Tiis Sɛɛb

Tiis anɛ bʋnvʋya banɛ ka winaam maal ka ba paas linɛ mɔr nyɔvʋr dunia kaŋa ni.Tiig anɛ yinne ka tiis an babʋg. Tiig anɛ linɛ tansid yit teŋin na ka kuom nɛ titan sʋŋ linɛ mɔr kʋʋlʋm bɛɛ pɔnɔsʋm, sʋŋidi li ka li na nyaŋi  duoe bus vaand ka tɔn nyaa ba teŋin ka nɔbig nɛ wila sʋʋŋa kilim timɛŋir. Tiis bɛdigʋ wan wala ka ba dit sieba ka mɛ pʋ dit siebaa. Amaa tisieba mɛ bɛ ka pʋ wan walaa. Tiis mɔr nyɔɔd nɛ yɛlsʋma bɛdigʋ tidsid ninsaal wʋsa dunia ni.

Tiis sɛɛb anɛ suodɔlisa tʋʋmkanɛ ka ba dɔlisid sɛɛd tibibis banɛ ka ba ugusi ba ye ba sɛ la. Ba pʋ sɛɛd tiis yɔɔg yɔɔgɔ, amaa suoya bɛdigʋ bɛ ka li nar ye ba dɔlis ka nyaŋi sɛ tiis ka daʋŋ kʋ bɛ ba vʋʋgir nɛ ba nɔbigid nii. Tibanɛ ka ba sɛɛd titaam anɛ tibanɛ mɔr vɛnlim tisid yir nɛ teŋ sʋʋlʋm nɛ banɛ wan wala/diib nɛ banɛ ka ba mɔri maan laad kɔnɔb-kɔnɔb. Tiis bɛdigʋ/babʋg nyaŋidi yit la'asid  taaba ka nɔbigidi liebid sianar.Tiis mɔr yɛlsʋm bɛdigʋ sʋŋidi ti pamm.

Tiis sɛɛb mɔri saŋa kanɛ ka li nar ye ba sɛ ka li na nyaŋi vʋ'ʋg ka duoe sʋʋŋa. Saŋa kanɛ ka li nar ye ba sɛ tiis anɛ saŋkanɛ ka teŋ lu bɛɛ bʋgʋl ka tʋʋlʋg/walim pʋ lɛm zuoe yaasa. Nɛɛŋa anɛ saŋkanɛ ka teŋ la wʋʋg biela ka maae sʋŋa ka li nar ye ba sɛ. Tʋʋlʋg saŋa pʋ sʋŋid tiis sɛɛbɔ. Ba mɛ tʋne lɛ nyaŋi sɛ tiis mɛgilim luu saŋa. Tiis sɛɛb pʋ bɔɔd maas galʋsʋgɔ,amaa zinikanɛ mɔr sɔɔnlʋm bɛɛ nintaŋ biela ka li na nyaŋi kpɛɛŋi ba sʋʋŋa.

## Ban sɛɛd tiis siem-siem
Yiiga ka fʋ sɛ tiig, asɛɛ ka fʋ tɛnɛs gɔs ye tiig la ye li nwɛn wala, li ziesim ye li an wala, li na ti waam wala bɛnnɛ, li na ti duoe na nɔbig/yadig pɛɛl zinig la wala bɛnnɛ, bɛɛ li na ti mɔr sʋŋir sʋʋŋ ken fʋ teŋ la ni naa? Tiig la ye li ti duoe na nwɛn siem-siem nɛ li bɛllim la, na nyaŋi paal lin ye li an tisʋʋŋ buudi siem bɛ fʋ teŋ/zinig babir.
Suodɔlisa nam la dig gbinin nwa :

## Vaand/ nyaa kʋʋsʋg
Fʋ yaa ye fʋ sɛ tiig ,yiiga anɛ ye fʋ kʋʋs wil waa nɛ vanbɛda nɛ nyaatitada nam la wʋsa ka nyaan sɛ. Li na sʋŋ ka tɛbisim kʋ bɛɛ li nii, ka nyaa bɛda banɛ pʋn bɛ la mɛ ya'a kʋʋs sʋʋŋa ,li na nyaŋi sʋŋ ka tiig la tɔn nyaa paala ka bus vanpaala. Yɛlkpan linɛ bɛ anɛ ye fʋ yaa paam bɛɛ die tibibis ye fʋ sɛ ka nam pʋ nyaŋi sɛɛ, asɛɛ ka fʋ nɔki ba niŋ maasim nɛ zinikanɛ mɔr maasʋg biela (ka maasgalʋsʋgɔ),ka niŋidi ba nɛ kuom biel-biel saŋa wʋsa hali ti paae saŋa kanɛ ka fʋ ye fʋ sɛ la.

