open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Вальбири (кыв)

**Вальбири** (*Warlpiri*) либӧ **варлпири**, **валпири** - Войвыв территория штатын Австралияса вужвойтырлӧн пама-ньюнга кыв. Анбур - латин.

## Вальбири анбур

A a Aa aa E e Ee ee I i Ii ii J j K k L l Ly ly M m N n Ng ng Ny ny O o Oo oo P p R r Rd rd Rl rl Rn rn Rr rr Rt rt T t U u Uu uu W w Y y

## Пример

Kuja kalapalanyanu kajangka nyurruwiyi walyajarrarlu marripungu marda, kala purungku pakarnunjunu, manu marda kala panturnunjunu kajangka. Ngulajangkaji kalanyanu kangurnu. Ngampurrparluju ngulaji kalalu yawarra wiri panturnu wanarrirla. Ngampurrpawangurlu ngulaju kalalu pakarnu purturlurla kurdunyanurluju, manu marda kajanyanurlu kalalu pakarnu purturlurla kuturukurlurlu. Ngulangka kalaunyanu walykayirrarnu, Nyanungujarrarlu yangka kijijirli ngulaji kalapalanyanu jurru pakarnu, manu marda kala purturlu pajurnu junmangku, manu wanarri kala panturnu. 

## Ыстӧдъяс

* Ethnologue on Warlpiri
* Warlpiri grammar, samples and linguistical studies (links)
* Omniglot.com
Тамашек (кыв)

**Тамашек кыв** (*tămāšəq, tamasheq, tamajaq, tamahaq,* ⵜⴰⵎⴰⵌⴰⵆ /ˈtæməʃɛk/) — тайӧ Малиын, Алжирын, Буркина-Фасоын да Нигерын туарегъяслӧн бербер кыв. Анбуръяс - латин, араб либӧ тифинаг.

## Тамашек анбур

### Тифинаг

### Латин (Малиын)

Aa Ăă Bb Dd Ḍḍ Ee Ǝә Ff Gg Ɣɣ Hh Ḥḥ Ii Jj Kk Ll Ḷḷ Mm Nn Ŋŋ Oo Qq Rr Ss Ṣṣ Šš Tt Ṭṭ Uu Ww Xx Yy Zz Žž Ẓẓ ʔ

### Латин (Нигерын)

Aa Ăă Ǝә Bb Сс Dd Ḍḍ Ee Ff Gg Ğğ Hh Ii Jj ǰ Ɣɣ Kk Ll Ḷḷ Mm Nn Ŋŋ Oo Qq Rr Ss Ṣṣ Šš Tt Ṭṭ Uu Ww Xx Yy Zz Ẓẓ

## Ыстӧдъяс

* Тифинаг шрифт
* Омниглот
Тамазигхт (кыв)

**Тамазигхт** (ⵜⴰⵎⴰⵣⵉⵖⵜ *Tamaziġt, Tamazight* [tæmæˈzɪɣt], [θæmæˈzɪɣθ]) — тайӧ Мароккоын бербер кыв, арабкӧд официал кыв. Анбуръяс - латин, араб либӧ тифинаг.

## Тамазигхт анбур

## Ыстӧдъяс
* Тифинаг шрифт
* INALCO report on Central Atlas Tamazight
* UCLA Archive for Tamazight
* Berber (Middle Atlas)
* Linguist List – Description of Tamazight, Central Atlas
* Tamazight, Central Atlas Language on llmap.org
* Tamazight, Central Atlas on globalrecordings.net
* ODIN results for language Tamazight, Central Atlas (TZM)
* Tamazight Dictionary
1877-ӧд во

**1877 во** – абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* йирым тӧлысь (10) 22 лун — коми гижысь Михаил Лебедев (куліс 1951).

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1825-ӧд во

**1825 во** – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* перым коми кыв туялысь Николай Рогов (куліс 1905).
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1889-ӧд во

**1889 (Сюрс кӧкъямыссё кӧкъямысдас ӧкмысӧд) во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* урасьӧм тӧлысь 4 лун (важ стиль серти тӧвшӧр тӧлысь 23 лун) — мир пасьтала нималана социолог, коми этнограф да велӧдысь Питирим Сорокин (куліс 1968)
* косму тӧлысь 20 лун — Германияса канцлер (1933—1945) Адольф Гитлер (куліс 1945)
* лӧддза-номъя тӧлысь 23 лун — роч кывбуралысь Анна Ахматова (куліс 1966)

## Кулісны
* вӧльгым тӧльсь 18 (30) лун — роч гижысь, Коми му тӧдмалысь Флегонт Арсеньев (чужис 1832)

## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
1860-ӧд во

**1860 во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
* Перым коми кыв туялысь Николай Роговлӧн петӧ «Опыт грамматики пермяцкого языка» небӧг.

## Чужисны
* тӧвшӧр тӧлысь 29-ӧд лун — роч гижысь, драматург, бурдӧдысь Антон Чехов (куліс 1904)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1888-ӧд во

**1888 (Сюрс кӧкъямыссё кӧкъямысдас кӧкъямысӧд) во** – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* рака тӧлысь 18 лун — революционер, бурӧвӧй мастер, Уджвывса Герой Гавриил Семяшкин (куліс 1937) 
* вӧльгым тӧлысь 21 лун – коми гижысь да драматург Нёбдінса Виттор (куліс 1943)

## Кулісны
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
1882-ӧд во

**1882 во** — Григорий календарын абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* сора тӧлысь 7 лун — беларус поэт, драматург, публицист да туялысь Янка Купала (куліс 1942).
* йирым тӧлысь (3)15 лун — коми гижысь, критик, асму тӧдмалысь, общественник Алексей Чеусов (Гӧрд Ӧльӧш) (куліс 1940).
* вӧльгым тӧлысь 3 лун — беларус гижысь, белорус литературалы подув пуктысь, туялысь Якуб Колас (куліс 1956).

## Кулісны
## Ӧшмӧс
## Ыстӧдъяс
1895-ӧд во

**1895 (Сюрс кӧкъямыссё ӧкмысдас витӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс
* Усть-Сысольскын воссис П.Ф. Кулаковлӧн фотомастерскӧй (Коми муын медводдза).

## Чужисны
* рака тӧлысь 3 лун — коми гижысь да велӧдысь Алексей Надеев (куліс 1991)
* косму тӧлысь 21 лун — коми гижысь Ёгор Колегов (куліс 1937)
* йирым тӧлысь 3 лун — нималана роч поэт Сергей Есенин (куліс 1925)
* ӧшым тӧлысь 27 лун — нималана коми кыв туялысь, коми гижысь Лыткин Илля Вась (куліс 1981)

## Кулісны
* сора тӧлысь 12 (24) лун — история, археология, археография, этнография, кыв да литература туялысь роч профессор Павел Савваитов (чужис 1815)

## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
Кабил кыв

**Кабил кыв** (*Taqbaylit* [ˌθæqβæjˈlɪθ]) либӧ **такбайлит** — тайӧ Алжирын бербер кыв, арабкӧд официал кыв. Анбуръяс - латин, араб либӧ тифинаг.

## Кабил анбур

## Ыстӧдъяс

* Тифинаг шрифт
* Report on Kabyle language from the MultiTree Project
* Map of Kabyle language from the LL-Map Project
* Kabyle Music
* INALCO report on Kabyle
* Negative Preterite
* Kabyle on globalrecordings.net
* Kabylia observer/.
* imyura.com.
* tamazight.fr
* MAK, Timanit i Tmurt n Iqvayliyen
* Kabylpedia
* Kabyle–French and French–Kabyle dictionary
* MAK
* Danoun
* Glossary of nelogisms by imedyazen
1866-ӧд во

**1866-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё квайтымын квайтӧд) во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* кӧч тӧлысь 30-ӧд лун — коми гижысь, коми оласног тулысь, мир пасьтала нималана философ Каллистрат Жаков (''Пале Кале''; ''Палалей Кале''; ''Гара-морт'') (куліс 1926)
* вӧльгым тӧлысь 4-ӧд лун — роч гижысь, публицист Иван Шергин (куліс 1930)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1893-ӧд во

**1893-ӧд во** – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
* Кывтываын восьтӧма нывбабаяслысь Крестовоздвиженскӧй манастыр.
* Чилимдін сиктӧ воліс англияса туялысь Фредерик Джексон, коді таӧдзыс ветліс Вайгач ді вылӧ да вӧлі мӧдӧдчӧ Кардорӧ.

