open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Старцева Алёна Александровна

**Шомысова Алёна Александровна** (1986) — коми гижысь, вуджӧдчысь.

## Олан туй
Алёна Шомысова чужӧма Кулӧмдiн районса Скӧрӧдум грездын 1986 вося ӧшым тӧлысь 8-ӧд лунӧ. 2009 воын помалӧма Сыктывкарса канму университетысь филология факультетса коми юкӧн. Редакторалӧма «Войвыв кодзув» журнал редакцияын. Велӧдӧма Коми республикаса Юралысьбердса Искусствояс гимназияын.

## Гижан удж
Алёна Шомысова гижӧ кывбуръяс да проза. Кывбуръяс босьтчӧма гижны 15 арӧссянь. Гижӧдъяссӧ йӧзӧдлӧма коми газет-журналъясын да альманахъясын («Ме тэнӧ радейта», «Мне рассказали одуванчики», «Няньн-солӧн», «Медводдза муслун», «Льӧм ю»). «Войвыв кодзув» журналын петавлӧма сылӧн «Тӧдмав менӧ» медводдза повесьт.

Йӧзӧдчыны кутӧма студенталігӧн на. Гижан сям сӧвмӧдӧм могысь велӧдчӧма Гожся университетын, пырӧдчис «Арт» журналлӧн литературнӧй кытшӧ, Коми гижысь котырлӧн литературнӧй кытшӧ. Ветлӧма фин-йӧгра вуджӧдчысьяслӧн семинар вылӧ, Рочмуса, СНГ-са за суйӧрсайса том гижысьяслӧн войтыркостса форум вылӧи. Йӧзӧдӧма «Дзар» (2011) да «Чӧв» (2012) небӧгъяс.

Вуджӧдӧ роч классикъясӧс, фин-йӧгра гижысьясӧс (Муш Нади) да ӧнія кадся роч поэзия да проза (Николай Гоголь, Иван Бунин, Надежда Мирошниченко). 2015 воын Эстмуса рӧдвуж войтырлӧн уджтас серти йӧзӧдӧма «Юрсигусь бордъяс» кывбур чукӧр, кӧні став кывбурсӧ сетӧма нёль кыв вылын: коми, роч, эст да англия кывъясӧн.

Мукӧдыскӧд ӧтвылысь дасьтӧ '''«Ы»''' журнал (медводз петӧма «Йӧлӧга» газет, а сэсся «Арт» журнал бердын). 

2016-ӧд восянь пырӧ Рочмуса гижысь котырӧ.

## Небӧгъяс
* Дзар. — Сыктывкар: Коми Республикаса гижысь котыр, 2011. — 32 л.б.
* Усьӧ медводдза лым...: кывбуръяс (важ перым гижӧдӧн). — Сыктывкар, 2011. 
* Чӧв! Кывбуръяс / Ред. Е.Е. Афанасьева, Серпасаліс Ю.Н. Лисовский. — Сыктывкар: Коми Республикаса гижысь котыр, 2012. — 32 л.б. («Шондіа енкӧла» чукӧр / Лӧсьӧдіс А.Г. Елфимова)
* Kiili tiivad / Юрсигусь бордъяс / Крылья стрекозы / Dragonfly wings: кывбуръяс. — Таллинн: Kirjastuskeskus, 2014. — 91 л.б. (коми, роч, эст да англия кывъясӧн)
* Кӧчильлы козин. Кывбуръяс — Сыктывкар: Коми Республикаса гижысь котыр, 2018. — 16 л.б.
* Аля-каля: повесьт. — Саратов, 2022. — 144 л.б.

## Ӧшмӧсъяс
* Финноугоровидение порталын А.А. Шомысова йылысь
* «Коми гижӧд» онлайн-тӧданінын А.А. Шомысова йылысь

## Ыстӧдъяс
Ерофеева Любовь Андреевна

**Ерофеева Любовь Андреевна** (1987) — коми гижысь. Нывдырся овыс — Ануфриева.

## Олан туй
Чужӧма 1987-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 23-ӧд лунӧ Изьва районса Мокчой сикт улӧ пырысь Гам грездын. 2005—2010-ӧд воясӧ велӧдчӧма Сыктывкарса канму университетысь филология факультетса коми юкӧнын. Уджавлӧма «Войвыв кодзув» журнал редакцияын. Ӧні уджалӧ И.А. Куратовлӧн литературнӧй музейын научнӧй сотрудникӧн.

## Гижан удж
Любовь Ануфриева гижӧ кывбуръяс. Гижӧдъяссӧ йӧзӧдлӧма «Войвыв кодзув» да «Арт» журналъясын. 2008-ӧд воын Таллиннын сылӧн петӧма медводдза небӧг — «Linnud ei tauni» (Лэбачьяс оз дивитны) коми, роч, эст да англия кывъяс вылын. Сэксянь сылӧн лоӧма сайним — **Баяр Люба**. 2011-ӧд воын йӧзӧдӧма «Мукӧд енкӧлаын» небӧг. Йӧзӧдчылӧ **Любовь Ануфриева** ним улын.

**Аграпинна Лупинна** гусяним улын йӧзӧдлӧма «Дедко» мойд да «Ниа-паяния» пьеса (2017).

2016-ӧд восянь пырӧ Рочмуса гижысь котырӧ.

Шедӧдлӧма некымын литературнӧй премия: «Эзысь борд» республикаса литературнӧй конкурсын «Поэзия» нимпасын (2007), Александр Лужиков нима (2015), М.А. Кастрен котырлӧн (Финляндия) «Дас витӧд из» небӧгысь (2015), «Север» литературнӧй журналлӧн (Карелия) «Северная звезда» конкурсын «Проза» нимпасын (2017).

## Небӧгъяс
* Linnud ei tauni. — Таллинн, 2008. — 63 л.б. (коми, роч, эст да англия кывъяс вылын) (Лэбачьяс оз дивитны)
* Мукӧд енкӧлаын. — Сыктывкар, 2011. — 32 л.б.
* Дас витӧд из. Кывбуръяс / Ред. Е.Е. Афанасьева, Серпасаліс ''Ю. Н. Лисовский''. — Сыктывкар: Коми Республикаса гижысь котыр, 2012. — 32 л.б. («Шондіа енкӧла» чукӧр / Лӧсьӧдіс ''А. Г. Елфимова'')
* *Ануфриева Л.А.* Еджыд бобула турӧб. Вьюга белых бабочек / Пер. А. Расторгуева; Серп. М.А. Живило. — Сыктывкар: Коми Республикаса гижысь котыр, 2021. — 160 л.б.
* *Ануфриева Л.А.* Бабушка Лампа и Шурш. Лампа пӧч да Шурш: Сказка для детей. — Сыктывкар: АУ РК «Редакция журнала «Радуга», 2023. — 32 с.

## Ӧшмӧсъяс
* «Коми тӧданін» сайтын Л.А. Ануфриева гижӧдъяс
* «Коми гижысь котыр» сайтын Ануфриева (Ерофеева) Л.А. йылысь

## Ыстӧдъяс
Ларев Александр Константинович

**Ларев Александр Константинович** (1930—2015) — коми гижысь, драматург, журналист.

## Олан туй
Александр Ларев чужис 1930 вося тӧвшӧр тӧлысь 7-ӧд лунӧ  Коми АССР-ын Емдін районса Кӧжмудор сикт улӧ пырысь От грездын. 1957 воын помаліс А. Н. Островский нима Ленинградса канму театрса институт. 1957—1960 воясӧ ворсіс В.А. Савин нима канмуса академическӧй Драма театрын. Сэсся — уджаліс корреспондентӧн, редакторӧн, шӧр редакторӧн  «Коми гор» телерадиокомпанияын.

Куліс 2015 вося ӧшым тӧлысь 8-ӧд лунӧ, гуалӧма Сыктывкарын Гӧрд Затонса шойнаын.
 
## Гижан удж
Александр Ларев гижис 12 пьеса. Медся нималанаыс — «Гӧтрасян кад» (1968), «Пиян эз воны гортӧ» (1980), «Паметь» (1985).
Став СССР-ын сійӧс кутісны тӧдны «Льӧм пу дорын аддзысьлӧмъяс» пьеса серти спектакльяс пуктӧм бӧрын.

## Небӧгъяс

## Ӧшмӧсъяс
* Коми Республикаса Национальнӧй библиотека
* http://mariyaeshchenko.wix.com/alexandrlarev сайт про Александра Ларева, созданный его внучкой
## Ыстӧдъяс
Габова Вера Петровна

**Габова Вера Петровна** — коми актриса, Россияса нимӧдана артистка (2011 во).

## Олан туй
Вера Габова чужӧма Коми АССР-ын Кӧрткерӧс районса Висер сикт улӧ пырысь Сюзяыб грездын 1956 вося косму тӧлысь 2-ӧд лунӧ. 1979-ӧд воын помалӧма Сыктывкарын искусствояс училище «Драма театрса ворсысь» специальносьт серти. 1979-ӧд восянь ворсӧ В.А. Савин нима канмуса академическӧй Драма театр труппаын.