## Bɔg/zinig maalʋg
yiiga ka fʋ ye fʋ sɛ tiig, asɛɛ ka fʋ maal zinig sʋʋŋa (zinikanɛ ka kuga nɛ tiis nyaagɛnda pʋ bɛɛ) ka tu bɔg biela li ni. Kɛl ka bɔg la zulum biela gaŋ tibil la nyaadaʋg la waam zim siem bɛɛn. ka mɛ ke ka li kpikpɛmis yalʋŋ zuoe biela mɛn. Nɛɛŋa na nyaŋi ke ka nyaadaʋg tɔn sig zulum ka kpikpɛmis nyaabibis la mɛ nyaŋi tɔn yalim ka li wʋsa na nyaŋi sʋŋ tiig la ziesim nɛ li nɔbigir.

## Tielʋg
Tiig la sɛɛb nyaŋ la, asɛɛ ka fʋ gɔs li ziesim yɛla sʋʋŋa. Kɛl ka tiig la yi zien sappi ka da mɔr gbɛlʋŋɔ. Ieem dasʋma tieli li, ka pɛbisʋg bɛɛ siel nam yaa daamid ka li na taas ka gbɛlʋŋ na bɛ tiig la ni.

## Tiis/tiig gɔsʋg tʋʋma
Tiis/tiig la sɛɛb nyaŋ,suoya bɛdegʋ bɛ ka ba na dɔlis gɔs tiis sʋʋŋa ka ba na duoe nɔbig nwɛnnɛ lin nar ye li an siem la. Gɔsʋg suoya la sieba digi gbinnin nwa ;

## Kuom basib/dɔnɔsʋg
Ba yaa sɛ tiis naae linɛ kpɛlim anɛ ye ba dɔnɔs bɛɛ basid kuom saŋa wʋsa ka li sʋŋ ka tiis la nyaŋi duoe sʋʋŋa. Kuom yaa basid saŋa wʋsa , teŋ la na bʋg ka teŋ kʋʋlʋm la nyaŋi wʋʋg nɛ titan la ka li sʋŋ tiig la duod nɛ li nɔbigir.

## Mɔɔg yiisʋg
Gɔsʋg linɛ lɛn paas anɛ mɔɔg vɔɔnb. Li nar ye fʋ vɔɔnd mɔɔg tiis la gbina ni saŋa wʋsa (nɛɛŋa anɛ mɔkanda nɛ mɔbibis wʋsa), ka maali li nyain-nyain. Nɛɛŋa na ke ka paalʋ naam ka ba nyɛ pɛbisim sʋʋŋa ka li sʋŋ ka ba duoe .
3.	Bugulum basib. Bugulum basid mɛ na nyaŋi sʋŋ ka tiis la duoe nɛ bɛdir ka ba vaandnam na vɛnl ka kʋ muoe zim-zim nɛ. li na lɛn nyaŋi sʋŋ ka ba duoe tɔɔtɔ.

## Tiim puusug/basib
Tiig la yaa vʋʋgi duoe ka muak bɛɛ sisibik bɛɛ bʋnvɔlnam bɛ zinig/teŋ la ni daamid bɛɛ bɔɔd ye li di tiig la sanam, asɛɛ ka fʋ bɔ bɛɛ iee tiim puus bɛɛ bas gilig zinig la wʋsa ka bʋnvɔlnam la kpi.

## Tiig la mɛŋ/wila maalʋg
Tiig la yaa bʋs vaand bɛdegʋ ka tɔn wila mɛn,di nar ye fʋ maal ka nwaas wil sieba bas ka maali li sʋʋŋa ka li nyaŋi duoe agɔla sappi ka gbɛlʋŋ da bɛɛ. Maal kaŋa nar ye li niŋid saŋa wʋsa ka li sʋŋ ka tiig la ziesim nɛ li vɛnlim sʋʋŋ bɛ.

## Tiis sɛɛb nyɔɔd
Tiis sɛɛb mɔr yɛlsʋma nɛ nyɔɔd bɛdegʋ ka li sʋŋidi ti saŋa wʋsa.Nyɔsieba banɛ bɛɛ nwa ;

# Li mɔr vɛnlim kennɛ ti ya samana nam ni nɛ ti teŋ sʋʋlʋm
# Li mɔr maasim sʋŋidi ti nɛ ti bʋnkɔnbid wʋsa.
# Li sʋŋidi ti nɛ daad.
# Ti mɔr tiis nyaa nɛ li vaand maan tiim kɔn'ɔb-kɔn'ɔb.
# Tiis mɛ lɛn sʋŋid guud sisiem ti yanamin nɛ ti laadnam wʋsa ni.
# Ti mɛ lɛn mɔr tiis maan la'adnam kɔnɔb-kɔnɔnb nwɛnɛ kʋkʋs nɛ gad nɛ tɛɛbulnam nɛ taabʋnam/dɔɔg yuada nɛ banɛ bɛ wʋsa.
# Tiis tisidi ti nyɔvʋr pɛbisim ka ti vʋ'ʋsid

Tiis anɛ piini ka winaam tis ninsaal wʋsa ti nyɔvʋr bɛllim pʋʋgʋn.

Sɛɛm tiis  bɛdegʋ fʋ sʋʋlʋmin ka li na mɔr yɛlsʋm nɛ sʋŋir kɔnɔ-kɔnɔb kena.

## Gbanvɛɛnsa