open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Турьев Степан Ильич

**Турьев Степан Ильич** (1901—1986) — Сӧвет кадся военачальник, полковник, дивизияса командир. Коми. 

## Олан туй
Степан Турьев чужӧма 1901-ӧд вося косму тӧлысь 13 (26-ӧд) лунӧ Вӧлӧгда губерняын Усть-Сысольск уездса Пезмӧг сиктын (ӧні Коми республикаса Кӧрткерӧс районын) крестьянин семьяын. 1915-ӧд воын мунӧма удж корсьны Урал сайӧ, сэсся пырӧма уджавны Екатеринбургса заводӧ.

Кулӧма 1986-ӧд вося ӧшым тӧлысь 1-ӧд лунӧ Муром карын.

## Наградаяс
* Ленин орден (21.02.1945)
* кык Гӧрд Дӧрапас орден (31.01.1942; 03.11.1944)
* II тшупӧда Богдан Хмельницкий орден (06.04.1945)
* I тшупӧда кык Айму тышса орден (24.09.1943, 06.04.1985)

медальяс:
* «Уджалысь да Крестьяналӧн Гӧрд армиялы XX во» медаль (1938)
* «Тышын заслугаясысь» медаль (28.10.1967)
* «1941—1945 воясӧ Айму вӧсна Ыджыд тышын Германия весьтын Вермӧмысь» медаль (23.06.1945)
* «Варшава мездӧмысь» медаль (1945)
* «СССР Вооружённӧй вынъясса ветеран» медаль (1976)
* «КПСС-ын 50 во» пас

## Паметь

## Ӧшмӧсъяс
* 

## Ыстӧдъяс
Щербаков Иван Александрович

**Щербаков Иван Александрович** (1922—1942) — лызьӧн нималана котралысь, лыжиӧн котралӧмысь Коми АССР-са чемпион (1941).

## Олан туй
Иван Щербаков чужӧма 1922-ӧд воын Княжпогост районса Туръя сиктын.

Гижӧма комиӧн кывбуръяс, сьылӧма. Помалӧма Железнодорожнӧй посёлокын школа. Быд лун ветлӧдлӧма школаӧдзыс лыжиӧн Туръясянь, ӧтарӧ-мӧдарӧ — 80 км. 

Лыжиӧн 30 км котӧртігӧн 1941-ӧд воын лоӧма Коми АССР-са чемпионӧн.

Айму вӧсна Ыджыд тыш вылӧ босьтӧма Железнодорожнӧй райвоенкомат 1941-ӧд вося лӧддза-номъя тӧлысь 28-ӧд лунӧ. Велӧдчӧма Ленинградса военнӧй училишӧын. Айму вӧсна Ыджыд тыш дырйи вӧлӧма стрелок-радистӧн, танкистӧн. Служитӧма 14-ӧд армияса 107 танкӧвӧй батальонын. Усьӧма 1942-ӧд вося моз тӧлысь 27-ӧд лунӧ Ленинград дорйигӧн. Гуалӧма Ленинград обласьтса Киров районын Путиловскӧй сикт сӧветувса Назия кӧрт туй станциясянь неылын (войвывладорас, Мга — Волховстрой визьын).

## Паметь
Княжпогост районса сӧвет 1974-ӧд воын шуӧма быд во нуӧдны Иван Щербаков нима лызьӧн котралысьяслысь ордйысьӧм.

## Ӧшмӧс
* Книга Памяти Республики Коми

## Ыстӧдъяс
Хатанзейский Никон Кондратьевич

**Хатанзейский Никон Кондратьевич** (1926—2020) — коми журналист, краевед. 

## Олан туй
Никон Хатанзейский чужӧма 1926-ӧд вося косму тӧлысь 26-ӧд лунӧ Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын Изьва-Печора уездса (ӧні — Изьва районса) Кипъёва сиктын. 1942-ӧд воын ФЗО школа помалӧм бӧрын босьтчӧма плӧтникавны. 

## [[Айму вӧсна Ыджыд тыш]]
1943-ӧд во пансигӧн 1925-ӧд вося зонъяскӧд 17 арӧсӧн сійӧс босьтісны армияӧ. 

Хатанзейский Н.К. тышкасьӧма 3-ӧй Беларусь, I Балтикабердса да I Ыліасыввывса фронтъясын. Тышкасьӧма 29-ӧд запаснӧй стрелкӧвӧй дивизияса 391-ӧд запаснӧй стрелковӧй полкын, 26-ӧд стрелкӧвӧй дивизияса 79-ӧд стрелковӧй полкын, 1277-ӧд зенитнӧй артиллерийскӧй полкын. Ранитчылӧма.

## Война бӧрын
Айму вӧсна Ыджыд тыш бӧрын кочегаралӧма Няшабӧжса судоверфын, уджалӧма районса связь юкӧнын плановик-экономистӧн, Усвавомса сельпоын веськӧдлысьӧс вежысьӧн. Та кадӧ жӧ велӧдчӧма Коми канмуса педагогика институтын, кӧні босьтӧма история да обществоведение велӧдысьлысь специальносьт.

1952-ӧд восянь уджалӧма газетъясын. Медводз — Усвавом районса «Сталинскöй туйöд» газетын кывкутысь секретар, сэсся – «Коми колхозник» (ӧні — «Коми му») газетын литсотрудникӧн да пропаганда юкӧдса веськӧдлысь.

Изьва локтӧм ӧрын 1965-ӧд восянь веськӧдлӧма кызь во чӧж «Выль Войвыв», а сэсся «Новый Север» газетъясӧн. Пенсия вылӧ петӧм бӧрын дас во веськӧдлӧма Изьва районса историко-краеведческӧй музейӧн. 

Кулӧма 2020-ӧд вося косму тӧлысь 1-ӧд лунӧ.

## Гижан удж
Н.К. Хатанзейский гижӧма «На земле Ижемской» (1982) да «Земля Ижемская» (1996) небӧгъяс, уна сикас очерк. Сылы медводдзаӧн Комиын сетӧма журналистъяслысь В. Савин нима премия. Н.К. Хатанзейский — Изьва районса да Изьва сиктса Почёта гражданин, Коми Респуликаса Почетнӧй ветеран, «Серебряная звезда – Гражданская инициатива» орден шедӧдысь.

## Наградаяс
* II тшупӧда Слава орден (20.08.1944)
* I тшупӧда Айму тышса орден (06.04.1985)
* «1941—1945 воясӧ Айму вӧсна Ыджыд тышын Германия весьтын Вермӧмысь» медаль (23.06.1945)
* «Кёнигсберг босьтӧмысь» медаль
* «Япония вермӧмысь медаль

## Ӧшмӧсъяс

## Ыстӧдъяс
Югзьывлытöм вой

**Югзьывлытöм вой** — кадколаст, кор шондi оз петав, овлö войвыв да лунвыв кытшсайын.

## Ыстӧдъяс
Крокодил

**Крокодил** (латинӧн Crocodilus) — эузуки кладаса мӧдсикасса-васа веглясьысь пемӧс, сідзжӧ крутотарсі да псевдозуки кладаса. 

Важ геология кадколастын овлісны уна сикас крокодил. Ӧнія кадын эм 23 сикас.

## Нимыс
«Крокодил» кыв артмӧма *κροκόδειλος* («крокодил», «дзодзув»)  важ грек кывйысь. *Κροκόδειλος* кывйыс, чайтӧны, артмӧма *κρόκη δεῖλος* («галькаса нидзув») кывйысь, сы понда мый крокодилъяслӧн да лэбачьяслӧн сьӧмыс галькаяс кодь.

## Паськалӧм
Тушалӧн сложнӧй тэчасног сертиыс крокодилъяс — вылі ӧнія веглясьысьяс пӧвстын. Налӧн сьӧлӧмыс нёль камераа, вежӧсыс сьӧлӧм кынӧмъяссӧ дзикӧдз торйӧдӧ да, венаса вир оз сорлась сьӧлӧм артериясакӧд. Крокодилъяслӧн став ыджыд тушаыс, коді овлӧ 6 мертӧдз кузьтанас, вевттьӧма зэв ён пансырӧн лы пластинкаясысь, кодъясӧс вылысяньыс вевттьӧма сюр сьӧмъяс. 

## Оласног
Крокодилъяс олӧны тыясын да юясын тропик обласьтъясын Азияын, Америкаын да Австралияын. Крокодилъяс — яй сёйысьяс; найӧ ӧдйӧ да пелька вартчӧны ваын. Кыйӧны посньыд и гырысь пемӧсъясӧс; найӧ усьласьӧны мукӧддырйи и йӧз вылӧ. Крокодилъяс унджык кадсӧ колльӧдӧны ваын, но колькъяссӧ пӧсь лыа пытшкӧ. Колькйысь петӧм бӧрын том крокодилъяс пырысь-пыр мунӧны ваӧ. Жар лунъясӧ крокодилъяс часъясӧн пӧжсьӧны лыа вадорын, но сӧмын кутшӧмкӧ лоӧ тревога, найӧ зэв укшаля пырӧны ваӧ —  сэні найӧ озджык повны, сэні найӧ сюсьӧсь, пелькӧсь. Крокодил оз вермы дыр овны ваын. сылы ковмылӧ кадысь-кадӧ чургӧдлыны ассьыс нырсӧ ваысь, медым босьтны тыясас сӧстӧм сынӧд.

