open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Микмак (кыв)

**Микмак** (*Míkmawísimk, Míkmwei, Lnuismk*) — Канадаын (Выль Шотландия, Нью-Брансуик, Квебек да Ньюфаундленд провинцияясын) да АӦШын (Мэн да Массачусетс штатъясын) алгонкин кыв. Анбур — латин, важӧн микмак иероглифъяс.

## Микмак анбур

## Лыдакывъяс

:1 - newt
:2 - ta'pu
:3 - si'st
:4 - ne'w
:5 - na'n
:6 - as'gom
:7 - lluigneg
:8 - ugumuljin
:9 - pesgunateg
:10 - ne'wtisga'q

## Пример

Msit mimajulnu'k weskwijinu'ltijik alsumsultijik aqq newte' tett wkpimte'tmut aqq koqwajo'taqnn wejkul'aqmititl.

## Ыстӧдъяс

* Mi'kmaq Online Talking Dictionary
* Internet Archive of "Míkmaq Language"
* Native Languages page on Míkmaq
* Chris Harvey's page on Míkmawísimk (Languagegeek)
* How to count in Mi’kmaq
* OLAC resources in and about the Mi'kmaq language
Тлингит (кыв)

**Тлингит кыв** (*Lingít* /ɬɪŋkɪ́tʰ/), водзджык **колош кыв**  — АӦШын (Аляска да Вашингтон штатъясын) да Канадаын (Британияса Колумбия да Юкон провинцияясын) кыв. Анбур — латин, важӧн кирилл.

## Тлингит анбур

:

## Лыдакывъяс

:0 - tléil
:1 - tléix'
:2 - déix̱
:3 - nás'k
:4 - daax'oon
:5 - keijín
:6 - tleidooshú
:7 - dax̱adooshú
:8 - nas'gadooshú
:9 - gooshúḵ
:10 - jinkaat

## Ыстӧдъяс

* Lingít Yoo X̲'atángi: The Tlingit Language
* Tlingit Teaching and Learning Aids
** Tlingit Noun Dictionary
** Tlingit Verb Dictionary (unfinished)
** Tongass Text
* Alaskan Orthodox Christian texts (Tlingit)
* The Russian Church and Native Alaskan Cultures: Preserving Native Languages
* Yukon Native Language Centre
* Talking about Beliefs: The Alaskan Tlingit language today
* Tlingit basic lexicon at the Global Lexicostatistical Database
* Anash Interactive
Хопи (кыв)

**Хопи** (*Hopilàvayi*) — АӦШын (Аризона штатын) кыв. Анбур — латин.

## Хопи анбур

a /ɔ/, e /ɛ/, i /ɪ/, o /o/, u /ɨ/, ö /ø/, aa /ɔː/, ee /ɛː/, ii /ɪː/, oo /oː/, uu /ɨː/, öö /øː/, ’ /ʔ/, h /h/, k /k/, ky /kʲ/, kw /kʷ/, l /l/, m /m/, n /n/, ng /ŋ/, ngw /ŋʷ/, ngy /ŋʲ/, p /p/, q /q/, qw /qʷ/, r /ʒ/, s /s/, t /t/, ts /ts/, v /β/, w /w/, y /j/

Усьӧм тон пасйӧны грависӧн `: *tsiròot* — лэбачъяс.

## Лыдакывъяс

:1 - suukya’
:2 - lööyöm
:3 - pàayom
:4 - naalöyöm
:5 - tsivot
:6 - navay
:7 - tsange’
:8 - nanalt
:9 - pevt
:10 - pakwt

## Ыстӧдъяс

* Hopi Swadesh list of basic vocabulary words
* Hopi: Survey of an Uto-Aztecan Language
* Hopi ''-na''
* Lessons in the Hopi language by the University of Arizona Press (free downloadable PDF)
* How to count in Hopi
Тӧвся Паралимпиада ворсӧмъяс (2010)

**Тӧвся Паралимпиада ворсӧмъяс (2010)** (Официальнӧй ним — X тӧвся Паралимпиада ворсӧмъяс) мунісны Канадаын Ванкувер да Уистлер каръясын (Британияса Колумбия провинцияын) 2010 вося рака тӧлысь 12-ӧд лунсянь рака тӧлысь 21-ӧд лунӧдз. Ворсӧмъяссӧ восьтісны «Би-Би-Плэйс» стадионын (Ванкувер). Канада мӧдысь нин нуӧдіс Паралимпиада ворсӧмъяссӧ. Медводдзаысьсӧ — 1976 воын нуӧдіс Гожся Паралимпиада ворсӧмъяс Торонтоын.

## Паралимпиадалӧн би
## Медальяс юклӧм

## Комиысь спортсменъяс
Мария Иовлева

## Ӧшмӧсъяс
* Паралимпийские зимние игры 2014 в Сочи

## Ыстӧдъяс
Артеев Пик Герасимович

**Артеев Пик Герасимович** (1937—1987) — коми гижысь, кӧр видзысь да спортсмен.

## Олан туй
Пик Артеев чужис Ыджыд тундраын 1937 вося вӧльгым тӧлысь 27-ӧд лунӧ. Нимсӧ пуктісны нималана немеч-антифашист Вильгельм Пик серти. Тундраын Пик оліс сизим арӧсӧдз, внтліс кӧр дорын бать-мамыскӧд. Нӧвикбӧжса школаын велӧдчис 7 во, сэсся помаліс Усвавомса шӧр школа.

Школа бӧрын уджаліс вӧркутаса шахтаын. Служитіс армиаын (танк войскаясын ГДР-ын). Армиа бӧрын помаліс Наръян-Марса зооветеринарнӧй техникум, босьтчис веськӧдлыны  кӧр видзысьяслӧн бригадаӧн Нӧвикбӧжын. Сёрӧнджык лоис «Усть-Усинский» совхозын кӧр видзысь юкӧнлӧн веськӧдлысьӧн.

Сійӧ пӧшти петавтӧг оліс тундран кӧр дорын, оліс чумын. Сьӧкыд удж вылӧ видзӧдтӧг удитіс гижны, радейтіс вӧравны да чери кыйны. Та кындзи, сылӧн вӧлі нӧшта ӧти гежӧд хобби — сьӧкыд атлетика. Гира лэпталӧмын Пик Артеев лои Коми АССР-са чемпионӧн.

Куліс 1987 воын.
 
## Гижан удж
Медводдза висьтъяссӧ Пик Артеев йӧзӧдіс «Усинская новь» газетын 1978 воын. Сылысь гижан сямсӧ казяліс журналист Рейнгольд Бихерт, коді вӧлі тайӧ газетса редакторнас. Та бӧрын авторӧс корисны Сыктывкарӧ том прозаикъяслӧн семинар вылӧ. Комиӧдӧдм гижӧдъяссӧ йӧзӧдлісны «Войвыв кодзув» журналын. Гижис и комиӧн, и рочӧн.

Медводдза небӧгыс петіс кулӧм бӧрас нин Р. Бихерт водзмӧстчӧмӧн, коді мӧвпаліс та йылысь Пик Артеевлӧн кулан восяньыс нин. «Была бы вторая жизнь..» небӧгӧ (2008) пыртӧма 21 йӧзӧдӧм да йӧзӧдтӧм висьт да очерк.

Пик Артеевӧс шуӧны медбур кӧр видзысьӧн гижысьяс пӧвстын да медбур гижысьӧн кӧр видзысьяс пӧвстын.

## Небӧг да гижӧдъяс
* Мадук: висьт // «Войвыв кодзув», 1980. — 11 №. — Л.б. 37—40.
* Тулыс. Жебиник югӧр: висьтъяс // «Войвыв кодзув», 1985. — 3 №. — Л.б. 21—25.
* Рӧдвуж. Вунлытӧм шог: висьтъяс // «Войвыв кодзув», 1986. — 3 №. — Л.б. 30—32.
* Кельчи князь: висьт // «Войвыв кодзув», 1986. — 8 №. — Л.б. 36—37.
* Кӧдзыд войӧ: висьтъяс // «Войвыв кодзув», 1986. — 10 №. — Л.б. 54—57.
* Чукля трӧпаяс: очерк // «Войвыв кодзув», 1988. — 4 №. — Л.б. 45—48.
* Мӧвпыс пальӧдіс. Карьерын: висьтъяс // «Войвыв кодзув», 2005. — 11 №. — Л.б. 46—52.
* Хале — ты: повесьт // «Войвыв кодзув», 2006. — 2 №. — Л.б. 8—24.
* Кык висьт // «Войвыв кодзув», 2007. — 12 №. — Л.б. 48—51.
* Была бы вторая жизнь...: Сборник рассказов и очерков / Сост. Р. Бихерт. Сыктывкар, 2007. — 184 с. (тираж — 1000 экз)

## Паметь
* «Изьватас» ӧтмунӧмлӧн водзмӧстчӧмӧн 2012 во Изьва районын шуӧма гижысь П.А. Артеевлӧн воӧн.

## Ӧшмӧсъяс
* ''Кузнецова Т.Л.'' Тундра йылысь сьӧлӧм сёрни // «Войвыв кодзув», 2002. — 6 №. — Л.б. 76—80.
* ''Кузнецова Т.Л.'' Тундра йылысь сьӧлӧм сёрни [Пик Артеевлӧн гижӧдъяс йылысь пасйӧдъяс]// Литература сӧвман туйяс: гижысь да кад. — Сыктывкар, 2003. — Л.б. 119—124.
* *Бихерт Р.* «Вӧлі кӧ кык олӧ ...» // «Войвыв кодзув», 2005. — Л.б. 41—45.
* *Артеев А.* Писатель и оленевод (Первая книга Пика Артеева вышла посмертно) // Молодёжь Севера, 2008. 28 августа. № 35.