## Театрын рольяс
* Фекла Ивановна («Гӧтрасьӧм» Н.В. Гогольлӧн)
* Мод («Лгунья» М. Мейо, М. Эннекен)
* Анна («Н. карын ЧП» А.К. Ларевлӧн)
* Каба («Йиркап» А.В. Поповлӧн)
* Сусань («Коркӧ-некоркӧ» Г.Д. Горчаковлӧн)
* Хозяйка («Очень простая история» М. Ладо)
* Альбина («Гӧтыртӧгыд абу олӧм» Г.А. Юшковлӧн)
* Дарья («Любовный роман» А. Толстой)
* Ульяна («Троя» кадӧ» В.К. Куратовлӧн)
* Дарья («Вабергач» В.А. Савинлӧн)
* Прасковья («Сиктса шызьӧм» В. Лекановалӧн)
* Надя Игушева («Гусятор»А.В. Поповлӧн )
* Мать («Не такой, как все» А. Слаповскийлӧн)
* Лизавета («Асъя гӧсьтя» Н.А. Обрезковалӧн)
* Кӧсьта Валя («Ӧтка олӧм – абу олӧм» В. Лекановалӧн)
* Полӧм Агни («Чудь мыльк» А.В. Поповлӧн)
* Анна («Птичка» Любовь Терентьевалӧн)
* Мать («Верую…» Василий Шукшинлӧн)
* Служанка («Вирпаса кӧлысь» Гарсиа Лоркалӧн)
* Шура («Вид в Гельдерланде» Ю. Волковлӧн)
* Клод («Скупой, или Школа лжи» Ж.-Б. Мольерлӧн)
* Наталь («Коркӧ аддзысьлам» А. В. Поповлӧн)

## Наградаяс
* Коми Республикаса нимӧдана артистка (1990)
* Коми Республикаса нимйӧза артистка (2001)
* Россияса нимӧдана артистка (2011 во)
* «Коми Республика вылӧ бура уджалӧмысь» пас (2010).

## Ӧшмӧсъяс
* Коми Республикаса Драма театрлӧн сайтын В.П. Габова йылысь
* Вера Габова: «Окота ворсны!»

## Ыстӧдъяс
Ульянов Александр Васильевич

**Ульянов Александр Васильевич** (комиӧн — **Паш Вась Ӧльӧксан**, 1953—2021) — коми гижысь, журналист.

## Олан туй
Александр Ульянов чужӧма Коми АССР-са Кулӧмдін сиктын 1953-ӧд вося кӧч тӧлысь 9-ӧд лунӧ. Помалӧма Дереваннӧй сиктса шӧр школа, Коми канмуса педагогика институтысь филология факультетса коми юкӧн (1975), Ленинградса вылыс партийнӧй школа (1987).

Уджавлӧма «Красное знамя» газетын корреспондентӧн, «Коми му» газетын редакторӧн. Некымын во вӧлӧма «Войвыв кодзув» журналын шӧр редакторӧс вежысьӧн.

1994-ӧд вося вӧльгым тӧлысьсянь — Коми небӧг лэдзанінын директор, 1999-ӧд вося вӧльгым тӧлысьсянь уджалӧ «Эскӧм» небӧг лэдзанінын. 2004—2011-ӧд воясӧ веськӧдлӧма «Коми му» газет редакцияӧн, кытчӧ ӧтувтісны коми кывъя нёль газет-журнал.

Кулӧма 2021-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 23-ӧд лунӧ.

## Гижан удж
Медводдза кывбуръяссӧ йӧзӧдӧма Кулӧмдiн районса «Парма гор» газетын. Сёрӧнджык кутӧма гижны проза. Висьтъясас да очеркъясас восьтӧ коми сикт вӧсна ассьыс дойсӧ, мӧвпалӧ сылӧн аскиалун йылысь. Гижӧдъяссӧ «Сельская жизнь» газет пасйӧма «Медбур очерк» нимпасын мӧд премияӧн. 

1992-ӧд воын вуджӧдӧма «Челядьлы Библия» да йӧзӧдӧма «Коми му» газетын. 1994-ӧд воын Александр Ульянов пырӧма Россияса гижысь котырӧ.

Александр Ульянов унаысь вермылӧма «Эзысь борд» республикаса литературнӧй конкурсын, кодӧс вӧлі лӧсьӧдӧма Коми Республикаса каналан сӧвет да «Войвыв кодзув» журнал: «Публицистика» нимпасын вермӧма 2013-ӧд воын.

## Мукӧдтор
Куимысь сійӧс бӧрйылісны веськӧдлыны Коми Республикаса журналист котырӧн.

## Небӧгъяс
### Комиӧн
* *Ульянов А. В.* Сьӧд ар: эссе, висьтъяс, повесьт. — Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1992. — 160 л.б.
* *Ульянов А. В.* Изъя чой: висьтъяс. — Сыктывкар: Коми небӧг лэдзанін, 2001. — 128 л.б.
* *Ульянов А. В.* Выль керка: висьтъяс. — Сыктывкар: «Эскӧм», 2003. — 212 л.б.
* *Ульянов А. В.* Олӧмыслӧн пыдӧсыс оз тыдав: повесьтъяс, висьтъяс, публицистика юкӧн. — Сыктывкар: «Эскӧм» небӧг лэдзанін, 2013. — 488 л.б.
* *Ульянов А. В.* Сырчик поз / Ред. ''А. В. Попов''. — Сыктывкар: «Эскӧм» небӧг лэдзанін, 2022.

### Рочӧн
* *Ульянов А. В.* Деревенька моя. — Сыктывкар.
* *Ульянов А. В.* Глубинка. — Йошкар-Ола, 2011.

### Мари кывйӧн
* *Ульянов А. В.* Тора ял / Вуджӧдіс Евгений Садовин. — Йошкар-Ола, 2015. — 488 л.б.

## Ошканпасъяс
* Коми Республикаса Веськӧдлан Котырлысь премия босьтысь «журналистика» юкӧнын (2008)
* Коми Республикаса Веськӧдлан Котырлысь И.А. Куратов нима премия босьтысь литература юкӧнын
* «Эзысь борд» премия унаысь босьтысь: «публицистика» юкӧнын (2013)
* Коми Республикаса нимӧдана уджалысь
* «Признание» творческӧй конкурслӧн «Золотое перо» нимпасын вермысь
* «Коми Республикалы 100 во» медаль (2021)
* Россияса журналист котырлӧн «Заслугаясысь» почёт пас

## Ӧшмӧсъяс
* Коми гижысь котыр сайтын А.В. Ульянов йылысь
* Паш Вась Ӧльӧксан гижӧдъяс йылысь FU-Lab сайтын

## Ыстӧдъяс
Уги кыв

**Уги кыв** (*Basa Ugi*, ᨅᨔ ᨕᨘᨁᨗ) либӧ **Буги кыв** — тайӧ рытыв-лун Сулавеси ді вылын (Индонезия) малай-полинезия кыв. Анбуръяс — латин, уги аслыссикас анбур (ᨒᨚᨈᨑ, *Lontara*, *urupu sulapa eppa* — нёль пельӧса шыпасъяс).

## Лонтара

### Гора пасъяс

### Консонантъяс

## Лыдакывъяс

## Ыстӧдъяс

* Saweri — Лонтара шрифт
* Лонтара Omniglot сайт вылын
* Buginese script on www.ancientscripts.com
* Revised final proposal for encoding the Lontara (Buginese) script in the UCS
Вепсъяс

**Вепсъяс** (водзджык *чудь*; вепс vepsläižed) тайӧ этша лыда финн-йӧгра войтыр, ӧтчукӧрӧн олӧны Россияса Карелияын, Ленинград да Вӧлӧгда обласьтъясын. 2006 вося косму тӧлысьсянь вепсъяс пырӧны Войвыв, Сибыр да Ылі Асыввывса этша лыда вужвойтыръяс лыдӧ.

## Ас ним да войтыр юкӧнъяс
Войтырлӧн ас ним — *vepsä*, *bepsä*, *vepsläižed*, *bepsaažed*, *lüdinikad*. 1917 воӧдз **вепсъясӧс** официальнӧя вӧлі шуӧны *[[чудь]]ӧн*. «Вепся» медваж ас ним XX нэмын оз нин казьтывсьы. Роч сёрниын найӧс шуисны «чухаръясӧн» , «кайванъясӧн» (кедзовтана вежӧртасын). «Вепсъяс» этноним паськалӧ ӧнія кадӧ нин.

Торйӧдӧны вепсъяслысь куим этнографическӧй котыр:
* войвывса (онегабердса) вепсъяс — олӧны Онега тылӧн рытыв-лунвыв берегын (вӧвлӧм «Вепс национальнӧй вӧлӧсьт», Шёлтозеро сиктын — Карелия лунвылын, Ленинград обласьткӧд орччӧн);
* шӧр (оятса) вепсъяс — олӧны шӧр да вылыс Оять ю бокын, Капша да Паша юяс йылын (Ленинград обласьтлӧн рытыв-асылын да Вӧлӧгда обласьтлӧн рытыв-войвылын)
* лунвыв вепсъяс — Вепс керӧслӧн лунвыв бокын (Ленинград обласьтлӧн асыввылын да Вӧлӧгда обласьтлӧн рытыв-войвылын).

