open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Петшӧр кай

**Петшӧр кай** (, ) — пышкай котырӧ пырысь ичӧтик лэбач.

## Ыджда да рӧм
Тайӧ лэбачыс пышкайысь на ичӧтджык. Вывтырыслӧн кузьтаыс овлывлӧ 11 сантиметрӧдз, сьӧктаыс — 11 граммӧдз, а шеныштӧм бордйыс — 17 сантиметрӧдз. Вӧсньыдик нырыс веськыд, гӧгрӧс пома бордйыс дженьыд. Юрыс да туша вевдорыс, бордйыс да бӧжыс пемыдгӧрд. Мышкуыс сьылісяньыс сьӧд визьяса, синкымыс еджгов. Голяыс да зобйыс еджгов сера, морӧсыс да кынӧмыс гордовруд сера. Кынӧм увдорас тӧдчӧны вомӧна пемыд гӧрдовруд визьяс. Кокыс, нырыс да синмыс перкаль рӧма. Сьылӧмыс — сювтчан-тіралан гора шыяса коставлыштана дзользьӧм.

## Паськалӧм
Петшӧр кай олӧ-вылӧ уналаын да паськыда — Европаса вӧраинъяссянь да Камчаткаӧдз. Паныдасьлывлӧ  тшӧтш Войвыв Америкаын да Африкалӧн Рытыв-Войвылын. Лунвывланьджык муясса петшӧр кайяс олӧны пыр ӧти местаясын, а войвывсаяс волывлӧны чужанінъясас сӧмын гожйыны.

## Оласног
Пармаса тылабордаясӧс туялысьяс петшӧр кайӧс лыддьӧны шоча паныдасьлысь лэбачьясӧн. Тайӧ зэв визув да гусьӧн олысь кайяс, дугдывтӧг тювкъялӧны кустъяс-пуяслӧн вожъяс костын. Кадысь кадӧ жбыркнитасны восьсаинӧ, пукыштасны мыр либӧ пучер вылын, дзользьыштасны регыдик, а сэсся быттьӧ паляласны да воштысясны-дзебсясны сука быдмысь петшӧр либӧ ӧмидз пӧвстӧ.

Комиӧ локтӧны ода-кора тӧлысьын. Овмӧдчӧны тшӧкыд бурыся баддя-кустъясаинъясын, козъя да сора вӧръясын, ю-шор пӧкатъясын да дорӧсъясын.

Тӧвъянінъясас лэбзьӧны моз тӧлысьын. Аддзывлан кӧ тайӧ тешкодь лэбачсӧ кӧть ӧтчыд, он нин сэсся вунӧд сійӧс да он сорав мукӧд кайяскӧд. Медвойдӧр синмад шыбитчӧ сылӧн бӧжыс: сійӧ оз чурвидз бӧрланьӧ, а вывлань чатӧра.

## Поздйысьӧм

Поздысьнысӧ бӧрйӧны пӧрӧм пуяса, джуджыд петшӧра, ӧмидза да паперт туруна местаяс.

Позсӧ лӧсьӧдігӧн мырсьӧ сӧмын ай лэбачыс; тэчӧ сійӧс кос турунысь, коръясысь, заясысь да нитшкысь. Пыдӧсас вольсалӧ небыд нитш, пушыд турунъяслысь да лысӧм лэбачьяслысь гӧнсӧ. Позйыс сяр кодь гӧгрӧс, вӧчысьыслӧн туша сертиыс ёна ыджыд. Пыран розьыс поз бокас. Татшӧм позсӧ петшӧр кай быдтысигкежлас дасьтӧ оз ӧтикӧс мукӧд кай моз, а дасӧс кымын. Но колькъяссӧ, вит-ӧ-квайтӧс, энь пӧлыс пӧжны пуктӧ на пиысь сӧмын ӧтиӧ. Пӧжсигас позъяс пукалӧ сӧмын энюловыс. Пӧжсян кадыс кыссьӧ кык вежонӧдз. Чужӧмсяньыс 17 лун мысти кайпияныс эновтӧны познысӧ.

## Сёян
Пӧткӧдчӧны петшӧр кайяс гут-гагйӧн, арнас чӧсмасьлывлӧны тшӧтш кисьмӧм вотӧсӧн.

## Рӧдвуж кывйын
Мыйла нимтӧны тайӧ лэбачсӧ рочьяс **крапивникӧн**, а комияс — **петшӧр кайӧн**, гӧгӧрвоана. Удмуртъяс шуӧны петшӧр кайтӧ со кыдзи: **пушнер дзольгыри** (вежӧртасыс «петшӧр воробей»), **му дзольгыри** (вежӧртасыс «му воробей»), **виштыё дзольгыри** (вежӧртасыс «чутӧсь воробей»), **чатырбыж** (вежӧртасыс «чатӧра бӧж»).

## Ӧшмӧс
* ''Ракин А.Н.'' Петшӧр кай // Би кинь, 2015. — 3 №.
Катша бордъя утка

**Катша бордъя утка** (, ) — кулик котырӧ пырысь пӧтка.

## Ыджда да рӧм
Тайӧ пӧткаыс гулю ыджда кымын: сьӧктаыс кило джынйысь на унджык овлывлӧ, кузьтаыс — 45 сантиметр, шеныштӧм бордйыс 88 сантиметр пасьта. Рочьяс и комияс нимъяссӧ лӧсьӧдігӧн орччӧдӧмаӧсь катшакӧд. Збыльысь, сылӧн вывтырыс кызвыннас катшалӧн моз сьӧд да еджыд рӧмъяса. Бордъяс тӧдчӧ вомӧна вель паськыд еджыд визь. Кузь нырыс, синмыс да кокыс гӧрд рӧма. Кыз кокыс кузиник. Лэбаланногыс уткаяслӧн кодь — тэрыб, веськыд нырвизя, сынӧдын оз шыблась ӧтарӧ-мӧдарӧ, бордъяснас тшӧкыда шенасьӧ.

## Паськалӧм
Катша бордъя утка олӧ-вылӧ Му шар пасьтала: Европаын и Азияын, Войвыв да лунвыв Америкаын, Африкаын да Австралияын.

## Оласног да поздйысьӧм
Поздысьӧ-быдтысьӧ пыр ва бердын, кызвыныс, дерт, саридз дорын, но паныдасьлывлӧ и тыяс да юяс пӧлӧнын. Шоч лэбач, сы вӧсна Коми муын гожйӧ оз быдлаын, а сӧмын кӧнсюрӧ. Видзчысьысь, но абу гусьӧн олысь лэбач. Овлывлӧ, ачыс оз тыдав, а китшкӧмсӧ кылан нин. Мукӧд куликсьыс торъялӧ сійӧн, мый пуксьывлывлӧ ва вылӧ да бура уялӧ.

Войвылӧ локтӧны ода-кора тӧлысь шӧрын. Гозйӧдчан кадыс воас да, яг выв пӧткаяс моз койтӧны. Койтігас быд ай бӧрйӧ аслыс энь пӧвсӧ. Нэм помӧдзыс сэсся ӧта-мӧдыскӧд оз торйӧдчывны. Поз пыддиыс лэбачьяс бӧрйӧны кутшӧмкӧ гурантор ва дорысь либӧ лыа юрысь да сэтчӧ пуктӧны нинӧм вольсавтӧг куим кольк. Гӧгрӧсіник колькъясыс вель гырысьӧсь, сьӧд чутъяса рудовкольквиж рӧмаӧсь.

Пӧжсигас позъяс пукалӧны гознан лэбачыс ӧта-мӧдсӧ вежлалӧмӧн нёль вежон чӧж. Сійӧс здук кежлӧ весиг оз эновтлыны, медым колькъяссӧ горш лэбачьяс — ракаяс да каляяс — эз гусявлыны да жуглыны. Но овлывлӧ, бордъя «вӧрӧгъясыд» куштывлӧны налысь позтырсӧ. Сэки катша бордъя утка мӧдысь пуктӧ колькъяссӧ да пӧжӧ найӧс. Пӧжсян кадыс кыссьӧ нёль вежонӧдз. Чужӧм бӧрас кайпияныс медводдза луннас нин петӧны позсьыс, но ылӧдз оз мунны, а виччысьӧны бать-мамнысӧ, кор найӧ ваясны нырас босьтӧм сёянсӧ. Тадзи гырысьяс дӧзьӧритӧны быдтасъяссӧ тӧлысьӧн-джынйӧн дыра. Ас кежаныс кольӧм ичӧтик пияныс дорйысьӧм могысь пырӧны ваӧ да суналӧмӧн мынтӧдчӧны на вылӧ усьласьысьясысь. Борд йылас кыпӧдчӧны посни йылӧмыс да заводитӧны перйыны кынӧмпӧтсӧ 35 лун мысти. Рӧдмӧдчӧм выйӧдз сӧвмӧны нёль арӧс тыртіганыс.

## Сёян
Пӧткӧдчӧны катша бордъя уткаяс васа небыд гагъясӧн, черияс вылӧ пӧ ыштывлӧны зэв шоча. Косӧдінысь кокалӧны нидзувъясӧс, лёльӧясӧс да номыръясӧс. Катша бордъя уткаяслӧн олан нэмыс, туялысьяслӧн чайтӧм серти, овлывлӧ 36 арӧсӧдз. Миянын гожйысь тайӧ тылабордаясыс лэбзьӧны лунвылӧ тӧвйыны моз тӧлысь помын. Этша лыда вӧснаыс коми утка кыйысьяслы сюрлывлӧны кыйдӧс пыдди зэв гежӧда.