## Ӧшмӧсъяс

* М. Я. Цузмер. Зоология: шӧр школаын велӧдчан книга: 6-7 во велӧдчысьяслы. — Сыктывкар: Коми госиздат, 1933. — 108—109 л.б.
Веглясьысьяс

**Веглясьысьяс** (латинӧн Reptilia) — косын олысь векся сюрсаа пемöсъяслöн сикас котыр.

## Ыстӧдъяс
Ас вылӧ уджалӧм

**Ас вылӧ уджалӧм** (рочӧн предпринимательство) — асвыйöн, ас юр вылö босьтöм йöзлöн вöчöм. Татшöм уджалöмыслöн медыджыд мог – удж котыртысьясöн инас серти содтöд босьтöм.

## Ӧшмӧсъяс
Лӧкчимлаг

**Лӧкчимлаг** (**Лӧкчимса уджӧн мыж вештан лагер**, рочӧн *Ло́кчимский исправи́тельно-трудово́й ла́герь*) — тайӧ лагеръяслӧн юкӧн, коді уджаліс ССРС-са уджӧн мыж вештан системаын. Пырӧма НКВД-са лагеръяслӧн Медшӧр веськӧдланінӧ. Лӧкчимлагса веськӧдланін вӧлі Коми АССР-са Пезмӧг посёлокын (1976 восянь нимтӧма Кӧрткерӧс районса Адзорӧм посёлок), Сыктывкарсянь 45 км кымын да Кӧрткерӧс сиктсянь 5 км кымын.
Малича

**Малича** — кӧр куысь гӧннас пытшкӧ вурӧм вылыс паськӧм, юркыша, паськыд соска.

## Ыстӧдъяс
Малямуш

**Малямуш** () — мазі рӧдысь нёль бордъя, гӧна гаг.

## Вир-яй тэчас

## Малямуш геральдикаын

Файл:DEU_Hummeltal_COA.svg|альт=Изображение шмеля на гербе коммуны Хуммельталь в Баварии, ФРГ| Немечмуса Баварияса Куммельталь коммунаса канпас
Файл:Hummuli_valla_vapp.gif|альт=Изображение шмеля на гербе волости Хуммули (Эстония)| Эстмуса Куммули волосьтса канпас


## Ыстӧдъяс
Шег

**Шег** () — кокчӧр лы да кок лапа ӧтлаӧдысь куснясян йитвеж.

## Вӧдитчӧм
Ыж шегйӧн комияс шегъясьӧны.

## Ыстӧдъяс
Пеша

**Пеша** (*бипеш, бипӧш*) — сартаса биӧн вӧдитчан кипель; сартас кутан вожа кок.

## Ыстӧдъяс
Сьӧм (деньга)

**Сьӧм** (*деньга*) — йöзкостса вузасигöн аслыспöлöс вузöс, код отсöгöн став вузöссö мурталöны да öта-мöдыскöд öткодялöны сьöм лыдöн.

## Ыстӧдъяс
Рысь

**Рысь** — шомйӧлысь лӧзйӧввасӧ сӧдзӧдӧм бӧрын кольӧм еджыд шомакодь сукыс.

## Ыстӧдъяс
Рыныш

**Рыныш** — нянь кольтаяс косьтан стрӧйба (сьӧд керка).

## Ыстӧдъяс
Ёрас

**Би ёрас** — кузь бедь йылӧ ӧзтӧм соляркаа ветьӧк либӧ сюмӧд чикыль.

## Ыстӧдъяс
Сартас

**Сартас** (*сарги, дзав*) — кос пуысь юкалӧм жельӧб.

## Ыстӧдъяс
Ӧшмӧс

: *Эн сорлав [[Юкмӧс|Юкмӧскӧд]]*

**Ӧшмӧс** (мӧд ногӧн ***труба''', '''юкмӧс***) — джуджыда кодйӧм, срубалӧм гу, кытчӧ мусьыс локтӧ ва.

## Ыстӧдъяс
Изки

**Изки** — шыдӧс либӧ тусь изӧм вылӧ кӧрт пиньяса кык плавкӧс из. Вылыса из бергӧдлӧны.

## Ыстӧдъяс
Бива

**Бива** — биа из, тывкӧрт да бива тшак новлантор (водзджык кучик мешӧктор).

## Ыстӧдъяс
Помеч

**Помеч** — котырӧн ыджыд удж вӧчӧм; дон кортӧг отсасьӧм.

## Ыстӧдъяс
Салямка

**Салямка** — кӧръясӧс доддялан тшалака тасмаяс.

## Ыстӧдъяс
Мазі

**Мазі** () — няр бордъя Apoidea рӧдулысь лэбалысь гагъяслӧн клада, чушканзі-кодзувкоткӧд ӧти ордвужысь. Лэбалысь чушкан гаг, дзоридз сӧкысь вӧчӧ ма.
Файл:Bienenkoenigin_43a.jpg|альт=Медоносная пчела (Apis mellifera)|Ма чукӧртысь мазі (*Apis mellifera*)
Файл:Cerana.jpg|альт=Китайская восковая пчела (Apis cerana)|Китай сись лэбач (*Apis cerana*)
Файл:Apis_dorsata.jpg|альт=Гигантская пчела (Apis dorsata)|Ыджыд мазі (*Апис дорсата*)
Файл:Abeille_charpentière_Margy_2.jpg|альт=Фиолетовый шмель-плотник (Xylocopa violacea)|Гӧрдовлӧз тшупсьысь малямуш (*Xylocopa violacea*)
Файл:OsmiaCornuta2008_03_15.jpg|*Osmia cornuta*


## Ыстӧдъяс
Абзац

**Абзац** ( «юкӧн, гижӧд юкӧн») — ӧти гӧрд строка, а сідзжӧ ӧти гӧрд строкасянь мӧдӧдз текст юкӧн.

## Ыстӧдъяс
Юкмӧс

: *Эн сорлав [[Ӧшмӧс|Ӧшмӧскӧд]]*

**Юкмӧс** (*ры, йӧрдан, йикудув*) — тшупӧд сруба ва гу.

## Ыстӧдъяс
Дивянка Трипати .

**Дивянка Трипати Дахия** ( née **Трипати** ;   ; чужис 1984 вося йирым тӧлысь 14 лунӧ) — индияса актриса, медводз уджалӧ хинди телевидениеын.  Лыддьыссьӧ телевидениеын медся тыр-бур актрисаяс пиысь ӧтиӧн, сійӧ тшӧкыда ворсӧ диапазонын тӧдчана персонажъясӧс. Индияын медся уна мынтысяна телевизионнӧй актрисаяс пиысь ӧти,  Сійӧ некымын аттьӧалӧм босьтысь, на лыдын куим ITA Awards, нёль Indian Telly Awards да сизим Gold Awards . Сійӧ пырӧ *Forbes India* ' нималана йӧз лыдӧ 2017 восянь  Сійӧ тӧдса сыысь, мый ворсӧ кык роль Видья Пратапсингх да Дивья Шукла Zee TV 's *Banoo Main Teri Dulhann* да доктор Ишита Бхалла Star Plus 's *Yeh Hai Mohabbatein*,  кыкнан тайӧ шоуыс шедӧдіс сылы ITA премия медбур актриса - йӧзкостса да Just . 2017 воын пырӧдчис йӧктан реалити-шоуӧ *Nach Baliye 8* да петіс вермысьӧн.  2021 воын сійӧ пырӧдчис *Fear Factor: Khatron Ke Khiladi 11-ӧ* кыдзи конкурсантка, кӧні сійӧ петіс мӧд места босьтысьӧн. 

## Водз олӧм да велӧдчӧм .
Трипати чужис 1984 вося йирым тӧлысь 14 лунӧ  Бхопал карын, Мадхья - Прадеш штат .  Велӧдчӧма Бхопалса Кармель монастырскӧй школаын. Сэсся помаліс Бхопалса Сароджини Найду правительственнӧй нывъяслӧн ПГ колледж.   Сійӧ помаліс альпинизм кузя курс Неру нима альпинизм институтын Уттаркашиын . 
## Сідзжӧ видзӧд .

* Хинди телевидениеын ворсысьяслӧн список .
* Индияын телевидениеын ворсысьяслӧн список .

