agriotherium schneideri*
**** † *Agriotherium sivalensis*
*** *[[Helarctos]]*
**** **[[Arth mel]] (''Helarctos malayanus'')**
***** *[[Helarctos malayanus malayanus]]*
***** *[[Helarctos malayanus euryspilus]]*, Arth mel Borneo
*** † *[[Indarctos]]*
**** † *Indarctos anthraciti*
**** † *Indarctos arctoides*
**** † *Indarctos atticus*
**** † *Indarctos nevadensis*
**** † *Indarctos oregonensis*
**** † *Indarctos salmontanus*
**** † *Indarctos vireti*
**** † *Indarctos zdanskyi*
*** *[[Melursus]]*
**** **[[Arth gweusek]] (''Melursus ursinus'')**
***** *[[Melursus ursinus inornatus]]*, Arth gweusek Sri Lanka
***** *[[Melursus ursinus ursinus]]*, Arth gweusek eyndek
*** † *[[Ursavus]]*
**** † *Ursavus brevirhinus*
**** † *Ursavus depereti*
**** † *Ursavus elmensis*
**** † *Ursavus pawniensis*
**** † *Ursavus primaevus*
**** † *Ursavus tedfordi*
*** *[[Ursus (genas)|Ursus]]*
**** † *[[Ursus abstrusus]]*
**** **[[Arth du Amerika]] (''Ursus americanus'')**
***** *[[Ursus americanus altifrontalis]]*
***** *[[Ursus americanus amblyceps]]*
***** *[[Ursus americanus americanus]]*
***** *[[Ursus americanus californiensis]]*
***** *[[Ursus americanus carlottae]]*
***** *[[Ursus americanus cinnamomum]]*
***** *[[Ursus americanus emmonsii]]*
***** *[[Ursus americanus eremicus]]*
***** *[[Ursus americanus floridanus]]*
***** *[[Ursus americanus hamiltoni]]*
***** *[[Ursus americanus kermodei]]*
***** *[[Ursus americanus luteolus]]*
***** *[[Ursus americanus machetes]]*
***** *[[Ursus americanus perniger]]*
***** *[[Ursus americanus pugnax]]*
***** *[[Ursus americanus vancouveri]]*
**** **[[Arth loos]] (''Ursus arctos'')**
***** *[[Ursus arctos arctos]]*, Arth loos Eurasi
***** *[[Ursus arctos alascensis]]*
***** *[[Ursus arctos beringianus]]*
***** † *[[Ursus arctos californicus]]*
***** † *[[Ursus arctos crowtheri]]*
***** † *[[Ursus arctos dalli]]*
***** *[[Ursus arctos gobiensis]]*
***** *[[Ursus arctos horribilis]]*
***** *[[Ursus arctos isabellinus]]*
***** *[[Ursus arctos lasiotus]]*
***** *[[Ursus arctos middendorffi]]*
***** † *[[Ursus arctos nelsoni]]*
***** *[[Ursus arctos piscator]]*
***** *[[Ursus arctos pruinosus]]*
***** *[[Ursus arctos sitkensis]]*
***** *[[Ursus arctos syriacus]]*
**** † *[[Ursus deningeri]]*
**** † *[[Ursus etruscus]]*
**** † *[[Ursus inopinatus]]*
**** † *[[Ursus minimus]]*
**** **[[Arth gwynn]] (''Ursus maritimus'')**
***** *[[Ursus maritimus maritimus]]*
***** † *[[Ursus maritimus tyrannus]]*
**** † *[[Ursus rossicus]]*
**** † *[[Ursus sackdillingensis]]*
**** † *[[Ursus spelaeus]]* (Arth mogowyow)
**** **[[Arth du Asi]] (''Ursus thibetanus'')**
***** *[[Ursus thibetanus formosanus]]*
***** *[[Ursus thibetanus gedrosianus]]*
***** *[[Ursus thibetanus japonicus]]*
***** *[[Ursus thibetanus laniger]]*
***** *[[Ursus thibetanus mupinensis]]*
***** *[[Ursus thibetanus thibetanus]]*
***** *[[Ursus thibetanus ussuricus]]*
** † *[[Kolponomos]]*
*** † *Kolponomos clallamensis*
*** † *Kolponomos newportensis*
(† - difeudhans)