## Ӧшмӧс
* ''Ракин А.Н.'' Катша бордъя утка // Би кинь, 2015. — 6 №.
Тандзе Маръя

**Тандзе Маръя** (**Рочева Мария Фёдоровна**) (1876—1962) — изьваса нималана бурдӧдчысь-веськӧдчысь.

## Олан туй
Тандзе Маръя чужӧма 1876-ӧд вося косму тӧлысь 1 (14)-ӧд лунӧ Витязевъяслӧн кӧр видзысь котырын Изьва районса Мокчойын. Петӧма Рочев Филипп Тимофеевич (1872.10.25—1943.06.08) сайӧ Изьва районса Гам грездӧ, нэмсӧ сэні и олӧма. Венчайтчӧмаӧсь 1894-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 24-ӧд лунӧ.

Челядьыс: Галактион (1894.11.18—?), Гликерия (1898.05.09—1917.06.20), Феоктиста (1903.01.30—?), Тимофей (1906.01.02—?), Феофания (?), Анна (1909.01.02—?), Ирина (1912.09.15—?), Миропия (1913.11.18—?), Марина (1915.07.16—?), Степанида (1916.11.11—?).

Ичӧт дырсяньыс бурдӧдӧма пемӧсъясӧс, 18 арӧссянь — йӧзӧс. Вӧлӧма бур паметя, небыд киа, чорыд карактера. Тандзе Маръялӧн бурдӧдчӧм ылӧдз кывсьӧма.

Шуӧны, мый сійӧс корлӧмаӧсь уджавны больничаӧ, но абу кӧсйысьӧма. Кулӧма 1962-ӧд вося моз тӧлысь 25-ӧд лунӧ Гамын, дзебӧма сэні жӧ. 
Чужанінас гу вылас волывлӧны йӧзыс отсӧгла. Тандзе Маръялӧн бурдӧдӧм йывсьым уна казьтылӧм вайӧдӧма коми гижысь Альбина Ануфриевалӧн висьтын.

## Ӧшмӧс
* Изьва районса история-краеведение музей сайтын Тандзе Маръя йылысь

## Ыстӧдъяс
Попов Палладий Иванович

**Палладий Иванович Попов** (1879—1937) — вежа ай, вичкоын служитысь, иерей.

## Олан туй
* Чужис 1879 вося тӧвшӧр тӧлысь 27 лунӧ Вӧлӧгда губернияысь Никольскӧй уездса Устье сиктын вичкоын служитысь семьяын.
* 1902 воын помаліс II разряд серти Кардорса Духовнӧй семинария.
* 1903—1905 воясын велӧдчис Казаньса ветеринарнӧй институтын.
* 1906—1907 воясын велӧдіс Изьва районса Сизяыб сиктын второкласснӧй школаын. 
* 1913 воӧ Кардорса да Холмогорыса епископ Нафанаил пуктӧ Палладий Поповӧс Гамса Сретенньӧ вичкоӧ священникӧн.
* 1913 восянь — Гамса вичко приходбердса школаын законоучитель да веськӧдлысь.
* 1914 восянь — Мокчойса двухкласснӧй приходскӧй школаын законоучитель.
* 1917—1918 воясӧ вӧлі законоучительӧн да велӧдысьӧн Мокчойса педагогика курсъяс вылын да велӧдысьӧн Гам  сиктса училищеын. 
* 1918 во бӧрын оліс Гамын, служитіс Гамса Сретенньӧ вичкоын.
* Арестуйтӧма Гамын 1937 вося сора тӧлысь 31 лунӧ. Лыйлӧма Изьваын 1937 вося кӧч тӧлысь 22-25 лунъяс костын.
* 2001 вося йирым тӧлысь 6 лунӧ иерей Палладий Поповӧс Вежа Синод Определениеӧн пыртӧма XX нэмся Россияса новомученикъяслӧн да исповедникъяслӧн Соборӧ.

## Ӧшмӧс
* «Православнӧй вичко календар» сайтын П. Попов йылысь.

## Ыстӧдъяс
2023-ӧд во

**2023-ӧд (кык сюрс кызь коймӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Гажъяс
## Лоӧмторъяс
## Кулісны
* тӧвшӧр тӧлысь 16-ӧд лун — видз-му овмӧсын нималана веськӧдлысь, Ленин орден новлысь Анатолий Попов (чужис 1932)
* лӧддза-номъя тӧлысь 23-ӧд лун — роч фольклор ла литература туялысь, филологияса доктор Андрей Власов (чужис 1955)
* йирым тӧлысь 13-ӧд лун — коми гижысь, Коми АССР-са школаясын нимӧдана велӧдысь (1984), Емдін районса Почётнӧй олысь (2000) Александр Некрасов ('''Гамса''') (чужис 1931)
* ӧшым тӧлысь 28-ӧд лун — удмурт кыв да литература туялысь, филологияса доктор Валей Кельмаков (чужис 1942) 
* ӧшым тӧлысь 30-ӧд лун — партийнӧй уджалысь, чужан му туялысь Михаил Игнатов (чужис 1929 )

## Ыстӧдъяс
2024-ӧд во

**2024 (кык сюрс кызь нёльӧд) во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.

## Гажъяс
## Лоӧмторъяс
* Рака тӧлысь 15-17-ӧд лунъяс — Россияса президентӧс бӧръян лун. В.В. Путин вӧсна кипасалӧма 87,27 % йӧз, Н.М. Харитонов (КПРФ) вӧсна — 4,31 %, В.А. Даванков (Выль йӧз) вӧсна — 3,85 %, Слуцкий Л.Э. (ЛДПР) вӧсна — 3,20%.

## Кулісны
* ода-кора тӧлысь 17-ӧд лун — коми гижысь Алексей Вурдов (чужис 1956)
* кӧч тӧлысь 12-ӧд лун — коми гижысь Альбина Селиванова (чужис 1942)

## Ыстӧдъяс
Гапликов Сергей Анатольевич

**Гапликов Сергей Анатольевич** (1970) — Коми республикаса Юралысь (сыӧдзыс  2015 вося кӧч тӧлысь 30-ӧд лунсянь — удж вӧчысь).

## Олан туй
Чужӧма 1970-ӧд вося косму тӧлысь 29-ӧд лунӧ Кыргыз ССР-са Фрунзе (ӧні — Бишкек) карын.

Рочму Федерецияса Президент Володь Путин индӧдӧн пуктӧма Коми Республикаса Юралысьлысь удж вӧчысьӧн 2015 вося кӧч тӧлысь 30-ӧд лунсянь.

2016-ӧд вося кӧч тӧлысь 18-ӧд лунся бӧрйысьӧмъяс дырйи бӧрйӧма Коми Республикаса Юралысьӧн. Бӧрйысьӧмъяс вылӧ воліс 40% гӧгӧр морт (691 267-сьыс): на пиысь 174 567 морт (либӧ 62,17 %) гӧлӧсуйтіс С.А. Гапликов вӧсна

Ас кӧсйӧм серти эновтӧма Юралысьлысь должносьтсӧ 2020-ӧд вося косму тӧлысь 2-ӧд лунӧ.
 
## Гозъя олӧм
Гӧтырыс — Гапликова Галина Евгеньевна, нылыс — Дарья, пиыс — Александр.

## Наградаяс
* «Айму водзын бур уджысь» III тшупӧда орден (2014 вося рака тӧлысь 24 лун) — 2014-ӧд воын Сочиын XXII Тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс да XI Тӧвся Параолимпиада ворсӧмъяс котыртӧмысь да нуӧдӧмысь, а сідзжӧ Россияса ӧтувтӧм котырлӧԋ бура петкӧдчыны отсалӧмысь.
* «Айму водзын бур уджысь» орденлӧн II тшупӧда медаль (2010 вося моз тӧлысь 18 лун) — уна вося бур уджысь да уджын шедӧдӧм вермӧмъясысь.
* Россия Федерацияса Веськӧдлан котырлӧн Аттьӧалӧм (2012 вося косму тӧлысь 23 лун) — Сочиын Олимпиада кежлӧ объектъяс тест нуӧдан уджтас олӧмӧ пӧртӧмысь.
* «Чувашия Республика водзын бур уджысь» орден (2009).
* Преподобнӧй Сергий Радонежскийлӧн III тшупӧда орден (2014 вося урасьӧм тӧлысь 5 лун).

## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
2025-ӧд во

**2025 (кык сюрс кызь витӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.

## Гажъяс
## Лоӧмторъяс
* кӧч тӧлысь 14-ӧд лун — Коми Республикаса Юралысьӧс, Коми Республикаса Каналан Сӧветӧ да кар-районса Сӧветъясӧ депутатъясӧс бӧрйӧм. Юралысьӧн бӧрйисны Ростислав Гольдштейнӧс (70,04% гӧлӧс; морт). Регионса Каналан Сӧветӧ веськалісны «Ӧтувъя Россия» ютырысь 24 морт (44,5% ), КПРФ-ысь (14,87%) да ЛДПР-ысь (14,11%) — кык мортӧн, «Справедливӧй Россияысь» (7,07%) да «Выль йӧзысь» (5,96%) — ӧти мортӧн.