## Лэдзӧмторъяс


## Ӧтдор йитӧдъяс .

* Divyanka Tripathi at IMDb
* Divyanka Tripathi at Bollywood Hungama
* Divyanka Tripathi on Instagram
Бӧлбана из

**Бӧлбана из** (маньси *Маньпупунёр*) — Коми Республикаса Мылдін районын геология паметник, 30-сянь 42 метраӧдз джудждаа сизим из кольӧмтор. Меститчӧмаӧсь Печӧра-Ылыдзса заповедникса **Бӧлбана из** плато вылын (манси кывйӧн кӧ «Маньпупунёр» — «идолъяслӧн ичӧт чой»), Ылыдз да Печӧра юяс костын. 2008 воын найӧс одтӧмаӧсь Рӧсияса сизим дивӧ лыдӧ.
Печӧра-Ылыдзса заповедник

**Печӧра-Ылыдзса канму олан гӧгӧртас видзан заповедник** — Войвыв Ыджыд Изса заповедник, Рӧсия Федерацияын медся нималанаясысь ӧти. Восьтӧмаӧсь 1930 воын Коми АССР-ын. Заповедникас эмӧсь Бӧлбана из да йӧра видзан ферма.
Файл:На_лосеферме._Якша_MG_7672_1.jpg|альт=Самка лося на лосеферме Печоро-Илычского заповедника| Печӧра-Ылыдзс заповедниклӧн йӧра видзан фермаын энь йӧра
Файл:На_лосеферме._Лосенок_MG_6908.jpg|альт=Лосёнок на лосеферме Печоро-Илычского заповедника| Печӧра-Ылыдзса заповедниклöн йӧра видзан фермаын йӧрапи
Печӧра-Ылыдзса заповедникса йӧра видзан ферма

**Печӧра-Ылыдзса заповедникса йӧра видзан ферма** — Печӧра-Ылыдзса канму олан гӧгӧртас видзан заповедникын йӧра видзан ферма.
Файл:На_лосеферме._Якша_MG_7672_1.jpg|альт=Самка лося на лосеферме Печоро-Илычского заповедника|Печӧра-Ылыдзс заповедниклӧн йӧра видзан фермаын энь йӧра
Файл:На_лосеферме._Лосенок_MG_6908.jpg|альт=Лосёнок на лосеферме Печоро-Илычского заповедника|Печӧра-Ылыдзса заповедниклöн йӧра видзан фермаын йӧрапи

## Йӧра видзан ферма йылысь
Печора-Ылыдзса заповедник нималӧ йӧраясӧс киӧ велӧдӧм могысь вӧчӧм медводдза йӧра видзан фермаӧн. Йӧра – вежа пемӧс, сійӧс серпасалӧма Коми Республикалӧн да Мылдін районлӧн канпасын, а сідзжӧ нэмӧвӧйся коми кыйсян-вӧралан календарын. 1949 восянь йӧра видзан фермаын быдтӧма уна дас кӧлена киӧ велӧдӧм йӧраӧс, кодъяс туйӧны овмӧс нуӧдӧм вылӧ.

Та дырйи мортӧн быдтӧм йӧраяс эз воштыны вӧрса инстинктъяссӧ. Сӧвет кадӧ босьтчисны быдтыны йӧраясӧс ёнджыкасӧ сы вӧсна, мый найӧ вермӧны новлӧдлыны груз сук вӧрӧд. Ӧні та вылӧ эмӧсь нин снегоходъяс, но фермаын уна во чӧжӧн нуӧдӧма уна тӧдчана туялӧм.

## Йӧра йӧв
Киӧ велӧдӧм йӧраяс дорӧ зэв ёна радейтӧны волыны гӧсьтъяс, а республикаын олысьяс тӧдӧны мукӧдыслысь нимъяссӧ. Торйӧн нин тшӧкыда татчӧ локтӧны вайсян кадӧ, кор фермаын позьӧ юны йӧра йӧв. Сійӧ аслыспӧлӧс, ӧрек кӧра быттьӧ. Та кындзи йӧра йӧв бурдӧдӧ висьӧмъясысь.

Йӧлыс зэв нӧгыль, нӧк кодь, сэні эм лизоцим, мый бурдӧдӧ весиг лучевӧй висьӧмысь.

Буретш та вӧсна 1986 воын, Чернобыльса АЭС вылын авария бӧрын йӧра видзан фермаӧ кутісны воны лысьтан йӧраяс вылӧ заказъяс.

## Ӧшмӧсъяс

* Йӧра видзан ферма — Коми Республикалӧн туризм сӧвмӧдан агентство
Роботасьӧм куим индӧд

**Роботасьӧм куим индӧд** — Исаак Азимов америкаса наука фантасьтика гижысьӧн лӧсьӧдӧм индӧдъяс, кодъясӧс колӧ вӧлі кывзысьны роботъяслы сылӧн некымын висьтын. Индӧдъяссӧ вӧлі лӧсьӧдӧма 1942-ӧд вося «Runaround» висьтын (пырӧ 1950-ӧд вося «I, Robot» чукӧрӧ), кӧть эськӧ татшӧм жӧ роботлы дзескӧдӧмъяс вӧлі индӧма и водзджык висьтъясын.

Индӧдъясыс татшӧмӧсь:**Роботасьӧм Куим Индӧд (комиӧдӧм)**

# Роботлы оз позь вӧчны лёктор мортлы либӧ аслас весь олӧмӧн вӧчны сідзи, мый морт воис пикӧ.
# Роботлы колӧ пӧртны олӧмӧ мортлысь тшӧктӧмъяс Медводдза Индӧдлы паныд сулалысь кындзи.
# Роботлы колӧ дорйыны асьсӧ таӧдз, кор тайӧ дорйӧм оз сулав Медводдза да Мӧд Индӧдъяслы паныд.

**Three Laws of Robotics ([[Англичан кыв|инглиш]] оригинал)**

# A robot may not injure a human being or, through inaction, allow a human being to come to harm.
# A robot must obey the orders given it by human beings except where such orders would conflict with the First Law.
# A robot must protect its own existence as long as such protection does not conflict with the First or Second Law.
Гольдштейн Ростислав Эрнстович

**Гольдштейн Ростислав Эрнстович** (1969) — россияса канморт, депутат (2007—2015), Коми Республикаса Юралысь (2024-ӧд восянь). «Ӧтувъя Россия» ютырӧ пырысь.

## Олан туй
Ростислав Гольдштейн чужӧма 1969-ӧд вося рака тӧлысь 15-ӧд лунӧ Калинин (ӧні — Твер) обласьтса Селижарово посёлокын. Шӧр школа помалӧма Сахалинын. 1986 воын уджалӧма слесарӧн Сахалинскӧй ГРЭС-ын. 1987—1989-ӧд воясын служитӧма армияын. Армияын служитӧм бӧрын водзӧ уджалӧма Сахалинскӧй ГРЭС-ын, сэсся «Дальэнергомонтаж» трестлӧн Южно-Сахалинскӧй монтажнӧй управлениеын монтажникӧн.

## Комиын
Коми Республикаӧ вуджӧм бӧрын уджалӧма Ухта карын «Северпрогресс» акционер котырын (1990—1991) да «АмКоми» ӧтувъя предприятиеын (1991—1992) шоперӧн. 1990 воын гӧтрасьӧм бӧрын гӧтырыскӧд ӧтлаын нуӧдӧны асшӧр бизнес.

1995-ӧд воын помалӧма Рязаньын экономика да право академия «Административно-хозяйственное право и экономика» специальносьт серти. 2001—2004-ӧд воясын — «Гольдштейн» вузасян керкаса генеральнӧй директор.

2003-ӧд воын сійӧ бӧрйисны Коми Республикаса Каналан Сӧветса депутатӧн Тиманса 23-ӧд №-а кытшын. 2004 вося кӧч тӧлысь 23-ӧд лунсянь — Коми Республикаса Каналан Сӧветын социальнӧй политика комитетӧн веськӧдлысь.

2007-ӧд вося бӧрйысьӧмъяс дырйи 13 №-а Ярегаса ӧти мандата кытшын Коми Республикаса Каналан Сӧветса лоӧма депутатӧн, бӧрйӧмаӧсь веськӧдлысьӧс вежысьӧн.

## Каналан Думаын да Федерация Сӧветын
2007-ӧд вося ӧшым тӧлысьын сійӧс вӧлі бӧрйӧма V созывса Государственнӧй Думаӧ депутатӧн «Единая Россия» ютырлӧн лыддьӧг серти. Пырӧма «Единая Россия» фракцияӧ. Войвыв да Ылі Асыввыв мытшӧдъяс кузя комитетӧн веськӧдлысьӧс вежысь.
2012-ӧд воын Гольдштейнӧс бӧрйисны Госдумаӧ VI созывса депутатӧн 31 №-а региональнӧй группасянь (Амур обласьт).

2015-ӧд воын Гольдштейнӧс индӧмаӧсь Еврей асвеськӧдлан обласьтса олӧмӧ пӧртысь власьтсянь сенаторӧн.

2007-ӧд воын Гольдштейн помалӧма Россияса велӧдан академиялысь университет, 2009-ӧд воын — Рытыв-Войвыв канму служба академия.

## Еврей обласьтын
2019-ӧд вося ӧшым тӧлысь 12-ӧд лунсянь сійӧс вӧлі индӧма Еврей асвеськӧдлан обласьтса губернаторлысь могъяс недыр кад кежлӧ олӧмӧ пӧртысьӧн. Федерация Сӧветӧ пырысьлысь уджмогъяссӧ кадысь водз дугӧдісны 2019-ӧд вося ӧшым тӧлысь 23-ӧд лунӧ.

2020-ӧд вося кӧч тӧлысьын бӧрйысигӧн Гольдштейн лоӧма Еврей асвеськӧдлан обласьтса губернаторӧн. Сы вӧсна кипасалісны 82,5% морт (пасйӧм бӧрйысьысьяслӧн ӧтувъя лыдысь воліс 73,02%). Должносьтӧ босьтчӧма 2020-ӧд вося кӧч тӧлысь 22-ӧд лунӧ.

2024-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 5-ӧд лунӧ Россияса президент Владимир Путин индӧма Р.Гольдштейнӧс Коми Республикаса Юралысьлысь могъяс недыр кад кежлӧ олӧмӧ пӧртысьӧн. 2025-ӧд вося бӧрйысигӧн Ростислав Гольдштейнӧс йӧзыс бӧрйисны Коми Республикаса Юралысьӧн (70,04% гӧлӧс; 160 075 морт).

## Гозъя олӧм
Гӧтырыс — Галина Даниловна, нылыс — Анна.

Бокс спортын мастерӧ кандидат.