## Чужисны
* ода-кора тӧлысь 29-ӧд лун — сигудӧк вӧчысь да сигудӧкӧн ворсысь Василий Шомысов (Ӧльӧ Вась) (куліс 1981)
* сора тӧлысь 3(17)-ӧд лун — коми поэт, философияса кандидат Афанасий Маегов (куліс 1942)
* кӧч тӧлысь 25-ӧд лун — коми гижысь, вуджӧдчысь, велӧдысь Иона Чисталёв (Жан Морӧс) (куліс 1923)

## Кулісны
## Ыстӧдъяс
1850-ӧд во

**1850 (сюрс кӧкъямыссё ветымынӧд) во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс
* Санкт-Петербургын Павел Савваитов йӧзӧдіс «Граматика зырянского языка» да «Зырянско-русский и русско-зырянский словарь» небӧгъяс. 
* Усть-Сысольскысь чужан му тӧдмалысь С.Е. Мельников нуӧдіс Коми муын медводдза археология кодйысьӧмъяс.

## Чужисны
* вӧльгым тӧлысь 28-ӧд лун — коми гижысь, велӧдысь Феоктиста Забоева (куліс 1943)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
## Ыстӧдъяс
1891-ӧд во

**1891-ӧд (Сюрс ӧкмыссё ӧкмысдас ӧтиӧд) во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс

## Чужисны
* тӧвшӧр тӧлысь 15-ӧд лун — роч поэт, вуджӧдчысь да литература туялысь Осип Мандельштам (куліс 1938)
* урасьӧм тӧлысь 19-ӧд лун — туялысь, ветеринария наукаясса доктор Фёдор Терентьев (куліс 1984)
* рака тӧлысь 24-ӧд лун — Сӧвет кадся физик, академик (1932), СССР-са наукаяс академияса Президент (1945) Сергей Вавилов (куліс 1951)
* ода-кора тӧлысь 15-ӧд лун — роч гижысь Михаил Булгаков (куліс 1940)
* кӧч тӧлысь 6-ӧд лун — суоми астроном да физик Юрьё Вяйсяля (куліс 1971)
* вӧльгым тӧлысь 7-ӧд лун — роч гижысь Дмитрий Фурманов (куліс 1926)
* медводдза коми лётчик Пётр Истомин (куліс 1919)

## Кулісны
* ода-кора тӧлысь 8-ӧд лун — геолог, Коми мулысь Печора вож туялысь Александр Кейзерлинг (чужис 1815)

## Ӧшмӧс
1894-ӧд во

**1894 во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1897-ӧд во

**1897 (Сюрс кӧкъямыссё ӧкмысдас сизимӧд) во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ пекничасянь.

## Лоӧмторъяс
* тӧвшӧр тӧлысь 28 лун — Россияын йӧзӧс медводдза пасъялӧм.

## Чужисны
* моз тӧлысь 24 лун — Комиысь Слава ордена тыр кавалер Андрей Тимушев (куліс 1969)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1878-ӧд во

**1878-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё сизимдас кӧкъямысӧд) во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс
* Сыктывкарӧдз да Кулӧмдінӧдз Эжва ю кузя медводдзаысь катӧма А. В. Булычёвлӧн паракод.
 
## Чужисны
* вӧльгым тӧлысь 16-ӧд лун — асшӧра босьтчысь коми гижысь Иван Рассыхаев (''Сьтэпан Иван'') (куліс 1968)
* ӧшым тӧлысь 18-ӧд лун — Иосиф Сталин (куліс 1953)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1898-ӧд во

**1898-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё ӧкмысдас кӧкъямысӧд) во** — Григорий календарын абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* тӧвшӧр тӧлысь 14-ӧд лун — нималана удмурт гижысь, поэт, вуджӧдчысь, велӧдысь, фольклор да кыв туялысь Кузебай Герд (Кузьма Павлович Чайников) (куліс 1937) 
* косму тӧлысь 4(16)-ӧд лун — удмурт поэтесса да гижысь, Удмурт АССР-ын нимӧдана бурдӧдысь Ашальчи Оки (куліс 1973)
* ода-кора тӧлысь 24-ӧд лун — генерал-майор, Сӧвет кадся коми военачальник Георгий Микушев (куліс 1941)
* вӧльгым тӧлысь 17-ӧд лун — коми гижысь, драматург, литератор Анисим Тимушев (куліс 1947)
* ӧшым тӧлысь 13-ӧд лун — коми гижысь Николай Шахов (Сандрик Микол) (куліс 1942)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
## Ыстӧдъяс
1880-ӧд во

**1880 во** – кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
* Петыркарын академик Фердинанд Видеман (1805–1888) йӧзӧдіс «Комиа-немеч кывкуд».

## Чужисны
* йирым тӧлысь 18 лун — роч поэт Александр Блок (куліс 1921).

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1899-ӧд во

**1899 (Сюрс кӧкъямыссё ӧкмысдас ӧкмысӧд) во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* тӧвшӧр тӧлысь 9 лун — коми поэт Фёдор Попов (Вась Педӧр) (куліс 1922)
* вӧльгым тӧлысь 25 лун — перым коми поэт, перым коми литературалы подув пуктысь Зубов Андрей Никифорович (Питю Ӧньӧ) (куліс 1937)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
Амхара кыв

**Амхара кыв** (አማርኛ *amarəñña*, [amarɨɲɲa]) — тайӧ семит кыв, Эфиопиялӧн каналан кыв. Анбур — ፊደል *fidel* либӧ አቡጊዳ *abugida*.

## Амхара анбур

## Морта нимвежтасъяс

## Лыдакывъяс

:0 - ባዶ bado
:1 - አንድ and
:2 - ሁለት hulät
:3 - ሦስት sost
:4 - አራት arat
:5 - አምስት amməst
:6 - ስድስት səddəst
:7 - ሰባት säbat
:8 - ስምንት səmmənt
:9 - ዘጠኝ zäṭäñ
:10 - አሥር asər

## Ыстӧдъяс

* Links to free Amharic fonts
* Learn Amharic
* USA Foreign Service Institute Amharic basic course
* An Amharic Reference Grammar 
* Voice of America Amharic news broadcasts 
* Selected Annotated Bibliography on Amharic
* GeezEdit Online for Typing in Amharic ግዕዝኤዲት በነፃ
* The Amharic–English Medical Dictionary
1900-ӧд во

**1900-ӧд (Сюрс ӧкмысёӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
* лӧддза-номъя тӧлысь 11-ӧд лунсянь сора тӧлысь 11-ӧд лунӧдз Усть-Сысольскса духовнӧй училище бердын медводдзаысь котыртлӧмаӧсь Яренск да Усть-Сысольск уездса коми-зыряна вичкоса школаын велӧдысьяслы курсъяс. Сэтчӧ волӧма 75 велӧдысь да нӧшта 25 вольнослушатель.
* ода-кора тӧлысь 14-ӧд лун—28-ӧд лунъяс — II гожся Олимпиада ворсӧмъяс (Франция, Париж), кыдзи ставмирса выставкалӧн содтӧд юкӧн.

## Чужисны
* урасьӧм тӧлысь 17-ӧд лун — перым коми гижысь, Перым-Коми асвеськӧдлан кытш лӧсьӧдӧм могысь тыш котыртысь да водзмӧстчысь Фёдор Тараканов (Гаврив Пёдор) (куліс 1997)
* лӧддза-номъя тӧлысь 29-ӧд лун — Францияса гижысь да лётчик Антуан де Сент Экзюпери (куліс 1944)
* йирым тӧлысь 12-ӧд лун — коми кыв туялысь Дмитрий Тимушев (куліс 1970)

## Кулісны
## Ыстӧдъяс
1884-ӧд во

**1884-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё кӧкъямысдас нёльӧд) во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс

## Чужисны
* тӧвшӧр тӧлысь (11) 23-ӧд лун — коми челядьлы медводдза гижысь, драматург, вуджӧдчысь, велӧдысь, общественнӧй удж вӧчысь Агния Суханова (Ӧньӧ Агни) (куліс 1925)

## Кулісны
* рака тӧлысь 19-ӧд лун — суоми кыв да фольклор туялысь, бурдӧдысь, став мир пасьтала тӧдса «Калевала» карел-суоми эпослӧн автор Элиас Лённрот (чужис 1802)

## Ыстӧдъяс
1883-ӧд во

**1883 во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кувсисны
* кӧч тӧлысь 3 лун — роч гижысь Иван Тургенев (чужис 1818).
1881-ӧд во

**1881 во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
* урасьӧм тӧлысь 9 лун — роч гижысь Фёдор Михайлович Достоевский (чужис 1821).
## Ӧшмӧс
1879-ӧд во

**1879-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё сизимдас ӧкмысӧд) во** – абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ середасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* тӧвшӧр тӧлысь 27-ӧд лун — вежа ай, вичкоын служитысь, иерей Палладий Попов (куліс 1937)
* рака тӧлысь 19-ӧд лун — финн-йӧгра войтырлысь оласног да культура туялысь Василий Налимов (1938)
 
## Кулісны

## Ӧшмӧс
1887-ӧд во

**1887 во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
* гожӧм — Коми муӧ воліс Архангельск губерняса веськӧдлысь, князь Н. Д. Голицын.