## Лыд
2010 воын Рочмуын — 5 936 морт:
* Карелия — 3 423
* Ленинград обласьт — 1 380
* Вӧлӧгда обласьт — 412
* Петыркар — 318 (2002 во)

## Нималана вепсъяс
* Лисицына Анна Михайловна (1922—1942) — партизанка, Сӧветскӧй Союзса герой.
* Абрамов Николай Викторович (1961 ч.в. ) — вепс гижысь, журналист, вуджӧдчысь, актёр.
* Строгальщикова Зинаида Ивановна — историк, туялысь, общественнӧй удж вӧчысь.

## Ыстӧдъяс
Сидорова Глафира Петровна

**Сидорова Глафира Петровна** (1922—2019) — нималана коми актриса.

## Олан туй
Глафира Сидорова чужӧма 1922-ӧд вося ӧшым тӧлысь 2-ӧд лунӧ Коми асвеськӧдлан обласьтын Сыктывдін районса Паль сиктын. 1942 воын помалӧма А.В. Луначарский нима ГИТИС «Драма театрса да киноса актёр» специальносьт серти. Сэксянь жӧ уджалӧ Драма театрса труппаын.

Уна во чӧж веськӧдлӧма театръяслӧн ставроссияса котырлӧн Коми юкӧнӧн.

Кулӧма 2019-ӧд вося ӧшым тӧлысь 16-ӧд лунӧ 

## Театрын ворсӧм
Рольяс:
* Васса Борисовна (М. Горькийлӧн «Васса Железнова»);
* Танкабике (М.Каримлӧн «В ночь лунного затмения»);
* Трефена (В. Беловлӧн «Над светлой водой»);
* Аксинья (П. Шаховлӧн «Шондібанӧй, олӧмӧй»);
* Ненила (И. Гладкихлӧн «Шондіӧй-мамӧй»);
* Ловиса Нискавуори (Хелли Вуолийокилӧн «Женщина Нискавуори»); 
* Пани Конти (О. Заградниклӧн «Соло для часов с боем»);
* Матрена (Л. Толстойлӧн «Власть тьмы»);
* Рита Устинович (Н. Островскийлӧн «Как закалялась сталь»);
* Домна Каликова (Н.М. Дьяконовлӧн «Домна Каликова»);
* Василиса (Н.М. Дьяконовлӧн «Свадьба с приданым»);
* Ульяна, Мавра (В.Д. Лекановлӧн «Сельские вечера», «Клин клином»);
* Меланья, Квашня, Надежда (М. Горькийлӧн «Егор Булычёв и другие», «На дне», «Последние»);
* Любка Шевцова (А. Фадеевлӧн «Молодая гвардия»);
* Анфиса (В. Шишковлӧн «Угрюм-река»);
* Комиссар (В. Вишневскийлӧн «Оптимистическая трагедия»); 
* Кабаниха (А. Островскийлӧн «Гроза»);
* Лушка (М. Шолоховлӧн «Поднятая целина»);
* Мария Александровна Ульянова (И. Поповлӧн «Семья»);
* Настасья Филипповна (Ф.М. Достоевскийлӧн «Идиот» роман серти) да мукӧд

## Мукӧдтор
* 1957 воын Н.Л. Жилин серпасаліс Г.П. Сидоровалысь портретсӧ, кор сійӧ вӧлі ворсӧ Настасья Филипповналысь рольсӧ Ф.М. Достоевскийлӧн «Идиот» роман серти спектакльын.

## Наградаяс
* Коми АССР-са нимӧдана артистка (1945)
* Коми АССР-са нимйӧза артистка (1949)
* РСФСР-са нимӧдана артистка (1956)
* РСФСР-са нимйӧза артистка (1967)
* СССР-са нимйӧза артистка (1980)
* «Почёт пас» орден (1946)
* Уджвывса Гӧрд Дӧрапас орден (1986)
* «Ёртасян орден» (2005)
* С.И. Ермолин нима «Зарни кодзув» премия босьтысь (2007)

## Ӧшмӧсъяс
* Коми Республикаса Драма театрлӧн сайт

## Ыстӧдъяс
Чуук кыв

**Чуук кыв** (*fóósun Chuuk, kkapasen Chuuk*) либӧ **Трук кыв** - тайӧ Трук діяс вылын (Микронезиялӧн Федератив Штатъяс) малай-полинезия кыв. Анбур - латин.

## Чуук анбур

A a, Á á, E e, É é, I i, O o, Ó ó, U u, Ú ú, F f, S s, K k, M m, Mw mw, N n, Ng ng, P p, Pw pw, R r, Ch ch, T t, W w, Y y

## Лыдакывъяс

:1 - eu
:2 - ruu
:3 - unuungat
:4 - ruanu
:5 - limu
:6 - onu
:7 - fisu
:8 - walu
:9 - tiu
:10 - engon
:11 - engon me eu
:12 - engon me ruu
:13 - engon me unuungat  
:14 - engon me ruanu
:15 - engon me limu
:16 - engon me onu
:17 - engon me fisu
:18 - engon me wanu
:19 - engon me tiu
:20 - ruuwe
:30 - inik
:40 - faik
:50 - nime
:60 - one
:70 - fiik
:80 - walik
:90 - tiwe
:100 - ipwuku
:200 - ruupuku
:1 000 - engerou
:2 000 - ruungeru

## Пример

Esap wor och mettoch epwe appeti aramas seni fansoun ar uputiu non ar tufich me rait. Ar ekiek epwe mecheres o esap pet ren och sakkun mettoch pun ir repwe nonnomfengen non kinamwe o pwipwi annim. 	 	 		 	 		 		 	 	 	 	 	 	

## Ыстӧдъяс

*Чуук кыв Omniglot сайт вылын
Волеаи кыв

**Волеаи кыв** (*Woleai*) - тайӧ Волеаи, Ламотрек, Эаурипик, Фараулеп, Ифалик, Элато, Олимарао, Ламолиор діяс вылын (Микронезиялӧн Федератив Штатъяс) малай-полинезия кыв. Анбур - латин, важӧн ас волеаи гижӧд.

## Латин анбур

		 	 		 		 	 	 	 	 	 	

## Ыстӧдъяс
*Волеаи гижӧд Omniglot сайт вылын
Косяэ кыв

**Косяэ** (*Kosrae* [ko.sʲa.e]) - тайӧ Кусаие ді вылын (Микронезиялӧн Федератив Штатъяс) малай-полинезия кыв. Анбур - латин.

## Косяэ анбур

A E I O U F K L M N P R S T W Y Ng Sr		 	 		 		 	 	 	 	 	 	

## Ыстӧдъяс

*Косяэ шыпаскуд
Яп кыв

**Яп кыв** - тайӧ Яп діяс вылын (Микронезиялӧн Федератив Штатъяс) малай-полинезия кыв. Анбур - латин.

## Яп анбур

a aa ae ä e ee ea ë i ii o oo oe ö u uu b bp ch d f f' g gg k k' l l' ll lr m m' n n' ng ng' p p' q r rr s t t' th th' w ww y yy 

## Пример

Gubine gidii mani gargeleg nga faileng nibapuf matt'awen nge rogon. Bay laniyan nipii e nam, ere ngauda ted matt'aawen e chaa niba chugur ngoded nimod walag dad. 	 		 	 		 		 	 	 	 	 	 	

## Ыстӧдъяс

* Яп кыв Omniglot сайт вылын
Минангкабау (кыв)

**Минангкабау** (*Baso Minangkabau, Baso Minang*, باسو مينڠكاباو) либӧ **минанг кыв** - тайӧ рытыввыв да войвыв Суматра ді вылын (Индонезия) а сідзжӧ Малайзияын малай-полинезия кыв. Анбуръяс - латин, араб (вичкоын), важӧн тамил.

## Латин анбур

## Лыдакывъяс

:1 - ciek
:2 - duo
:3 - tigo
:4 - ampek
:5 - limo
:6 - anam
:7 - tujuah
:8 - salapan
:9 - sambilan
:10 - sapuluah
:11 - sabaleh
:12 - duo baleh
:20 - duo puluah

## Ыстӧдъяс

* Зарбалиев Х. М. Язык минангкабау. — М.: Наука, 1987. — 78 с. — (Языки народов Азии и Африки)
Каролин кыв

**Каролин кыв** (*Refaluwasch*) - тайӧ Войвыв Мариана діяс вылын малай-полинезия кыв, англичан да чаморрокӧд каналан кыв. Анбур - латин.

## Каролин анбур

a, á, b, bw, d, e, é, f, g, gh, h, i, kk, l, m, mw, n, ng, o, ó, p, pw, r, rh, s, sch, t, tch, u, ú, w, y, z

## Ыстӧдъяс

* Ethnologue, Languages of the World (15th edition): Carolinian
Мадура кыв

**Мадура кыв** (*Basa Mathura*, بَهاسَ مَدورا) - тайӧ Мадура да асыввыв Ява діяс вылын (Индонезия) малай-полинезия кыв. Анбуръяс - латин, ява анбур ханачарака, араб.