## Ошканпасъяс
* «Айму водзын бур уджысь» орденлӧн II тшупӧда медаль) (2019)
* Россия Федерацияса Президентлӧн Аттьӧалӧм
* Федерация Сӧветса Посёта грамота

## Ӧшмӧсъяс
* «Федерация Сӧвет» сайтын Р.Э. Гольдштейн йылысь
* «РИА Новости» сайтын Р.Э. Гольдштейн йылысь

## Ыстӧдъяс
3D график

**Куим муртӧса график** (**3D график** — инглиш *three dimensional graphics*)  — тайӧ компъютер график юкӧн, кӧні серпасалӧны-снимайтӧны куим муртӧса модель отсӧгӧн.
Добряков Сергей Алексеевич

**Добряков Сергей Алексеевич** (1924—1989) — коми серпасалысь, Коми АССР-са искусствоясын нимӧдана уджалысь, СССР-са серпасалысь котырӧ пырысь.

## Олан туй
Сергей Добряков чужӧма 1924-ӧд вося йирым тӧлысь 8-ӧд лунӧ Коми (Зыряна) асвеськӧдлан обласьтын Кулӧмдін уездса (ӧні — Коми Республикаса Кӧрткерӧс район) Вомын сиктын. 

Кулӧма 1989-ӧд вося йирым тӧлысь 3-ӧд лунӧ.

## Серпасян удж

## Ошканпасъяс
* Коми АССР-са искусствоясын нимӧдана уджалысь (1961)
* Коми Республикаса канму премия босьтысь (1987)

## Ӧшмӧсъяс
* Коми Республикаса Вужвойтырлӧн небӧгаин
* Добряков Сергей Алексеевич // Теплинский Ю. А. В памяти Ухты. — Киров, 2008. — С. 405.
* Беляева Н. Сергей Добряков. Очарованный Севером // Регион. — 2024. — № 3. — С. 20-23.

## Ыстӧдъяс
Шомысов Василий Алексеевич

**Шомысов Василий Алексеевич** (*Ӧльӧ Вась*, 1893—1981) — сигудӧк вӧчалысь да сигудӧкӧн ворсысь. Медводдза ставмирса тыш вылӧ ветлысь.

## Олан туй
Василий Шомысов чужӧма 1893-ӧд вося ода-кора тӧлысь 29-ӧд лунӧ Вӧлӧгда губерняын Усть-Сысольск уездса Скӧрӧдумын (ӧні Коми Республикаса Кулӧмдін районысь Помӧсдін сикт овмӧдчӧмин улӧ пырысь грезд). Дас ӧти челядя (8 пи да 3 ныв) семьяын вӧлӧма сизимӧдӧн.

1914-ӧд воын В.А. Шомысовӧс босьтӧны царскӧй армия. Веськалӧма сэтчӧ сизим вок костын пудъясьӧм бӧрын. Сы кадӧ сылӧн ыджыдджык Иван вокыс служитӧма нин армияас. Егор Васильевич Шомысов кывъяс серти, сылӧн батьыс вӧлі ранитчӧма, веськавлӧма турцияса пленӧ, гортас воӧма 1917-ӧд воын.

## Сигудӧкӧн ворсӧм
Бура ворсӧма некымын сикас коми йӧзкостса шылада инструментӧн (баян, гудӧк, сигудӧк), ачыс вӧчавлӧма найӧс. Сигудӧкӧн ворсны велалӧма ыджыдджык воксяньыс.

В.А. Шомысов йылысь паськыда кутісны тӧдны нималана шылад тэчысь, коми шылада фольклор туялысь Прометей Ионович Чисталёвлӧн экспедицияяс бӧрын. Скӧрӧдумын паныдасьлӧм бӧрын найӧ нӧшта на некымынысь аддзысьлӧмаӧсь. Сигудӧкӧн ворсысь петкӧдлӧма ворсан сямсӧ да вӧчӧма некымын инструмент. Ӧти инструмент 1970-ӧд воясын веськалӧма И.М. Глинки нима шылада культуралӧн шӧр музейӧ (Москва). Та кадӧ жӧ Д.В. Шомысовӧн вӧчӧм кык сигудӧк воӧма Коми республикаса краеведческӧй музейӧ. 

Сигудӧк вӧчӧмыс да ворсан сямыс вуджӧма сідзжӧ Митрей пиыслы.

Кулӧма 1981-ӧд воын.

## Семья
1918-ӧд вося ода-кора тӧлысь 9-ӧд лунӧ венчайтчӧма Помӧсдінса Успенньӧ вичкоын. Гӧтырыс  Дёмин Наталья Георгиевна (Пеп рӧдысь). Кыпӧдӧмаӧсь ыджыд керка, ӧтлаын олӧмаӧсь 62 во. Чужтӧмаӧсь да быдтӧмаӧсь 8 кага: Мария (1918), Анна (1924), Николай (1925), Феодосий (1927), Егор (1929), Дмитрий (1931), Иван (1933) да Елизавета (1937).

## Ӧшмӧсъяс
* ''Чисталёв П. И.'' Коми сигудöк и русский гудок // Финно-угорский музыкальный фольклор и взаимосвязи с соседними культурами / Сост. И. Рюйтел. — Таллинн: Ээсти Раамат, 1980. — С. 38—47.
* ''Чисталёв П. И.'' Коми народные музыкальные инструменты. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1984. — 104 с.
* *Панюков А.В.* Музыкальный фольклор: инструментальные традиции // Атлас Республики Коми. — М.: Феория, 2011. — С. 409.

## Ыстӧдъяс
Финн-йöгралöн культура юркар

**Финн-йöгралöн культура юркар** – тайö Том финн-йöгра войтырлöн ассоциациялöн (МАФУН) да URALIC шöринлöн öтув водзмöстчöмысь чужлöм проект.

2013-öд воын панöм культура юркар проектлöн могыс – паськöдны финн-йöгра да самоед войтыръяс да кывъяс йылысь юöр, ёнмöдны финн-йöгралысь асвежöртöмсö да сöвмöдны торъя финн-йöгра регионъяс.

Культура юркар нимсö сетлöны öти во кежлö конкурсас пырöдчысь сэтшöм кар-сиктлы, кодi вермас медбура подулавны ассьыс шыöдчöмсö да дасьтас финн-йöгра культуралысь озырлунсö лючки-ладöн мыччöдысь уджтас. Юркар ним сетöмыс вермас öддзöдны регионыслысь сöвмöмсö.

Быд во бöрйыны финн-йöгралы культура юркар думыштöма Оливер Лооде.

Финн-йöгра культура юркарлöн символыс – Tsirk-лэбач.

## Культура юркаръяс
2014 – Быгы (Старые Быги) сикт (Удмуртия)

2015 – Обиница сикт (Эстония)

2016 – Искасентдёрдь сикт да Веспрем кар (Венгрия)

2017 – Вуоккиниэми (Вокнаволок) сикт (Карелия)

2019 – Унчо (Шоруньжа) сикт (Марий Эл)

2020 – Мишкан (Мишкино) сикт (Башкортостан)

2021 – Абъя-Палуоя кар (Эстония)

2022 – Байтэрек (Байтеряково) сикт (Удмуртия)

2023 – Кухмо кар (Финляндия)

2025 – Нарва кар (Эстония)

2026 – Хэнкок (Hancock) кар (АÖШ)

## Ыстöдъяс
Бурилова Надежда Афанасьевна

**Бурилова Надежда Афанасьевна** (1935) — коми литература туялысь, филологияса кандидат.

## Олан туй
Надежда Бурилова чужӧма 1935-ӧд вося вӧльгым тӧлысь 13-ӧд лунӧ Кулӧмдін районса Уллянаын. Помалӧма Кишинёвса канму университетысь история-филология факультет (1958). Велӧдӧма Сыктывкарса школа-интернатын роч литература, редакторалӧма телевидениеын, велӧдӧма Коми канмуса педагогика институтын (1968—1975). 

1975-ӧд воын пырӧма велӧдчыны СССР-са наукаяс академилӧн Коми филиалса аспирантураӧ (уджысь орӧдчытӧг). 1980-ӧд восянь уджалӧма Кыв, литература да история институтын литература да фольклор секторын. Литературоведение секторса старшӧй научнӧй сотрудник должносьтын уджалӧма 2002-ӧд воӧдз.

## Туясян удж
1983-ӧд воын Н.П. Огарев нима Мордовияса канму университетын дорйӧма филологияса кандидат ним вылӧ диссертация, темаыс — «Нравственно-эстетический идеал современной коми литературы».

## Небӧгъяс
* *Бурилова Н.А.* Нравственно-эстетический идеал в историко-революционных романах коми. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1979. — 100 с.
* *Бурилова Н.А.* В поисках идеала личности. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1986. — 144 с.
* *Бурилова Н.А.* Концепт личности в коми прозе 80-х годов. — Сыктывкар, 1990. — 22 с. (Научные доклады / Коми НЦ УрО АН СССР. Вып. 251).

## Ӧшмӧсъяс
* Коми наука шӧринса музейын Н.А. Бурилова йылысь
* ''Лисовская Г.'' Надежда Афанасьевна Бурилова // Писатели Коми: биобиблиогр. словарь: [в 2 т.] / Нац. б-ка Респ. Коми, Коми НЦ УрО РАН; науч. рук. ''Т. Л. Кузнецова''. — Сыктывкар, 2017. — Т. 1. — С. 101—103.