## Кулісны
* тӧвшӧр тӧлысь 26-ӧд лун — коми шылад тэчысь Иван Нестеров (чужис 1955)
* тӧвшӧр тӧлысь 30-ӧд лун — шылад тэчысь, велӧдысь да рочӧн гижысь Михаил Герцман (чужис 1945)
* рака тӧлысь 20-ӧд лун — коми кыв туялысь Элеонора Попова (чужис 1952)
* лӧддза-номъя тӧлысь 20-ӧд лун — коми кыв туялысь Люция Безносикова (чужис 1940)
* сора тӧлысь 5-ӧд лун — Рочмуса туялысь-физиолог, Россияса наукаяс академияысь академик, Коми наука шӧринысь Физиология институтса директор (1988—2004), Коми наука шӧринса Президиумӧн веськӧдлысь  Михаил Рощевский (чужис 1933)

## Ыстӧдъяс
1761-ӧд во

**1761 (сюрс сизимсё квайтымын ӧтиӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
Ёлькыб (Удора район)

**Ёлькыб** () — Коми республикаын Удора районса Кослан сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.

## Ним артмӧм
## Фольклор
## География
## История
## Олысь лыд
## Медводдза овъяс
## Культура
## Велӧдӧм
## Тӧдчана йӧз
## Тӧдчана эмторъяс
## Ӧтуввез
## Ӧшмӧсъяс
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997—2000. — Т. 1—3.
* Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

## Ыстӧдъяс
Коми Республикаса Драма театр

**Коми Республикаса Драма театр** — Коми муын медваж театр. Тыр ним — **Войтыръяслӧн Ёрталун ордена Виктор Савин нима канмуса академическӧй Драма театр** ().

## История
### Медводдза воськовъяс
Тетр воссьытӧдз на 1918 воын Нёбдінса Виттор котыртіс сцена радейтысьясӧс да гижис налы комиӧн «Ыджыд мыж» драма. Сьпектак вӧлі пуктӧма сцена вылын 1919 во пансигӧн да бура донъялӧма видзӧдысьясӧн.

1921 воын лӧсьӧдӧма «Сыкомтевчук» (Сыктывкарса коми театр чукӧр; рочӧн: Усть-Сысольское коми театральное объединение). Веськӧдлысьӧн да режиссёрӧн лои В.А. Савин. «Сыкомтевчук» пуктіс зэв ыджыд пай Коми мулӧн культурнӧй олӧмын. Сійӧ уджаліс 8 во.

1930 воын вӧлі котыртӧма тӧлысься театр курсъяс. Сцена вылын ворсны асшӧр артистъясӧс велӧдісны Н. Крупская нима Москваса йӧзкостса творчество керкаысь режиссёр Берсенев да шылад тэчысь А. Голицын. Театрлы сетісны КИППТ ним (рочӧн: Коми инструктивный передвижной показательный театр). Медводдза сезон КИППТ восьтіс 1930 вося йирым тӧлысь 8-ӧд лунӧ. Та вӧсна йирым тӧлысь 8-ӧд лун шуӧны Драма театрлӧн чужан лунӧн.

1980 вося йирым тӧлысь 27-ӧд лунӧ Драма театрлы вичмӧдісны Войтыръяслӧн Ёрталун орден. 1978 воын театрлы сетісны Виктор Савинлысь ним, а 1995 воын — «академическӧй» званньӧ.

## Директоръяс
* Матвеев Михаил Николаевич

## Медшӧр режиссёръяс
* Попов Юрий Георгиевич.

## Нималана ворсысьяс
* Аврамов Иван Иванович
* Ермолин Степан Иванович
* Лыткина Галина Питиримовна
* Мысов Пантелеймон Ануфриевич
* Попов Эраст Алексеевич
* Рассыхаев Василий Николаевич
* Сидорова Глафира Петровна
* Трошева Юлия Ивановна

## Ӧшмӧсъяс
* Коми Республикаса Драма театрлӧн сайт

## Ыстӧдъяс
Тимушев Дмитрий Андреевич

**Тимушев Дмитрий Андреевич** (1900—1970) — коми кыв туялысь.

## Олан туй
Дмитрий Тимушев чужис 1900 вося йирым тӧлысь 12-ӧд лунӧ Кулӧмдін районса Керчомъя сиктын. 1916 воын школа помаліс, 1917—1918 воясын Югдінын псаломщикаліс. 1918—1919 воясӧ Керчомъя вӧлӧсьтса исполкомын секретараліс, школаын велӧдіс. 1920 воын **еджыдъяслӧн** рота штабын, мый овмӧдчис Керчомъяӧ Гражданскӧй тыш кадӧ, переписчикаліс.

1921—1925 воясӧ уджаліс Кулӧмдінса РОНО-ын веськӧдлысьӧн, 1925—1927 воясӧ — Коми обласьтса ОНО-ын веськӧдлысьӧс вежысьӧн. 1927—1928 воясӧ — Кажымса чугун сывдан заводын управляюшӧй, 1929—1931 воясӧ — Кывтываса челядь карӧн веськӧдлысь. 1931—1932 воясӧ — Сыктывкарса строительнӧй техникумын директорӧс вежысь, 1932—1935 воясӧ — Керчомъя школаса директор, 1935—1936 воясӧ — Сыктывкарын вӧррабфакын да вӧртехникумын старшӧй бухгалтер да велӧдысь, 1936—1937 воясӧ — бухгалтер курсъяс вылын велӧдысь.

1938 воын Сыктывкарын Велӧдысьяслӧн институтысь кыв да литература факультет помалӧм бӧрын велӧдіс Сыктывкарса педучилишӧын (1938—1942), Велӧдысьяслысь тӧдӧмлун сӧвмӧдан институтын методисталіс (1941—1942).

1942—1944 воясӧ тышкасис Айму вӧсна Ыджыд тыш вылын.

Фронт вылысь воӧм бӧрын пырис уджавны СССР-са наукаяс академиялӧн Коми Базаысь коми кыв, письменносьт да история юкӧдӧ младшӧй научнӧй сотрудникӧн. 1948 вося моз тӧлысь 23-ӧд лунсянь ӧшым тӧлысь 16-ӧд лунӧдз — старшӧй лаборант, сэсся — младшӧй научнӧй сотрудник. 1962 вося косму тӧлысь 23-ӧд лунсянь — СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалын обшественнӧй наукаяс серти туялысь секретар.

1967 вося йирым тӧлысь 1-ӧд лунсянь пенсионераліс. Куліс 1970 вося ӧшым тӧлысь 10-ӧд лунӧ.

## Туясян удж
Туяліс лексикография. Ветліс некымын экспедицияӧ, кӧні гижис кывйысь да фольклорысь материал. Коми филиалын уджалігӧн йӧзӧдіс 10 туясян удж, велӧдан да методическӧй небӧг. Медыджыд уджъяс пиын — «Коми-роч кывкуд» (1961), «Роч-коми кывкуд» (1966), кодӧс тшӧтш редактируйтіс. Коми кывйысь синонимъяс кывкудлы материал чукӧртіс.

## Небӧгъяс

## Ӧшмӧсъяс
* Ученые Института языка, литературы и истории Коми научного центра УрО РАН: Биографический справочник / Сост. И.Л. Жеребцов. — Сыктывкар, 2000. — С.169—170.
## Ыстӧдъяс
Финн-йӧгра туялысьяслӧн Ставмирса конгресс

**Финн-йӧгра туялысьяслӧн Ставмирса конгресс** (Международный конгресс финно-угроведов) — вит вонас ӧтчыдысь чукӧртчысь конгресс, мый ӧтувтӧ став мирсьыс фин-йӧгра кыв, литература, фольклор, история да культура туялысьясӧс.

## Конгрессъяс
* I — 1960 — Будапешт (Венгрия)
* II — 1965 — Хельсинки (Суоми)
* III — 1970 — Таллинн (Эстония, СССР)
* IV — 1975 — Будапешт (Венгрия)
* V — 1980 — Турку (Суоми)
* VI — 1985 — Сыктывкар (Коми, СССР)
* VII — 1990 — Дебрецен (Венгрия)
* VIII — 1995 — Ювяскуля (Суоми)
* IX — 2000 — Тарту (Эстония)
* X — 2005 — Йошкар-Ола (Мари Эл, Рочму)
* XI — 2010 — Пилишчаба (Венгрия)
* XII — 2015 — Оулу (Суоми)
* XIII — 2020 — Вена (Австрия)

## Ӧшмӧсъяс
* ''Артеев А.'' Евгений Цыпанов: «Коми язык уникален» // «Республика» газет, 2015 во, йирым тӧлысь 12-ӧд лун. 

## Ыстӧдъяс
Чупров Владимир Иванович

**Чупров Владимир Иванович** (1942—2015) — история туялысь, история наукаясса доктор, обшественнӧй удж вӧчысь.

## Олан туй
Чужис 1942 вося сора тӧлысь 29-ӧд лунӧ Коми АССР-са Чилимдiн сиктын. 1964 воын помаліс Коми канмуса педагогика институтысь история-филология факультет. Велӧдіс Изьва районса Мокчой школаын, литсотрудникаліс «Красное знамя» газетын.

1967 вося ӧшым тӧлысь 20 лунӧ пырис уджавны СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиаллӧн история юкӧдӧ: вӧлі младшӧй научнӧй сотрудникӧн, феодализм да капитализм кадся история секторӧн веськӧдлысьӧн, ведушӧй научнӧй сотрудникӧн.