## Латин анбур

a, b, bh, c, d, dh, e, g, h, i, j, jh, k, l, m, n, ng, o, p, r, s, t, th, u, w, y  

## Лыдакывъяс

:0 - nol
:1 - settong
:2 - dhuwa'
:3 - tello'
:4 - empa'
:5 - lema'
:6 - ennem
:7 - petto'
:8 - ballu'
:9 - sanga'
:10 - sapolo
:11 - sabellas
:12 - dhubellas
:13 - tello bellas
:14 - pa' bellas
:15 - lema bellas
:16 - nem bellas
:17 - pettong bellas
:18 - ballung bellas
:19 - sangang bellas
:20 - dhupolo
Понапе (кыв)

**Понапе кыв** (*pohnpei*) - тайӧ Понпеи ді вылын (Микронезиялӧн Федератив Штатъяс) малай-полинезия кыв. Анбур - латин.

## Понапе анбур

a, e, i, o, oa, u, h, k, l, m, mw, n, ng, p, pw, r, s, d, t, w
Сатавал кыв

**Сатавал кыв** - тайӧ Сатавал ді вылын (Микронезиялӧн Федератив Штатъяс) малай-полинезия кыв. Анбур - латин.

## Сатавал анбур

a, ae, ch, e, eo, f, g, i, iu, k, m, mw, ng, n, oa, o, p, pw, rh, r, s, t, u, w, y
Шпицберген

**Шпицбе́рген** () либӧ **Сва́льбард** (), помор роч кыв вылын тшӧтш **Грумант** тайӧ Европаын йӧз улӧ шедӧм муясысь ӧти. Свальбард тайӧ Норвегиялӧн медвойвыв территория. Шпицбергенлӧн административнӧй шӧрин — Лонгйир сикт. Каналан кывъясыс — норвегия кыв да роч кыв. Свальбардын эм роч сикт — Баренцбург.

## География
Свальбард тайӧ Войвыв Йиа океанын ыджыд архипелаг. Медыджыд діясыс:

Шпицбергенлӧн мувывторыс 61&nbsp;022 км²
Нӧдкыв

**Нӧдкыв** (роч кыв: **Загадка**) – афоризм нога фольклор жанр. Нӧдкыв лоӧ финн-йӧгра фольклор традицияын медваж жанръяс пиысь ӧтиӧн. Сійӧ вӧлі культӧвӧй обряд юкӧнӧн да вежа (сакральнӧй) тӧдӧмлунъяс сетысьӧн. Ӧнія кадӧ нӧдкывйӧн ёнджыка вӧдитчӧны челядьлысь сюсьлун да поэтическӧй видзӧдлас сӧвмӧдӧм могысь.

## Нӧдкыв сикасалӧм
Тэчас сертиыс позьӧ торйӧдны некымын нӧдкыв сикас:
* нӧдкыв-юалӧм: Мый тув йылӧ оз ӧшйы? (Кольк);
* нӧдкыв-диалог: Чикыли-мукыли, кытчӧ мунан? – Чӧӧ, вежӧм урӧс, асьтӧ лӧсалӧны и гогналӧны (Ю да берег);
* нӧдкыв-метафора: Ӧти шыр да кык бӧж (Кӧті).

## Нӧдкыв артманног

## Коми нӧдкывлӧн терминъяс
Коми фольклорын «нӧдкывлӧн» паныдасьлӧны татшӧм йӧзкостса терминъяс: нӧданкыв, нӧдасянкыв, няръянкыв, тӧдӧдчанкыв.

## Коми нӧдкывъяс серти небӧгъяс
Нӧдкывъяс чукӧртӧмын да туялӧмын медыджыд пай Ф.В. Плесовскийлӧн. Сылӧн петавліс «Коми нӧдкывъяс. Коми народные загадки» небӧг (1975).Тайӧ удж вылас мыджсьӧмӧн 2008 воын коми нӧдкывъяс чукӧр йӧзӧдіс В.М. Кудряшова: «Загадки народа коми» (2008). Бӧръя кадас коми нӧдкывъяс туялӧ С.Г. Низовцева, кодлӧн петавліс некымын статья тайӧ тема сертиыс.

### Туялӧмъяс

### Гижӧд чукӧръяс
* Коми нӧдкывъяс. Коми народные загадки / Лӧсьӧдіс Ф.В. Плесовский. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1975. – 112 с.
* Загадки народа коми / Сост., вступ. ст. В.М. Кудряшовой. – Сыктывкар, 2008.

## Ӧшмӧсъяс
* Коми фольклор: Хрестоматия / Лӧсьӧдісны да водзкывъяссӧ дасьтісны В.В. Филиппова, Н.С. Коровина. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2002. – Л.б. 238–242.

## Ыстӧдъяс
Шусьӧг

**Шусьӧг** (роч кыв: **Пословица**) – афоризм нога ичӧт фольклор жанр, грамматика да мӧвп тӧдчӧдӧм боксянь помалана висьталӧм, кодлӧн эм веськыд да вуджӧдана вежӧртас. Налы лӧсялӧны ӧтувтан, стӧчлун признакъяс. Тайӧ зумыд кывтэчасъяслӧн вылі тшупӧд, вежӧртас кутысь медічӧт текст. Шусьӧгын тыдовтчӧ олӧм вылӧ видзӧдлас. Нӧдкывкӧд ӧтвылысь найӧ серпасалӧны збыльвывса олӧм.

## Шусьӧг сикасалöм

## Коми шусьӧглöн терминъяс

## Коми шусьӧгъяс серти небӧгъяс

### Туялӧмъяс

### Гижӧд чукӧръяс
* Коми мойдъяс, сьыланкывъяс да пословицаяс / Сост. Ф.В. Плесовский. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1956. – 226 л.б.
* Коми пословицы и поговорки / Сост. Ф.В. Плесовский. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1973. – 216 с.
* Коми шусьӧгъяс да кывйӧзъяс. 2-ое изд. / Сост. Ф.В. Плесовский. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1983. – 208 с.

## Öшмöсъяс
* Коми фольклор: Хрестоматия / Лӧсьӧдісны да водзкывъяссӧ дасьтісны В.В. Филиппова, Н.С. Коровина. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2002. – Л.б. 235–238.

## Ыстӧдъяс
Батак кывъяс

**Батак кывъяс** - войвыв Суматра ді вылын (Индонезия) малай-полинезия кывъяслӧн чукӧр. Анбуръяс - латин, шоча батак аслыссикас анбур.

* войвыв батак кывъяс:
** даири (на пиын пакпак сёрнисикас) — 1,2 миллион морт
** каро — 600 сюрс морт
** алас-клуэт — 80 сюрс морт
* лунвыв батак кывъяс:
** сималунгун — 1,2 миллион морт
** ангкола — 750 сюрс морт
** мандайлинг — 400 сюрс морт
** тоба — 2 миллион морт

## Батак анбур

### Консонантъяс

### Гора пасъяс

### Пунктуация

## Лыдакывъяс (тоба)
:1 - sada
:2 - dua
:3 - tolu
:4 - opat
:5 - lima
:6 - onom
:7 - pitu
:8 - ualu
:9 - sia
:10 - sampulu
:11 - sampulu sada
:20 - duapulu

## Ыстӧдъяс
* Батак анбур Omniglot сайт вылын
* Батак шрифт
* Батак анбур
Тимушев Алексей Степанович

**Тимушев Алексей Степанович** (1934—1975) — коми гижысь.

## Олан туй
Алексей Тимушев чужӧма 1934 вося рака тӧлысь 1 лун Кардор обласьтса Холмогоры карын. Сылӧн мамыс, Евдокия Аврамовна Напалкова, чужлӧма Керчомъяын, батьыс — Степан Петрович Тимушев — Дон сиктын. 1929 восянь Тимушев гозъя ёна ветлӧдлӧны старан пасьта: волӧны Кардорӧ, Улыс Тагилӧ, Мурманскӧ, Горькийӧ, Челябинскӧ, Котласӧ. Батьыс дыр завхозалӧма Холмогорыын, кӧні и чужӧма Алёша пиыс. 1940 воын Тимушевъяслӧн семья бӧр воӧ Коми муӧ.

1954 воын помалӧма Кулӧмдiн районса Керчомъя сиктын шӧр школа да пырӧма Коми канмуса педагогика институтлӧн история-филология факультетӧ. Помалӧм бӧрас уджалӧма велӧдысьӧн Нёбдінын.

Кулӧма 1975 вося косму тӧлысь 17 лунӧ.

## Гижан удж
Алексей Тимушев — мемуаръяс да басняяс гижысь. Ловъя дырйиыс эз удит йӧзӧдны ас небӧг. Сылысь дневникъяссӧ йӧзӧдіс Эдуард пиыс «Войвыв кодзув» журналын (1992 во, 5-7 номеръяс).

## Небӧг
* *Тимушев А.С.* Помавтӧм сьыланкыв: Дневникысь пасйӧдъяс, кывбуръяс, басняяс / Ред. А.В. Тентюков; худ. Н.А. Зинченко. — Сыктывкар: Коми небӧг лэдзанін, 2002. — 96 л.б.

## Ӧшмӧсъяс
* ''Тимушев Э.'' «Ме вӧлі морт и кужи овнысӧ...» // *Тимушев А.С.* Помавтӧм сьыланкыв: Дневникысь пасйӧдъяс, кывбуръяс, басняяс. — Сыктывкар: Коми небӧг лэдзанін, 2002. — Л.б. 5—9.