## Ыстӧдъяс
Ноко, энлы!

«**Ноко, энлы!**» – тайӧ мультсериал

## Комиӧдісны
А.Чувьюров

В.Пивкина

звукорежиссёр –.А.Шабалин

монтажер – А.Жукова

Кӧин – К.Куратов

Кӧч – В.Пивкина
Петыркарса канму университет

**Петыркарса канму университет** (рочӧн *Санкт-Петербу́ргский госуда́рственный университе́т, СПбГУ*) — Рӧссияса медся важ университетъясысь ӧти, медся ыджыд да водзын мунысь классика университетъясысь ӧти.

## История
Кор университетыс воссис, стӧча оз тӧдны. Чайтӧны, сійӧ йитчӧма Академия университеткӧд, кодӧс Наукаяс академиякӧд восьтіс 1724 вося тӧвшӧр тӧлысь 28-ӧд лунӧ (урасьӧм тӧлысь 8-ӧд лунӧ) Медводдза Петыр. Такӧд йитӧдын 2024 воын университетыс пасйис юбилей.

## Университет помалысьяс
Университетсӧ помалісны Ёгуш гижысь-велӧдысь, Палалей Кальӧ философ да Ӧльӧксан Питьӧ социолог.
Елюенэ

**Елюенэ** (,   - «ыджыд ю», , Öлÿöнä; ; эвенк Елюенэ) — Рӧсияса Асыввыв Сибырын ю, усьӧ Йиа океанса Лаптевъяс саридзӧ, артмӧдӧ Арктикын медся ыджыд дельта. Кузьтаыс дельтакӧд ӧтлаын 4400 км. Бассейнлӧн ыдждаыс 2,49 млн км².

## Пасйӧм
Тӧвся двореч

**Тӧвся двореч** (важ ногӧн *Тӧлся дворечь*; 1918 восянь 1943 воӧдз *Искусство двореч* ) — Рӧсияын медшӧр император двореч, сулалӧ Петыркарса Двореч изэрдын.
Тасманса куль

**Тасманса куль** (сідзжӧ **сумкаа куль**, **сумкаа мокасьт**; ) — яй сёйысь сумкаа котырса йӧлӧн вердысь; куш ӧтка ловъя сикас *Sarcophilus* ордысь. «*Sarcophilus»* рӧд нимыс артмӧма  — яй да  — радейта кывъясысь (сідзкӧ, сійӧ «яй радейтысь»).

Олӧ Австралия дорса Тасман діын.

## Паськалӧм
Тайӧ медся гырысь став ӧнія сумкаа яй сёйысьясысь, топыд яя да латшкӧс пемӧс, тушаыс понлӧн кодь. Кузьтаыс 50-80 см, бӧжыс 23-40 см. Бӧжыс дженьыдик да кыз, сэтӧн сійӧ видзӧ гос, сідзкӧ висьысь да тшыг пемӧслӧн бӧжыс вӧсни. 

## Сёян да оласног
Ӧти лунӧ сёйӧ туша сьӧктасьыс 15%. Тайӧ сумкаа кульыс нуръясьӧ ичӧтик да шӧркодь йӧлӧн вердысьӧн да лэбачӧн, а сідзжӧ гут-гагӧн, кыйӧн, амфибияӧн, сёян вужйӧн да быдмӧг ёкмыльӧн. Тшӧкыда шӧйтӧ ва дорын лягуша-рак корсигӧн-сёйигӧн, а саридз дорын - берегӧ чӧвтӧм посни саридзын олысьясӧс.
Flipper

**Flipper**  
**Flipper** — Solana блокчейнӧсь основыныд децентрализованная биржаӧ агрегаӧр (DEX). Проектӧд различны децентрализован протоколъяс и блокчейн-сетьъяс ликвидностьъяс и торговы данные агрегацияӧныд направлен и децентрализован торговъя инфраструктурыне решениӧ кывтӧныд позициялан. Агрегаторъяс важный частьъя — искусственный интеллект (AI) ядро, кывтӧныд только удобствы для пользователей не, но и безопасность обеспечен.

## История и концепция
Flipper децентрализован финансовъяс (DeFi) ликвидность фрагментациясын кӧмтӧд цельӧд создан. Платформа архитектура изначально кроссчейн доступтö учитон, кывтӧныд пользователи ня несколько DeFi-рынки интерфейсъяс через взаимодействие и разные активъяс торговъя доход получен. Проект трейдеръяс безопасностьтö блокчейнъё прямой торговъя счётын увеличен кывтӧныд стремлен.

Проект сделкъя исполнение эффективностьтö арӧс алгоритмический анализ данных и автоматизированная ордер маршрутизация элементъяс использовать. AI-copilot и AI trading bot технологияъяс пользователяс индивидуально торговъя автоматизация кывтӧныд позвол.

## Технологии
### Автоматизация и искусственный интеллект
Используемая AI-технология процессор ядрось искусственный интеллект кывтӧныд управляем. Это рынка, ликвидность и смарт-контрактъё анализ реальное время режимъяс включ. Flipper также встроенные торговые боты AI-основаниед предусмӧт. Система пользователяс различные стратегии показан, основан реальные данные и рынка поведение. Безопасность контрольтö MEV-атака и рынка аномалия защита прогрессивная системаъяс использовать.

### Ликвидность агрегация
Flipper Solana экосистема ӧд основны децентрализован биржъяс и протоколъяс данные и ликвидность агрегацияӧныд, также другие блокчейн-сетьъяс расширение возможность предусмӧт. Агрегация торговыя условия оптимизацияӧд направлен, проскальзывание кӧмтӧд и рынок глубина увеличить.

### Торговая функциональность
Платформа спотовая торговъя расширенные ордер типъяс поддержка, отложенный и условный ордеръяс, алгоритмический исполнение элементъяс включ. Децентрализован дериватив рынки доступ поддержка также заявлен.

## Интерфейс
Flipper разные торговые инструменты, автоматизированные стратегии и аналитические данные единый интерфейсъяс объединен торговая панель разработан.

## Telegram Mini App
Проект пользователяс онбординг и обучение инструмент Telegram Mini App использовать. Мини-приложение геймифицированный форматтöд криптовалютъяс и децентрализован финансовъяс основы познакомлениеӧд направлен.

Мини-приложение внутриигровые очки пользователяс активность стимулировать. Проект экосистема дӧрмӧ очки дальнейшее использование возможность Flipper материалъяс упомянут.

## Медиа и сообщество
Flipper различные цифровые платформы и социальные сети представлена, проект новости, аналитические материалы и обучение контент децентрализован финансовъяс и Web3 связанный публикует.

## Ссылки
* Официальный сайт — https://flpp.io/
* Medium — https://medium.com/@flipper_dex
* Telegram-канал — https://t.me/Flipper_dex
* X (Twitter) — https://x.com/Flipper_dex
* Binance Square — https://www.binance.com/en/square/profile/flipper-ai-dex
Сивӧй Мазка (посёлок)

**Сивӧй Мазка** (изьватас Сивей Мазка, рочӧн Сивомаскинский) — Коми Республикаса Вӧркута каркытшын посёлок. 1957 восянь 1993 воӧдз — кар сяма посёлок.

## Ним артмӧм
Сивӧй Мазка кӧрт туй станциясянь (рочӧн «Сивая Маска») дас километр сайын, Усва ю ордын, вӧлі кымынкӧ керкаа кӧр видзысьяслӧн Сивей Мазка сикт. «Сивей», тыдалӧ, рочысь пырӧм кыв, «дзор». «Мазка» — мортлӧн ним. Медводдзӧн татчӧ волӧма ӧтка вӧралысь да чери кыйысь, олӧма Усва кыр йылын ичӧтик керкаын. Сы йылысь татчӧс пӧрысьяс дыр тӧд выланыс видзӧмаӧсь.

## Пасйӧмъяс
2026 во

**2026 (кык сюрс кызь квайтӧд) во** — Григорий календар серти абу кассяна во, пансьӧ четвергсянь.

## Гажъяс
* Рочмуса войтырӧс ӧтувтысь во (Россия)
* Сикт во (Комиын)
 
## Лоӧмторъяс
* Тӧвшӧр тӧлысь 1-ӧд лунсянь — дугдӧма петны «Про город Сыктывкар» газетлӧн печатнӧй вариантыс.
* урасьӧм тӧлысь 6-22-ӧд лунъяс — XXV-ӧд Тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс (Италияса Милан да Кортине-д’Ампеццо каръяс)

## Кулісны
* тӧвшӧр тӧлысь 16-ӧд лун — Комиысь серпасалысь, этнофутурист Юрий Лисовский (чужис 1964)
* урасьӧм тӧлысь 12-ӧд лун — Коми Республикаса нимйӧза артистка Любовь Бурдина (чужис 1954)
* урасьӧм тӧлысь 14-ӧд лун — каналан удж вӧчысь, депутат да общественник Алексей Безносиков (чужис 1947)
* урасьӧм тӧлысь 19-ӧд лун — Юрий Яковлев (чужис 1955)

## Ыстӧдъяс
Хэнкок (Мичиган)

**Хэнкок** – неыджыд кар АÖШ-лöн Мичиган штатса Вылыс кöджын. 2020-öд воын сэнi олöма 4501 морт. Карыс пукалö Къюино канал бердын, кодi вомöналö Вылыс тыса Къюино нима жö кöдж. Канал мöдарас – Хоутон кар, кодкöд Хэнкоксö йитö лэптысяна пос. Мичиганыслысь сэтчöс регионсö нöшта нимтöны Ыргöн муöн.