## Ыстӧдъяс
Чоктав кыв

**Чоктав кыв** (*Chahta*) — АӦШын (Оклахома, Миссисипи, Луизиана да Теннесси штатъясын) кыв. Анбур — латин.

## Чоктав анбур

### «Важ анбур» ([[1800-ӧд вояс]])

### Байингтон / Суонтон анбур ([[1909]])

### Ӧнія анбур

## Лыдакывъяс

* 1: *achoffa*
* 2: *toklo
* 3: *tochchína*
* 4: *oshta*
* 5: *talhlhapi*
* 6: *hannali*
* 7: *otoklo*
* 8: *otochchina*
* 9: *chakkali*
* 10: *pokkoli*
* 11: *awahachoffa*
* 12: *awahtoklo*
* 13: *awahtochchina*
* 14: *awahoshta*
* 15: *awahtalhlhapi*
* 16: *awahhannali*
* 17: *awahotoklo*
* 18: *awahuntochchina*
* 19: *abichakkali*
* 20: *pokkoli toklo*

== Пример ==

Hattak yuka keyu hokʊtto yakohmit itibachʊfat hieli kʊt, nan isht imaiʊlhpiesa atokmʊt itilawashke; yohmi ha hattak nana hohkia, keyukmʊt kanohmi hohkia okla moma nana isht aim aiʊlhpiesa, micha isht aimaiʊlhtoba he aima ka kanohmi bano hosh isht ik imaiʊlhpieso kashke. Amba moma kʊt nana isht imachukma chi ho tuksʊli hokmakashke.
*(Atikel I, Aiʊlhepiesa Makosh Ʊlhpisa)'' 

## Ыстӧдъяс

* Mississippi Band of Choctaw Indians
* Choctaw Nation of Oklahoma
* Choctaw
* Самоучитель чоктавского языка (на английском языке)
Ильмаре

**Ильмаре** — тайӧ Вардалӧн спутник. Сылӧн радиус — 188 км. Вардаӧдз шӧр кост 4200 км. Варда восьтіс Америкаса астроном Кейт С. Нолл 2009 воӧ.

## Видзӧдӧй тшӧтш

Ильмари (астероид)
Ануфриева Альбина Зиновьевна

**Ануфриева Альбина Зиновьевна** (1940—1996) — коми гижысь.

## Олан туй
Альбина Ануфриева чужис 1940 вося рака тӧлысь 22-ӧд лунӧ Коми АССР-ысь Уква районса Косьясдор грездын (ӧні Сосногорск районын). Челядьдырыс колис Изьва районса Гам грездын, батьыслӧн чужанінын.1967 воын помаліс Дудинкаын зооветеринарнӧй техникум, лои бухгалтер-экономистӧн.

1960—1970 воясӧ некымын во уджаліс Арктикаын войвывса діяс вылын, кӧні и босьтчис гижны. 1977 воын локтіс Сыктывкарӧ, пырис уджавны медицина училишӧӧ.
 
Куліс 1996 вося урасьӧм тӧлысь 23-ӧд лунӧ Сыктывкарын.

## Гижан удж
Изьва районса Гамса школаын велӧдчигӧн на йӧзӧдчӧма «Пионерская правда» газетын. Альбина Ануфриевна водзӧ гижӧма Арктикаын уджалігӧн. Выльысь кутӧма гижны Сыктывкарӧ вуджӧм бӧрын. Висьт да повесьтъясыс петавлісны «Войвыв кодзув» журналын 1960-1980-ӧд воясӧ. Гижӧдъяссӧ торъя небӧгӧн «Майбыр» ним улын йӧзӧдӧма 1989 воын. 
  
Сылӧн прозаын петкӧдлӧма нывбабалӧн олӧм, шуд корсьӧм. Сылӧн петавлісны «Марина» да «Майбыр» повесьтъяс. Повесьт да висьтъясын А.З. Ануфриева кужӧмӧн серпасалӧ бур геройясӧс: йӧзӧс бурдӧдысь Тандзе Маръя, чужанін дорйысь салдат Пётр Ермолин («Гым водзвылын» письмӧясысь), Настя ныв («Полярнӧй кӧч» висьтысь), Анна Филипповна Рочева («Майбыр» повесьтысь), бурдӧдчанінса гижӧдъясысь йӧз. Лёк геройяс сылӧн век кӧнкӧ ылын, сайын, на йылысь уна абу гижӧма.

## Небӧг
* Майбыр: Повестьяс. Висьтъяс. Салдатлӧн письмӧяс. —  Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1989. — 139 л.б.

## Ӧшмӧсъяс
* FU-lab сайтын А.З. Ануфриева йылысь
* Изьва районса история-краеведение музей сайтын А.З. Ануфриевалӧн олантуй

## Ыстӧдъяс
Афанасьев Евгений Степанович

**Афанасьев Евгений Степанович** (1942—1998) — коми журналист, гижысь-сатирик.

## Олан туй
Евгений Афанасьев чужӧма Коми АССР-ын Удора районса Кослан сиктын 1942-ӧд вося йирым тӧлысь 16-ӧд лунӧ. Челядь дырйиыс кольӧма Мудздін грездын. 1957-ӧд воын помалӧма Пыисдін сиктын 7 вося школа, 1960-ӧд воын — Косланын шӧр школа.

Армияын служитӧм бӧрын вӧлӧма физкультура велӧдысьӧн Пыисдінса 8 вося школаын. Сэсся 8 во уджалӧма вӧр лэдзысьӧн. 1976-ӧд восянь Е.С. Афанасьев — Удора районса «Выль туйӧд» газетса фотокорреспондент. Тшӧкыда ветлывлӧма сиктъясті гижысь корреспонденттӧг, та вӧсна сы пыдди гижлывлӧма ачыс.

Вӧлӧма «Югыд туй» газетын спецкорӧн.

Кулӧма 1998-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 21-ӧд лунӧ.

## Гижан удж
Евгений Степанович — гижысь-сатирик. Медводз кутіс гижны шмонитана висьтъяс, а сэсся челядьлы. 
1977-ӧд воын «Войвыв кодзув» журналын петӧма сылӧн медводдза «Помтӧм сёрни» висьт. Сэксянь тайӧ журналас петӧма кызь сайӧ висьт да кык повесьт.

Йӧзӧдлӧма гижӧдъяссӧ «Выль туйӧд» да «Югыд туй» газетъясын, «Войвыв кодзув», «Чушканзi», «Би кинь» да «Арт» журналъясын.

Сылӧн петавлісны «Кытшъяс», «Пурзьӧмын ар пом»,  «Вежласяна поводдя» небӧгъяс.

## Небӧгъяс
* Кытшъяс: шмонитана висьтъяс. — Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1988. — 72 лб.
* Пурзьӧмын ар пом: повесьт, висьтъяс. — Сыктывкар: Коми книжнӧй издательство, 1994. — 104 лб.
* Вежласяна поводдя: висьтъяс, повесьтъяс. — Сыктывкар: Арт, 2007. — 270 лб.

## Ӧшмӧсъяс
* Кослан шӧр школа сайтын Е.С. Афанасьевлӧн олантуй

## Ыстӧдъяс
Афар кыв

**Афар кыв** (*Qafár af*) — тайӧ Эфиопияын, Джибутиын да Эритреяын кушит кыв. Анбуръяс — латин (*Qafar Feera*), Эфиопияын эфиоп (фидель), мукӧддырйи араб.

## Афар анбур

Aa, Bb, Tt, Ss, Ee, Cc, Kk, Xx, Ii, Dd, Qq, Rr, Ff, Gg, Oo, Ll, Mm, Nn, Uu, Ww, Hh, Yy

## Морта нимвежтасъяс

## Лыдакывъяс

:0 - foyya
:1 - iniki
:2 - lammaya
:3 - sidocu
:4 - fereyi
:5 - konoyu
:6 - laheyi
:7 -  malciini
:8 - bacaara
:9 - sagaala
:10 - tabana
:11 - taban kee ti
:12 - taban kee lammaya
:20 - labatana
:30 -  soddomu
:40 - morotomu
:50 -  kontomu
:60 - lactama
:70 - malcina-tabana
:80 - bacra-tabana
:90 - sagla-tabana
:100 - boolu
:200 - lamma-boolu
:1000 - alfi (kuun)
:2000 - lamma-alfi
:1000000 - malyuun

## Пример

Addunya takkeemik dumal elle, Qangara deqsittam ten. A Qangara Yalla lih ten, a Qangara kee Yalla inkiimiiy inki Yalla. Ta Qangara dumal elle akah sugte'nnah Yalla lih tan. Yalli ta Qangarat kullim gineeh, ginnimteemik a Qangara maleh ginnimtem matan.

## Ыстӧдъяс

*Afaraf - Méthode de langue afare (франс.)
*Omniglot - Afar (ʿAfár af) (англ.)
Тылай (Луздор район)

**Тылай** () — Коми Республикаын Луздор районса Луздор сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд, кӧні некод нин оз ов.