## Чужисны
* урасьӧм тӧлысь 9 лун — Сӧвет кадся военноначальник да Гражданскӧй тышса герой Василий Чапаев (куліс 1919).
* вӧльгым тӧлысь 3 лун — Сӧвет кадся роч гижысь да вуджӧдчысь Самуил Маршак (куліс 1964).
## Кувсисны
1876-ӧд во

**1876-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё сизимдас квайтӧд) во** – кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* косму тӧлысь 1 (14) лун — изьваса нималана бурдӧдчысь-веськӧдчысь Тандзе Маръя (Рочева Мария Фёдоровна) (куліс 1962)

## Кулісны
## Ӧшмӧсъяс
1873-ӧд во

**1873 (Сюрс кӧкъямыссё сизимдас коймӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.

## Лоӧмторъяс

## Чужисны
* ӧшым тӧлысь 13-ӧд лун — роч гижысь, драматург, вуджӧдчысь да литература туялысь Валерий Брюсов (чужис 1924)

## Кулісны
* сора тӧлысь 11 (23)-ӧд лун — коми кыв туялысь Николай Попов (чужис 1801)

## Ӧшмӧс
1872-ӧд во

**1872 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
* сора тӧлысь 2 лун — роч фольклор туялысь Александр Гильфердинг (чужис 1831).
## Ӧшмӧс
1871-ӧд во

**1871 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* урасьӧм тӧлысь 25 лун — Украинаса гижысь Леся Украинка (Лариса Петровна Косач) (куліс 1913).
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1870-ӧд во

**1870-ӧд (сюрс кӧкъямыссё сизимдасӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* рака тӧлысь 30-ӧд лун — Рочмуын выль священномученик Всеволод Потёминский (куліс 1937)
* косму тӧлысь 22-ӧд лун — СССР котыртысь Владимир Ленин (куліс 1924)
* кӧч тӧлысь 22-ӧд лун — роч гижысь Александр Куприн (куліс 1938)
* йирым тӧлысь 22-ӧд лун — роч гижысь, литератураысь Нобель нима премиа босьтысь (1933) Иван Бунин (куліс 1953)

## Кулісны
* лӧддза-номъя тӧлысь 9-ӧд лун — англияса гижысь, ставмирса литературалӧн классик Чарльз Диккенс (чужис 1812)

## Ӧшмӧсъяс
1869-ӧд во

**1869 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.

## Лоӧмторъяс
* Эдо карлысь вежисны нимсӧ Токио вылӧ.

## Чужисны
* тӧвшӧр тӧлысь 21 лун — Григорий Распутин (куліс 1916).

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1868-ӧд во

**1868-ӧд во (Сюрс кӧкъямыссё квайтымын кӧкъямысӧд) ** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ середасянь.

## Лоӧмторъяс

## Чужисны
* рака тӧлысь 28-ӧд лун — Сӧвет кадся роч гижысь Максим Горький (куліс 1936)
* кӧч тӧлысь 8-ӧд лун — Суомиысь кыв, фольклор да этнография туялысь Юръё Вихман (куліс 1932)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1867-ӧд во

**1867 (Сюрс кӧкъямыссё квайтымын сизимӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* лӧддза-номъя тӧлысь 16-ӧд лун — роч гижысь, поэт-символист Константин Бальмонт (куліс 1942).
* ӧшым тӧлысь 5-ӧд лун — Суоми фольклор туялысь Антти Аматус Аарне (куліс 1925).

## Кулісны
* кӧч тӧлысь 28-ӧд лун — промышленник, роч Войвыв туялысь, гижысь Василий Латкин (чужис 1810)

## Ӧшмӧс
1864-ӧд во

**1864 во** – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ пекничасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1874-ӧд во

**1874 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* рака тӧлысь 23 лун — коми кыв да фольклор туялысь, чужан му туялысь Цембер Андрей Андреевич (куліс 1959).
## Кулісны
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
1862-ӧд во

**1862-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё квайтымын кыкӧд) во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ середасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* ӧшым тӧлысь 5-ӧд лун — коми оласног туялысь, Коми му туялан котырса медводдза веськӧдлысь Алексей Грен (куліс 1932)

## Кулісны
* ӧшым тӧлысь 7-ӧд лун — кыв да асму туялысь Михаил Истомин (чужис 1821)

## Ӧшмӧс
1861-ӧд во

**1861 во** – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс
* косму тӧлысь — Усть-Сысольскӧ велӧдны локтіс коми литературалы подув пуктысь, коми гижысь Иван Куратов.

## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
Тигринья (кыв)

**Тигринья** (ትግርኛ *tigriññā, /tɨɡrɨɲa/*) — тайӧ семит кыв, Эритреялӧн каналан кыв, Тиграй провинцияын (Эфиопия) официал кыв. Анбур — ፊደል *fidel* либӧ አቡጊዳ *abugida*.

## Тигринья анбур

## Морта нимвежтасъяс

## Лыдакывъяс

:0 - bado
:1 - hade
:2 - kilte
:3 - seleste
:4 - arba'ete
:5 - hamushte
:6 - shidishte
:7 - shob'ate
:8 - shomonte
:9 - tishi'ate
:10 - aserte

## Ыстӧдъяс

* Ethnologue entry for Tigrinya
* Tigrinya classes for children of Tigrinya-speaking immigrants in Sweden, including teaching materials.
* Tigrigna online, includes an online English-Tigrinya dictionary.
* Sites with Tigrinya text or sound files (all require a Ge'ez Unicode font such as [ftp://ftp.ethiopic.org/pub/fonts/TrueType/gfzemenu.ttf GF Zemen Unicode]).
* Asmarino: Eritrean exile site.
* Meskerem: "Eritrean opposition" website.
* Eritrean government site with links to ''Haddas Ertra'', the daily Tigrinya newspaper in Eritrea.
* Christian recordings in Tigrinya: Global Recordings website.
* Tigrina Learning and Playing Game Board: It provides for playful learning of the Ge'ez script and all languages which are written with it.https://web.archive.org/web/20210119092241/http://www.erikids.net/
Тигре (кыв)

**Тигре** (ትግረ *tigre* либӧ ትግሬ *tigrē*, Суданын ኻሳ **Xasa**, араб الخاصية *ḫāṣiyah*) — тайӧ Эритреяын да Суданын семит кыв. Анбур — ፊደል *fidel* либӧ አቡጊዳ *abugida*. Мукӧддырйи мусульманаяс гижӧны араб анбурӧн.

## Тигре анбур

## Морта нимвежтасъяс

## Ыстӧдъяс

* Online Tigre Language Tutorial By Omar M. Kekia
* Ethnologue on Tigre
* ''African Studies Review'', Apr 2003.
* Awkir 
* Modaina
Костромина Ия Николаевна

**Костромина Ия Николаевна** (комиӧн – *Микол Ия*, 1931—2012) — коми кыв туялысь.

## Олан туй
Ия Костромина чужӧма 1931-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 4-ӧд лунӧ Коми АССР-ын (ӧні – Коми Республика) Емдін районса Лыаты грездын. 1951-ӧд воын помалӧма Емдінса педагогика училишӧ. Уджалӧма Помӧсдін районса (ӧні – Кулӧмдін районын) подув школаясын. 1958-ӧд воын помалӧма Коми канмуса педагогика институтысь история-филология факультет да уджалӧма шӧр школаясын. 1966–1967 воясын – Коми АССР-са Совминын архив юкӧнын старшӧй инспектор.

1967-ӧд вося ӧшым тӧлысьын пырӧма уджавны СССР-са наукаяс академиялӧн Коми филиалӧ кыв да литература юкӧдӧ. Пенсия вылӧ петӧма 1986-ӧд воын.