## Ыстӧдъяс
Тимушев Анисим Петрович

**Тимушев Анисим Петрович** (1898—1947) — коми гижысь, критик. Гуся нимыс — Парма зон.

## Олан туй
Анисим Петрович Тимушев чужӧма 1898 вося вӧльгым тӧлысь 17-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняын Усть-Сысольск уездысь Кулӧмдін вӧлӧсьтса Донын (ӧні — Кулӧмдiн районса Дон сикт) гӧль кресьтянин семьяын. Помалӧма начальнӧй школа, уджалӧма Дон сиктын ас овмӧсас. 1918 воын ас кӧсйӧм серти мунӧма Гражданскӧй тыш вылӧ. Ранитчӧм бӧрын кык во мысти бӧр локтӧма гортас. 1929 восянь вӧлӧма Дон сиктын колхозса медводдза веськӧдлысьӧн. 1932 восянь уджалӧма Сыктывкарын: медводз видз-му овмӧс кузя управленньӧын, а сэсся Коми небӧг лэдзанінын да «Вӧрлэдзысь» газет редакцияын 1944-ӧд воӧдз. 

Куліс 1947 вося лӧддза-номъя тӧлысь 6 лун.

## Гижан удж
Анисим Тимушев тӧдса кыдзи критик, Нёбдінса Виттор, Илля Вась да Павел Шеболкин творчество йылысь уджъяс гижысь.

Сылысь гижӧдъяссӧ вылӧ донъялісны сы кадӧ овлысь Нёбдінса Виттор да Егор Колегов, а сідзжӧ ӧнія кадся коми поэт Василий Лодыгин да коми литература туялысь Геннадий Беляев.

А.П. Тимушев гижлӧма сідзжӧ кывбуръяс, пьесаяс да висьтъяс.

## Ӧшмӧсъяс
* Пармазон йылысь «Коми гижӧд» онлайн-небӧгаинын
* Дёмин В.Н., Торлопов Г.И. Анисим Петрович Тимушев (1898-1947) // Писатели Коми: биобиблиографический справочник. — Сыктывкар, 2001. — Т. 2. — С. 329-330.

## Ыстӧдъяс
Тимушев Степан Фёдорович

**Тимушев Степан Фёдорович** (1919—1986) — коми журналист, гижысь, вуджӧдчысь.

## Олан туй
Чужӧма 1919-ӧд вося ӧшым тӧлысь 27-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняын Усть-Сысольск уездысь Парчын (ӧні — Кулӧмдiн районса Парч сикт). Батьсӧ пуксьӧдӧмаӧсь да лыйлӧмаӧсь сыысь, мый эз пыр колхозӧ. Велӧдчӧма Уллянаса видз-му техникумын, уджалӧма Изьваын ветеринарӧн.

Айму вӧсна Ыджыд тыш дырйи ас кӧсйӧм серти мунӧма фронт вылӧ. Доймалӧм бӧрын воӧма гортас, бурдӧдчӧма да бара вӧзйысьӧма фронт вылӧ. Велӧдчӧма А.М. Горький нима Литературнӧй институтын, но сійӧс вӧтлісны асруа этшлунсьыс. Помалӧма Коми канмуса педагогика институт.

Кулӧма 1986-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 26-ӧд лунӧ.

## Гижан удж
Степан Тимушев гижӧма кывбуръяс да висьтъяс. Колхозса олӧм йылысь йӧзӧдӧма «Зумыд кок йылӧ» повесьт. 1986-ӧд воын торъя небӧгӧн петӧма «Зумыш пармаын» повесьт, кӧні висьтавсьӧ 1840-ӧд воясся кресьтяналӧн кулӧмдінса бунт йылысь.

Комиӧдлӧма роч гижысьяслысь кывбуръяссӧ, сьыланкывъяссӧ (М. Исаковский, Н.А. Некрасов)  да проза (Н. Носов, А. Горький).

## Небӧгъяс
* Зумыш пармаын. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1986. — 144 л.б.

## Ӧшмӧсъяс
* «Коми» онлайн-тӧданін сайтын С.Ф. Тимушев йылысь
* ''Фёдорова А.Н.'' С. Тимушевлӧн «Зумыд кок йылӧ» повесть // Войвыв кодзув. 1951. — 6 №. — Лб. 51—63.

## Ыстӧдъяс
Шахов Николай Александрович

**Шахов Николай Александрович** (комиӧн Сандрик Микол, Ваш) (1898—1942) — коми гижысь.

## Олан туй
* 1898, ӧшым тӧлысь 13 лун — чужис Вӧлӧгда губерняын Усть-Сысольск уездса Пожӧгын (ӧні — Кулӧмдiн районса Пожӧг сикт) уна челядя кресьтянин семьяын.
* кык во велӧдчис сиктса школаын. 
* 1910 — дас кык арӧса зонкаӧн босьтчис гӧрны, тӧвнас кыскаліс вӧр. Медасьліс потребительяслӧн котырӧ. Во мысти лои тайӧ котырса лавкаас приказчиклӧн отсасьысьӧн.
* 1912 — лои вӧлӧсьтса писарлӧн отсасьысьӧн, 1913 — Усть-Сысольск уездса письмоводительлӧн отсасьысьӧн, а сэсся письмоводительӧн.
* 1918, урасьӧм тӧлысь — мобилизуйтчис армияӧ, но сійӧс лэдзисны лёка аддзӧм вӧсна. Лои  Пожӧг вӧлӧсьтса земскӧй управаын секретарӧн.
* 1919, тӧвшӧр тӧлысь — велӧдіс Вапӧлкаса начальнӧй школаын, сэсся — Скӧрӧдумса начальнӧй школаын.
* 1920 — босьтчис уджавны йӧзкостса велӧдӧмлӧн уездса отделын.
* 1922 — лои Коми небӧг лэдзанінын веськӧдлысьӧн.
* 1925—1929 — велӧдчис журналистика Институтын, сэсся гӧрд профессура Институтын.
* 1936 — сійӧс ыстісны Таджикистанӧ, кӧні веськӧдліс педагогикаысь туясян институтӧн, редактируйтіс таджикъяслы кык буквар да вит учебник.
* 1939 — уджалӧ Москваын РСФСР-са Наркомпросын.
* 1941, моз тӧлысь — Айму вӧсна Ыджыд тыш пансьӧм бӧрын гижсис в народнӧй ополчениеӧ, фронт вылӧ мунігӧн висьмис.
* 1942, ода-кора тӧлысь 22 лун — кувсис Уфаын госпитальын.

## Гижан удж

## Ӧшмӧсъяс
* http://history-x.ru/03/24/017.htm

## Ыстӧдъяс
Чувьюрова Лидия Даниловна

**Чувьюрова Лидия Даниловна** (1949—1993) — Коми Республикаын нималана шылад тэчысь, кывбуръяс гижысь.

## Олан туй
Чужӧма 1949-ӧд вося рака тӧлысь 11-ӧд лунӧ Кулӧмдiн районса Дереваннӧй сиктын. Семьяын вӧлӧма нёльӧд кагаӧн. 1965 воын помалӧма шӧр школа. 1965—1969 воясын велӧдчӧма Сыктывкарса шылада училищеын хорӧн дирижируйтӧм юкӧнын. 1969—1976 воясын велӧдчӧма Римский-Корсаков нима Ленинградса консерваторияын. 

Велӧдлӧма Сыктывкарса искусствояслӧн училищеын, уджалӧма «Асъя кыа» канму ансамбльын хормейстерӧн. 1985—1987 воясын — Коми телевидениеын звукорежиссёр. 1988 воын бӧр локтӧма искусствояслӧн училишеӧ, босьтчӧма веськӧдлыны народнӧй хорлӧн юкӧнӧн, котыртӧма «Коми сьылан» фольклор котыр.

Кулӧма 1993-ӧд вося ода-кора тӧлысь 15-ӧд лунӧ Сыктывкарын, кор сылы вӧлӧма сӧмын 44 арӧс.

## Шылад тэчӧм
Коми музыкальнӧй культура сӧвмӧдӧмӧ ыджыд пай пуктӧмысь Л.Д. Чувьюровалы сетӧма «Коми Республикаса искусствоясын нимӧдана уджалысь» ним.

## Небӧг
* Чувьюрова Л.Д. Пелысь: популярные песни, впервые публикуемые в печати. — Сыктывкар, 1992. — 19 с.
* Чувьюрова Л.Д. Пелысь. Сборник песен. — Сыктывкар, 1998.

## Наградаяс
* Коми Республикаса искусствоясын нимӧдана уджалысь

## Ӧшмӧсъяс
* https://web.archive.org/web/20190418004729/http://finugor.ru:8080/en/node/10451
* https://web.archive.org/web/20120118082035/http://foto11.com/komi/art/singing/chuvjurova/

## Ыстӧдъяс
Яренск уезд

**Яренск уезд** – Россияса империяын XVII нэмын лӧсьӧдӧм уезд, кытчӧ вӧлі пырӧны коми сикт-грездъяс.

Шӧриныс – Яренск кар. Уездӧ вӧлі пырӧны татшӧм вӧлӧсьт-муяс: Эжваса (Вычегодская), Емваса (Вымская), Сыктыв (Сысольский); вӧлӧсьтъяс – Удора (Удорская), Слӧбӧда (Глотова Слободка), Ужга (Ужговская / Ужгинская), Эжвайывса (Верхневычегодский).

Уездлӧн ыдждаыс 1678 воын: 155319 км². Олысь лыд: 20 сюрс гӧгӧр морт. Плотносьт: 0,13 морт 1 км².