## Ним артмӧм
Грезд ним артмӧма ю ним серти. Тыла (рочӧн: подсека) — вӧрын пуясысь мездӧм му.

## Фольклор
## География
Тылай пукалӧ Тылаюлӧн веськыд берегын. 

## История
* Тылай медводдзаысь казьтыштӧма 1847 вося «Клирӧвӧй ведомосьтъясын». Тылай чужис Вятка—Лальск тракт вылын мунысь-ветлысьяслы (купеч-вузасьысьяслы) да вӧвъяслы шойччанін лӧсьӧдӧм могысь.
* 1851 воын тані вӧлі 7 овмӧс, 38 морт. 1859 вося списокъясын абу пасйӧма; 1872 воын — Тылаю, 11 овмӧс, 56 морт; 1881 воын — Тылай пӧчинӧк. 1887 воын — Тылаю, 12 овмӧс, 65 морт (28 мужичӧй, 37 нывбаба); 1892 воын — 51 морт.
* 1916 воын Тылайын 11 овмӧс, 81 морт. Та кындзи, матігӧгӧрас чужисны кык выль пӧчинӧк: Вылыс Тылай (катыдлань), 3 овмӧс, 23 морт, да нӧшта ӧти Тылай (сёрӧнджык — Улыс Тылай), кывтыдлань. 1917 воын Тылайын (Ыджыд Тылай) да Улыс Тылайын олісны комияс, а Вылыс Тылайын — рочьяс.
* 1925 воын Вылыс Тылай оз паныдасьлы. 1926 воын Тылай грездын 19 овмӧс, 93 морт. 1930 воын — Тылай.
* 1933 воын грездын лӧсьӧдӧма «Победа» колхоз.
* 1939 воын — Вылыс Тылай, 111 морт. 1945 вося мусерпасын — Вылыс Тылай, 1956 — Тылай.
* 1959 воын тані оліс 87 морт, комияс; 1989 воын — 6 морт, комияс и рочьяс; 2000 воын — 5 морт 3 овмӧсын. 

## Олысь лыд

## Медводдза овъяс
* Кетов

## Öшмöсъяс
* Атлас Республики Коми. — Москва, 2000.
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией ''А.Ф. Сметанина''. — Сыктывкар, 2004.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997-2000. — Т. 1-3.

## Ыстӧдъяс
Анкерӧс (Луздор район)

**Анкерӧс** () — Коми Республикаын Луздор районысь Лойма сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.

## Ним артмӧм
## Фольклор
## География
## История
* Медводдзаысь казьтыштӧма 1620 воын: «Анкирчье» грезд, 6 овмӧс; «в выставке» — 1 овмӧс.
* 1859 воын — 15 овмӧс, 97 морт; 1926 воын — 61 овмӧс, 328 морт.
* 1939 воын — «Анкерская», 336 морт. 1940-ӧд воясся инним мусерпасъяс вылын — «Рай». 1970 воын — 149 морт, 2000 — 35 морт.

## Олысь лыд
Грездын олӧны рочьяс.

## Медводдза овъяс
* 1720: Дозморов, Пальшин

## Культура
## Велӧдӧм
## Тӧдчана йӧз
## Тӧдчана эмторъяс
## Ӧтуввез
## Ӧшмӧсъяс
* Атлас Республики Коми. — Москва, 2000.
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией ''А.Ф. Сметанина''. — Сыктывкар, 2004.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997—2000. — Т. 1—3.

## Ыстӧдъяс
Крысовка (Луздор район)

**Крысовка** () — Коми Республикаын Луздор районса Черёмуховка сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.

## Ним артмӧм
## Фольклор
## География
География пукалӧ Черемки юлӧн шуйгаладорас.

## История
* Артмис XIX—XX нэмъяс костын. 1926 воын — «Крысовский» пӧчинӧк, 7 овмӧс, 39 морт.
* 1930 воын — 193 морт, 1979 воын — 101 морт, 1989 воын — 22 морт (7 мужичӧй, 15 нывбаба, комияс). 2000 воын 4 овмӧсын олӧ 4 морт.

## Медводдза овъяс
## Олысь лыд
Грездын олӧны комияс.

## Ӧшмӧсъяс
* Атлас Республики Коми. — Москва, 2000.
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией ''А.Ф. Сметанина''. — Сыктывкар, 2004.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997—2000. — Т. 1-3.

## Ыстӧдъяс
Благовешенньӧ

**Благовешенньӧ** (рочӧн: *Благовещенье, Благовещение*) — коми йӧзкостса календарын вичко праздниккӧд йитчӧм лун, пасйӧны косму тӧлысь 7-ӧд лунӧ.

## Нимъяс
Благовешенньӧ шуӧны медся ыджыд празьникӧн. Комияс нӧшта шуӧны **Кӧк поз вӧчан лунӧн** либӧ **Додь вож бергӧдан лунӧн**.

## Эскӧмъяс
Медся ёна йӧз костысь кывлан, мый тайӧ лунӧ оз позь уджавны. Нывъяс весиг юрсисӧ оз шыльӧдны, ни кӧса оз кыны, а колӧ кӧ пӧ кизь вурны — вур, но рытнас бӧр резьӧд. Йӧзыс шуӧны, мый тайӧ лунас кӧк поз тэчӧма, и Енмыс сійӧс мыждӧма празьник лунӧ уджалӧмысь. Сійӧн пӧ сэсся нэмсӧ позтӧг и олӧ. Та ради уналаын Благӧвешенньӧсӧ шуӧны «кӧк поз вӧчан лунӧн». Кутшӧм лун вылӧ веськалӧ Благӧвешенньӧыс, сы вежон лунӧ оз позь панны некутшӧм удж: гӧра-кӧдза, керка вӧчӧм.

Благӧвешенньӧӧдз пӧ тулысыс локтӧ на, а тайӧ лунсяньыс пӧ тулыс нин сэсся. Тулыс кӧ воис, сідзкӧ оз нин позь ветлыны доддьӧн. И тайӧ лунас додьсӧ вӧлӧм вежӧны телега вылӧ, та серти Эжва вожын Благӧвешенньӧсӧ шуӧны «додь вож бергӧдан лунӧн».

Благӧвешенньӧ лун кежлӧ пӧжалӧны черинянь, и быд нывбабаӧс гӧститӧдӧны чериняньӧн, ӧд тайӧ лунас пӧ Енмамыс тӧдмалӧма Кристосӧн нӧбасьӧм йылысь.

## [[Примета]]
* Йӧз костын шуӧны: «Йӧлдӧття — чипанӧс юкталӧ, Сорока мученик — межӧс юкталӧ, Ӧльӧксей божъя — ӧшӧс юкталӧ, Благӧвешенньӧ — весь мирсӧ».
* Благӧвешенньӧ войӧ кӧ шоныд, тулысыс бур лоӧ.
* Благӧвешенньӧ лунӧ кӧ керка вылын лым, Ёгӧрей лунӧ (ода-кора 6-ӧд лунӧ) ыб вылын лым жӧ.

## Ӧшмӧс
* Коми календар. 2009 во / Лӧсьӧдіс *Ӧльӧш Рассыхаев*. — Сыктывкар, 2008.
Козлов Василий Васильевич

**Козлов Василий Васильевич** — перымса коми гижысь.

## Олан туй
## Гижан удж

Василий Козлов гижис квайт небӧг. Квайтӧд небӧгыс — «Горт менам ойвывся» — петіс 2014 воын. Сэтчӧ пырисны Перым коми кыв вылын кывбуръяс, басня, поэма, башкир, удмурт, мари, эст да мукӧд кыв вылысь вуджӧдӧмъяс, а сідзжӧ роч сьыланкывъяс вуджӧдӧмъяс. 

## Небӧгъяс
* Горт менам ойвывся. Край мой северный / Худ. Т. Надымова. — Кудымкар, 2014.

## Ыстӧдъяс
Лисовский Юрий Николаевич

**Лисовский Юрий Николаевич** (1964—2026) — серпасалысь, этнофутурист.

## Олан туй
Юрий Лисовский чужӧма 1964-ӧд вося косму тӧлысь 11-ӧд лунӧ Украинаын Хмельницкий обласьтса Шепетовка карын. 1971—1979-ӧд воясӧ велӧдчӧма 2 №-а школаын. 1979-ӧд восянь олӧма Сыктывкарын. Помалӧма Сыктывкарын искусствояс училишӧысь художественнӧй юкӧн.

1997-ӧд восянь уджалӧма «Арт» журналын (медводдза номерсяньыс) серпасалысь-редакторӧн.

Кулӧма 2026-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 16-ӧд лунӧ Сыктывкарын.

## Серпасасьӧм
Нырвизьяс — графика, живопись, дизайн, этнофутуризм.

## Выставкаяс
* Постижение (2014)

## Мукӧдтор
Ю. Лисовский — некымын восьтӧмторйысь патентлӧн автор.

## Небӧгъяс
* Постижение. Графика / Ред. Г. В. Бутырева; вступ. ст. А. Ю. Котылева. — Сыктывкар: АУ РК «Редакция журнала «Арт», 2014. — 80 с.

## Ӧшмӧсъяс
* Один из «отцов» этнофутуризма Юрий Лисовский представил в Сыктывкаре к юбилею новые работы // «Финугор» сайт (12.04.2014; рочӧн)

## Ыстӧдъяс
Сердитов Константин Степанович

**Сердитов Константин Степанович** (Скӧр Кӧсьта; 1961) — коми поэт, журналист.

## Олан туй
Константин Сердитов чужис Коми АССР-ын Луздор районса Сернӧс сиктын 1961 воын лӧддза-номъя тӧлысь 3-ӧд лунӧ.

А. А. Жданов нима Ленинградса канму университетысь журналистика факультет  помалӧм бӧрын уджалӧ Луздор районса «Знамя труда» газет редакциаын экономика юкӧнӧн веськӧдлысьӧн.