Кулӧма 2012-ӧд вося косму тӧлысь 3-ӧд лунӧ Сыктывкар улӧ пырысь Улыс Чов посёлокын пӧрысьяслӧн керкаын.

## Туясян удж
Ия Костромина туялӧма коми кыв туялӧмлысь история, кыв артмӧм да гижанног. Йӧзӧдӧма 40 сайӧ удж. Пуктӧма пай кывкудъяс дасьтӧмӧ, чукӧртӧма материал, медым йӧзӧдны «Краткий этимологический словарь коми языка (авторъяс – Илля Вась да Е. С. Гуляев). Чукӧртӧма материал Иван Куратовлысь небӧгсӧ йӧзӧдӧм вылӧ (1979). Гижӧма торъя юкӧн «Ӧнія коми кыв. Кыв артмӧм» небӧгын (1985).
1974-ӧд восянь 1998-ӧд воӧдз корсьӧма коми кывйысь XIX нэмся уджъяс.

## Наградаяс
* «Уджвывса ветеран» медаль (1985)
* «1941–1945 воясся Айму вӧсна Ыджыд тышын уджысь» медаль (1995).

## Ӧшмӧсъяс
* Ученые Института языка, литературы и истории Коми научного центра УрО РАН: Биографический справочник / Сост. И.Л. Жеребцов. – Сыктывкар, 2000. – 212 с.
Гыыз (кыв)

**Гыыз** (ግዕዝ *Gəʿəz*, [ɡɨʕɨz]), сідзжӧ **геэз**, **гыэз**, **гыз** — тайӧ бырӧм (XIII нэмӧдз) Эфиопиялӧн семит кыв, эфиопияса христиана вичкоын официал кыв.

## Гыыз анбур









### Лыдпасъяс

## Морта нимвежтасъяс

## Лыдакывъяс

:1 - ʔaħadu
:2 - kilʔe
:3 - shelestu
:4 - ʔarba`ittu
:5 - xammistu
:6 - siddistu
:7 - seb`atu
:8 - sementu
:9 - tes`attu
:10 - `ashshertu

## Пример

ቃለ፡ በረከት፡ ዘሄኖክ፡ ዘከመ፡ ባረከ፡ ኅሩያነ፡ ወጻድቃነ፡ እለ፡ ሀለው፡ ይኩኑ፡
በዕለተ፡ ምንዳቤ፡ ለአሰስሎ፡ ኲሉ፡ እኩያን፡ ወረሲዓን።

Ḳāla barakat za-Hēnok zakama bārraka ḫirūyāna waṣādiḳāna ʾila halaw yikūnū
baʿilata mindābē laʾasaslō kʷīlū ʾikūyān warasīʿān 

## Ыстӧдъяс

* Словарь геэза
* Библия по геэз
* Сведения по геэзу
* A blog on Classical Ethiopic (Ge'ez)
* J. M.Harden, ''An Introduction to Ethiopic Christian Literature'' (1926)
* Unicode Chart
* Senamirmir Projects: Free Ethiopic Font (Win32, MacOS, Linux)
* Type writing machine for ge'ez 
* Researcher identifies second-oldest Ethiopian manuscript in existence in HMML’s archives
XIX нэм

**XIX нэм (Дас ӧкмысӧд; 19-ӧд)** — Григорий календар серти пансьӧ 1801 воын да помасьӧ 1900 воӧ.

## Медыджыд лоӧмторъяс
* 1812-ӧд вося Айму вӧсна тыш
* Россия-Турцияса тышъяс (1828—1829)
* Россия-Турцияса тышъяс (1877—1878)
1859-ӧд во

**1859 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
* кӧч тӧлысь 7 лун — Лондонын кутіс уджавны **Биг-Бен** часі.

## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1858-ӧд во

**1858 (Сюрс кӧкъямыссё ветымын кӧкъямысӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.

## Лоӧмторъяс
* кӧч тӧлысь 8-ӧд лун — Усть-Сысольскын воссьӧма медводдза школа, кӧні босьтчӧмаӧсь велӧдны сӧмын нывъясӧс. Школанас лоӧма купеч И. Н.Забоевӧн вичмӧдӧм керка. Тані вӧлӧма сӧмын кык класс, велӧдӧмаӧсь дон босьттӧг. Во мысти, 1859-ӧдын, нывъяслы кыпӧдӧмаӧсь нин торъя стрӧйба (ӧні А. С. Пушкин нима гимназия).

## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1863-ӧд во

**1863 (Сюрс кӧкъямыссё квайтымын коймӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
* Медводдза коми семьяяс овмӧдчисны Из сайса Берёзово карӧ.

## Чужисны
* косму тӧлысь 12 лун — кресьттяна пиысь асшӧр гижысь, чужан му тӧдмалысь Василий Кунгин (куліс 1936)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
## Ыстӧдъяс
1857-ӧд во

**1857 (Сюрс кӧкъямыссё ветымын сизимӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* урасьӧм тӧлысь 1 (13) лун — нималана шылада инструментъяс (балалайка, домра, гусли) вӧчалысь Семён Налимов (куліс 1916)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1856-ӧд во

**1856 во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1855-ӧд во

**1855 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* урасьӧм тӧлысь 14 лун — роч гижысь Гаршин Всеволод Михайлович (куліс 1888 во).
* йирым тӧлысь 15 (27) лун — роч биолог да селекционер Мичурин Иван Владимирович (куліс 1935).

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1853-ӧд во

**1853 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* тӧвшӧр тӧлысь 28 лун — роч гижысь, философ, критик Соловьёв Владимир Сергеевич (куліс 1900 во).
* сора тӧлысь 27 лун — роч гижысь Короленко Владимир Галактионович (куліс 1921).

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1851-ӧд во

**1851 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1849-ӧд во

**1849 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
* тӧвшӧр тӧлысь 1 лун — Францияын петӧ медводдза пошта марка.

## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1848-ӧд во

**1848 во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* коми поэт, литератор, велӧдысь-югдӧдысь Василий Кичин.

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1852-ӧд во

**1852-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё ветымын кыкӧд) во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* лӧддза-номъя тӧлысь 17-ӧд лун — коми вужъяса роч гижысь, публицист Александр Круглов (куліс 1915)

## Кулісны
* рака тӧлысь 4-ӧд лун — роч гижысь Николай Гоголь (чужис 1809)
* косму тӧлысь (12) 24-ӧд лун — роч гижысь, поэт, вуджӧдчысь Василий Жуковский (чужис 1783)

## Ӧшмӧс
1844-ӧд во

**1844 во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
* вӧльгым тӧлысь 21 лун — роч гижысь Крылов Иван Андреевич (чужис 1769 во).
## Ӧшмӧс
Пончӧд

**Пончӧд** либӧ **миян пончӧд** (лат. **Émpetrum**) – вотӧса век веж быдмӧг, пончӧд рӧдын, вереск котырын.

## Ним йылысь

## Овмӧдчан ареал

## Гижалӧм

## Сикасалӧм

## Ӧшмӧсъяс
Хауса (кыв)

**Хауса** (هَوُسَ, *Yaren Hausa*) — тайӧ Бенинын, Буркина-Фасоын, Ганаын, Камерунын, Нигерын, Нигерияын, Тогоын чад кыв, войвыв Нигерияын да Нигерын официал кыв. Анбуръяс - латин (*боко*) либӧ араб (*аджами*).
## Хауса анбур

Тонъяс кывчукӧръясын пасйӧны:

à è ì ò ù

á é í ó ú 

â ê î ô û

## Лыдакывъяс
:0 - sifili
:1 - d'aya
:2 - biyu
:3 - uku
:4 - hud'u
:5 - biyar
:6 - shida
:7 - bakwai
:8 - takwas
:9 - tara
:10 - goma
:11 - goma sha d'aya
:20 - ashirin

## Пример
Su dai yan-adam, ana haifuwarsu ne duka yantattu, kuma kowannensu na da mutunci da hakkoki daidai da na kowa. Suna da hankali da tunani, saboda haka duk abin da za su aikata wa juna, ya kamata su yi shi a cikin yan-uwanci.

