Kukpiun/Da'adiib

Kʋkpiŋkpin/Daadit anɛ niŋkanɛ mɔr o yaam bɔɔdim, ka tɛnɛsid bɛog yɛla ka tʋmi mɔɔd ye o yaam bɔɔdim la kilimi amɛŋa. Dab nɛ puab wʋsa na tune an daaditib sʋma. Li baa kae ye fʋ anɛ dau bɛɛ puaa. Li baa mɛ kae fʋ n mii gbaʋŋɔ paae siem bɛɛ fʋ n keŋ sakuri paae siemm. Daadiib zanbin kanɛ an naanaa anɛ fʋ na siiŋ kʋkpiʋŋ paal.

Daadit zʋgʋ an wala wala?

Daadit iednɛ ka vɛɛnsid o sʋʋlimin la baŋid on bɛ babsia la tituaa nɛ on bɔɔd ye o maal siel. Li anɛ itʋg kaŋa ni ka o paamid suobanɛ gilig o. Yɛlgu'uda pʋ vɔlisid daadit naanaa bɛɛ kɛt ka o basidi o kʋkpieŋɔ. Saŋa bɛdigʋ, daadit pʋ zɔt dabiem nɛ on na kuosi o nyɔɔri siiŋ tʋʋm saaʋŋɔ. O mɔri o bɛog pʋtɛn'ɛr ka laasid laabanɛ bɛ wʋsa ye o kɛ ka o pʋtɛnɛr la liebi amɛŋa. Daaditib mɛ tisi ba mɛŋ sida. Ba mɔr yada nɛ ba pʋtɛnda la nɛ ban na nyaŋ ka pʋtɛnda la sid tʋm. Nɛɛŋa sʋŋidi ba ka ba zie kiŋ-kiŋ hali laamnɛ ba yaa paam yelguda.

Fʋ tune tɛnɛsid ye waai, nɛɛŋa na tɔi. Aatɔ, li yɛlsʋm anɛ ye, sɔ wʋsa na tune an daadit. Ɛɛn, laamnɛ fʋ. Kpɛlim karimim ka fʋ na paam labaya pamm kati waae fʋ n na niŋ siem ka paam miilim kanɛ na kɛ ka fʋ an daadit sʋŋ. 

Fʋ yaa bɔɔd ye fʋ paam daadiib bɛɛ kʋkpiʋŋ miilim, dɔlisim suobama.

1. Sɔnsim nɛ nimbanɛ kpiisid fʋ bɔɔd ye fʋ kpiis si'ela di ya'an ka zamisi yii ba sanan. Mamisʋg, fʋ kʋkpiʋŋ la ya'a anɛ tanaŋ kpaam tʋʋma, paam niŋkanɛ tʋm tʋʋm kan la diti li nyɔɔd ka piana tis o. fʋ yaa tune karimid, bɔɔmi fʋ tʋʋma la gbana karim ka zamis.

2.  Siakim zamis yaam paal ka mɛ kɛlisi fʋ taaba pʋtɛnda.

3.  Sielnam yaa gbɛligid, tɛnɛsim linɛ gbɛlig la yɛla tituaa ka zamis yaam yi gbɛlima la ni.

4.  Pianam daaʋŋ bɛɛ yɛlguda banɛ bɛ fʋ tʋʋma la ni tisi fʋ yidim ka sɔsi ba sʋŋir. Yidim, zuanam nɛ nimbanɛ tʋmi fʋ tʋʋma la buudi sʋŋir na nyaŋi sʋŋif ka fʋ kʋkpiʋŋ la keŋ tituaa.

5.  Fʋ yaa na nyaŋ, iemi fʋ tiraan onɛ na sʋŋifʋ fʋ tɔnɔlim nɛ fʋ tadʋŋ pʋʋgin ka da kpɛm mɔɔd ye fʋ siiŋ kʋkpiʋŋ la Fʋ kɔnɔ-Kɔnɔɔ.

6.  Gbanami fʋ pʋtɛnɛr la kiŋ-kiŋ ka kpɛɛŋi fʋ mɛŋi tʋmi fʋ paŋi tune siem hali laamnɛ yɛlgu'uda yaa bɛ.

7.   Nyidigim ka kpɛn zamisid labapaala kati waae fʋ tʋʋma la yɛla. Kem kʋkpiʋŋ lasa ka ɛnti yɔɔgi fi mɛŋ nɛ suobanɛ na maligim pɛɛsif baŋir. Fʋ yaa maanɛ anwa, fʋ na paam miilim paala ka kpɛn bɛ kʋkpiʋŋin.

8.   Iem sʋŋid. Sʋŋid anɛ niŋkanɛ ka fʋ na nyaŋi zamisi o sanan bɛɛ dɔl o. Yɛlgu'udtitaar kanɛ daamid puab anɛ apʋ-wʋm kʋkpiʋŋ yaan labaya bɛɛ apʋ nyɛt nimbanɛ ka ba bɔɔd ye ba nwɛnɛ baa. Azamisid niŋkanɛ tʋmi fʋ tʋʋma la buudi n yuug kpɛmisidif ka yisidif yɛlgu'uda pʋʋgin. Sʋŋid mɛ tisidif sumaasim ka mii ye fʋ na tune zamis yaam yii fʋ gbɛlima ni ka luaki ba nyain. Fʋ mɛ na paam tiir ye daaʋŋ yaa naami fʋ daadiib pʋʋgin na, nidib bɛ na sʋŋif.

9.  Tisimi fʋ mɛŋ nɛ fʋ tʋʋma la sida ka niŋ yada ye fʋ na nyaŋi tʋmi li. Li yaa ka fʋ tisnɛ fʋ mɛŋ sida nɛ fʋ n na nyaŋ siela, fʋ kʋ nyaŋi kɛ ka fʋ taaba tisif sidaa. Li anɛ yɛlkpan ye fʋ baŋ ye fʋ kʋkpiʋŋ la bɛnɛ ye li maali fʋ yɛl. Fʋ ya'a baŋ nɛɛŋa, li nar ye li maligim pɛɛsif yada.

10.  Iem ka zaŋi fʋ mɛŋi naal nɛ asuŋtaaba laasʋg. Anaaltaab anɛ suosʋŋ kanɛ sʋŋid nidib ka ba zamisid taaba ni ka pʋdigid labaya. Puab laasʋg mɔr nyɔɔd bɛdigʋ tisidi ba. Bɔzugɔ, li sʋŋid ka ba nyaŋidi zabidi ba mɛŋ nɛ ba kʋkpimis yɛla. Puab laasbama na tune kɛ ka ba niŋ zuod nɛ taaba ka li nyaŋi sʋŋ ka ba kʋkpiʋŋ keŋ tuon.

11.  Iem suŋir. Li yaa ti naar, da zɔ dabiem nɛ sʋŋir ieebɔ. Fʋ yaa bɔɔdnɛ ligidi sʋŋir, tʋʋma miilim sʋŋir, fʋn na zanli fʋ tʋʋma siem-siem, nɛ sʋŋir buudi wʋsa, ieem niŋkanɛ na tune sʋŋif ka o sʋŋif.