Pu'a kʋʋr maalʋg

**Pu'a kʋʋr maalʋg** anɛ pu'a ɛɛnti maal ka'alim ka ba gban'e ye ba kɛɛs o kpi'ii ka o gaad yaanam ni la. Pua yaa kpi ka ba ti bɔɔd kʋʋr la maalʋg sɛɛ ka ba laas kpɛɛm yir gbane ban na niŋ siem maal kʋʋr la. Ani ka ban na buos dabɔɔg biis la baŋ ban tieb siem. Kpɛɛmnam la yaa buosi baŋ ka kpɛya linɛ na kuan daam bɛ, ka kɔnbid banɛ nar ye ba kʋ la wʋsa bɛ, ba na ziel kʋʋr la. On an pua la zug, ba na ziel kʋʋr daa-nuusa anaasi, ba wʋsa yaa siak ye ba na maal kʋʋr la wʋʋ ban gbane siem la, ba na pinili tʋmmi yɛti ba sʋzuob nɛ diemnam nɛ banɛ wʋsa nar ye ba wʋm kʋʋr la.

Kʋʋr la yaa kpɛlim wʋʋ daar la, ba na kuan daam. Kʋʋr la daar yaa paae, banɛ wʋsa an dɔɔg la kpɛɛmnam na la'as dabɔɔgin la bɛkɛungʋ gɔs ban kuan daam la dʋk siem. Ba yaa kena, dabɔɔg biig la na tisi ba daam ka ba nu ka widigi kul ka tiebi lɛbna. Winnig yaa ti kɔɔg la, bʋnnwɛɛda na laas ka ba nwɛ kɔnbid. Kɔnbid nwɛɛb saŋa, onɛ wʋsa an yidaan nɛ yibiis banɛ mɔr puab la wʋsa na nwɛ ba kɔnbid. Ba yaa ti naae, sɔ wʋsa na zaŋi o kɔnbʋgʋ kul ka o diemnam bɛɛ o dakiis yaa ti paae na, ka o bɔ' daam paas kɔnbʋg la zugu tisi ba, ka puab zaŋ kɔnbʋg la niimi maal diibi tisi ba ka ba di ka kul.

## Diemnam
Yidim yaa ti nwɛ ba kɔnbidi naae diemnam la mɛ na kena nɛ ba kɔnbidi. Ba yaa paae na sɛɛ ka ba keŋ zɔŋ zaanɔɔrin la pɔɔs zaanɔɔr kpɛɛmnam la. Ani ka ba na buosi ba suor labaar, ka ba lɛbis ye, ban daa kena yɛl kʋʋr la li nwɛnɛ li daar paaeya lin ka ba kpɛɛmnam tʋmi ba na ye ba kena pʋʋsi ba. Ba na buosi ba ye ka ya nwiis liya, ka ba vɛɛgi ba kɔnbid la paali ba.  Kɔnbid la yaa pʋ paae ban daa yɛli ba siem la, ba na fabil ye ban yɛli ba siem la li anɛ nɔŋʋ kɛ ka ba pʋ nyaŋi paam kɔnbid la wʋsa. Li yaa nar, ba na basi suor ka ba keŋ kʋ, ba yaa lɛn gɔs ka li pʋ nara ba na yɛli ba ye ba da kʋʋ ba kɔnbid la. Li yaa nar ye diemnam la mɔr diema ka ba pʋ mɔra, ba na buosi ba ye bɔɔ kɛ ka ba pʋ mɔr diema kena? Lin an siem wʋsa ba na tuasi ba tadʋŋʋ an siem nɛ yɛla banɛ kɛ ka ba pʋ nyaŋɛ.

Diennam la yaa ti nwɛ ba kɔnbid la naae kpɛnɛs sia, ba puab la na tʋʋg kuom tisi ba ka ba nu, ka lɛn tisi ba danlɛŋ yaas. Ba yaa nuu naae ba na kɛ ka dapa ayi' nɛ puab ayi kpɛn da daam la yina ka banɛ wʋsa biel dieuŋ la nu. Ban ti bɛɛ ani nuud daam la, ba na yis kɔnbʋg la niimdaa yinne nɛ ningɔɔnr nɛ pʋʋgʋn laad biela nɛ zʋkʋʋg ka ba puab la die maal diibi tisi ba ka ba di ka nyaan kul.

### Kʋdaar
Ba yaa nwɛ kɔnbid la yim bɛogʋn, puatanp nɛ dɔɔg dim na kuan kʋdaar nɛ vɛɛd daam ka yipuab la mɛ kuan kʋpʋʋsim daam. Daam la kuanab daar bɛɛ biisʋg daar ba na nwɛ nɔɔs ka kʋʋr la da'ar daar ka ba daae kʋʋr. Ba yaa daae kʋʋr la paae zaam, onɛ kpi la baanam na kena ka dabɔɔg la dim tisi ba daam nɛ vɛɛd kɔnbʋg nɛ kʋsaaŋkɔnbʋg. Kɔnbkanɛ ka ba die yiiga la na kʋʋ tis ka dɔɔg dim la zaŋi maal diibi tisi ba ka ba di ka nu daam la ka digin ka bɛog nie, amaa ba na mɔr kʋsaaŋkɔnbʋg la kul.

## Kʋʋr nɔkir
Bɛog yaa ti nied onɛ kpi la baanam na yii sɔs suor dabɔɔg la dim sanan; ba yaa tisi ba suor la naae ba na lɛb zakin nɔk kʋʋr la kul. Ba yaa nɔk kʋʋr la yi samanin na, yidim la na kʋ kpanaug nɛ nua niŋ kʋnwamin la ka paas ligidi. Biis nɛ yaas la wʋsa mɛ na niŋ ligidi kʋnwamin la ye o diem ka o yaa ti paae suor on nu kuom. Li gbin paal ye kpiim la bɛnɛ nwamin la ka ba mɔr o lɛbidi o ba yir. Banɛ keŋ nɔk kʋʋr la wʋsa na dɔl taaba paae ba kpɛɛm yiri tis o kʋʋr la nɛ laabanɛ wʋsa nar ye ba tis o la ka nyaan widigi kuli ba yaan. Nɛ paal ye sɔ wʋsa na lɛb on yi zinisia na.

Ti yaa an ninsaalib ka tɛnɛsid ye li nar ka ti lɛbi ti bullin, ti baŋim ye Winaam kanɛ maal li ti la mɛ mɔr saŋa ka o na bɔɔd ye ti lɛb o sanan na. tɛnɛsim ye fʋ yaa pʋm pʋ di sammɛ fʋ mɔr kum sam. Kɔɔtʋ kae ka fʋ na tua di bʋʋdɛ.

## Gbamvɛɛnsa