## Ыстӧдъяс
* Map of Hausa language from the LL-Map Project
* Information on Hausa language from the MultiTree Project
* VOA Hausa – Based in Washington, D.C.
* Hausa Vocabulary List
* Kasahorow Hausa Dictionary
* Ethnologue report on Hausa
* Omniglot
* Hausa at UCLA
* Kofar Hausa dictionary at University of Vienna
* Bargery's Hausa Dictionary Online
* Learning Hausa Online
* PanAfriL10n page on Hausa
* BBC World Service Hausa – Based in London
* Zuria FM Kumasi Ghana – Radio broadcasting in Ghanaian and Standard Hausa
* USA Foreign Service Institute Hausa basic course
Сирия кыв

**Сирия кыв** (ܠܫܢܐ ܣܘܪܝܝܐ *leššānā Suryāyā*, /lɛʃːɑːnɑː surjɑːjɑː/), сідзжӧ **Сир кыв** — тайӧ бырӧм (XIII нэмӧдз) Сириялӧн семит кыв, сирияса христиана вичкоын официал кыв. Сідзжӧ Иракын да Индияын (Керала штат) официал вичко кыв.

## Сирия анбур

## Лыдакывъяс

:0 - ܣܺܝܦܳܪ  sīpār
:1 - ܚܰܕ ḥaḏ
:2 - ܬܪ̈ܶܝܢ tərēn
:3 - ܬܠܳܬܳܐ tlāṯā
:4 - ܐܰܪܒܥܳܐ  ʾarbʿā
:5 -  ܚܰܡܫܳܐ ḥamšā
:6 - ܫܬܳܐ، ܐܶܫܬܳܐ šəṯā, ʾēštā
:7 - ܫܰܒܥܳܐ šaḇʿā
:8 - ܬܡܳܢܝܳܐ təmānyā
:9 - ܬܶܫܥܳܐ tēšʿā
:10 - ܥܶܣܪܳܐ ʿēsrā

## Пример

ܛܘܼܒܲܗܘܿܢ ܠܐܲܝܠܹܝܢ ܕܲܕܟܹܝܢ ܒܠܸܒܿܗܘܿܢ܄ ܕܗܸܢܼܘܿܢ ܢܸܚܙܘܲܢ ܠܐܲܠܵܗܵܐ܂

Ṭûḇayhôn l'aylên daḏkên b-lebbhôn: d-hennôn neḥzôn l'allāhâ.‎

## Ыстӧдъяс

* Syriacdictionary.net, Syriac Dictionary in four languages
* Langues araméennes on wikisyr.com
* New Aramaic Bibel in mp3 and Worshipsongs
* Hugoye: Journal of Syriac Studies
* Payne Smith's Compendious Syriac Dictionary
* Ethnologue report on Syriac
* Suryoyo Online – Online Journal of Syrian Orthodox Church, Syriac Studies and Aramaeans
* Introduction To The Syriac-Aramaic Language
* Syriac–English–French Online Dictionary 
* Beth Sapra: A Scribe's Library
* Other Public Domain Syriac grammars
Сомали кыв

**Сомали** (*Afsoomaali*, *af Soomaali*, араб الصومالية) — тайӧ Сомалиын, Сомалилендын, Эфиопияын, Кенияын, Джибутиын кушит кыв, Сомалиын да Сомалилендын официал кыв. Анбуръяс - латин, мукӧддырйи араб (вадаад, *Wadaad*), важӧн османья (*Cismaanya*, *Osmanya*, 𐒋𐒘𐒈𐒑𐒛𐒒𐒕𐒀), борама, каддарэ.

## Сомали анбур

### Латин ([[1972]] восянь)

### Османья ([[1920]] — [[1972]])

## Морта нимвежтасъяс

## Лыдакывъяс
:0 - eber
:1 - kow
:2 - labo
:3 - saddex
:4 - afar
:5 - shan
:6 - lix
:7 - toddobo
:8 - sideed
:9 - sagaal
:10 - toban
:11 - kow iyo toban
:20 - labaatan
:30 - soddon
:40 - afartan
:50 - konton
:60 - lixdan
:70 - todobaatan
:80 - siddeetan
:90 - sagaashan
:100 - boqol
:1000 - kun
:1000000 - malyuun

## Пример
Aadanaha dhammaantiis wuxuu dhashaa isagoo xor ah kana siman xagga sharafta iyo xuquuqada Waxaa Alle (Ilaah) siiyay aqoon iyo wacyi, waana in qof la arkaa qofka kale ula dhaqmaa si walaaltinimo ah.

## Ыстӧдъяс
* Osmanya, Borama, Wadaad's writing and the Somali language
* ''Afkeenna iyo fartiisa'' - a book in Osmanya
* Somali Native Alphabet
* ''The Gadabuursi Somali Script'' - qasidas in Gadabuursi/Borama
* Unicode assignments for Osmanya characters
* Osmanya Unicode Fonts
* Сомалийский язык на lingvisto.org
* Библиография сомалийских словарей
* Библиография учебников сомалийского языка 
* Библиография хрестоматий сомалийских текстов
* Библиография грамматик сомалийского языка
* Библиография монографий по сомалийской лингвистике
* Библиография статьей по сомалийской лингвистике
Канури (кыв)

**Канури** (*kanuri*) — тайӧ Нигерияын, Нигерын, Чадын да Камерунын сахара кыв. Анбуръяс — латин, араб (*аджами*).

## Канури анбур

А a, В b, С c, D d, E e, Ǝ ǝ, F f, G g, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, Ny ny, O o, P p, R r, Ɍ ɍ, S s, Sh sh, T t, U u, W w, Y y, Z z

## Лыдакывъяс

:1 - fal, tilo
:2 - indi
:3 - yaskə, yakkə
:4 - degə
:5 - uwu
:6 - arakkə
:7 - tulur
:8 - wusku
:9 - ləgar
:10 - mewu

## Пример

Adamgana woso kambe katambo ye daraja-a hakkiwa-ason kalkalye. Hankal-a nazaru-asoro kəzəpkə ye suro hal nəmharamiben kamazasoga letaiyin ye.

## Ыстӧгъяс

* Канури Omniglot сайт вылын
* PanAfrican L10n page on Kanuri
* ''Alphabet Kanuri''
* ''Ethnologue'' report for Kanuri
Динка (кыв)

**Динка** (*Thuɔŋjäŋ* /t̪uɔŋ.ɟa̤ŋ/) — тайӧ Лунвыв Суданын нилот кыв. Анбур — латин.

## Динка анбур

A a Ä ä B b C c D d Dh dh E e Ë ë Ɛ ɛ Ɛ̈ ɛ̈ G g Ɣ ɣ I i Ï ï J j K k L l M m N n Nh nh Ny ny Ŋ ŋ O o Ö ö Ɔ ɔ Ɔ̈ ɔ̈ P p R r T t Th th U u W w Y y

## Пример

:Jɔ̈ɔ̈l wäär nyuuc wädït
:Aacä ye teet.
:Të cɔk kek ɣa luöi ruëëny
:Ka cä ye dhuk nhom keek
:Rin jäl aye wut theek
:Yen aye ɣɛn keek theek
:Na cïk röt ye theek
:Ke aköl le ɣɛn ye gäm keek
:Piny abï ɣo dak ɣo keek. 

## Ыстӧгъяс

* Динка Omniglot сайт вылын
* OpenRoad page on Dinka
* Dinka Language Institute (Australia) (DLIA) multilingual site on Dinka, including in Dinka
* SIL page on Dinka «macrolanguage»
* PanAfrican L10n page on Dinka
* Dinka alphabet on Answer.com
1843-ӧд во

**1843 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1842-ӧд во

**1842 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
* рака тӧлысь 1 лун — Россияын восьтӧма медводдза сьӧм видзан касса.
## Чужисны
## Кулісны
* вӧльгым тӧлысь 10 лун — роч поэт Кольцов Алексей Васильевич (чужис 1808 во).
## Ӧшмӧс
1841-ӧд во

**1841 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
* сора тӧлысь 27 лун — роч поэт Лермонтов Михаил Юрьевич (чужис 1814 во).
## Ӧшмӧс
1840-ӧд во

**1840 во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ средасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* ода-кора тӧлысь 7 лун — роч шылад тэчысь Чайковский Пётр Ильич (куліс 1893 во).
## Кулісны
## Ӧшмӧс
Оромо (кыв)

**Оромо** (*Afaan Oromo, Oromiffaa*) — тайӧ Эфиопияын, Сомалиын, Кенияын кушит кыв. Анбуръяс — латин (*Qubee*), важӧн эфиоп (фидель), сапало.
## Оромо анбур

:a /ʌ/ 
:aa /ɑː/ 
:b /b/
:c /tʃʼ/
:ch /tʃ/
:d /d/
:dh /ɗ/
:e /ɛ/ 
:ee /eː/ 
:f /f/
:g /g/
:h /h/
:i /ɪ/
:ii /iː/ 
:j /dʒ/
:k /k/
:l /l/
:m /m/
:n /n/
:ny /ɲ/
:o /ɔ/
:oo /oː/
:p /p/
:ph /pʼ/
:q /kʼ/
:r /r/
:s /s/
:sh /ʃ/
:t /t/
:u /ʊ/ 
:uu /uː/
:v /v/
:w /w/
:x /tʼ/
:y /j/
:z /z/
:' /ʔ/

## Морта нимвежтасъяс

## Лыдакывъяс

:1 - tokko
:2 - lama
:3 - sadii
:4 - afur
:5 - shan
:6 - ja'a
:7 - torba
:8 - saddet
:9 - sagal
:10 - kudhan

## Пример

Namooti hundinuu birmaduu ta'anii mirgaa fi ulfinaanis wal-qixxee ta'anii dhalatan. Sammuu fi qalbii ittiin yaadan waan uumamaan kennameef, hafuura obbolummaatiin walii-wajjin jiraachuu qabu.