## Гижан удж
К. Сердитов гижӧ кывбуръяс комиӧн и рочӧн. Коми кывбуръяссӧ йӧзӧдлісны «Знамя труда» газетын, «Войвыв кодзув» журналын, «Мелілуныс пыдӧстӧм и помтӧм» ӧтувъя чукӧрын. 2008 воын петіс «Ас ордым» кывбур чукӧр.

Гуся нимыс — Скӧр Кӧсьта.

Кывбуръяс вылас пуктӧма сьыланкывъяс. «Мувыв олӧмлӧн оз помась нэмыс» кывбурыс лои Луздор районса кыпӧн (шыладыс Яков Перепелицалӧн).		.

## Небӧгъяс
Ас ордым: кывбуръяс / Скӧр Кӧсьта. — Абъячой: Центр. б-ка им. В. В. Юхнина, 2008. — 60 л.б.

## Общественнӧй удж
Нырщикалӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧмын. Уна во чӧж нин веськӧдлӧ «Коми войтыр» ӧтмунӧмлӧн Луздорса юкӧнӧн, пырӧ ӧтмунӧмлӧн Исполкомӧ.

## Ӧшмӧсъяс
Госбанк керка

**Госбанк керка** — сыктывкарса архитектуралӧн памятник. Керкаыс сулалӧ Сӧвет туй дорын 18 №-ӧн.

Керкаас меститчӧ Рочму Сбербанклӧн Коми юкӧн.

Госбанклысь стрӧйбасӧ лэптӧма архитектор В. П. Степанов проект серти 1930-1932-ӧд воясӧ. Сійӧ лоӧ конструктивизм сяма архитектуралӧн петкӧдчӧмӧн.

Кык судтаа, «Г» сяма стрӧйба лӧсьыда петкӧдлӧ кар стрӧитӧмлысь бур сямлунсӧ и ыджда сертиыс, и ӧтув архитектоника сертиыс, и мукӧд, водзынджык лэптӧм, гӧгӧртасыскӧд. Керка баныс зэв прӧст, шыльыда штукатуритӧм.

Ӧні стрӧйбалӧн ортсыыс вежыштӧма. Сійӧс мичмӧдӧ Рочму Сбербанклӧн логотипыс.

## Ӧшмӧс
*Дом родной, знакомый с детства: экскурсия-путешествие по городу Сыктывкару/ Центральная городская библиотека. Сыктывкар, 2006. 188 с.
*Коми Республикалӧн культура карта
Ыджыд лун

**Ыджыд лун** (рочӧн: *Пасха, Воскресение Христово*) — коми йӧзкостса календарын вичко праздниккӧд йитчӧм лун. Лӧсьӧдӧма Иисус Кристос ловзьӧм лун кузя. Ыджыд лун — ветлысь празьник. Ӧнія кадӧ Ыджыд лунсӧ быд во арталӧны тӧлысь-шонді календар серти.

## Нимъяс
Йӧз костын Ыджыд лунсӧ вермӧны сідзжӧ шуны рочӧнджык «Паска».

## Эскӧмъяс
Ыджыд лунсӧ йӧз костын шуӧны медся югыд празьникӧн. Ставӧн ӧта-мӧднысö чолӧмалӧны: «Кристос воскресе!». Вочавидзӧны: «Воистину воскресе!». Бӧръя кадӧ комиӧдӧны: «Кристос ловзис!» — «Збыльысь ловзис!» Тадзи жӧ чолӧмасьӧны туй вылын вочаасигӧн и гӧсьтӧ пыригӧн.

Ыджыд лунся пызан сайын медводз сёйӧны кольк. Перво сёйӧны кӧзяин да кӧзяйка, сэсся пӧль-пӧч, и медбӧрын — челядь. Мукӧд котырын вермасьӧны, кодлӧн колькйыс медъён. Быдӧн бӧрйӧ аслыс кольк, тотшкысьӧны: кодлӧн колькйыс дзоньӧн кольӧ, тотшкысьӧ мӧдкӧд. Потӧм кольксӧ сёйӧны. Кӧнсюрӧ колькнас оз тотшкысьны, а пызан ӧта-мӧдар помсяньыс воча гӧгыльтӧдӧны. Мукӧдлаас сёйтӧдзыс кольксӧ колӧ гӧгльӧдны пызан вывті. Ыджыд лунӧ тшӧктӧны челядьӧс быгльӧдлыны кольксӧ джодж кузя, медым курӧгъясыс бурджыка кутасны вайсьыны.

Ыджыд лунся гажӧдчӧмъяс нюжалӧны вежон чӧж. Тайӧ вежон чӧжыс бувгӧны жыннянъяс, быд морт вермӧ жыннянӧ звӧнитны. И тайӧ лунъяснас пӧ жыннян горыс зэв аслыспӧлӧс, кылӧ пӧ: «Ульлун воис!», «Блин да кӧвдум!», «Черинянь да кольк!».

Ыджыд лун кежлӧ сувтӧдӧны быдсяма пӧлӧс качайяс: пӧвъя качай, козёл, потана качай, шырана качай, вӧчӧны сигӧр кер вывсянь, луд вылын и сарайын. Качай вылӧ пуксьӧны некымынӧн, шӧрас пырджык пуксьӧдӧны гудӧкасьысьӧс, сьылӧны частушкаяс и кузь сьыланкывъяс. Тшӧкыда качайтчӧны и ныла-зонма. Мукӧдлаас качайсӧ вӧчӧны сигӧр кер вылö. Кӧдзыд кӧ, вӧзйысьӧны кодлыкӧ звӧз вылас. Челядьлы лӧсьӧдӧны качайяссӧ торйӧн, пырджык сарайын.

Мукӧд сикт—грездас Ыджыд лунсянь заводитӧны чеччавны пӧвйӧн. Чукӧртчӧны ӧшинь улӧ либӧ луд вылӧ. Пес вылӧ пуктӧны пӧв, кык морт сувтӧны пӧв ӧтар-мӧдар помас, ӧтикыс пӧв вылас чеччыштӧ, мӧдыс сэк кості вывлань качӧ. Коді усяс, сы места мӧд сувтӧ. Луздорын пӧвйӧн чеччалӧны Ен каян лунӧ.

Ыджыд лунсянь вичкоса служитысьяс заводитӧны ветлӧдлыны сиктса олысьяс дорті, и вежон чожӧн кытшовтӧны вичко улӧ пырысь став грездсӧ. Олӧма йӧз казьтылӧны, попъяс локтігкежлӧ пӧ дасьтӧны медся чӧскыд сёян-юансӧ, торъя дозъясӧ пуктӧны шобді, сю, ид тусь, тэчӧны пызан вылӧ пӧжас, кольк, рысь. Вичкоса служитысьяс да налы отсасьысьяс зібъя енъясӧн да вичкоса ыджыд пу крестӧн пырӧны керкаӧ, сьылӧны молитваяс, вежӧдӧны сёян и тусь. Кутшӧмсюрӧ керкаясын пуксьылӧны пызан сайӧ, мыйтакӧ сёянсӧ босьтӧны аскӧдныс, сэсся разӧдӧны сійӧс гӧля олысьяслы, и неыджыд юкӧн кольӧ вичколы.

Ыджыд лунсянь гӧра-кӧдзаӧдз том йӧз чукӧртчӧны луд вылӧ сьывны-ворсны. Изьва вожын татшӧм ворсӧмыс шусьӧ «Войлӧм». Ыджыд лунсянь ывлаын, кос нин кӧ, ворсӧны «Каръясьӧмӧн», «Мачӧн».

## [[Примета]]
Ыджыд луныс кӧ бур, и шондіыс ворсӧ — мича, бур во лоӧ.

## Öшмöсъяс
* Коми календар. 2009 во / Лöсьӧдiс *Ӧльӧш Рассыхаев*. — Сыктывкар, 2008.
Фролов Дмитрий Валерианович

**Фролов Дмитрий Валерианович** (Валер Мить; 1957—1995) — рочӧн гижысь коми поэт, вуджӧдчысь.

## Олан туй
Дмитрий Фролов чужис Княжпогост районса Тракт станцияын 1957 вося ода-кора тӧлысь 24-ӧд лунӧ.

Помаліс Сыктывкарса 1 №-а шӧр школа (1974). Школа бӧрын муніс уджавны Сыктывкарса механическӧй заводӧ электрослесарлӧн велӧдчысьӧн — аслас бать дорас. Сэні уджаліс 1983 воӧдз. 1977—1979 воясӧ служитіс армиаын. Сэтысь воӧм бӧрын уджаліс да ӧттшӧтш велӧдчис Сыктывкарса канму университетлӧн коми юкӧнын. 1983 воын Дмитрий Фролов эновтіс заводын уджалӧм да университетын велӧдчӧм да муніс А.М. Горький нима Литературнӧй институтӧ велӧдчыны. Сэні 1989 воын помаліс художественнӧй вуджӧдӧм факультет, уджаліс лаборантӧн Коми наука шӧринса Кыв, литература да история институтын. 1991—1992 воясӧ уджаліс республикаса радиоын «Молодость» уджтасын редакторӧн да нуӧдысьӧн; а сэсся — «Югӧр» творческӧй котырын штатӧ пырттӧм корреспондентӧн.