1979 воын Петрозаводскса канму университетын дорйис история наукаясса кандидат ним вылӧ диссертациа (тема — «Классовая борьба в Коми крае в конце XIX—начале XX вв. (1895—1917)».

1993 воын Россия наукаяс академиялӧн Рочму история институтын дорйис доктор ним диссертациа (тема — «Социально-политическая жизнь северной деревни в конце XIX — начале XX вв. (1895—1917)».

Кулі 2015 вося йирым тӧлысь 18-ӧд лунӧ Сыктывкарын.

## Туялан удж
## Небӧгъяс
* Коми край в трех русских революциях. — Сыктывкар, 1985
* Социально-политическая жизнь северной деревни в конце XIX — начале XX вв. (1895 — февр. 1917). — Сыктывкар, 1991

## Наградаяс
* Коми Республикаса наукаын нимӧдана уджалысь

## Паметь

## Ӧшмӧсъяс
* Ученые Института языка, литературы и истории Коми научного центра УрО РАН: Биографический справочник / Сост. И.Л. Жеребцов. — Сыктывкар, 2000. 

## Ыстӧдъяс
Коровина Надежда Степановна

**Коровина Надежда Степановна** (1957) — коми фольклор туялысь, филологияса кандидат.

## Олан туй
Надежда Коровина чужӧма 1957 вося йирым тӧлысь 22-ӧд лунӧ Коми АССР-ысь Удора районса Кослан сиктын.
1980 воын Сыктывкарса канму университетысь филология факультет помалӧм бӧрын во велӧдӧма Удора районын Черныб сиктса восьмилетньӧй школаын. 1981 вося лӧддза-номъя тӧлысьсянь нёль во секретаралӧма ВЛКСМ-лӧн Удора районса комитетын, веськӧдлӧма велодчысь том йӧзлысь да пионерия юкӧдӧн. 1985 вося тӧвшӧр тӧлысьын пырӧма уджавны Кыв, литература да история институтса литература да фольклор секторӧ старшӧй лаборантӧн. Помалӧма СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиаллысь аспирантура (1988). Аспирантура помалӧм бӧрын уджалӧма фольклор да йӧзкостса искусство секторын младшӧй научнӧй сотрудникӧн (1988 восянь), литература да фольклор юкӧдын научнӧй сотрудникӧн (1994 восянь), фольклор секторын научнӧй сотрудникӧн (2007 восянь), сэсся старшӧй научнӧй сотрудникӧн (2011 восянь).

## Туялан удж
Н.С. Коровина туялӧ коми мойдъяс, мойдысьясӧс. 2004 воын дорйӧма кандидат ним вылӧ диссертация, темаыс – «Типология и стилевое родство коми и русских сказок».

## Небӧгъяс
* Коми фольклор: Хрестоматия / Сост. *Коровина Н.С.*, ''Филиппова В.В.'' — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2002. — 328 с.
* *Коровина Н.С.* Коми сказки о богатырях русского эпоса и книжная традиция. — Сыктывкар, 2004. — Вып. 463. — 24 с. (Научные доклады Коми НЦ УрО РАН)
* *Коровина Н.С.* Опыт сопоставления коми и русской сказки (стилистические аспекты). — Сыктывкар, 2009. — Вып. 505. — 36 с. (Научные доклады Коми НЦ УрО РАН)
* Сказки народа коми. Коми мойдъяс / Сост., вступит. ст., комментарии и указатели *Н.С. Коровиной*; Отв. ред. ''П.Ф. Лимеров''; Переводы ''П.Ф. Лимерова'', ''А.В. Панюкова'', ''О.И. Уляшева''. — Сыктывкар: АУ РК «Редакция журнала «Арт», 2009. — 496 с.
* *Коровина Н.С.* Типология взаимодействия коми и русских волшебных сказок (сюжетный состав, художественно-стилевая структура). — Сыктывкар, 2013. — 232 с.
* Изсайса комияслӧн фольклор. Фольклор зауральских коми / Сост. М.И. Елтышева, Н.С. Коровина, А.В. Панюков; Отв. ред. А.В. Панюков. — Сыктывкар, 2016.

## Наградаяс
* Россияса наукаяс академиялӧн Почёт грамота (2007)

## Ӧшмӧсъяс
* Ученые Института языка, литературы и истории Коми научного центра УрО РАН: Биографический справочник / Сост. И.Л. Жеребцов. — Сыктывкар, 2000. 
* Кыв, литература да история сайтын Н.С. Коровина йылысь

## Ыстӧдъяс
Юрсипыста

**Юрсипыста** (, ) — пыста котырӧ пырысь ичӧтик лэбач. Олӧ тшӧтш Коми муын.

## Ыджда да рӧм
Тайӧ ичӧтик тылаборда, вывтырыс пышкайысь на жебджык. Сьӧктаыс кызвыныслӧн овлывлӧ 11 граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс — 13, а шеныштӧм бордйыслӧн пасьтаыс 21 сантиметрӧдз. Мукӧд чой-воксьыс торъялӧ сійӧн, мый юр вылысас гӧныс сорс моз сувтӧма. Та серти позьӧ орччӧдны юрсикайкӧд (свиристель), кодлӧн тугйыс эм жӧ балябӧжас, но сӧмын бӧрлань видзӧдӧ, а оз вылӧ чурвидз.

Мышку вылысыс юрсипысталӧн гӧрдовруд, кынӧм улыс кольквиж сора еджыд, бан бокыс да синма-ныра костыс еджыд няйт рӧма. Голяас ды сьылі ӧтар-мӧдар бокас тӧдчӧны сьӧд чутъяс.

## Оласног
Юрсипыстаясӧс сикт—грездын да карын некор он паныдавлы, сы вӧсна мый найӧ вӧрса кайяс, олӧны сӧмын пожӧма ягъясын да козъяинъясын. Казявлывлан и коръя вӧръясын, но сӧмын сэтшӧмъясын, кӧні унджыкыс лыска пуяс.

Юрсипыстаяс абу ветлысь-мунысь лэбачьяс. Гожйӧны и тӧвйӧны пыр ӧтилаын. Ёна кӧдзыдъяс дырйи вешйывлӧны лунвылӧджык, но оз ёна ылӧ.

Юрсипыста — визув тылаборда. Дзользиг-сьылігас ай лэбачыс оз пукав либӧ сулав ӧти местаын, бергалӧ-кытшлалӧ ас гӧгӧрыс да лэптылӧ-лэдзлӧ юрвывса тугсӧ. Олан нэмсӧ сылысь арталӧны тӧдысь йӧз 9 арӧсӧдз.

## Поздйысьӧм

Тайӧ пыстаясыслӧн гозйӧдчан кадыс заводитчӧ вель водз — рака тӧлысьын. Медводдза ульдігъясӧ нин эньпӧвъясыс синйӧны поздысянінсӧ. Позсӧ лӧсьӧдӧны пу горсйӧ. Матігӧгӧрын кӧ абуӧсь дась горсъясыс, асьныс кодйысьӧны важ косьмӧм пуӧ, медсясӧ ловпулӧн, пипулӧн да кыдзлӧн пучерӧ. Овлывлӧ и ортсӧ тэчӧны сяр кодь гӧгрӧс позсӧ, нитшкысь да лэбачьяслӧн да пемӧсъяслӧн гӧнысь-тывбордйысь. Медым крепыдджыка артмас, йитлӧны черань везйӧн да сиясӧн.

Гожӧмбыдӧн пӧжсьывлӧны кыкысь — воддза позтырас косму тӧлысьын пуктӧны 9 колькйӧдз, мӧд позтырас лӧддза-номъя тӧлысьын — 6 колькйӧдз. Но оз быд пӧрйӧ бура помась быдтысьӧмыс. Тшӧкыда сера сизьяс да мукӧд пӧлӧс горш лэбачьяс куштӧны налысь позъяснысӧ, яндысьтӧг жуглӧны-кокалӧны пӧжан колькъяссӧ.

Кайпияныс колькйысь петӧны кык вежон мысти да позъяс олӧны куим вежонӧдз. Кыкнан позтырса йылӧмыс верстяммӧм бӧрас зільӧны кольччыны сійӧ жӧ местаясас, кытӧн олӧны бать-мамныс.

## Сёян
Пӧткӧдчӧны юрсипыстаяс бобув номыръясӧн, кор сёйысь кыша гагъясӧн, быдмӧг тойясӧн да чераньпиянӧн. Зіля корсялӧны найӧс пу вожъяс вылысь, кырсь потасъясысь да лыс тугъясысь, мукӧд дырйиыс весиг увлань юрӧн да увлань мышкӧн ӧшӧдчӧмӧн. Гежӧдика кутавлӧны тшӧтш гутъясӧс, зіясӧс, кодзувкотъясӧс. Арнас да тӧвнас кокалӧны коль кӧйдыс.

## Рӧдвуж кывйын
Коми йӧз лэбачыслы юрсипыста нимсӧ лӧсьӧдігӧн тӧд вылас босьтӧмаӧсь синмӧ шыбитчан тугйыслысь аслыспӧлӧслунсӧ. Удмуртъяс сійӧс шуӧны некымын ногӧн. Миянлы лӧсяланаыс на пиысь **такъя пистӧг**, мый гӧгӧрвосьӧ кыдзи «тугъя пыста».