## Ыстӧдъяс

* Oromo - English Dictionary (wwww.oromodictionary.com)
* Online Afaan Oromoo - Qubee Dictionary
* Ethnologue report for Oromo
* Voice of America news broadcast in Afaan Oromo
* Oromo Federalist Democratic Movement (OFDM) website 
* PanAfriL10n page on Oromo
* HornMorpho
* 500 Word Afaan Oromifa Dictionary
Мандинка (кыв)

**Мандинка** (*Mandi'nka kango, Mandingo,* لغة مندنكا) — тайӧ Малиын, Сенегалын, Гамбияын, Гвинеяын, Кот-д’Ивуарын, Буркина-Фасоын, Сьерра-Леонеын, Либерияын, Гвинея-Бисауын да Чадын манде кыв. Анбуръяс — латин, араб да нко.

## Мандинка анбур

### Латин да араб

**Гора пасъяс:**

### Нко

## Ыстӧдъяс

* Сведения о волоф и мандинка, включая грамматику и словарь
* Электронные книги на мандинка в формате PDF
Бамана (кыв)

**Бамана** (*Bamanankan*, ߓߡߊߣߊ߲ߞߊ߲), сідзжӧ **бамбара** — тайӧ Малиын, Сенегалын, Гамбияын, Гвинеяын, Кот-д’Ивуарын да Буркина-Фасоын манде кыв. Анбуръяс — латин, араб да нко.

## Бамана анбур

### Латин

a, b, c, d, e, ɛ, f, g, h, i, j, k, l, m, n, ɲ, ŋ, o, ɔ, p, r, s, ʃ, t, u, w, y, z

### Нко

## Ыстӧдъяс

* Карта распространения языков манден
* Страница «язык бамана» на сайте МАЭ
* Журнал Mandenkan
* Алфавит бамана на сайте Омниглот
Ваи (кыв)

**Ваи** (, *Vei, Vy, Gallinas, Gallines*) — тайӧ Либерияын да Сьерра-Леонеын манде кыв. Анбур — ваи слога анбур.

## Ваи анбур

## Ыстӧдъяс

* Vai Script workshop
* Omniglot entry on Vai script
* Smithsonian exhibit on Vai and other African scripts
* Online Vai language dictionary
* Universal Declaration of Human Rights in Vai
Менде (кыв)

**Менде** (, *Mɛnde yia*) — тайӧ Либерияын да Сьерра-Леонеын манде кыв. Анбур — латин, важӧн менде слога анбур (*кикакуи*, ).

## Ыстӧдъяс

* Ethnologue entry for Mende
* Bibliography on Mende
* The Mende syllabary (Omniglot)
* PanAfrican L10n page on Mende, Bandi & Loko
* Portions of the Book of Common Prayer in Mende (1916)
Кпелле (кыв)

**Кпелле** (*Kpɛlɛwoo*), сідзжӧ **гуэрзе** (*Guerze*) — тайӧ Либерияын да Гвинеяын манде кыв. Анбур — латин, важӧн кпелле слога анбур.

## Кпелле латин анбур

Ныр пыр шуанног пасйӧны тильдаӧн: **ã, ẽ, ɛ̃, ĩ, õ, ɔ̃, ũ**. 

Тонъяс пасйӧны: вӧсни — акутӧн (´), кыз — грависӧн (`), чинан — циркумфлексӧн (ˆ).

## Ыстӧдъяс

* Kpelle entry from Ethnologue
* PanAfriL10n page on Kpelle/Guerzé
* Omniglot: Kpelle syllabary
Би кинь (журнал)

## Медшӧр юӧр
«Би кинь» – ичӧт да шӧр челядьлы уна рӧма литературно-художественнӧй да серпаса журнал, петӧ 1986-ӧд восянь.

Петӧ тӧлысьнас ӧтчыдысь. Ыдждаыс — А4 формат, 16 лист бок. Тиражыс — 1000 сайӧ экз.

Индексыс — 73924

Пошта пыр гижӧдчан дон (2011 во вылӧ):
1 тӧлысь — 14 шайт 63 ур; 6 тӧлысь — 87 шайт 78 ур. Редакция пыр доныс: 60 шайт

## История
Журналлӧн медводдза номерыс петіс 1986-ӧд вося сора тӧлысьӧ. Журналлӧн могъяс — коми кыв да литература, быдмысь войтырлӧн вежӧрын чужан му дорӧ муслун сӧвмӧдӧм, Коми мулӧн историяӧн тӧдмӧдӧм. Век корсьӧ енбиа нывкаясӧс да зонкаясӧс.

Журналын йӧзӧдӧны челядьлы лыддьӧм вылӧ висьтъяс, кывбуръяс, мойдъяс, гижысьяс, пемӧсъяс да лэбачьяс йылысь гижӧдъяс. Редакциякӧд йитӧд кутӧны гижысьяс, ворсысьяс, шылад тэчысьяс. Медуна зільӧны йӧзӧдны челядьлысь гижӧдторъяс да серпасъяс.

«Би киньын» редакторъясӧн вӧліны коми гижысьяс Николай Белых, Александр Лужиков (1992-ӧд восянь), Александр Ульянов, Алексей Попов (2021-ӧд вося урасьӧм тӧлысьӧдз). Ставныс найӧ пырӧны Россияса гижысь котырö. Недыр шер-редакторлӧма И.Н. Орёл. 2021-ӧд вося кӧч тӧлысь 1-дза лунсянь медшӧр редакторыс — коми гижысь Алёна Нестерова.

Некымын во чӧж журналлӧн редакция республикаса районъясын котыртлӧ «**Би кинь**» гаж, кодлӧн могыс енбиа ныв-зонмӧс корсьӧм да быдтӧм. «Би кинь» гаж – тайӧ театрализованнӧй мича ворсӧм, кӧні медшӧр геройӧн ворсӧ беринӧсь зонка «Би кинь». Медся сюсь да енбиа челядьлы вичмӧ козин.

Редакция топыд йитӧд кутӧ удмурт челядьлы «Кизили» журналкӧд.

2004-ӧд вося урасьӧм тӧлысьын Коми Республикаса правительстволӧн индӧд серти котыртчӧма «Коми му» газет редакция» Коми Республикаса канму учреждение, коді ӧтувтӧма «Коми му» да «Йӧлӧга» газетъяс, «Би кинь» да «Чушканзі» журналъяс. Сійӧ кадсяньыс тайӧ ыджыд котырнас директоралӧма коми гижысь Александр Ульянов. Налӧн лоӧма ӧтувъя бухгалтерия да компьютернӧй цех.

2011-ӧд вося сора тӧлысьсянь холдингнас веськӧдлӧма Надежда Васильевна Быковская.

2012-ӧд вося косму тӧлысьсянь артмӧдӧма "«Коми» небӧг лэдзан керка", кытчӧ сідзжӧ ӧтувтісны «Войвыв кодзув» журнал.

## Ӧтуввез-листбок
2011-ӧд воын «Коми му» холдинглӧн лоӧма асшӧр ӧтуввез листбок. komimu.com ӧтуввез-листын эм торъя лист бокъяс быд петаслӧн — «Коми му» да «Йӧлӧга» газетъяслӧн, «Чушканзі» да «Би кинь» журналъяслӧн.