1780 воын Яренск уезд юкӧма кык уезд вылӧ: Усть-Сысольск уезд (шӧриныс – Усть-Сысольск) да Яренск уезд, кытчӧ пырисны Эжва ю бокса коми сиктъяс (Паль сиктӧдз), Емваса ю вывса сиктъяс да Удораса вӧлӧсьт Слӧбӧдакӧд. Тайӧ границаясыс эз вежсьыны Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт лӧсьӧдтӧдз.

1708 восянь Яренск уезд вӧлі пырӧ Сибыр губерняӧ, 1719 восянь *Яренск дистрик* ним улын — Кардор губерняӧ, 1796 восянь — Вӧлӧгда губернияӧ, 1918 восянь — Войвыв Двина губерняӧ. 1921 воын уезд юкӧн пырис Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтӧ. А 1924 воын уезд дзикӧдз бырӧдӧма.

## Ӧшмӧсъяс
Мацук М.А. Яренский уезд // Республика Коми: Энциклопедия: в 3-х т. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2000. – Т. 3. – С. 354.
Яренск

**Яренск** — Рочмуын Кардор обласьтысь Ленск районса сикт (1924 воӧдз — кар).

## История
«Еренский городок» йылысь медводдзаысь казьтыштӧма 1384 воын Вычегодско-Вымскӧй летописьын. Сійӧ пукаліс Эжва ю бокын, Уралӧ мунан туй вылын.

1708 вося Пётр I шуӧм серти, Рочму вӧлі юкӧма 8 губерня вылӧ, Яренск пырис Сибыр губерняӧ.

1780 вося урасьӧм тӧлысь 5 лунся Екатерина II шуӧм серти, Яренсклы сетісны уездса карлысь статус, кодлӧн эм ас канпас.

Некымын нэм чӧж Яренск вӧлі Яренск уездлӧн шӧринӧн, медводз Сибыр да Кардор губерняясын, а сэсся — Вӧлӧгда губерняын. Уездлӧн муясыс ӧні пырӧны Коми Республика да Кардор обласьтлӧн Ленск районӧ.

## Олысь лыд

## Видзӧдӧй сідзжӧ
* Яренск уезд

## Ӧшмӧсъяс
* Яренсклӧн история
* Ленск район
* Яренскса краеведческӧй музей
* Политов В.В. Яренск. – Л., 1978.
* Мацук М.А. Яренск // Республика Коми: Энциклопедия: в 3-х т. – Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2000. – Т. 3. – С. 353.
Усть-Сысольск уезд

**Усть-Сысольск уезд** – Роч империяын XVIII нэмын лӧсьӧдӧм уезд, коді вӧлі пырӧ Вӧлӧгда да Войвыв Двина губерняясӧ, а сэсся Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтӧ.

Шӧриныс – Усть-Сысольск (ӧні — Сыктывкар) кар.

## История
Усть-Сысольск уезд вӧлі торйӧдӧма Яренск уездысь 1780 воын (сэки жӧ Пызьдін вӧлӧсьт пырис Мозын уездӧ). 1918 воын уезд сетӧма Войвыв Двина губерняӧ. 1921 воын уезд лои Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт пытшкын. 1922 воын уезд вӧлі выльысь лӧсьӧдӧма Коми обласьтын. 1926 воын Усть-Сысольск уезд вежис нимсӧ да кутіс шусьыны Сыктыв (Сысольский) уезд. Уездсӧ бырӧдӧма 1929 воын Войвыв (Северный) край лӧсьӧдігӧн. Уездлӧн муяс пырисны Сыктыв район пытшкӧ.

## География
Уездлӧн ыдждаыс — 148775 верст². Рочмуын сӧмын 5 губерня вӧлі ыджыдджык Усть-Сысольск уездысь.

## Олысь лыд
1897 воын Усть-Сысольск уездын вӧлі 144350 морт (68575 мужичӧй да 75795 нывбаба). Ӧти верст вылӧ — 9,7 морт. Велӧдчӧм йӧзыс — 18 %.

## Ӧшмӧсъяс
Емдін уезд

**Емдін уезд** — Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын уезд (1922–1929 воясын).

## История
Емдін уезд артмӧдӧма 1922 вося косму тӧлысьö, юрсиктӧн лои Емдін сикт. 1929 воын Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтысь став уездсӧ бырӧдӧма, на пыдди лӧсьӧдӧма районъяс.

1926 воын уездӧ вӧлі пырӧ 21 вӧлӧсьт: Айкатыла (Айкинская), Важгорт (Вожгортская), Гам (Гамская), Слӧбӧда (Глотовская), Йӧртымдін (Ертомская), Зьӧвсьӧрт (Жешартская), Ыб (Ибская), От (Коквицкая), Кослан (Косланская), Княжпогост (Княжпогостская), Туръяыб (Онежская), Паль (Палевицкая), Проньдор (Прокопьевская), Сёльыб (Селибская), Серегов (Сереговская), Сереговчой (Серегово-Горская), Туръя (Турьинская), Емдін (Усть-Вымская), Час (Часовская), Ёвкӧдж (Чупровская), Сёська (Шешецкая).

Уездлӧн ыджда — 51 150 км². Уездын оліс 46,9 сюрс морт. Ставныс олісны сиктын.

1929 воын бырӧдӧм Емдін уезд пыдди лӧсьӧдӧма Удора район.

## Ӧшмӧсъяс
* Территориальное и административное деление Союза ССР на 1-е января 1926 года. – М.: Главное управление коммунального хозяйства НКВД, 1926. 284 с. (тираж 4000) 
* Всесоюзная перепись населения 1926 г. РСФСР и ее регионы. Населенные места. Наличное городское и сельское население.
Изьва-Печора уезд

**Изьва-Печора уезд** — Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын уезд (1922–1929 воясын).

## История
Изьва-Печора уезд артмӧдӧма 1922 вося ода-кора тӧлысьӧ Кардор губерняса Печора уездъясса вӧлӧсьтъясысь, юрсиктӧн лои Изьва сикт. 1929 воын Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтысь став уездсӧ бырӧдӧма, на пыдди лӧсьӧдӧма районъяс.

1926 воын уездӧ вӧлі пырӧ 19 вӧлӧсьт: Букур (Бакуринская), Кыдзкар (Брикаланская), Верхнеустинская, Галпи (Галовская), Гам (Гамская), Изьва (Ижемская), Кедвавом (Кедвавомская), Кипиев (Кипиевская), Колва (Колвинская), Краснобор (Красноборская), Мокчой (Мохченская), Мошъюга (Мошьюгская), Няшабӧж (Няшебожская), Сизяб (Сизябская), Кожва (Усть-Кожвинская), Лыжавом (Устьлыжинская), Усвавом (Усть-Усинская), Уквавом (Усть-Ухтинская), Щелляюр (Щельяюрская).

Уездлӧн ыджда — 217 558 км². Уездын оліс 30,7 сюрс морт. Ставныс олісны сиктын.

1929 воын бырӧдӧм Изьва-Печора уезд пыдди лӧсьӧдӧма некымын район.

## Ӧшмӧсъяс
* Территориальное и административное деление Союза ССР на 1-е января 1926 года. – М.: Главное управление коммунального хозяйства НКВД, 1926. 284 с. (тираж 4000) 
* Всесоюзная перепись населения 1926 г. РСФСР и ее регионы. Населенные места. Наличное городское и сельское население.
Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт

**Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт** () — РСФСР-лӧн рытыв-войвылын веськӧдлан мутас 1921—1936 воясӧ.

## История
Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьт вӧлі лӧсьодӧма 1921 вося моз тӧлысь 21 лунӧ РСФСР-ын Кардор да Войвыв Двина губерняяслӧн асыввыв юкӧнъясысь. Сылӧн веськӧдлан шӧринӧн лои Усть-Сысольск кар. Обласьтӧ пырисны 
Усть-Сысольск уезд ставнас, Яренск уездысь 21 вӧлӧсьт, Изьва-Печора уезд (Печора уездлӧн унджык юкӧныс). Неуна сёрӧнджык, 1923 воын обласьтӧ сетісны Перым губернияса Чердін уездысь Печора йывса вӧлӧсьтъяс (Мылдін, Савинобор, Тшугӧр), а 1929 воын Коми обласьт дорӧ йитісны Придаш вӧлӧсьт да Чилимдiн.

1922 воын обласьт вӧлі юкӧма 4 уезд вылӧ: Изьва-Печора уезд, Емдін уезд, Кулӧмдін уезд, Усть-Сысольск уезд. 1926 воын Усть-Сысольск уезд кутіс шусьыны Сыктыв уездӧн.

