Ужгаса подув школа

**Ужгаса подув школа** — Койгорт районын муниципалитетувса велӧданін, уджалӧ Ужга сиктын.

## Статус
Устав серти Ужгаса школа лоӧ муниципалитетувса велӧданінӧн да шусьӧ «Ужга сиктса быдторйӧ велӧдан подув школа».

Котыртысьӧн лоӧ Койгорт районса йӧзӧс велӧдӧмӧн веськӧдланін.

Аккредитация помасьӧ 2015 вося лӧддза-номъя тӧлысь 15-ӧд лунӧ.

## Велӧдан-велӧдчан процесс

Медводдза классаяс да дзоляджыкъяс волӧны школаас вежоннас витысь,  мукӧдыслӧн квайт лунъя вежон.

Велӧдчӧны ӧти сменаӧ 9.00 чассянь, выльлунӧ 8.45 овлӧ линейка. Урокыс 45 минут, костъяс 10 минутӧн (1-дза да 4-ӧд урок бӧрын ыджыд костъяс — 20 минутӧн).

Пажын бӧрын овлӧны торъя консультацияяс, кружок-секция, мукӧд нуӧданторъяс, челядь вӧчӧны ассьыныс быдсикас удж. 

Велӧдӧны Ужгаса школаын роч кыв вылын.

Челядьыс велӧдчӧны школаӧ волӧмӧн (очнӧя).
        
## Структура
Школаын лыддьысьӧ 9 класс: нёльыс ичӧт школасаӧсь, витыс подув школасаӧсь). Тані жӧ челядь сад.

Жыръяс: роч кыв вежӧс, математика вежӧс, франсуз кыв вежӧс, физика вежӧс, технология вежӧс, библиотека, медиатека, ас му музей, интернет вежӧс, спорт зал да ворсан эрд, медкабинет, сёянін, ичӧт челядьлы ворсанін.

## Велӧдысьяс
Школаса директор - Новикова Галина Евгеньевна.

Велӧдысьяс:

***Герлах** Ольга Александровна — ичӧт класса велӧдысь
***Коваль** Татьяна Николаевна — биологияӧ велӧдысь
***Кондратьева** Ида Александровна — роч кыв да литература велӧдысь да школаса завуч
***Кострикова** Валентина Витальевна — физика, химия, информатикаӧ велӧдысь
***Мокрова** Валентина Павловна — технологияӧ велӧдысь
***Новикова** Галина Евгеньевна — историяӧ да йӧзкост олӧмӧ велӧдысь да школаса директор
***Политова** Татьяна Александровна — франсуз кыв велӧдысь
***Политова** Татьяна Николаевна — математикаӧ велӧдысь
***Прокопьев** Владимир Германович — шыладӧ велӧдысь
***[[Шарапова]]** Валентина Валерьевна — коми кыв велӧдысь

## Велӧдчысьяс
Ӧні школаын 16 велӧдчысь да 11 дзоля.

Торъя классъяс серти серпасыс татшӧм (2014 вося косму тӧлысьын):

Дзоляяссӧ видзӧны-быдтӧны ӧтчукӧрын.

## Асвеськӧдлӧм

*Педагог котыр
*Школаса котыр
*Велӧдчысьяслӧн асвеськӧдлан котыр
*Став уджалысьлӧн чукӧртчылӧм

## Школалӧн история
1887-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 27-ӧд лунӧ Ужга сиктын Александрияса Опонасей вичко бердын кутіс уджавны вичкобердса школа. Велӧдісны сэні сӧмын 3-4 во. Крестьяна челядьлы нуӧдісны Ен кыв, лыддьысьӧм, артасьӧм да гижӧм.

Ужгаын велӧдысьнас дыр вӧліс вичкоса Е. Володин. Сылӧн челядьыс, Михаил да Нина, сідзжӧ мунӧмаӧсь бать кок туйӧдыс.

ХIХ нэм заводитчигӧн Ен кыв да сьылан урок нуӧдіс поплӧн пиыс Тебеньков Николай Дмитриевич. Сылы зэв ёна кажитчӧма велӧдны челядьӧс.

### 1920-30-ӧд вояс

1928-ӧд воӧ локтіс Ужгаӧ 18 арӧса выль велӧдысь — Кочев Степан Алексеевич. Том учитель зэв ӧдйӧ велаліс челядь дорӧ, а найӧ радпырысь котралісны школаӧ.

1930-ӧд воясӧ сиктын олӧмыс лои сьӧкыд. Став велӧдысьӧс кутісны дзескӧдны. Математика велӧдысь Данилов Евгений Ивановичӧс арестуйтісны, а сэсся и лыйлісны.

### 1940-ӧд вояс
Война дырйи став мужичӧйӧс нуисны, сиктын колисны сӧмын нывбабаяс да челядь. Урокъяс бӧрын зонкаяс да нывкаяс уджалісны колхозын, медым отсавны мамъяслы вӧчны унджык трудодень. Сиктӧ кольӧм велӧдысь-велӧдчысьяслӧн став выныс муніс фронтлы отсасьӧм вылӧ. Ярокова Людмила Павловна пуктіс уна вын, медым унджык челядь помалісны школа да мунісны водзӧ велӧдчыны. Сэки тетрадьясыд эз вӧвны, гижлісны важ журналъяс, газетъяс да небӧгъяс вылын.