## Ӧшмӧсъяс
* Коми муса газет-журналъяс
* Путеводитель по журналу «Би кинь». 1986–2007 / МУК «Централизованная библиотечная система»; Сост. Н.Н. Колегова. – Сыктывкар, 2008. – 240 с.
* https://web.archive.org/web/20120118080204/http://foto11.com/komi/docs/books/bikin/
Сонинке (кыв)

**Сонинке** (*Aŋgu, Sooninkanxanne*) — тайӧ Малиын, Сенегалын, Гамбияын, Гвинеяын, Кот-д’Ивуарын, Гвинея-Бисауын да Мавританяын манде кыв. Анбур — латин.

## Сонинке анбур

## Ыстӧдъяс

* ''Ethnologue'' report on Soninke
* PanAfriL10n page on Soninke
* Soninkara.org: La langue soninké
* Collection of documents in Soninke
Волоф (кыв)

**Волоф** (*wolof*) — тайӧ Сенегалын, Гамбияын да Мавританияын атлантика-конго кыв. Анбуръяс — латин, корсюрӧ араб (волофал), важӧн гарай (аслыспӧлӧс волоф анбур).

## Волоф латин анбур

## Волоф араб анбур

## Лыдакывъяс

## Ыстӧдъяс

*Араб шрифт волоф шыпасъяскӧд
*Wolof Language Resources
*Ethnologue Site on the Wolof Language
*An Annotated Guide to Learning the Wolof Language
*Yahoo group about Wolof (in English and German)
*Wolof Online
*Wolof English Dictionary 
*A French-Wolof-French dictionary 
*Firicat.com 
*PanAfrican L10n page on Wolof
*OSAD spécialisée dans l’éducation non formelle et l’édition des ouvrages en langues nationales
*JangaWolof.wordpress.com 
*xLingua - Online-Dictionary German-Wolof/Wolof-German, 2009
1837-ӧд во

**1837 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
вӧльгым тӧлысь 1 лун — кыпыда восьтӧма Усть-Сысольскса публичнӧй лыддьысянін. Библиотекарӧн лоис А. И. Попов.
## Чужисны
## Кулісны
* урасьӧм тӧлысь 10 лун — нималана роч поэт Пушкин Александр Сергеевич (чужис 1799 во).

## Ыстӧдъяс
1836-ӧд во

**1836 во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
Лома (кыв)

**Лома** (*Löömàgòòi* [lɔːmàɡòːi], *Löghömàgòòi* [lɔɣɔmàɡòːi]) — тайӧ Либерияын да Гвинеяын манде кыв. Анбур — латин, важӧн лома слога анбур.

## Ыстӧдъяс

* Ethnologue report for Loma language
* Omniglot: Loma syllabary
1835-ӧд во

**1835 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
* урасьӧм тӧлысь 28 лун — медводдзаысь вӧлі йӧзӧдӧма «Калевала» карел-фин эпос.

## Чужисны
* лӧддза-номъя тӧлысь 6 лун — коми кыв туялысь, коми йӧзӧс югдӧдысь, вуджӧдчысь, коми гижысь, монголовед Георгий Лыткин (куліс 1907).

## Кулісны
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
1834-ӧд во

**1834 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ середасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* урасьӧм тӧлысь 8 лун — роч химик Менделеев Дмитрий Иванович (куліс 1907).
## Кулісны

## Ӧшмӧс
1833-ӧд во

**1833 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны

## Ӧшмӧс
1832-ӧд во

**1832 (Сюрс кӧкъямыссё комын кыкӧд) во** — Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* косму тӧлысь 2(14) лун — роч гижысь, этнограф, Коми му тӧдмалысь Флегонт Арсеньев (куліс 1889)

## Кулісны
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
1885-ӧд во

**1885 (Сюрс кӧкъямыссё кӧкъямысдас витӧд) во** — абу кассяна во, Григорий календар серти пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* сора тӧлысь 12 (24) лун — контрразведчик, комбриг, генерал-майор Владимир Панюков (''Коми'') (куліс  1938)

## Кулісны
## Ыстӧдъяс
1831-ӧд во

**1831 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ субӧтасянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* сора тӧлысь 14 лун — роч фольклор туялысь Гильфердинг Александр Фёдорович (куліс 1872 во).
## Кулісны

## Ӧшмӧс
Фула (кыв)

**Фула** (*Fulfulde, Pulaar, Pular'Fulaare*), сідзжӧ **фульфульде** либӧ **пулар** — тайӧ 	Мавританияын, Сенегалын, Малиын, Гвинеяын, Буркина-Фасоын, Нигерын, Нигерияын, Камерунын, Гамбияын, Чадын, Сьерра-Леонеын, Бенинын, Гвинея-Бисауын, Суданын, Шöрвыв Африкаса Республикаын, Кот-д’Ивуарын, Ганаын да Тогоын атлантика-конго кыв. Анбуръяс — латин, корсюрӧ араб, нко.

## Фула анбур

### Сенегалын, Гамбияын, Мавританияын

A a, AA aa, B b, MB mb, Ɓ ɓ, C c, D d, ND nd, Ɗ ɗ, E e, EE ee, F f, G g, NG ng, H h, I i, II ii, J j, NJ nj, K k, L l, M m, N n, Ŋ ŋ, Ñ ñ, O o, OO oo, P p, R r, S s, T t, U u, UU uu, W w, X x, Y y, Ƴ ƴ

### Гвинеяын

A a, B b, Ɓ ɓ, NB nb, D d, Ɗ ɗ, E e, F f, G g, Ɠ ɠ, NG ng, H h, I i, J j, NJ nj, K k, L l, M m, N n, Ɲ ɲ, Ŋ ŋ, O o, P p, R r, S s, T t, C c, U u, W w, Y y, Ƴ ƴ

### Гвинея-Бисауын, Сьерра-Леонеын, Либерияын

A a, B b, Ɓ ɓ, C c, D d, Ɗ ɗ, E e, F f, G g, H h, I i, J j, K k, L l, M m, MB mb, N n, ND nd, NG ng, NJ nj, Ŋ ŋ, Ñ ñ, O o, P p, R r, S s, T t, U u, W w, Y y, Ƴ ƴ, '

### Малиын, Буркина-Фасоын

A a, AA aa, B b, MB mb, Ɓ ɓ, C c, D d, ND nd, Ɗ ɗ, E e, EE ee, F f, G g, NG ng, H h, I i, II ii, J j, NJ nj, K k, L l, M m, N n, Ŋ ŋ, Ɲ ɲ, O o, OO oo, P p, R r, S s, T t, U u, UU uu, W w, X x, Y y, Ƴ ƴ

### Нигерын, Нигерияын, Камерунын, Чадын

A a, AA aa, B b, MB mb, Ɓ ɓ, C c, D d, ND nd, Ɗ ɗ, E e, EE ee, F f, G g, NG ng, H h, I i, II ii, J j, NJ nj, K k, L l, M m, N n, Ŋ ŋ, NY ny, O o, OO oo, P p, R r, S s, T t, U u, UU uu, W w, X x, Y y, Ƴ ƴ

## Ыстӧдъяс

* http://www.webpulaaku.net/
* http://www.webfuuta.net/
* PanAfrLoc/Fula PanAfrican L10n page on Fula
* https://web.archive.org/web/20120401043037/http://www.pulaar.org/
* https://web.archive.org/web/20120508153843/http://www.timtimol.org/
* https://web.archive.org/web/20120310125847/http://www.tabitalpulaaku-international.org/
* Fulfulde Language Family Report (SIL) 
* Miɗo Waawi Pular! Learner's guide to Pular (Fuuta Jallon) 
* https://web.archive.org/web/20210309124604/http://www.yaakaare.com/
* http://www.pulaagu.com
* http://www.jamtan.com
* https://web.archive.org/web/20090416080123/http://www.peeral.com/
* Ethnologue entry for Fula
* FULA (Fulfulde, Pulaar, Fulani, Peul) Language Page 
* Oogirde Malal
* USA Foreign Service Institute Fula basic course
Коми гижысьяс анбур серти

**Коми гижысьяс анбур серти** — кык лыддьӧг, кытчӧ алфавит серти нимъяссӧ тэчӧма коми йӧзлысь, кодъяс пуктісны да пуктӧны пай коми литератураӧ да журналистикаӧ.

Медводзза лыддьӧгас Коми Республикаса коми гижысьяс, мӧдас Перым Коми кытшса коми гижысьяс.