## Ӧшмӧсъяс
* Территориальное и административное деление Союза ССР на 1-е января 1926 года. – М.: Главное управление коммунального хозяйства НКВД, 1926. 284 с. (тираж 4000) 
* Всесоюзная перепись населения 1926 г. РСФСР и ее регионы. Населенные места. Наличное городское и сельское население.]
* История административного-территориального деления Архангельской области и губернии в XVIII—XX вв. // Государственный архив Архангельской области
* Постановление ВЦИК от 2 марта 1932 года «Об изменениях в административно-территориальном делении Северного края»
Шахов Егор Александрович

**Шахов Егор Александрович** (комиӧн: Сандрик Ёгор, Ö.Е. Шаков) (1907—1938) — коми гижысь, редактор, вуджӧдчысь.

## Олан туй
Чужӧма 1907-ӧд вося косму тӧлысь 5-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняын Усть-Сысольск уездса Пожӧгын (ӧні — Кулӧмдiн районса Пожӧг сикт) уна челядя кресьтянин семьяын. Неыджыд тӧдӧмлунъяс босьтӧм бӧрын водз кутӧма уджавны вӧрын, массовик-культработникӧн. Семьянас вуджӧма овны Усть-Сысольскӧ, велӧдчӧма Педтехникумын. Уджавлӧма Коми небӧг лэдзанінын, кутӧма йитӧд «Ордым» да «Культура фронт» журналъяскӧд, обласьтса газетъяскӧд. Гижысьӧс репрессируйтісны, уджалӧма Печорабердса вӧръясын.
Кулӧма 1938-ӧд вося сора тӧлысь 12-ӧд лунӧ Сыктывкарын.

## Гижан удж
Егор Шахов йӧзӧдӧма кывбуръяс да висьтъяс. Гижӧма «Вӧрын» медводдза коми повесьт, коді вӧлі йӧзӧдӧма Коми небӧг лэдзанінын 1931-ӧд воын. Сэні петкӧдлӧма вӧр лэдзысьясӧс, кодъяс доймавлісны Гражданскӧй тыш дырйи на да оз гӧгӧрвоны, мыйла найӧс, висьысьясӧс, уджӧдӧны вӧрын.

Комиӧдӧма очеркъяс, докладъяс, художествоа гижӧдъяс (А.С. Пушкинӧс, Г. Петелинӧс, и с.в.)

## Небӧгъяс
* *Санdрік Jогор.* Вӧрын: повесьт. — Сыктывкар: Коми нига лэдзанін, 1931. — 100 л.б.

## Ӧшмӧсъяс
* [Егор Александрович Шахов (Сандрик Ёгор) // Кулӧмдінса шӧр небӧгаин](https://web.archive.org/web/20220520011405/https://ustkulombib.ru/%D1%88%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2-%D0%B5%D0%B3%D0%BE%D1%80-%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87-%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA-%D1%91%D0%B3%D0%BE/#:~:text=%D0%95%D0%B3%D0%BE%D1%80%20%D0%90%D0%BB%D0%B5%D0%BA%D1%81%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87%20%D0%A8%D0%B0%D1%85%D0%BE%D0%B2%20(%D0%A1%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B8%D0%BA%20%D0%81%D0%B3%D0%BE%D1%80),%D0%9A%D0%BE%D0%BC%D0%B8)%20%D0%B2%20%D0%BC%D0%BD%D0%BE%D0%B3%D0%BE%D0%B4%D0%B5%D1%82%D0%BD%D0%BE%D0%B9%20%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE%D0%B9%20%D1%81%D0%B5%D0%BC%D1%8C%D0%B5)
* Коми тӧданін
## Ыстӧдъяс
Кардор губерня

**Кардор губерня** (рочӧн: Архангелогородская губерния) — Россияса империяын губерня. Артмӧдӧма медводдза кӧкъямыс губерня лыдын 1708 воын. Шӧриныс — Кардор.

## География
Кардор губерня вӧлі лӧсьӧдӧма Россияса Европалӧн войвылын.

## История
Губерня артмӧдӧма Пётр I шуӧм серти 1708 вося ӧшым тӧлысь 18 (29) лунӧ. Губерняӧн веськӧдлан шӧринӧн вӧлі индӧма Кардор.

## Губерня юклӧм
1708 воын лӧсьӧдӧм губерняясын эз вӧвны уездъяс. Кардор губерня вӧлі юксьӧ каръяс вылӧ, кодъяс улӧ пырисны сикт-грездъяс. Кардор губернияын вӧлі 20 кар:
* Архангельской (ӧнія ним — Кардор (Архангельск))
* Вага (ӧні — Шенкурск, Кардор обласьт)
* Вӧлӧгда
* Галичь (ӧні — Галич, Кострома обласьт)
* Кевроль (абу сэні, кӧні ӧні Кеврола грезд, Пинена район, Кардор обласьт)
* Кинешма (ӧні — Иваново обласьт)
* Кологривов (ӧні — Кологрив кар, Кострома обласьт)
* Колской Острог (ӧні — Кола кар, Мурманск обласьт)
* Мезень (ӧні — Кардор обласьт)
* Парфеньев (ӧні — Парфеньево сикт, Парфеньево районлӧн юрсикт, Кострома обласьт)
* Пустозёрской Острог (ӧні — Пустозёрск кар вошис, вӧлі ӧнія Наръяна-Марсянь неылын, Яран асвеськӧдлан кытш)
* Соль Вычегодская (ӧні — Совдор, Кардор обласьт)
* Соль Галицкая (ӧні — Солигалич кар, Кострома обласьт)
* Судай (ӧні — Чухлома район, Кострома обласьт)
* Тотма (ӧні — Тотьма кар, Вӧлӧгда обласьт)
* Устьянские волости (Войвыв Вынва ю бокса сиктъяс, ӧні — Кардор обласьт)
* Унжа (ӧні — Макарьев районын, Кострома обласьт)
* Устюг Великий (ӧні — Югдін, Вӧлӧгда обласьт)
* Чаронда (ӧні — Кириллов районын, Вӧлӧгда обласьт)
* Чухлома (ӧні — Кострома обласьт)

## Олысь лыд

## Ӧшмӧсъяс

## Ыстӧдъяс
Уква (ю)

**Уква** () — тайӧ Коми Республикаын ю (),  Изьва юлӧн шуйга вож.

## Ним
Тайӧ ю нимыс паныдасьлӧ зэв важӧн нин «Книга Большого Чертежа» небӧгын (1627) — «река Ухна и пала в реку в Ыжму».

## География
Юлӧн кузьта — 199 км (Лунвожсянь — 228 км), ю ковтыс — 4 510 км², пасьта — 60—100 метраӧдз, джуджта — 0,7—2,0 м, визув ӧд — 0,6—0,8 м/сек.

Ю йизьӧ вӧльгым тӧлысь пансигӧн, воссьӧ косму тӧлысь помын — ода-кора тӧлысьын.

Уква ю артмӧ Войвож (кузьта 29 км) да Лунвож (кузьта 29 км) ӧтувтӧмысь, найӧ визувтӧны Тиманлӧн асыввывладорсянь.

Уквалӧн вожъяс: Лоим (27 км), Чуть (48 км) — шуйга вожъяс, Тобысь (106 км) — веськыд

Уква ю вылын сулалӧны: Уква каркытшӧ пырысь Воднӧй да Шудаяг посёлокъяс, Уква кар. Сосногорск районӧ пырысь Уквавом сикт весьтын усьӧ Изьва юӧ.
Чукаыб (Сыктыв район)

**Чукаыб** () – Коми республикаын Сыктыв районса Визин сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.

## Ним артмӧм
## Фольклор
## География
Грездсянь Визин сиктӧдз 17 км.

## История
* 1586 — медводдзаысь казьтыштӧма Писцӧвӧй небӧгын: «Чюскаил» грезд, 5 овмӧс.
* 1608 — грездын 5 овмӧс.
* 1646 — «Чюскаиб» грездын 10 овмӧс, 36 мужичӧй (нывбабаяс йылысь юӧр абу). Грездысь ӧти олысь 1642 воын мунӧма Сибырӧ. Чюскаибкӧд орччӧн 1646 во кежлӧ чужисны «Гортшор» грезд да «Кочевский» починок, кӧні вӧлі ӧти овмӧсӧн. Починокысь ӧти морт овмӧдчӧма Кама ю вылӧ.
* 1678 — Гортшор грезд да починок ӧтувтчисны «Чукаиб» грездкӧд, кӧні 10 овмӧсын олісны 32 мужичӧй (нывбаба йылысь юӧр абу); пасйӧма олысьяслӧн овъясыс.
* 1707 — «Чукаибын» 12 овмӧс, пасйӧма выль овъяс.
* 1719 — 12 овмӧсын олісны 45 мужичӧй (нывбаба йылысь юӧр абу), индӧма выль овъяс.
* 1862 — восьтӧма школа («Начальное образование в Вологодской губернии» небӧгын индӧма мӧд 1887 во).
* 1863—1873 — кыпӧдӧма Микол вичко.
* 1904 — восьтӧма библиотека.
* 1926 — Чукаыбын 102 овмӧс, 404 морт.
* 1930 — сиктын эм школа да потребительяслӧн котыр. Сёрӧнджык Чукаыб бӧр лои грездӧн.
* 1989 — грездын 101 морт, ставныс коми.

## Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.

## Медводдза овъяс
* 1678 — Базаров, Вешняков, Головин, Лихачёв, Лютоев, Комаров, Зернов, Горбун (прӧзвишӧ).
* 1707 — Юрков, Кушев, Трошев, Ярков.
* 1719 — Макаров
## Культура
## Велӧдӧм
## Тӧдчана йӧз
## Тӧдчана эмторъяс
## Ӧтуввез
## Ӧшмӧсъяс
* Атлас Республики Коми. — Москва, 2000.
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией ''А.Ф. Сметанина''. — Сыктывкар, 2004.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997—2000. — Т. 1—3.