Россияса гижысь котырӧ пырысь (1995).

Куліс лёка нога Москваын 1995 вося  лӧддза-номъя тӧлысь 22-ӧд лунӧ. Гуалӧма Сыктывкарын.

## Гижан удж

## Небӧгъяс
* Стихи. — Ижевск, 1994. — 32 с.
* Ветровая песня колокольная: стихотворения. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1996. — 159 с.
* Там, где прежний остался и я... / Сост. П.Ф. Лимеров; Худ. Ю.Н. Лисовский. — Сыктывкар: «Кола», 2012. — 336 c.(500 экз.)

## Ӧшмӧсъяс
* Княжпогостса ЦБС сайтын Д.В. Фроловлӧн олантуй
* *Канев А.* Дмитрий Валерианович Фролов: [крат. биогр. справка] // Писатели Коми: биобиблиографический словарь. Т. 2 / Науч. ред. ''В.Н. Дёмин''. — Сыктывкар, 2001. — С. 383-385.
* Лимеров П. Ф. Призвание и судьба Дмитрия Фролова, поэта // Фролов Д. В. (Эльэйван Валер Мить) Там, где прежний остался и я... / Сост. П.Ф. Лимеров; Худ. Ю.Н. Лисовский. — Сыктывкар: «Кола», 2012. — С. 7-53.

## Ыстӧдъяс
Верба лун

**Верба лун** (рочӧн: *Вербное воскресенье*) — коми йӧзкостса календарын вичко праздниккӧд йитчӧм лун.

## Ним
## Эскӧмъяс
Ыджыд видздырся квайтӧд вежалунӧ вичкоын пасйӧны Кристолысь Ерусалимӧ пырӧм, йӧз костын шуӧны **Верба лунӧн.** Вӧр-ваыс гӧгӧр на лымъя, а верба быдмӧма нин: воссьӧ, ловзьӧ, сы серти и празьниксӧ нимтӧны. Вӧрысь либӧ вичкоысь вайӧм вербаӧн вачкышталӧны челядьӧс, дзоньвидзалун сиӧны. Пырджык шуалӧны вербаӧн вачкигмоз:

 Верба, верба, сет здоровье! 
 Кыдз вербаыс туӧма-быдмӧма,
 Сідзжӧ и тэд быдмыны!

Либӧ:
 Верба лачкӧ,
 Ме ог лачкы,
 Верба мозыс жӧ ӧдйӧ быдмыны
 Да не висьны!

Сідзжӧ вачкышталӧны став скӧтсӧ, торйӧн нин таво чужӧмаяссӧ. Сэсся пуктӧны вербасӧ енув пельӧсӧ да видзӧны сэні вогӧгӧр чӧж. Уналаын тайӧ верба шатьяснас вачкышталӧны скӧт Ёгорей лунӧ либӧ колльӧдӧны медводдзаысь лудӧ лэдзигӧн.

Кӧть Верба лун веськалӧ Ыджыд видз вылӧ, сэки позьӧ сёйны чери.

## [[Примета]]
Верба серти примечайтӧны, кутшӧмӧн лоӧ локтан воыс:
* Вербаыс уна вожа кӧ — бур во лоӧ, а кузь йыла кӧ — кӧдзыд, няньтӧм во лоас.
* Берба-баля розъя, бур урожая во лоӧ.
* Берба-баля кӧ йылас — водз кӧдза бур лоӧ, шӧрвыяс кӧ — сёр кӧдза бур лоӧ.
* Бербаыслӧн кӧ йылыс куш, водз кӧдза омӧль лоӧ.
* Берба кӧ вужланьыс гырысь, сёр кӧдза бур лоӧ.

## Ӧшмӧсъяс
* Коми календар. 2009 во / Лӧсьӧдіс *Ӧльӧш Рассыхаев*. — Сыктывкар, 2008.
Ыджыд видз

**Ыджыд видз** (рочӧн: *Великий пост*) — став христианскӧй вичкоас медшӧр видз, кодлӧн могыс — дасьтыны эскысь мортӧс Ыджыд лун пасйӧм кежлӧ.

## Эскӧмъяс
Ыджыд видз — медся кузь да стрӧг видз. «Видз кутны», «видзавны», «вежа видзны» — сідзкӧ сизим вежон чӧж овны кослунъя сёян вылын, сӧстӧммӧдны лов и пытшкӧс молитваяс лыддигӧн да вичкоын кевмысигӧн.

Видз дырйи торъялӧ йöзлӧн олӧмыс: важӧн видз дырйи эз чукӧртчыны рытпукны, кӧлысьяс йылысь весиг эз казьтывны. Дасьтысьӧны тувсовъя гӧра-кӧдза кежлӧ, дзоньталӧны-лӧсьӧдӧны уджалан кӧлуй-эмбур, чери кыян да вӧралан угоддьӧяс.

Ыджыд видз дырйи кык ыджыд празьник: Благовешенньӧ да Верба лун.

## Сёян-юан
Медводз, дерт, видз дырйи торъялӧ пызан выв. Оз позь сёйны йӧла-яя сёян да чери. Ӧнія йӧз казьтылӧны, мый видзалігӧн пӧчьсныс пӧшти сёйтӧг олӧмаӧсь да ёна юрбитӧмаӧсь. Челядь видзавны заводитӧны 5-7 арӧссянь. Челядьӧс кослунъя дырйи повзьӧдлӧны, мый кутасны кӧ сёйны йӧв да яй, Енмыс найӧс мыждас либö муыс пӧ сотчас, и ті сотчанныд. Видз дырйи йӧла сёян чӧжӧны: вӧчӧны вый, рысь. Тайӧ запасъясыс тырмӧны гожӧмӧдз страдна кадӧдз.

## [[Шусьӧг]]
Ыджыд видз видзалан да Ыджыд лун воас.

## Öшмöсъяс
* Коми календар. 2009 во / Лöсьӧдiс *Ӧльӧш Рассыхаев*. — Сыктывкар, 2008.
Харикло

**10199 Харикло**  — тайӧ Шонді ылдӧсын астероид-кентавр. Сылӧн радиус  — 129 км. Сылӧн эм кык кольча  — Ояпок да Чуй. Харикло восьтіс Америкаса астроном Джеймс Вернон Скотти 1997 воын.
Карповскӧй (Луздор район)

**Карповскӧй** () — Коми Республикаын Луздор районысь Лойма сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд.

## Ним артмӧм
## Фольклор
## География
Грезд пукалӧ Луз юлӧн веськыд берегас. Карповскӧйсянь Лойма шӧрсиктӧдз 1 км, Абъячой юрсиктӧдз 95 км.

## История
* Медводдзаысь казьтыштӧма 1620 вося «Дозорнӧй небӧгын»: 2 овмӧс.
* 1859 воын тані («д.Пакшина») «при ручье Балуеве» вӧлі 1 овмӧс, 9 морт; 1926 воын — 9 овмӧс, 43 морт.
* 1989 воын Карповскӧйын 61 морт (23 айлов, 38 эньлов, рочьяс); 1995 воын — 25 овмӧс, 52 морт.

## Олысь лыд
Грездын олӧны рочьяс.

## Медводдза овъяс
## Культура
## Велӧдӧм
## Тӧдчана йӧз
## Тӧдчана эмторъяс
## Ӧтуввез
## Ӧшмӧсъяс
* Атлас Республики Коми. — Москва, 2000.
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией ''А.Ф. Сметанина''. — Сыктывкар, 2004.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997—2000. — Т. 1—3.

## Ыстӧдъяс
Заполярнӧй район

**Заполярнӧй район** — Яран асвеськӧдлан кытшын муниципальнӧй район. Артмӧдӧма 2005 воын.

## География
## История
## Веськӧдлысьяс
## Юклӧм
Заполярнӧй районын 19 муниципальнӧй юкӧн: 1 кар овмӧдчӧмин да 18 сикт овмӧдчӧмин:

## Ӧшмӧсъяс
* Заполярнӧй районлӧн сайт

## Ыстӧдъяс
Терентьев Семён Константинович

**Терентьев Семён Константинович** (1945) — коми гижысь.

## Олан туй
Чужис 1945 вося моз тӧлысь 16-ӧд лунӧ Большеземельскӧй тундраын Кӧсьтаты бокын. Челядь дыриыс кольӧма кӧр дорын да Инта районса Ярпиягын. Служитіс Ылі Асыввылын, Хабаровскын. Лесотехническӧй техникум помалӧм бӧрын уджаліс мастерӧн да механикӧн Сыктывкарса механическӧй заводын.

## Гижан удж
Гижны босьтчӧма 1988 воын. Гижӧдъясыс петавлісны «Войвыв кодзув» да «Арт» журналъясын. Лэдзис куим небӧг. 

С. Терентьев велӧдӧма XIV нэмся степан анбур, кӧні эм сӧмын 24 шыпас; содтӧма сэтчӧ судзсьытӧм шыпасъяс (35-ӧдз) да вуджӧдӧма тайӧ анбур вылас коми гижысьяслысь кызь сайӧ ки помысь лӧсьӧдӧм небӧг . На лыдын, удораса гижысь Евгений Афанасьевлӧн «Епшо да Настук» повесьт, «Исус Христослӧн олӧм» и с.в.