## Коми Республикаса коми гижысьяс
Коми Республикаса гижысьяс гижӧны комиӧн.

## Перым коми гижысьяс
Перым комиӧн гижӧны Перым Коми кытшса комияс. 

## Ӧшмӧсъяс
* Мартынов В. И. *Литераторы земли Коми: биобиблиограф. словарь справочник*. – Сыктывкар: Эскӧм, 2000.
**Писатели Коми: биобиблиогр.словарь* / Науч.ред. В.Н. Демин; Нац. Б-ка Респ. Коми, Коми науч. центр УрО РАН, Лит.-мемориал. музей И.Куратова. – Сыктывкар: [б. и.], 1996. Т.I : А-Л. - 374 с.: портр.
**Писатели Коми: биобиблиограф. словарь*: Т. 2. М-Я. – Сыктывкар, 2001.
**Писатели Коми АССР*. – Сыктывкар, 1970.

## Ыстӧдъяс
1829-ӧд во

**1829 во** – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
* урасьӧм тӧлысь 11 лун — роч гижысь да дипломат Грибоедов Александр Сергеевич (чужис 1795 во).

## Ӧшмӧс
1828-ӧд во

**1828 во** – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ воторниксянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* лӧддза-номъя тӧлысь 16 лун — роч фольклор туялысь Бессонов Пётр Алексеевич (куліс 1898 во).
* кӧч тӧлысь 9 лун — роч гижысь, граф Толстой Лев Николаевич (куліс 1910).

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1827-ӧд во

**1827 во** – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
* Турку кар (Финляндия) ставнас сотчӧ, выльысь кыпӧдӧны керкаяс.
## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
1826-ӧд во

**1826 во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ вежалунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* тӧвшӧр тӧлысь 27 лун — роч гижысь Салтыков-Щедрин Михаил Евграфович (куліс 1899 во).
* сора тӧлысь 23 лун — роч йӧзкостса мойдъяс чукӧртысь Афанасьев Александр Николаевич (куліс 1871 во).

## Кулісны
## Ӧшмӧс
1824-ӧд во

**1824 во** – Григорий календар серти кассяна во, пансьӧ четвергсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
Акан (кыв)

**Акан** (*Twi* [tɕɥi], *Fante*), сідзжӧ **тви**, **чви** либӧ **фанте** — тайӧ Кот-д’Ивуарын да Ганаын атлантика-конго кыв. Анбур — латин.

## Акан анбур

Aa Bb Dd Ee Ɛɛ Ff Gg Hh Ii Kk Ll Mm Nn Oo Ɔɔ Pp Rr Ss Tt Uu Ww Yy

## Ыстӧдъяс

* Entry for Akan at Rosetta Project
* Akan Language Resources
* Journal of West African Languages: Akan
* Kasahorow Akan Dictionary
* Twi Word of the Day and Articles
* Twi Language Resources
* Twi Poem
* Watch Twi Music Videos
* Prayer in Twi used by Ghanaians of the Baha'i Faith
* USA Foreign Service Institute Twi basic course
1830-ӧд во

**1830-ӧд (Сюрс кӧкъямыссё комынӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ пекничасянь.

## Лоӧмторъяс
* Усть-Сысольскын воссис медводдза пошта контора.
* Лӧддза-номъя тӧлысь 11-ӧд лун — Колва ю вомӧ босьтчӧмаӧсь лэптыны Николай Чудотворечлы пу вичко, мед пыртны сэні яранъясӧс. Вичкосӧ вежӧдӧма 1831-ӧд вося косму тӧлысь 24-ӧд лунӧ.

## Чужисны
## Кулісны
## Ӧшмӧс
## Ыстӧдъяс
1821-ӧд во

**1821-ӧд во** – Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ выльлунсянь.

## Лоӧмторъяс
## Чужисны
* вӧльгым тӧлысь 1-ӧд лун — кыв да асму туялысь Михаил Истомин (куліс 1862)

## Кулісны
## Ӧшмӧс
Эве (кыв)

**Эве** (*Ɛ̀ʋɛ̀gbè*, [èβeɡ͡be]) — тайӧ Ганаын, Тогоын да Бенинын атлантика-конго кыв. Анбур — латин.

## Эве анбур

## Ыстӧдъяс

* Basic Ewe for foreign students 
* Ewe Basic Course 
* Ethnologue report for Ewe
* The Ewe language 
* Ewe alphabet and pronunciation
* Free virtual keyboard for Ewe language 
* https://web.archive.org/web/20060318005230/http://archive.phonetics.ucla.edu/Language/EWE/EWE.html 
* kasahorow Gbe(Ewe) Dictionary
* PanAfriL10n page
* Ewe IPA
* Ewe online grammar
Фон (кыв)

**Фон** (*Fon gbè*, [fɔ̃̄ɡ͡bè]) — тайӧ Тогоын да Бенинын атлантика-конго кыв. Анбур — латин.

## Фон анбур

## Пример

:GBETA GBƐ Ɔ BI TƆN EE ƉƆ XÓ DÓ ACƐ E GBƐTƆ ƉÓ KPODO SISI E ƉO NA ƉÓ N'I LƐ KPO WU E WEXWLE
:Ee nyi ɖɔ hɛnnu ɖokpo mɛ ɔ, mɛ ɖokpoɖokpo ka do susu tɔn, bɔ acɛ ɖokpo ɔ wɛ mɛbi ɖo bo e ma sixu kan fɛn kpon é ɖi mɛɖesusi jijɛ, hwɛjijɔzinzan, kpodo fifa ni tiin nu wɛkɛ ɔ bi e ɔ

## Ыстӧдъяс

* Map of Fon (Fongbe) language from the LL-Map Project
* Information on Fon language from the MultiTree Project
* Ethnologue report for Fon
* Fon is Fun!
* A Facebook application to use and learn the Fon language, developed by Jolome.com
* The first blog totally in Fongbe. An access to a Fongbe forum is given
* Journal of West African Languages: Articles on Fon
Комиын СССР-са геройяс

**Комиын СССР-са геройяс** – лыддьӧг, кытчӧ пыртӧма Коми муын чужӧм, Коми АССР-са военкоматъясӧн босьтӧм да Айму вӧсна Ыджыд тыш бӧрын Коми Республикаö дыр кежлӧ олӧм могысь локтӧм СССР-са Геройяс – Айму вӧсна Ыджыд тыш вылӧ ветлысьяс.

СССР-са Герой почёт звание вӧлі сетӧма пӧшти 12700 мортлы. 
Коми муӧ бӧр воис гортас ловйӧн СССР-са 14 герой. 28-сьыс 14 мортыс – чужлісны Коми муын.
Фронтӧвӧй специальносьт серти Герой пиын: 13 стрелок, 4 артиллерист, 4 лётчик, 3 сапёр, 2 разведчик, 1 саридзса пехотинеч и 1 снайпер.

## Видзӧдӧй сідзжӧ
* Комиын Слава ордена тыр кавалеръяс

## Ӧшмӧсъяс
* «Герои страны» проект
* История Коми с древнейших времён до конца XX века. – Сыктывкар: Коми небӧг лэдзанін, 2004. – Т. 2.
Комиын шылад тэчысьяс

**Комиын шылад тэчысьяс** – Коми муын чужӧм да Коми Республикаын олысь шылад лӧсьӧдысьяслӧн лыддьӧг.

## Видзӧдӧй сідзжӧ
* Коми Республикаса шылад тэчысьяслӧн котыр
Комиын Слава ордена тыр кавалеръяс

**Комиын Слава ордена тыр кавалеръяс** – лыддьӧг, кытчö пыртöма Коми муын чужöм, Коми АССР-са военкоматъясöн босьтöм да Айму вӧсна Ыджыд тыш бöрын Коми Республикаö дыр кежлö олöм могысь локтöм Слава ордена тыр кавалеръяс – Айму вӧсна Ыджыд тыш вылӧ ветлысьяс.

СССР-ын Слава ордена тыр кавалер ним вöлi сетöма 2630 сайö мортлы. Коми Республикаын Слава ордена 12 тыр кавалер. На пиысь 8 мортыс чужисны Коми муын:

## Видзӧдӧй сідзжӧ
* Комиын СССР-са геройяс

## Ӧшмӧсъяс
* «Герои страны» проект
* История Коми с древнейших времён до конца XX века. – Сыктывкар: Коми небöг лэдзанiн, 2004. – Т. 2.