## Ӧшмӧс
* ''Ракин А.Н.'' Юрсипыста // Би кинь, 2015. — 8 №.
Вижань

**Вижань** (, ) — зӧр сёйысь кайяслӧн котырысь ичӧтик лэбач. Олӧ тшӧтш Коми муын.

## Ыджда да рӧм

Вижань — пышкай ыджда кымын, но бӧжыс сы дорысь неуна кузьджык. Сьӧктаыс овлывлӧ 36 граммӧдз, тушаыслӧн кузьтаыс 20 сантиметр, а шеныштӧм бордйыс 30 сантиметр пасьта.  Юрыс, голяыс, морӧсыс да кынӧмыс зарни кодь кольквиж. Мышкуыс рудов пемыдгӧрд, серӧдышталӧма вомӧна визьясӧн. Бордйыс пемыдперкаль. Дженьыд нырыс кызіник. Лэбӧмыс валъялан-чепсасян нога.

## Оласног

Тшӧкыда паныдасьлывлӧ вӧр дорӧсъясын, понӧляинъясын, вӧрсялан важ керасъясын, ю-ты ковтысъясын, нюр пӧлӧнъясын да ыбъяс бердын. Лунвывладорса вижаньяс тӧв и гожӧм олӧны ӧти местаын, а войвывсаясыс ёна кӧдзыдъяс дырйи вешйывлӧны шоныдджыкинъясӧ. Абу вӧй лэбачьяс да оз ӧтдортчыны йӧзысь. Водзынджык, кор ёна видзлісны вӧвъясӧс, пыр чукӧртчывлісны конюшняяс дорӧ, медым чибӧясӧс вердігӧн гылалӧм зӧр тусьяссӧ кокалыштны да тшыгла не кувны. Тайӧ пӧ и лоӧма подулӧн роч *овсянка* нимыслы.

Корсюрӧ поз вылас веськавлывлӧны вӧрса олысьяс, кодъяслы абу дыр виавны вижаньяслысь посни пиянсӧ. Сэки мамыс зільӧ ылӧдны ассьыс вӧрӧгсӧ му вывті кыссьӧмӧн, быттьӧ лэбавнысӧ оз вермы да; бокӧ нуӧдӧ сійӧс да тадзи мездӧ йылӧмсӧ неминучаысь.

Том вижаньяс чужӧмсяньыс кык вежон тыригӧн эновтӧны познысӧ, а нӧшта нёль-ӧ-вит лун мысти велалӧны лэбавны. Сэки жӧ мамныс налӧн лӧсьӧдӧ мӧд позтырсӧ да пондӧ выльысь пӧжсьыны.

## Поздйысьӧм

Поздысьӧ да быдтысьӧ парма пасьтала. Тулыснас, косму либӧ ода-кора тӧлысь пуксигӧн, войдӧр локталӧны ай лэбачьясыс, а эньпӧвъясыс петкӧдчӧны лун дас мысти кымын. Кызвыныс позсӧ лӧсьӧдӧны му вылӧ, кутшӧмкӧ гуранторйӧ. Тэчӧны сійӧс шепта турунъяслӧн заясысь да коръясысь, нитш, рой да вӧрса пемӧсъяслысь гылалӧм гӧнсӧ на содтӧд пыдди пуктӧны.

Пӧжсьӧны вижаньяс гожӧмбыдӧн кыкысь. Быд позтырйын овлывлӧ нёль-ӧ-вит колькйӧдз. Пӧжсигас эньыс пукалӧ позъяс кык вежонӧдз, а айыс ваялӧ сылы сёянсӧ. Кайпиныслӧн кольксьыс петӧм бӧрын сёяннас найӧс могмӧдӧны гознан лэбачыс.

## Сёян

Вердчӧны вижаньяс быдмӧг сёянӧн. Кокалӧны ыбъяс вылысь ид да зӧр тусьяс, а сідзжӧ видзвывса да ёг турунъяслысь кӧйдыссӧ — пӧтлысь, петшӧрлысь, шомкорлысь, бобӧняньлысь, кӧртдойлысь, лапкорлысь. Таысь ӧтдор быдтысигас пияныслы куталӧны гагъясӧс — чиркъясӧс, чераньясӧс, бобувъясӧс. Арланьыс став вижаньыс (верстьӧясыс и быдтасъясыс) чукӧртчӧны кельӧбъясӧ да петӧны вӧраинъясысь кӧрымаджык паськыд эрда местаясӧ. Войвылын гожйысь вижаньяс эновтӧны чужанінсӧ кӧч либӧ йирым тӧлысьӧ.

## Ним артмӧм

Лэбачлы нимсӧ сетӧма рӧм серти. Удмуртъяс рӧм сертиыс жӧ нимтӧны тайӧ лэбачсӧ — на ногӧн, **тшужйыр** (комиӧдны кӧ, *кольквиж юр*).

## Ӧшмӧс
* ''Ракин А.Н.'' Вижань// Би кинь, 2015. — 9 №.
Неркаги Анна Павловна

**Неркаги Анна Павловна** (1951) — яран гижысь. Яран кывйысь **Неркаги** вуджӧдсьӧ кыдзи 
«кусыньтчытӧм рӧд».

## Олан туй
Чужис 1951 вося урасьӧм тӧлысь 15-ӧд лунӧ Полярнӧй Уралса Сайрей керӧс бокын. 1970 воын помаліс Тюмень обласьтса Приуральскӧй районысь Аксарка посёлокын шӧр школа. Пырис велӧдчыны Тюмень индустриальнӧй институтса геологоразведочнӧй факультетӧ, но 2 во мысти дзоньвидзалун вӧснаыс эновтіс.

1975—1976 воясӧ уджаліс методистӧн Тюмень обласьтса культура управлениеын.

Олӧ да уджалӧ Приуральскӧй районса Лабӧрӧвӧй посёлокын. Быдтӧ мукӧдлысь челядьсӧ. Лӧсьӧдіс «Земля надежды» кресьтяна-фермер овмӧс, медым могмӧдны сёян-юанӧн Байдарайӧй тундраса кӧр видзысьясӧс.

## Гижан удж
Медводдза повесьтыс — «Анико из рода Ного»; сыысь юкӧнъяс петавлісны «Самотлор» альманахын 1975 воын. Дзоньнас повесьтыс петіс 1977 воын «Молодая гвардия» небӧг лэдзанінын, мый вӧлі вылӧ донъялӧма том гижысьяслӧн VI ставсоюзса совещанньӧ вылын.

1978 восянь СССР-са гижысь котырӧ пырысь.

Сэсся «Урал» журнал йӧзӧдіс «Илир» повесьт. Сёрӧнджык кыкнан повесьтын выльпӧв вӧлі йӧзӧдӧма «Современник» небӧг лэдзанінын. «Белый ягель» повесьт петіс ыджыд косталӧм бӧрын: медводз «Под сенью Нохар-Юха» альманахын 1995 воын дженьдӧдӧмӧн, а сэсся 1996 воын ставнас. 1996 воын йӧзӧдӧма «Молчащий» повесьт.

Нималана гижысь Юрий Рытхеу тадзи донъяліс том гижысьӧс: «*Сегодняшний Север, который описывает Анна Неркаги, — это не далекий заброшенный край, а часть нашей огромной страны, в которой кипит созидательная работа и где живут люди, преданные этой земле и нелегкому труду на ней. Творчество Анны Неркаги глубоко современно и проникнуто духом новаторства*».

2015 воын Уралса федеральнӧй университетысь XX да XXI нэмся роч литература кафедра вӧзйис Анна Неркагиӧс Нобель премиа босьтысьпуӧн.

2016 воын петіс «Песнь творцу» выль небӧг, кытчӧ пырисны яран легенда, предание да нӧдкывъяс, а сідзжӧ «Лӧня олысь» повесьт.

Анна Неркагилысь гижӧдъяссӧ тӧдӧны уналаын. Гижӧдъяс сертиыс дорйӧма куим диссертация. Повесьтъяссӧ вуджӧдӧны Венгрияын, АӦШ-ын, Италияын, Канадаын, Финляндияын.

## Небӧгъяс
* Анико из рода Ного (1977)
* Илир (1979)
* Мы — дети твои, Север! (1986)
* Белый ягель (1995)
* Молчащий (1996)
* Песнь творцу / Худ. В.Полушкин. 2016

## Экранизация
* 2014 воын «Белый ягель» да «Анико из рода Ного» повесьтъяс серти Владимир Тумаев снимайтіс «Белый ягель» кинофильм.

## Общественнӧй удж
Анна Неркаги — семья-рӧд школаса концепциа да школа лӧсьӧдысьяс лыдын. Школа босьтчис уджавны 1990-ӧд вояс помсянь Лабӧрӧвӧй посёлокса ичӧт школа подув вылын. Концепция подуласьӧ «этнопедагогика» принцип вылӧ, челядь босьтӧны чужанін йылысь тӧдӧмлун. Анна Павловна чайтӧ, мый овнытӧ тундраын колӧ велӧдчыны.

«Земля надежды» кресьтяна-фермер овмӧслӧн му вылын быд гожӧм нуӧдӧны кытшса челядьлы «Земля надежды» православнӧй палаточнӧй лагер.