## Небӧгъяс
* Заранъяс. 

## Ӧшмӧсъяс
* Сивкова А. Семен Терентьев обучился стефановской азбуке / Теперь он записывает старинными буквами целые книги // «Республика» газет, 2010 во, урасьӧм тӧлысь 12-ӧд лун, 21-ӧд № (рочӧғн)
* Сыктывкарский рабочий возрождает стефановскую азбуку // «Финноугр» сайт, 2010 во, урасьӧм тӧлысь 15-ӧд лун (рочӧн)

## Ыстӧдъяс
Уумманнак

**Уумманнак** (грен. *Uummannaq* («тюлень сьӧлӧм кодь»)), важӧн **Оменак**, *Omenak* — тайӧ Гренландия ді вылын кар.
**Йӧз:** 1282.

## Ыстӧдъяс

* Турист  небӧгтор Уумманнак йылысь
* www.atuarfik-uum.gl (дан.) Уумманнак гӧгӧртасъясын сиктъяс
* Уумманнаклӧн сайт
Лыткина Галина Питиримовна

**Лыткина Галина Питиримовна** (1928—2014) — коми актриса, РСФСР-са нимӧдана артист.

## Олан туй
Галина Лыткина чужис 1928 вося урасьӧм тӧлысь 20-ӧд лунӧ Коми АССР-ын Емдін сиктын. Сійӧ кӧсйис лоны артисткаӧн, но 16 арӧсын лои велӧдысьӧн — помаліс Емдін сиктын педучилишӧ. Сійӧс мӧдӧдісны уджавны Кӧрткерӧс районӧ. Паракодӧн Сыктывкарӧ воӧм бӧрын аддзис театрса студиаӧ йӧзӧс чукӧртӧм йылысь юӧр. Г. Лыткин муніс театрӧ да дасьтысьтӧг сдайтіс пыран экзаменъяс. Сылӧн велӧдысьясӧн вӧліны: Николай Дьяконов (студиаӧн веськӧдлысь), Степан Ермолин, роч актёръяс Н. Н. Шамраев, Н. М. Колокольников. Сылӧн кумирӧн коми сцена вылын вӧлі театрса актриса Анна Русина.

Кулӧма 2014-ӧд вося ода-кора тӧлысь 5-ӧд лунӧ.

## Ворсӧмъяс
## Наградаяс
* РСФСР-са нимӧдана артист
* Коми АССР-са нимӧдана артист
* Коми АССР-са нимйӧза артист
* В. А. Савин нима Коми АССР-са канму премиа босьтысь (1987)
* СССР-са нимйӧза артист И. И. Аврамов нима премиа босьтысь (2001)
* РСФСР-са нимӧдана артист С. И. Ермолин нима премиа босьтысь (2007)
* «Доблестнӧй уджысь (Воинскӧй доблесьтысь). В. И. Ленин чужӧмсянь 100 во тыриг кежлӧ» юбилейнӧй медаль
* «Почёт пас» орден

## Ӧшмӧсъяс
* Ушла из жизни известная театральная актриса Галина Лыткина // «Комиинформ» юӧр сетан агентство (2014.05.05; рочӧн)

## Ыстӧдъяс
Макассар кыв

**Макассар кыв** (ᨅᨔ ᨆᨀᨔᨑ, *Basa Mangkasaraʼ*) — лунвыв Сулавеси ді вылын (Индонезия) малай-полинезия кыв. Анбуръяс — латин, сидзжӧ аслыссикас анбур (ᨒᨚᨈᨑ, *Lontara*).

## Латин анбур

Aa Bb Cc Dd Ee Gg Hh Ii Jj Kk Ll Mm Nn NG ng NY ny Oo Pp Rr Ss Tt Uu Ww Yy ʼ

## Лонтара

### Гора пасъяс

### Консонантъяс

## Лыдакывъяс

:0 - ᨒᨚᨅ lobbang, ᨊᨚᨒᨚ  nolo'
:1 - ᨙᨔᨙᨑ se're
:2 - ᨑᨘᨕ rua
:3 - ᨈᨒᨘ tallu
:4 - ᨕᨄ appa'
:5 - ᨒᨗᨆ lima
:6 - ᨕᨊ annang
:7 - ᨈᨘᨍ tuju
:8 - ᨔᨂᨈᨘᨍ sangantuju
:9 - ᨔᨒᨄ salapang
:10 - ᨔᨄᨘᨒᨚ  sampulo

## Ыстӧдъяс

* Saweri — Лонтара шрифт
* Макассар кыв Omniglot сайт вылын
* Buginese script on www.ancientscripts.com
* Revised final proposal for encoding the Lontara script in the UCS
Крым республика (канму)

**Крым республика (канму)** — Украинаса Крым асвеськӧдлан республика мутасын лӧсьӧдӧм некымын странаӧн пыдди пуктана канму. Крым республика лӧсьӧдӧма 2014 вося рака тӧлысь 17-ӧд лунӧ. Рака тӧлысь 18-ӧд лунӧ Крым кыдзи торъя субъект пырис Рочмуӧ. Украинаса Оланподув серти, Крым да Севастополь век на пырӧны Украинаӧ.

## История
## Референдум
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
Себуан кыв

**Себуан кыв** (*Bisaya, Sinugbuanon, Binisaya nga Sugbuanon*), сідзжӧ **сугбу**, **сугбуанон**, **висайя** либӧ **бинисайя** — Себу, Бохоль, Лейте, Негрос да Минданао діяс вылын (Филиппинъяс) малай-полинезия кыв. Анбур — латин.

## Себуан анбур

Aa Bb Kk Dd EeGg Hh Ii Ll Mm Nn NGng Oo Pp Rr Ss Tt Uu Ww Yy

## Морта нимвежтасъяс

## Лыдакывъяс

## Ыстӧдъяс

* Себуан кыв Omniglot сайт вылын
* Pinoy Dictionary - Cebuano Language
* Cebuano English Searchable Dictionary
* Ang Dila Natong Bisaya
* Lagda Sa Espeling ''Rules of Spelling''
* Language Links.org - Philippine Languages to the world - Cebuano Lessons
* Language Links.org - Philippine Languages to the World
* Online E-book of Spanish-Cebuano Dictionary
* Cebuano dictionary
Выльтыдор

**Выльтыдор** () — Сыктывкар каркытшӧ пырысь посёлок. Пырӧ Сыктывкар каркытшлӧн Вылыс Максаковка кар кодь посёлоклӧн администрация улӧ.

## Ним артмӧм
Посёлок артмис Выльты бокын; сысянь и муніс посёлоклы нимыс.

## География
Посёлок пукалӧ Выльты да Сыктыв ю костын. Выльтыдорсянь Вылыс Максаковка юрсиктӧдз 7 км, Сыктывкарӧдз 9 км.

## Уличаяс
Посёлокын вит улича:
* **Дачаяс туй** (ул. Дачная)
* **Олег Кошевой нима туй** (ул. Олега Кошевого)
* **Механическӧй туй** (ул. Механическая)
* **Партизан туй** (ул. Партизанская)
* **Тыдор туй**  (ул. Приозёрная)

## История
* 1940—1950-ӧд воясӧ чужис посёлок, сійӧс шуисны «Выль Затон» (Новый Затон). 1956 вося списокын индӧма, мый посёлок сулалӧ Гӧрд Затон посёлоксянь 2 км сайын. 1960 вося списокын пасйӧма, мый кыкнан посёлокыс ӧтувтчӧма нин. 1960-ӧд воясся инним мусерпасъясын — «Новый Затон». 1968 вося списокын абу индӧма.
* 1981 вося лӧддза-номъя тӧлысь 19-ӧд лунӧ вӧлі регистрируйтӧма Выльтыдор посёлок. 1983 вося ода-кора тӧлысь 3-ӧд лунӧ сійӧс йитӧма Сыктывкаркӧд, и посёлоксӧ эз кутны индыны кыдзи торъя овмӧдчанін.
* 1990 вося вӧльгы тӧлысь 15-ӧд лунӧ Выльтыдор бара регистрируйтӧма кыдзи посёлок. 1991 вося вӧльгым тӧлысь 19-ӧд лунсянь Выльтыдор пырӧ Вылыс Максаковка посёлок сӧветӧ.
* 2006 восянь Выльтыдор сикт кодь посёлок пырӧ Сыктывкар каркытшлӧн Вылыс Максаковка кар кодь посёлоклӧн администрация улӧ.

## Олысь лыд
2010 воын Выльтыдорын олісны комияс (54 %), рочьяс (40 %), украинечьяс (5%).

## Культура
2014 во вылӧ посёлокын эм **Культура керка** (восьтӧма 1953 воын), **медпункт**.

## Велӧдӧм
Выльтыдорын уджалӧ 65-ӧд №-а челядь видзанін. Сійӧ вӧлі восьтӧма 1963-ӧд воын. 2011 воын кыпӧдӧма медшӧр корпускӧд орччӧн узьлан да ворсан корпус. 2018 во кежлӧ садикыслӧн куим корпусын 13 челядь котыр. 26 морт зільӧ 317 кагакӧд.

## Ӧтуввез
* Сыктывкар каркытш веськӧдланінлӧн сайт

## Ӧшмӧсъяс
* Атлас Республики Коми. — Москва, 2000.
* ''Жеребцов И.Л.'' Где ты живешь: Населенные пункты Республики Коми. Историко-демографический справочник. — Сыктывкар, 2000.
* История Коми с древнейших времен до конца XX века: В 2-х т. / Под общей редакцией ''А.Ф. Сметанина''. — Сыктывкар, 2004.
* Республика Коми: Административно-территориальное деление на 1 августа 1992 г. Издание пятое. — Сыктывкар, 1992.
* Республика Коми: Энциклопедия. — Сыктывкар, 1997—2000. — Т. 1—3.