Хэнкок – америкаса финнъяслöн «культура юркар». Сэнi эм налöн культура шöрин, 1896-öд восянь 2023-öд воöдз уджавлöма Финляндия университет. Кутшöмсюрö улич нимъяс карас пасъялöма англия да финн кывйöн.

Поводдя юöртысь Weather Channel канал нимтö Хэнкоксö америкаса коймöд медся лымъя карöн.**Америкаса финнъяслöн культура**

Хэнкоксö шуöны «Öтувтчöм Штатъясса финнъяслöн шöринöн». Уна финн овмöдчылöма Хэнкокас чужан муаныс кодь жö вöръяс, тыяс да югыд лöз енэж вöсна. Олысьяссö бöръяысьсö гижалiгöн 40 % гöгöр хэнкокса олысь юöртöма аслас финн вужъяс йывсьыс.

**Фестивальяс**

Тöвшöр 19-öд лунö Хэнкокын быд во пасйöны Хейкки лун – *Heikinpäivä*. Гажсö сиöма Финн му видзысь Уппсаласа вежа Хейккилы. Гаж дырйиыс мужичöйяс вермасьöны гöтыръяснысö новлöмын. Быд юнь Хэнкок да Хоутон кар котыртлöны *Bridgefest* нима фестиваль, кодöс сиöма тайö кык карсö йитысь лэптысяна пос нюжöдöмлы.

Хэнкок ёртасьö Финляндияса Порвоо каркöд.

2026-öд во кежлö Хэнкоклы сетöма '''финн-йöгралöн культура юркар''' ним.

## Ыстöдъяс
Тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс (2026)

**Тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс (2026)** (, , , официальнӧй ним **XXIV тӧвся Олимпиада ворсӧмъяс**) — войтыркостса спорт чукӧртчӧм, мый нуӧдасны (Италияса) Венето да Ломбардия обласьтъясын (Милан да Кортина-д’Ампеццо каръясын) 2026-ӧд вося урасьӧм тӧлысь 6-ӧд лунсянь урасьӧм тӧлысь 22-ӧд лунӧдз. 

## Кар бӧрйӧм

## История

## Коми му Олимпиадаын

## Ӧшмӧсъяс

## Ыстӧдъяс
Уругвай

**Уругвай **, **Восточная Республика Уругвай** (, *República Oriental del Uruguay*) — тайӧ канму Лунвыв Америкаын.  

На севере граничит с Бразилией, на западе — с Аргентиной, на востоке и юге омывается Атлантическим океаном. Сухопутные границы имеют протяжённость 1564 км, береговая линия — 660 км.
JetTon Games

**JetTon Games** — TON (The Open Network) блокчейн-вылӧм онлайн-ӧйтӧсъяс да ставкъяс платформа. Платформа криптовалютын ужъяс ӧйтӧс сервис, спорт да киберспорт ставкъяс, да Telegram-мессенджерын интеграция юртлыны вылӧм. Проект 2023 годъяс иштӧп-вылӧтӧн.

## История да концепция
JetTon Games 2023 годъяс Web3 да децентрализованы инфраструктураны базлан крипто-ориентирлан платформа сегментын ӧвтӧн. Платформа блокчейн TON-технологияны ужъяс финанс операцияъяс прозрачнысь да быстрысь, да Telegram-ботъяс да веб-интерфейсъяс через юртлыны юрöсьшӧм вылӧтӧн.

Платформа «**JetTon Gaming Ltd**» компанияъяс юртлыны. Эшмӧд Anjouan (Коморы) да Curaçao Gaming Control Board лицензияъяс базлан (лицензия № ALSI-192407050-FI3 / 168122).

Платформа основный цифровой актив — **JETTON** токен. Он ставкъя, счетлысь да бонус системын ужъяс. Концепция криптовалютын транзакцияъяс мотлаӵ KYC-проверкась кылынысыз ужъяс да юрöсь.

## Ӧйтӧс контент да функциональность
JetTon Games власны платформаъяс ужъяс да слӧдӧны ӧйтӧс форматъёсын ужъяс:
* слотъёс (классик да видео слотъёс);
* стол-ӧйтӧсъёс (рулетка, баккара, блэкджек та);
* live-ӧйтӧсъёс — реаль-время дилеръяс;
* спорт да киберспорт ставкъя, live-ставкъя;
* мини-ӧйтӧсъёс да быстры форматъёс (crash-ӧйтӧсъёс).

Ӧйтӧсъёс разны сторонни провайдеръяс ужъяс. Интерфейс браузер да Telegram-са адаптирован, добавочные приложениес выложыдлӧм.

## Технологияъяс да доступ
Платформа **TON (The Open Network)** блокчейн-технологияны базлан ужъяс, транзакцияъяс быстрысь, комиссионны минимальны да финанс операцияъяс прозрачнысь юрöсь. Кулланысь веб-интерфейс или Telegram-ботъяс через платформаын ужъяс.

## Токен да финанс система
**JETTON** токен ставкъя, счетлысь да платформын транзакцияъяс ужъяс. Айрам оскас токен внешны криптовалютын биржаъяс да хуплан.

Платформа 24 валюта да 38 платеж системаъяс счет тултӧдтӧн хуплан. Минималь депозит — 10 EUR или 15 USD. Минималь вывод сумма — 10 EUR или 15 USD. Вывод 27 платеж системаъяс ужъяс.

## Бонус програмас
JetTon Games бонус да мотивация системын ужъяс. Он начальный депозит бонус, буш вращение (free spins), кешбэк да акция да. Бонусы пользователъяс активностьъяс повышен.

## Регистрация да аккаунт
Платформаъяс регистрация Telegram или веб-интерфейс через ужъяс, обычно минималь время ала. Кулланысь KYC мотлаӵ юрöсь.

## Критиӵ да безопасность
Башка крипто-ӧйтӧс платформаъяс сярысь, JetTon Games лицензиялан, регулированиен да кулланысь ответлӧнъёс поралэн обсуждениесь. Платформаын кулланысь финанс да юридическы риски мутъяны вылӧм.

## Сысӧсь киӧв
* TON блокчейн
* Онлайн-ӧйтӧс платформаъяс
* Криптовалютын базлан азарт-ӧйтӧсъёс
* Telegram Mini Apps да Telegram-ботъёс

## Сылтӧмы
* Официальный сайт: https://jetton.direct/cgMeEatEFhs?click_id={click_id}
* Telegram-бот: https://t.me/JT_Forum
* Новости канал (RU): https://t.me/+CZaxoygmrW9mZThi
* Новости канал (EN): https://t.me/JetTon_GamesEN
* X (Twitter): https://x.com/JetTonGames
* Чат (RU): https://t.me/+qFEodNLlRx82OGYy
* Чат (EN): https://t.me/+59JBJuZAHcJiMDE6
* Instagram (RU): https://www.instagram.com/jetton_games_official
* Instagram (EN): https://www.instagram.com/jetton_games_en
Пармастэга

**Пармастэга** () — сёр девонса коркӧ овлӧм тетрапод. Сійӧ медся важ тӧдса тетраподъяс пиысь ӧти да медся важ этатшӧм бура видзӧм тетрапод.
## Ним артмӧм
Parmastega ордлӧн нимыс артмӧма кык кывйысь: «парма» торъякыв босьтӧма коми кывйысь, а  - тайӧ «вевт».
Международнӧй фонетическӧй алфавит

Международнӧй фонетическӧй алфавит (IPA) — тайӧ стандартизируйтӧм символъяслӧн система, коді вӧдитчӧ сёрнитан кывйын шыяс петкӧдлӧм могысь. Сійӧс лӧсьӧдіс Международнӧй фонетическӧй ассоциация 1888 воын, медым сетны став кывъяслы ӧткодь гижанног шуанног. Традиционнӧй орфография вылӧ надейтчӧм пыдди (кодъяс вермасны лоны ӧткодьӧсь), ИПА-ын сӧмын видлалӧны, кыдзи кывъясыс звучитӧны.

ИПА-ӧн вӧдитчӧны кыв туялысьяс, кыв велӧдысьяс, сьылысьяс, артистъяс, логопедъяс, кывкудъяс лӧсьӧдысьяс став мир пасьтала.

## Письмӧяс
### [[Согласнӧй]]яс
Тайӧ лёгкӧысь воздухӧн вӧдитчӧмӧн артмӧм согласнӧйяс.

### [[Гласнӧй]]яс
MadWave

**MadWave** — международнӧй компания, кӧд эз лӧсьӧдӧ да вуджӧдӧ плаваннӧй да ва спорт видъяслысь экипировка да товаръяс. Компаниялӧн ассортиментын вӧліны купальникъяс, плаваннӧй очки, шапкаъяс, гидрокостюмъяс, тренировочнӧй инвентарь да мӧд аксессуаръяс, кӧдъяс вӧдитчыны профессиональнӧй спортсменъяслы да любительъяслы.

## История
Mad Wave компания быдтӧдӧма 2003 воын Санкт-Петербург карын. Компаниясӧ вӧлі тӧдмӧдӧма международнӧй бренд лӧсьӧдны, кӧд лыддьӧдӧ плаваннӧй спортын современнӧй технологияяс да практикаяс.

Компанияын уджалӧ разработчикъяс команда, кӧдъяс пӧсьӧдчыны инженеръяс, графическӧй да 3D-дизайнеръяс, а сӧмын-сӧмын и спортсменъяс, кӧдъяс участвуйтӧны международнӧй плаваннӧй соревнованиеясын.