## Премияяс
* Н.М. Чукмалдин нима премиа босьтысь.

## Наградаяс
* Ямал-Яран асвеськӧдлан кытшса почётнӧй олысь

## Ӧшмӧсъяс
* Livelib сайтын Анна Неркаги йылысь
* Ямальская писательница выдвинута на Нобелевскую премию // ФИНУГОР сайт (2013.01.30; рочӧн)

## Ыстӧдъяс
Нӧвикбӧж (Ускар каркытш)

**Нӧвикбӧж** () — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь грезд.

## Ним артмӧм
## Фольклор
## География
Нӧвикбӧжсянь Усвавомӧдз 6 км, Ускарӧдз 46 км.

## История
Водзынсӧ вӧлі пырӧ Усвавом сикт сӧветӧ.

## Олысь лыд

## Медводдза овъяс
## Культура
## Велӧдӧм
## Тӧдчана йӧз
## Тӧдчана эмторъяс
## Ӧтуввез
## Ӧшмӧсъяс
* Атлас Республики Коми. — Москва, 2000.
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией ''А.Ф. Сметанина''. — Сыктывкар, 2004.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997—2000. — Т. 1—3.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

## Ыстӧдъяс
Возей (Ускар каркытш)

**Возей** () — Коми республикаын Ускар каркытшӧ пырысь посёлок. Водзынсӧ пырис Усвадор сикт сӧветӧ.

## Ним артмӧм
## География
Возейсянь Усвадор посёлокӧдз 65 км, Ускар карӧдз 66 км.

## История
Артмис 1970-ӧд воясӧ мусир перъянін корсигӧн. Официальнӧя пасйӧма 1978 вося косму тӧлысь 18-ӧд лунӧ. 1981 воын Возей перъянінысь кутісны лэптыны мусирсӧ проектӧн индӧм мощносьт серти. 1979 воын — 1334 морт,  1989 воын — 917, 1995 воын — 612. 2000 воын некод эз ов.
  
## Олысь лыд

## Ӧшмӧсъяс
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Административно-территориальное и муниципальное устройство Республики Коми (на 1 августа 2006 г.). Издание шестое, официальное / ГУ «ТФИ РК». — Сыктывкар, 2006. — 278 с.

## Ыстӧдъяс
Абар (Мылдін район)

**Абар** () — Коми Республикаын Мылдін районса грезд,  ӧні Мылдiн посёлоклӧн юкӧн.

## Ним артмӧм
## География

## История
Артмӧма XIX нэм помын. 1892 вося сикт-грездъяс списокын абу индӧма (гашкӧ, Мылдін сикткӧд ӧтвыв пасйывлісны). 1916 воын — «Абарское» грезд: 33 овмӧс, 123 морт. Медводдза овъяс: Бажуков, Кузнецов, Попов, Пыстин, Юдин. 1926 воын — Абар грезд: 38 овмӧс, 149 морт; 1959 воын — 335 морт; 1970 воын — 507. 1974 вося ӧшым тӧлысь 20 лунӧ ӧтувтӧма Мылдін сикткӧд.

## Олысь лыд

## Медводдза овъяс
1916 — Бажуков, Кузнецов, Попов, Пыстин, Юдин.

## Öшмöсъяс
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997—2000. — Т. 1—3.

## Ыстӧдъяс
Семёнов Виктор Анатольевич

**Семёнов Виктор Анатольевич** (1945—2020) — коми войтырлысь оласног да археология туялысь, история наукаясса доктор, профессор.

## Олан туй
Чужӧма 1945-ӧд вося йирым тӧлысь 31-ӧд лунӧ Ленинград обласьтса Ломоносов карын. Помалӧма Ленинградса канму университет (1973), Ленинградса канму университетысь история факультетын археология кафедраса аспирантура (1976). 1976-ӧд вося ӧшым тӧлысьсянь уджалӧма Сыктывкарса канму университетын история факультетын: быдмӧма ассистентсянь профессорӧдз. 2000-ӧд восянь веськӧдлӧма источниковедение, археология да этнография кафедраӧн.

Уджалӧ Кыв, литература да история институтын Роч Войвывлӧн история-демография да история-география туялӧмъяс секторын медшӧр научнӧй сотрудник должносьтын.

Кулӧма 2020-ӧд вося сора тӧлысь 12-ӧд лунӧ Сыктывкар, гуалӧма сора тӧлысь 15-ӧд лунӧ.;

## Туялан удж
1979-ӧд воын Ленинградса университетын дорйӧма история наукаяс кандидат ним вылӧ диссертация, 1996-ӧд воын — Санкт-Петербургын Пётр Великӧй нима антропология да этнография музейын доктор ним вылӧ диссертация.

Туялӧма коми йӧзкостса оласног, фин-йӧгра да яран костын йитӧдъяс археология да этнография материал подулын, Россияса Асыв-Войвылын да Рытыв-Войвылын водзкӧрт эпохаса археология.

Йӧзӧдӧма 120 сайӧ туясян удж, на лыдын — кык монография, 4 велӧдан пособие, кык справочник. Тӧдчанаджык уджъясыс: «Традиционная семейная обрядность народов Европейского Севера» (С-Пб., 1992), «Европейский Северо- Восток в эпоху бронзы» (соавторъяскӧд, Сыктывкар, 1997).

## Небӧгъяс
* *Семёнов В.А.* Традиционная семейная обрядность народов Европейского Севера: К реконструкции мифопоэтических представлений коми (зырян). — СПб., 1992. — 152 с.

## Ошканпасъяс
* Россияса наукаын нимӧдана уджалысь

## Ӧшмӧсъяс
* Ученые Института языка, литературы и истории Коми научного центра УрО РАН: Биографический справочник / Сост. И.Л. Жеребцов. — Сыктывкар, 2000.
* Кыв, литература да история сайтын В.А. Семёнов йылысь

## Ыстӧдъяс
Сурина Лидия Ивановна

**Сурина Лидия Ивановна** (1918-2015) — Коми мулысь история туялысь, история наукаясса кандидат.

## Олан туй
Лидия Сурина чужис 1918 вося вӧльгым тӧлысь 10-ӧд лунӧ Усть-Сысольск уездса Поёлын (ӧні — Сыктыв районса Поёл сикт). 1941 воын помаліс Коми канмуса педагогика институтысь история факультет, секретараліс Сыктывкарса депутатъяс сӧветлӧн исполкомын. 1949 воын пырис велӧдчыны СССР-са Наукаяс академиялӧн Коми филилалӧ аспирантураӧ. Вӧлі младшӧй, а сэсся старшӧй научнӧй сотрудникӧн. 1953 воын Ленинградса канму университетын дорйис история кандидат ним вылӧ диссертация («Крестьяне приусть-сысольских волостей Вологодской губернии в конце XIX и начале XX веков»).

Кулі 2015 вося вӧльгым тӧлысь 14-ӧд лунӧ Сыктывкарын.

## Туясян удж
Лидия Сурина туяліс XIX—XX нэмъясын Коми муын кресьтяналысь олӧмсӧ да видз-му сӧвмӧдан история, промышленносьт сӧвмӧдӧм да уджалысь войтырлысь ӧтмунӧмсӧ.

Л.И. Сурина гижис 33 удж, на пиысь 21-сӧ йӧзӧдӧма. Гижис статьяяс да редактируйтіс татшӧм ыджыд уджъяс, кыдзи «Очерки по истории Коми АССР», «История Сыктывкара», «Атлас Коми АССР», «Наш край в истории СССР» да «История Коми АССР с древнейших времен до наших дней».

## Небӧгъяс
* Очерки по истории Коми АССР.
* История Сыктывкара.
* Атлас Коми АССР.
* Наш край в истории СССР.
* История Коми АССР с древнейших времен до наших дней.
* *Сурина Л.И.* На далекой окраине. — Сыктывкар, 1973. — 78 с.

## Наградаяс
* «1941—1945 воясся Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ бур уджысь» медаль
* «Бур уджысь. В.И. Ленинлысь 100 вося чужан лун нимӧдӧм кузя» медаль
* «Коми Республикаса наукаын нимӧдана уджалысь» посёт ним
* Коми АССР-са канму премиа босьтысь
* Коми АССР-са Министръяс Сӧветлӧн Почёт грамота
* Коми АССР-са Вылыс Сӧветлӧн Президиумысь Почёт грамота

## Ӧшмӧсъяс
* Ученые Института языка, литературы и истории Коми научного центра УрО РАН: Биографический справочник / Сост. ''И.Л. Жеребцов''. — Сыктывкар, 2000. 

## Ыстӧдъяс
Sõjaruun

**Sõjaruun** (эст тыш руна) — Эстонияса блэк-метал группа. Пансьӧма 2007 воӧ Пылваын.

## Пырысьяс

*Оливер – вокал, гитара
*Сандер – бас-гитара, бэк-вокал
*Тон – барабанъяс, синтезатор да эффектъяс

## Дискография

*Sõjaruun (2008)
*Split with Odal (2009)
*Org (*Ковтыс*) (2009)
*Talv (*Тӧв*) (2010)

## Ыстӧгъяс

* Sõjaruun Entsyclopaedia Metallum сайт вылын
* MySpace'i lehekülg
* Sõjaruun leheküljel EstonianMetal.com
* Sõjaruun Last.fm-s
* Thon'i ametlik lehekülg
Аврамов Иван Иванович

**Аврамов Иван Иванович** (1915—1985) — нималана коми актёр, СССР-са нимйӧза артист, режиссёр.

## Олан туй
Чужӧма 1915-ӧд вося йирым тӧлысь 6-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняысь Усть-Сысольск уездса Слӧбӧда сиктын (ӧні Сыктывкар каркытшлӧн Эжва районын юкӧн). Батьыс — Микӧла вичкоса псаломщик Иван Алексеевич Аврамов, мамыс — Елена Леонтиевна (нывд. Юркина). 