## Ыстӧдъяс
Луганск Йӧзкостса Республика

**Луганск Йӧзкостса Республика** — Украинаса Луганск обласьт мутасын лӧсьӧдӧм пыдди пуктытӧм канму, мый йылысь вӧлі юӧртӧма 2014 воын, кор Украинаса Асыв-Лунвылын кыптіс йӧзлӧн водзсасьӧм выль власьтлы, кодъяс кутісны веськӧдлыны странанас важ власьт путкыльтӧм бӧрын.

## История
## Референдум
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
Шомысов Владимир Игоревич

**Шомысов Владимир Игоревич** (1954—2021) — коми велӧдысь гижысь, журналист, «Коми войтыр» ӧтмунӧмын водзмӧстчысь.

## Олан туй
Владимир Шомысов чужӧма 1954-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 14-ӧд лунӧ Кулӧмдін район Пожӧгын. 1971-ӧд воын помалӧма Пожӧгса шӧр школа, 1975-ӧд воын — Коми канмуса педагогика институтын филология факультетысь коми да роч кыв кафедра. Уна во уджалӧма коми кыв да литература велӧдысьӧн.

Кулӧма 2021-ӧд вося йирым тӧлысь 16-ӧд лунӧ.
 
## Гижан удж
Владимир Шомысов гижӧма комиӧн челядьлы кывбуръяс да висьтъяс. Найӧ петавлісны «Би кинь» да «Войвыв кодзув» журналъясын, «Аняби» чукӧрын (2001). Йӧзӧдӧма «Серпасалӧм коми-роч словарь» (1998), «Пемӧс, быдмӧг да тшак серпаса комиа-роча экологическӧй кывчукӧр» (2010).

## Небӧгъяс
* Серпасалӧм коми-роч словарь. — Сыктывкар, 1998. — 32 лб.
* Пемӧс, быдмӧг да тшак серпаса комиа-роча экологическӧй кывчукӧр. — Сыктывкар, 2010. — 226 лб. [комиӧн да рочӧн]

## Мукӧдтор
В.И. Шомысов тӧдса, кыдзи сюмӧдысь да пуысь вӧчасьысь. Вӧчӧмторъяснас петкӧдчылӧма Сыктывкарса коми культура шӧринын, Коми Республикаса фин-йӧгра культура шӧринын, Москваын Россияса Президент бердын Коми Республикалӧн пыр петкӧдчанінын.

## Общественнӧй удж

## Наградаяс
* «Ленин туйӧд» газетсянь Почёт гижӧд 
* Школасянь Почёт гижӧд (1983)
* «Россия Федерацияса велӧдӧмын Почётнӧй уджалысь» морӧсвывса пас (2002)

## Ӧшмӧсъяс
* «Россияса фин-йӧгра культура шӧрин» сайтын В.И. Шомысов йылысь
* «Коми гижӧд» онлайн-тӧданін
* 

## Ыстӧдъяс
Хилигайнон (кыв)

**Хилигайнон** (*Ilonggo*), сідзжӧ **илонгго** — Филиппин діяс вылын малай-полинезия кыв. Анбур — латин.

## Хилигайнон анбур

Aa Bb Kk Dd Ee Gg Hh Ii Ll Mm Nn NG ng Oo Pp Rr Ss Tt Uu Ww Yy ' -

## Лыдакывъяс

:1 - Isá
:2 - Duhá
:3 - Tatlo
:4 - Apat
:5 - Limá
:6 - Anum
:7 - Pitó
:8 - Waló
:9 - Siyám
:10 - Púlô
:100 - Gatús
:1000 - Libó

## Пример

:Amay namon, nga yara ka sa mga langit
:Pagdayawon ang imo ngalan
:Umabot sa amon ang imo ginharian
:Matuman ang imo buot
:Diri sa duta subong sang sa langit
:Hatagan mo kami nian sing kan-on namon
:Sa matag-adlaw
:Kag ipatawad mo ang mga sala namon
:Subong nga ginapatawad namon ang nakasala sa amon
:Kag dili mo kami nga ipagpadaug sa mga panulay
:Gino-o luwason mo kami sa kalaut
:Amen.

## Ыстӧдъяс

* Omniglot on Hiligaynon Writing
* Ilonggo Community & Discussion Board
* Hiligaynon to English Dictionary
* English to Hiligaynon Dictionary
* Bansa.org Hiligaynon Dictionary
* Kaufmann's 1934 Hiligaynon dictionary on-line
* Diccionario de la lengua Bisaya Hiligueina y Haraya de la Isla de Panay
* Some information about learning Ilonggo
* Hiligaynon Lessons
* Hiligaynon Reference Grammar
Октябрса революциа орден

**Октябрса Революциа орден** () — СССР-ын орден.

## История
Октябрса революциясянь ветымын во кольӧмлы вӧлі лӧсьӧдӧма Октябрса Революциа орден.

## Статут
Татшӧм орден сетӧны СССР-са олысьяслы, организацияяслы, уджалысь коллективъяслы, каръяслы да мукӧдлы. Сідз жӧ вермисны сетны и суйӧрсайса олысьяслы. Орден сетӧны:
* революцияын сюся петкӧдчӧмысь, Сӧветскӧй власьт пуксьӧмлы отсӧгысь;
* социализм вӧчӧмлы отсӧгысь, коммунизм строитӧмысь;
* СССР-са овмӧсъясын, наукаын да культураын бур уджысь да с.в.

Октябрса революция орден новлӧны морӧс шуйгаладорын Ленин орден бӧрын.

## Ӧшмӧсъяс
* *Колесников В.* Ордена и медали СССР. М.: ВИ, 1983.
* *Горбачёв А. Н.* Многократные кавалеры орденов СССР. М., «ПРО-КВАНТ», 2006.
* *Сборник законодательных актов о государственных наградах СССР*. М., 1984.
* *Гребенникова Г. И., Каткова Р. С.* Ордена и медали СССР. М., 1982.
* *Дуров В.А*. Отечественные награды. 1918—1991. М., 2005.

## Ыстӧдъяс
Петер Домокош

**Петер Домокош** (1936—2014) — Маддярмуысь нималана туялысь, фин-йӧгра литература туялысь, общественнӧй удж вӧчысь.

## Олан туй
Пал Петер Домокош чужӧма Венгрияын Дердьофалу сиктын 1936-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 15-ӧд лунӧ. 1959-ӧд воын помалӧма Лоранд Этвеш нима Будапештса университет. 1965—1970-ӧд воясын уджалӧма лекторӧн Ленинградса канму университетысь фин-йӧгра филология кафедраын.

1971-ӧд восянь профессор Домокош велӧдӧма Будапештса университетысь фин-йӧгра филология кафедраын. 1973-ӧд воын дорйӧма кандидат ним вылӧ диссертация (удмурт литература историяысь), 1984-ӧд воын — доктор ним вылӧ диссертация (этша лыда урал войтырлӧн литература лӧсьӧдӧм).

Кулӧма 2014-ӧд вося ода-кора тӧлысь 27-ӧд лунӧ.

## Туялан удж
## Небӧгъяс
* A finn irodalom fogadtatwasa Magyarorszwagon. Budapest, 1972.
* Vatka meg Kalmez. Votjwak mondwak wes meswek. Budapest, 1974.
* Az udmurt irodalom tortwenete. Budapest, 1975.
* Medvewenek. A keleti finnugor irodalmwanak kistükre. Budapest, 1975.
* Handbuch der uralischen Literaturen. Szeged, 1983.
* Itwaisten suomalais/ugrilaisten kansojen kirjallisuudesta. Helsinki, 1983.

## Наградаяс

## Ӧшмӧсъяс
* Петер Домокош — Почетный доктор Санкт-Петербургского государственного университета // Петыркарса университет (2006.10.16; рочӧн)
* Удмуртская республика: Энциклопедия / Гл. ред. В. В. Туганаев. — Ижевск: Удмуртия, 2000.

## Ыстӧдъяс
Илокано (кыв)

**Илокано** (*Ti Pagsasao nga Iloko*) — Филиппин діяс вылын малай-полинезия кыв. Анбур — латин, важӧн байбайин.

## Лыдакывъяс
:1 - maysa
:2 - dua
:3 - tallo
:4 - uppat
:5 - lima
:6 - innem
:7 - pito
:8 - walo
:9 - siam
:10 - sangapulo
:100 - sangagasut
:1000 - sangaribo
:10000 - sangalaksa
:1000000 - sangariwriw
:1000000000 - sangabilion

## Пример
:Amami, nga addaka sadi langit,
:Madaydayaw koma ti Naganmo.
:Umay koma ti pagariam.
:Maaramid koma ti pagayatam
:Kas sadi langit kasta met ditoy daga.
:Itedmo kadakam ita ti taraonmi iti inaldaw.
:Ket pakawanennakami kadagiti ut-utangmi,
:A kas met panamakawanmi
:Kadagiti nakautang kadakami.
:Ket dinakam iyeg iti pannakasulisog,
:No di ket isalakannakami iti dakes. 