## Ыстӧдъяс
2013-ӧд во

**2013-ӧд (кык сюрс дас коймӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторникö.

## Гажъяс
* Коми Республикаын **Спорт во**.

## Лоӧмторъяс
* вӧльгым тӧлысь 2-ӧд лун — Коми Республикаса юркар Сыктывкарӧ Кардорсянь самолётӧн воис XXII-ӧд Тӧвся Олимпиада ворсӧмъяслӧн би.

## Чужисны

## Кулісны
* тӧвшӧр тӧлысь 22-ӧд лун — нималана коми актёр, Коми АССР-са да Россияса нимӧдана артист, Коми АССР-са да Россияса нимйӧза артист Трибельгорн Александр Александрович (чужис 1948)
* урасьӧм тӧлысь 1-ӧд лун — археолог, история наукаясса доктор Владимир Стоколос (чужис 1930)
* ода-кора тӧлысь 1-ӧд лун — коми кыв да литература велӧдысь, кывбур гижысь, Россияса нимӧдана велӧдысь Шиликова Зоя Васильевна (чужис 1940)
* сора тӧлысь 18-ӧд лун — коми гижысь Мишарина Александра Петровна (чужис 1946)
* моз тӧлысь 20-ӧд лун — керкаяс кыпӧдысь, каменщик, Социалистическӧй Уджвывса герой Раиса Изъюрова (чужис 1914) 
* вӧльгым тӧлысь 8-ӧд лун — коми балерина, Коми АССР-са нимйӧза артист Инна Чуистова (чужис 1941) 
* ӧшым тӧлысь 23-ӧд лун — лыйсян ӧружйӧ нималана вӧчысь, Калашников автомат дасьтысь Михаил Калашников (чужис 1919)

## Ыстӧдъяс
Вӧлӧгда губерня

**Вӧлӧгда губерния** — Россияса империяын губерня. Артмӧдӧма 1796 воын. Шӧриныс — Вӧлӧгда.

## География
Вӧлӧгда губерния пукаліс Россияса Европалӧн войвылын, сыысь ыджыдджык вӧлі сӧмын Кардор губерня. Водзынсӧ тайӧ муяс вылас овлісны финн-йӧгра племенаяс. XII нэмын татчӧ воӧны новгородечьяс, панӧны каръяс (Вӧлӧгда, Югдін да мукӧд) да вужйӧдӧны христианство. Новгород усьӧм бӧрын муясыс вуджӧны Москвалы.

## История
1780 воын Кардор (Архангелогородск) губернялӧн куим провинцияысь (Вӧлӧгда, Кардор да Югдін (Великоустюгский) — вӧлі лӧсьӧдӧма Вӧлӧгда наместничество, Вӧлӧгда лои Вӧлӧгда провинциялӧн да Вӧлӧгда наместничестволӧн веськӧдлан шӧринӧн. 1784 воын Кардор наместничество торйӧдӧма Вӧлӧгда наместничествоысь. 1796 воын артмӧдӧма Вӧлӧгда губерня кыдзи торъя асшӧр веськӧдлан мутас, а Вӧлӧгда лои губерняса шӧринӧн.

1864 вося моз тӧлысь 6 лунӧ Вӧлӧгда да матысса 11 шӧр губернялӧн муяс вылын лӧсьӧдӧма Москваса военнӧй кытш.

## Губерня юклӧм
1796 восянь 1918 воӧдз губерня вӧлі юксьӧ 10 уезд вылӧ.

## Олысь лыд
XX нэм кежлӧ Вӧлӧгда губернялӧн ыдждаыс лои  402 112 км², олысь лыдыс — 1 493 200 морт. 1897 вося Йӧзӧс гижалӧм дырйи 91,2 % — рочьяс, 8,6 % — коми. Велӧдчӧм йӧзлӧн лыдыс — 19,1 %. 

Национальносьт серт и юклӧм (1897 во):

1912 воын Вӧлӧгда губерняын оліс — 1649900 морт (мутаслӧн ыдждаыс — 353349 кв. вёрст), 1926 воын — 1053832 морт (ыдждаыс — 112381 кв. км).

## Ӧшмӧсъяс

## Ыстӧдъяс
2016-ӧд во

**2016-ӧд (Кык сюрс дас квайтӧд) во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ пекничасянь.

## Гажъяс
* Россияын **роч кино во**

## Лоӧмторъяс
* урасьӧм тӧлысь 11-ӧд лун — **Коми муын вежа айясӧс нимӧдан лун** (пасйӧны 2016 восянь)
* урасьӧм тӧлысь 12—14-ӧд лунъяс — Коми войтырлӧн XI Чукӧртчӧм (Сыктывкар)
* урасьӧм тӧлысь 25-ӧд лун — Вӧркутаын «Воркутауголь» компаниялӧн «Северная» шахтаын лои кык взрыв,, 28-ӧд лунӧ — нӧшта ӧти взрыв. Куліс 30 шахтёр да 6 мездысь.
* ода-кора тӧлысь 8-ӧд лун — Сыктывкарын ӧзйыліс изьва культура шӧрин («Изьва керка»); сотчис мӧд судтаыс, уна важся документ; воштӧмыс 2 млн шайт.
* лӧддза-номъя тӧлысь 15—17 лунъяс — Финн-йӧгра войтырлӧн VII Ставмирса конгресс (Финляндия, Лахти)
* лӧддза-номъя тӧлысь 24—25-ӧд лунъяс — Сыктывкарын муніс Вӧр пӧрӧдысьяс пӧвстын «Вӧр пӧрӧдысь — 2016» ставроссияса чемпионат: 27 регионысь вермасис 29 команда; 64 бензина пилаӧн, 12 харвестер оператор да 11 форвардер оператор.
* лӧддза-номъя тӧлысь 26-ӧд лун — Коми муӧ воліс Москваса да ставрусьса Вежа Патриарх Кирилл: Сыктывкарын Вежа Степан нима Кафедральнӧй соборын сьыліс да Воркутаын Спас вичко подулӧ из пуктіс.
* сора тӧлысь 10-ӧд лун — футболысь Европаса чемпионӧн лои Португалияса чукӧр, коді вермис Францияӧс 1:0 тшӧтӧн.
* моз тӧлысь 5—21 лунъяс — Бразилияса юркар Рио-де-Жанейроын мунісны XXXI Гожся Олимпиада ворсӧмъяс.
* кӧч тӧлысь 18-ӧд лун — Рочмуын бӧрйисны канму Думаса депутатъясӧс да Коми Республикаса Юралысьӧс.
 
## Кулісны
* тӧвшӧр тӧлысь 15-ӧд лун — коми оласног туялысь, общественнӧй удж вӧчысь Дмитрий Несанелис (чужис 1960)
* тӧвшӧр тӧлысь 16-ӧд лун — коми гижысь, вуджӧдчысь, журналист Александр Некрасов ('''Позялӧмса''') (чужис 1952)
* тӧвшӧр тӧлысь 17-ӧд лун — перым коми кыв туялысь Раиса Баталова (чужис 1931)
* тӧвшӧр тӧлысь 23-ӧд лун — вепс поэт, вуджӧдчысь и журналист Николай Абрамов (чужис 1961)
* урасьӧм тӧлысь 19-ӧд лун — Италияса нималана гижысь, туялысь Умберто Эко (чужис 1932)
* лӧддза-номъя тӧлысь 19-ӧд лун — геолог-туялысь, геология-минералогия наукаясса доктор Николай Тимонин (чужис 1934)
* сора тӧлысь 8-ӧд лун — коми гижысь, журналист Леонид Лыткин (чужис 1930)
* моз тӧлысь 15-ӧд лун — коми гижысь-драматург, режиссёр Гений Горчаков (чужис 1927) 
* йирым тӧлысь 28-ӧд лун — нималана коми диктор, Коми АССР-са нимйӧза артист, Коми АССР-са наука да культураын нимӧдана уджалысь Маргарита Грязнова (чужис 1937).
* йирым тӧлысь 30-ӧд лун — видз-му овмӧсын уджалысь, Коми АССР-са народнӧй овмӧсса нимӧдана уджалысь Николай Игушев ('''Епим Микулай''') (чужис 1931

## Ыстӧдъяс
Елин (Сыктыв район)

**Елин** () – Коми республикаын Сыктыв районса Визин сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.

## Ним артмӧм
## Фольклор
## География
Грездсянь Визин юрсиктӧдз 2 км.

## История
* Грезд артмис 1707-1719 вояс костын. 
* 1719 — медводдзаысь казьтыштӧма «д. Грезд Цыпановых» ним улын: 3 овмӧс.
* 1719 — грездсӧ гижӧма «Цыпановская».
* 1926 — «Цыпановская» (Елин) грездын вӧлӧма 20 овмӧс: 81 морт (34 мужичӧй, 47 нывбаба).
* 1956 — «Елин» грезд.
* 1956 — грезд олӧ 136 морт: 73 мужичӧй, 63 нывбаба.

## Олысь лыд

## Медводдза овъяс
* 1719 — Бессонов, Носков, Цыпанов

## Культура
## Велӧдӧм
## Тӧдчана йӧз
## Тӧдчана эмторъяс
## Ӧтуввез
## Ӧшмӧсъяс
* Атлас Республики Коми. — Москва, 2000.
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией ''А.Ф. Сметанина''. — Сыктывкар, 2004.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997—2000. — Т. 1—3.

## Ыстӧдъяс