1928-ӧд воын помалӧма Слӧбӧдаса школа. 1932-ӧд воын пырӧма уджавны Коми передвижнӧй театрлӧн труппаӧ. 1933-ӧд воын велӧдчӧма Н.К. Крупская нима Москваса театральнӧй техникумын, 1934—1936-ӧд воясын — Ленинградса театральнӧй техникумын коми студияын. 1936—1937-ӧд воясӧ да 1945-ӧд восянь уджалӧма Коми драмаа театрын.

1939—1945-ӧд воясӧ служитӧма армияын Ылыс Асыввылын. Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ тышкасьӧма Япониякӧд. 

1961-ӧд воын ГИТИС бердын режиссёрлысь вылыс курсъяс помалӧм бӧрын сійӧс индӧмаӧсь Драма театрын главнӧй режиссёрӧн, кӧні режиссёралӧма 1982-ӧд воӧдз.

Кулӧма 1985-ӧд вося ода-кора тӧлысь 10-ӧд лунӧ Сыктывкарын, гуалӧма карса Шӧр шойнаын.

## Гозъя олӧм
Гӧтырыс — Ростиславина Софья Сергеевна (1920—2005), Коми АССР-са нимйӧза артистка.

## Ворсӧмъяс
## Наградаяс

* Коми АССР-са нимӧдана артист (1947)
* Коми АССР-са нимйӧза артист (1951)
* РСФСР-са нимӧдана артист (1958)
* РСФСР-са нимйӧза артист (1961)
* СССР-са нимйӧза артист (1976)
* Коми АССР-са канму премиа босьтысь (1970)
* Уджвывса Гӧрд Дӧрапас орден

## Ӧшмӧсъяс
* Театральная энциклопедия

## Ыстӧдъяс
Осипов Александр Георгиевич

**Осипов Александр Георгиевич** (1923—1973) — коми шылад туялысь да тэчысь, искусствоведение наукаяса кандидат (1965).

## Олан туй
Александр Осипов чужӧма 1923 вося рака тӧлысь 15-ӧд лунӧ Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтса Шойнаты сиктын. Велӧдчӧма да олӧма Кулӧмдінса детдомын. Велӧдчӧма Вӧлӧгдаса шылад училишӧын ворсны домраӧн да скрипкаӧн. 1937—1941 воясын веськӧдлӧма Кулӧмдін сиктын йӧзкостса инструментъяслӧн оркестрӧн, артисталӧма Коми АССР-са сьылан-йӧктан ансамбльлӧн йӧзкостса инструментъяслӧн оркестрын.

Айму вӧсна Ыджыд тыш кадӧ чорыда ранитчӧма шуйга киас. 1943—1945 да 1949—1952 воясӧ вӧлӧма хормейстерӧн Коми АССР-са сьылан-йӧктан ансамбльын да Драма театрын шылада веськӧдлысьӧн.

1947—1949 воясын велӧдчӧма Горьковса консерваторияын.

1952—1953 воясын велӧдӧма Егорьевскын Москва обласьтса культпросветшколаын, 1953—1954 воясын веськӧдлӧма хорӧн Грознӧйын, 1954—1959 воясын — Сыктывкарса шылад училишӧын велӧдысь, филармонияын да радиоса хорын художествоа веськӧдлысь.

1959 воын помалӧма Гнесиных нима Москваса шылада-педагогика институтысь дирижерско-хоровӧй факультет, 1964 воын — Москва консерваторияысь дирижерско-хоровӧй факультетса аспирантура (велӧдчӧма К.Б. Птица пропессор дорын).

Сёрӧнджык олӧма Москва обласьтса Люберцы карын. Кулӧма Москваын 1973 вося тӧвшӧр тӧлысь 31-ӧд лунӧ.

## Туялан удж
Кыдзи туялысь, пуктӧма ыджыд пай коми сьылан культура сӧвмӧдӧмӧ. Дасьтӧма искусствоведение кандидат вылӧ диссертация («Песни народа коми») — медводдза туялӧм, кӧні видлалӧма коми йӧзкостса сьыланкывъяслӧн шыладыс.

Александр Осиповлӧн шылад йылысь уджъясыс петавлӧмаӧсь «Советская музыка» да «Музыкальная жизнь» журналъясын, «Советская Россия» да «Правда» газетъясын. На пиын, татшӧм коми шылад тэчысьяс йылысь, кыдзи Яков Перепелица, Прометей Чисталёв, Георгий Дехтяров, Александр Воронцов, Вацлав Мастеница, скрипач Иван Оплеснин да сьылысь Пантелеймон Осипов йылысь.

А.Г. Осипов чукӧртӧма, вежлалӧма да йӧзӧдӧма Нёбдінса Витторлысь став 26-нан сьыланкывсӧ.

Дасьтӧма сьыланног татшӧм авторъяслӧн кывбуръяс дорӧ: Г. Ермаков, И. Вавилин, Н. Фролов, И. Куратов, С. Попов, Ф. Щербаков, Н. Смирнов, Ю. Сюрвасев, А. Мурзин, В. Елькин, А. Размыслов, С. Тимушев, В. Косарев, М. Лебедев, В. Ширяев, Г. Юшков, Г. Топоров и мукӧд.

Гижӧма шылад драмаа спектакльяслы: Г. Ермаковлӧн «Северное сияние», М. Потолицынлӧн «Изваильская крепость», В. Лекановлӧн «Клин клином».

## Небӧгъяс
Йӧзӧдӧма некымын сборник: «Четыре песни» (1955), «Лирические песни» (1956), «Песни и романсы» (1957), «Коми советские песни» (1960), «Романсы» (1967), «Песни В. Савина» (1966).

## Наградаяс
* Коми АССР-са искусствоясын нимӧдана уджалысь (1966)

## Ӧшмӧсъяс
* А.Г. Осипов йылысь
* Коми Республикаса национальнӧй библиотека сайтын А.Г. Осипов йылысь
* *Герстле Н.Ф.* А.Г. Осипов // Дыхание пармы. Книга об искусстве и литературе народа коми. — Сыктывкар, 1991. — С. 265—266.
*  Биография.ру сайт

## Ыстӧдъяс
Бакуса метрополитен

**Бакуса метрополитен** () тайӧ метрополитен Бакуын, Азербайджан.

## История
Бакуын метро стрӧитӧм йылысь мӧвплӧн помкаясыс артмисны 1930-ӧд воясӧ, кор йӧзлӧн ӧдйӧ содӧм да каръяслӧн урбанизация вайӧдісны ӧдйӧ колана эффективнӧй общественнӧй транспорт системаӧ. Международнӧй метро системаяслысь, торйӧн нин Москвалысь, опыт туялӧм лоис подувнас медводдза проектъяслы, кодъясӧс, дерт, вуджӧдісны мӧд мирӧвӧй война заводитчигӧн. Война бöрын, 1940-öд воясö, выльысь ловзьöдiсны планъяс да 1951 воын босьтчисны стрöитны медводдза визь.

1967 вося лӧддза-номъя тӧлысь 6 лунӧ восьтісны Бакуса метролысь медводдза юкӧн, коді артмӧма 5 станцияысь да 6,5 км кузьта.

Сӧвет кадӧ ёна сӧвмис Бакуса метро. Лӧсьӧдісны выль линияяс да станцияяс, паськӧдісны сеть, бырӧдісны Бакуса торъя районъяс костын йитӧдъяс. Национальнӧй мотивъясӧн вӧдитчӧмын мичмӧдӧм метро лоис эз сӧмын транспортнӧй узелъясӧн, но и художествоа произведениеясӧн. Но техникаыс да метроын вагонъясыс ёнджыкасӧ сӧветскӧй производствоысь.

**СССР бырӧм**

1991 воын да сы бӧрын экономика кризис лёка тӧдчис метро сӧвмӧдӧм вылӧ Тайӧ вуджӧм кадколастас тыдовтчис, мый метролы колӧ сӧвмӧдны. 1990-ӧд вояс помын да 2000-ӧд вояс заводитчигӧн заводитчис оборудование, подвижнӧй состав да аттракционъяс выльмӧдӧм, мый кыскис кыдзи пытшкӧсса, сідзи и суйӧрсайса инвестицияяс.

## Линии

## Ыстӧдъяс

* Официал сайт (азербайджан) (англичан) (рочӧн) (франсуз)
* Визьяслӧн схеманыс Бакуса метрополитен (рочӧн)
* Urbanrail - Бакуса метрополитен (англичан)
* Бакуса транспорт (англичан)
Морфемика

*Морфемика* кывлӧн кык вежӧртас:
* ӧти-кӧ, морфемикаӧн лоӧ кывлӧн медся посни вежӧртас кутысь кыв юкӧнъяслӧн система;
* мӧд-кӧ, морфемикаӧн шусьӧ и тайӧ системасӧ велӧдысь-туялысь наука. 