## Продукция
Mad Wave продукцияын вӧліны 2000-сянся бурд наименование. Ассортиментас пырӧны:
* тренировочнӧй да стартовӧй купальникъяс;
* плаваннӧй очки да шапкаъяс;
* гидрокостюмъяс да стартовӧй костюмъяс;
* тренировочнӧй аксессуаръяс (ласты, колобашкаъяс, доскаъяс);
* бассейнъяслы да тренировкаяслы мӧд оборудование.

Кӧтӧр изделиеяс лыддьӧдӧма Международнӧй федерация плавания (FINA) стандартъяс сертификацияӧн, кӧд лыддьӧдӧ соревнованиеясын участвуйтны.

## Международнӧй присутствие
Mad Wave продукция вуджӧдсьӧ Европаын, Азияын да мӧд регионъясын. Бренд регистрируйтӧма пӧльӧс государствоясын да представленӧма 20-сянся государствоын.

## Спонсорство да спортивнӧй мероприятиеяс
Компания вӧлі официальнӧй спонсорӧн кӧтӧр международнӧй спортивнӧй мероприятиеясын, сӧмын-сӧмын 2013 воын Казаньын вӧвтӧм летнӧй Универсиадаын.

2014 восянь Mad Wave организациялӧ международнӧй юношескӧй плаваннӧй соревнованиеяс «Mad Wave Challenge».

Компания тӧждысьӧма и долгосрочнӧй партнёрствоын плаваннӧй развитие Центрӧн (FINA Development Centre) экипировка да оборудование поставка сертись.

## Деятельность
Розничнӧй да оптовӧй торговляӧн кындзи, Mad Wave поддерживайтӧ партнёрскӧй программаяс плаваннӧй школаъясӧн, клубъясӧн да федерацияясӧн, а сӧмын-сӧмын продвигайтӧ плаваннӧй спорт молодёжьӧс колас.

## Ссылки
* Mad Wave официальнӧй сайт — https://madwave.eu
Гӧлӧстӧм лабиализируйтӧм небӧг несибилянтнӧй приближение

Международнӧй фонетическӧй алфавитын (МФА)  символ петкӧдлӧ гӧлӧстӧг лабиализируйтӧм палатальнӧй несибилянтнӧй приближение, редкӧй шы, коді ӧтувтӧ палатализация да лабиализация. Тайӧ приближениесӧ тшӧкыда лыддьӧны акустическӧй боксянь ӧткодьӧн гӧлӧстӧг лабиализируйтӧм небальнӧй несибилянтнӧй фрикативкӧд , и некутшӧм тӧдса кыв оз торйӧд найӧс кыкнансӧ.

## Ӧтдор йитӧдъяс
Гӧлӧстӧм глотальнӧй несибилянтнӧй аффриката

Гӧлӧстӧм глотальнӧй несибилянтнӧй аффрикат — тайӧ теоретическӧй либӧ зэв этша паныдасьлысь согласнӧй шы, коді артмӧ глотальнӧй складкаяс костын (вокальнӧй складкаяс костын ӧтувъялун). Сійӧ ӧтувтӧ:

* глотка вылын стоп (плозивнӧй) фаза

* дзик пыр сійӧ жӧ артикуляция местаын фрикативнӧй фаза

Сы вöсна мый глотка оз вермы лэдзны шыа шыяс (s либö ʃ кодь), тайö аффрикатаыс лоö шыöдчöмöн.

Сійӧс позьӧ транскрибируйтны войтыркостса фонетика анбурын (МФА) тадзи: [ʔ͡h].

Медводдза символыс ёнджыка паныдасьлӧ теория дискуссияын.

## Ӧтдор йитӧдъяс
Гӧлӧс лабиализируйтӧм велярнӧй несибилянтнӧй приближение

Гӧлӧс лабиализируйтӧм велярнӧй несибилянтнӧй приближение — тайӧ согласнӧй звук, коді паныдасьлӧ мирса уна кывйын. Международнӧй фонетическӧй алфавитын (МФА), гижсьӧ тадзи: .

## Ӧтдор йитӧдъяс
Матысса тылса неокругленнӧй гласнӧй

Матысса бӧж гӧгрӧстӧм гласнӧй — гласнӧй шы, коді артмӧ кывсӧ вылӧ (матын) да вом бӧж дорӧ пуктӧмӧн, а морӧсыс абу гӧгрӧс. Международнӧй фонетическӧй алфавитын (IPA) тайӧ шыыслӧн медшӧр символыс — .

Сійӧ аслыспӧлӧс  (сёянын гласнӧй) кывлӧн «некруглый близнец». Сійӧ жӧ кыв высота да бӧж — но губка гӧгрӧсмӧдӧмтӧг.

## Ӧтдор йитӧдъяс
Урал фонетическӧй алфавит

Урал фонетическӧй алфавит (УФА) — тайӧ фонетическӧй транскрипция либӧ нотационнӧй система, кутшӧмӧн вӧдитчӧны ёнджыкасӧ уральскӧй кывъяс транскрипция да реконструкция могысь. Медводдзаысь сійӧс йӧзӧдіс 1901 воын суоми кыв туялысь Eemil Nestor Setälä; сійӧс кутшӧмкӧ ногӧн вежисны 1970-ӧд воясӧ.

УПА торъялӧ Международнӧй фонетическӧй алфавитысь (МФА) некымын боксянь, торйӧн нин курсивӧн либӧ сьӧд шыпасӧн вӧдитчӧмӧн, а оз скобкаясӧн текст торйӧдӧм могысь, ичӧт ыджыд шыпасъясӧн вӧдитчӧмӧн девоисируйтӧм могысь, тшӧкыдджык диакритикаӧн вӧдитчӧмӧн артикуляция местаяс торйӧдӧм могысь.

УПА-лӧн подув шыпасъясыс лӧсьӧдӧмаӧсь суоми анбур серти, кӧні позяс, паськӧдӧмъяс босьтӧма кириллица да грек орфографияясысь. Сідзжӧ вӧдитчӧны ичӧт ыджыд шыпасъясӧн да кутшӧмкӧ роман диакритикаӧн.

ИПА-ысь торйӧн, кодӧс тшӧкыда гижӧны римскӧй шрифтӧн, УПА-ысь торъялӧны курсивӧн да сьӧд шрифтӧн. Сылöн паськöдöм шыпасъясыс аддзанныд «Фонетика паськöдöмъяс» да «Фонетика паськöдöмъяс» дополнение блокъясысь. Компьютернӧй шрифт отсӧг лоӧ любӧй бур фонетика шрифт пыр, кӧть ичӧт да ичӧт шыпасъяс вермасны лоны тыдалана торъялана шыпасъясын, кыдзи o, кӧні тайӧ ӧткодьӧсь.

## Гласнӧйяс

## Согласнӧйяс
Гӧлӧстӧм лингволабиальнӧй плозив

Гӧлӧстӧм лингволабиальнӧй плозив — мирса этша лыда кывъясын паныдасьлысь редкӧй согласнӧй шы. Международнӧй фонетическӧй анбурын (ИФА) гижсьӧ p̼ , коді артмӧ p шыпасысь лингволабиальнӧй диакритикаӧн (шыпас улын чайка).

Тайӧ шыыс ӧткодь прӧстӧй гӧлӧстӧм двугубнӧй плозив  кӧд, но торъялӧ сыӧн, кыдзи да кӧні артмӧ.

## Ӧтдор йитӧдъяс
Гӧлӧс альвеолярнӧй имплозионнӧй

Гӧлӧс альвеолярнӧй имплозив — мир пасьтала уна кывйын паныдасьлысь согласнӧй шы. Войтыркостса фонетика анбурын (IPA) сійӧс петкӧдлӧны [ɗ] пасӧн. Сійӧс лыддьӧны имплозивнӧй согласнӧйӧн, сідзкӧ, артмӧ пытшкӧсса воздушнӧй потокӧн.

## Ӧтдор йитӧдъяс
Гӧлӧстӧм альвеолярнӧй сибилантнӧй аффриката

Гӧлӧстӧг альвеолярнӧй сибилант аффрикат — тайӧ согласнӧй шы, кодӧс петкӧдлӧма Международнӧй фонетическӧй алфавитын (МФА) [ts] нимӧн. Сійӧ артмӧ стоп да фрикатив ӧтувтӧмын ӧти, топыда йитчӧм шыӧ.

Сійӧ паныдасьлӧ мир пасьтала уна кыв вылын.

## Ӧтдор йитӧдъяс
Гӧлӧсӧн эпиглотальнӧй несибильнӧй аффриката

Гӧлӧсӧн эпиглотальнӧй несибилянтнӧй аффрикат — тайӧ зэв этша паныдасьлысь согласнӧй шы, кодӧс транскрибируйтӧны Международнӧй фонетическӧй алфавитын [ʡ̬͡ʢ]. Сійӧ артмӧ гӧлӧсӧн эпиглотальнӧй стопысь, кодӧс лэдзӧны веськыда гӧлӧсӧн эпиглотальнӧй фрикативӧ, артмӧдӧ ӧти аффрикатнӧй шы.

Сы вöсна мый эпиглотальнöй согласнöйяс мирса кывъясын абу тшöкыда паныдасьлöны, тайö аффрикатыс зэв этша да ёнджыкасö сёрнитчö фонетика туялöмын, а оз паськыда аттестуйтны быдлунъя сёрниын.