1945-ӧд воӧдз Ужгаын вӧлі сӧмын начальнӧй школа, а 1946-ӧд воӧ восьтісны **[[Ыбпом (Койгорт район)|Ыбпомса]] семилетньӧй школа**. Директорӧн лоис роч кыв да математика велӧдысь Карманова Анна Афанасьевна. Ыбпомса грездын велӧдчисны кулаклысь мырддьӧм керкаын.

Война бӧрын школа паныдасис быдсяма мытшӧдыскӧд: абу тырмӧмаӧсь велӧдысьяс, велӧдчан жыръяс, оборудованньӧ. Нянь пӧжалісны бобӧняньысь, содтылісны сэтчӧ нӧшта кос картупель да пилипызь.

Карманова А.А. бӧрын директорӧн индісны Шучалина Екатерина Григорьевнаӧс.
Том нылӧн веськаліс Ужгаӧ Данилова Лина Михайловна. Челядьлы зэв ёна кажитчис мелі ань. Окотапырысь велӧдісны став предметсӧ.

### 1950-öд вояс
1950-öд воын локтіс педагогическӧй институт помалӧм бӧрын Карманова Лина Николаевна да заводитіс велӧдны биология да химия, ас кадӧ юрнуӧдіс и школаӧн, и сиктса сӧветӧн.

1952-ӧд воӧ ыстісны миян муясӧ Политова Мария Михайловнаӧс.

Велӧдчанінын олӧм вӧлі зэв гажа. Быд перемена вылын челядь ворсісны да йӧктісны. Нывкаяс да зонкаяс не сӧмын гажӧдчисны, но и уджалісны. Быд классын вӧлі пач. Сӧмын воас тулыс, велӧдчысьяс ӧтлаын велӧдысьяскӧд ветлісны вӧрӧ да пӧперешнӧй пилаӧн пӧрӧдісны пуяс, дасьтісны пес.

### 1960-ӧд вояс

1960-ӧд воын вӧлі восьтӧма Погост грездын восьмилетньӧй школа. И велӧдчанін кутіс шусьыны «**Ужгаса восьмилетньӧй школа**».

1966 воӧ директорӧн лоис Данилова Евдокия Степановна (1960—1967). Бӧрынджык сійӧ лоис Койгортса РОНО-ын заведующӧйӧн.

Школаын эз тырмыны велӧдчан жыръяс, да ичӧт классъяс велӧдчисны поп керкаын. Зэв ёна вӧлі колӧ выль керка школа вылӧ.

### 1970-ӧд вояс

1970-ӧд воясын тӧдӧмлунъяс босьтісны кыксё сайӧ морт Ужгаысь, Сьӧдтыдорысь, Лопъюысь. Локтӧм челядь овлісны асшӧр керкаясын.

1975-ӧд воын кыпӧдісны выль ыджыд школа, да ӧшым тӧлысьӧ Ужгаса велӧдчанін восьтіс ассьыс ӧдзӧсъяссӧ.

1978 воӧ директорӧн индісны Саженинӧс А.И. Сійӧ пуктіс зэв ыджыд пай школа сӧвмӧдӧмӧ. Сідз, сы дырйи воссис теплича, радиоузел, а школа бердын лэптісны школьнӧй сад.

1978-1986-ӧд воясӧ директорӧн вӧлі Югова Раиса Александровна.

### 1980-ӧд вояссянь

1980-ӧд вося ӧшым тӧлысь 15-ӧд лунӧ №232 тшӧктӧм серти Ужгаса школалы сетӧма Данилов Алексей Дмитриевич ним — Айму вӧсна Ыджыд тыш дырся Сӧветскӧй Союзса Герой.

Велӧдысьяс да велӧдчысьяс став сьӧлӧмсӧ сиисны радейтана велӧдчаніныслы. Школа пырӧдчис быдсяма творческӧй конкурсъясӧ, олимпиадаясӧ, и та понда 1981—1982-ӧд воын Йӧзӧс велӧдан министерство сетіс Вуджан Гӧрд Дӧрапас.

1986—1988-ӧд воясын директорӧн вӧліс Кондратьева Ида Александровна. Талун сійӧ завуч.

1988-ӧд восянь школаын директоралӧ Новикова Галина Евгеньевна. Сылӧн юрнуӧдӧм улын 2008-ӧд, 2010-ӧд воясын велӧдчанін вермис общеобразовательнӧй школаяс пӧвстын районнӧй конкурсын, кӧні пыртӧны инновационнӧй программаяс, да шедӧдіс ветымын сюрс шайт.

## Ужга школа нимӧдысьяс

## Ӧшмӧсъяс
*Ужга школалӧн сайт
*Шарапова Валентина Валерьевналӧн гижӧд