Морфемика кутӧ ас водзас могъяс:
# юкны кывъяс вежӧртас кутысь юкӧнъяс вылӧ, сикасавны найӧс да туявны налысь медшӧр функцияяссӧ *(кыввуж, аффикс, аффикс чукӧръяс)*;
# петкӧдлыны тайӧ кыв юкӧнъяслысь подув вежӧртасъяссӧ (кыввора, грамматика, кыв артмӧдан вежӧртасъяссӧ) да налысь вежсьӧмъяссӧ;
# лӧсьӧдны индӧдъяс, мый серти эськӧ позьӧ вӧлі лючки-бура торйӧдны морфемаяссӧ, ӧткодявны найӧс ӧта-мӧдыскӧд;
# туявны, кутшӧм фонемаясысь да кутшӧм законъяс серти артмӧны морфемаяс, шуам, *пӧжалісны* кыв артмӧма вит торъя юкӧнысь *пӧж-ал-і-с-ны*. Быд юкӧнлӧн аслас фонемнӧй тэчас: СГС-ГС-Г-С-СГ;
# туявны торъякывъяс вежлалігӧн да артмӧдігӧн морфемаяслысь вежсьӧмсӧ, шуам, кывъяс вежлалігӧн коми кывйын *Л* шы вежсьӧ *В* шы вылӧ: *кыв-/кыл- (кывны — кылӧ), вӧв-/вӧл- (вӧв — вӧлыс)*;
# туявны, кыдзи да кутшӧм законъяс серти морфемаяс йитчӧны ӧта-мӧдыскӧд, шуас, коми кывйын орччӧн кӧ веськаласны *й* да небыд согласнӧй шы, морфемаыс вежсьӧ: *додь=/доддь- (додь — доддявны < додь-й-ав-ны)*; лыд-/лыддь- (лыд — лыддьыны < лыд-й-ыны).
# велӧдны, мыйӧн ӧткодьӧсь ла мыйӧн торъялӧны разнӧй кывсикасъяслӧн морфемаясыс, шуам, кадакывлӧн кыввужйыс сложнӧйджык *(гарт-, варт-, кыпт-, чард-, вильд-*), суффиксыс прӧстджык *(-сь-, -зь-, -м-, -т-, да с.в.)*, эмакывлӧн прӧстджык кыввужйыс *(пу, за, кок, пом, пон, гу)* да сложнӧйджык суффикс *(-лӧн, -лысь, -лань, -ӧдз, -тӧг, -ныс, джык да с.в.)*.

## Ӧшмӧсъяс
Ануфриев Александр Александрович

**Ануфриев Александр Александрович** — Олимпийскӧй вӧрсӧмъясын вермысь, сӧветскӧӥ котралысь.

## Олан туй
Александр Ануфриев чужӧма 1926 вося ода-кора тӧлысь 10-ӧд лунӧ Изьва сиктын. 1936 восянь олӧма Наръяна-Марын. Школа бӧрын уджалӧма вӧр лэдзан заводын, плӧтникӧн. 1944 воын мунӧма армияӧ, воюйтӧма Карел фронтын. 1950 восянь уджалӧма Горьковса автомобильнӧй заводын.

Уна во уджалӧма тренерӧн. Кулӧма 1966 вося кӧч тӧлысь 26-ӧд лунӧ Печора ю вылын Наръяна-Мар карсянь 10 километра ылнаын.

## Вермӧмъяс
* 1951 воын вӧлӧма медводдзаӧн РСФСР-са чемпионатын.
* 1952 воын Хельсинкиын Олимпиадаса ворсӧмъясын шедӧдӧма 3 места.

## Ӧшмӧсъяс
* А.А. Ануфриев йылысь
* ФИНУГОР сайтын А.А. Ануфриев йылысь

## Ыстӧдъяс
Пера-багатыр

**Пера-багатыр** — коми фольклорса герой. Сы йылысь преданиеяс ёнджыка бергалӧны перымса комияс пӧвстын.

## Коми фольклорын
Висьтыс йӧзӧдӧма «Коми йӧзкостса важ висьтъяс» небӧгын, мый дасьтіс Веньӧ Яркӧ Юрӧ (Юрий Рочев) 1984 воын.

Важӧн Рупта расын (Комму туй вылыи) овӧлӧма Пера. Сійо вӧлӧма зэв ён. Рупта расын уна вӧлӧма прӧмыс, Пера ёна вӧлӧм кыйсьо. Сэн жӧ кыйсьб волом вӧрса. Найӧ рас вылад мырддьысьӧмла спорӧ воасны. Ворса вӧлӧм шуӧ: вай по силанымӧс мерайтам, кык киа паличӧн кыскасям. Пера зэв ёя мыр бердӧ сюмысӧн гартчас (водэвыв кыз сюмыс лӧсьӧдас), сэсся куптысны кыскавны. Ворса зэв ёна кыскӧ, мырлӧн вужьясыс быдсӧн рутшка-ратшкакылӧны. Ворса юалӧ: мый нӧ пӧ тайӧ кылӧ? - Тэад пӧ тай коекыд оръясьо. Сэсся вӧрса повзяс да чеччас кыскасьӧмысь.

Сэсся вӧрса юалӧ: 

- тэ пӧ нӧ кор узьлан? 

Пера шуӧ: 

- кор пӧ ме ки ни кок ог вӧрзьӧд, сэк по ме узя. Тэ нӧ по кор? — Ме пӧ кор унмовся, вомысь тшын быдсӧ пето, чомйӧ дрӧжжитӧ, сэтшӧма по ме узя.

Пера дӧгадайтчас да кыдз пу чурка лоддя дорӧ водтӧдас, пасьтӧдас да шебрӧдас, ачыс бокӧ мунас кыйӧдчыны. Войын ворса локтас, кыйӧдчӧ, видзӧдӧ: Пера узьӧ. Пера пӧ десятӧй! — (дасӧд вийӧм морг) горӧдас. Пера асьсӧ лыяс: дявӧл по первой!

Ворса кулӧ. Пера вӧрсалысь бабасӧ босьтас да сыкбд кутас овны. Олісны, олісны да коркӧ Пера аддзис бабалысь той вийӧм. Бабаыс вӧлӧм ассьыс юрси кучиксӧ кульыптас да тойяссбӧ вомнас тричкӧдӧ - виялӧ. Пера зэв ёна скӧрмас да бабасӧ кӧсъяс вины. Баба пьшъяс. Пера вӧтчас да Розь туй вылысь нюр вылӧ суас да сэтчб вияс.

Коркӧ Пера дінӧ пара вӧлӧн локтасны: cap ыстӧма Перасӧ кор¬ны. Пераӧс по корисны cap дінӧ. Пера вӧлӧм шуӧ: ме пӧ вӧв доддьӧ ог сов. Мен пӧ только висьталӧй, кутшӧм ныр пӧ колӧ муннысӧ. - Рытыввыв пӧ колӧ мунны.

Пера лызь вылӧ сӧлас да мунас. Вежон водаджык Пера воас cap дінӧ пара вола дорысь. Сар вӧлi шуӧ: неприятель по колеса лэдзӧ да вӧйскаӧс жугӧдӧ; тэ пӧ сiшӧ кӧлесасӧ тюригкостiыд кут. Пера мунас, колеса тюригкостi кватитас да жугӧдас. Сар зав ёна сiйӧс гӧститӧдас аслас дворечын да шуӧ: вай пӧ менам вольпасьӧ вод узь.Мӧдлун сар чеччас да Пералысь юалӧ: кутшӧм пӧ узьны менам вольпасьын?

- Меям лоддя кодьӧй пӧ абу на.

- Вай пӧ, кутшӧм лодяыд, петкӧдлы.

Пера ӧшинь улас лоддя вчас да сэнi-й узяс.Меям лоддяыд пӧ медся на лӧсьыд узьлыныд.

- Мый пӧ тэд колӧ награда? – кутас шуны сар.

- Меным пӧ колӧ тӧлькӧ Рупта рас, сы кындзи пӧ нинӧм оз ков.

Сар сетас сылы Рупта рас век кежлӧ. Пера бӧр мӧдӧдчас аслас Рупта раскас.

## Коми литератураын
## Искусствоын

## Ӧшмӧсъяс
Висьт Кӧрт айка

Висьтыс босьтӧма небӧгысь “Коми йӧзкостса важ висьтъяс” кодӧс чукӧртӧма Веньӧ Яркӧ Юрӧ (Юрий Герасимов Рочев) 

Важӧн пӧ тай вӧвлӧма Кӧрт айка.Сiйӧ пӧ, вӧлӧм, став йӧзсӧ сёйӧ.И татысь йӧзыс ставыс бырлӧма.Сiдз тай ме кывлi кыськӧ.Сэсся ӧтик локтас казак.Эжва кузя кутас кывтны дай кытӧнкӧ петук шы кылӧ.Сэтчӧ сэсся-й овмӧдчылӧма.Сiйӧ казакыс вӧлӧм ветлӧ-кытшлалӧ, чери кыйӧ да.А кватитчас да сэсся Эжвасяньыд зэв матын вӧлӧма.Ыджыд йӧр горулын сэтшӧм чудь гу эм.Сэтӧн дзебсьӧмӧн овлӧмаӧсь важӧн йӧзыс.И гусӧ, сiйӧ мыльксӧ, ми век на чудь гуӧн шуам.Вот сэсся Ыджыд йӧрад и стрӧитчас казакыд.Казакыс овмӧдчылӧма и сэсянь сэсся-й цӧзыс чукӧрмӧма, казаксяньыс.Кӧрт айкаыс вӧлӧм став йӧзсӧ сёйӧ вочасӧн.А сэсся сэсянь йывмӧма цӧзыс, казаксяньыс.Роч вӧлӧма мортыс, абу коми.Сэсся тай переходитӧма комиӧ.