## Ӧтдор йитӧдъяс
Ыджыд дистанция-вылыс матын гласнӧй

Ылын матын гласнӧй — тайӧ предлагайтӧм гласнӧй категория, коді серпасалӧ шы, коді артикуляцияа кывйӧн меститчӧма зэв матын вом крыша дорӧ — нӧшта на матынджык типичнӧй матын (вылыс) гласнӧйясысь, кыдзи /i/ либӧ /u/. Терминыс абу стандартнӧй гласнӧй высота системаӧ, кутшӧмӧн вӧдитчӧ Международнӧй фонетическӧй ассоциация, но сійӧс позьӧ вӧдитчыны теоретическӧй либӧ экспериментальнӧй фонетикаын, медым петкӧдлыны ыджыдмӧдӧм либӧ гиперматысса гласнӧй артикуляция.

Традиционнӧй фонетикаын гласнӧйяс торъялӧны ыджда серти (матыс, матын-шӧр, шӧр, восьса-шӧр, восьса) да бӧжлун серти (водзын, шӧр, бӧр). Ылын матын гласнӧй петкӧдлас эськӧ матын гласнӧй пространстволысь крайньӧй вылыс границасӧ.

## Ӧтдор йитӧдъяс
Гӧлӧсуйтӧм бӧрын небӧг бокӧвӧй приближение

Гӧлӧсӧн постпалаталнӧй бокӧвӧй приближение — тайӧ редкӧй согласнӧй звук, кодӧс петкӧдлӧма Международнӧй фонетическӧй алфавитын (МФА) [ʎ̠]. Тайӧ гӧлӧсуйтан небӧг бокӧвӧй приближение [ʎ]-лӧн модифицируйтӧм форма, артмӧ неуна водзӧ бӧрӧ вом пытшкын (небӧг бӧрын юкӧн дорӧ).

## Аслыспӧлӧслунъяс

## Ӧтдор йитӧдъяс
Алфаблокъяс

Алфаблокъяс — англияса мультсериал школаӧдзса челядьлы, коді петіс CBeebies вылын 2010 вося кӧч тӧлысь 25 лунӧ. Программасӧ лӧсьӧдіс Джо Эллиот да лӧсьӧдіс Alphablocks Ltd. Сійӧс тшӧктіс ВВС.

## Сюрӧс
Шоу мунӧ Алфавит-блокъяс бӧрся, блокъясысь артмӧм персонажъяс, кодъяс петкӧдлӧны алфавитлысь быд шыпас. Найӧ олӧны Альфаленд нима вымышленнӧй планета вылын да босьтчӧны кыв понятиеяскӧд йитчӧм приключениеяс вылӧ.

## Серияяслӧн список
Гӧлӧсӧн двугубнӧй плозив

Гӧлӧсӧн двугубнӧй плозив либӧ стоп — уна сёрнитан кывъясын вӧдитчан согласнӧй шы сикас. Международнӧй фонетическӧй алфавитын символ, коді петкӧдлӧ тайӧ шысӧ, ⟨b⟩.

## Аслыспӧлӧслунъяс

## Вуджӧм

## Ӧтдор йитӧдъяс
Гӧлӧс велярнӧй плозив

Гӧлӧса велярнӧй плозив либӧ стоп — уна сёрнитан кывъясын вӧдитчан согласнӧй шы сикас. Международнӧй фонетика анбурын символ, коді петкӧдлӧ тайӧ шысӧ — ⟨ɡ⟩. Мӧд символыс — .

## Ӧтдор йитӧдъяс
Постальвеолярнӧй остановка (фонетика)

Фонетикаын постальвеолярнӧй плозивӧн шуӧны:

*  

*  

## Ӧтдор йитӧдъяс
Международнӧй фонетическӧй алфавитлӧн номер

IPA лыдпасъяс — тайӧ войтыркостса фонетическӧй алфавитлысь символъяс кодйӧмлӧн уна вося система. Найӧ лоины XSAMPA да Юникодлӧн IPA Extensions блоклы организационнӧй подувӧн.

1989 вося Кильса конвенция бӧрын ИПА-лӧн унджык шыпаслы, диакритикалы да мукӧд символлы сетӧма 3 цифраа лыда код, выльмӧдӧмъясӧн 2005 воӧдз. ⟨θ⟩, ⟨ɤ⟩ да ⟨ɣ⟩, ⟨ʃ⟩ да ⟨ʄ⟩, ⟨ɫ⟩ да ⟨ɬ⟩ либö ⟨ǁ⟩ да ⟨‖⟩) татшöм ситуацияясын, кыдзи рукопись. Система некор эз аддзыв уна кӧть кутшӧмкӧ польза да ӧні бырӧма, лоӧма Юникодӧн.

## 100:Pulmonic consonants
Отсӧг:Международнӧй фонетическӧй алфавит

Международнӧй фонетическӧй алфавит (МФА) — тайӧ фонетическӧй символъяслӧн стандартизируйтӧм система, коді вӧдитчӧ сёрнитан кывйын шыяс петкӧдлӧм могысь. Сійӧс лӧсьӧдіс Международнӧй фонетика ассоциация 1888 воын.

ИПА сетӧ позянлун кыв туялысьяслы, велӧдысьяслы, логопедъяслы, студентъяслы гижны любӧй кывйысь кывъяслысь дзик ӧткодь шуанногъяс.

## Шаблонъяс
### Шаблон:Infobox IPA
Тайӧ шаблоныс шусьӧ Шаблон:Infobox IPA. Медым сійӧн вӧдитчыны пример вылӧ:
``

Став юкӧнъясыс:

``

## Письмӧяс

## Marks added to letters
Several marks can be added above, below, before or after letters. These are here shown on a carrier letter such as the vowel *a.* A more complete list is given at .

}
| The tongue touches the teeth more than it does in English.
|-

! colspan="3" |  Signs next to a letter
|-
| style="text-align:center; font-size:120%" | 
| English **''c**ome*
| Aspirated consonant, pronounced with a puff of air. Similarly .
|-
| style="text-align:center; font-size:120%" | 
| Zulu *u**k**uza* "come"
| Ejective. Like a popped , pushed from the throat. Similarly .
|-
| style="text-align:center; font-size:120%" | 
| English *shh!* 
| Long. Often used with English vowels or diphthongs: *Mayo*  for , *etc.*
|-
| style="text-align:center; font-size:120%" | 
| RP *caught* 
| Semi-long. (Although the vowel is different, this is also longer than *cot* .)
|-
| style="text-align:center; font-size:120%" | 
| rowspan="2" | *pronunciation*<br>
| Main stress. The mark denotes the stress of the *following* syllable.
|-
| style="text-align:center; font-size:120%" | 
| Weaker stress. The mark denotes the stress of the *following* syllable.
|-
| style="text-align:center; font-size:120%" | 
| English *courtship*  vs *core chip'' 
| Syllable break (this is often redundant and therefore left off)
|}
Гӧлӧсӧн велярнӧй несбилянтнӧй фрикатив

Гӧлӧсӧн веларнӧй несибилянтнӧй фрикатив — тайӧ согласнӧй шы сикас, коді вӧдитчӧ уна сикас сёрнитан кывъясын. Международнӧй фонетическӧй алфавитын символ, коді петкӧдлӧ тайӧ шысӧ, ⟨ɣ⟩, греческӧй гамма шыпаслӧн латинизируйтӧм вариант, ⟨γ⟩, кодлӧн эм тайӧ шыыс ӧнія грек кывйын. Сійӧс оз ков ӧткодявны графическӧй боксянь ӧткодь ⟨ɤ⟩,  вылӧ IPA символкӧд, кодӧс кутшӧмкӧ гижӧдъясын вӧдитчӧны гӧлӧсуйтан велярнӧй несибилянтнӧй фрикатив вылӧ.

## Аслыспӧлӧслунъяс

## Ӧтдор йитӧдъяс
Гӧлӧс лабиодентальнӧй несибильнӧй аффрикат

Гӧлӧс лабиозентальнӧй аффрикат ([b̪͜v] ИПА-ын) — тайӧ ичӧт аффрикатнӧй согласнӧй, коді заводитчӧ кыдзи гӧлӧс лабиозентальнӧй стопка [b̪] да лэдзӧма кыдзи гӧлӧс лабиозентальнӧй фрикатив [v].

## Ӧтдор йитӧдъяс
Гӧлӧс лабиодентальнӧй несибильнӧй фрикатив

Гӧлӧс лабиозентальнӧй фрикатив — тайӧ кутшӧмкӧ сёрнитан кывъясын вӧдитчан согласнӧй шы сикас. Международнӧй фонетическӧй алфавитын символ, коді петкӧдлӧ тайӧ шысӧ, ⟨v⟩.

## Ӧтдор йитӧдъяс
Назальнӧй согласнӧй

Фонетикаын нырвизь, сідзжӧ шусьӧ нырвизь окклюзионнӧйӧн либӧ нырвизь стопӧн устнӧй стоп либӧ нырвизь согласнӧй дорысь, — тайӧ окклюзионнӧй согласнӧй, коді артмӧ лэдзӧм велумӧн, лэдзӧ воздухлы вольнӧя петны ныр пыр. Согласнӧйяслӧн ыджыд пайыс — устнӧй согласнӧйяс. Англия кывйын нырвизьяслӧн примеръясӧн лоӧны [n], [ŋ] да [m], татшӧм кывъясын, кыдзи nose, bring да mouth.

Назальнӧй окклюзионъяс морт кывъясын матысса универсальнӧйӧсь. Мукӧд кывъясын эмӧсь и мукӧд сикас ныр согласнӧйяс.

## Список носъяс

## Ӧтдор йитӧдъяс