## Ыстӧдъяс
* Илокано Omniglot сайт вылын
* The Online Ilokano Dictionary Project (TOIDP)
* Bansa.org Ilokano Dictionary
* Ilocano.org
* Ilokano Swadesh vocabulary list
* Ilocano: Ti pagsasao ti amianan
* Iluko.com 
* dadapilan.com
Филиппов Севастьян Филиппович

**Филиппов Севастьян Филиппович** (1920—1979) — Айму вӧсна Ыджыд тыш вылӧ ветлысь.

## Олан туй
Чужис 1920 воын. Воюйтлiс 241-ӧд полкын, 1066-ӧд стрелковӧй полкын. Воюйтӧма Волхов, Ленинград, Балтикабердса фронтъясын. Военнӧй званиеыс — старшӧй сержант.

Айму вӧсна Ыджыд тыш дырйи вӧлi кыкысь доймывлӧма: 1941-ӧд воын доймывлӧма юрыс, и 1942-ӧд воын. Кувсьӧма 1979-ӧд воын. Гуалӧма Инта каркытшса Косьювом сиктын.

## Наградаяс
Наградитӧма медальясӧн: 
* «Отвагаысь»
* «Сӧветскӧй Заполярйӧ дорйӧмысь»
* «Айму вӧсна Ыджыд тышын Вермӧмсянь 20 во»
* «Айму вӧсна Ыджыд тышын Вермӧмсянь 25 во»
Филиппов Лазарь Степанович

**Филиппов Лазарь Степанович** (1900—1973) — Айму вӧсна Ыджыд тыш вылӧ ветлысь.

## Олан туй
Чужис 1900-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 30-ӧд лунӧ Кожва районса Сидорово сиктын, крестьянин семьяын. Айму вӧсна Ыджыд тышӧдз уджавлӧма плотникӧн «Чапаев» нима колхозын. Уджалӧма сiдзжӧ школа кыпӧдігӧн. Война вылӧ нуӧмаӧсь 1941-ӧд воын Кожваса военкоматсянь. Тыш дырйи дойдлӧма тысӧ, бурдӧдчӧма госпитальын. Демобилизуйтчӧма 1945-ӧд воын. Война бӧрын уджалӧма колхозын, кыпӧдӧма вӧв видзан, мӧс карта, сiдзжӧ уджалiс чери кыйысьӧн.

Кувсьӧма Косьювомын сиктын 1973-ӧд вося тӧвшӧр тӧлысь 18-ӧд лунӧ.
Культура керка

**Культура керка** — культура учреждение, кӧні дасьтӧны да нуӧдӧны культуракӧд йитчӧм мероприятиеяс.

## История

## Культура керка сикасъяс
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
Коми Республикаса национальнӧй библиотека

**Коми Республикаса национальнӧй библиотека** () — Коми Республикаын медшӧр небӧг видзанін.

## История
## Веськӧдлысьяс
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
Троича вичко (Пожӧг)

**Троича вичко**

## История
19-ӧд нэмын Пожӧг сиктын кыптiс пуысь вӧчӧм вичко. Сиктын олысьяс, странаӧн веськӧдлысь отсӧгӧн (канму казнаысь вӧлi сетӧма деньга кирпичысь вичко вӧчӧм вылӧ) италияысь воӧм архитектор отсӧгӧн 1850-ӧд воын Эжва берег вылын заводитiсны вӧчны ыджыд вичко. Вӧчисны эз ӧдйӧ, 40 во чӧж. Пожӧг сиктын джуджыд берег йылын кыптiс ыджыдсьыс-ыджыд храм. Стенъяссӧ серпасалiсны нималана живописецъяс. Быд воскресеньӧ матысса грездъясын олысьяс волісны вичкоӧ.

1930-ӧд воын вичкосӧ жугӧдіс енлы паныд мунысь власьт. Вичко пытшкысь ставсӧ петкӧдісны, рӧзӧритiсны. Мукӧд енпӧвсӧ енлы эскысьяс удитiсны дзебны, мукӧдсӧ ставсӧ жугӧдiсны. 1939-ӧд воын вичко тупкисны. Службаяссӧ нуӧдiсны керкаясын. Вичкоын восьтiсны клуб. Бӧрынджык сэнi видзисны пызь.

2010-ӧд воын эскысь йӧзкӧд ӧттшӧтш вӧлі вӧчӧма войвывса вичко джынйыс. 3 во чӧж нин мунӧны уджъяс вичкосӧ выльысь вӧчӧм могысь.

## Ӧшмӧсъяс
Коми Республикаса нимӧдана уджалысь

**Коми республикаса нимӧдана уджалысь** — Коми Республикаын почёт ним, лӧсьӧдӧма 1994 воын.

«Коми республикаса нимӧдана уджалысь» ним вичмӧ налы, кодлӧн эм Коми Республика водзын канму да  йӧзкӧд  ноксян уджын пай. Сiдзжӧ татшӧм ним сетӧны велӧдысьяслы.
# Татшӧм ним сетсьӧ, кодi уджалiс Коми Республикалӧн быдмӧм вылӧ дас воысь не этшаджык.
# Налы, кодлӧн эм дас воысь не этшаджык стажыс милицияын да мукӧд удж вылын.

«Коми Республикаса нимӧдана уджалысь» ним сетӧны вит во мысти Коми Республикаса Юралысьлӧн Почёт грамота босьтӧм бӧрын. Почёт ним босьтысьяс новлӧны «Коми Республикаса нимӧдана уджалысь» морӧсвывса пас.

## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
Вӧлӧкӧвӧй (Заполярнӧй район)

**Вӧлӧкӧвӧй** () — Яран асвеськӧдлан кытшын Заполярнӧй районысь Пёша сикт сӧвет улӧ пырысь грезд.

## Ним артмӧм
Медводз грездыс вӧлі шусьӧ **Терентьевка** — медводдза овмӧдчысьяслӧн ов сертиыс. Сёрӧнджык кутіс шусьыны **Волоковая** ю серти. Татчӧс олысьяс изьва кылӧн грездсӧ шуӧны **Вӧлэкевей** либӧ **Вӧлэкей**.

## Фольклор
## География
Грезд пукалӧ Пёша юлӧн шуйга берегас. Вӧлӧкӧвӧйсянь Улыс Пёша юрсиктӧдз 40 км. Медматыса оланін — 22 км сайын Вылыс Пёша, кӧні олӧны рочьяс.

## История
2014 воын грездын вӧлі: Аэродром, кык вузасянін, начальнӧй школа-челядь видзанін, ФАП, культура керка.

## Олысь лыд
## Велӧдӧм да культура
* «Лысва» сьылысь котыр.

## Овмӧс
Олысьяс уджалӧны кӧр видзан котырын. Водзынсӧ вӧлі мӧс видзан ферма.

## Транспорт
Вӧлӧкӧвӧйӧ Наръяна-Марсянь позьӧ воӧдчыны ӧтчыдысь вежоннас АН-2 самолётӧн либӧ МИ-8 вертолётӧн. Эм му туй, мый йитӧ грездсӧ Улыс Пёша грездкӧд да Улыс Пёша юрсикткӧд.

## Ӧшмӧсъяс
* «Пёша сиктсӧвет» муниципальнӧй юкӧнлӧн сайт (рочӧн)
* Яран асвеськӧдлан кытшысь «Заполярнӧй район» МЮ-лӧн сайтын «Пёша сиктсӧвет» МЮ-лӧн листбок (рочӧн)

## Ыстӧдъяс
Улыс Пёша (Заполярнӧй район)

**Улыс Пёша** () — Яран асвеськӧдлан кытшын сикт, Заполярнӧй районысь Пёша сикт сӧветса шӧрсикт.

## Ним артмӧм
## География
## История
## Олысь лыд
## Велӧдӧм да культура
## Овмӧс
## Ӧшмӧсъяс
## Ыстӧдъяс
Волонга (Заполярнӧй район)

**Волонга** () — Яран асвеськӧдлан кытшын Заполярнӧй районысь Пёша сикт сӧвет улӧ пырысь грезд.

## Ним артмӧм
Нимыс артмӧма татшӧм жӧ нима юысь.

## Экономика
Народлöн медшöр уджыс – чери кыйöм. СПК РК "Заполярье" чери кыйöм кузя участок.
Кангерлуссуак

**Кангерлуссуак** (грен. *Kangerlussuaq* («ыджыд фъорд»)), важӧн дан. Сӧндре Стрӧмфъорд (*Søndre Strømfjord*) — тайӧ Гренландия ді вылын кар.
**Олысь лыд:** 512.

## Ыстӧгъяс

* Qeqqata Kommunia - Kangerlussuaq
Тасиилак

**Тасиилак** (грен. *Tasiilaq*), важӧн **Аммассалик** либӧ **Ангмагссалик** — тайӧ Гренландия ді вылын кар.
**Олысь лыд:** 2017.
Каанаак

**Каанаак** (грен. *Qaanaaq*), важӧн Туле (*Thule*) — тайӧ Гренландия ді вылын кар.
**Олысь лыд:** 656.

## Ыстӧгъяс

* Page with information on Qaanaaq and surroundings
* The Most Northern Place - A transmedia webdoc about the untold story of Thule
Трояны

**Трояны** (пол. *Trojany*) — тайö сикт Польшаын, Домбрувка гминаын.
Йӧз: 490 гӧгӧр (2014).
Маниитсок

**Маниитсок** (грен. *Maniitsoq*), важӧн дан. Суккертоппен (*Sukkertoppen*, «сакар быг») — тайӧ Гренландия ді вылын кар.
**Олысь лыд:** 2670 (2013).

## Ыстӧгъяс

* Маниитсоклӧн муниципалитет
* www.greenland.com Туристъяслы информация