Фольклор

**Фольклор** — йӧзкостса творчество, ёнджыкасӧ — вомгора (устнӧй).

## Ним артмӧм
«Фольклор» термин чужис Англияын XIX нэм шӧрын. Сійӧ артмӧ «folk» — *войтыр* да «lore» — *мывкыдлун* англичан кывъясысь, мый позьӧ вуджӧдны кыдзи «йӧзкостса тӧдӧмлун», «войтырлӧн мывкыдлун».

## Мукӧд наукакӧд йитӧд
Фольклор туявсьӧ уна мукӧд наукаӧн. Шыладсӧ туялӧны музыковедъяс, йӧктӧмъяс — хореографъяс, обрядъяс да драма ворсӧмъяс — театроведъяс; пу, сюмӧд, кӧртысь и с.в. вӧчӧмторъяс — искусствоведъяс. Фольклор дорӧ шыӧдчӧны кыв туялысьяс, историкъяс, психологъяс да педагогъяс. Йӧзкостса оласног туялӧ этнография либӧ этнология. Филологъяслы медколана фольклор кыдзи кывйӧн вӧдитчан искусство. Фольклор — тайӧ предмет, кодӧс туялӧ фольклористика. Медуна ӧткодьлуныс фольклористикалӧн этнографиякӧд да литературоведениекӧд.

Сӧвет кадӧ, 1920-30-ӧд воясӧ, фольклор гӧгӧрвоисны вывті векньыда, да фольклористика кутісны шуны марксистско-ленинскӧй литературоведениелӧн юкӧнӧн (Соколов Б.М.). XX нэм помланьӧ «фольклор» термин паськаліс. Ӧнія кадся туялӧмъясын, фольклор — вербальнӧй (кывйын петкӧдчана) духовнӧй культуралӧн став сикас петкӧдчӧм; тайӧ кыв, коді лои традицияӧн да вужъясис йӧзкостса вежӧрӧ.

## Фольклор признакъяс
Фольклорлы, кыдзи аслыссикас культураса петкӧдчӧмлы, лӧсялӧ некымын признак:
* Медводз, фольклор традиция видзӧм, сӧвмӧдӧм да водзӧ вуджӧдӧм мыджсьӧ **устность** принципъяс вылӧ. «Устностъ» признакыс гӧгӧрвосьӧ кыдз вом гораа (устнӧя) артмӧм, йӧз костын бергалӧм, видзӧм, велӧдӧм, мукӧдыслы сетӧм, босьтӧм. 
* **Традиция** категория петкӧдчӧ фольклорас быдлаын. Тайӧ некымын войтырӧн чӧжӧм опыт, коді олӧ йӧз вежӧрын да петкӧдчӧ уна сикас формаын. Выль фольклор текстъяс артмӧны сӧмын традициякӧд йитӧдын.
* **Вариативность**: Быд произведение чужӧ ӧтпырйӧ некымын «вариантын», таын петкӧдчӧ фольклорлӧн унасикаслуныс, джудждаыс. 
* Сыкӧд йитчӧ **импровизация** — сьылігӧн, висьталігӧн либӧ мойдігӧн выль фольклор текст лӧсьӧдӧм.
* Аслыссикасторйӧн лоӧ и **синкретизм**. Важ обществоын кыв вӧлі йитчӧма эскӧмъяскӧд да йӧзлӧн быдлунся колӧмъяскӧд. Синкретизмлӧн колясъяс тыдовтчӧны обрядъясын, нимкывъясын, хороводнӧй ворсӧмъясын. Шуам, хороводнӧй ворсӧмъяслӧн юкӧнъясыс — кыв, йӧктӧм, шылад, мимика да жест — позьӧ гӧгӧрвоны сӧмын сэки, кор видлалам ӧтлан, хороводысь торйӧдтӧг. Тайӧ свойствосӧ шуӧны «синкретизмӧн».
* Литература дорысь фольклорын **лӧсьӧдысьсӧ абу индӧма**, висьталӧмторнас вӧдитчӧ быдӧн.

## Фольклорын жанр гӧгӧрвоӧм
Фольклор велӧдан медічӧт единицаӧн лоӧ **жанр**. Тайӧ произведение чукӧр, кодъясӧс ӧтувтӧ ӧткодь поэтическӧй система, олӧмын вӧдитчӧм, петкӧдланног да музыкальнӧй тэчас (В.Я. Пропп серти). Жанр подув вылын быд войтырлысь лӧсьӧдӧ ассьыс жанр система. 

## Ӧшмӧсъяс
* Зуева Т.В., Кирдан Б.П. Русский фольклор: Учебник для вузов. 4-е изд. — М.: Наука, 2002.
* История коми литературы: В 3-х т. Фольклор. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 1979. — Т. 1.
* Коми фольклор: Хрестоматия / Лӧсьӧдісны да водзкывъяссӧ дасьтісны В.В. Филиппова, Н.С. Коровина. — Сыктывкар: Коми кн. изд-во, 2002.
* Костюхин Е.А. Лекции по русскому фольклору: Учебное пособие для вузов. — М.: Наука, 2004.
* Путилов Б.Н. Фольклор и народная культура. — СПб., 1994.
* Филиппова В.В. Фольклор народа коми. — Сыктывкар, 2007. — 220 с.

## Ыстӧдъяс